Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 307/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. spółka jawna na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 0601-IEE.711.69.2022.2 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia "A" Spółka Jawna w T. , dalej: "spółka", zobowiązana", "skarżąca", na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie, dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia 10 lutego 2022 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o wskazanych numerach, utrzymał w mocy postanowienie wydane przez organ egzekucyjny.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził wobec majątku spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jako wierzyciela, tytułów wykonawczych o numerach:

[...] z 23 listopada 2017 r., którym objęto nieuiszczoną wpłatę na wskazany Fundusz z tytułu niezatrudnienia osób niepełnosprawnych za wrzesień, październik i listopad 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym wynika z decyzji z dnia 13 września 2017 r. Odpis tytułu doręczono zobowiązanej 20 grudnia 2017 r.

[...] z 23 listopada 2017 r., którym objęto nieuiszczoną wpłatę na wskazany Fundusz z tytułu niezatrudnienia osób niepełnosprawnych za okres od grudnia 2015 r. do listopada 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym wynika z decyzji z dnia 13 września 2017 r. Odpis tytułu doręczono zobowiązanej 20 grudnia 2017 r.

[...] z 23 listopada 2017 r., którym objęto nieuiszczoną wpłatę na wskazany Fundusz z tytułu niezatrudnienia osób niepełnosprawnych za okres od grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym wynika z decyzji z dnia 13 września 2017 r. Odpis tytułu doręczono zobowiązanej 20 grudnia 2017 r.

[...] z 15 grudnia 2020 r., którym objęto nieuiszczoną wpłatę na wskazany Fundusz z tytułu niezatrudnienia osób niepełnosprawnych za okres od marca do sierpnia 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym wynika z decyzji z dnia 30 lipca 2019 r. Odpis tytułu doręczono zobowiązanej 25 lutego 2021 r.

W celu wyegzekwowania należności pieniężnych objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi Naczelnik Urzędu Skarbowego stosował środki egzekucyjne. Jak podał organ:

Zawiadomieniem z 11 grudnia 2017 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Zachodnim WBK S.A. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności elektronicznie z wykorzystaniem systemu Ognivo, natomiast zobowiązanej, za pośrednictwem poczty, 10 kwietnia 2017 r. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, że nie może zostać ono zrealizowane w całości z powodu braku środków na zajętym rachunku bankowym.

Zawiadomieniem z 11 grudnia 2017 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w PKO BP S.A. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności elektronicznie z wykorzystaniem systemu Ognivo, natomiast zobowiązanej, za pośrednictwem poczty, 20 grudnia 2017 r. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, że nie może być ono zrealizowane z powodu braku środków na zajętym rachunku bankowym. Natomiast pismem z 30 czerwca 2017 r. bank zawiadomił o rozwiązaniu umowy na prowadzenie rachunków rozliczeniowych ze zobowiązaną.

Zawiadomieniem z 11 grudnia 2017 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w Toruniu. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności elektronicznie z wykorzystaniem systemu Ognivo, natomiast zobowiązanej, za pośrednictwem poczty, 20 grudnia 2017 r. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, że nie może być ono zrealizowane z powodu braku środków na zajętym rachunku bankowym. Natomiast pismem z 24 maja 2018 r. bank zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęć w postaci zbiegu egzekucji z ZUS w Łodzi.

Zawiadomieniem z 11 grudnia 2017 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w Poczesnej. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności elektronicznie z wykorzystaniem systemu Ognivo, natomiast zobowiązanej, za pośrednictwem poczty, 20 grudnia 2017 r. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, że nie może być ono zrealizowane z powodu braku środków na zajętym rachunku bankowym.

Zawiadomieniem z 11 grudnia 2017 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Krakowskim Banku Spółdzielczym w Krakowie. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności elektronicznie z wykorzystaniem systemu Ognivo, natomiast zobowiązanej, za pośrednictwem poczty, 20 grudnia 2017 r. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, że nie może być ono zrealizowane z powodu braku środków na zajętym rachunku bankowym. Natomiast pismem z 3 stycznia 2018 r. bank zawiadomił o rozwiązaniu umowy na prowadzenie rachunku bankowego ze spółką.

