Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt SA/Kr 384/93
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 1993-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 199 par. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Przewidziany w art. 199 par. 2 Kpa termin sześciu miesięcy na wniesienie przez prokuratora skargi do sądu administracyjnego nie dotyczy wypadków, w których prokurator brał udział w postępowaniu administracyjnym i przysługiwały mu w związku z tym prawa strony /art. 188 Kpa/.

TEZY

Przewidziany w art. 199 par. 2 Kpa termin sześciu miesięcy na wniesienie przez prokuratora skargi do sądu administracyjnego nie dotyczy wypadków, w których prokurator brał udział w postępowaniu administracyjnym i przysługiwały mu w związku z tym prawa strony /art. 188 Kpa/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Stanisława K. na decyzję Wojewody (...) z dnia 28 grudnia 1992 r. w przedmiocie odmowy zwrotu zbytej nieruchomości i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody pięćdziesiąt tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego; odrzucił natomiast na podstawie art. 207 par. 6 w związku z art. 204 par. 1 Kpa skargę Prokuratora Rejonowego w K.


UZASADNIENIE

Umową sprzedaży z dnia 16 czerwca 1972 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego w Państwowym Biurze Notarialnym w K., Helena K. oraz Stanisław K. sprzedali Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Transportowemu Handlu Wewnętrznego w K. nieruchomość stanowiącą działkę nr 12 o powierzchni 701 m2, objętą księgą wieczystą "K. Kw nr 5648", położoną w K. przy ul. Z. nr 3. Sprzedaż tej działki nastąpiła w związku z przeznaczeniem gruntu pod rozbudowę zajezdni nabywcy, stosownie do decyzji o szczegółowej lokalizacji tej inwestycji. Umowa sprzedaży zawarta została w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. z 1961 nr 18 poz. 94/.

Obecnie Stanisław K. jako poprzedni właściciel działki oraz jako następca prawny Heleny K., a ponadto Waldemar K., Zdzisław K. i Jerzy K. jako następcy prawni Heleny K., wystąpili z żądaniem zwrotu zbytej nieruchomości, twierdząc, że grunt ten stał się zbędny nabywcy na cel, dla którego został zakupiony.

Wniosek ten nie został uwzględniony, decyzją bowiem Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 5 października 1992 r., znak G. II. 8221-85/90/92, wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127/, odmówiono zwrotu działek nr 48/1 o powierzchni 78 m2 i nr 48/2 o powierzchni 701 m2, położonych w K. przy ul. Z. nr 3. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że działki te nie stały się zbędne na cel, dla którego zostały wywłaszczone, i z tego względu nie mogą być zwrócone poprzednim właścicielom.

W wyniku rozpoznania odwołania Stanisława K. Wojewoda (...) utrzymał w mocy powyższą decyzję I instancji w części odmawiającej zwrotu działki nr 48/2 o powierzchni 701 m2. W pozostałym zaś zakresie, tj. w części dotyczącej działki nr 48/1 o powierzchni 78 m2, uchylił zaskarżoną decyzję i w tym zakresie umorzył postępowanie. Wojewoda orzekł w tym przedmiocie decyzją z dnia 28 grudnia 1992 r., znak GP. VIIR-72241/177/92, wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 i 2 Kpa w związku z art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127/. Według ocen i poglądów tej decyzji, w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających własność działki nr 48/1 o powierzchni 78 m2 oraz potwierdzających jej zbycie na rzecz Skarbu Państwa. Także wniosek wszczynający postępowanie nie wskazuje na to, aby żądanie zwrotu obejmowało również i tę działkę. Wniosek ten - zdaniem organu odwoławczego - dotyczy jedynie działki nr 48/2 o powierzchni 701 m2. Wobec tego postępowanie w przedmiocie zwrotu działki nr 48/1 podlega umorzeniu. Co się zaś tyczy działki nr 48/2, to nieruchomość ta została wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem. Zabudowana bowiem została budynkiem administracyjnym jako obiektem towarzyszącym zajezdni, służącym do prawidłowego jej funkcjonowania i obsługi. Nieruchomość ta nie może być wobec tego traktowana jako zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu i nie może podlegać zwrotowi na rzecz poprzedniego jej właściciela czy też jego następców prawnych.

Powyższa decyzja Wojewody (...) z dnia 28 grudnia 1992 r. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Stanisława K. Skarżący zarzucił, że narusza ona prawo, i domagał się jej uchylenia. Wnosił również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Przedstawiając przebieg postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości, skarżący podkreślił, że "obiekt towarzyszący", wzniesiony na nabytej od niego działce, to w istocie zwykły barak, wybudowany bez pozwolenia na budowę, stanowiący początkowo obiekt zaplecza nigdy nie podjętej budowy. Wzniesienie tego baraku nie może być utożsamiane z realizacją celu, dla którego nabyto jego grunt. Stanisław K. oświadcza również, że działka nr 48/1 o powierzchni 78 m2 jest nieodłączną częścią działki stanowiącej poprzednio jego własność, objętej obecnie żądaniem zwrotu.

