Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1752/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 59
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 200, art. 205 par. 2,  art. 59
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi W. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz W. O. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. O. (dalej: skarżący, strona lub zobowiązany) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IS, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik US, lub organ egzekucyjny) z [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. (dalej: ZUS), o numerach od [...] z [...] stycznia 2003 r. obejmujących zaległość z tytułu składek za miesiące od czerwca do grudnia 1996 r. w łącznej kwocie należności głównej 1.002,80 zł wraz z odsetkami. Tytuły te zostały przekazane przez ZUS do organu egzekucyjnego w dniu 2 kwietnia 2004 r.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny, zawiadomieniem z [...] czerwca 2013 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast zawiadomieniem z [...] kwietnia 2014 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę. Z kolei w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lipca 2014 r. dokonał zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. W wyniku realizacji przez dłużników zajętych wierzytelności powyższych zajęć, doszło do całkowitego wyegzekwowania należności wskazanych w tytułach wykonawczych nr [...].

Postanowieniem z [...] maja 2014 r., znak [...] ZUS przekazał Naczelnikowi US do rozpatrzenia zgodnie z właściwością wniosek strony z [...] kwietnia 2014 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. nr [...] organ egzekucyjny odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż zobowiązany nie wskazał na zaistnienie żadnej z przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 poz. 1619, dalej: u.p.e.a.).

Pismem z 17 czerwca 2014 r. skarżący wystąpił o umorzenie postępowanie egzekucyjnego wskazując, iż wykonał zobowiązanie, co do którego jest prowadzona egzekucja i zachodzą przesłanki do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, a w konsekwencji do umorzenia postępowania. Ponadto stwierdził, że wierzyciel nie podejmował żadnych czynności przez okres prawie 10 lat od dnia uzyskania tytułu wykonawczego, co uzasadnia zarzut przedawnienia zobowiązania dochodzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Wyjaśnił, że po otrzymaniu zawiadomienia z 2 kwietnia 2014 r. przedstawił wierzycielowi kopie wszystkich dowodów wpłat potwierdzając tym samym, że uregulował wszystkie raty wynikające z układu ratalnego zwartego w dniu 11 marca 1997 r.

Zauważył również, iż pismem z 10 kwietnia 2014 r. zaadresowanym do wierzyciela przedstawił zarzuty co do obowiązku uiszczenia należności i w tym przedmiocie wierzyciel nie wydał postanowienia w sprawie zarzutów. Natomiast brak takiego postanowienia narusza prawo zobowiązanego do obrony w postaci zażalenia na postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów.

Konkludując strona wskazała, iż wierzyciel nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczności świadczące o powstaniu zadłużenia tylko oparł się jedynie na zbiorze danych znajdujących się systemie oraz nie wykazał na jakiej podstawie uznał kierowaną do stronę korespondencję za doręczoną np. oświadczenie o zerwaniu układu ratalnego.

W odpowiedzi na pismo organu egzekucyjnego ZUS w piśmie z 21 sierpnia 2014 r. zajął stanowisko odnośnie wymagalności należności i wyjaśnił, że z związku z zawartym układem ratalnym pomiędzy wierzycielem a skarżącym stwierdzono brak wpłaty raty w kwocie 340 zł, której termin płatności przypadał na dzień 15 września 1999 r. Pismami z 25 sierpnia 2000 r. oraz 11 września 2001 r. wierzyciel wezwał zobowiązanego do okazania dowodu brakującej wpłaty, pouczając w ostatnim z pism, iż nieokazanie dowodu wpłaty skutkować będzie zerwaniem układu ratalnego i wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wobec braku reakcji ze strony zobowiązanego, układ ratalny dotyczący zadłużenia został zerwany, o czym powiadomiono stronę pismem z 4 września 2002 r.

