Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2806/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 314/12 w sprawie ze skargi L.F. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz L.F. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 4 lipca 2011 roku L.F. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ulicę C., stanowiący w ewidencji gruntów działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] i ulicę R. stanowiący w ewidencji gruntów działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 pochodzący z księgi wieczystej KW Nr [...] w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – dalej jako przepisy wprowadzające. Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu m.st. W. pismem z dnia 25 lipca 2011 r. poinformował stronę, że w rejestrze prowadzonym przez Dział Wywłaszczeń i Odszkodowań Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa według danych zawartych w piśmie brak jest zarejestrowanego wniosku L.F. złożonego w trybie art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. R. i ul. C. W związku z powyższym Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Urzędu m.st. Warszawy zwrócił się o dostarczenie do Urzędu kserokopii wniosku złożonego o przyznanie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. R. i ul. C. w trybie art. 73 Przepisy wprowadzające.

L. F. w piśmie z dnia 11 sierpnia 2011 r. poinformowała, że w dniu 15 grudnia 2005 r. w Urzędzie Wojewódzkim na PI. Bankowym w Warszawie został złożony do Wojewody Mazowieckiego wniosek z dnia 30 listopada 2005 r. o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę Wawer części nieruchomości pod drogę publiczną wraz z wnioskiem z dnia 30 listopada 2005 r. o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania. Wniosek o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania, adresowany do Urzędu m.st. Warszawy nie został przyjęty przez urzędniczkę Biura Podawczego w Urzędzie Wojewódzkim w dniu 15 grudnia 2005 r. Poinformowała ona, że wniosek o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania należy złożyć dopiero po uprawomocnieniu się decyzji Wojewody Mazowieckiego (decyzje uprawomocniły się w dniu 31 grudnia 2009 r.) i odmówiła w związku z tym przyjęcia tego wniosku.

Pismem z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy W. poinformowała, że do Delegatury nie wpłynął wniosek L. F. i Z. R. w sprawie wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogi publiczne ul. R. i ul. C. uregulowany w księdze wieczystej KW Nr [...].

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę Warszawa – Wawer z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy C. w Warszawie opisanej jako działka ewidencyjna [...].

Natomiast decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie przez Gminę Warszawa-Wawer z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy R. w Warszawie opisanej jako działka ewidencyjna [...].

Reasumując organ stwierdził, że z uwagi na fakt, iż wniosek w niniejszej sprawie został złożony po terminie ustalonym w cyt. powyżej przepisie prawnym należało odmówić jego uwzględnienia.

Od powyższej decyzji L.F. wniosła odwołanie kwestionując zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji.

W toku postępowania odwoławczego organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie postępowanie odszkodowawcze wszczęte zostało z wniosku L.F. złożonego w Kancelarii Urzędu m.st. Warszawy w dniu 4 lipca 2011 r., a więc po upływie ww. terminu. Wojewoda Mazowiecki zauważył, że w aktach sprawy znajduje się kopia wniosku L.F. i Z.R. z dnia 30 listopada 2005 r., lecz brak na nim potwierdzenia wpływu do organu I instancji czy do Wojewody Mazowieckiego. Ponieważ przedmiotowy wniosek złożony został po ww. określonym w ustawie terminie, Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] odmówił jego uwzględnienia w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajęty pod drogi grunt – ul. C. i ul. R. w Warszawie.

Wojewoda Mazowiecki zauważył, że z akt sprawy wynika, że w dniu 15 grudnia 2005 r. został złożony przez L.F. i Z.R. wniosek do Wojewody Mazowieckiego, lecz nie o odszkodowanie, a o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Miasto st. Warszawę gruntu zajętego pod ul. R. Wniosek ten został opatrzony pieczęcią Kancelarii Głównej Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego z datą wpływu wniosku w dniu 15 grudnia 2005 r. W konsekwencji Wojewoda Mazowiecki w dniu [...] grudnia 2009 r., wydał decyzje Nr [...] stwierdzające nabycie przez Gminę Warszawa-Wawer z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości o pow. [...] m2 zajętej pod ul. R. w Warszawie i gruntu o pow. [...] m2 zajętego pod ul. C. w Warszawie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 73 Przepisów wprowadzających warunkiem przyznania odszkodowania jest uzyskanie decyzji deklaratoryjnej, w której zostanie wskazany właściciel gruntu, a więc podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania, powierzchnia i numery działek gruntu zajętego pod drogę publiczną. Wojewoda Mazowiecki zauważył, że z akt sprawy wynika, iż w ww. terminie złożony został jedynie wniosek o wydanie decyzji deklaratoryjnych, a nie wniosek o ustalenie odszkodowania za grunty zajęte pod drogi – ul. R. i ul. C.

