Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 718/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6255 Pozwolenia i urządzenia radiowe
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1,2.,4
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i uchylenia decyzji w części dotyczącej nakazania ich rejestracji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie nakazania rejestracji odbiornika i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] lutego 2012 r. w obiekcie przy ul. B. [...] w R., zajmowanym przez [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. (dalej: "skarżąca", "spółka"), przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. W kontroli uczestniczyła E. K. – dyrektor Hotelu [...], a jej wyniki zostały utrwalone w formie protokołu, który bez zastrzeżeń został podpisany przez kontrolerów i E. K. W trakcie kontroli ujawniono w lokalu 35 sztuk odbiorników telewizyjnych marki SANYO, które według załączonego do protokołu kontroli oświadczenia E. K. znajdowały się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Uruchomienie tych odbiorników w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie było możliwe ze względu na fakt zajęcia pokoi przez gości hotelowych. W trakcie kontroli nie przedstawiono dowodu zarejestrowania odbiorników.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę wydania w dniu [...] kwietnia 2012 r. przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. (dalej: "Dyrektor", "organ I instancji") decyzji nr [...] orzekającej w pkt 1: nakaz rejestracji 35 używanych odbiorników telewizyjnych, w pkt 2: ustalającej opłatę za używanie 35 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie [...] zł.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję spółka podniosła, iż hotel usytuowany przy ul. B. [...] w R. nabyła w dniu [...] grudnia 2011 r. od [...], nie otrzymując żadnej dokumentacji dotyczącej odbiorników (faktur zakupu, gwarancji). Tym samym, w jej ocenie, odbiorniki te nie stały się własnością spółki. Jednocześnie podniosła, iż podjęła decyzję o rezygnacji z umieszczania telewizorów

w pokojach i w dniu [...] lutego 2012 r. wszystkie telewizory zostały usunięte z pokoi

i zutylizowane w firmie zajmującej się recyklingiem. Wobec powyższego wniosła

o uchylenie decyzji nakazującej rejestrację odbiorników telewizyjnych z uwagi na ich nieużytkowanie w związku z ich utylizacją oraz uchylenie nakazu opłaty za używanie ww. odbiorników.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Minister Administracji i Cyfryzacji (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. nr 85, poz. 728 ze zm., zwana dalej "u.o.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "k.p.a.") orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nakazania rejestracji używanych 35 odbiorników telewizyjnych i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Minister przywołał treść art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.o.a. oraz stwierdził, że regulacje te stawiają znak równości pomiędzy zdolnością do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik a jego używaniem, co prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Dodał, że opłatę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 u.o.a., który dotyczy m.in. osób fizycznych, a z którego wynika, że niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub samochodzie stanowiącym ich własność uiszcza się tylko jedną opłatę abonamentową. Wyjaśnił również, że opłacenie abonamentu w ramach gospodarstwa domowego nie obejmuje używania odbiorników w lokalu o charakterze handlowym, usługowym czy produkcyjnym, mieszczącym się poza lokalem mieszkalnym.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że bezsporna jest okoliczność ujawnienia w kontrolowanym lokalu 35 odbiorników telewizyjnych, objętych na podstawie art. 2 ust. 2 u.o.a. domniemaniem ich używania, w sytuacji, gdy tak jak

w rozpoznawanej sprawie, znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Podkreślił, że posiadanie w rozumieniu u.o.a. zostało określone jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności, a dla nałożenia stosownych obowiązków określonych w art. 7 ust. 6 u.o.a. wystarczające jest wykazanie, że odbiorniki będące w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu znajdowały się w lokalu użytkowanym przez przedsiębiorcę. Wobec tego, brak było po stronie organów obowiązku ustalania właściciela znajdujących się w lokalu odbiorników oraz podstawy ich władania przez stronę.

