Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1073/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 237 par1 pkt 3-6 , par 11
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 7. art. 136 par 1, art. 6, art. 8, art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi "P. " Spółka z o.o. w W. na decyzję Z. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), po rozpoznaniu odwołania "P. " Sp. z o.o. - następcy prawnego "S. " Zakładu Mleczarskiego Sp. z o.o., od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], stwierdzającej u E. S. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy, w postaci przewlekłego zapalenia [...] kości ramiennej, wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367), decyzją z dnia [...] września 2019 r.,

nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy, organ podał, że Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 11 stycznia 2016 r. na podstawie skierowania na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej u E. S., wszczął postępowanie administracyjne. Na podstawie przeprowadzonego badania, orzeczeniem lekarskim

z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. stwierdził rozpoznanie choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, w postaci przewlekłego zapalenia [...] kości ramiennej.

W uzasadnieniu opisanego orzeczenia lekarskiego ustalono, iż dnia

1 października 1992 r. E. S. rozpoczęła pracę w Zakładzie Mleczarskim "S. ", gdzie pracowała na następujących stanowiskach pracy: klasyfikator odbioru mleka, pomocnik mleczarski, twarożkarz. Od dnia 10 lipca 2015 r. nie świadczyła pracy bowiem przebywała na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, natomiast od stycznia 2016 r. ma przyznane świadczenia rehabilitacyjne. Wydający orzeczenie wskazał również, iż z informacji z wywiadu przeprowadzonego z E. S. wynika, że od około 2013 r. pojawiły się u niej bóle o charakterze kłującym w okolicy lewego stawu [...]. Objawy te stopniowo nasilały się promieniując wzdłuż całej kończyny górnej lewej i występowały zwłaszcza przy pracach wymagających ręcznego dźwigania oraz wykonywania ruchów skrętnych w stawie [...] lewym.

Z powodu tych dolegliwości badana pozostawała pod opieką chirurga ręki oraz ortopedy z rozpoznaniem przewlekłego zapalenia [...] kości ramiennej. Dwukrotnie (w 2013 i 2014 r.) strona miała wykonaną blokadę lewego stawu [...] jednakże bez istotnej poprawy. Następnie badana została zakwalifikowana do leczenia operacyjnego stwierdzonego schorzenia (zabieg wykonano dnia 20 października 2015 r.). Po operacji dolegliwości bólowe częściowo ustąpiły. Wcześniej, tj. w 2009, 2010 i 2011 r. strona była trzykrotnie operowana z powodu przewlekłego zapalenia [...] kości ramiennej prawej, a w 2014 r. w Poradni Chorób Zawodowych WOMP - ZCLiP uznano to schorzenie za chorobę zawodową. Ponadto badana skarżyła się na okresowe dolegliwości bólowe odcinków [...] kręgosłupa.

W orzeczeniu wskazano również, że podczas wykonanych w WOMP - ZCLiP konsultacji specjalistycznych stwierdzono bolesność uciskową [...] kości ramiennej lewej bez [...][...]. Podano również szereg ustaleń diagnostycznych odnośnie stanu badanej, tj. przebytą operację z powodu [...] kości ramiennej lewej oraz ustalenia ortopedy, z których wynikało: staw [...] lewy - ruchy pełne, staw wolny, stan po leczeniu operacyjnym "[...]" po stronie lewej. Wyjaśniono również, iż analizę sposobu wykonywania pracy przez E. S. przeprowadzono biorąc pod uwagę informacje zawarte w kartach oceny narażenia zawodowego sporządzonych (wspólnie) przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. oraz "S. " Zakład Mleczarski Sp. z o.o. w 2013 r. w związku z poprzednim postępowaniem orzeczniczym (zakończonym pozytywną decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]) wobec badanej (przewlekłe zapalenie [...] kości ramiennej prawej), ponieważ w tym czasie zakład pracy, z którym wiąże się podejrzenie choroby zawodowej znajdował się w okresie restrukturyzacji i likwidacji większości linii produkcyjnych.