Wierzyciel wyjaśnił także, że strona dokonywała nieterminowo wpłat oraz wskazał na brak wpłaty za okres 11 i 12/1996 r. W wyniku nieopłacenia przez zobowiązanego powstałego zadłużenia wierzyciel w dniu 5 lutego 2003 r. wszczął postępowanie egzekucyjne, doręczając stronie tytuły wykonawcze o numerach od [...]. Zauważył, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez ZUS nie zostały wniesione przez zobowiązanego zarzuty. Na zakończenie wskazał, że nie wpłynęła wpłata raty w wysokości 340 zł wpłacona w placówce oznaczonej "W.", gdzie w miejscu daty widnieje zapis [...]. Wobec powyższego wierzyciel potwierdził wymagalność zobowiązania i stwierdził, ze nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a.

Postanowieniem z [...] września 2014 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...].

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego zażalenia Dyrektor IS postanowieniem z [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z [...] września 2014 r.

W uzasadnieniu przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom skarżącego stanowisko wierzyciela w przedmiotowej sprawie nie musiało mieć formy postanowienia. Zauważył, że art. 17 § 1 u.p.e.a. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do wydania postanowienia. Przepis ten wskazuje jedynie, że wymienione w ustawie egzekucyjnej rozstrzygnięcia zapadają w formie postanowienia. Niemniej możliwość wydania takiego rozstrzygnięcia musi wprost wynikać z ustawy (por. też wyrok WSA w Poznaniu z 29 września 2010 r., I SA/Po 410/10, LEX nr 749902). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi o możliwości wydania postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca nie przewidział możliwości wypowiedzenia się wierzyciela w formie procesowej przed podjęciem rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Gdyby wierzyciel wydał takie postanowienie, to nie miałoby ono podstawy prawnej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 21 września 2011 r., I SA/Gd 525/11, LEX nr 1090131).

Stwierdził, że organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska czy w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazane przez zobowiązanego w piśmie z 17 czerwca 2014r., a ZUS pisemnie w sposób szczegółowy odniósł się do kwestii wykonania i przedawnienia obowiązku, wskazując na zaistniałe w sprawie okoliczności, związane z wydawaniem rozstrzygnięć, doręczaniem korespondencji, a przede wszystkim ze wskazaniem rozliczenia wpłat zobowiązanego.

Dyrektor IS wskazał na fakty które miały miejsce w sprawie, tj. zawarcie układu ratalnego, niewywiązywanie się przez stronę z tego układu, informowanie skarżącego przez wierzyciela o tym fakcie i ostatecznie wystawienie przez ZUS: upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku oraz przedmiotowych tytułów wykonawczych. Wyjaśnił, że należności nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne, gdyż z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności w nich wskazanych. O powyższym świadczy art. art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. do dnia 1 lipca 2004r., który stanowił, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

Podkreślił również, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania, czy obowiązek został zasadnie nałożony i czy istnieje. Fakt, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 59 u.p.e.a. nie wydaje się wiążącego stanowiska wierzyciela, jak w przypadku zarzutów (art. 34), nie oznacza, że organ egzekucyjny ma takie kwestie samodzielnie rozstrzygać. Art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. zobowiązuje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy zaistnieją wskazane przesłanki, jednak zestawienie tych przepisów z treścią art. 29 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że opinia wierzyciela w tym zakresie jest kluczowa dla podjęcia rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny. Żaden akt prawa powszechnie obowiązującego nie jest luźnym zbiorem przepisów, których znaczenia w każdym przypadku można się doszukać w oderwaniu od całokształtu rozwiązań prawnych w danej dziedzinie.

Odnosząc się do zarzutu, że nie zostały rozpatrzone przez organy zarzuty z [...] kwietnia 2014r., Dyrektor IS zauważył, że przedmiotowe pismo zostało potraktowane przez organy jako wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na treść żądania i fakt, że od doręczenia stronie tytułów wykonawczych upłynęło 11 lat. Postanowieniem z [...] czerwca 2014r. Naczelnik US odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego i na to postanowienie strona nie złożyła środka zaskarżenia.