Wojewoda Mazowiecki podkreślił, że termin do złożenia wniosku o odszkodowanie przewidziany w art. 73 Przepisy wprowadzające jest terminem zawitym, co oznacza, że jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia. Zgodnie z wolą ustawodawcy, przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia co oznacza, że skarżąca utraciła możliwość dochodzenia przysługujących jej uprawnień. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie podkreśla się, że w przypadku stwierdzenia organu administracji, że wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w cyt. wyżej art. 73, będącego terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia – stanowi przesłankę do nieuwzględnienia żądania strony.

Mając na uwadze powyższe organ decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy odmowną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] października 2011 r. nr [...].

Na powyższą decyzję L.F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu organu zarzuciła naruszenie:

– art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza prawidłowego ustalenia istoty wniosku L.F. z dnia 15 grudnia 2005 r. oraz ustalenia okoliczności nie dołączenia do niego wniosku o odszkodowanie, którego kopia znajduje się w aktach sprawy;

– art. 80 k.p.a. przez dokonanie oceny sprawy na podstawie niepełnego materiału dowodowego, a dotyczącego braku niewątpliwych ustaleń co do faktu złożenia przez skarżącą wniosku o ustalenie wysokości należnego odszkodowania i jego wypłatę;

– art. 107 § 3 k.p.a. wyrażające się w pominięciu w uzasadnieniu faktycznym ustaleń dotyczących okoliczności złożenia w dniu 15 grudnia 2005 r. przez skarżącą wniosku i jego istoty;

– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji istnienia zasadniczych wątpliwości zarówno co poczynionych w toku postępowania ustaleń faktycznych i prawnych.

W obszernym uzasadnieniu skargi L.F. wskazała, że jakkolwiek podziela stanowisko organów obu instancji, które uznały, że niedochowanie terminu, o którym mowa w art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające skutkuje jego wygaśnięciem, to jednak wydane w konsekwencji orzeczenia nie są prawidłowe. W realiach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga to, iż niezależnie od braku potwierdzenia lub wykluczenia zaistnienia okoliczności podnoszonych przez nią, że składając w dniu 15 grudnia 2005 r. wniosek o odszkodowanie została poinformowana o jego przedwczesności, z uwagi na brak stosownej decyzji Wojewody Mazowieckiego – nie sposób przyjąć, że wyłącznym celem jej wniosku była jedynie chęć uzyskania tej decyzji. Zdaniem skarżącej przeciwko trafności takiego wniosku przemawia choćby to, że do wniosku o odszkodowanie załączyła ona dokumenty niezbędne do wniosku o odszkodowanie. W ocenie skarżącej, gdyby została ona należycie poinformowana przez organ przyjmujący w grudniu 2005 r. jej podanie, że własność wydzielonych pod drogę nieruchomości przechodzi na gminę Wawer z mocy prawa, a dla celów odszkodowawczych nie jest niezbędne dołączenie stosownej w tej mierze decyzji Wojewody Mazowieckiego, to zastosowałaby się do tego pouczenia. Brak tych czynności świadczy o naruszeniu przez oba organy art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Skarżąca zarzuciła organom brak odniesienia się do jej dowodów i argumentów, potwierdzających prawdziwość przedstawionego przez nią przebiegu zdarzeń, mających miejsce w grudniu 2005 r. Jej zdaniem nie można za takie uznać stwierdzenie, że oryginału jej wniosku o odszkodowanie nie odnaleziono w dokumentach urzędowych. Nie odniesiono się również w tej ocenie, a przyjętego przez oba organy za nie budzące wątpliwości z punktu widzenia zasad logiki, ograniczenia żądania skarżącej jedynie do doręczenia jej decyzji Wojewody Mazowieckiego o nabyciu przez gminę Wawer własności wydzielonych z jej działki części tej nieruchomości na poszerzenie ulic C. i R. W niniejszej sprawie uzasadnienia faktyczne decyzji obu organów sprowadzają się w istocie do powołania się na skutki przekroczenia terminu zawitego prawa materialnego, jakim jest przepis art. 73 ust. 4 ustawy – Przepisy wprowadzające i bezzasadnym przyjęciu, że skarżąca w lipcu 2011 r. złożyła wniosek o odszkodowanie, a zatem jej roszczenie wygasło. Powyższe oznacza, że uzasadnienia decyzji obu organów nie spełniają wymogów z art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji stwierdzając, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy wpływające na sposób rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r. o sygn. akt I SA/Wa 314/12, oddalił skargę.