W podsumowaniu uzasadnienia orzeczenia lekarskiego jednostka orzecznicza I stopnia stwierdziła, że:

- od roku 1998 E. S. wykonywała czynności robocze wymagające m.in.: wielokrotnie powtarzanych ruchów zginania i prostowania kończyn górnych w stawach [...] z jednoczesnym odwracaniem i nawracaniem przedramion, obciążonych znacznymi ciężarami. Wydatek energetyczny na stanowisku twarożkarza w dziale serka D. obliczony został na 1157 kcal/zmianę roboczą i był zakwalifikowany do pracy ciężkiej;

choroby zawodowe układu ruchu spowodowane sposobem wykonywania pracy zaliczane są do chorób z przeciążenia - rozwijają się po wielu miesiącach lub latach obciążeń powodujących bardzo niewielkie urazy, prowadząc w konsekwencji do zmian zapalnych i zużycia tkanek miękkich układu ruchu;

- przyczyną przewlekłego zapalenia [...] kości ramiennej jest zwyrodnienie przyczepu mięśnia prostownika krótkiego promieniowego [...], które rozwija się wskutek niedotlenienia, np. jako wynik nadmiernych przeciążeń;

- wśród czynników ryzyka związanych ze sposobem wykonywania pracy, mogących prowadzić do ww. stanu zapalnego, wymienia się m.in.: wielokrotnie powtarzane w ciągu dnia pracy ruchy wyprostu [...] z jednoczesnymi ruchami odwracania i nawracania przedramienia, zwłaszcza jeżeli towarzyszy im użycie znacznej siły.

Jednostka orzecznicza zaznaczyła również, iż analiza narażenia zawodowego badanej, pozwala uznać, że sposób w jaki wykonywała ona swoją pracę przez ostatnie 15 lat zatrudnienia przyczynił się do powstania zmian przeciążeniowych pod postacią przewlekłego zapalenia [...], najpierw prawej, a następnie lewej kości ramieniowej. Przy formułowaniu orzeczenia lekarskiego wzięto pod uwagę informacje dotyczące narażenia zawodowego, obraz kliniczny schorzenia, wyniki badań i konsultacji specjalistycznych. Uznano, że istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej.

Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie opisanego wyżej orzeczenia lekarskiego oraz przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wydał w dniu

[...] listopada 2016 r. decyzję nr [...] o stwierdzeniu u E. S. choroby zawodowej

Rozpoznając odwołanie zakładu mleczarskiego od ww. orzeczenia Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził wadliwość zaskarżonej decyzji i ją uchylił decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], przekazując odpowiednie wytyczne.

Powiatowy Inspektor Sanitarny prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, sporządził w dniu:

- 1 kwietnia 2017 r. kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wspólnie z pracodawcą "S. " Zakład Mleczarski Sp. z o.o.;

- 5 kwietnia 2017 r. kartę oceny narażenia zawodowego wspólnie z E. S..

Ponadto ww. karty oceny narażenia zawodowego zostały przesłane do WOMP

w S. celem ewentualnego zweryfikowania orzeczenia lekarskiego.

W odpowiedzi wydający orzeczenie wskazał w piśmie z dnia 16 maja 2017 r.,

nr [...], że po zapoznaniu się z nowymi faktami dotyczącymi narażenia zawodowego E. S. zawartymi w kartach oceny narażenia zawodowego, nie widzi potrzeby weryfikacji orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia

[...] sierpnia 2016 r. Wyjaśnił, iż po raz pierwszy rozpoznanie przewlekłego zapalenia [...] kości ramiennej lewej u badanej pojawiło się w dokumentacji medycznej

w miesiącu maju 2013 r. W tym okresie strona pracowała na stanowisku twarożkarza, a wszystkie linie produkcyjne były czynne. Wymieniony w kartach oceny narażenia zawodowego okres długotrwałej absencji chorobowej badanej rozpoczął się rok później, tj. w maju 2014.

