Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 495/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Władysław Kulon (spr.), Sędziowie: sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, asesor WSA Wojciech Śnieżyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję D.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia w całości postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy wiaty oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika A.M., (dalej - skarżąca) wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, (dalej - DWINB), z dnia [...]r., nr [...], którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnej budowy wiaty. Wskazana decyzja zapadła w następujących uwarunkowaniach faktycznych i prawnych ustalonych w aktach administracyjnych przedłożonych przez orzekający w sprawie organ.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie w., (dalej – PINB), wobec pisma A.M. i M.M.z dnia [...]r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy budynku gospodarczego na działce nr [...]w S. Stan zainwestowania przedmiotowej nieruchomości ustalono poprzez oględziny przeprowadzone w dniu 18 stycznia 2018 r., co utrwalono w sporządzonym na tę okoliczność protokole. Po ustaleniu stanu sprawy organ doprecyzował przedmiot postępowania poprzez opisanie go jako samowolna budowa wiaty na działce nr [...]w S. W dniu [...]r. PINB wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie w sprawie samowolnej budowy wiaty na działce nr [...]w S., gmina K.W.

Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie organ podał, że podczas oględzin ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się m.in. obiekt wykonany w technologii murowanej, dach jednospadowy konstrukcji drewnianej, kryty dachówką ceramiczną, pochylenie dachu skierowane jest na działkę właściciela, wody opadowe skierowane na działkę inwestora. Obiekt trwale powiązany z gruntem, posadzkę stanowi kostka kamienna 20 x 20 cm. Obiekt użytkowany, wymiary obiektu 5,95 m x 4,00 m, o wysokości h1- 3,00 m, h2- 2,50 m. Obiekt posiada trzy ściany pełne murowane (północna, zachodnia, południowa), ściany wschodniej brak. Wg. oświadczenia obiekt rozpoczęto budować w marcu 2016 r. i budowa trwa do dnia przeprowadzenia dowodu. Będąca przedmiotem postępowania wiata nie spełnia definicji budynku, jest budowlą. Według PINB zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, aby mówić o obiekcie jako budynku należy rozumieć przez to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Wszystkie wskazane warunki muszą być spełnione łącznie, aby mówić o obiekcie budowlanym jako o budynku. Sam fakt trwałego powiązania z gruntem i posiadania dachu nie czyni obiektu budynkiem. W analizowanej sprawie najistotniejszym jest czy przedmiotowy obiekt jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Przegrody budowlane wydzielające budynek z przestrzeni, wytwarzają w nim przestrzeń zamkniętą, tworząc obiekt kubaturowy, co w przypadku wiaty nie zachodzi. Brak jednej przegrody budowlanej powoduje, że przestrzeń wiaty jest otwarta. O tym, czy dany obiekt można zakwalifikować jako budynek przesądza to, czy spełnia on łącznie warunki: jest trwale związany z gruntem, posiada dach, posiada fundamenty i jest wyizolowany z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Nie posiadanie jednej ze ścian powoduje, że jeden z tych warunków, które muszą być łącznie spełnione, nie zachodzi, i w ten sposób należy dokonać kwalifikacji powstałego obiektu.

PINB uznał, że obiekt będący przedmiotem postępowania nie jest budynkiem lecz budowlą. Zgodnie z art. 3 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Mimo braku w przepisie wiaty, wymienione przez ustawodawcę budowle mają charakter przykładowy i nie tworzą spisu zamkniętego. Jeżeli w danej sytuacji obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania, nie jest budynkiem, nie jest obiektem liniowym, nie jest obiektem małej architektury, ani nie jest obiektem tymczasowym, należy go zakwalifikować jako budowlę, w tym wypadku wiatę.

