Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2137/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 239 ust 2 pkt 2 , art. 252 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania polskiego dokumentu podróży oddala skargę


UZASADNIENIE

A. D. (zwana dalej: "skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2017 r. o odmowie wydania cudzoziemce polskiego dokumentu podróży.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 5 grudnia 2016 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca z uwagi na upływ terminu ważności własnego dokumentu podróży i brak możliwości otrzymania nowego dokumentu podróży. W trakcie postępowania skarżąca dołączyła oświadczenie, w którym stwierdziła, że z uwagi na przyznaną jej na terytorium Polski ochroną uzupełniającą, nie jest możliwe uzyskanie przez nią zaświadczenia z ambasady kraju pochodzenia o niemożności wydania dokumentu podróży w kraju pochodzenia, z powodu możliwych negatywnych konsekwencji, z jakimi mogłaby się spotkać przy kontakcie z placówką dyplomatyczną [...] i jej pracownikami. Skarżąca posiadała dokument podróży, wydany przez władze kraju pochodzenia, z terminem ważności od 20 stycznia 2005 r. do 20 stycznia 2015 r.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2017 r. odmówił wydania skarżącej polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, z uwagi na fakt, iż aplikująca nie spełnia przesłanek określonych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach. Nie udokumentowała, że nie jest możliwe uzyskanie przez nią dokumentu podróży w placówce dyplomatycznej kraju pochodzenia, a obawy skarżącej przed stawiennictwem w placówce dyplomatycznej kraju pochodzenia nie są uzasadnione.

Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że skarżąca wjechała do Polski legalnie, na podstawie wizy wydanej przez konsula w [...] z terminem ważności od 16 czerwca 2014 r. do 19 października 2014 r. na czas pobytu 126 dni, wydanej w celu wykonywania pracy na podstawie oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy (symbol 05). Skarżąca [...] października 2014 r. wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o udzielenie jej ochrony międzynarodowej. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że pochodzi z [...], gdzie toczą się działania wojenne, w związku z czym obawia się o swoje życie; jest nosicielką wirusa [...], a na [...] nie ma możliwości leczenia, gdyż szpitale są zamknięte lub zniszczone, w związku z czym nie może otrzymywać leków, których potrzebuje. Skarżąca w trakcie postępowania podniosła, że na [...] była "moralnie poniżona z powodu choroby", miała problem z zatrudnieniem i dostępem do leczenia. Jednocześnie skarżąca wskazała, że nie doświadczyła żadnej przemocy czy prześladowania ze strony organów kraju pochodzenia. Skarżąca w Polsce ma bliskich - dorosłego syna i partnera (który także jest nosicielem wirusa [...]), a także siostrę. Na [...] przebywa natomiast jej matka. Z wyjaśnień cudzoziemki jeszcze wynikało, że przyjechała do Polski sama, podjęła pracę, gdyż na [...] była już trudna sytuacja ekonomiczna, natomiast syn później do niej dołączył, gdyż w [...] sytuacja stawała się coraz bardziej napięta i syn mógł zostać wcielony do wojska. Cudzoziemka nie podjęła prób skorzystania z możliwości wewnętrznego przesiedlenia z powodów ekonomicznych i społecznych. W trakcie ww. postępowania ustalono ponadto, że skarżąca ma inne problemy zdrowotne o charakterze nowotworowym. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] sierpnia 2016 r. odmówił nadania cudzoziemce statusu uchodźcy i jednocześnie udzielił jej ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że podstawą udzielenia skarżącej ww. ochrony jest fakt jej złego stanu zdrowia oraz problemy z zatrudnieniem i dostępem do leczenia z powodu nosicielstwa wirusa [...]. Odnosząc się do sytuacji politycznej w kraju pochodzenia, ww. organ stwierdził, iż wprawdzie na wschodzie [...], skąd pochodzi cudzoziemka toczą się walki zbrojne, lecz mają charakter walk pozycyjnych. Przede wszystkim jednak cudzoziemka miała możliwość skorzystania z instytucji wewnętrznego przesiedlenia do zachodniej części kraju, gdzie sytuacja jest stabilna. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podkreślił, że skarżąca nie opuściła kraju pochodzenia z powodu istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, z powodu przynależności do określonej grupy, czy z powodu poglądów politycznych. Skarżąca wjechała do Polski w celu podjęcia pracy, a wniosek o udzielenie jej ochrony międzynarodowej złożyła dwa dni przed upływem terminu ważności posiadanej wizy. Z uwagi na powyższe, organ stwierdził, iż wobec cudzoziemki nie zachodzą przesłanki do nadania jej statusu uchodźcy. Niemniej organ uwzględnił stan zdrowia skarżącej - nosicielstwo wirusa [...] oraz zmiany o charakterze nowotworowym i utrudniony dostęp do leczenia w kraju pochodzenia z tego powodu, głównie w powodów finansowych, w związku z czym powrót cudzoziemki do kraju pochodzenia mógłby ją narazić na nieludzkie traktowanie z powodu poważnych problemów służby zdrowia [...] i panującego tam kryzysu ekonomicznego, mogącego w istotny sposób utrudnić jej leczenie. Skarżąca obecnie legitymowała się kartą pobytu z uwagi na fakt posiadania ochrony uzupełniającej, wydaną przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z terminem ważności do 12 września 2018 r.