Powiatowy Inspektor Sanitarny po powtórnej analizie zgromadzonej dokumentacji, uwzględniając treść sporządzonych kart oceny narażenia zawodowego oraz wyjaśnień otrzymanych z WOMP w S., wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. stwierdzającą u E. S. chorobę zawodową.

Nie zgadzając się z treścią ww. decyzji zakład mleczarski reprezentowany przez radcę prawnego wniósł odwołanie.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny w związku z zarzutami podnoszonymi przez odwołującego się dotyczącymi wykonywania przez zatrudnioną innych czynności poza miejscem świadczenia pracy, które mogłyby przyczynić się do zaistnienia choroby, dopuścił dowody z przesłuchań świadka i strony oraz m.in. wystąpił o dodatkowe informacje z Wojewódzkiego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych w S. oraz Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych w W., co do czynności wykonywanych przez E. S. podczas przygotowywania imprez okolicznościowych przez Koło Gospodyń Wiejskich.

Organ odwoławczy przyjmując, że skoro na etapie postępowania przed organem I instancji nie pojawiły się i nie zostały ocenione zarzuty dotyczące wykonywania przez E. S. prac mających wpływ na powstanie choroby poza miejscem zatrudnienia, to ustalenie tych przesłanek dopiero w postępowaniu odwoławczym wiązałoby się z naruszeniem zasady dwuinstancyjności i uznał za konieczne wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 k.p.a. (decyzja z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...]).

Powiatowy Inspektor Sanitarny prowadząc ponownie postępowanie administracyjne przesłuchał świadka G. K. na okoliczność czynności wykonywanych przez E. S. podczas organizowanych przez Koło Gospodyń Wiejskich imprez okolicznościowych. Organ I instancji po powtórnej analizie całości zgromadzonej dokumentacji, uwzględniając treść sporządzonych kart oceny narażenia zawodowego oraz informacje zawarte w protokołach z przesłuchań świadków oraz strony wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. stwierdzającą u E. S. chorobę zawodową.

Zakład mleczarski, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł od tej decyzji odwołanie.

Odwołujący się podniósł, iż zatrudniona wykonywała prace na różnych stanowiskach, przy czym w okresie od roku 2012 wykonywała prace na dwóch liniach produkcyjnych. Prace te były różne, o różnym zakresie w części dotyczącej podnoszonych bądź przewożonych ciężarów. Ponadto wszystkie wymienione prace związane z użyciem rąk nie były pracami o charakterze ciągłym, które pracownica wykonywała przez wszystkie godziny pracy w danym dniu. W przypadku pozostałych prac do obowiązków pracownicy, w czasie godzin pracy, należało również przejęcie zmiany, przygotowywanie dokumentacji związanej z realizowaną produkcją, włączanie i wyłączanie urządzeń, kontrola ich funkcjonowania, prace porządkowe i zdanie zmiany. Wykonywanie prac związanych z przesuwaniem bądź podnoszeniem ciężarów zajmowało od 1 do 2 godzin w ciągu zmiany. Pozostały czas pracy tj. około 7-8 godzin to inne prace niewymagające zaangażowania rąk w taki sposób, aby mogłoby to powodować wystąpienie choroby objętej zaskarżoną decyzją.

Dodatkowo wskazał, że organ I instancji, mimo iż zawarł w decyzji opis sposobu wykonywania prac na poszczególnych stanowiskach, nie dokonał ich analizy pod kątem narażenia na występowanie choroby zawodowej, która to analiza jest niezbędna do wydania zaskarżonej decyzji. Odwołujący się zaznaczył również, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę, że zakład mleczarski od wielu lat realizował produkcję na coraz niższym poziomie, a w konsekwencji również ilość prac wykonywanych między innymi przez stronę był znacznie niższy, co z kolei wprost przekładało się na ewentualne spowodowanie wystąpienia u niej jakichkolwiek chorób. Ponadto, zdaniem odwołującego się, nie wykazano związku przyczynowego między wykonywaną pracą, a stwierdzoną chorobą zawodową. Organ I instancji poza zbadaniem warunków pracy w miejscu pracy pracownicy, winien był również zbadać, czy E. S. nie zajmowała się wykonywaniem innych czynności poza miejscem zatrudnienia, które mogłyby przyczynić się do zaistnienia choroby. Według wiedzy powziętej przez odwołującego się już po wydaniu zaskarżonej decyzji, zatrudniona od wielu lat zajmowała się zarobkowo przygotowywaniem imprez okolicznościowych, które to prace wymagają wysiłku fizycznego, jak również dodatkowo wielokrotnie wyjeżdżała do pracy do [...] przy zbiorach owoców.