Wobec braku legalnej definicji wiaty organ wskazał na definicję słownikową wiaty, rozumianej jako lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. Nie ma przeszkód by wiata obudowana z trzech stron nie mogła być uznana za wiatę. W analizowanej sytuacji, również nie może być miarodajne bezpośrednie odniesienie się do lekkiej konstrukcji i nie może być traktowane wprost. Omawiana wiata posiada ściany murowane, których z pewnością nie można nazwać konstrukcją lekką, lecz sama charakterystyka materiałów budowlanych użytych przy obudowie trzech ścian przedmiotowej wiaty, również nie wyklucza zakwalifikowania tego obiektu budowlanego jako wiaty.

Wobec zakwalifikowania przedmiotowego obiektu jako wiaty organ wskazał na art. 30 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt. 2c Prawa budowlanego, z których wynika, że wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m², sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m² powierzchni działki nie podlega regulacji ustawy Prawa budowlanego, a więc ich budowa nie wymaga ani zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Na budowę wiaty nie ma wymogu dopełnienia formalności we właściwym organie administracji architektoniczno-budowlanej, zatem nie dopuszczono się samowoli budowlanej, wobec czego postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Na skutek złożonego odwołania sprawa była badana przez DWINB, który w dniu [...]r. wydał decyzję nr [...]uchylającą w całości decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zasadniczym powodem decyzji kasacyjnej, co wynika z uzasadnienia decyzji organu II instancji, była niewłaściwa kwalifikacja dokonana przez PINB przedmiotu postępowania jako wiaty.

Po powrocie sprawy do organu I instancji w dniu [...]r. wydano postanowienie nr [...], którym wstrzymano prowadzenie robót budowlanych i nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 3 miesięcy czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zaświadczenia o zgodności wykonanej budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Postanowienie to nie ostało się w obrocie prawnym, gdyż na skutek wniesionego w terminie zażalenia DWINB w dniu [...]r. wydał postanowienie nr [...], którym uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Lektura uzasadnienia rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego wskazuje na zakwestionowanie przez organ II instancji przyjętej przez PINB kwalifikacji materialnoprawnej zrealizowanej wiaty oraz dostrzeżenie konieczności pogłębienia postępowania dowodowego. Omawiane postanowienie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 17 marca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wr 839/19) uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji oraz uchylił decyzję DWINB z dnia [...]r., nr [...]. Rzeczony wyrok stał się prawomocny z dniem 25 czerwca 2020 r..

Po zwrocie akt administracyjnych do organu w dniu [...]r. DWINB wydał decyzję nr [...], którą przyjmując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej – k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...]r., nr [...].

Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania i omówieniu wydanych dotychczas rozstrzygnięć, DWINB w ramach własnych rozważań zwrócił uwagę na związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu wydanym w sprawie. Dostrzegając wydanie przez organ I instancji decyzji o umorzeniu postępowania DWINB zwrócił uwagę na stanowisko sądu, z którego wynika, że przedmiotowy obiekt budowlany to budowla o funkcji budynku gospodarczego. Do budowli należy co do zasady zaliczyć wiaty, które nie posiadają co najmniej jednej ściany, bowiem częściowe wyposażenie budowli w ściany nie zmienia charakteru obiektu, nawet jeżeli spełniają one funkcję nośną (konstrukcyjną). Zgodnie z punktem 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB): "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Przywołano w tym względzie orzeczenia sądów administracyjnych, w tym stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego definiujące wiatę.

Według DWINB przedmiotowy obiekt budowlany, zgodnie ze wskazaniami Sądu, stanowi wiatę ze względu na brak wschodniej ściany. Według art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333) pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m², sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m² powierzchni działki. Z kolei zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4 budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b-d i f, pkt 1 a-2b. 3, 3a, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 19a, 20b, 28 oraz 30.

Zdaniem organu II instancji budowa wiaty, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego nie wymaga ani uzyskania pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Z dokumentacji zdjęciowej i map znajdujących się w aktach sprawy oraz geoportalu organ wyprowadził, że na działce inwestora brak innych wiat, zatem spełniona została przesłanka z art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego wskazująca, że łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m² powierzchni działki.

