Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2491/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 23 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 29 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: W obrocie prawnym nie powinny pozostawać tylko te części decyzji, które są wadliwe.

TEZY

W obrocie prawnym nie powinny pozostawać tylko te części decyzji, które są wadliwe.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Firmy Produkcyjno-Handlowo-Usługowej "M." - Alina G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 11 września 1996 r. (...) w przedmiocie wymiaru należności celnych - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 września 1996 r. (...) wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 23 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/, Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania Aliny G. - Firma Produkcyjno-Handlowo-Usługowa "M." w W. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 30 stycznia 1996 r. (...), wydaną w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zawartą w dokumencie SAD (...) z dnia 8 lutego 1994 r.

Dyrektor Urzędu Celnego w W. dokonał w dniu 8 lutego 1994 r. odprawy celnej trzody chlewnej sprowadzonej z holenderskiej firmy V. R. E. BV przez Firmę "M." oraz ustalił wartość celną tego towaru w oparciu o dołączoną do dokumentu SAD fakturę z dnia 2 lutego 1994 r. /bez numeru/ wystawioną na kwotę 19.125 DEM.

W wyniku kontroli celnej przeprowadzonej przez Urząd Celny w Warszawie w Firmie "M." oraz dochodzenia przeprowadzonego w firmie eksportera przez holenderskie celne służby śledcze ujawniono istnienie dodatkowej faktury nr 100 z dnia 2 lutego 1994 r. wystawionej na kwotę 46.100.65 DEM.

W związku z ujawnieniem okoliczności wskazujących na zaniżenie wartości celnej towaru, Dyrektor Urzędu Celnego w W. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia 8 lutego 1994 r. i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydał decyzję z dnia 30 stycznia 1996 r., którą uchylił własną decyzję zawartą w dokumencie SAD i dokonał ponownego określenia wartości celnej towaru i wymiaru cła, uznając, że ujawniona faktura dodatkowa powinna być dołączona do wniosku o wszczęcie postępowania celnego i stanowić podstawę do ustalenia rzeczywistej wartości celnej sprowadzonego towaru.

W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor UC w W. wskazał, że dochodzenie przeprowadzone w firmie eksportera przez holenderskie służby celne wykazało stosowanie przez eksportera specjalnej procedury podwójnego fakturowania polegającej na wystawieniu dwóch faktur dla każdej partii towaru, a mianowicie: faktury pro forma /bez numeru/ opiewającej na niższą kwotę niż cena należna oraz faktury ostatecznej obejmującej cenę rzeczywiście zapłaconą, wykazaną w rejestrach handlowych eksportera.

Prezes GUC nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania od tej decyzji, podzielając stanowisko organu I instancji, że ujawniona faktura dodatkowa oraz okoliczności dotyczące sposobu rozliczeń stanowiły podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji zawartej w SAD w części dotyczącej wartości celnej towaru i wymiaru cła oraz ponownego ich określenia przy uwzględnieniu wartości towaru podanej w fakturze ostatecznej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Alina G. - Firma Produkcyjno-Handlowo-Usługowa "M." w W. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa GUC, zarzucając, że została ona wydma z naruszeniem art. 6-7, art. 9, art. 35 par. 3, art. 36 par. 1, art. 77 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2 oraz art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, a także art. 23 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 29 ust. 2 Prawa celnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącej, Prezes GUC wydając zaskarżoną decyzję nie ocenił, czy stan prawny i faktyczny sprawy został ustalony przez organ I instancji w sposób prawidłowy i w konsekwencji nie wyeliminował błędów proceduralnych, które według skarżącej popełnił ten organ.

Skarżąca zarzuciła w szczególności, że organ I instancji wznowił postępowanie z naruszeniem art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa na skutek tego, że nowy dowód w postaci faktury nr 100, na podstawie którego organ ten podwyższył wartość celną towaru nie istniał w dniu wydania decyzji z dnia 8 lutego 1994 r., ponieważ został on wystawiony i doręczony Firmie "M." po dostarczeniu towaru do Polski i dokonaniu za niego zapłaty.

Naruszenia przepisu art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa skarżąca upatruje w tym, że przepis ten nie przewiduje - jej zdaniem - możliwości uchylenia w trybie wznowienia tylko części decyzji, jak uczynił to organ I instancji.

Zdaniem skarżącej, Prezes GUC nie wyeliminował również błędów merytorycznych decyzji organu I instancji polegających na wliczeniu do wartości celnej towaru kosztów transportu oraz kosztów wykonania innych czynności przez zagranicznego przewoźnika po przekroczeniu granicy polskiej.

Skarżąca podniosła, że Prezes GUC nie uwzględnił dyspozycji art. 29 ust. 2 Prawa celnego i nie ustalił wartości celnej towaru przez przyjęcie średniej ceny kwartalnej sprzedaży takiego samego towaru na polskiej giełdzie mięsa.