Wojewoda [...] wydając decyzję oparł się na treści decyzji i pokreślił, że subiektywna i nieuzasadniona obawa zainteresowanej przez kontaktami z placówką kraju pochodzenia nie może stanowić przeszkody do podjęcia prób uzyskania dokumentu podróży. W trakcie postępowania odwoławczego organ II instancji pismem z 27 marca 2017 r. wezwał cudzoziemkę do nadesłania w terminie 14 dni stosownego potwierdzenia z placówki dyplomatycznej kraju pochodzenia, iż nie jest możliwe otrzymanie przez nią nowego dokumentu podróży. Pismo zostało odebrane przez cudzoziemkę 4 kwietnia 2017 r. i do chwili obecnej nie nadesłano wymaganego dokumentu.

Organ odwoławczy, po zacytowaniu art. 252 i art. 231 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, podał że wolą ustawodawcy było, aby zapewnić takim osobom możliwość podróżowania przez wydanie koniecznych dokumentów, ale jedynie w przypadkach, w których z różnych przyczyn nie jest możliwe wydanie dokumentu podróży przez kraj, którego cudzoziemiec jest obywatelem. Gdyby wolą ustawodawcy było przyznanie takiego uprawnienia każdemu cudzoziemcowi posiadającemu ochronę uzupełniającą, art. 252 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach nie posiadałby obecnego brzmienia. Z treści powyższego przepisu wynika, iż polski dokument podróży dla cudzoziemca wydawany jest osobie, która na skutek okoliczności w nim wymienionych utraciła swój dokument podróży, a uzyskanie przez nią nowego nie jest możliwe. Niemożność taka musi mieć charakter trwały, niezależny od cudzoziemca, przy czym ciężar wykazania, iż sytuacja taka ma miejsce spoczywa na wnioskodawcy.

Natomiast w rozpoznawanej sprawie, skarżąca w toku prowadzonego postępowania dowodowego nie przedłożyła dokumentów świadczących o tym, że w jej przypadku występuje brak faktycznej możliwości uzyskania dokumentu podróży kraju pochodzenia, lecz powołuje się na okoliczności, jakie wskazywała przy ubieganiu się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Natomiast jak wskazano wyżej, wbrew stwierdzeniu zainteresowanej, ochrony uzupełniającej nie uzyskała z uwagi na zagrożenia ze strony władz kraju pochodzenia, lecz z uwagi na stan jej zdrowia i utrudniony dostęp do leczenia na [...], przede wszystkich ze względów ekonomicznych, nie zaś jakiejkolwiek form faktycznego prześladowania z tego powodu. Skarżąca słusznie podkreśla, że uzyskała formę ochrony ze strony władz polskich, lecz należy zwrócić uwagę na podstawę udzielenia tej ochrony, która nie wynikała, jak wskazuje ona w trakcie niniejszego postępowania, z sytuacji politycznej w kraju pochodzenia i ewentualnych zagrożeń wobec niej ze strony organów władz kraju pochodzenia, lecz ww. opisanej jej sytuacji osobistej. Uwzględniając powyższe ustalenia, organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem organu I instancji, iż obawy skarżącej przed kontaktem z władzami kraju pochodzenia - placówką dyplomatyczną znajdującą się w Polsce - są nieuzasadnione i subiektywne. Z uwagi na powyższe, skarżąca nie wykazała braku możliwości uzyskania dokumentu podróży, a zatem nie spełnia jednego z warunków określonych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach.