Wskazując na stanowisko sądu zawarte w wydanym w sprawie wyroku DWINB podał, iż przedmiotowa wiata jako budowla nie jest budynkiem, zatem nie mają do niej zastosowania przepisy § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz.1065). § 12 wskazanego rozporządzenia stanowi o sytuowaniu na działce budowlanej w oznaczonych w tym przepisie odległościach od granicy tej działki budynku, a nie obiektu budowlanego każdej kategorii. Nieuzasadnione jest traktowanie wiaty jako budynku i odnoszenia do niej regulacji dotyczącej tej kategorii. Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia określa przedmiotowy zakres unormowań tego aktu normatywnego i przede wszystkim wskazuje na projektowanie i budowę budynków. Akt ten wprost nawiązuje także do budowli, spełniających funkcje użytkowe budynków. Bez względu jednak na to nawiązanie i ewentualne pełnienie przez sporną wiatę funkcji użytkowej budynku, rozważany przepis § 12 rozporządzenia w sposób szczególny normuje zakres przedmiotowy regulacji odległości obiektu budowlanego od granicy działki, zaś jego hipoteza obejmuje tylko budynki. Natomiast przepis wstępny § 2 ust. 1 tylko wtedy pozwala na zastosowanie przepisów rozporządzenia do budowli, gdy przepis szczególny omawianego rozporządzenia nie zawęża swego zakresu przedmiotowego do budynków. Z takim szczegółowym unormowaniem mamy do czynienia w przypadku § 12 rozporządzenia. W związku z powyższym, niezasadne zdaniem organu jest badanie usytuowania przedmiotowej wiaty w odniesieniu do sąsiednich nieruchomości pod kątem ww. § 12, gdyż przepis ten nie odnosi się do budowli, a co za tym idzie wiat.

Końcowo organ skonkludował, że przedmiotowa wiata nie wymagała ani uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Badanie wiaty pod kątem przepisów techniczno-budowlanych jest niezasadne z uwagi na to, że wiata jest budowlą, a nie budynkiem, a co za tym idzie nie stosuje się do niej przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dostrzegając brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy organ ocenił, że brak jest przesłanek do podjęcia rozstrzygnięcia innej treści niż zawarte w zaskarżonej decyzji.

W skardze wywiedzionej na opisaną decyzję działający imieniem skarżącej profesjonalny pełnomocnik podniósł zarzuty naruszenia:

1. Przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie docelowego przeznaczenia zrealizowanego obiektu budowlanego, który może spełniać funkcję dodatkowego miejsca postojowego lub w którym mogą być przechowywane przedmioty niebezpieczne, co zobowiązywałoby właściciela nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]do oddalenia obiektu budowlanego od granicy nieruchomości skarżącej, w skutek czego nie doszło - w ocenie skarżącej - do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okoliczności faktycznych;

- art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że zrealizowany obiekt budowlany jest wiatą z uwagi na brak wschodniej ściany podczas gdy z pozostałych elementów konstrukcyjnych obiektu wynika, że jest on trwale powiązany z gruntem, posiada murowane przegrody budowlane umożliwiające przeciwdziałanie czynnikom atmosferycznym, podłoże, na którym zrealizowany jest obiekt budowlany, wyłożony jest kostką, poza tym obiekt przeznaczony jest do składowania w nim drewna oraz narzędzi ogrodowych, co jedynie potwierdza, że obiekt budowlany pełni funkcję budynku gospodarczego, a nie wiaty;

2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że budynkiem w rozumieniu Prawa budowlanego może być tylko taki obiekt budowlany, który posiada cztery okalające go ze wszystkich stron przegrody budowlane, podczas gdy z wykładni naruszonego przepisy oraz na podstawie analizy orzecznictwa sądowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że do uznania obiektu budowlanego za budynek wystarczające jest wydzielenie go z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, co nie jest równoznaczne z zabudowaniem go z każdych stron ścianami;

- § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego niezastosowanie skutkujące przyjęciem, że wybudowany obiekt budowlany nie jest budynkiem gospodarczym z uwagi na fakt, iż nie posiada wszystkich przegród budowlanych, podczas gdy budynek gospodarczy nie musi posiadać wszystkich przegród budowlanych, a decydujące w tym zakresie jest jego przeznaczenie do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia;

- art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach stanowi budowlę w rozumieniu naruszonego przepisu tylko z tego powodu, iż nie posiada jednej ściany, podczas gdy z okoliczności rozpatrywanej sprawy wprost wynika, że zrealizowany obiekt budowlany stanowi budynek, a nie budowlę;

- art. 29 ust. 1 pkt 2c w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przedmiotowy obiekt budowalny jest wiatą, a nie budynkiem gospodarczym w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego zwolnienia z obowiązku dokonania zgłoszenia jego budowy organowi administracji architektoniczno-budowlanej;

- § 12 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przedmiotowy obiekt budowalny stanowi budowlę niepodlegającą zastosowaniu niniejszego przepisu, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że zrealizowany obiekt budowlany jest budynkiem gospodarczym i powinny być mieć do niego zastosowanie naruszone powyżej przepisy

Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na kosztów postępowania. zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Uzasadnienie skargi w sposób obszerny i szczegółowy odnosiło się do podniesionych zarzutów. W pierwszym rzędzie zwrócono uwagę na naruszenie przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej organ nie podjął dostatecznych działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, w tym w szczególności nie rozważył, czy budowa obiektu budowlanego nie będzie powodować zagrożenia bezpieczeństwa właścicieli nieruchomości sąsiednich lub też naruszenia ich interesu prawnego. Nie wziął także pod uwagę obecnego i hipotetycznego przeznaczenia zrealizowanego obiektu budowlanego, które ma zasadnicze znaczenie dla dokonania kwalifikacji prawnej zrealizowanego obiektu budowlanego. Przedmiotowy obiekt przeznaczony jest obecnie do składowania drewna oraz narzędzi ogrodowych, a więc przedmiotów, które mogą stwarzać zagrożenie dla życia i zdrowia osób znajdujących się na nieruchomości skarżącej. Kosiarka posiada silnik spalinowy, który ulec może nieoczekiwanemu samozapłonowi, a obiekty, w których składowane są materiały palne takie właśnie jak drewno czy narzędzia ogrodowe powinny spełniać określone warunki przeciwpożarowe. W § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r. nr 109 poz. 79) podkreśla się, że w obiektach oraz na terenach przyległych do nich jest zabronione wykonywanie następujących czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji w szczególności poprzez składowanie poza budynkami w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki sąsiedniej materiałów palnych, w tym pozostałości roślinnych, gałęzi i chrustu.

Uzasadniając naruszenie art. 80 k.p.a. skarżąca wskazywała na bezzasadne uznanie, że przedmiotowy obiekt budowlany jest wiatą, a nie budynkiem (budynkiem gospodarczym). W jej ocenie odbyło się to z naruszeniem zasada swobodnej oceny dowodów. Organ zobligowany jest oprzeć swoje stanowisko na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Organ skupił się wyłącznie na fakcie, iż obiekt budowlany nie posiada jednej ściany, a pominął stabilność konstrukcji (cegły), trwałe związanie z gruntem, posiadanie dachu, fundamentów czy rzeczywiste przeznaczenie.

Odnośnie przepisów prawa materialnego wskazano na naruszenie art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię, które doprowadziło do uznania, że przedmiotowy obiekt budowlany jest wiatą, a nie budynkiem w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Szczegółowo opisując cechy wiaty w rozumieniu słownikowym wykluczono zasadność takiej kwalifikacji przedmiotowego obiektu, popierając zresztą zajęte stanowisko poglądami judykatury. Nie zgodzono się także z prawidłowością stanowiska organu o braku możliwości stosowania względem obiektu przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, a w szczególności regulacjom dotyczącym odległości budynku od granicy sąsiedniej nieruchomości. Brak zakwalifikowania przez organ II instancji wybudowanego obiektu budowlanego do miana budynku gospodarczego spowodował, że organ II instancji nie sprawdził czy obiekt budowlany spełnia wszelkie warunki określone w rozporządzeniu.

Naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego autor skargi upatrywał się w błędnym uznaniu, że przedmiotowy obiekt budowalny jest wiatą w rozumieniu tego przepisu, a nie wolno stojącym parterowym budynkiem gospodarczym, przez co doszło do bezzasadnego zwolnienia z obowiązku zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, wynikającego z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Po wskazaniu na tle orzeczeń sądów administracyjnych cech wolno stojącego parterowego budynku gospodarczego skarżąca wywodziła nieprawidłowość dokonanej przez organ kwalifikacji, co dodatkowo spowodowało niezastosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Szczegółowo zresztą w skardze analizowano naruszenie § 12 ust. 1 tego rozporządzenia polegające zdaniem strony skarżącej na błędnym uznaniu, że przedmiotowy obiekt budowalny stanowi budowlę niepodlegającą zastosowaniu niniejszego przepisu. Szczególny akcent argumentacja skargi kładła na odległość ścian budynku od granicy nieruchomości.

W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie informując, że po zapoznaniu się ze skargą nie znalazł podstaw do uchylenia własnego rozstrzygnięcia.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 17 grudnia 2020 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej - p.p.s.a.) i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami procedury, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Wywiedziona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji jak też decyzji ją poprzedzającej.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania. Szczegółową analizę sprawy należy rozpocząć od zasygnalizowania dwóch okoliczności, a mianowicie charakteru rozstrzygnięcia wydanego w sprawie tj. umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość oraz funkcjonowania w obrocie prawnym prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z dnia 17 marca 2020 r., (sygn. akt II SA/Wr 839/19), wydanego wobec skargi na decyzję dotyczącą przedmiotowej wiaty.

Odnośnie umorzenia postępowania administracyjnego warunkowanego jego bezprzedmiotowością należy odwołać się do bogatego w tym względzie stanowiska judykatury. Bardzo trafnie kwestię tę ocenił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., (sygn. akt I GSK 81/20) podając że, ,,Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nastąpi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Chodzi więc o sytuację, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, która może być załatwiona decyzją.", patrz - LEX nr 3056231. Skoro zatem organy nadzoru budowlanego doszły do przekonania, że zrealizowana inwestycja nie narusza norm prawa materialnego, umorzenie postępowania jawi się jako jedyna możliwość zakończenia prowadzonego postępowania.

Jeżeli chodzi o skutki wydania przez tutejszy Sąd wyroku z dnia 17 marca 2020 r., (sygn. akt II SA/Wr 839/19), to należy mieć na uwadze treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Istotę związania oceną prawną sądu administracyjnego w sposób jednoznaczny ujął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 r. (sygn. akt II FSK 2333/18), gdzie podano, że ,,Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna dotyczy więc właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie oraz w określonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, który stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. wyznaczają jej akta. Ocena prawna wyrażona przez sąd musi pozostawać w logicznym związku z treścią rozstrzygnięcia sądu, tylko wtedy można bowiem mówić o związaniu tą oceną w sprawie, w której to rozstrzygnięcie zapadło. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, czy zmiany istotnych okoliczności faktycznych.", patrz - LEX nr 3115147.

