Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 953/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie odpłatnych usług opiekuńczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania M. W. od decyzji Prezydenta W. z [...] grudnia 2016 r., nr [...] w sprawie przyznania pomocy w formie pełnopłatnych specjalistycznych usług opiekuńczych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Prezydent W. decyzją z [...] grudnia 2016 r. przyznał M. W. pomoc w formie pełnopłatnych specjalistycznych usług opiekuńczych od 1 stycznia 2017r. do 31 sierpnia 2017 r., w wymiarze 20 godzin miesięcznie. Organ I instancji nie uznał złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe lecz że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i bratem. Stąd ustalając dochód przyjął rentę socjalną M. W. w wysokości [...] zł, pobory netto E. W. w wysokości [...] zł i ponory netto G. W. w wysokości [...] zł., tj. łącznie [...] zł.

Organ ustalił, że wnioskodawca odkąd korzysta z pomocy w tej formie (tj. od 2014 r.) zawsze prowadził wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast bez znaczenia pozostaje fakt, iż osiągnął on pełnoletniość. Mieszkając z rodzicami wnioskodawca korzysta ze wszystkich urządzeń domowych i nie ponosi żadnych kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego. Ponadto nie jest w pełni samodzielny ze względu na chorobę. Oświadczenie o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego organ potraktował jak próbę przeniesienia kosztów usług opiekuńczych na pomoc społeczną w sytuacji, gdy dochody rodziny do tego nie uprawniają.

Odwołujący wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w ramach swoich możliwości i stara się być jak najbardziej samodzielny. Rodzice udostępniają mu mieszkanie, w którym ma swój pokój, pokrywają także wiele wydatków i udzielają wsparcia w codziennym życiu poprzez motywowanie do wszelkiej aktywności. Podał, że odkąd uzyskał pełnoletniość, ma swój dochód w postaci renty socjalnej, posiada oddzielne konto i stara się pokrywać niezbędne wydatki we własnym zakresie. Samodzielnie jada posiłki, ma osobną półkę w lodówce lecz z renty socjalnej nie może opłacać usług opiekuńczych (ok. [...] zł miesięcznie), a obciążenie tym rodziców było by dla niego barierą psychiczną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę podniosło, że zgodnie z art. 36 pkt 2 lit. m) ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2016 poz. 930 ze zm.) specjalistyczne usługi opiekuńcze są jedną z form pomocy społecznej. Przepis art. 51 ust. 1 ustawy stanowi, że usługi opiekuńcze przyznawane są osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych.

Szczegółowe zasady udzielania specjalistycznych usług opiekuńczych określa rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189 poz. 1598 ze zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia odpłatność za specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustala ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby wymagającej pomocy w tej formie, na wniosek osoby zainteresowanej lub jej opiekuna, w zależności od posiadanego dochodu na osobę w rodzinie. Zgodnie z § 4 ust. 2 minimalny poziom dochodu, od którego jest obliczana wysokość odpłatności odpowiada aktualnie obowiązującemu kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (obecnie: 634 zł). Stosownie do § 6 rozporządzenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na jej wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności na czas określony, zwłaszcza ze względu na:

- konieczność korzystania co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług;

- konieczność ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej lub ośrodku wsparcia i za pobyt członka rodziny w placówce opiekuńczo-wychowawczej, leczniczo-rehabilitacyjnej, opiekuńczo-leczniczej lub pielęgnacyjno-opiekuńczej;

- konieczność korzystania przez więcej niż jedną osobę w rodzinie z pomocy w formie specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym co najmniej jedną przewlekle chorą;

- zdarzenie losowe.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2016 r., nr [...] M. W. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...] czerwca 2021 r. Nie jest obecnie zdolny do uczestnictwa w terapii zajęciowej, podjęcia zatrudnienia, także w zakładzie aktywizacji zawodowej i okresowo wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Oznacza to, że M. W. nie może prowadzić samodzielnego gospodarstwa domowego. Wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej w postaci renty socjalnej, a wspieranie jego rozwoju przez rodziców, których jest to obowiązkiem, w postaci założenia konta i pomocy w usamodzielnianiu się w codziennej egzystencji, nie można, w ocenie Kolegium, uznać za argumenty przemawiające za tym, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych jest obligatoryjne, jeżeli wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe, jednakże uznaniowy charakter ma wymiar i zakres przyznanych usług.

Kolegium podkreśliło, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Osoba uprawniona nie może oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi jej wszelkie oczekiwania i doprowadzi do sytuacji, w której sama nie będzie zmuszona do wykorzystania własnych możliwości, umiejętności czy środków w pokonywaniu trudności i ułomności, z jakimi się boryka. Pomoc w codziennej egzystencji ciąży przede wszystkim na osobach bliskich - rodzinie.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] kwietnia 2017 r. skargę złożył M. W.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa, w szczególności poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego prawidłowej oceny, czy skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oświadczeniu skarżącego w przedmiocie prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego.