Odnosząc się do treści odwołania, organ wskazał, że nie stwierdził naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, gdyż postępowanie to zostało przeprowadzone w wystarczającym zakresie. Natomiast ciężar wykazania, że cudzoziemka spełnia przesłanki do wydania jej wnioskowanego dokumentu, spoczywa przede wszystkim na niej. Jednocześnie podkreślił, iż przedmiotem niniejszego postępowania nie jest kwestia okoliczności udzielenia cudzoziemce ochrony uzupełniającej, lecz fakt nieudokumentowania przez nią, iż faktycznie nie może ona uzyskać dokumentu podróży od władz kraju pochodzenia. Organ też wyjaśnił, iż oświadczenie cudzoziemki o niemożności uzyskania dokumentu podróży w placówce dyplomatycznej kraju pochodzenia nie może stanowić wystarczającego dokumentu, potwierdzającego tę okoliczność, w świetle stanu faktycznego sprawy oraz obowiązujących przepisów. Ponadto, wymóg wykazania przez cudzoziemkę, iż nie ma możliwości uzyskania dokumentu podróży w placówce dyplomatycznej kraju pochodzenia - wbrew jej stwierdzeniu - nie naraża jej na ryzyko pozbawienia "tytułu pobytowego" w postaci ochrony uzupełniającej. Udzielenie ochrony uzupełniającej stanowi jedną z form ochrony, jakiej udziela skarżąca Polskie Państwo, nie zaś tytuł pobytowy. Niemniej, jak wskazano wyżej, w sprawie istotna jest m. in. podstawa udzielenia jej tej ochrony, którą nie była sytuacja w kraju pochodzenia i jakiekolwiek prześladowania wobec niej.

W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i poczynione ustalenia nie dają podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. W związku z koniecznością łącznego spełnienia warunków wymienionych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach, wobec skarżącej nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie jej polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca.

A. D. w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła wydanie decyzji z [...] czerwca 2017 r. z naruszeniem:

1) art. 252 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach przez błędne uznanie, że jako osoba objęta jedną z form ochrony międzynarodowej w Polsce (ochroną uzupełniającą) z uwagi na niemożność bezpiecznego powrotu do kraju pochodzenia, powinna udokumentować niemożność uzyskania dokumentu podróży zaświadczeniem z Ambasady kraju pochodzenia;

2) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. przez niedopełnienie ciążącego na organie administracji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, polegające na błędnym uznaniu, że jako osoba objęta jedną z form ochrony międzynarodowej w Polsce (ochroną uzupełniającą) ma możliwość uzyskania z Ambasady kraju pochodzenia zaświadczenia o niemożności uzyskania nowego dokumentu podróży bądź też uzyskania nowego dokumentu podróży, w sytuacji gdy organ nie zweryfikował tej okoliczności w sposób niebudzący wątpliwości.