W realiach niniejszej sprawy w sposób niewątpliwy wskazany wyżej wyrok tutejszego Sądu, ze względu na zawartą w nim ocenę prawną, czy nawet oceny prawne, w sposób oczywisty determinuje kształt rozstrzygnięcia wydanego przez organ nadzoru budowlanego II instancji. Przypomnieć w tym miejscu należy, że PINB w powiecie w. decyzją z dnia [...]r., nr [...]umorzył postępowanie w sprawie, zaś DWINB uchylił to rozstrzygnięcie decyzją z dnia [...] r., nr [...]. Następnie w sprawie wydano postanowienie PINB z dnia [...]r., nr [...]uchylone postanowieniem DWINB z dnia [...]r.. Istotne jest też to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekając w sprawie zainicjowanej skargą na ostatnie ze wskazanych postanowień, wyrokiem z dnia 17 marca 2020 r. nie tylko uchylił to postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, ale także stosując art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzję DWINB z dnia [...]r., nr [...], którą to wcześniej organ II instancji uchylił decyzję PINB o umorzeniu postępowania. Jeżeli chodzi o procesowy skutek omawianego wyroku to sprowadza się on do ponownego rozpoznania przez organ II instancji odwołania od decyzji PINB z dnia [...] r., nr [...]. Obecnie wywiedziona skarga obejmuje właśnie decyzję DWINB wydaną jako rezultat rozpoznania odwołania od decyzji PINB o umorzeniu postępowania.

Mając na uwadze jednoznaczną treść art. 153 p.p.s.a., zdaniem Sądu w składzie orzekającym, badanie legalności decyzji DWINB z dnia [...]r., nr [...]musi w pierwszej kolejności uwzględniać ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku z dnia 17 marca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wr 839/19). Względem kwalifikacji przedmiotowej wiaty Sąd we wskazanym wyroku wyraził jednoznaczne i nie budzące wątpliwości stanowisko. Otóż w uzasadnieniu wyroku, (str. 11-12), po wskazaniu na stanowisko DWINB, że przedmiotowy budynek nie jest wiatą, a w sprawie mamy do czynienia z innym obiektem budowlanym, Sąd podał, że ,,Zdaniem Sądu przyjęta przez organ drugiej instancji kwalifikacja przedmiotowego obiektu nie zasługuje na akceptację". W innym miejscu (str. 13) Sąd podał, że ,,Natomiast Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. rozpatrując sprawę ponownie uznał – zdaniem Sądu – prawidłowo przedmiotowy obiekt za budowlę o funkcji budynku gospodarczego.". W dalszych wywodach, analizując art. 29 ust. 1 i art 3 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 Prawa budowlanego, Sąd wyraził zdanie, że ,,jeżeli powiatowy organ nadzoru budowlanego uznał, że przedmiotowy obiekt jest budowlą, to tym samym wykluczył możliwość zaliczenia go do kategorii budynku lub obiektu małej architektury.". Zaznaczono też, iż istotne jest, że ,,przepis § 12 powoływanego wcześniej rozporządzenia, z którym niezgodność stwierdził organ pierwszej instancji oceniając legalność realizowanej budowy, stanowi o sytuowaniu na działce budowlanej w oznaczonych w tym przepisie odległościach od granicy tej działki budynku, a nie obiektu budowlanego każdej kategorii.". W innym miejscu odnosząc się do odległości wiaty od granicy nieruchomości Sąd zauważył, że PINB ,,stosując do realizowanego obiektu, kwalifikowanego jako budowla, przepisy wykonawcze stanowiące o budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, pominął regulacje zawartą w § 12 ust. 4 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.". Nadto nie podzielając stanowiska organu odwoławczego kategorycznie sformułowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym przedmiotowy obiekt należy zakwalifikować jako budynek, wskazano na art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane zawierający definicję budynku oraz przedstawiono orzecznictwo dotyczące problematyki zamknięcia budynku ze wszystkich stron ścianami pełnymi. Końcowo Sąd zawarł następującą ocenę prawną: ,,Wbrew sugestiom organu, Sąd w powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyrokach nie dopatrzył się stwierdzeń uprawniających do przyjęcia dla przedmiotowego obiektu kwalifikacji budynku ze wszystkimi konsekwencjami materialnoprawnymi.".