Decyzja Wojewody (...) z dnia 28 grudnia 1992 r. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego także przez Prokuratora Rejonowego w K., uczestniczącego w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym jej wydanie. Prokurator Rejonowy zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127/, ponieważ przyjęto, iż sporna nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony przy jej wywłaszczaniu, gdy tymczasem zebrany w sprawie materiał dostarczył przesłanek do orzeczenia o jej zwrocie. Wskazując na tę podstawę zaskarżenia, Prokurator wnosił o uchylenie zakwestionowanej decyzji.

Wojewoda wniósł o oddalenie skarg. Podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w jego uzasadnieniu.

Rozpoznając skargi, Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga Prokuratora Rejonowego w K. podlega odrzuceniu, gdyż została wniesiona po upływie terminu przewidzianego na jej założenie. Zgodnie bowiem z art. 199 par. 1 Kpa skargę na decyzję organu administracji wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Przewidziany w art. 199 par. 2 Kpa termin sześciu miesięcy na wniesienie skargi przez prokuratora, liczony od dnia doręczenia decyzji stronie, nie dotyczy wypadków, w których prokurator brał udział w postępowaniu. W takim bowiem wypadku prokuratorowi przysługują prawa strony. Wynika to z przepisów art. 188 Kpa w związku z art. 183 par. 1 Kpa. Chodzi tu zatem o takie same uprawnienia i obowiązki procesowe - poza szczegółowymi wyjątkami - jakie przysługują stronie. Odnosi się to także do terminu przewidzianego na wniesienie skargi do sądu administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie Prokurator wziął udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, zgłosił bowiem swe uczestnictwo /art. 183 par. 1 Kpa/ w dniu 30 kwietnia 1992r. Otrzymywał zawiadomienia o podejmowanych czynnościach oraz odpisy wydawanych decyzji. Zaskarżona decyzja Wojewody została doręczona Prokuratorowi w dniu 31 grudnia 1992 r. Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi /art. 199 par. 1 Kpa i art. 188 Kpa/ upływał z dniem 30 stycznia 1993r., skarga zaś została złożona w dniu 25 czerwca 1993 r. Podlega wobec tego odrzuceniu z mocy art. 207 par. 6 Kpa w związku z art. 204 par. 1 Kpa.

Przewidziany w art. 199 par. 2 Kpa termin sześciu miesięcy na wniesienie skargi przez prokuratora miałby zastosowanie wówczas, gdyby prokurator nie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Skarga Stanisława K. jest uzasadniona. Istotną bowiem okolicznością z punktu widzenia mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ jest to, czy sprzedana przez Stanisława K. i Helenę K. działka nr 12 o powierzchni 701 m2 /Kw nr 5648/, położona w K. przy ul. Z. nr 3, stała się zbędna na cel określony w umowie o nabyciu tej nieruchomości. Kwestia ta nie została w należyty sposób zbadana i wyświetlona, co stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa.

Przede wszystkim - jak wyżej podkreślono - sprzedana została działka nr 12 o powierzchni 701 m2, bliżej opisana w umowie notarialnej z dnia 16 czerwca 1972 r. Wydane zaś decyzje odnoszą się do działek oznaczonych numerami 48/1 i 48/2, bez wskazania księgi wieczystej, w której nieruchomości te są zapisane. W aktach sprawy brak jest niezbędnego dokumentu w postaci synchronizacyjnego wykazu zmian gruntowych, wskazującego, czy i w jakim zakresie działki nr 48/1 i 48/2 powstały z parceli nr 12 o powierzchni 701 m2, o której jest mowa w kontrakcie sprzedaży, czy też są to inne zupełnie nieruchomości. W tej sytuacji ustalenie zaskarżonej decyzji, iż działka nr 48/1 o powierzchni 78 m2 nie stanowi części dawnej działki nr 12 i nie była sprzedana Skarbowi Państwa, musi być ocenione jako pozbawione podstaw w zebranym materiale dowodowym.

Powoływana wyżej notarialna umowy sprzedaży z dnia 16 czerwca 1972 r. jako cel zakupu działki nr 12 wskazywała przeznaczenie jej pod rozbudowę zajezdni nabywcy stosownie do ówczesnej decyzji o szczegółowej lokalizacji tej inwestycji. Należało zatem wyjaśnić i ustalić - przez zbadanie treści wspomnianej decyzji - czy ten właśnie cel nabycia został zrealizowany. Wątpliwości w tym zakresie powstają, jeżeli w szczególności zważyć, że - jak twierdzi skarżący - znajdujący się na sprzedanej nieruchomości obiekt budowlany ma charakter tymczasowy i wzniesiony został bez pozwolenia na budowę. Może to świadczyć o tym, iż nabyta nieruchomość została zagospodarowana przez nabywcę w inny sposób, niż określał to cel wskazany w umowie o jej sprzedaży. Bez dokładnych i jednoznacznych ustaleń w tym zakresie nie jest możliwe stwierdzenie, czy spełniona została przesłanka przewidziana w art. 69 ust. 1 cytowanej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, czy też przesłanka ta nie występuje.

Wątpliwości te powinny być wyjaśnione w toku dalszego postępowania, a powstałe dotychczas w tym zakresie uchybienia postępowania /art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa/ nakazują uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w myśl art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa.

Wobec uwzględnienia skargi Stanisława K. należało przyznać skarżącemu na podstawie art. 208 Kpa zwrot kosztów postępowania.