Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1370/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. N., M. N. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Burmistrz [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., dalej: u.e.l.d.o.) w związku z art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. z 2013r., poz. 267, dalej: k.p.a.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek decyzji Wojewody Wielkopolskiego Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. uchylającej decyzję organu I instancji z dnia 20 marca 2014 r. orzekł o wymeldowaniu M. N. i M. N. z pobytu stałego pod adresem: [...].

Rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na następujących ustaleniach:

Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. T. N. zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy [...] z wnioskiem o wymeldowanie M. N. oraz M. N. z miejsca stałego pobytu w miejscowości [...]. W uzasadnieniu wniosku podał, że wyżej wymienione osoby opuściły miejsce stałego zamieszkania w 2012 r. dobrowolnie, z powodu dużych kosztów utrzymania nieruchomości, zabierając z sobą rzeczy osobiste i przedmioty. Nie posiadają też kluczy do budynku w którym są zameldowani na pobyt stały. Obecnie zamieszkują w [...].

W następstwie powyższego organ pierwszej instancji wszczął w dniu [...] lutego 2014 r. we wnioskowanej sprawie stosowne postępowanie administracyjne. W dniu [...] lutego 2014 r. D. B-M. pełnomocnik strony skierowała do Urzędu Miasta i Gminy w [...] wyjaśnienia dot. opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez M. N. i M. N. Wynika z nich, że wyżej wymienione osoby opuściły miejsce stałego zameldowania na skutek działań właściciela spornej nieruchomości polegających na zaniedbaniu utrzymania budynku w odpowiednim stanie, uniemożliwiając im w ten sposób dalsze w nim zamieszkiwanie. Przyczyną opuszczenia miejsca stałego zameldowania była też choroba M. N., która z uwagi na potrzebę pomocy ze strony rodziny i łatwiejszy dojazd do lekarza zamieszkała wraz z M. N. na pobyt czasowy w [...]. Pełnomocnik stwierdziła, że jej mocodawcy złożyli w Sądzie Rejonowym w [...] wniosek o przywrócenie naruszonego posiadania z uwagi na uniemożliwienie im przez właściciela T. N. dostępu do spornej posesji na skutek wymiany zamków. Stwierdziła ponadto, że T. N. nie posiada umocowania w niniejszym postępowaniu, gdyż jest on jedynie współwłaścicielem nieruchomości, a podjęte przez niego działania w przedmiocie wymeldowania M. N. i M. N. przekraczają zakres zarządu nieruchomością wspólną i wymagają również aktywności drugiego współwłaściciela.

W dniu [...] marca 2014 r. w Urzędzie [...] została przeprowadzona rozprawa administracyjna dot. wniosku w sprawie wymeldowania z pobytu stałego stron. Zeznając w powyższej sprawie wnioskujący o wymeldowanie wyżej wymienionych osób T. N. podtrzymał swoje uwagi zawarte we wniosku. Ponadto zeznał, że w spornej nieruchomości pozostały meble, które były własnością rodzinną z dawnych lat. Stwierdził także, że M. N. nie posiada dostępu do spornej posesji nie z uwagi na fakt, iż wymienił zamki do drzwi wejściowych, lecz z powodu zdania mu przez nią kluczy do spornego lokalu. Innego zdania była D. B-M. pełnomocnik strony postępowania. Zeznała, że M. N. w budynku położonym miejscowości [...] zamieszkuje od chwili jego wybudowania, natomiast M. N. od chwili urodzenia. Wymienione osoby miały ustne zapewnienie właścicieli budynku odnośnie prawa zamieszkiwania w nim. Z tego względu nie są w stanie potwierdzić go żadnym dokumentem. Zdaniem pełnomocnika osoby, które reprezentuje zostały zmuszone do opuszczenia lokalu nie w formie bezpośredniego przymusu, tylko na skutek zaniedbań właściciela, który nie dokonywał na bieżąco niezbędnych remontów budynku. Ponadto pełnomocnik zeznała, że w budynku tym pozostawione zostały rzeczy jej mocodawców. Stwierdziła także, że M. N. i M. N. opuścili sporny lokal tylko czasowo. Po uregulowaniu spraw formalno-prawnych zamierzają do niego powrócić. Poinformowała także, że w dniu 3 marca 2014 r. w imieniu swoich mocodawców złożyła w Sądzie Rejonowym w [...] pozew o przywrócenie utraconego posiadania.

