Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 391/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3 i ust. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2021 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oddala skargę. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że decyzją z "[...]" Starosta A, z upoważnienia którego działał Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (dalej organ I instancji), ustalił W. K. (dalej skarżący, strona) odpłatność za pobyt dzieci: K. K. oraz K. K. umieszczonych w placówce opiekuńczo-wychowawczej w wysokości 707,59 zł miesięcznie za każde z dzieci od 6 sierpnia 2020 r. W przypadku córki skarżącego termin końcowy oznaczono na dzień 9 stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący jest ojcem biologicznym K. K. i K. K., którzy postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia "[...]" zostali umieszczeni 20 grudnia 2018 r. w placówce opiekuńczo-wychowawczej Dom dla dzieci Powiatu w A.

Ustalono, że dochód skarżącego w lipcu 2020 r. wyniósł 2.635,47 zł (dochód z gospodarstwa rolnego pomniejszony o składkę na ubezpieczenie żony oraz emerytura rolnicza). Organ I instancji wskazał także, że skarżący ma zasądzone alimenty na rzecz dzieci, jednak nie płaci ich od grudnia 2019 r., zaś kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł. Córka skarżącego, K. w dniu 10 stycznia 2021 r. usamodzielniła się i tym samym opuściła placówkę opiekuńczo - wychowawczą, w związku z czym organ ustalił opłatę do 9 stycznia 2021 r., zaś opłatę za syna do czasu faktycznego opuszczenia pieczy zastępczej. Wysokość opłat została ustalona na podstawie postanowień uchwały Rady Powiatu.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł skarżący, który zarzucił:

1) błędne ustalenie kwoty jego miesięcznego dochodu jako osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, poprzez określenie jej w wysokości 2635,47 zł, podczas gdy dochód ten wynosi 914,80 zł a w konsekwencji:

- ustalenie odpłatności za pobyt dzieci w ośrodku opiekuńczo - wychowawczym w wysokości 707,59 zł na każde z nich, w przypadku, gdy organ winien całkowicie odstąpić od ustalenia opłaty, bowiem dochód osoby zobowiązanej nie przekracza 200% kryterium dochodowego według § 4 ust. 1 pkt 1 Uchwały Rady Powiatu w sprawie szczegółowych warunków odstępowania od ustalenia, umarzania, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W konsekwencji skarżący wniósł o zmianę decyzji poprzez odstąpienie od ustalenia opłaty.

W treści uzasadnienia odwołania skarżący wskazał, że podstawa prawna naliczenia opłaty została określona w sposób nie budzący wątpliwości, jednak wyliczenie dochodu jest błędne.

Dochód skarżącego, wyliczony na miesiąc lipiec 2020 r. składa się z: dochodu z gospodarstwa rolnego w kwocie 1698,92 zł (5,516 ha przeliczeniowego x 308 zł) i emerytury rolniczej w kwocie 1075,81 zł, zatem łącznie wynosi 2774,73 zł.

Przy tym sumę tę należy pomniejszyć (zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej) o składkę na ubezpieczenie społeczne żony skarżącego, która w lipcu 2020 r. wynosiła 1559,93 zł, a także o kwotę alimentów na rzecz dzieci w łącznej wysokości 300 zł. Daje to kwotę dochodu skarżącego będącego podstawą do ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w wysokości 914,80 zł, wynikającą z wyliczenia: 2774,73 zł - 1559,93 zł - 300 zł. Kwota ta nie przekracza 200% kryterium dochodowego czyli kwoty 1402 zł dla osoby samotnie gospodarującej i według § 4 ust. 1 pkt 1 Uchwały Rady Powiatu organ powinien całkowicie odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że dochód skarżącego kształtuje się następująco: dochód z tytułu emerytury rolniczej w wysokości 1.075,81 zł miesięcznie, dochód z gospodarstwa rolnego 5.5160 ha przeliczeniowego x 308 zł = 1.698,93 zł. Emerytura wraz z tak wyliczonym dochodem z gospodarstwa rolnego daje kwotę 2.774,74 zł. Od powyższej kwoty należy odjąć sumę składek opłacanych w KRUS za żonę w wysokości 139 zł. miesięcznie, wówczas dochód skarżącego wynosi 2.635,74 zł. Od tej kwoty organ zasadnie nie odjął kwoty zasądzonych alimentów, z uwagi na fakt, iż strona nie płaci ich od grudnia 2019 r.

Rada Powiatu podjęła uchwałę w sprawie szczegółowych warunków odstępowania od ustalenia, umarzania, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Dochód strony mieści się w przedziale 300-400 % kryterium dochodowego, zaś osoby mające dochody w tym przedziale uprawnione są do zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na poziomie 80% wysokości opłaty (§ 4 pkt 2 uchwały). Pełna wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej to 3.537,96 zł.,. zaś 20% tej kwoty = 707,59 zł. Organ przytoczył także brzmienie § 5 uchwały, zgodnie z którym ustalona odpłatność za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie może spowodować, by kwota pozostająca do dyspozycji osoby zobowiązanej była niższa niż 100% kwoty kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Suma opłat za pobyt dwojga dzieci w pieczy zastępczej wynosi 1.415,18 zł, dochód skarżącego 2.635,74 zł, po uiszczeniu opłaty pozostaje mu więc kwota 1.220,56, jest więc wyższa od kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Prawidłowa jest także data końcowa ponoszenia płatności za córkę K., gdyż ta w dniu 10 stycznia 2021 r. usamodzielniła się.

Skargę na decyzję Kolegium wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie i zmianę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. dokonanie przez organ pierwszej i drugiej instancji błędnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, że skarżący nie płaci zasądzonych na rzecz dzieci alimentów w łącznej kwocie 300 zł od grudnia 2019 r., w przypadku, gdy skarżący wykonuje swój obowiązek alimentacyjny w powyżej określonej wysokości i dysponuje dowodami wpłat rat alimentacyjnych od 2019 r.;

2. naruszenie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez brak pomniejszenia dochodu osoby zobowiązanej o kwotę alimentów świadczonych przez skarżącego na rzecz dzieci: K. K. i K., a tym samym błędne wyliczenie kwoty dochodu skarżącego będącego podstawą wyliczenia odpłatności za pobyt dzieci w placówce opiekuńczo – wychowawczej.

W uzasadnieniu skargi skarżący skonkludował, że ustalenia organu pierwszej instancji, które zostały przyjęte również przez SKO są nieprawidłowe. Dochód skarżącego powinien zostać pomniejszony nie tylko o składkę KRUS opłacaną za żonę, ale także o kwotę alimentów wpłacanych na rzecz dzieci w łącznej wysokości 300 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że nawet po odliczeniu od dochodu 300 zł. wysokość odpłatności się nie zmieni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Stanowi to art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2021 r., poz. 137).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez organ a skarżący temu nie oponował.

Podstawę ustalenia opłaty stanowiły przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821). Stosownie do przepisu art. 193 ust. 1 pkt 1 tej ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Opłatę tę rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej oraz odpowiadają za nią solidarnie. Natomiast art. 193 ust. 1a ustawy stanowi, że opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

Według zaś art. 194 ust. 3 tej ustawy starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

Rada Powiatu podjęła uchwałę w sprawie określenia warunków odstępowania od ustalania, umarzania, odraczania terminu płatności i rozkładania na raty opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dziennik Urzędowy Województwa).

Według zaś art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876) za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 9 ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 308 zł.

Z ustalonego natomiast w sprawie stanu faktycznego wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia "[...]" umieszczono (w drodze zabezpieczenia z urzędu, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania) małoletnich K. K. i K. K. w pieczy zastępczej.

Skarżący zaś pobiera emeryturę rolniczą w wysokości 1.075,81 zł miesięcznie, dodatkowo nie pracuje i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżący jest podatnikiem podatku rolnego z gruntów rolnych o powierzchni 0,9800 ha fizycznych (0,4755 ha przeliczeniowego), natomiast grunty o powierzchni 10,8400 ha (5,0405 ha przeliczeniowego) są wydzierżawiane. Skarżący opłaca również ubezpieczenie na żonę w wysokości 139 zł miesięcznie. Ponadto ma zasądzone alimenty na dzieci w wysokości łącznej 300 zł.

