Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 63/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 par. 1, art . 77 par. 1, art. 80.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 15 ust. 5 lit b).
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 746/13 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. G. 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2013 r., w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym uchylił tą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz orzekł o kosztach postępowania.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

W wyniku przeprowadzonej w dniu 29 marca 2012 r. kontroli samochodu marki Opel o nr rej. [...] kierowanego przez P. W. ustalono, po okazaniu przez kierowcę dowodu osobistego, prawa jady, dowodu rejestracyjnego, wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób dla "G." J. G. oraz zaświadczenia o spełnianiu wymogów ustawy o transporcie drogowym, że kontrolowany pojazd na prawy i lewym boku posiadał napis "Przewóz Osób" wraz z numerem "[...]", w górnej części szyby czołowej i szyby tylnej znajdował się napis "[...]" zaś w prawym dolnym rogu szyby tylnej widniał numer "[...]". Ponadto na szybie bocznej samochodu umieszczony był "cennik usług przewozowych".

Ustalenia kontroli stały się podstawą decyzji Mazowieckiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nakładającej na skarżąca karę pieniężną w kwocie 8.000 złotych za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowy pojazdem konstrukcyjnie przeznaczonym do przewozu nie więcej niż 9 osób włącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczania w sposób widoczny i czytelny na zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu jego identyfikację, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców takie usługi świadczących.

Objętą skargą decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdzając, że doszło do naruszenia przez skarżącą przepisów dotyczących oznakowania pojazdów, o których mowa w art. 18 ust. 5 pkt b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265, dalej: ustawa o transporcie drogowym). Organ odwoławczy podniósł, że w powołanym przepisie nie chodzi o to, aby wymienione elementy ściśle pokrywały się z firmą przedsiębiorcy, czy też wskazywały numer telefonu zarejestrowany na tego konkretnego przedsiębiorcę. Jego celem było wyeliminowanie przypadków wykonywanie transportu drogowego pojazdem upodobnionym do taksówki i omijanie restrykcyjnych przepisów dotyczących uzyskiwania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką.

Sąd I instancji uchylając obie decyzje organów stwierdził, że doszło do naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) wobec nie dokonania wymaganych ustaleń pozwalających na wydanie decyzji. Sąd stwierdził, że naruszony został art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej na okoliczności, które organ dopiero w odpowiedzi na skargę uznał za istotne w sprawie, czym decyzja organu odwoławczego naruszała również art. 80 k.p.a. i nie spełniała wymogów określonych w art. 107 § 3 tej ustawy. Sąd wskazał, że na gruncie ustawy o transporcie drogowym obowiązują odmienne zasady wykonywania przewozów okazjonalnych i przewozów wykonywanych na podstawie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Konsekwencją tej odmienności było wprowadzenie art. 18 ust. 5 pkt b) ustawy o transporcie drogowym, który w brzmieniu na dzień kontroli, przewidywał zakaz umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy. Sąd zauważył, że w dacie wydanej przez organ odwoławczy decyzji organ powołany przepis został rozszerzony poprzez zakaz umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy oraz innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi. Sąd I instancji podkreślił, że w dacie przeprowadzonej kontroli tak rozszerzony zakaz nie obowiązywał.

Sąd stwierdził, że przyjęcie organy oznaczeń "[...]", "Przewóz osób" i "[...]" jako oznaczeń przedsiębiorcy, nie nalazło potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy jako używane przez skarżącą lub innego przedsiębiorcę powiązanego funkcjonalnie z przedsiębiorstwem skarżącej. Nazwa przedsiębiorstwa skarżącej to "[...]" J. G. i taka nazwa występowała zarówno w zaświadczeniu o spełnianiu wymogów ustawy o transporcie drogowym i na paragonie fiskalnym. Wobec tego, zdaniem Sądu I instancji nie można było wyprowadzić z żadnych ustaleń organów wniosku, że przywołane napisy uwidocznione na skontrolowanym pojeździe w jakikolwiek sposób identyfikowały przedsiębiorstwo skarżącej bądź innego przedsiębiorcę jak również, że numer "[...]" był jej numerem telefonu, pod którym można było zamówić przewóz w przedsiębiorstwie skarżącej.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.)