W motywach skargi podniesiono, że skarżącej przyznano ochronę uzupełniającą w Polsce, ze względu na ryzyko doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. W związku z posiadaniem powyższej formy ochrony w Polsce oraz zakończeniem ważności paszportu zagranicznego wydanego przez władze [...], ubiegałam się przed Wojewodą [...] o wydanie polskiego dokumentu podróży, do czego uprawnienie wynika bezpośrednio z art. 252 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Kraj, z którego pochodzi nie był i nadal nie jest w stanie zapewnić jej ochrony, co potwierdził Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, dlatego nie jest w stanie zwrócić się z prośbą o wydanie nowego paszportu do władz tego kraju, nawet w postaci przedstawicielstwa za granicą. Skarżąca zwróciła uwagę, iż organy pominęły konsekwencje, które mogłyby wynikać ze skontaktowania się przeze mnie z władzami kraju pochodzę, a to z kolei skutkować mogłoby cofnięciem ochrony uzupełniającej. Tymczasem zgodnie z podręcznikiem UNHCR dotyczącym ustalania zasad i trybu przyznawania statusu uchodźcy (a przyznana jej ochrona uzupełniająca jest formą ochrony międzynarodowej zbliżoną do statusu uchodźcy, regulowaną jednak nie w konwencji genewskiej, a w prawie UE) osoba posiadająca obywatelstwo przestaje być uchodźcą, gdy oddaje się z powrotem pod ochronę wynikającą z tego obywatelstwa. (...) Jeśli uchodźca występuje o paszport lub jego przedłużenie i uzyskuje je, zostanie to - przy braki kontrargumentów - uznane za chęć oddania się pod ochronę kraju obywatelstwa. Wskazana w podręczniku UNHCR argumentacja jest zasadna także w przedmiotowej sprawie, bowiem zgodnie z art. 22 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemca pozbawia się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy okoliczności, z powodu których była udzielona, przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymagana. Organy żądając przedstawienia dowodów na kontakt z ambasadą [...] narażały ją na ryzyko pozbawienia przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców tytułu pobytowego w Polsce w postaci ochrony uzupełniającej. Organ odpowiedzialny za przyznanie lub pozbawienie ochrony uzupełniającej może bowiem uznać, że powody, dla których udzielono mi ochrony uzupełniającej przestały istnieć, ponieważ dobrowolnie korzysta z ochrony kraju swojego pochodzenia i tym samym ochrona międzynarodowa nie jest już niezbędna. Jej obawy nie są więc tylko subiektywne, jak twierdzą organy, ale podparte okolicznościami faktycznymi, gdyż organ nie daje żadnych gwarancji, że wciąż - po zwróceniu się z prośbą do ambasady kraju, z którego uciekła - w ocenie organu, który udzielił jej ochrony uzupełniającej nadal spełniać będzie przesłanki przyznania ochrony uzupełniającej. Jest to kluczowa okoliczność tym bardziej, że zaskarżona decyzja była wydana przez inny wydział Szefa Urzędu, niż decyzja o przyznaniu mi ochrony międzynarodowej (Wydział Legalizacji pobytu, który nie zajmuje się sprawami dotyczącymi udzielenia ochrony międzynarodowej). Ryzyko powrotu do kraju pochodzenia było przyczyną udzielenia mi ochrony uzupełniającej. Władze kraju pochodzenia nie były w stanie zapewnić jej ochrony na [...], ma więc prawo obawiać się zwrócenia o pomoc do władz kraju pochodzenia, nawet udzieloną przez ambasadę. Z uwagi na daleko idącą ostrożność nie kontaktuje się oficjalnie z władzami kraju swojego pochodzenia. Organ winien być świadomy zasadności takiego działania, bowiem to Szef UdSC udzielił jej ochrony uzupełniającej. Podejmowała próby kontaktu telefonicznego z Ambasadą, podczas którego informowano ją, że paszportu jako osoba z kartą pobytu uzyskaną tytułem ochrony uzupełniającej, nie uzyska. Nawet jeśli w ocenie organu jest to działanie nadmiernie ostrożne, biorąc pod uwagę sytuację, w której się znalazła - nie można od niej wymagać, aby dobrowolnie zwracała się z prośbą do władz [...]. Niemożność powrotu do kraju pochodzenia, a co za tym idzie, rezygnacja z ochrony ze strony kraju pochodzenia jest wystarczającym powodem do zerwania wszelkich kontaktów z władzami tego kraju, również z jego zagranicznym przedstawicielstwem. Wobec udzielenia ochrony uzupełniającej domniemywać bowiem należy, że kontakt z władzami kraju pochodzenia jest niemożliwy. Sam fakt udzielenia ochrony uzupełniającej stwarza bowiem domniemanie, że nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży. Ewentualne domniemanie może zostać poddane wątpliwości bądź też obalone dopiero wobec wystąpienia nadzwyczajnych, nowych okoliczności. Organ z uwagi na sam charakter instytucji ochrony międzynarodowej (status uchodźcy, a także ochrona uzupełniająca) nie powinien żądać przedstawienia dokumentów i zaświadczeń od władz kraju pochodzenia uciekiniera. Wobec powyższego, organ poprzez żądanie uzyskania przeze nią zaświadczeń z placówki dyplomatycznej [...] dopuścił się naruszenia art. 252 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Organ nie podjął żadnych działań mających na celu uzyskanie z placówki dyplomatycznej [...] w Polsce informacji na temat praktyki wydawania dokumentów podróży uchodźcom i osobom z ochroną uzupełniającą w Polsce. Organ nie zbadał także analogicznej praktyki innych placówkach dyplomatycznych w Polsce. Organ nie podjął także żadnych działań mających na celu zagwarantowanie braku podjęcia wobec jej działań mających na celu cofnięcie ochrony uzupełniającej w przypadku skontaktowania się przez nie oficjalnie i na piśmie z Ambasadą [...] celem wydania zaświadczenia - choć to także Szef UdSC jest organem, który udzielił jej ochrony międzynarodowej, jest właściwy także do jej cofnięcia, a przede wszystkim wydał zaskarżoną decyzję. Organ nie podjął także działań mających na celu pogłębioną analizę prawa UE, które reguluje instytucje ochrony uzupełniającej, zaskarżona decyzja jest krótka i sprowadza się w zasadzie do pobieżnej analizy wyłącznie przepisów krajowych. Co więcej, organ nie zidentyfikował dobrych praktyk i doświadczeń w zakresie wydawania przez inne państwa UE dokumentów podróży cudzoziemcom z ochroną uzupełniającą, choć mógł skorzystać z doświadczeń wszystkich państw UE w tym zakresie. Tym samym organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ bowiem arbitralnie i błędnie uznał, że jako osoba objęta jedną z form ochrony międzynarodowej w Polsce (ochroną uzupełniającą) ma możliwość uzyskania z Ambasady kraju pochodzenia zaświadczenia o niemożności uzyskania nowego dokumentu podróży bądź też uzyskania nowego dokumentu podróży, choć nie zweryfikował tej okoliczności w sposób niebudzący wątpliwości.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2017 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z [...] stycznia 2017 r. nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Tym samym – w wyniku analizy akt sprawy i treści ww. decyzji – nie stwierdzono wskazywanych w skardze naruszeń przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy i prawa materialnego, tj. art. 252 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, które miało wpływ na wynik sprawie. Innych naruszeń prawa nie stwierdził także z urzędu Sąd.