Jak wskazał w uzasadnieniu, stosownie do przepisu art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności na Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, władanie zaś nieruchomością oznacza pozostawanie jej w faktycznym władztwie Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego.

Stan faktyczny nie był sporny, natomiast podkreślenia wymaga, że zarzuty skargi nie sprowadzają się do zakwestionowania normatywnych przesłanek, powodujących ziszczenie się powyżej opisanego skutku prawnego, skarżąca bowiem nie kwestionowała ani faktu władania przez Gminę W. przedmiotową nieruchomością, ani faktu zajęcia jej pod drogę publiczną. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że ustawa wyznaczyła termin do złożenia wniosku o odszkodowanie (zarówno początkowy jak i końcowy), co składa się na wyznaczony ustawowo okres, w jakim można było złożyć wniosek, który wywołałby skutek w postaci realizacji prawa do odszkodowania. Na dodatek wyznaczenie takiego okresu ma uzasadnienie w wartości konstytucyjnej, jaką jest stabilność finansów publicznych. (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000 r. sygn. akt P 5/99 OTK ZU 2000/2 poz. 60). Taką możliwość stworzył dopiero art. 73 Przepisów wprowadzających, wywłaszczając z mocy prawa nieruchomości zajęte pod drogi publiczne za odszkodowaniem i porządkując tym samym stosunki własnościowe pod drogami publicznymi, stanowiąc jednocześnie gwarancje zadośćuczynienia interesom właściciela, o ile ten zachowa należytą staranność w prowadzeniu własnych spraw.

WSA podkreślił, że ustawodawca nie pozbawił skarżącej prawa dochodzenia rekompensaty za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie unormowania określonego w art. 73 Przepisów wprowadzających, gdyż umożliwił mu uzyskanie odszkodowania za tę nieruchomość. Skarżąca winna była jedynie wykazać należytą dbałości o swoje interesy i złożyć wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania w ustawowym terminie.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że prawidłowo ustalił organ w zaskarżonej decyzji, iż stosownie do treści art. 73 ust. 4 odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r., do dnia 31 grudnia 2005 r. WSA podkreślił, że przewidziany w tym przepisie termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem zawitym (prekluzyjnym) – należącym do kategorii prawa materialnego. Zgodnie z wolą ustawodawcy, przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia, co oznacza, że dany podmiot utracił możliwość dochodzenia przysługujących mu uprawnień – roszczenie uległo prekluzji. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała 5-ciu sędziów z dnia 14 października 1996 r., OPK 19/96), uchybienie terminu, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem praw podmiotowych, powoduje wygaśnięcie tego prawa. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ ani też sąd, bowiem nie mają tu zastosowania przepisy prawa procesowego o przywrócenie terminu (art. 58–60 k.p.a.) ani przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych.

Poza sporem pozostawała też, zdaniem WSA, w przedmiotowej sprawie zasadnicza okoliczność, że brak w materiale dowodowym potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania na rzecz skarżącej w terminie określonym w wyżej wymienionym przepisie.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła L.F., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania. W skardze kasacyjnej postawiła dwa zarzuty.

Po pierwsze, naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na zaniechaniu przez ten Sąd ustosunkowania się nie tylko do granic sprawy, ale nawet do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu oraz w skardze do Sądu, a w szczególności przedłożonych na rozprawie, i brak odniesienia do nich w treści uzasadnienia, co w sposób oczywisty uniemożliwiać ma jakąkolwiek kontrolę prawidłowości rozumowania Sądu.

Po drugie, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), przez co najmniej przedwczesne i tym samym nieuprawnione stwierdzenie wygaśnięcia wynikającego z tego przepisu prawa materialnego roszczenia skarżącej o odszkodowanie.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, w postępowaniu administracyjnym nie ustosunkowano się do jej dowodów, organ nie wyjaśnił wszechstronnie okoliczności sprawy. Do wskazanych przez nią uchybień proceduralnych organu tymczasem Sąd pierwszej instancji w ogóle się w istocie nie odniósł, ograniczając się do ogólnikowej aprobaty stanowiska organu. Zdaniem skarżącej kasacyjnie akta sprawy są niekompletne, dokumentacja zaś była prowadzona z naruszeniem przepisów o biurowości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analizowana pod tym kątem skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Za trafny uznać należy zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak w skardze do Sądu. Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej, która w komentowanym przepisie powinna być rozumiana w znaczeniu materialnoprawnym a nie procesowym. Zakresem rozpoznania sądu zostają więc objęte wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie zostały podjęte.