Organ II instancji wyjaśnił również, że w sprawie nie było podstaw do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, bowiem samo oświadczenie strony, bez przedstawienia określonych dowodów na ich zaistnienie było nie wystarczające do podjęcia takiej decyzji. Strona natomiast takich dowodów nie przedstawiła organowi egzekucyjnemu, zaś powołane przez skarżącego okoliczności stały się przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel nie potwierdził zaistnienia okoliczności powołanych przez stronę w toku postępowania. Potwierdził natomiast, iż obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych nie został wykonany przez zobowiązanego oraz nie uległ przedawnieniu.

Pismem z 12 marca 2015r. skarżący złożył skargę na postanowienie Dyrektora IS wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

art 7 w zw. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie przez organ stosownych kroków mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy, nie zebranie wyczerpującego materiału dowodowego, a poprzestanie jedynie na nieudowodnionych oświadczeniach wierzyciela, co w efekcie doprowadziło do na naruszenia art. 59 ust 1 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania, mimo iż zachodzą ku temu stosowne przesłanki - zobowiązanie zostało przez stronę wykonane.

art 45 u.p.e.a. poprzez nie odstąpienie od wykonywanych czynności egzekucyjnych mimo, iż skarżący w toku postępowania wykazał spełnienie obowiązku.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że zawarł on z ZUS układ dotyczący spłaty zobowiązań względem ZUS. Zawarty układ w ocenie skarżącego został wykonany. Tym samym na podstawie art. 59 u.p.e.a. organ egzekucyjny winien umorzyć postępowanie egzekucyjne m.in. jeśli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania lub jeżeli obowiązek nie jest wymagalny. Stwierdził, że w toku postępowania wielokrotnie podnosił, iż ciążące na nim rzekome obowiązki wykonał, a zobowiązanie nie istnieje. Dlatego też bezzasadne było stanowisko zajęte przez organ I i II instancji w myśl którego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne nie jest uprawniony do badania zasadności merytorycznej podnoszonych przez dłużnika przesłanek.

W ocenie strony fakt, iż organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o stanowisko w sprawy i przyjęcie stanowiska wierzyciela jako własne, nie oznacza, iż organ rozpatrzył całokształt okoliczności w sprawie, wyjaśnił stan faktyczny, czy też ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego wszystkie okoliczności w sprawie. Podkreślił, że wykonał całość wpłat wynikających z zawartego układu ratalnego, a w aktach sprawy znajdują się dowody potwierdzające powyższą okoliczność. Ewentualne wątpliwości jakie mogą się pojawić dotyczą terminów płatności poszczególnych rat wynikających z układu. Strona powołując się na doktrynę i orzecznictwo sądowe, zauważyła, iż brak wymagalności obowiązku, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie może odnosić się do odsetek za zwłokę, ale jedynie do samego obowiązku podlegającego egzekucji.

Dodatkowo podniósł, że Dyrektor IS w sposób naruszający przepisy powszechnie obowiązujące nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia art. 45 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Mając powyższe na uwadze treść skargi, a także okoliczność, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienia naruszają przepisy prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z porządku prawnego.

W pierwszej kolejności należało zaznaczyć, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o art. 59 u.p.e.a. Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Ponadto, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W realiach rozpoznawanej sprawy, strona upatrywała podstawy umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., a zatem wskazywała, że obowiązek ten został wykonała przed wszczęciem postępowania. Także wskazywała, iż w jej ocenie nastąpiło już przedawnienie dochodzonych należności z tytułu składek.

Przechodząc do oceny podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego w pierwszej kolejności należy podkreślić, co zdaje się na obecnym etapie nie jest kwestionowane przez skarżącego (brak jakichkolwiek zarzutów w skardze w tym zakresie), że prawidłowe było stanowisko organu egzekucyjnego wskazujące, iż należności nie uległy przedawnieniu.