Z przedstawionego stanu sprawy i akt administracyjnych sprawy zawierających zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz wydanych w sprawie decyzji wynika, że skarżącej - decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2016 r. - odmówiono nadania statusu uchodźcy, natomiast udzielono ochrony uzupełniającej. W decyzji tej wskazano:

- po pierwsze, że w oświadczeniach strony nie pojawił się żaden logiczny, wiarygodny wywód, który mógłby świadczyć, że władze jej kraju pochodzenia ([...]), bądź inne podmioty wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podejmowały czy mogły podjąć wobec niej jakiekolwiek działania krzywdzące na tle jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy przekonań politycznych. Oznacza to brak spełnienia dyspozycji normy art. 13 ust. 1 ww. ustawy, czyli braku przesłanek do nadania cudzoziemce statusu uchodźcy;

- po drugie, że cudzoziemka wskazała, że jest nosicielką wirusa [...], na [...] była moralnie poniżana z powodu choroby, miała problem z zatrudnieniem i dostępem do leczenia. Zaś w trakcie postępowania jeszcze ustalono, że cudzoziemka ma inne problemy zdrowotne, to jest o charakterze nowotworowym. W tej sytuacji organ uznał, że powrót cudzoziemki na terytorium [...] mógłby ją narazić na nieludzkie lub poniżające traktowanie z powodu poważnych problemów służby zdrowia oraz panującego tam kryzysu ekonomicznego, mogącego w istotny sposób utrudniać jej leczenie. Ewentualny powrót do kraju pochodzenia wiąże się zatem z ryzykiem doznania poważnej krzywdy. W związku z tym stwierdzono, że w sprawie zachodzą wyjątkowe i nieodparte okoliczności humanitarne obligujące organ do objęcia cudzoziemki ochroną uzupełniającą na podstawie art. 15 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżąca [...] grudnia 2016 r. wniosła do Wojewody [...] o wydanie polskiego dokumentu podróży. Organ pierwszej instancji decyzją z [...] stycznia 2017r., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją organu odwoławczego z [...] czerwca 2017 r., odmówił wydania skarżącej polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca.

Cudzoziemiec składając wniosek, o wydanie dokumentu - stosownie do art. 231 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach – przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych i okoliczności podanych we wniosku. Decyzja o odmowie wydania polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca zostaje wydana na podstawie art. 252 pkt 3 w zw. z art. 257 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990, ze zm.). Polski dokument podróży dla cudzoziemca – zgodnie z art. 252 ustawy o cudzoziemcach - wydaje się cudzoziemcowi, który utracił swój dokument podróży albo którego dokument podróży uległ zniszczeniu bądź utracił ważność, a nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży, gdy cudzoziemcowi udzielono:

1) zezwolenia na pobyt stały;

2) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE;

3) ochrony uzupełniającej;

4) zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Z brzmienia przytoczonej regulacji prawnej wynikają w zasadzie trzy przesłanki ogólne, których zaistnienie daje podstawę do wydania cudzoziemcowi polskiego dokumentu podróży.

Po pierwsze, polski dokument podróży dla cudzoziemca wydaje się cudzoziemcowi:

1) który utracił swój dokument podróży;

2) którego dokument podróży uległ zniszczeniu;

3) którego dokument utracił ważność.