W uzasadnieniu podniósł, że nie wyjaśniono dlaczego organ nie uznał jego oświadczenia o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego.

Zdaniem skarżącego bez znaczenia dla organów pozostały kwestie samodzielnego pokrywania niezbędnych wydatków, posiadania odrębnego konta i samodzielnego gospodarowania swoimi środkami. Skarżący wskazał, że samodzielnie przygotowuje posiłki i stara się być w coraz większym stopniu niezależny i samowystarczalny, czego organy nie wzięły pod uwagę.

Skarżący podniósł, że nie jest w stanie dodatkowo pokryć odpłatności za usługi, a nie chce obarczać tymi wydatkami rodziców, szczególnie że jego starania zmierzają w kierunku uniezależniania się od ich pomocy. Podał, że nie prowadzi wspólnego z rodziną gospodarstwa domowego, ma swoje pieniądze, którymi samodzielnie zarządza. Swoje wydatki pokrywa z renty socjalnej, która wynosi [...] zł miesięcznie. Dokłada się też do opłat domowych - [...] zł miesięcznie.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Organy obydwu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowania, właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Organy przytoczyły i wyjaśniły podstawy prawne decyzji. Nie ma więc potrzeby ich powoływania i omawiania.

Istota sporu skarżącego z organem sprowadza do tego, czy prowadzi on oddzielne gospodarstwo domowe czy też wspólnie z rodzicami i bratem.

Analiza zebranych w sprawie dowodów wskazuje, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z wyżej wskazanymi członkami rodziny.

Jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2016 r. M. W. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - do [...] czerwca 2021 r. Nie jest obecnie zdolny do uczestnictwa w terapii zajęciowej, podjęcia zatrudnienia, także w zakresie aktywizacji zawodowej i okresowo wymaga stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Natomiast z notatki służbowej z 13 grudnia 2016 r. sporządzonej przez psychologa – konsultanta [...] wynika, że skarżący z uwagi na stan zdrowia nie jest zdolny do pracy, nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb bytowych, wypełniać podstawowych obowiązków domowych i potrzebuje stałej pomocy w życiu codziennym. Naukę nowych umiejętności niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania utrudniają skarżącemu skutki uboczne leków, które przyjmuje, skutkujące sennością, wycofaniem, słabą koncentracją uwagi. Psycholog wskazała na sytuację zdrowotną skarżącego i jego ograniczone umiejętności funkcjonowania w środowisku. Podała, że usługi opiekuńcze z których skarżący korzysta od 2014 r., mające służyć jego usamodzielnieniu, ze względu na podwójną diagnozę stanu jego zdrowia przyniosły niewielkie efekty terapeutyczne. W ocenie psychologa skarżący nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie.

Już chociażby wyżej wskazane dowody z dokumentów zaprzeczają twierdzeniu skarżącego odnośnie prowadzenia przez niego samodzielnego gospodarstwa domowego. Skarżący zamieszkuje z rodzicami i bratem w jednym domu, rodzina pokrywa większość wydatków, co jednoznacznie wskazuje na wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Posiadanie osobnego konta bankowego i zarządzanie rentą, która wpływa na to konto, zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju, przygotowanie sobie posiłków podczas nieobecności rodziców nie oznacza prowadzenia osobnego gospodarstwa domowego.

Jak prawidłowo wskazało Kolegium jednoosobowe gospodarstwo domowe to gospodarstwo prowadzone przez osobę, która samodzielnie się utrzymuje, co w przypadku skarżącego nie zachodzi.

Wbrew zarzutom skargi organy wyjaśniły dlaczego nie dały wiary twierdzeniom skarżącego, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Organy powołały przepisy prawa, orzeczenie o niepełnosprawności i wyjaśniły na czym polega prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego. Wobec tego zrzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa są chybione. Uzasadnienie decyzji spełnia elementarne wymogi z art. 107 § 3 kpa. Wprawdzie Sąd dostrzegł, że organ w zaskarżonej decyzji dwukrotnie omyłkowo wpisał zamiast nazwiska skarżącego nazwisko: "W.", jednakże ta oczywista omyłka pisarska nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia, tym bardziej, że w pozostałych częściach decyzji organ prawidłowo używał nazwiska skarżącego i jego rodziców. Z decyzji wynika, kto jest jej adresatem, czyja sprawa była przedmiotem rozstrzygania i od jakiej decyzji złożone zostało odwołanie.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.