Organ odwoławczy wskazał również na § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187 poz. 1342, zwane dalej: "rozporządzeniem MT"), określający 14-dniowy termin rejestracji odbiorników, począwszy od dnia wejścia w ich posiadanie. Stwierdził, że okres używania niezarejestrowanych odbiorników został ustalony na dzień [...] grudnia 2011 r., co potwierdziła skarżąca, wskazując w odwołaniu, iż w posiadanie odbiorników weszła

w tym dniu. Minister wskazał także, iż bez znaczenia pozostaje ewentualna przerwa

w przyjmowaniu gości hotelowych. Odbiorniki, znajdujące się w posiadaniu spółki, nawet jeśli czasowo nie były używane, były urządzeniami, o jakich mowa w art. 2 ust. 7 u.o.a., podłączonymi do anten, potencjalnie zdolnymi do natychmiastowego odbioru programu, a jedynie celowo, czasowo odłączonymi przez użytkownika od źródła zasilania i przekazu, np. z powodu przeprowadzanego remontu budynku, czy lokalu,

w którym się znajdują. Zatem zamknięcie obiektu na czas przeprowadzenia remontu nie stanowi podstawy do stwierdzenia, iż spółka nie miała obowiązku zarejestrowania odbiorników telewizyjnych, zważywszy, że po jego otwarciu nadal używała odbiorników, o czym świadczą ustalenia z kontroli. Minister wyjaśnił także, że wysokość nałożonej opłaty wynika wprost z treści art. 5 ust. 3 u.o.a., która ma charakter stały i stanowi trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej, obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika.

Ponadto, wobec zawartego w odwołaniu oświadczenia skarżącej o usunięciu

i zniszczeniu ujawnionych w czasie kontroli odbiorników telewizyjnych, Minister uznał, iż w związku ze zmianą stanu faktycznego po wydaniu decyzji I instancji, decyzja z dnia [...] kwietnia 2012 r. w części dotyczącej nakazu rejestracji używanych odbiorników stała się bezprzedmiotowa i w tym zakresie umorzył postępowanie. Jednocześnie wskazał, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2012 r. w części ustalającej opłatę za używanie 35 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie [...] zł odpowiada prawu. Bezsporną jest bowiem okoliczność, że w dniu kontroli w lokalu zajmowanym przez spółkę znajdowało się 35 odbiorników telewizyjnych, będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, co uzasadnia pobranie opłaty abonamentowej.

W skardze złożonej do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu I instancji

w zakresie ustalenia opłaty w kwocie [...] zł za użytkowanie 35 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Jako podstawę powyższego skarżąca wskazała, iż Minister uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazania rejestracji odbiorników telewizyjnych, ale nie rozstrzygnął odwołania w części dotyczącej ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych 35 odbiorników telewizyjnych. W związku z tym, że odwołanie w części dotyczącej opłaty nie zostało rozstrzygnięte, organ odwoławczy winien wydać w tym zakresie stosowną decyzję. Dlatego też zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i winna być uchylona. Podała także, iż zaskarżona decyzja została podjęta, mimo że ustalenia poczynione przez organ I instancji dokonane zostały z naruszeniem przepisów dotyczących podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a. Naruszenie to polegało na tym, iż w kontroli uczestniczyła E. K., która nie posiadała uprawnień do reprezentowania skarżącej. W związku z tym, opisane

w protokole ustalenia poczynione zostały bez obecności skarżącej, co oznacza, iż została ona pominięta w toku postępowania. Reasumując skarżąca podniosła, iż niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy wskazuje na naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, a także zasady przekonywania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 Minister wskazał, iż z wykładni systemowej przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że dopuszczalne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w części i umorzenie w tym zakresie postępowania prowadzonego przed organem I instancji. Organ odwoławczy nie jest natomiast obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Jednocześnie Minister stwierdził, że sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji oraz decyzją organu I instancji

w części nieuchylonej przez organ odwoławczy.