Po drugie, nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży w kraju pochodzenia. Przy czym niemożność ta musi mieć charakter trwały, niezależny od cudzoziemca, przy czym ciężar dowodu, że sytuacja taka ma miejsce spoczywa na wnioskodawcy (cudzoziemcy) (publ. Prawo o cudzoziemcach pod redakcją Jacka Chlebnego, wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2006, str. 173 i Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz pod redakcją Jacka Chlebnego, Warszawa 2015, str. 622-624; wyrok NSA z 21 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 408/12).

Po trzecie, cudzoziemcowi udzielono:

1) zezwolenia na pobyt stały;

2) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE;

3) ochrony uzupełniającej;

4) zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Przytoczone brzmienia art. 231 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach bezspornie wskazuje na kim w pierwszej kolejności spoczywa ciężar udowodnienia, że okoliczności, o których mowa w art. 252 zostały spełnione. Wykazanie braku możliwości uzyskania dokumentu podróży w kraju pochodzenia ma dotyczyć konkretnej osoby składającej wniosek, co tym bardziej przemawia za uznaniem, że obowiązek ten obciąża wnioskodawcę. Z kolei wyraźne wskazanie, że polski dokument podróży dla cudzoziemca wydaje się, gdy uzyskanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży nie jest możliwe stanowi, jak trafnie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, implementację do polskiego porządku prawnego art. 25 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz. U. UE. L. z 20 grudnia 2011 r. Nr 337, str. 9). Zgodnie z art. 25 ust. 2 dyrektywy, państwa członkowskie wydają beneficjentom ochrony uzupełniającej, którzy nie są w stanie otrzymać paszportu państwa, którego są obywatelami, dokumenty umożliwiające im podróżowanie poza terytorium tych państw członkowskich, o ile nie sprzeciwiają się temu ważne względy bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego. Rozwiązanie przyjęte w art. 252 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 25 ust. 2 ww. dyrektywy mają charakter wyraźnie subsydiarny. Wolą prawodawcy było, aby zapewnić tym osobom możliwość podróżowania przez wydanie koniecznych dokumentów, ale jedynie w takich przypadkach, w których z różnych przyczyn nie jest możliwe wydanie takich dokumentów przez kraj, którego cudzoziemiec jest obywatelem. Gdyby wolą ustawodawcy było przyznanie takiego uprawnienia każdemu cudzoziemcowi, korzystającemu np. z ochrony uzupełniającej – jak należy wywnioskować z twierdzeń skarżącej - sformułowania użyte przez prawodawcę nie miałyby żadnego sensu, nie posiadłyby obecnego brzmienia. Tymczasem ww. regulacje oparte są na słusznym założeniu, że w pewnych przypadkach osoby takie będą mogły uzyskać dokument podróży od władz kraju, którego są obywatelami, a w innych będzie to niemożliwe.

Z ustalonego przez organ stanu sprawy wynika, że skarżąca spełniała dwie z trzech wymienionych przesłanek uprawniających do otrzymania polskiego dokumentu podróży, mianowicie pierwszą przesłankę związaną z utratą ważności dokumentu podróży wydanego przez władze kraju pochodzenia wyznaczoną na 20 stycznia 2015 r. i drugą przesłankę związaną z udzieloną jej ochroną uzupełniającą. Natomiast nie spełniała trzeciej przesłanki, sprowadzającej się do wykazania przez cudzoziemca, że otrzymanie z kraju pochodzenia nowego dokumentu jest niemożliwe. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej, w którym wyjaśnia, że "z uwagi na przyznaną mi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochronę uzupełniającą nie jest możliwe uzyskanie przez mnie wymaganego załącznika do wniosku o wydanie polskiego dokumentu podróży, tj. zaświadczenia z ambasady kraju pochodzenia o niemożności wydania dokumentu podróży w kraju pochodzenia z uwagi na możliwe negatywne konsekwencje, z jakimi mogłabym się spotkać przy kontakcie z placówką dyplomatyczną [...] i jej pracownikami". Powyższe oznacza, że oświadczenie to skarżąca złożyła w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji z [...] grudnia 2016 r. do uzupełnienia wniosku o wydanie polskiego dokumentu podróży. Następnie organ odwoławczy pismem z 27 marca 2017 r. wzywał skarżącą do nadesłania – w terminie 14 dni – pisma potwierdzającego z placówki dyplomatycznej kraju pochodzenia, że nie jest możliwe otrzymanie przez nią nowego dokumentu podróży. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej 4 kwietnia 2017 r., niemniej skarżąca je przemilczała.