Trzeba zauważyć, że wpierw obowiązywał 5-letni okres przedawnienia (a w przypadku jego przerwania 10 letni okres) według art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 42, poz. 202 ze zm.) i potem od 1 stycznia 1999r. według art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 121, dalej: ustawa systemowa), który od 1 stycznia 2003r. wydłużał ten okres do 10 lat, po zmianie ustawy systemowej (Dz.U. z 2002r., Nr 241, poz. 2074). Wydłużenie terminu zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008r. spowodowało, że do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002r. należy stosować art. 24 ust. 4 ustawy systemowej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (OSNP 2009/1-2/19). Podobne stanowisko zajmowały sądy administracyjne (patrz wyrok NSA z 14 marca 2007r., II GSK 338/06). Nie ulega żadnej wątpliwości, że należności w okresie obowiązywania układu ratalnego nie były przedawnione, gdyż w myśl art. 24 ust. 5 ustawy systemowej bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik (podobny zapis zawierał art. 33 ust. 4 ustawy z 25 listopada 1986r.). Układ ratalny zobowiązywał stronę do spłaty należności do dnia 15 lutego 2000r. A zatem ZUS wystawiając tytuły wykonawcze w dniu 22 stycznia 2003r. i doręczając je w dniu 3 lutego 2003r. wszczął postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, obowiązującego w dacie wystawienia tytułów wykonawczych, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dania, w którym stały się wymagalne z zastrzeżeniem ust. 5-5d. W myśl natomiast ust. 5b art. 24 tej ustawy bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dania zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Także obecnie obowiązujące przepisy, mimo ponownego skrócenia okresu przedawnienia do 5 lat, wskazują, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym zasadnie organ egzekucyjny wskazał, iż w sprawie należności nie uległy przedawnieniu.

Słuszne jest również stanowisko organu wskazujące, że w wypadku wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wypowiedź wierzyciela nie zapada w drodze postanowienia. Co więcej konstrukcja art. 59 u.p.e.a. nie wskazuje nawet na obowiązek organu egzekucyjnego do wystąpienia o taką wypowiedź. Powyższe jednakże nie oznacza, że w wypadku wymagających zajęcia stanowiska organ egzekucyjny nie ma uprawnień do wystąpienia do wierzyciela o wypowiedzenie się co do złożonego wniosku. W ocenie sądu organ jak najbardziej jest uprawniony i wręcz zobowiązany do wystąpienia do wierzyciela o nadesłanie stosownych informacji a także co wymaga zaznaczenia nadesłanie przez tego wierzyciela określonych dowodów.

Słusznie organ wyjaśnił, że postepowanie w przedmiocie zarzutów i możliwość jego umorzenia w wypadku ich złożenia, jest odrębnym postępowaniem w stosunku do postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 u.p.e.a.

Powyższe oznacza, również w ocenie sądu, że organ egzekucyjny w wypadku wpływu wniosku o umorzenie postępowania w trybie 59 u.p.e.a. jest zobowiązany do ustalenia czy zachodzą przesłanki z tego przepisu. Powoduje to także, że organ egzekucyjny jest dysponentem tego postępowania i to on, a nie wierzyciel, czy też zobowiązany wyznacza kierunek postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Może on, o czym już powyżej wspomniano, żądać od stron tego postępowania (zobowiązany, wierzyciel) złożenia określonych wyjaśnień, przedstawienia dowodów potwierdzających składane oświadczenia. Natomiast, po przeprowadzeniu tego postępowania, wydaję określone rozstrzygnięcie, np. umarza postępowanie egzekucyjne w wypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek wskazanych w powołanym przepisie, bądź odmawia jego umorzenia. Na takie rozstrzygnięcie stronom tego postępowania przysługują środki zaskarżenia.