Organ II instancji działając na postawie art. 7 i 136 § 1 k.p.a., odwołanie i protokoły z przesłuchań świadków oraz strony, przesłał do jednostki orzeczniczej I stopnia przy piśmie nr [...] z dnia 29 maja 2019 r. z prośbą o wypowiedzenie się co do treści zarzutów wniesionego odwołania i zebranych w sprawie przesłuchań świadków, a także strony. W odpowiedzi indagowana jednostka wskazała, że prace wykonywane przez pracownicę poza miejscem zatrudnienia, tj. pomoc 2-3 razy w roku przy organizacji imprez okolicznościowych w 2007 i 2008 r. oraz dwukrotny wyjazd do pracy przy zbiorze truskawek (na 3 tyg. w 2005 i 2006 r.), nie były pracami monotypowymi i miały charakter epizodyczny przez co nie mogą być rozpatrywane w tym przypadku jako narażenie zawodowe. Ponadto wskazano, iż zgromadzone informacje dotyczące narażenia zawodowego wymienionej osoby w okresie jej zatrudnienia w zakładzie mleczarskim pozwalają uznać, że pomimo niewykonywania przez nią cały czas zmiany roboczej jednego rodzaju czynności, to sposób wykonywania pracy przyczynił się do rozwoju rozpatrywanego schorzenia.

Odwołujący się, po zapoznaniu się z protokołami z przesłuchań świadków,

w piśmie z dnia 30 lipca 2019 r. wskazał, że z zeznań G. H. wynika,

iż współpracownicy E. S. posiadali wiedzę na temat jej dodatkowych prac, poza miejscem zatrudnienia i nie miały one charakteru incydentalnego. Zaznaczono, że prace te odbywały się w trakcie urlopów bezpłatnych i zwolnień lekarskich. Wskazał, iż podjął starania, aby ustalić dane innych osób, które miałyby wiedzę w powyższym zakresie i mogłyby w związku z tym złożyć zeznania w niniejszym postępowaniu.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, iż powyższy wniosek strony podlegał oddaleniu z uwagi na to, że organ dokonał już przesłuchań świadków i strony, którzy spójnie i jednoznacznie wykazali, iż prace jakie wykonywała E. S. były pracami incydentalnymi lub że nie posiadają wiedzy w tym zakresie. Organ ten nie widział zatem podstaw przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego w tym zakresie. Ponadto przesłane do jednostki orzeczniczej protokoły z przesłuchań świadków i strony nie miały wpływu na treść wydanego orzeczenia lekarskiego.

Rozpatrując sprawę organ odwoławczy w wymienionej na wstępie decyzji wskazał, że analiza narażenia zawodowego E. S. pozwala uznać, iż sposób w jaki wykonywała swoją pracę przez ostatnie 15 lat zatrudnienia przyczynił się do powstania zmian przeciążeniowych pod postacią przewlekłego zapalenia [...] bocznego, najpierw prawej, a następnie lewej kości ramiennej. Ponadto jak ustalono, pomimo iż strona nie wykonywała przez cały czas zmiany roboczej jednego rodzaju czynności, to sposób wykonywania pracy przyczynił się do rozwoju tego schorzenia.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał również, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych organ ten wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, podlegają bowiem ocenie organu z punktu widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego i jeżeli w ocenie organu są one jasne, wyjaśniają w sposób przekonywujący w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i warunki pracy badanego, to nie można znaleźć podstaw do tego, by organ zobowiązany był do dalszych poszukiwań celem potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez stronę. Wprawdzie związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Istotą związania orzeczeniem jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń.