Skarżąca przez cały tok postępowania podtrzymała stanowisko wynikające z wyżej zacytowanego oświadczenia. Zdaniem skarżącej organy pominęły konsekwencje, które mogłyby wynikać ze skontaktowania się skarżącej z władzami kraju, z którego pochodzi, a to z kolei skutkować mogłoby cofnięciem ochrony uzupełniającej.

Ostatecznie organy stwierdziły, że skarżąca nie wykazała, że nie jest możliwe otrzymanie przez nią nowego dokumentu podróży od władz kraju pochodzenia. Inaczej ujmując, skarżąca nie tylko nie przedłożyła żadnego dokumentu świadczącego o tym, że w jej przypadku występuje brak faktycznej możliwości uzyskania dokumentu podróży kraju pochodzenia, ale i nie podjęła nawet próby żeby taki dokument uzyskać w przedstawicielstwie dyplomatycznym kraju swojego pochodzenia (co wynika pośrednio z treści ww. oświadczenia skarżącej oraz odwołania, w którym skarżąca wskazała, że z uwagi na daleko idącą ostrożność nie kontaktuje się z władzami kraju pochodzenia i nie można od niej wymagać, aby zwracała się z prośbą do władz [...]). Tymczasem niezwrócenie się o taki dokument uniemożliwia stwierdzenie, że nie ma możliwości jego uzyskania (pod. Wyrok WSA z 7 maja 2015 r., sygn. IV SA/Wa 2248/14). W toku postępowania skarżąca nie sygnalizowała w żaden sposób, że wydanie jej paszportu przez [...] rzedstawicielstwo nie jest możliwe, czy też, że istnieją leżące po stronie placówki przeszkody, w wydaniu dokumentów, itd. Natomiast powoływała się na okoliczności wskazywane przy ubieganiu się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Niemniej przedmiotowej ochrony (ochrony uzupełniającej), jak wykazano wyżej, skarżąca nie uzyskała na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych, przynależności do określonej grupy społecznej, lecz z uwagi na niepokojący stan zdrowia i utrudniony dostęp do leczenia na [...], wiążący się z nieotrzymaniem przez skarżącą odpowiedniego poziomu leczenia chorób, które zagrażają jej życiu, ogólnie rzecz ujmując trudnią sytuacja społeczno – ekonomiczna. Przyznanie cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej ma miejsce, gdy jego powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy wynikającej z określonych, godzących w prawa podstawowe działań władz kraju pochodzenia, jak również udzielenie takiej ochrony może wynikać z trudnej sytuacji panującej w danym kraju. O ile w pierwszej z ww sytuacji obawa przed kontaktem z placówką kraju pochodzenia może być uzasadniona, o tyle w drugim przypadku taki stan rzeczy nie musi wystąpić. Z powyższych względów w każdej tego typu sprawie należy badać w pierwszej kolejności powody, dla których ochrona uzupełniająca została udzielona. W szczególności też, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, złożenia przez skarżącą wniosku o wydanie nowego paszportu nie można zakwalifikować, jako zdarzenia odpowiadającego automatycznie przesłance z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ww. regulacją cudzoziemca pozbawia się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy okoliczności, z powodu których była udzielona, przestały istnieć lub zmieniły się w taki sposób, że ochrona nie jest już wymacana. Skoro skarżącej udzielono ochrony w związku ze stwierdzonymi poważnymi problemami służby zdrowia w kraju jej pochodzenia oraz kryzysu ekonomicznego, które mogły w istotny sposób utrudnić podjęcie leczenia schorzeń grożących jej życiu, to samo zwrócenie się do [...] placówki o paszport pozostaje bez wpływu na istnienie ww okoliczności. Deklarowane w skardze obawy przed kontaktem z placówką kraju pochodzenia nie mają zatem podstaw i są oderwane od konkretnych ustaleń poczynionych w sprawie. Należy także dodać, iż skarżąca do 2015 r. posiadała ważny paszport [...], w Polsce działają przedstawicielstwa Jej kraju pochodzenia, do których zadań należy między innymi wydawanie paszportów obywatelom [...]. Z ogólnodostępnych informacji podawanych przez władze [...] wynika, że działające w Polsce konsulaty wydają paszporty obywatelom [...], których dokumenty paszportowe utraciły ważność.