Konstrukcja art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie zabezpieczała w sposób należyty prawa własności i interesów osób, których nieruchomości zajęte zostały pod drogi publiczne i przeszły we władanie Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Wprawdzie nieruchomości te z dniem 1 stycznia 1999 r. zmieniały z mocy prawa właściciela ale do wypłaty przewidzianego w ustawie odszkodowania konieczna była ostateczna decyzja wojewody, o której mowa w art. 73 ust. 3 ww. ustawy. Decyzje takie wydawane są do chwili obecnej, tymczasem termin składania wniosków o odszkodowanie został w art. 73 ust. 4 ustawy ściśle określony i po upływie dnia 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło. Trzeba w tym miejscu przypomnieć art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo własności podlega ochronie konstytucyjnej a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Zastosowana w tej normie koniunkcja oznacza, że jej obydwa człony powinny zostać zrealizowane, wobec czego wywłaszczenie na cel publiczny powinno wiązać się ze słusznym odszkodowaniem. Organy administracji publicznej muszą z kolei zgodnie z art. 7 Konstytucji RP działać na podstawie i w granicach prawa. Przepisem, który w omawianej sprawie powinien znaleźć zastosowanie, na co nie wskazał Sąd I instancji, jest art. 9 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Skarżąca w postępowaniu administracyjnym, m.in. w piśmie z dnia 11 sierpnia 2011 r. podniosła, że w dniu 15 grudnia 2005 r. złożyła wnioski o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości i wypłatę odszkodowania w Urzędzie Wojewódzkim. Przyjmująca wnioski urzędniczka, jak twierdzi skarżąca odmówiła przyjęcia wniosku o odszkodowanie twierdząc, że można go złożyć dopiero po wydaniu decyzji o przejściu prawa własności nieruchomości. Decyzja taka w niniejszej sprawie została wydana dopiero 2 grudnia 2009 r., a więc prawie 4 lata po upływie terminu do złożenia wniosku. W chwili obecnej nie da się ustalić z całkowitą pewnością, czy faktycznie odmówiono przyjęcia wniosku, którego kopia znajduje się w aktach administracyjnych. Jednak ani organy administracji, co narusza wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, ani też Sąd I instancji nie odnieśli się w sposób wystarczający do tej części twierdzeń skarżącej. Jest to konieczne jeśli zauważyć, jaka była intencja Lucyny Frydrych, kiedy w dniu 15 grudnia 2005 r. składała wniosek o wydanie decyzji o nabyciu z mocy prawa wskazanej w nim nieruchomości. Nie ma w tym wniosku twierdzenia, że wnioskodawczyni chce przysporzyć Skarbowi Państwa lub gminie korzyści kosztem uszczuplenia własnych praw. Natomiast ponad wszelką wątpliwość osoba przyjmująca wniosek zachowała się wbrew zapisowi art. 9 k.p.a. i nie poinformowała skarżącej, że data wydania decyzji nie jest znana, a wniosek należy złożyć do upływu terminu wskazanego w ustawie. Dlatego też wszystkie te okoliczności trzeba starannie rozważyć, bo w tej sprawie fakt, iż brak jest wniosku o odszkodowanie nie jest przesadzający co do zamiarów i działań skarżącej.

Z tych wszystkich względów zarzuty zawarte w lit. "a" skargi kasacyjnej uznać należy za zasadne. W tej sytuacji zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego są przedwczesne, konieczne jest bowiem ustalenie, czy skarżąca – choćby w sposób dorozumiany – nie złożyła wniosku o odszkodowanie. Jest niedopuszczalne w państwie prawa, aby obywatel odpowiadał za błędy ustawodawcy i niekompetencje urzędników poprzez nieprzyznanie mu świadczeń, do których ma prawo zgodnie z Konstytucją i przepisami ustawy.

Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę ponownie odniesie się do wskazanych powyżej okoliczności, mając na uwadze normy konstytucyjne i rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podstawą orzeczenia o kosztach był przepis art. 203 p.p.s.a.