Zawiadomieniem z 11 grudnia 2017 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w O.-K. Banku Spółdzielczym w K. . Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności elektronicznie z wykorzystaniem systemu Ognivo, natomiast zobowiązanej, za pośrednictwem poczty, 20 grudnia 2017 r. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, że nie może być ono zrealizowane z powodu braku środków na zajętym rachunku bankowym. Natomiast pismem z 29 stycznia 2018 r. bank zawiadomił o rozwiązaniu umowy na prowadzenie rachunku bankowego ze spółką.

Zawiadomieniem z dnia 18 maja 2021 r. podjął próbę zajęcia innych wierzytelności pieniężnych w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Lublinie. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 21 maja 2021 r., natomiast zobowiązanej 7 czerwca 2021 r. W odpowiedzi Generalna Dyrekcja poinformowała, że nie posiada zobowiązań wobec spółki.

Z kolei pismem z dnia 30 listopada 2021 r., doręczonym zobowiązanej 6 grudnia 2021 r. organ egzekucyjny wezwał ją do ujawnienia majątku. Pismem z dnia 15 grudnia 2021 r., stanowiącym odpowiedź na wskazane wezwanie organu egzekucyjnego spółka poinformowała, że nie posiada żadnych wymagalnych wierzytelności, praw majątkowych, ani papierów wartościowych. Nie jest właścicielem nieruchomości ani uprawnionym z jakichkolwiek praw rzeczowych, nie posiada również zapasów magazynowych. Ponadto spółka wskazała, że w ostatnich 5. latach nie zbyła, ani nie dokonała nieodpłatnych rozporządzeń istotnymi składnikami swojego majątku. Zawiadomiła natomiast, że posiada zgromadzone w magazynie w miejscowości D. , gmina S. ruchomości, na które składa się głównie wyposażenie baru i stacji paliw. W piśmie spółki z dnia 15 grudnia 2021 r. skierowanym do organu egzekucyjnego, które wpłynęło do tego organu 22 grudnia 2021 r., wyszczególniono 61 pozycji składników.

Wcześniej jeszcze przeprowadzono rozmowę telefoniczna ze wspólniczką spółki (T. P.), która poinformowała, że pod adresem spółki w T. ma ona jedynie zarejestrowaną siedzibę i nie prowadzi tam stacji paliw w związku z utratą koncesji. Stację paliw oraz sklep w T. prowadzi spółka "B" (notatka służbowa z dnia 1 grudnia 2021 r.).

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ egzekucyjny wskazanym wyżej postanowieniem z dnia10 lutego 2022 r. wydanym na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej: "u.p.e.a.", umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wszystkich wskazanych wyżej tytułów wykonawczych.

W zażaleniu na to postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 59 § 2 i § 4 u.p.e.a., polegające na bezpodstawnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego i przyjęcie, że wykazane w piśmie z 15 grudnia 2021 r. wyposażenie posiada nieznaczną wartość handlową, w sytuacji gdy przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego organ nie usiłował nawet obejrzeć tego wyposażenia, ani też nie badał jego wartości rynkowej. Uzasadniając zażalenie spółka podniosła, że stanowisko organu egzekucyjnego jest błędne ponieważ część z ruchomości (koszomyjki, dystrybutory) posiada znaczną wartość handlową.

Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w pierwszej kolejności odniósł się do zmian u.p.e.a. Zauważył, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1553 ze zm.), która zmieniła niektóre przepisy u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r.