Organ II instancji odpowiadając na wszystkie zarzuty dotyczące decyzji oraz ustaleń organu I instancji stwierdził, że istotnym składnikiem wydanej decyzji

o stwierdzeniu choroby zawodowej jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować strony o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Analizując badaną decyzję organ ten wskazał, że Powiatowy Inspektor Sanitarny zajął stanowisko wobec całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz uzasadnił jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Ponadto jednoznacznie wskazano, iż rozstrzygnięcie oparto na podstawie orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia 12 sierpnia 2016 r. oraz oceny narażenia zawodowego dotyczącego E. S., w której szczegółowo opisano czynności, jakie ww. wykonywała podczas swojej pracy zawodowej. Organ uwzględnił również informacje zawarte w protokołach z przesłuchań świadków i strony.

Organ odwoławczy zaznaczył, że istotą sprawy o rozpoznaniu choroby zawodowej jest potwierdzenie, iż dane schorzenie ma swoje źródło w sposobie wykonywania pracy, a nie udowadnianie, że praca u konkretnego pracodawcy i w danym okresie, spowodowała chorobę zawodową. Istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest zatem ustalenie, czy podczas wykonywania pracy pracownik był narażony na powstanie tej choroby. Pomimo bowiem tego, że w warunkach narażenia zawodowego nie u każdego choroba zawodowa musi wystąpić, to przyjąć należy, iż o jej powstaniu w konkretnym przypadku decydować może osobnicza wrażliwość na działanie tego narażenia. Organ odwoławczy uznał zatem, że organ I instancji wykazał, iż podczas swojej pracy w zakładzie mleczarskim E. S. była narażona na powstanie choroby zawodowej.

W ocenie organu II instancji WOMP w S. w uzasadnieniu swojego orzeczenia lekarskiego wskazał, iż analiza narażenia zawodowego badanej pozwala uznać, że sposób w jaki wykonywała ona swoją pracę przez ostatnie 15 lat zatrudnienia przyczynił się do powstania zmian przeciążeniowych pod postacią przewlekłego zapalenia [...], najpierw prawej, a następnie lewej kości ramiennej, a przy formułowaniu orzeczenia lekarskiego wzięto pod uwagę informacje dotyczące narażenia zawodowego, obraz kliniczny schorzenia, wyniki badań i konsultacji specjalistycznych. Dodatkowo jednostka orzecznicza po zapoznaniu się z nowymi faktami dotyczącymi narażenia zawodowego E. S., zawartymi w kartach oceny narażenia zawodowego sporządzonych w związku z ponownie prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego postępowaniem administracyjnym, wskazała, iż nie widzi potrzeby weryfikacji swojego orzeczenia lekarskiego.

Ponadto, Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaznaczył, iż przeprowadzone zostało postępowanie dowodowe w związku z zarzutami strony dotyczącymi kwestii zajmowania się przez E. S. wykonywaniem innych czynności poza miejscem zatrudnienia, które mogłyby przyczynić się do zaistnienia choroby. W odniesieniu do powyższego oraz wyjaśnień świadków i strony, jakie czynności wykonywała poza miejscem zatrudnienia, WOMP w S. uznał, iż prace te miały charakter epizodyczny, bez cech pracy monotypowej i trudno rozpatrywać je jako narażenia zawodowe. Zatem oceniając wydane w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie stwierdzono, że w sposób wyczerpujący, spójny i niebudzący wątpliwości jednostka orzecznicza wykazała podstawy do rozpoznania u E. S. choroby zawodowej.