Po przedstawieniu powyższego schematu postępowania należy zauważyć, że w sprawie organ egzekucyjny naruszył art. 7 w zw. 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a Dyrektor IS utrzymując postanowienie o odmowie umorzenia postępowania ten stan zaakceptował. Trzeba bowiem podkreślić, że organ egzekucyjny nie może w wypadku wątpliwości zadowolić się informacją pochodzącą od wierzyciela i wskazującą, że skarżący nadal jest dłużnikiem zobowiązanego. Organ egzekucyjny winie w pierwszej kolejności zwrócić się do zobowiązanego o nadesłanie stosownych dowodów potwierdzających, że zapłacił on należności przed wszczęciem egzekucji, a następnie dążyć do wyjaśnienia wszelkich istotnych wątpliwości. To, że strona nie złożyła wcześniej zarzutów na wystawione tytuły wykonawcze nie pozbawia go obrony swoich spraw, o czym świadczy treść art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. dopuszczająca możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego także w toku jego trwania (patrz również art. 45 u.p.e.a.). Słusznie skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu, że oparł się on w całości na stanowisku wierzyciela, które to stanowisko w przedmiotowej sprawie, nie wyjaśniało istotnych wątpliwości.

Z wypowiedzi wierzyciela wynikało, że przedmiotem dochodzenia były należności wynikające z nieterminowego regulowania rat oraz braku wpłaty 340 złotych (strona 2 i 3 pisma ZUS z 21 sierpnia 2014r.). Skarżący natomiast twierdzi, że uregulował ratę 340 zł i na dowód czego załączył wierzycielowi 36 dowodów potwierdzających uiszczenie rat układu ratalnego (oświadczenie zobowiązanego i wierzyciela). ZUS natomiast twierdzi, że 1 rata z tych 36 rat nie została uiszczona. Wskazuje także, że rata w wysokości 340 złotych nadana w placówce oznaczonej na stemplu "W." nie wpłynęła. Dyrektor IS nie wyjaśnił, ani ze skarżącym, ani z wierzycielem w jakim ewentualnie dniu ta kwota została uiszczona. Ze stempla mogłoby wynikać, że została ona uiszczona w dniu 25 września 2001r., a więc po terminie płatności ostatniej raty, który przypadał na dzień 15 lutego 2000r. Natomiast byłby to ostatni dzień do którego ZUS pismem z 11 września 2001r. zażądał od strony przedstawienia dowodów potwierdzających dokonanie zapłaty. Organ egzekucyjny nie wyjaśnił także z wierzycielem, a Dyrektor IS to zaakceptował, co miał na myśli ZUS wskazując, że wpłata nadana w powyższy sposób nie wpłynęła. Czy miał on na myśli brak wpłaty w terminie układu ratalnego, czy też w terminie późniejszym np. wskazanym przez sąd tj. 25 września 2001r., a więc jeszcze w terminie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Niedopuszczalne są twierdzenia Dyrektora IS, że w takim wypadku zobowiązany jest on oprzeć się na stanowisku wierzyciela, które jest dla niego wiążące. W takim bowiem wypadku kontrola zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego najpierw ze strony organu egzekucyjnego, następnie organu nadzoru i sądu jest zupełnie iluzoryczna i opiera się tylko na oświadczeniu wierzyciela. Strona skarżąca natomiast pozbawiona zostałaby jakiejkolwiek obrony swoich słusznych interesów.

Obowiązkiem organu egzekucyjnego, a następnie Dyrektora IS było wezwanie strony skarżącej do złożenia dowodów potwierdzających zapłatę należności i zwrócenie się do wierzyciela o zajęcie stanowiska. Natomiast po wykonaniu powyższego rolą organu egzekucyjnego było skonfrontowanie twierdzeń i dowodów przedstawionych przez obydwie strony i wyjaśnienie ewentualnych powstałych istotnych wątpliwości. Zaakceptowanie wskazanych powyżej nieprawidłowości przez Dyrektora IS, w kontekście także załączonej do zażalenia kwestionowanej przez ZUS wpłaty i nieprzeprowadzenie przez ten organ postępowania wyjaśniającego należy uznać za wadliwe. Ograniczając się do zaakceptowania argumentacji organu egzekucyjnego o istnieniu dochodzonego zobowiązania i nie czyniąc ustaleń we wskazanym wyżej zakresie, Dyrektor IS naruszył art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., stosowanego w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 u.p.e.a. Z przepisów tych wynika zasada prawdy materialnej, której realizacji służy nałożony na organy administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący miał prawo oczekiwać, że Dyrektor IS wyjaśnił powyższe nieprawidłowości i dopiero po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyda stosowne rozstrzygnięcie. Trzeba bowiem wyjaśnić, że w wypadku, gdyby okazało się, że ZUS wystawiając tytuły wykonawcze dochodzi także należności w wysokości 340 złotych, która to kwota została uiszczona przez stronę, to dochodzenie przez ZUS tej należności wskazanej w tytule wykonawczym wystawionym za określone okresy 1996r. było by niezasadne.