Art. 1 pkt 12 lit. a tej ustawy nadał nowe brzmienie, przepisowi art. 59 § 2 u.p.e.a. Następnie organ nadzorczy przytoczył treść art. 59 § 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r. i zauważył, że zarówno w poprzednim, jak aktualnym brzmieniu tego przepisu, podstawę umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego stanowi bezskuteczność prowadzonej egzekucji. Zdaniem organu, przez egzekucję bezskuteczną należy rozumieć proces niedający oczekiwanych rezultatów, żadnych skutków, wyników, nieskuteczny, daremny, bezowocny. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezskuteczność egzekucji organ może wykazać korzystając z dostępnych dowodów, potwierdzających uzasadnione przypuszczenie, że egzekwowana należność pieniężna nie będzie mogła być zaspokojona ze znanego majątku zobowiązanego (zob. wyrok z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 214/21). Organ nadzorczy zauważył, że powołany wyżej przepis u.p.e.a. przewiduje działanie organu w oparciu o uznanie administracyjne, co jednak nie oznacza, że może być ono dowolne. Organ egzekucyjny przed podjęciem rozstrzygnięcia zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, gdyż tylko takie postępowanie pozwala na podjęcie zgodnego z prawem postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Obowiązkiem organu jest zaś ustalenie, czy możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Mając to na względzie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego sporządzono i przesłano zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych do wielu banków (do ponad 500.). Banki prowadzące rachunki dla zobowiązanej informowały o braku środków na realizację zajęcia, wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądowymi, czy też ZUS, zawiadamiały także o zamknięciu rachunków prowadzonych dla zobowiązanej. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny podejmował również liczne próby zajęcia innych wierzytelności pieniężnych u pozyskanych na podstawie zestawień plików JPK_VAT kontrahentów zobowiązanej spółki. Jednakże również one okazywały się nieskuteczne, gdyż kontrahenci informowali o braku zobowiązań wobec spółki. Organ egzekucyjny poszukiwał także informacji o majątku zobowiązanej w dostępnych systemach informatycznych, tj.: WRO-system, CeRo, EA2, Poltax, e-Orus, CZM. Na tej podstawie stwierdzono, że spółka nie posiada żadnych pojazdów i nie występuje jako strona czynności cywilnoprawnych. Natomiast według Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych zobowiązana spółka nie posiada żadnej nieruchomości. Organ egzekucyjny ustalił również, że nie składa ona sprawozdań finansowych.

Także sama zobowiązana w piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r wyjaśniła, że nie posiada żadnych wymagalnych wierzytelności, żadnych praw majątkowych, ani żadnych papierów wartościowych. Nie jest też właścicielem nieruchomości, ani uprawnionym z jakichkolwiek praw rzeczowych, nie posiada również żadnych zapasów magazynowych. Jedyny jej majątek stanowią ruchomości stanowiące wyposażenie baru i stacji paliw, zgromadzone w magazynie w miejscowości D.. Organ egzekucyjny przeprowadził kalkulację wartości wyszczególnionego we wskazanym piśmie zobowiązanej składników majątku. Z kalkulacji tej wynika, że szacunkowa wartość wskazanych ruchomości nie pozwoliłaby na pokrycie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ nadzorczy podał, że wg stanu na 10 lutego 2020 r., zaległości spółki objęte wymienionymi wyżej tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wynosiły 747.792,75 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dodał, że organ prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec spółki nie tylko na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych, ale również w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez innych wierzycieli, w tym Marszałka Województwa Mazowieckiego i Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie. Całość zadłużenia zobowiązanej spółki na dzień 10 lutego 2022 r. wynosiła 2.805.224,22 zł. Na kwotę tę składały się: należność główna - 2.080.517,57 zł; odsetki za zwłokę - 668.084,79 zł; koszty egzekucyjne - 56.276,66 zł oraz koszty upomnienia - 345,20 zł.

W takiej sytuacji, zdaniem organu nadzorczego, dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niecelowe. Zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z treści art. 7 § 2 u.p.e.a., sprzeciwia się bowiem dokonywaniu czynności egzekucyjnych i pobieraniu opłat za te czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą do wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej koszty egzekucyjne.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej spółka zarzuciła naruszenie:

1) art. 59 § 2 i 4 u.p.e.a. przez bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i zupełnie dowolne przyjęcie, że wyposażenie posiadane przez skarżącą, a przedstawione w piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r. posiada nieznaczną wartość handlową w sytuacji, gdy przed umorzeniem organ nie usiłował nawet obejrzeć tegoż wyposażenia, ani też nie badał jego handlowej i rynkowej wartości;

2) art. 67b w zw. z art. 1a pkt 7 u.p.e.a. przez dowolne przyjęcie, że to skarżący miał wykazać że posiadany przez niego majątek ma jakąś wartość w sytuacji, gdy organ nie usiłował nawet obejrzeć tego majątku, ani też nie badał jego handlowej i rynkowej wartości.