Prezes GUC wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uzasadniają rozpoznanie w pierwszej kolejności, jako najdalej idącego, zarzutu wznowienia postępowania z naruszeniem art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Na tej podstawie wznawia się zatem postępowanie, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki:

- ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych;

- nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej;

- okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Organy celne obydwu instancji prawidłowo ustaliły, że wskazane wyżej przesłanki wznowienia zaistniały w sprawie.

Po wydaniu przez organ I instancji decyzji ostatecznej z dnia 8 lutego 1994 r. o dopuszczeniu przedmiotowego towaru do obrotu na polskim obszarze celnym i wymiarze cła, w wyniku kontroli celnej przeprowadzonej w Firmie "M." oraz dochodzenia holenderskich służb celnych zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne wskazujące na zaniżenie wartości celnej odprawionych wcześniej towarów, potwierdzone nowymi dowodami w postaci faktury dodatkowej /ostatecznej/.

Ujawnione okoliczności i dowody były nowymi i miały istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia wartości celnej towaru i wymiaru cła. Istniały one w dniu wydania decyzji z dnia 8 lutego 1994 r. i nie były znane Dyrektorowi Urzędu Celnego w W. w dacie odprawy celnej, gdyż nie zostały ujawnione przy zgłaszaniu towaru do odprawy celnej.

Powyższe względy czynią chybionym zarzut wznowienia postępowania z naruszeniem przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Nie można również podzielić zarzutów skargi, że decyzja z dnia 30 stycznia 1996 r. wydana we wznowieniowym postępowaniu narusza przepis art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa z tego względu, że uchyla decyzję dotychczasową w części a nie w całości.

Brak w powołanym przepisie wyraźnej normy dopuszczającej uchylenie decyzji dotychczasowej w części nie oznacza, że taka możliwość jest wykluczona.

Za przyjęciem takiej wykładni przemawia to, że w obrocie prawnym nie powinny pozostawać tylko te części decyzji, które są wadliwe /por. wyrok NSA z dnia 6 maja 1998 r. V SA 1305/96 - nie publ./. Podobny pogląd prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy chodzi o dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji w części /por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1988 r., IV SA 859/87 - ONSA 1990 Nr 2-3 poz. 25, a także wyrok NSA z dnia 10 listopada 1989 r., SA/Ka 646/89 - nie publ./.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącej dotyczące ustalenia wartości celnej towaru z naruszeniem art. 23 ust. 1 i art. 25 ust. 1 Prawa celnego. Zgodnie z tym ostatnim przepisem wartością celną towaru jest cena zapłacona lub należna za towar celny /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego. Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącej organy celne miały uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że wartość towaru podana w ujawnionej fakturze dodatkowej /ostatecznej/ stanowi cenę transakcyjną obowiązującą w umowie zawartej przez skarżącą z kontrahentem holenderskim. Okoliczność tę potwierdza treść raportu z dnia 14 września 1995 r. sporządzonego przez holenderskie służby celne. Z treści tego raportu wynika, że firma V.R.E.BV wystawiała na żądanie skarżącej, jako kupującego faktury pro forma, które towarzyszyły przesyłkom do Polski i opiewały na cenę niższą niż rzeczywista wartość towaru, która podawana była w fakturach ostatecznych. Cena podana w fakturach ostatecznych została zapłacona przez skarżąca, co odnotowano w rejestrach firmy V.R.E.BV. Stwierdzony przez holenderskie służby celne fakt uregulowania tej ceny czyni nieistotnymi te zarzuty skarżącej, które wskazują na braki formalne faktury ostatecznej w sytuacji, gdy mimo tych braków cena należna z faktury ostatecznej została zapłacona. Cena ta odpowiadała wadze towaru odprawionego i dopuszczonego do obrotu na polskim obszarze celnym.

Za chybiony należy również uznać zarzut skarżącej dotyczący wliczenia do wartości celnej towaru kosztów poniesionych przez przewoźnika zagranicznego po przekroczeniu granicy polskiej, gdyż zarzut ten nie został udowodniony i nie znajduje potwierdzenia w treści faktury ostatecznej, która obejmuje jedynie cenę towaru.

Bezzasadny jest także zarzut skargi dotyczący zaniechania ustalenia wartości celnej towaru według reguł określonych w art. 29 ust. 2 Prawa celnego, gdyż przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną towaru /art. 26 ust. 1/, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca, gdyż jak już wyżej wskazano organy celne miały podstawę do przyjęcia, że cena towaru podana w fakturze ostatecznej stanowi wartość transakcyjną.

Z powyższych względów oddalono skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, gdyż Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem.