Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 215/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust.1, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2021 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 grudnia 2021 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia 22 lipca 2021 r. nr (...), którą odmówiono M.P. (dalej jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką B.P. (ur. (...) 1934 r.).

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 12 lipca 2021 r. do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej

wpłynął wniosek M.P., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad matką.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, w tym wywiadu środowiskowego z dnia 16 lipca 2021 r., organ pierwszej instancji decyzją z dnia 22 lipca 2021 r. odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

W podstawie prawnej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.").

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz przedstawił stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) w sprawie zgodności z Konstytucją RP art. 16a ust. 2 i art. 17 ust. 1 b u. ś. r. jak i treść uzasadnienia tego wyroku. Organ wskazał, że B.P. jest wdową, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr (...) z dnia 25 lutego 2019 r. wydanym na stałe, w którym ustalono, że niepełnosprawność istnieje od 68-go roku życia, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 30 stycznia 2019 r. Z orzeczenia wynika, że B.P. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Organ wskazał, że w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 16 lipca 2021 r. ustalono, że B.P. choruje na depresję, chorobę Parkinsona powodującą m.in. drżenie prawej ręki, ma dolegliwości ze strony układu kostno -stawowego powodujące problemy z poruszaniem się (dwie endoprotezy bioder), choruje na kamicę żółciową po zapaleniu pęcherzyka żółciowego, przewlekłą anemię, w 2020r. przeszła zawał serca. B.P. nie przygotowuje sama posiłków, samodzielnie je spożywa, ale jest to utrudnione przez drżenie prawej ręki. Przemieszcza się samodzielnie z łóżka na krzesło i z powrotem oraz siada przy pomocy kuli ortopedycznej lub pomocy wnioskodawczyni, ewentualnie opierając się o wyposażenie mieszkania takie jak krzesło lub elementy stałe np. ściana. Porusza się po powierzchniach płaskich oraz wchodzi i schodzi po schodach przy pomocy wnioskodawczyni bądź pomocy sprzętu specjalistycznego, wymaga asekuracji. B.P. nie wychodzi sama na spacery, do sklepu, czy przychodni, wszelkie czynności związane z poruszaniem się poza domem odbywają się tylko i wyłącznie przy pomocy i asekuracji wnioskodawczyni. Nie jest osobą stale leżącą ani pampersowaną, jest w stanie samodzielnie skorzystać z toalety, kiedy przemieści się tam odpowiednio wcześnie samodzielnie lub przy pomocy wnioskodawczyni lub sprzętu ortopedycznego. Z powodu nietrzymania moczu używa wkładek. Wnioskodawczyni pomaga mamie w prawidłowym ich użytkowaniu. W momencie, kiedy B.P. pozostaje sama przy łóżku jest "miseczka" pełniąca rolę basenu sanitarnego, z której korzysta w razie pilnej potrzeby. W zakresie utrzymania higieny osobistej B.P. sama myje twarz, protezę, czesze się również samodzielnie. Wymaga pomocy przy myciu i kąpieli całego ciała, przy ubieraniu się i rozbieraniu. Podczas wywiadu trwającego ok 1 godziny B.P. leżała i nie potrzebowała pomocy. Wnioskodawczyni mieszka wraz z matką. Poza wnioskodawczynią nie ma innych osób wspólnie zamieszkujących, które mogłyby sprawować opiekę nad B.P. Druga córka B. mieszka w W. Wnioskodawczyni udziela pomocy mamie przy myciu, ubieraniu, przy zabiegach pielęgnacyjnych typu: balsamowanie, nakładanie kremu na twarz, przygotowywaniu i podawaniu leków, dokonuje pomiarów ciśnienia i prowadzi dzienniczek pomiaru ciśnienia, przygotowuje posiłki i pilnuje aby mama wszystko zjadła. Wnioskodawczyni zmywa po posiłkach, przykrywa mamę gdy ona śpi, aktywizuje mamę do poruszania się, do wychodzenia na zewnątrz, a także rozwiązywania krzyżówek. Ponadto wnioskodawczyni robi zakupy, pranie, prasowanie, sprzątanie, pilnuje zakupu wkładek higienicznych oraz niezbędnych leków. Wnioskodawczyni chodzi z mamą do kościoła, jeździ do lekarza i na cmentarz. W nocy czuwa nad mamą, co umożliwia rozkład mieszkania i umeblowania. Wnioskodawczyni pozostaje do dyspozycji niepełnosprawnej mamy 24 godziny na dobę, natomiast faktyczna opieka nad mamą zajmuje przeciętnie 10 godzin. Podczas nieobecności wnioskodawczyni nikt inny nie sprawuje opieki nad jej matką, przy czym nie zostawia jej samej na dłużej niż na 15-20 minut.

Wnioskodawczyni opiekę nad matką sprawuje od 2007 roku. Do 2005 roku wnioskodawczyni wykonywała czynności zawodowe poza miejscem zamieszkania, w latach 2005-2008 nie wykonywała czynności zawodowych jednak pozostawała w powołaniu jako sędzia sądu rejonowego. Następnie w okresie 2008-2016 wykonywała zdalnie zlecenia dla jednostek Państwowej Straży Pożarnej, w okresie 2016-2018 nie wykonywała czynności zawodowych. Od lipca 2018 roku do końca czerwca 2021 roku pracowała zdalnie dla Agencji Ochrony (...). Od 12 lipca 2021 roku wnioskodawczyni jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy. Wnioskodawczyni poinformowała, że nie ma możliwości wykonywania pracy w formie zdalnej i dlatego też zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką.

Wskazując na powyższe ustalenia organ pierwszej instancji stwierdził, że M.P. spełniła przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. bowiem zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, wymagającą całodobowej opieki, pomocy w codziennym funkcjonowaniu i wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych a sprawowana opieka jest należyta i nie budzi żadnych zastrzeżeń. Jednakże ze względu na niespełnienie warunku wynikającego z art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być wnioskodawczyni przyznane, gdyż niepełnosprawność matki wnioskodawczyni istnieje od 68-go roku życia. Organ pierwszej instancji podkreślił przy tym, że mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), stwierdzającego niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można w sprawie pominąć przesłanki wieku, gdyż w uzasadnieniu wyroku wskazano, że wyrok ten nie oznacza usunięcia kryterium daty powstania niepełnosprawności z ustawy. Nie kreuje on także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez M.P. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia 16 grudnia 2021 r. nr (...) utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy, wskazując jako podstawę decyzji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, podkreślając jednocześnie, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione zostało od łącznego spełnienia przesłanek ustanowionych we wskazanych przepisach. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że główną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia stanowi istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę, bądź jej niepodejmowanie w tymże celu, o czym jest mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Organ odwoławczy wskazał, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Sprawowana opieka winna być stała i ciągła wykluczająca podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku spokrewnionych osób, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Rezygnacja z zatrudnienia musi być wyłącznie spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, nie zaś innymi przyczynami.

W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiący, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak np. brak pracy, czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. W ocenie organu odwoławczego świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, w sytuacji braku np. propozycji odpowiedniej pracy, bądź brak odpowiednich kwalifikacji do jej pozyskania. Natomiast sprawowana opieka nie może być fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia. Nie jest intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Organ odwoławczy nadmienił również, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wówczas, gdy osoba sprawująca opiekę rezygnuje ze świadczenia pracy na podstawie stosunków prawnych, wymienionych w art. 3 ust. 22 u.ś.r.

Organ odwoławczy przytoczył treść wywiadu środowiskowego, treść oświadczenia wnioskodawczyni z dnia 16 lipca 2021 r. oraz treść oświadczenia wnioskodawczyni uzupełniającego wywiad z dnia 20 lipca 2021 r. W ocenie organu odwoławczego z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji nie wynika, aby w sprawie zachodził związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawczynię (nie podejmowaniem przez nią pracy), a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ wskazał, że znaczny stopień niepełnosprawności B.P. datuje się od dnia 30 stycznia 2019 r. M.P. w okresie od 2005 r. do 2008 r. nie wykonywała czynności zawodowych pozostając w powołaniu jako sędzia sądu rejonowego, w okresie od 2008 r. do 2016 r. wykonywała pracę zdalnie, w okresie od 2016 r. do 2018 r. nie wykonywała czynności zawodowych (stan powołania sędziowskiego zakończył się z upływem w maja 2018r.), w okresie od lipca 2018 r. do końca czerwca 2021r. pracowała zdalnie. Organ odwoławczy stwierdził, że niepodejmowanie przez wnioskodawczynię pracy zarobkowej we wskazanych okresach nie miało bezpośredniego i ścisłego związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, lecz wynikało z innych przyczyn (związanych z zawodem sędziego), z kolei zdalne wykonywanie pracy następowało także w okresie, kiedy B.P. nie miała orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Zakończenie wykonywania pracy zdalnie z końcem czerwca 2021 r. i rejestracja w powiatowym urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej, nastąpiło na skutek braku ofert pracy w formie pracy zdalnej (wnioskodawczyni sama stwierdziła, że ofert pracy w takiej formie nie ma w (...)). W ocenie organu odwoławczego brak jest w sprawie podstaw do przyjęcia, że to wyłącznie w związku ze sprawowaną przez stronę opieką nad matką wnioskodawczyni nie podejmowała zatrudnienia. W ocenie organu odwoławczego rozmiar i zakres opieki nie wymusza na stronie niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, bowiem B.P. nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie lub przy pomocy sprzętu ortopedycznego (kuli), samodzielnie spożywa przygotowane przez córkę posiłki, nie jest osobą stale leżącą ani pampersowaną. Jest również w stanie samodzielnie skorzystać z toalety.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że B.P. wymaga pomocy głównie w myciu ciała, nakładaniu kremu na twarz, ubieraniu, zabiegach pielęgnacyjnych typu balsamowanie, przygotowaniu leków i posiłków, pomocy przy przemieszczaniu (może samodzielnie poruszać się lub przy pomocy sprzętu ortopedycznego), mierzeniu ciśnienia (2 x dziennie). Pomoc wnioskodawczyni polega także na zaopatrzeniu matki w leki i środki higieniczne, umawianiu i towarzyszeniu w trakcie wizyt lekarskich, wspólnym wychodzeniu do kościoła i na cmentarz, jak również w czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (zmywanie po posiłkach, robienie zakupów, pranie, prasowanie, sprzątanie). Organ odwoławczy stwierdził, że wskazane czynności związane z opieką nad matką, nie wykluczają podjęcia zatrudnienia bowiem nie wymagają całodobowej osobistej opieki. Podkreślił przy tym, że wnioskodawczyni nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą, a zatem wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. B.P. nie jest bowiem osobą leżącą. Nie wymaga ona szczególnej pielęgnacji, której potrzebują osoby niewykonujące samodzielnie żadnych czynności. Dolegliwości wynikające z chorób B.P., nie uniemożliwiają samodzielnego spożywania posiłków, czy też korzystania z toalety. Organ odwoławczy uznał, że czynności takie jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich, załatwianie spraw urzędowych, są czynnościami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które nie wykluczają podjęcia zatrudnienia. W ocenie organu odwoławczego zakres opieki nie wymusza na wnioskodawczyni całkowitego niepodejmowania pracy zarobkowej. Praca zarobkowa może być także wykonywana w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Końcowo organ odwoławczy odniósł się do przesłanki wieku powstania niepełnosprawności wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. i w tej kwestii przychylił się do stanowiska prezentowanego przez sądy administracyjne, w których wskazywana jest konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

M.P. , reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, zaskarżyła powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji jak i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z normy prawa określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Na poparcie tego stanowiska skarżąca przywołała orzeczenia sądów administracyjnych wspierające jej pogląd.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o oddalenie skargi nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

W dniu 17 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącej zawierające żądanie przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów na okoliczność znacznego pogorszenia się stanu zdrowia matki skarżącej determinującego zwiększenie się zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki. Do pisma dołączono:

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 3 grudnia 2021 r. (wraz z załącznikami w postaci opisu badania echokardiografii i koronarografii) związaną z hospitalizacją matki skarżącej w Pododdziale Kardiologii Inwazyjnej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E.;

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 30 listopada 2021 r. sporządzoną przez Pomorskie Centrum Zdrowia Sp. z o.o. w M. (stwierdzającą ostry zawał serca);

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 22 grudnia 2021 r. związaną z hospitalizacją matki skarżącej w Oddziale Neurochirurgii, Neurotraumatologii i Chirurgii Kręgosłupa Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E.;

- opis badania TK miednicy wraz z opisem z dnia 20 listopada 2021 r.;

- opis badania RM lędźwiowego odcinka kręgosłupa wraz z opisem z dnia 11 grudnia 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem oceny Sądu skarżąca uczyniła decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką B.P. .