"P. " Sp. z o.o., następca prawny "S. " Zakładu Mleczarskiego Sp. z o.o., w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów, zarzucił jej naruszenie:

przepisów prawa materialnego - art. 2351 Kodeksu pracy, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u E. S., podczas gdy analiza dokonana przez organ rozstrzygający nie potwierdza, aby w wyniku oceny warunków pracy można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących

w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy;

przepisów prawa materialnego - § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), poprzez dokonanie wadliwej analizy narażenia zawodowego, opartej jedynie na danych z zakładu skarżącego z pominięciem badań okresowych E. S., dokumentacji pracowniczej, jak również z pominięciem danych dotyczących jej dodatkowych zajęć szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu skargi;

przepisów prawa procesowego - art. 6, 7, 8 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie, że istnieją przesłanki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej u E. S..

W motywach skargi poza powtórzeniem zarzutów odwołania wywiedziono m.in., posiłkując się literaturą tematu, że o monotypowości (jednostajności) ruchów roboczych mówi się, kiedy praca wymaga udziału tylko pewnych grup mięśni, co powoduje ich szybkie zmęczenie. Monotypowość związana jest z ponawianiem takich samych czynności w krótkim czasie, podczas którego nie jest możliwa odnowa skurczu zaangażowanych mięśni. Umowny czas to 5 minut. Mięśnie najczęściej narażone to dłonie, ramiona i plecy. Dotyczy to prac silnie zmechanizowanych, np. przy taśmie produkcyjnej, obsłudze automatów, malowaniu, ręcznym transportowaniu obejmującym takie czynności jak pakowanie, przenoszenie, ładowanie, rozładowanie. Jest to praca akordowa lub normowana. Stanowiska szczególnie narażone na monotypowość ruchów roboczych charakteryzują się: krótkim cyklem czynności do wykonania, nakładaniem określonego sposobu wykonywania zadania, brakiem autonomii, narzuconym rytmem pracy oraz pracą bez wysokich kwalifikacji. Skutkiem jest wrażenie uciążliwości pracy. Praca wykonana raz wiąże się z bardzo niewielkim obciążeniem. (por. Boryczka M. (2014), Ergonomia i bezpieczeństwo pracy, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice, s. 34-38).

Czynnikiem warunkującym uznanie, iż dana praca ma charakter monotypowy jest między innymi ilość czasu pracy, w którym mamy do czynienia z powtarzaniem tych samych czynności i w tym zakresie przyjmuje się, że jest to 50% czasu zmiany roboczej. Pozostałe czynniki to:

czas cyklu pracy, który winien wynieść mniej niż 1,5 minuty;

powtarzanie czynności następuje z dodatkowym obciążeniem (narzędzia, materiały itp.);

tempo powtarzania jest narzucone;

brak rotacji na stanowisku pracy;

podczas powtarzania czynności zachodzi konieczność chwytania małych przedmiotów; powtarzanie wymaga dużej koncentracji uwagi;

praca jest bardzo monotonna.

W ocenie spółki, w przypadku E. S. i zajmowanych przez nią stanowisk pracy, nie występują w każdym przypadku ww. czynniki. Prace monotypowe pracownica wykonuje w wymiarze niższym niż 50% zmiany roboczej. W związku z tym nie sposób jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości uznać, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Odnosząc się do stanowiska organu II instancji dotyczącego związania orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy, skarżąca podkreśliła, że nie zgadza się ze stwierdzeniem jakoby organ ten nie dysponował przeciwdowodami, które mogłyby to orzeczenie podważyć. Wskazano,

że takie dowody istnieją (w postaci zeznań świadków M. K. i G. H.), ale albo nie zostały jednostce orzeczniczej udostępnione celem zajęcia stanowiska, albo zostały pominięte przez organ II instancji. Takie działanie skarżąca ocenia jako wadliwe i naruszające cytowane już wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Z. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Istotą sportu w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania jest odpowiedź na pytanie, czy organy inspekcji sanitarnej prawidłowo stwierdziły istnienie podstaw do uznania, że występujące u pracownicy skarżącej przewlekłe zapalenie [...] kości ramiennej jest przewlekłą chorobą układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy opisaną w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 t.j., dalej jako "rozporządzenie"), wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2019.1040 j.t., dalej jako "k.p.").

