Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 779/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan - Pytlowany Sędzia NSA Lidia Ciechomska - Florek Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Go 485/18 w sprawie ze skargi A. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie ze skargi A. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej na rok 2017, w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję w całości, w punkcie 2. zasądził od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniu 31 maja 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2017 – płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Działki rolne zadeklarowane do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zostały zadeklarowane w ramach następujących pakietów (wariantów): 1. Wariant: 5.3 Murawy. 2. Wariant: 5.6.2 Torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające.

Organ pierwszej instancji decyzją z [...] czerwca 2018 r. przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 w łącznej wysokości 6.427,98 zł, w tym Wariant: 5.6.2 Torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające, w wysokości 6.427,98 zł oraz odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach: 1. Wariant 5.3 Murawy i nałożył sankcję w wysokości 12.753,00 zł. Organ pierwszej instancji odmówił jednocześnie przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że podczas kontroli administracyjnej ustalono, że powierzchnia stwierdzona z tytułu płatności programu rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach realizacji wariantu 5.3 Murawy, jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania. Powierzchnia stwierdzona na działce ewidencyjnej 420/3 wynosi 8,99 i jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania na tej działce 0,00 ha o 8,99 ha.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że skarżący w 2016 r. podjął zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne na działce ewidencyjnej 420/3 w pakiecie 4 - cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarze Natura 200 w ramach wariantu 4.3 Murawy. Działka ewidencyjna 420/3 położona jest w województwie l. na obszarze Natura 2000. W roku 2017 skarżący zadeklarował działkę ewidencyjną 420/3 do płatności w pakiecie 5 – cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków poza obszarem Natura 2000 w ramach wariantu 5.3 Murawy.

Z uwagi na powyższe ustalenia organ stwierdził, że ponieważ nie nastąpiła zmiana granic obszaru Natura 2000 i działka ewidencyjna 420/3 położona jest w granicach obszaru Natura 2000, deklaracja działki rolnej D1 w ramach wariantu 5.3 Murawy jest zmianą zobowiązania niezgodną z § 6 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, tym samym zmiana ta uznana została jako nieuprawnione zwiększenie zobowiązania. Jednocześnie organ stwierdził, że w przypadku stwierdzenia zadeklarowania przez rolnika powierzchni większej niż powierzchnia podjętego zobowiązania w odniesieniu do danej grupy upraw ma zastosowanie art. 19 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z 11 marca 2014 r.

Decyzją z [...] września 2018 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Odnosząc się do treści odwołania, w którym skarżący wskazał, że zamiana pakietów 4.3 na 5.3 powinna być zakwalifikowana jako błąd pisarski (oczywisty), organ stwierdził, że zagadnienie to winno zostać rozpatrzone zgodnie z art. 4 Rozporządzenia (UE) nr 809/2014, zgodnie z którym wnioski o przyznanie płatności złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku i dołączonych do niego wymaganych dokumentów. Dalej stwierdzono, że o ile właściwa władza decyduje o tym, które sytuacje należy uznać za błędy oczywiste, to jednak przede wszystkim rolnik jest zobowiązany do wykazania, że chodzi o błąd oczywisty. Zasadniczo oczywisty błąd musi zostać wykryty w informacjach zamieszczonych w formularzu wniosku o przyznanie pomocy. Inaczej mówiąc, to kontrola dotycząca zgodności dokumentów i informacji przekazanych w celu wsparcia wniosku (formularz wniosku, dokumenty towarzyszące (załącznik graficzny), oświadczenia itp.) ujawnia taki błąd. Ponadto uznanie błędu za oczywisty jest niezależne od środków wdrożonych w celu przeprowadzenia kontroli, czy to wizualnych, ręcznych czy też elektronicznych.

Organ odwoławczy stwierdził, że zadeklarowanie do danego wariantu/pakietu płatności PRSK działek rolnych, które nie spełniają jednego z kryteriów kwalifikowalności (tj. położenia poza obszarami NATURA 2000), nie może być uznane jako omyłka oczywista. W świetle deklaracji skarżącego brak jest bowiem możliwości poprawy danych we wniosku w taki sposób, by nie uległa zmianie treść merytoryczna deklaracji. W ramach płatności PRSK w ramach wariantu 5.3 Strona zadeklarowała działkę rolną niespełniającą kryteriów kwalifikowalności do przyznania tej płatności co zostało już opisane w niniejszej decyzji.

Podkreślono również, że nie można mówić o omyłce pisarskiej, do katalogu przykładów której należą m.in.: przeoczenie, niedokładność, przestawianie cyfr (tzw. "czeskie błędy"). W przypadku rozpatrywanej płatności PRSK w wariancie 5.3 zadeklarowana została konkretna działka rolna/ ewidencyjna co zostało również potwierdzone w załączniku graficznym dołączonym do wniosku. Ewentualna korekta w deklaracji w celu wyeliminowania nieprawidłowości musiałaby polegać na usunięciu z oświadczenia tych działek, a taka modyfikacja całkowicie zmieniłaby merytoryczną treść oświadczenia woli Wnioskodawcy. Tym samym taka modyfikacja nie miałaby charakteru korekty błędów oczywistych we wniosku lecz zmiany rodzaju wnioskowania.

Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązującą w postępowaniu o przyznanie płatności PRSK zasadą jest działanie organu tylko na wniosek rolnika. To producent rolny podejmuje decyzję, o jakie płatności ubiega się, w tym również podejmuje decyzję, które działki rolne mają być objęte daną płatnością.

Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że skarga jest zasadna.

Sąd I instancji uznał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo odmówił Skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 5.3 Murawy?

WSA wskazał, że Skarżący konsekwentnie, zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze, podnosił, że zmiana wariantu z 4.3 Murawy deklarowanego w 2016 r., na 5.3 Murawy w 2017 była omyłką pisarską, nie zaś merytoryczną zmianą wariantu.

Organ odwoławczy stwierdził, że w art. 4 Rozporządzenia (UE) nr 809/2014 mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" nie zaś np. o "oczywistej omyłce pisarskiej lub rachunkowej". Istota problemu tkwi zatem w łatwości wykrycia błędu, która decyduje o jego oczywistym charakterze. Błąd jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ.

W ocenie Sąd I instancji zaprezentowana przez organ wykładnia wskazanego przepisu jest niewłaściwa.

Według WSA pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwość popełnienia go wskutek "oczywistej omyłki pisarskiej, jak i "oczywistej omyłki rachunkowej". Nie można się również zgodzić z organem, że błąd jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonego z dokumentem wolnym od błędu. Aby stwierdzić błąd pisarski, np. w nazwisku należy porównać je z prawidłowym zapisem nazwiska. Identycznie należy postąpić w przypadku stwierdzenia błędu rachunkowego.

Zdaniem Sąd I instancji organowi umknęło, że wskazany przepis nakłada na organ obowiązek dokonania oceny czy błąd taki (oczywisty) wystąpił, na podstawie ogólnej oceny danego przypadku. Dodatkowo przepis wskazuje, że stwierdzenie oczywistych błędów może nastąpić pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Ten aspekt sprawy nie był przez organ rozpatrzony.

W ocenie WSA organ nie dokonał właściwej, pełnej oceny sprawy jako konkretnego, jednostkowego przypadku, a jedynie posłużył się ogólnymi sfomułowaniami, nie odnosząc się do realiów sprawy.

WSA przypomniał, że skarżący w 2016 r. podjął zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne na działce ewidencyjnej 420/3 w pakiecie 4 - cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarze Natura 200 w ramach wariantu 4.3 Murawy. Bezspornym jest, że działka ewidencyjna 420/3 położona jest w województwie l. na obszarze Natura 2000. Następnie w roku 2017 skarżący zadeklarował działkę ewidencyjną 420/3 do płatności, wskazując w deklaracji pakiet 5 – cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków poza obszarem Natura 2000 w ramach wariantu 5.3 Murawy. Różnica obu pakietów i wariantów sprowadza się do położenia deklarowanych we wniosku działek ewidencyjnych. W pierwszym przypadku działki muszą być położone w obszarze Natura 2000 w drugim zaś poza nim. Porównanie obu złożonych przez skarżącego deklaracji, co jak wynika z uzasadnienia decyzji organ uczynił, powinno wzbudzić wątpliwości organu w zakresie prawidłowości zadeklarowanego pakietu 5.3 Murawy. Wątpliwości te wynikają z kilku oczywistych konstatacji. Po pierwsze zadeklarowana w 2016 r. działka ewidencyjna 420/3 w pakiecie 4 - cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarze Natura 200 w ramach wariantu 4.3 Murawy, była położona w województwie l. na obszarze Natura 2000. W roku 2017 fizyczne położenie działki nie uległo zmianie z oczywistych przyczyn. Nie zmienił się również obszar Natura 2000. Po wtóre, trudno przyjąć, że skarżący świadomie zadeklamował pakiet 5.3 Murawy, czyli obszar położony poza obszarami Natura 2000, ponieważ musiałby założyć i zdawać sobie z tego sprawę, iż naraża się tym samym na odmowę przyznania płatności w tym zakresie i dodatkowo obciążony będzie sankcją.

Powyższe okoliczności powinny doprowadzić organ do rozważenia, czy w sprawie nie wystąpił oczywisty błąd, polegający właśnie na błędnym wpisaniu numeru pakietu 5.3 zamiast 4.3. O ile spostrzeżenie tego błędu przez Skarżącego mogło być utrudnione, mógł on bowiem pozostawać w przekonaniu o prawidłowości zadeklarowanego numeru pakiety, o tyle po zapoznaniu się z decyzją organu pierwszej instancji konsekwentnie okoliczność tą podnosił. To zaś nakładało na organ obowiązek dokonania wszechstronnej oceny sprawy, oceny danego, konkretnego przypadku w świetle wskazanych przez Sąd powyżej kryteriów.

Takiej pogłębionej oceny zabrakło w sprawie. Nie dokonano jej w aspekcie kryteriów wynikających z art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.

Z tych też przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") WSA uchylił zaskarżoną decyzję.

W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. w ramach podstawy prawnej ujętej w art. 174 pkt. 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) i 145 § 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 27 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2018 r. poz. 627 j.t., dalej ustawa o wspieraniu rozwoju) w zw. z art. 4 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. (zwanego dalej: Rozporządzeniem nr 809/2014), poprzez przyjęcie (i zobowiązanie organu), że stwierdzenie istotnej dla sprawy okoliczności w zakresie błędu oczywistego we wniosku wymaga porównania dokumentu nim obarczonego (wniosku) z dokumentem wolnym od błędu tj. wnioskiem za rok poprzedni, podczas gdy zgodnie z art. 4 akapit drugi Rozporządzenia nr 809/2014 Kierownik Biura Powiatowego może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym, a akapit pierwszy art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 stanowi o wniosku o przyznanie pomocy i dokumentach uzupełniających dołączonych do wniosku złożonych przez beneficjenta w danym roku. A zatem chodzi tu o błędy, które mogą być zidentyfikowane wprost i bezpośrednio w drodze kontroli administracyjnej wniosku na podstawie samego wniosku i dokumentów uzupełniających złożonych do wniosku za konkretny rok, a nie na podstawie wniosków za lata poprzednie. Podkreślić należy, że organ poddaje wniosek pomocowy kontroli administracyjnej pod względem formalnym (to znaczy czy jest wypełniony we wszystkich wymaganych rubrykach w sposób prawidłowy), a nie czy wniosek zabezpiecza w stopniu wystarczającym interesy beneficjenta. Wskazany art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 nie zobowiązuje organu do porównywania wniosku z wniosek za poprzedni rok, albowiem taki sposób kontroli wniosku pod względem wystąpienia oczywistych błędów nie może być uznany za spełniający warunek o którym mowa w art. 4 akapit drugi, tj. błąd daje się bezpośrednio zidentyfikować na podstawie informacji zawartych we wniosku i dołączonych do niego dokumentach. W niniejszej sprawie porównanie wniosku beneficjenta za rok 2017 z wnioskiem za rok 2016, w zakresie uznania oczywistego błędu, nie mieści się w prawidłowej wykładni i zastosowaniu art. 4 Rozporządzeniem nr 809/2014 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

2. w ramach podstawy prawnej ujętej w art. 174 pkt. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, co spowodowało niewłaściwe zastosowanie, art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014, polegające na przyjęciu, że pod pojęciem "wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta" zawartym w akapicie pierwszym art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 należy rozumieć również wniosek o przyznanie pomocy za rok poprzedni, podczas gdy zgodnie z art. 4 akapit drugi Rozporządzenia nr 809/2014 Kierownik Biura Powiatowego może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym, a akapit pierwszy art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 stanowi o wniosku o przyznanie pomocy i dokumentach uzupełniających dołączonych do wniosku złożonych przez beneficjenta w danym roku, a nadto zwrot "ogólnej oceny danego przypadku" oznacza dopuszczalność i obowiązek organu badania oczywistego charakteru błędu na podstawie innych dokumentów niż złożonych łącznie z wnioskiem o płatność (wniosek i dokumentu uzupełniające), mimo że taka ocena dokonywana jest w ramach ww. dokumentów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach, której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega, więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest, bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Naczelny Sąd Administracyjny - wobec nie stwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji - rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Skarga ta - oparta na obu określonych w art. 174 p.p.s.a. podstawach kasacyjnych – nie ma usprawiedliwionej podstawy prawnej.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego i procesowego, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut prawa procesowego. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (tak np. wyrok NSA z dnia 4 marca 2014r., II GSK 1597/12, Lex nr 1495105). Jednakże sposób sformułowania zarzutów i ich wzajemne powiązanie przemawia za ich łącznym rozpoznaniem.