Sąd stwierdził, że kontrolowana decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego

1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje,

jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Wskazać należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

W rozpoznawanej sprawie organy odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia odmiennie uzasadniły swoje stanowiska.

Organ pierwszej instancji przyjął, że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż z załączonego do wniosku orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 25 lutego 2019 r., wydanego na stałe, wynika, że B.P. została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji od 68 – go roku życia. Według organu pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nadal determinuje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). W ocenie organu pierwszej instancji wyrok Trybunału nie zmienia bowiem sytuacji prawnej skarżącej. Natomiast według Kolegium powodem uzasadniającym odmowę przyznania świadczenia w niniejszej sprawie było niespełnienie przez skarżącą przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a mianowicie w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo–skutkowy pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki wobec niepełnosprawnej matki, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. W ocenie organu odwoławczego ustalony zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia aktywności zawodowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W kwestii różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi ze względu na moment powstania niepełnosprawności Kolegium słusznie uznało, że data powstania niepełnosprawności u wymagającej opieki matki skarżącej nie może stanowić samodzielnej podstawy do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Zatem Kolegium słusznie uznało, że data powstania niepełnosprawności u wymagającej opieki matki skarżącej nie uzasadnia odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia.

Przechodząc do dalszych rozważań oceny zasadności prezentowanego przez Kolegium stanowiska odnośnie braku podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką, należy wskazać, że stanowisko Kolegium jest słuszne bowiem ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego nie wynika, że taki związek w niniejszej sprawie występuje.

W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, a opisanych szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można wyprowadzić wniosku, że wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad matką. Jak sama wskazała w oświadczeniu z dnia 20 lipca 2021 r. zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia zostało zakończone z dniem 30 czerwca 2021 r., a zatem po upływie ponad dwóch lat po wydaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej. (25 lutego 2019 r.). Z kolei z opisu aktualnych czynności opiekuńczych, które zostały przedstawione po wszczęciu postępowania administracyjnego w trakcie wywiadu środowiskowego jak i w odrębnych oświadczeniach skarżącej nie wynika aby czynności opiekuńcze wykluczały podjęcie zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zasadniczo czynności opiekuńcze realizowane względem matki przez skarżącą ograniczają się do wykonywania czynności w zakresie ubierania i rozbierania, higieny całego ciała, przygotowywania posiłków, pomiaru ciśnienia i podania leków. Pozostałe czynności, w tym przygotowywanie porządki domowe, zakupy, pranie czy prasowanie związane są z codziennymi obowiązkami domowymi.

Wynikające z akt sprawy okoliczności nie pozwalają zatem na przyjęcie, że matka skarżącej jest na tyle niesamodzielna, że konieczna jest przy niej stała obecność skarżącej. W postępowaniu ustalono bezsprzecznie, że matka skarżącej pomimo konieczności wsparcia ze strony osoby trzeciej wykonuje określone czynności samodzielnie. Z wywiadu środowiskowego wynika, że B.P. nie jest osobą leżącą i wymagającą z tego tytułu całkowitej i całodobowej opieki (obejmującej choćby konieczność np. karmienia, pojenia, cewnikowania, pampersowania, itp.). Organ odwoławczy uznał w ocenie Sądu zasadnie, że sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów czy umawianie wizyt lekarskich nie wykluczają wykonywania pracy zawodowej, gdyż są czynnościami głównie związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Czynności te przy właściwej organizacji (np. wcześniejszym przygotowaniu posiłków i leków) dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej. Z ustaleń poczynionych w sprawie bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy.

Nie kwestionując stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności jej wsparcia (do czego skarżąca jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu należytego sprawowania opieki, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę, jednakże zestawiając okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy ze wskazaną regulacją prawną organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie uzasadnia uznania tej opieki za taką jakiej art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymaga, gdyż obiektywnie umożliwia podjęcie skarżącej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Należy w tym miejscu podkreślić, że powyższego zapatrywania nie zmieniają okoliczności wynikające z dokumentacji medycznej przedłożonej przez pełnomocnika skarżącej przy piśmie z dnia 15 marca 2022 r.

W reasumpcji Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego oparte zostało na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.