Wobec rozbieżności w zeznaniach stron w dniu [...] marca 2014 r. przeprowadzono w miejscu stałego zameldowania M. N. i M. N. oględziny z udziałem stron postępowania. W ich trakcie stwierdzono, że budynek wygląda na opuszczony, od dłuższego czasu nie był użytkowany, znajdują się w nim pojedyncze bardzo stare meble. Ma zniszczone podłogi. W trakcie oględzin pełnomocnik D. B-M. stwierdziła, że w lokalu tym była wcześniej komisja mieszkaniowa, która orzekła, że nie nadaje się on do zamieszkania. Ponadto od sąsiadki mieszkającej w miejscowości [...] uzyskano informację, że sporny budynek stoi pusty od około trzech lat.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Burmistrz [...] wymeldował M. N. i M. N. z miejsca stałego zameldowania.

Od powyższej decyzji D. B-M. w imieniu swoich mocodawców wniosła odwołanie. Napisała w nim, że organ pierwszej instancji naruszył przepis art. 15 ust. 2 w zw. art. 6 u. e. l. d. o. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie lub ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Podniosła, że M. N. i M. N. nie opuścili miejsca stałego zamieszkania, gdyż opuszczenie przez nich spornego lokalu nie jest dobrowolne ani nie ma charakteru trwałego, czego dowodem jest złożony pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. Podniosła także, że podjęte przez T. N. czynności stanowią przekroczenie zakresu zarządu nieruchomością wspólną i wymagają również aktywności drugiego ze współwłaścicieli, którego w tym postępowaniu brak.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji zalecił organowi meldunkowemu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy odniesienie się do przyczyny zameldowania czasowego osób w [...] na okres od [...] kwietnia 2011 r. do [...] kwietnia 2016 r. , uzupełnienie materiału dowodowego o oględziny budynku z udziałem kompetentnego pracownika z zakresu budownictwa oraz o informację komisji mieszkaniowej, która stwierdziła, że budynek nie nadaje się do użytkowania, a także wyjaśnienie sprawy pozwu o przywrócenie posiadania oraz zabezpieczenia powództwa poprzez dokonanie wpisu w dziale III księgi wieczystej. Na decyzje Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2014 r. T. i S. N. złożyli skargę z datą [...] maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Na skutek cofnięcia skargi postępowanie sądowoadministracyjne zostało postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 700/14 umorzone.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji stwierdził, że przyczyną opuszczenia przez M. N. i M. N. spornego lokalu był zły stan techniczny budynku. Fakt ten potwierdził Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w trakcie oględzin w dniu [...] marca 2014 r. i w dniu [...] lipca 2014 r. W protokole oględzin z dnia [...] lipca 2014 r. napisał, że stan budynku jest wysoce nieodpowiedni do zamieszkania w nim osób. Nie spełnia norm cieplno - wilgotnościowych, wymaga obniżenia poziomu wód gruntowych, zdemontowane są w nim kaloryfery, budynek jest wysoce zawilgocony, odpadają w nim tynki. Ze względu na brak użytkowania budynku tj. niezamieszkiwanie w nim ludzi odstąpiono od wydania decyzji w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Organ I instancji powołał się na wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn II OSK 46/10, z którego wynika, że zły stan techniczny budynku, uniemożliwiający zamieszkiwanie w nim czyni wymeldowanie osób uzasadnionym. Do akt dołączona jest notatka służbowa z dnia [...] czerwca 2014 r. Naczelnika Wydziału [...] Wynika z niej, że w 2010 r. P. M. N. złożyła wniosek do Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej [...] o przydział lokalu socjalnego. Napisała w nim, że jej siostra mająca tytuł prawny do lokalu cofnęła zgodę na jej dalsze zamieszkiwanie w przedmiotowym mieszkaniu. Społeczna Komisja Mieszkaniowa uznała wniosek za zasadny i wpisała P. M. N. na listę oczekujących na przydział lokalu socjalnego.