Wobec pobieżnie tylko przedstawionych ocen prawnych zawartych w wyroku z dnia 17 marca 2020 r., uznać przyjdzie, że obecnie zaskarżoną decyzję DWINB prawidłowo utrzymał w mocy decyzję PINB o umorzeniu postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Jednoznaczne jest przecież stanowisko Sądu, z którego wynika, że efektu poczynań inwestora nie można zakwalifikować jako budynek lecz jest to wiata zwolniona mocą art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawo budowlane z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Nadto z zebranych przez organ I instancji akt administracyjnych wynika, że spełniony został warunek odnośnie powierzchni wiaty względem powierzchni nieruchomości. Przy dalszych rozważaniach należy też wykluczyć możliwość zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bowiem i ta kwestia została wcześniej przez Sąd oceniona.

W tych okolicznościach rzeczona wiata jako nie wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę, a nawet zgłoszenia oraz nie podlegająca rygorom wskazanego wcześniej rozporządzenia nie narusza norm prawa materialnego, co mogłoby prowadzić do wydania przez organ rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym. DWINB nie miał więc podstaw do wydania innego rozstrzygnięcia, jak tylko utrzymanie w mocy decyzji PINB o umorzeniu postępowania.

Jeżeli chodzi o zarzuty i twierdzenia skargi, to mimo tego, że zostały one sformułowane w sposób rzeczowy, spójny i obszerny, nie są one w stanie podważyć legalności zapadłych w sprawie rozstrzygnięć. Próba przekonania do odmiennej niż miało to miejsce we wcześniej zapadłym wyroku kwalifikacji poczynań inwestora okazała się nieskuteczna. Mimo, że strona skarżąca wskazuje na szereg naruszeń norm prawa materialnego, (ustawy i rozporządzenia), a nawet posiłkuje się orzecznictwem sądowoadministracyjnym, nie jest dopuszczalne w chwili obecnej inne sklasyfikowanie przedmiotu postępowania jak tylko wiata. Co więcej, nie można zgodzić się z szeregiem zagrożeń, na które wskazuje skarżąca, czy też obawą samozapłonu przetrzymywanej pod wiatą kosiarki do trawy. Podkreślić trzeba, że nie wszystkie dziedziny życia codziennego, w tym nie wszystkie regulacje znajdują zastosowanie w sprawach rozstrzyganych przez służby nadzoru budowlanego. Tak też się dzieje w przypadku naruszenia regulacji rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków. Do stwierdzenia nieprawidłowości w tym względzie właściwe są inne organy. Ewentualna zmiana sposobu użytkowania przedmiotowej wiaty, o co obawia się skarżąca, może stanowić przedmiot odrębnego postępowania, zaś w chwili obecnej takich okoliczności nie stwierdzono, a dodatkowo postępowanie dotyczyło oceny legalności samego wybudowania wiaty.

Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego. Przeprowadzone w sprawie postępowanie nie jest bowiem obarczone mankamentem w postaci niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego, czy błędną jego oceną. Wszakże już w wyroku z dnia 17 marca 2020 r. Sąd odnosząc się do decyzji PINB podał, że ,,Treść uzasadnienia potwierdza zresztą dokonanie przez organ pierwszej instancji ustaleń w zakresie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, umożliwiających przyjęcie przez organ odwoławczy właściwej – w ocenie tego organu – kwalifikacji przedmiotowego obiektu w warunkach nomenklatury ustawowej.". Obecnie kwestionowaną decyzją DWINB utrzymał w mocy decyzję PINB nie dokonując przy tym odmiennej kwalifikacji prawnej oraz nie prowadząc dodatkowego postępowania dowodowego. Zatem i na poziomie postępowania drugoinstancyjnego wskazane w skardze art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 k.p.a. nie doznały ujmy.

Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, że żaden z zarzutów skargi nie mógł być uznany za uzasadniony dlatego też Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, co skutkowało – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – jej oddaleniem.