Na dochód skarżącego składają się więc: dochód z tytułu emerytury rolniczej w wysokości 1.075,81 zł miesięcznie, dochód z gospodarstwa rolnego 5.5160 ha przeliczeniowego x 308 zł = 1.698,93 zł. Emerytura wraz z tak wyliczonych dochodem z gospodarstwa rolnego daje kwotę 2.774,74 zł. Od tej kwoty organy odjęły jedynie sumę składek opłacanych w KRUS za żonę w wysokości 139 zł miesięcznie, co pomniejszyło dochód do kwoty 2.635,74 zł. Co istotne, od wskazanej kwoty organ nie odjął zasądzonych alimentów, z uwagi na fakt, iż skarżący oświadczył, że nie płaci ich od grudnia 2019 r.

W ocenie Sądu wyliczenia organów są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami. Ponadto postąpiły one prawidłowo, nie odejmując kwoty zasądzonych alimentów. Wyliczenie dochodu dotyczyło miesiąca lipca 2020 r., a wówczas skarżący z pewnością nie płacił zasadzonych alimentów na rzecz dzieci. W czasie późniejszym nie poinformował również organów prowadzących postępowanie o tym, że zdecydował się na respektowanie orzeczenia zasądzającego alimenty.

To skarżący wskazał, że od miesiąca grudnia 2019 r. nie płaci alimentów, co potwierdza protokół dotyczący sytuacji rodzica biologicznego dziecka przebywającego w pieczy zastępczej i oświadczenie (akta adm., k – 17 – 19).

Dołączone do skargi dowody wpłat dokumentują, że to strona dopiero później zaczęła dokonywać wpłat na poczet alimentów, od września 2020 r. nie informując o tym organu prowadzącego przedmiotowe postępowanie.

W rozpoznawanej sprawie nie sposób jest się oprzeć stwierdzeniu, że celem skarżącego było przede wszystkim uniknięcie odpłatności za pobyt jego dzieci w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Początkowo negował on przecież możliwość doliczenie do dochodu kwot z hektara przeliczeniowego wydzierżawianych gruntów. Następnie w odwołaniu wywodził, że opłacana składka ubezpieczenia społecznego żony wynosiła 1.559,93 zł. w sytuacji, gdy w rzeczywistości stanowi ona kwotę 139 zł. miesięcznie. Następnie zaczął płacić zasądzone na rzecz dzieci alimenty, jednak w ocenie sądu nie było to spowodowane troską ojca o los dzieci, a fałszywym przekonaniem, iż może to uchronić go od ponoszenia odpłatności za pobyt dzieci w placówce opiekuńczo – wychowawczej, bo przecież alimenty na dwoje dzieci to tylko kwota 300 zł. Nic nie wskazuje na to, aby sytuacja materialna skarżącego w czasie gdy nie płacił on alimentów i wówczas, gdy zaczął je uiszczać uległa zmianie. Jeżeli tak rzeczywiście było to oznacza, że skarżący mógł przez cały czas płacić alimenty na rzecz dzieci, a jeżeli tego nie robił to z dużym stopniem prawdopodobieństwa można wyprowadzić wniosek, iż dopuścił się on przestępstwa, gdyż nie wykonywał obowiązku alimentacyjnego.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że odliczenie kwoty 300 zł. z tytułu alimentów nie ma żadnego praktycznego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Nawet przy odjęciu 300 zł. od dochodu skarżącego, pozostała kwota (2.335, 74 zł) nadal mieści się w przedziale 300-400% kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących, a po uiszczeniu opłat za pobyt dzieci w placówce skarżącemu nadal pozostanie kwota wyższa od kryterium dochodowego, bo wynosząca 920 zł.

Dochód skarżącego mieści się w przedziale 300-400 % kryterium dochodowego, zaś osoby mające dochody w tym przedziale uprawnione są do zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na poziomie 80% wysokości opłaty, co wynika z § 4 pkt 2 uchwały. Pełna wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wynosi 3.537,96, zł natomiast 20% tej kwoty stanowi 707,59 zł.

Dlatego skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a..