Według załączonego do akt pisma Dyrektora [...] z dnia [...] lipca 2014 r. M. N. jest na liście osób zakwalifikowanych do przydziału mieszkań komunalnych dla dwóch członków rodziny. Złożenie wniosku o mieszkanie komunalne w opinii organu meldunkowego świadczy o tym, że nie była ona zainteresowana powrotem do miejsca stałego zameldowania. Działania takie podjęła dopiero wiosną 2014 r. gdy dowiedziała się, że właściciele domu chcą go sprzedać.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji napisał także, że zameldowanie na pobyt czasowy nie stanowi samodzielnej przesłanki, której zaistnienie pozbawia organ meldunkowy możliwości wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. Z roszczeniem posesoryjnym strona wystąpiła dopiero [...] marca 2014 r. a więc po wszczęciu postępowania o wymeldowanie jej ze spornego lokalu i 2-3 lata po opuszczeniu go.

Od decyzji Burmistrza [...] z [...] sierpnia 2014 r. pełnomocnik M. N. i M. N. D. B-M. złożyła odwołanie pismem z dnia [...] września 2014 r. Wniosła w nim o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania lub uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu napisała, że [...] spornego lokalu nie opuścili w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W Sądzie Rejonowym w [...] toczy się postępowanie o nakazanie złożenia oświadczenia o ustanowieniu służebności osobistej mieszkania dla odwołujących się. Decyzję pierwszej instancji wydano pomimo, że T. N. złożył skargę do WSA na decyzję Wojewody Wielkopolskiego. Zaskarżona decyzja jest przedwczesna. Odwołujący nie opuścili spornego lokalu na stałe, dochodzą na drodze sądowej swoich praw. Stan budynku jest tylko wysoce nieodpowiedni do jego użytkowania, nie stwarza natomiast zagrożenia dla bezpieczeństwa. Powyższe okoliczności wskazują na brak uzasadnienia do wydania decyzji o wymeldowaniu.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. [...] Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Chodzi tu o sytuację, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz, gdy nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.

Przenosząc te uregulowania na grunt okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy organ II instancji należy zestawił ze sobą następujące fakty: z jednej strony opuszczenie spornego lokalu przez [...] oraz złożenie przez [...] w 2010 r. wniosku o przydział lokalu komunalnego i wpisanie jej na listę zakwalifikowanych do przydziału, a z drugiej strony podjęcie działań prawnych w 2014 r. w postaci złożenia pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu i ustanowienia służebności osobistej na przedmiotowej nieruchomości oraz deklarowanie, iż lokalu nie opuścili w sposób trwały i dobrowolny i że zamierzają do niego powrócić. Zdaniem organu odwoławczego fakt ubiegania się o mieszkanie komunalne świadczy wbrew temu co strony deklarują, że nie mają zamiaru wracać do miejsca stałego zameldowania. Opis budynku, w którym znajduje się sporny lokal zawarty w piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wskazuje na to, że jest on niezamieszkały i ze względu na jego stan techniczny do zamieszkania się nie nadaje. Zły stan techniczny budynku jak słusznie napisano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, który uniemożliwia zamieszkiwanie w nim czyni decyzję o wymeldowaniu stron zasadną. Według przytoczonego w decyzji organu pierwszej instancji fragmentu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 2 lipca 2009 r. utrzymywanie stanu zameldowania w lokalu nienadającym się praktycznie do celów mieszkaniowych powoduje w tym momencie utrzymywanie niedozwolonej fikcji meldunkowej.

Podjęcie przez stronę działań prawnych w celu przywrócenia posiadania lokalu i ustanowienie służebności osobistej na przedmiotowej nieruchomości dopiero po wszczęciu postępowania o wymeldowanie uczestników postępowania nakazuje domniemywać, że uczynione zostało to na użytek przedmiotowego postępowania. Odnosząc się do stwierdzenia autorki odwołania, że wniosek o wymeldowanie z lokalu będącego współwłasnością jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością i wymaga aktywności drugiego współwłaściciela wyjaśniono, że według art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzję w sprawie wymeldowania wydaje się na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu. Tytułem prawnym jest też prawo współwłasności, które przysługuje T. N.