Formułując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca wniosła również o wyznaczenie rozprawy celem rozpoznania jej skargi.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że posiada znaczny majątek przedstawiony w piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r., który mógłby zaspokoić znaczną część zobowiązań. Organ zaś nie przystąpił do egzekucji z tego majątku. Przyjął on natomiast, że majątek ten przedstawia nieznaczną wartość handlową opierając się na sporządzonej przez siebie kalkulacji.

W odpowiedzi na skargę organ nadzorczy, prezentując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi.

Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Skarga podlega zatem oddaleniu.

Na wstępie zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie postanowienia w całości lub części następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 3 powołanej ustawy, sąd stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części albo jego wydanie z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Jak natomiast stanowi art. 151 powołanej ustawy, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę, odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, także niepodniesione w skardze, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków skargi, jednak w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3, sprawa może być bowiem rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z tak sformułowanej treści cytowanego przepisu wynika, że rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na rozprawie nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 4109/18; z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt III FSK 2430/21 oraz z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I FSK 1110/20). Jak zaś stanowi art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zaskarżonym postanowieniem organ nadzorczy utrzymał w mocy wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne na podstawie art. art. 59 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Powodem umorzenia była bezskuteczność egzekucji.

Mając na względzie zmiany u.p.e.a. trzeba zauważyć, że 20 lutego 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553), która nadała nowe brzmienie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z tego powodu w odniesieniu do wszystkich tytułów wykonawczych objętych zaskarżonym postanowieniem zastosowanie mają przepisy art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Zgodnie z treścią art. 59 § 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Natomiast zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Zmiana treści art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej wiąże się więc w istocie rzeczy z zastąpieniem sformułowania "wydatki egzekucyjne" sformułowaniem "koszty egzekucyjne". Ustawodawca uznał bowiem, że dotychczasowa przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, jest nieadekwatna do mogących wystąpić sytuacji. W przypadku wyegzekwowania wydatków egzekucyjnych, gdy do ściągnięcia pozostaje należność pieniężna objęta tytułem wykonawczym, a brak jest majątku zobowiązanego, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie obowiązującego art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej jest utrudnione z uwagi na konieczność przewidywania i kalkulowania mogących wystąpić innych wydatków egzekucyjnych. Uznano wobec tego, że nieuzasadnione jest kontynuowanie postępowań egzekucyjnych, w których nie wyegzekwuje się środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne, w których mieszczą się również wydatki egzekucyjne, i wobec tego nie wykona się - choćby w niewielkiej części - obowiązku poddanego egzekucji. Celem egzekucji administracyjnej jest natomiast przymusowa realizacja obowiązku, a nie generowanie kolejnych należności podlegających egzekwowaniu (kosztów egzekucyjnych).

Ma jednak rację organ nadzorczy zauważając, że zarówno w poprzednim, jak i aktualnym brzmieniu przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a., podstawę umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego stanowi bezskuteczność prowadzonej egzekucji. Sąd podziela również stanowisko organu nadzorczego zgodnie z którym, przez egzekucję bezskuteczną należy rozumieć proces niedający oczekiwanych rezultatów, żadnych skutków, wyników, nieskuteczny, daremny, bezowocny. Taki sposób rozumienia pojęcia bezskuteczności egzekucji, niezdefiniowanego w u.p.e.a., wynika z zakresu samego pojęcia bezskuteczności w języku polskim (por. Słownik języka polskiego PWN https://sjp.pwn.pl/sjp/sjp;2444081).

Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie przytoczonego wyżej art. 59 § 2 u.p.e.a. ma charakter fakultatywny, a podejmując rozstrzygnięcie organ działa w ramach uznania administracyjnego. Jak bowiem wynika z tego przepisu, w brzmieniu poprzednio obowiązującym, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zgodnie zaś z obecnym brzmieniem, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Należy zaznaczyć, że uznaniowy charakter rozstrzygnięcia nie oznacza dowolności w działaniu organu. Przeciwnie, na organie spoczywa szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności sprawy w celu jej prawidłowego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 3161/15). Podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego - wymaga zatem oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 222/21).