W sprawie bezsporne jest, że skarżący w 2016 r. podjął zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne na działce ewidencyjnej 420/3 w pakiecie 4 - cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarze Natura 200 w ramach wariantu 4.3 Murawy, a działka ewidencyjna 420/3 położona jest w województwie l. na obszarze Natura 2000. Natomiast we wniosku o przyznanie na rok 2017 – płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej skarżący zadeklarował działkę ewidencyjna w ramach pakietów (wariantów): 1. Wariant: 5.3 Murawy, 2. Wariant: 5.6.2 Torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające. W związku z powyższym organ uznał, że ta zmiana stanowiła nieuprawnione zwiększenie zobowiązania. Sprzeciwiając się temu stanowisku skarżący tak w odwołaniu, jak i w złożonej skardze wykazywał, że zmiana wariantu z 4.3 Murawy deklarowanego w 2016 r., na 5.3 Murawy w 2017 jest wynikiem omyłką pisarską, nie zaś merytoryczną zmianą wariantu. Sąd I instancji rozpoznając wniesioną skargę uznał, że organ nie dokonał właściwej, pełnej oceny sprawy jako konkretnego, jednostkowego przypadku, nie dokonał pogłębionej oceny sprawy w aspekcie kryteriów wynikających z art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, pogląd ten należy zaaprobować. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawa o wspieraniu rozwoju, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. W myśl art. 27 ust. 2 ustawa o wspieraniu rozwoju strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z wyżej wskazanych przepisów wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie tj. rolniku składającym wniosek. To nie zwalnia jednak organów od przestrzegania określonych zasad postępowania. Przede wszystkim jest to zasada praworządności, która ma szeroki zakres znaczeniowy. Oznacza dokonywanie wykładni norm zgodnej nie tylko z literalnym brzmieniem ale przede wszystkim celem danej normy i jej funkcji w systemie prawa, uwzględnianie w procesie stosowania prawa zasad niedyskryminacji oraz proporcjonalności. Z kolei obowiązek rozpatrzenia, w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego oznacza wykorzystanie, przy ocenie wniosku, wszelkich informacji i danych, którymi organ dysponuje z urzędu i które może pozyskać od innych organów, z uwagi na dane zawarte w zintegrowanym systemie działek i producentów rolnych.

Stosownie do treści art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. W przywołanym przepisie użyto ogólnego sformułowania - oczywiste błędy, nie wskazując, że są to błędy natury formalnej czy językowej. Zgodzić się należy, że pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwość popełnienia go wskutek "oczywistej omyłki pisarskiej, jak i "oczywistej omyłki rachunkowej".

Wskazać należy, że jednostki organizacyjne Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organy wyspecjalizowane, profesjonalne i niewątpliwie oceną obejmujące złożone wnioski kompleksowo, a dysponując adekwatną znajomością przepisów - obiektywnie - mają obowiązek dostrzec oczywiste sprzeczności, w składanych wnioskach. Zauważyć trzeba, że w przypadku skarżącego, różnica pomiędzy wnioskiem z 2016 r., a z 2017 r. sprowadza się do położenia deklarowanych we wniosku działek ewidencyjnych. W pierwszym przypadku działki muszą być położone w obszarze Natura 2000 w drugim zaś poza nim. Skoro na przestrzeni wskazanych lat położenie deklarowanych przez skarżącego działek nie zmieniło się, nie zmienił się także obszar Natura 2000, winno to wzbudzić wątpliwości organu w zakresie prawidłowości zadeklarowanego w roku 2017 pakietu 5.3 Murawy. Zgodzić należy się także ze stanowiskiem WSA, iż "...trudno przyjąć, że skarżący świadomie zadeklamował pakiet 5.3 Murawy, czyli obszar położony poza obszarami Natura 2000, ponieważ musiałby założyć i zdawać sobie z tego sprawę, iż naraża się tym samym na odmowę przyznania płatności w tym zakresie i dodatkowo obciążony będzie sankcją."

Powyższe okoliczności powinny doprowadzić organ do rozważenia, czy w sprawie nie wystąpił oczywisty błąd, polegający właśnie na błędnym wpisaniu numeru pakietu 5.3 zamiast 4.3., co trafnie zauważył Sąd I instancji. Wątpliwości te powinny się pojawić zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący realizował zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w kolejnym roku i składany wniosek miał charakter kontynuacyjny. Ponadto wskazać należy, że w art. 4 Rozporządzenia nr 809/2014 odwołano się do ogólnej oceny danego przypadku i jeszcze dodano warunek działania beneficjenta w dobrej wierze, a ten aspekt sprawy nie był przez organ rozpatrzony.

Mając powyższe uwagi na względzie stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają uzasadnionych podstaw. Dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.