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 602/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji uznając, że została ona wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy uchylił bowiem decyzję organu I instancji w części dotyczącej nakazania rejestracji używanych 35 odbiorników telewizyjnych i w tym zakresie orzekł o umorzeniu postępowania, bez orzeczenia

w kwestii nakazu opłaty. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana na skutek odwołania od decyzji organu I instancji, którą strona zaskarżyła w całości. Wniosła bowiem zarówno o uchylenie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych, jak

i uchylenie nakazu opłaty za używanie tychże odbiorników. Oznacza to, że na skutek złożenia odwołania sprawa, w której wydano decyzję organu I instancji, podlegała ponownemu rozpatrzeniu w całości przez organ odwoławczy. W konsekwencji, niedopuszczalne było wydanie przez organ odwoławczy decyzji rozstrzygającej wyłącznie o umorzeniu postępowania w zakresie obowiązku rejestracji. Skutkiem zaskarżonej decyzji jest brak rozstrzygnięcia całości sprawy administracyjnej,

a niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że w pozostałej (zasadniczej) części, nieobjętej sentencją zaskarżonej decyzji, pozostaje w obrocie prawnym decyzja organu I instancji, skoro złożone odwołanie dotyczyło całej decyzji tego organu, a zatem spowodowało to konieczność zastąpienia decyzji organu I instancji - decyzją organu odwoławczego. Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja administracyjna I instancji nie obowiązuje ("upada") z chwilą, kiedy zdecydowano się na powtórzenie postępowania w sprawie, które musi się zakończyć nową decyzją. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi wprawdzie, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której "uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części", jednakże nie można go rozpatrywać w oderwaniu od przedmiotu postępowania administracyjnego, którym jest sprawa administracyjna.

WSA wskazał, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego, ograniczające się tylko do uchylenia części decyzji, bez rozstrzygnięcia o pozostałej części decyzji, od której odwołanie rozpoznawał, narusza przepis art. 138 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Niewątpliwie, jednym z najistotniejszych elementów decyzji jest jej osnowa, bowiem wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. W osnowie decyzji powinno być wprost wyrażone rozstrzygnięcie,

a zwłaszcza nie można go ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia.

Z uzasadnienia przedmiotowej decyzji wynika, że organ odwoławczy podzielił

w pozostałym zakresie stanowisko organu pierwszej instancji, co mogłoby wskazywać, że utrzymał w mocy pozostałą część zaskarżonej decyzji, jednak w świetle wyrażonego wcześniej stanowiska nie można tego stanowiska domniemywać.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 316/13, Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. NSA wskazał, iż zgodnie z regulacją art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję

w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Osnowa decyzji, o której mowa w pierwszej części zdania, składa się z dwóch części:

w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczoną decyzję organu I instancji i określa zakres tego uchylenia – w całości lub w części, zaś w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do istoty. W przypadku, gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części. Organ odwoławczy nie jest natomiast obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Sytuacja prawna strony jest zatem określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu I instancji

w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. Z wykładni systemowej drugiej części zdania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wynika że dopuszczalne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w części i umorzenie w tym zakresie postępowania przed organem pierwszej instancji. Zatem osnowa decyzji wydanej na podstawie drugiej części zdania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tak samo jak w części pierwszej omawianego przepisu, składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczoną decyzję organu I instancji i określa zakres tego uchylenia – w całości lub w części, zaś w drugiej umarza postępowanie I instancji w zakresie objętym uchyleniem. Zatem dopuszczalną formą rozstrzygnięcia, zgodnie z omawianym przepisem, jest uchylenie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy (decyzja reformacyjna), bądź umorzenie postępowania

I instancji w całości albo w części. Prawidłowość takiej wykładni znajduje swój wyraz

w piśmiennictwie (zob. M.Jaśkowska, A.Wróbel. Komentarz Kodeks postępowania administracyjnego, LEX, 2013).

NSA podał, iż w rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia [...] maja 2012 r. organ odwoławczy uchylił decyzję wydaną przez organ I instancji w części dotyczącej nakazania rejestracji używanych odbiorników telewizyjnych i w tym zakresie umorzył postępowanie I instancji. Uchylenie decyzji w części dotyczącej nakazania rejestracji nastąpiło w związku ze zmianą stanu faktycznego, która zaszła w postępowaniu odwoławczym. Organ odwoławczy zatem, w sposób niebudzący wątpliwości, oznaczył w jakim zakresie uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji. Nadto

z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ odwoławczy ponownie rozpatrzył sprawę zarówno w odniesieniu do nakazania rejestracji odbiorników telewizyjnych, jak

i ustalenia opłaty za używanie tych odbiorników. Oznacza to, że w pozostałej, nieuchylonej części, decyzja organu pierwszej instancji nadal obowiązuje.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania NSA, który w wyniku złożonej przez skarżącą skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 316/12, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA.

