Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 807/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-08-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 243, aer. 245, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za marzec 2010 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przy skardze z dnia 19 czerwca 2013 r. na wskazaną w sentencji decyzję pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o zwolnienie jej od obowiązku uiszczania wpisu od wniesionej skargi.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że posiada jeden rachunek bankowy na którym w dniu 11 kwietnia 2013 r. zgromadzone były środki pieniężne w wysokości 1.068,61 zł. Za 2012 r. spółka wykazała stratę w wysokości 324.890,33 zł. Spółka posiada środki trwałe o wartości 249.062,79 zł, które - jak wskazano - stanowią głównie automaty go gier i które nie mogą aktualnie być wykorzystane ze względu na czynności podjęte przez Dyrektora Izby Celnej w B. Jej kapitał zakładowy zamyka się natomiast w kwocie 1.410.000,00 zł,

W ocenie spółki wszystkie powyższe okoliczności wskazują na to, że spółka nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania, co uzasadnia wniosek o zwolnienie wnioskodawcy od kosztów w części dotyczącej wpisu od skargi.

Do wniosku dołączono następujące załączniki: rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 marca 2013 do 11 kwietnia 2013 r., zeznanie podatkowe CIT - 8 za rok 2012, bilans spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz sprawozdanie finansowe za 2012 r.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu wskazania wymaga, iż zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zaś tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.

Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, przyznanie prawa pomocy tej kategorii podmiotom uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę braku możliwości wyłożenie środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania. Tak więc wykazanie braku środków jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednakże po stronie wnioskodawcy swoistego rodzaju roszczenia o jego przyznanie. Zasadą bowiem jest, że każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest niczym innym jak formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

W tym miejscu należy jednak podkreślić, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Innymi słowy "brak środków" na pokrycie niezbędnych kosztów nie ogranicza się tylko do braku środków finansowych, ale odnosi się do ogólnej sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie ulgi w postaci prawa pomocy. Sąd (referendarz sądowy) oceniając wniosek strony o przyznanie prawa pomocy bierze bowiem pod uwagę jedynie dane o jej stanie majątkowym i dochodach (por. M. Grzymisławska-Cybulska, Zakresy podmiotowy i przedmiotowy wniosku o przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2007, nr 1, s. 38). Pod pojęciem stanu majątkowego należy zaś rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę spełnienia tej przesłanki.

Jednocześnie dodania wymaga, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, zależy od uznania sądu (por. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego B. Dauter, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2011 r. s. 736-737).

Biorąc pod uwagę powyższe oraz treść oświadczenia spółki i załączonych dokumentów źródłowych nie sposób stwierdzić, że nie ma ona możliwości wyłożenia środków niezbędnych na pokrycie kosztów wpisu od skargi nie tylko w tej sprawie lecz również w pozostałych 23 sprawach zawisłych przed Sądem na skutek jej skarg, których łączna wysokość wynosi 13.357,00zł.

Przede wszystkim wskazania wymaga, że wnioskodawca jest osobą prawną - spółką prawa handlowego, powołaną celem prowadzenia działalności gospodarczej, a więc w celu zarobkowym, nastawionym na przynoszenie zysków swoim udziałowcom. W tej więc sytuacji, w której wolą tychże udziałowców jest dalsze podtrzymywanie bytu prawnego spółki oraz jej funkcjonowania w obrocie gospodarczym, winni oni uzupełnić ewentualne niedobory środków niezbędnych na pokrycie jej uzasadnionych wydatków. Do wydatków tych należy zaś zaliczyć także wydatki związane z toczącymi się postępowaniami sądowymi. Brak jest bowiem racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania tych kosztów na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych. Jak wynika natomiast ze złożonych dokumentów spółka nie podjęła żadnych działań celem poprawy kondycji spółki i dalszego nie pogłębiania strat. Ze sporządzonego sprawozdania zarządu za rok 2012 wynika jedynie lakoniczne stwierdzenie, iż proponuje się pokryć straty z zysków z lat następnych. W takiej sytuacji należałoby oczekiwać od zarządu spółki przedstawienia konkretnych propozycji dotyczących sposobu wyjścia z trudnej sytuacji. Nie można natomiast prowadząc działalność gospodarczą przynoszącą straty pozostawać bezczynnym i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych.

Jednocześnie zważenia wymaga, że pomimo ujemnego zysku z kolejnego już roku obrotowego oraz straty podatkowej spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą i to w znacznych rozmiarach.

Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 1.410.000,00 zł, oraz aktywa trwałe o wartości 501.671,04 zł, w tym budynki i lokale (90.299,36 zł) oraz środki trwałe w budowie (63.808,25 zł). Dodatkowo spółka na koniec 2012 r. posiadała aktywa obrotowe w wysokości 42.197,26 zł, w tym należności krótkoterminowe na kwotę 35.472,47 zł. Nadto spółka na koniec tego roku posiadała również w kasie i na rachunkach kwotę 4.085,16 zł.

Już samo to wskazuje, że spółka ma możliwość opłacenia wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów z posiadanych środków.

Nie można również pominąć, że opodatkowany przychód spółki za 2012 r. wyniósł 2.170.780,45 zł, co wskazuje, że prowadzona przez nią działalność jest znacznych rozmiarów. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że wykazana w zeznaniu podatkowym strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek winien zostać uwzględniony. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych.

Wskazać przy tym należy, że spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Poza tym niedopuszczalnym jest by koszty sądowe były stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Wystąpienie kosztów sądowych wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Ryzyko niepowodzenia takiej działalności nie powinno zaś obciążać dochodów budżetowych państwa związanych z działalnością sądów. W przeciwnym razie, to budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania podmiotu gospodarczego polegające na kwestionowaniu na drodze sądowej rozstrzygnięć organów podatkowych.

W tych okolicznościach brak jest podstaw do stwierdzenia zależności pomiędzy przedstawioną przez skarżącą sytuacją materialno-finansową, a brakiem po jej stronie możliwości wywiązania się z obowiązku poniesienia kosztów związanych z udziałem w sprawie. W przypadku skarżącej źródeł ich pokrycia można upatrywać w bieżących zyskach z prowadzonej działalności gospodarczej, posiadanych środkach trwałych lub aktywach obrotowych, ewentualnie w dopłatach udziałowców spółki.

Ubocznie należy przypomnieć stronie uwagę, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd, przysługuje stronie skarżącej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, o czym z pewnością skarżąca wie z uwagi na ilość rozpoznanych z jej inicjatywy skarg oraz fakt reprezentowania jej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w związku art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.