W ocenie sądu także samo uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie może być uznane za spełniające wymogi ustanowione w art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie tego przepisu sąd uznał za istotne, jako że wynikało ono w istocie z braku wskazanych wyżej ustaleń faktycznych dotyczących przede wszystkim zapłaty kwot 340 złotych.

Podniesiona przez Dyrektora IS okoliczność, iż organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.) jest bezsporna. Tym niemniej nie sposób nie zauważyć, że w sprawie istnieją określone wątpliwości co do zapłaty kwoty 340 złotych przez zobowiązanego (przed wszczęciem egzekucji), które muszą być wyjaśnione przed podjęciem ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Resumując sąd stwierdza, że w rozpoznanej sprawie nie poczyniono ustaleń faktycznych, które uprawnionym czyniłyby stanowisko Dyrektora IS o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, np. w określonej części. Taką wadę postępowania organ II instancji może usunąć samodzielnie. Dlatego też sąd nie sięgał do art. 135 p.p.s.a. i nie wyeliminował z obiegu prawnego postanowienia organu egzekucyjnego.

Ponownie rozpatrując zażalenie skarżącego, Dyrektor IS uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną, a zatem weźmie pod uwagę konieczność ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym wystąpienia okoliczności, na które powoływał się skarżący, tj. zapłaty wszystkich 36 rat układu ratalnego, a w szczególności wpłaty dokonanej w placówce "W.", co mogło skutkować umorzeniem postępowanie egzekucyjnego w określonej części. Dyrektor IS, po uzyskaniu od skarżącego określonych wyjaśnień wskazujących na datę płatności kwestionowanej przez ZUS kwoty 340 złotych, winien wezwać wierzyciela do ponownego sprawdzenia w księgach rachunkowych, czy w okresie wskazanym przez stronę taka wpłata nie miała miejsca, np. do 15 września 2001r. do 17 września 2001r. i czy niemożliwym jest, że ZUS omyłkowo zaksięgował tę wpłatę na inne należności. Dopiero po takich ustaleniach organ II instancji winien wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

Na zakończenie i już tylko na marginesie sąd wyjaśnia, że nie jest uprawniony do badania kwestii zasadności wypowiedzenia układu ratalnego, gdyż układ taki stanowi umowę o charakterze cywilnoprawnym i wymyka się spod kontroli sądu administracyjnego. Za przedwczesne sąd także uznał odnoszenie się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 45 u.p.e.a., gdyż sprawa wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, którego celem będzie ustalenie, czy wskazywana przez stronę kwota 340 złotych wpłynęła na rachunek wierzyciela, a także z powodu tego, iż dochodzone należności wynikają z rozliczenia wpłat dokonywanych przez skarżącego nieterminowo (rozliczenia dokonuje się proporcjonalnie na należność główną oraz wyliczone od tej należności odsetki, które nalicza się od daty następującej po terminie płatności składki do dnia zapłaty włącznie).

Z tych przyczyn sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę, ustaloną w myśl art. 205 § 2 p.p.s.a. złożyła się równowartość wpisu od skargi (100 zł), opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej (240 zł) w wysokości wynikającej z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).