W związku z powyższym, Sąd orzekający w tej sprawie, w myśl art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu I instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną NSA co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268), natomiast

w pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie. W judykaturze i doktrynie zwraca się również uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony

w wyniku ponownego jej rozpoznania, uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak-Molczyk (w:) H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

Materialnoprawną podstawę podjętych w niniejszej sprawie decyzji stanowił art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.o.a., zgodnie z którym za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny (TK) w wyroku z dnia 9 września 2004 r., sygn. K 2/03 (OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 83), abonament to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa. Opłatę abonamentową należy traktować na równi z daniną publiczną, której obowiązek świadczenia ma źródło w ustawie i ma charakter przymusowy (niezależny od woli osoby fizycznej lub innego podmiotu).

Jak stanowi art. 2 ust. 4 u.o.a., opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny. Jedyne ograniczenie tej zasady ustawodawca wprowadził w art. 2 ust. 5 u.o.a., określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Wykładnia literalna i funkcjonalna powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż adresatem normy prawnej jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej, przy czym wyraz "używanie" stanowi domniemanie zakładające, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 u.o.a., kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.o.a.,

a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności.

Z treści przepisów ww. ustawy wynika także, że w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.o.a., przeprowadzający kontrolę wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3 tej ustawy. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności, zgodnie z ust. 6 i ust. 7 art. 7 u.o.a.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż w toku przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2012 r. kontroli wypełniania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych

i telewizyjnych w obiekcie hotelowym zajmowanym przez spółkę organ kontrolujący ustalił, że w jej użytkowaniu znajdowało się 35 odbiorników telewizyjnych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Ustaleń tych organ dokonał na podstawie protokołu kontroli i oświadczenia złożonego przez E. K. – dyrektora hotelu. W oświadczeniu tym dyrektor hotelu podała, że odbiorniki telewizyjne są

w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Ponadto z podpisanego bez zastrzeżeń przez dyrektora protokołu kontroli wynika, że nie posiada ona wiedzy co do faktu zarejestrowania spornych odbiorników, a hotel przejęty został od [...]

w grudniu 2011 r. Na tej podstawie organ I instancji prawidłowo uznał, że spółka miała obowiązek rejestracji posiadanych odbiorników telewizyjnych oraz że upłynął 14-dniowy termin przewidziany na ich zarejestrowanie, wynikający z § 2 ust. 1 rozporządzenia MT na dokonanie ww. czynności.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż protokół kontroli zalicza się do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a., traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Protokół kontroli ma także szczególną moc dowodową stwierdzonych w nim niekwestionowanych faktów.

W przedmiotowej sprawie protokół został sporządzony i podpisany bez zastrzeżeń przez obecną w kontrolowanym lokalu dyrektor hotelu E. K. oraz kontrolerów, legitymujących się upoważnieniami do wykonywania czynności kontrolnych udzielonymi przez organ upoważniony do kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, co pod względem formalnym uzasadnia przyjęcie go za wiarygodny dowód w sprawie. Podpis takiej osoby na protokole kontroli należy uznać za potwierdzający okoliczność, że brała ona udział w kontroli oraz że nie kwestionuje ustaleń kontroli. Oprócz podpisania protokołu dyrektor hotelu złożyła własnoręcznie podpisane oświadczenie, obrazujące stan liczbowy posiadanych

w obiekcie spółki odbiorników telewizyjnych. Jednoznaczne i szczegółowe oświadczenie wiedzy w tym zakresie powoduje, iż stanowi ono wiarygodne źródło dowodowe, którego wartości dowodowej trudno zakwestionować, gdyż precyzyjnie opisuje stan faktyczny.