Trafnie zatem organ nadzorczy odwołuje się do wynikającej z treści art. 7 § 2 u.p.e.a. zasady celowości postępowania egzekucyjnego. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, zgodne z którym zasada celowości sprzeciwia się dokonywaniu czynności egzekucyjnych i pobieraniu opłat za te czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą do wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej koszty egzekucyjne.

Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezskuteczność egzekucji organ może wykazać korzystając z dostępnych dowodów, potwierdzających uzasadnione przypuszczenie, że egzekwowana należność pieniężna nie będzie mogła być zaspokojona ze znanego majątku zobowiązanego (zob. wyrok z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 214/21).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie wielu tytułów wykonawczych, wystawionych przez kilku wierzycieli. Zaległości skarżącej są zaś znaczne. Łącznie (wg stanu na 10 lutego 2022 r.) wyniosły bowiem 2.805.224,22 zł. Na kwotę tę składają się: należność główna wynosząca 2.080.517,57 zł; odsetki za zwłokę - 668.084,79 zł; koszty egzekucyjne - 56.276,66 zł oraz koszty upomnienia - 345,20 zł.

Z akt sprawy wynika również, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne z zastosowaniem różnych środków egzekucyjnych. W szczególności kierowane były zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych do wielu banków oraz zawiadomienia o zajęciu innych wierzytelności do kontrahentów skarżącej. Podejmowane działania nie przyniosły jednak żadnego efektu. Również działania weryfikacyjne podejmowane w oparciu o dostępne dla organu egzekucyjnego bazy danych nie doprowadziły do ujawnienia żadnego majątku skarżącej. Podejmowane przez organ egzekucyjny działania okazały się zatem nieskuteczne, bowiem organ egzekucyjny nie odnalazł żadnych składników majątkowych, z których możliwa byłaby egzekucja. Organ egzekucyjny stwierdził, że skarżąca nie tylko nie ma majątku, ale także zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem nie składa sprawozdań finansowych oraz utraciła koncesję na obrót paliwami. Tym samym perspektywa, że możliwa będzie skuteczna egzekucja w przyszłości, jest nikła. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie także w fakcie prowadzenia stacji paliw i sklepu pod adresem rejestracyjnym skarżącej przez inny podmiot. Wskazuje to bowiem, że skarżąca definitywnie zaprzestała działalności gospodarczej, a tym samym uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu. Dodać należy, że i sama skarżąca w piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r. poinformowała, że nie posiada wymagalnych wierzytelności ani żadnych praw majątkowych. Nie przysługują jej prawa autorskie i wynalazcze, prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej i do znaków towarowych. Nie jest właścicielem nieruchomości ani nie przysługują jej jakiekolwiek prawa rzeczowe. Nie posiada żadnych udziałów i papierów wartościowych. Nie posiada też zapasów magazynowych. Odnotować trzeba, że powołane pismo z dnia 15 grudnia 2021 r. nie zostało odręcznie podpisane, niemniej skarżąca w toku postępowania przed organem egzekucyjnym i nadzorczym, jak również w skardze do sądu administracyjnego odwołuje się do tego pisma, stąd nie ma wątpliwości, że pochodzi ono od niej.

W piśmie tym skarżąca podała natomiast, że w magazynie w miejscowości D. przechowuje składniki majątku trwałego i wyposażenia, wykazując 61 pozycji tych składników. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny przeprowadził kalkulację wartości ruchomości wyszczególnionych w powołanym piśmie spółki. Zgodnie z nią, szacunkowa wartość ruchomości wykazanych w piśmie nie pozwoliłaby na pokrycie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym. Kalkulacja, której wyrazem są adnotacje organu egzekucyjnego przy piśmie skarżącej, przeprowadzona została w dwóch wariantach: z uwzględnieniem cen minimalnych oraz średnich wg stanu z 2022 r. poszczególnych, ujętych w piśmie spółki składników wyposażenia. Łączna ich wartość waha się w przedziale od około 31.645 zł do 62.547 zł. Organ przyjął nadto założenie, zgodne z oświadczeniem skarżącej, że wyszczególniony w jej piśmie sprzęt jest nieużywany od kilku lat. Jego zajęcie i szczegółowa wycena oraz przechowywanie generować zaś będą kolejne wydatki.