Zarzut, iż organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję przedwcześnie pomimo złożonej skargi do sądu administracyjnego nie da się utrzymać, biorąc pod uwagę treść art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z nim wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu bądź czynności.

Na decyzję organu II instancji M. N. i M. N. (dalej: skarżący), reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie artykułu 15 ust. 2 u.e.l.d.o. poprzez uznanie, iż skarżący opuścili miejsce zamieszkania w Rojowie dobrowolnie i opuszczenie to ma charakter trwały.

Wnieśli o:

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie lub ewentualnie

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że miejsca zameldowania pod adresem [...] nie opuścili w rozumieniu art. 15 u.e.l.d.o. [...] zameldowani są na pobyt w [...], ponieważ zamieszkiwali tam, M. N. - od czasu, jak tylko w latach sześćdziesiątych powstał budynek, a M. N. od urodzenia - tj. od grudnia 1973 roku.

Skarżący podkreślili, że T. N. wykorzystał fakt, iż na czas oznaczony zamieszkali w [...] i wystawił nieruchomość, na której zlokalizowany jest budynek zamieszkały przez nich na sprzedaż, nie interesując się ani wyżej wymienionymi, ani też kwestią ich zameldowania, łamiąc przy tym wcześniej podjęte ustalenia. M. i M. N. podjęli wobec tych okoliczności działania zmierzając do powrotnego wprowadzenia ich w stan posiadania nieruchomości. Nadto, przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie o nakazanie złożenia oświadczenia o ustanowieniu służebności osobistej mieszkania dla odwołujących się – M. i M. N. Roszczenie odwołujących się zostało zabezpieczone wpisem ostrzeżenia w księdze wieczystej.

W myśl aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. jest spełniona, gdy opuszczenie to jest dobrowolne i ma charakter trwały. Taki stan w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Skarżący podkreślili, że nie opuścili miejsca zameldowania na stałe. Samo złożenie wniosku o przyznanie mieszkania komunalnego, w sytuacji, kiedy przydział nie nastąpił nie może stanowić podstawy do uznania, iż skarżący na stałe opuścili miejsce zamieszkania przenosząc się tymczasowo do [...]. Przeciwnie, dochodzą na drodze procesu cywilnego swoich praw, a zameldowali się w [...] jedynie czasowo.

Co do stanu technicznego budynku, to i ta okoliczność nie stanowi podstawy wymeldowania skarżących. Jak wynika z protokołu oględzin Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia dla bezpieczeństwa, jest jedynie "wysoce nieodpowiedni" dla jego użytkowania. Stan ten z łatwością można zmienić, wówczas, gdy Sąd uwzględni roszczenia skarżących o przywrócenie posiadania i ustanowienia służebności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie. podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiemu odpowiada prawu.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli Sądu w tak zakreślonych granicach kognicji jest w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja w przedmiocie wymeldowania skarżących z pobytu stałego. Zdaniem skarżących nie zaistniały przesłanki do takiego rozstrzygnięcia.

Sąd nie podziela w tej materii stanowiska skarżących. Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz dokonały jego prawidłowej subsumpcji w wydanych w toku postępowania administracyjnego decyzjach. Zarzuty zawarte w skardze są jedynie polemiką z prawidłowymi ustaleniami i nie mogą skutkować wzruszeniem decyzji.

Wniosek o wymeldowanie skarżących złożony został przez T. N. który - jako współwłaściciel posiada przymiot strony postępowania administracyjnego. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 1 i § 3 k.p.a.). Żądanie wszczęcia postępowania o wymeldowanie skarżących, oparte zostało na interesie prawnym wnioskodawcy, który wynika z przysługującego mu prawa współwłasności lokalu. Wnioskodawca był zatem legitymowany, bez konieczności jednoczesnego złożenia wniosku ze strony drugiego ze współwłaścicieli, do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego o wymeldowanie skarżących z lokalu mieszkalnego, co do którego posiada tytuł prawny. W kontekście powyższego, w ocenie Sądu, skarżący nie mogą skutecznie kwestionować prawidłowości wszczęcia postępowania administracyjnego o ich wymeldowanie, a zarzut podniesiony w tym zakresie jest nieuzasadniony. Niezależnie od tego stwierdzić należy, że w aktach administracyjnych znajduje się pełnomocnictwo udzielone T. N. 4 marca 2014 r. przez S. N. w sprawie wymeldowania skarżących.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy u.e.l.d.o. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912).