Odnosząc się do argumentu skargi, iż uczestnicząca w kontroli dyrektor hotelu nie posiadała uprawnień do reprezentowania skarżącej Sąd stwierdza, że organ nie ma obowiązku przeprowadzania oględzin obiektu hotelowego i odbiorników telewizyjnych, co do których ustalono, że nie są zarejestrowane. Ustalenie, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, może się dokonać w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub ewentualnie w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli. Zarówno jeden, jak i drugi sposób ustalenia jest dopuszczalny, jednak informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli, podpisanym przez kontrolujących i przez osobę uczestniczącą w kontroli. Ponadto, obowiązujące w tym zakresie przepisy u.o.a. nie wprowadzają wymogu, aby

w czynnościach kontrolnych uczestniczył podmiot kontrolowany w postaci osób uprawnionych do jego reprezentacji, ani też by ważność protokołu zależała od podpisu takich osób, względnie osoby przez ten podmiot upoważnionej.

W toku kontroli osoby biorące w niej udział składają oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli, zatem ustalenia kontroli oparte na oświadczeniu przebywającej w kontrolowanym lokalu dyrektor hotelu, przy uniemożliwieniu kontrolującym dostępu do pokoi hotelowych, w których zlokalizowane były odbiorniki telewizyjne, w ocenie Sądu, należy uznać za prawidłowe. Trudno bowiem przypuszczać, aby osoba będąca dyrektorem hotelu nie była zorientowana w jego sprawach, w szczególności nie znała wyposażenia obiektu. W przedmiotowej sprawie

z treści protokołu jasno wynika, że kontrolerzy weszli w posiadanie informacji dotyczących ilości ujawnionych odbiorników i ich gotowości do natychmiastowego odbioru programu w oparciu o oświadczenie dyrektora hotelu, która niewątpliwie posiadała wiedzę dotyczącą przedmiotu kontroli, skoro złożyła w tym zakresie stosowne oświadczenie. Podpisanie przez dyrektora hotelu protokołu kontroli należy uznać za potwierdzający, że brała udział w kontroli oraz że nie kwestionowała jej ustaleń

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, niezasadny jest zarzut skargi, że strona była pominięta w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego. Należy również zauważyć, że spółka była informowana o treści art. 10 k.p.a. przed wydaniem decyzji przez organ I instancji i nie kwestionowała ustaleń protokołu z kontroli w toku prowadzonego postępowania. Uczyniła to dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

W ocenie Sądu, zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy

w tej sprawie jest spójny, a stan faktyczny w pełni wyjaśniony, potwierdzający, że

w dniu kontroli, tj. [...] lutego 2012 r., ujawniono w hotelu skarżącej 35 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Wobec usunięcia z pokoi hotelowych wszystkich zakwestionowanych odbiorników i ich zutylizowania, za właściwą należy uznać decyzję organu odwoławczego dotyczącą uchylenia decyzji organu I instancji w punkcie pierwszym (nakazanie rejestracji użytkowanych 35 odbiorników TV) i umorzenie postępowania w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. należy stwierdzić, że z wyroku NSA w przedmiotowej sprawie wynika, że dopuszczalną formą rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy jest uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości lub w części i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, albo umorzenie postępowania I instancji w całości lub w części. Organ II instancji oznaczył, w jakim zakresie uchylił zaskarżoną decyzję wraz z umorzeniem postępowania. Oznacza to, że w pozostałej, nieuchylonej części decyzja organu I instancji nadal obowiązuje.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy ponownie rozpatrzył sprawę zarówno co do nakazania rejestracji odbiorników telewizyjnych, jak i ustalenia opłaty za ich używanie. W tych okolicznościach zarzuty skargi nie podważają ustaleń, na jakich podjęte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Minister poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, należycie też uzasadnił treść podjętej

w sprawie decyzji.

Analizując niniejszą sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy, czy naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a tylko takie okoliczności mogłyby w świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. spowodować uchylenie zaskarżonej przez stronę decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.