Ma zatem organ rację przyjmując, że wskazane wyposażenie nie przedstawia takiej wartości handlowej, która czyniłaby racjonalną egzekucję z tych rzeczy, m.in. ze względu na ich zużycie wynikające z używania, a następnie ze względu na długi okres składowania oraz brak informacji o atestach. Sąd podziela argumentację organu nadzorczego, że ponieważ sprzęty te służyły wykonywaniu działalności gospodarczej przez skarżącą, a obecnie nie są one używane, ich wartość handlowa, a tym samym cena jaką za nie można uzyskać jest niewielka, zwłaszcza że takie elementy wyposażenia jak ekspresy do kawy, czy lodówki lub sprzęt do podgrzewania po kilku latach użytkowania, a następnie zaprzestaniu korzystania z nich, są zużyte oraz przestarzałe technologicznie. Z tego powodu, jak trafnie stwierdził organ nadzorczy, nie było potrzeby szczegółowej analizy wartości tych przedmiotów, czy dokonywania ich oględzin, a tym bardziej generowania kolejnych kosztów wynikających ze sporządzenia co do ich wartości opinii przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego.

Zdaniem Sądu, nie ma uzasadnienia stanowisko skarżącej, że organ egzekucyjny oraz organ nadzorczy powinny sporządzać i przedstawić zobowiązanej kalkulację dokonaną na podstawie opinii biegłego, z której wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wystarczające jest wykazanie tej okoliczności w jakikolwiek sposób i przedstawienie stosownej argumentacji w uzasadnieniu postanowienia wydanego w sprawie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4275/21). Przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. nie nakłada bowiem na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1472/19).

Zauważyć natomiast trzeba, że organ nadzorczy przeanalizował wartość handlową wskazanych przez skarżącą sprzętów, co znalazło odpowiedni wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, i zwrócił uwagę, że całość kosztów egzekucyjnych w egzekucji prowadzonej na rzecz wielu wierzycieli wynosi 56.276,66 zł. Tym samym koszty te oraz koszty jakie ewentualne należałoby ponieść w celu oszacowania i sprzedaży wskazanych przez skarżącą sprzętów są wyższe niż potencjalna, możliwa do uzyskania ze sprzedaży kwota. Co ważne, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie zdołano wyegzekwować żadnej kwoty, więc dalsze generowanie kosztów egzekucyjnych byłoby nieuzasadnione. Dlatego podejmowanie kolejnych czynności egzekucyjnych byłoby bezcelowe w sytuacji braku majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzycieli czy też pokrycie samych tylko kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza, że czynności te generowałyby nowe koszty. Zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 u.p.e.a. sprzeciwia się dokonywaniu czynności egzekucyjnych i pobieraniu opłat za te czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą do wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej koszty egzekucyjne. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej należało ocenić jako bezpodstawne.

Tak samo ocenić należy zarzut naruszenia art. 67b u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny zwraca się do biegłego skarbowego o oszacowanie wartości zajętej ruchomości lub prawa majątkowego. Ruchomości ujęte w piśmie spółki z dnia 15 grudnia 2020 r. nie zostały zajęte. Ściśle biorąc przepis ten nie miał więc zastosowania. Na marginesie dodać zaś można, że skarżąca mimo prowadzonej w stosunku do niej egzekucji od 2017 r., mimo że twierdzi o znacznej wartości handlowej przechowywanych w miejscowości D. składników wyposażenia, do grudnia 2021 r. ich nie ujawniła, a przede wszystkim ich nie spieniężyła, by choć w części wykonać ciążące na niej zobowiązania bez generowania kolejnych wydatków egzekucyjnych. W świetle twierdzenia skarżącej o dużej wartości handlowej wykazanych w piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r. składników majątku (którego Sąd nie podziela), byłoby to zachowanie zgodne z interesem skarżącej, bowiem prowadzące do zmniejszenia kwoty niewykonanych i podlegających egzekucji zobowiązań publicznoprawnych.

Mając na uwadze powyższe i nie znajdując innych okoliczności uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.