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183; z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123).

Jednocześnie jednak w orzecznictwie administracyjnym wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00).

W niniejszej sprawie skarżący podnoszą, że zainicjowali postępowania cywilne mające na celu powrót do miejsca stałego zameldowania. Złożyli także kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] o zabezpieczeniu ich roszczenia poprzez nakazanie wpisania ostrzeżenia o postępowaniu do księgi wieczystej. W ocenie Sądu istotny jest jednak czas podjęcia tych działań przez skarżących: po wszczęciu postępowania w przedmiocie wymeldowania. Zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania doręczono skarżącym dnia 5 lutego 2014 r., zaś pozew o przywrócenie posiadania złożony został 3 marca 2014 r., a pozew o nakazanie złożenia oświadczenia o ustanowieniu służebności osobistej – 4 kwietnia 2014 r. Skarżący w tym czasie już od niemal trzech lat zameldowani byli na pobyt czasowy w [...] i w tym okresie nie podejmowali żadnych kroków mających na celu powrót do miejsca stałego zameldowania. Pozwala to na przyjęcie dobrowolności i trwałości opuszczenia przez skarżących dotychczasowego miejsca pobytu. Wskazuje na to także złożenie przez skarżącą w roku 2010 wniosku o przydział lokalu komunalnego.

Nawet zresztą ustalenie w dacie orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, ponieważ występowały na przykład elementy przymusu psychicznego czy fizycznego, to jednak następne trwałe związanie swojego centrum życiowego w innym lokalu, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego nie dopełniła. Wyrok NSA 4.04.2008 r. II OSK 352/07 (CBOSA).

Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela poglądy wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 21 listopada 2008 r. w sprawie II OSK 1426/07 (Lex nr 489261), gdzie stwierdzono m.in., że o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Inaczej mówiąc, przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Zostało to zaakcentowane przez NSA w postanowieniu z dnia 2 października 2012 r. w sprawie II OSK 2284/12 (Lex nr 1270196), gdzie podkreślono, że decyzja o wymeldowaniu stwierdza jedynie pewien stan faktyczny. Decyzja taka ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania. Nie ma ona charakteru nieodwracalnego. Decyzja o wymeldowaniu nie ogranicza prawa do przebywania w lokalu ani też nie powoduje utraty prawa własności, czy współwłasności do tego lokalu, ani też nie przywraca prawa posiadania, czy też prawa własności, nie powoduje powstania ani utraty jakichkolwiek praw.

Skoro przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, a nie kwestie materialnoprawne, decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie może być również uzależniona od kwestii zameldowania na pobyt czasowy w innym lokalu (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r. w sprawie II OSK 1762/10 (CBOSA).

Odnosząc się do podniesionego w skardze argumentu, że stan techniczny budynku nie może stanowić podstawy wymeldowania skarżących, gdyż nie stwarza on zagrożenia dla bezpieczeństwa, Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji organ nie powołał takiej podstawy faktycznej jej wydania, podniósł jedynie, że budynek nie nadaje się do zamieszkania ze względu na stan techniczny. Nadto zwrócić należy uwagę, że sami skarżący ocenili ten stan bardzo krytycznie pisząc w obu pozwach, że zagrażał on życiu i zmusił do wyprowadzenia się.

W związku z powyższym uznać należy, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie, w której zapadłe decyzje poddane zostały kontroli sądowoadministracyjnej, poczyniły prawidłowe ustalenia i zasadnie przyjęły, że w wypadku skarżących ziściły się przesłanki wydanie decyzji o wymeldowaniu.

W tym stanie rzeczy z przyczyn opisanych wyżej Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.