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 k.p., zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących

w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Przy czym rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia (m.in. poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy) oraz II stopnia (instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy - § 5 rozporządzenia).

Rozporządzenie w § 8 ust. 1 stanowi natomiast, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia, pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

Wzmiankowane orzeczenie w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej ma kluczowe znaczenie, a inspektor sanitarny jest nim związany w sprawie, w tym znaczeniu, że nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (zob. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 i z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10 – dostępne, podobnie jak pozostałe powoływane orzeczenia, w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wynika to z faktu, że stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie oznacza jednak bezkrytycznej akceptacji zawartych w nim informacji, gdyż – jak każdy dowód w postępowaniu – podlega ono ocenie zgodnej z regułami dowodowymi określonymi art. 75 i następne k.p.a. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie, niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń.

Jeśli jednak organ uzna, że w sprawie konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego, to może on żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej oparły się na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia 12 sierpnia 2016 r.,

nr [...]. Dodatkowo organ odwoławczy na postawie art. 7 i 136 § 1 k.p.a., odwołanie i protokoły z przesłuchań świadków oraz strony przesłał do jednostki orzeczniczej I stopnia przy piśmie nr [...] z dnia 29 maja 2019 r. z prośbą o wypowiedzenie się co do treści zarzutów wniesionego odwołania i zebranych w sprawie przesłuchań świadków i strony. Jednostka ta w sposób niebudzący żadnych wątpliwości stwierdziła, że u pracownicy skarżącej wystąpiły podstawy do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenie [...] kości ramiennej (lewej) wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych.

Nie są zasadne zarzuty skargi skupiające się na odmiennej, niż dokonały tego organy administracji, ocenie treści orzeczenia lekarskiego, na którym w rozpoznawanej sprawie oparły się organy inspekcji sanitarnej obu instancji. Podkreślić należy, że organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do tego rozpoznania są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13 i z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13).

Organ inspekcji sanitarnej nie powinien zatem wypowiadać się na temat diagnozy wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. Wkraczałby przez to w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość lekarza, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają. Brak jest np. podstaw, by podawać w wątpliwość konstatację orzeczenia lekarskiego odwołującego się ogólnie do wiedzy medycznej, skoro posiadanie wiadomości specjalnych zaliczających się do tej dziedziny jest oczywistą i konstytutywną cechą lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych, który zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia musi spełniać specjalistyczne wymagania kwalifikacyjne. Zgodnie z § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia, rolą orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie choroby zawodowej, jego podstawą są wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego (wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 3615/19, niepubl.).

Odnośnie do oceny orzeczenia lekarskiego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie to (w tym również wydane przez podmioty specjalistyczne) podlega ocenie Sądu, jak każdy dowód. Jednocześnie trzeba wyjaśnić, że ze względu na brak odpowiedniej wiedzy nie może być ono kontrolowane pod względem medycznym. Dodatkowo przepisy proceduralne nie przewidują możliwości powołania dodatkowego biegłego w postępowaniu administracyjnym ani tym bardziej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 559/09 (dostępny w Internecie) sąd administracyjny może mieć podstawy do weryfikacji orzeczenia lekarskiego (a co za tym idzie podjętej na jego podstawie decyzji administracyjnej) wyłącznie w sytuacji, jeśli orzeczenie jest niejasne, budzi zastrzeżenia

i nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia podmiotu wydającego orzeczenie co do podstaw rozstrzygnięcia, czyli jest niezrozumiałe dla organu, strony i sądu.

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie nie zaistniały tego typu wątpliwości

a orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej I stopnia jest wiążące, konkretne oraz zawiera logiczne i przekonujące wnioski, odnoszące się do istotnych okoliczności sprawy.