Główny Inspektor Transportu Drogowego skarga kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy administracji nie przeprowadziły wszystkich dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, tj. nie przeprowadziły dowodów pozwalających na przyjęcie, że numer widniejący na kontrolowanym pojeździe był numerem telefonu należącym do skarżącej lub umożliwiał zamówienie usługi świadczonej przez skarżącą, co dopiero naruszałoby zakaz wyrażony w art. 18 ust. 5 lit. b) ustawy o transporcie drogowym, podczas gdy przedmiotem naruszenia stwierdzonego przez organ i podstawą przypisania odpowiedzialności skarżącej był nie tylko fakt umieszczenia przez nią na pojeździe numeru telefonu, ale także innego z elementów zabronionych w drodze art. 18 ust. 5 lit. b) powołanej ustawy, tj. oznaczenia z nazwą przedsiębiorcy, którą skarżąca posługuje się w obrocie handlowym przy wykonywaniu usług, tzn. nazwy: "[...]", "[...]" i "[...]", co już samo w sobie mogło stanowić samodzielną przesłankę nałożenia kary przewidzianej pod lp. 2.9 załącznika nr 3 do ustawy;

2. przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przez organy nie wskazuje na to, aby na pojeździe umieszczono nazwę przedsiębiorcy, za którą Sąd wyłącznie uznał firmę: "[...]" J. G., podczas gdy na pojeździe umieszczone były napisy wskazujące nazwę tego przedsiębiorcy, którą posługiwała się ona przy wykonywaniu usług, a które de facto pozwalały potencjalnym odbiorcą zidentyfikować skarżącą w obrocie handlowym, tj. "[...]", "[...]" i "[...]" i o której niewątpliwie mowa była w obowiązującym w dacie kontroli art. 18 ust. 5 lit. b) ustawy o transporcie drogowym;

3. prawa materialnego, art. 18 ust. 5 lit. b) ustawy o transporcie drogowym poprzez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do odmowy zastosowania przez Sąd I instancji art. 92 ust. 1 powołanej ustawy oraz lp. 2.9 załącznik nr 3 do ustawy, przejawiające się w przyjęciu przez Sąd, że przepis ten utożsamia nazwę przedsiębiorcy wyłącznie z jego firmą, a tym samym zabrania umieszczania na pojeździe wyłącznie oznaczeń odpowiadających firmie przedsiębiorcy, podczas gdy norma ta traktuje szeroko o nazwie przedsiębiorcy, choćby była to tylko nazwa powszechnie używana, a przez którą należy rozumieć również takie oznaczenie przedsiębiorcy, którym posługuje się on przy wykonywaniu danego rodzaju działalności.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

J. G. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należy to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, które wyznaczają przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie. Taka kolejność postępowania uzasadniona jest w szczególności realiami niniejszej sprawy, gdyż Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji ze względów procesowych, a to z uwagi na naruszenie przepisów art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 5 lit. b) ustawy o transporcie drogowym.

Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do stanowiska Sądu I instancji, że umieszczenie na pojeździe oznaczenia "przewóz osób" w połączeniu z ciągiem cyfr "[...]", które nie stanowią numeru telefonu przedsiębiorcy (a jedynie jego fragment), a także wyrazu "[...]", nie uzasadnia jeszcze - wbrew stanowisku skargi kasacyjnej - uznania tego oznaczenia za nazwę przedsiębiorcy, a więc wypełnienie hipotezy przepisu art. 18 ust. 5 lit. b) ustawy o transporcie drogowym. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1063/13, powołujące się na wcześniejsze orzecznictwo (por. np. wyroki NSA z 20 października 2009 r., sygn. akt II GSK 110/09 i z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 330/09), w myśl których za element nazwy przedsiębiorcy nie mogą służyć takie oznaczenie "[...]", czy "[...]", jak to miało miejsce w okolicznościach sprawy. Oznaczenie "przewóz osób", czy "[...]" odnosi się bowiem do rodzaju wykonywanych usług transportowych, a nie do konkretnego przedsiębiorcy, działającego na rynku. Natomiast skarga kasacyjna nie podważyła skutecznie tej argumentacji.

Natomiast dopiero z dniem 29 czerwca 2012 r., w następstwie nowelizacji art. 18 ust. 5 pkt b) ustawy o transporcie drogowym, zaostrzone zostały rygory w kwestii dopuszczalności oznaczania pojazdów wykonujących przewozy okazjonalne, w myśl których zakazane jest umieszczanie innych oznaczeń, które - nie będąc nazwą przedsiębiorcy - mogą identyfikować przedsiębiorcę, np. w wyniku jednolitego oznaczania pojazdów lub ich jednolitej kolorystki.

Zważywszy na naruszenie w zaskarżonej decyzji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W tym stanie sprawy skarga kasacyjna, jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.