W kontekście treści skargi należy jeszcze zauważyć, że:

- po pierwsze, skarżąca przedstawiając swoje stanowisko w skardze dokonała nieuzasadnionego zrównania sytuacji prawnej cudzoziemców, którzy uzyskali status uchodźcy i cudzoziemców, którym została udzielona ochrona uzupełniająca. Tymczasem zarówno podstawy prawne regulujące wymienione instytucje ochrony międzynarodowej cudzoziemców, jak i podstawy faktyczne decydujące o udzieleniu danemu cudzoziemcowi jednej z form omawianej ochrony nie dają podstaw do takiego utożsamienia. Dowodem na to jest chociażby przytoczone wyżej stanowisko organu wydającego skarżącej decyzję o udzieleniu ochrony uzupełniającej;

- po drugie, podniesiona w skardze okoliczność kontaktu telefonicznego z placówką dyplomatyczną [...], podczas którego rzekomo miano ją poinformować, że paszportu jako osoba z kartą pobytu uzyskaną tytułem ochrony uzupełniającej nie uzyska, nie została w żaden sposób wykazana przez skarżącą, ani podniesiona w postępowaniu przed organami administracyjnymi, zatem nie mogła odnieść żadnego skutku w sprawie;

- po trzecie, bezpodstawne jest stanowisko skarżącej, jakoby sam fakt udzielenia ochrony uzupełniającej stwarzał domniemanie, że nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży od władz kraju pochodzenia (uciekiniera) i organ nie powinien żądać przedstawienia dokumentów i zaświadczeń potwierdzających tę niemożność. Zaś kwestia możliwości zwrócenia się do placówki o wydanie paszportu nie może być oceniana w oderwaniu od faktycznych powodów udzielenia ochrony, które w skardze zostały całkowicie pominięte;

- po czwarte, trafności trzeba także odmówić twierdzeniu skarżącej, że organ odwoławczy nie podjął żadnych działań mających na celu zagwarantowanie braku podjęcia wobec skarżącej działań mających na celu cofnięcie ochrony uzupełniającej w przypadku skontaktowania się przez skarżącą oficjalnie i na piśmie z Ambasadą [...]. W tej kwestii należy powtórzyć za organem odwoławczym (odpowiedź na skargę), że przedmiotem zaskarżonej decyzji była wyłącznie kwestia wydania skarżącej konkretnego typu dokumentu i elementem takiego rozstrzygnięcia nie mogła być swoista promesa niepodejmowania w przyszłości działań zmierzających do pozbawienia skarżącej udzielonej jej ochrony. Obawy skarżącej wydają się nieuzasadnione, albowiem zastosowanie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powiązane jest ściśle z przyczynami udzielenia ochrony uzupełniającej i ich ewentualnym ustaniem bądź zmianą. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej funkcjonują placówki konsularne [...], które wydają paszporty swoim obywatelom. Na taką możliwość wskazuje również oficjalna strona internetowa [...] ambasady. Jest to wiedza ogólnodostępna i skarżąca mogła bez trudu zapoznać się z ww. informacjami. Organowi nie są znane przyczyny, z powodu których skarżąca nie mogłaby uzyskać w Polsce paszportu. Skarżąca nie podjęła nawet próby złożenia wniosku o jego wydanie usiłując w skardze przerzucić na organy ciężar dowodzenia okoliczności dla niej korzystnych i to w sytuacji, gdy nie miała w ogóle zamiaru ubiegać się o paszport. Obawy skarżącej przed kontaktem z placówką dyplomatyczni kraju pochodzenia są nieuzasadnione i bezpodstawne;

- po piąte, skarżąca w sposób nieadekwatny przywołała podręcznik UNHCR, albowiem w jej przypadku nie miał on zastosowania;

- po szóste skarżąca próbuje za pomocą skargi przerzucić na organ ciężar dowodzenia w sprawie, tymczasem to na skarżącej w pierwszej kolejności ciążył obowiązek dowiedzenia braku możliwości uzyskania dokumentu podróży.

- po siódme, organy właściwe w niniejszej sprawie miały pełne podstawy aby przyjąć, że skarżąca nie wykazała braku możliwości uzyskania nowego dokumentu podróży. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a przyjęta w nich ocena zgromadzonych dowodów - pomimo przeciwnych argumentów skarżącej - nie nosi cech dowolności. W efekcie nie doszło do narusza art. 80 oraz art. 7 w wz. z art. 77 § 1 K.p.a. W sprawie zebrano materiał dowodowy w stopniu dostatecznym i materiał ten został poddany prawidłowej ocenie, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiadającym wymogom wynikającym z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a.

W świetle powyższego zasadnie w sprawie przyjęto, że nie zaistniała podstawa do wydania polskiego dokumentu podróży dla skarżącej, gdyż nie wykazała dowodząc, że nie ma możliwości uzyskania dokumentu w placówce dyplomatycznej kraju pochodzenia.

Wobec zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji Sąd nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.