Orzeczenie lekarskie, którym dysponowały organy obu instancji, zawiera elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazuje, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym) – tak jak tego wymaga art. 235ą k.p. Szczegółowo i obszernie odnosi się ono do miejsca zatrudnienia i rodzaju pracy wykonywanej przez pracownicę od roku 1992, kart oceny narażenia zawodowego, dokumentacji medycznej, w tym wyników konsultacji ortopedycznej. Opisując wykonywane czynności na stanowiskach zakwalifikowanych jako charakteryzujące się pracą monotypową jednostka orzecznicza odnosiła się w sposób szczegółowy nie tylko opisując wykonywane prace, ale również wiążąc je z wywoływanymi obciążeniami układu ruchu.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy w motywach uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, wbrew zarzutom skargi, jednostka orzecznicza I stopnia - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w uzasadnieniu swojego orzeczenia lekarskiego o stwierdzeniu choroby zawodowej jednoznacznie wskazała, iż analiza narażenia zawodowego E. S. pozwala uznać, że sposób w jaki wykonywała ona swoją pracę przyczynił się do powstania zmian przeciążeniowych pod postacią przewlekłego zapalenia [...], lewej kości ramiennej. Przy formułowaniu orzeczenia lekarskiego wzięto pod uwagę, jak wynika z jego treści, karty dotyczące narażenia zawodowego pochodzące od pracodawcy i organu sanitarnego I instancji, które to jednostka orzecznicza posiadała w związku z poprzednim postępowaniem orzeczniczym wobec badanej, obraz kliniczny schorzenia, wyniki badań i konsultacji specjalistycznych.

W tym miejscu należy zaznaczyć, co wynika z akt administracyjnych, karty narażenia zawodowego na skutek zaleceń wynikających z decyzji organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], zostały sporządzone ponownie po wydaniu orzeczenia, a jednostka orzecznicza w piśmie z dnia 16 maja 2017 r. nr [...] wypowiedziała się w tym zakresie stwierdzając, że orzeczenie nie wymaga zmiany.

Wymaga podkreślenia, że w rozpoznawanej sprawie w kwestii wydanego orzeczenia jednostka orzecznicza pierwszego stopnia wypowiadała się retrospektywnie kilkakrotnie, udzielając wyjaśnień na wnioski o dodatkowe informacje, kierowane przez organy sanitarne, a także o wyrażenie stanowiska co do nowych dowodów. W tym zakresie jednostka ta wskazywała m.in. w korespondencji z dnia 27 września 2017 r., nr [...], że fakt, iż podczas badań okresowych badana nie zgłaszała dolegliwości ręki lewej nie świadczy jednoznacznie o tym, że tych dolegliwości nie było, oraz w odpowiedzi z dnia 18 czerwca 2019 r., nr [...], że prace wykonywane przez E. S. poza miejscem zatrudnienia nie były pracami monotypowymi i miały charakter epizodyczny, przez co nie mogą być rozpatrywane w tym wypadku jako narażenie zawodowe.

Zaznaczyć należy również, że wbrew twierdzeniom spółki dowody w postaci zeznań świadków M. K. i G. H. zostały pismem z dnia

29 maja 2019 r. wraz z odwołaniem przekazane przez organ II instancji do jednostki orzeczniczej, która to po tym fakcie udzieliła wyżej wymienionej odpowiedzi z dnia

18 czerwca 2019 r., podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w orzeczeniu lekarskim.

Odnośnie do sformułowanego w skardze twierdzenia, że wykonywanie pracy przez E. S. miało miejsce w zakładzie poprzednika prawnego skarżącej spółki, należy zauważyć, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, gdyż nie taka jest jej rola. Organy Inspekcji Sanitarnej nie są zobowiązane do udowodnienia, że praca u konkretnego pracodawcy chorobę tę spowodowała (§ 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia). Chodzi o zatrudnienie w warunkach, które mogły spowodować określone skutki zdrowotne, a nie o zatrudnienie w warunkach, które te skutki spowodowały. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym stanowi zupełnie odrębną kwestię i podlega rozpoznaniu w drodze postępowania cywilnego.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone w zgodzie z powołanymi przepisami, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone przepisem art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.