Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 13/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 39 , art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 października 2012 r. nr [ ] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala


UZASADNIENIE

G. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 października 2012 r. nr [...]. Decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania G. P. od decyzji Kierownika Zespołu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej z dnia [...] 2012 r. nr [...] odmawiającej przyznania G. P. zasiłku celowego na zakup środków czystości, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ ustalił następujący stan sprawy:

Kierownik Zespołu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej na podstawie art. 104, art. 107 K.p.a. oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 11, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt. 5, art. 39, art. 104, art. 106, art. 108, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r., w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055), po rozpatrzeniu wniosku G. P. z dnia 22 sierpnia 2012 r. odmówił przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej aktualnej sytuacji materialnej strony stwierdzono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe. Jest zdolny do pracy w warunkach chronionych. Nie poszukuje pracy, oświadczył, że nie pozwala mu na to wiek i stan zdrowia. Pełni natomiast funkcję Prezesa Stowarzyszenia [...] bez wynagrodzenia. Zdaniem organu, posiada potencjał, który mógłby wykorzystać do wykonywania pracy płatnej, pozwalającej na ekonomiczne usamodzielnienie. Do dochodu G. P. wliczono za miesiąc lipiec 2012r: zasiłek stały w wysokości 444,00 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 30 zł. Łączny dochód za lipiec 2012r wynosił zatem 474,00 zł, natomiast udokumentowane wydatki to opłata za pokój w hotelu w wysokości 620 zł oraz faktura za leki w wysokości 12,40 zł. Należność za pobyt w hotelu do 31 lipca 2012r została uregulowana. Podczas przeprowadzania wywiadu wnioskodawca poinformował, że opłata za hotel została uregulowana dzięki otrzymanemu z MOPS wyrównaniu świadczeń.

Organ I instancji orzekając o odmowie przyznania G. P. zasiłku celowego na zakup środków czystości stwierdził, iż jego dochód nie przekroczył kryterium dochodowego uprawniającego osobę samotnie gospodarującą do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej. Ustalono, że wnioskodawca w ramach skierowania MOPS uczęszcza na zajęcia i posiłki w Ośrodku Wsparcia od poniedziałku do piątku. Jest również, właścicielem części kamienicy w L przy ul. Ł o powierzchni ponad 100m2 stanowiącej trzy odrębne lokale mieszkalne. Obecnie dwa lokale są wynajęte (na zasadzie umowy najmu do stycznia 2013 jeden i przydziału kwaterunkowego drugi), natomiast trzecie mieszkanie jest puste. Opłaty za wynajem są zajęte przez komornika w związku z zaległymi alimentami na rzecz dzieci. Organ, podniósł, że motywował wnioskodawcę do wykorzystania swoich zasobów mieszkaniowych, oraz do podjęcia negocjacji w sprawie kontraktu socjalnego, ale mimo spotkań z pracownikami socjalnymi nie podjął on negocjacji w tej sprawie. Podczas wywiadów G. P. był informowany, że brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w sprawie kontraktu ma wpływ ma przyznanie pomocy finansowej. Organ podniósł także, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] 2011 r. [...], uchylającej decyzję MOPS z dnia [...] 2011r. oraz decyzji z dnia [...] 2011r. [...], zobowiązało G. P. do niezwłocznego podjęcia konstruktywnych rozmów w sprawie zawarcia kontraktu socjalnego z pracownikiem socjalnym MOPS.

Zdaniem organu G. P. nie współpracuje z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej, więc organ odmówił mu w oparciu o art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przyznania zasiłku celowego na zakup środków czystości.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. P. Odwołujący się zarzucił decyzji naruszenie szeregu przepisów prawa powszechnie obowiązującego, między innym Konstytucji i ustawy o pomocy społecznej, jak również podniósł, iż nie udzielenie mu żądanej pomocy przez MOPS pozbawia go środków do życia, podniósł także, iż nie przyznanie zasiłku celowego na środki czystości należy uznać nie tylko za przekroczenie granic uznania administracyjnego, ale przede wszystkim za naruszenie przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania G. P., uznało zaskarżoną decyzję za prawidłową, nie znalazło podstaw do jej uchylenia lub zmiany. Podnosząc, że celem pomocy społecznej nie jest przejęcie w całości i bezterminowo obowiązku utrzymywania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej (w tym materialnej), ale podejmowanie takich działań, które umożliwią tym osobom przezwyciężenie ich trudnej sytuacji i samodzielne zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych, a także integrację ze środowiskiem. Natomiast osoby korzystające z pomocy społecznej - w myśl art. 4 ustawy o pomocy społecznej - są zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, czego G. P. nie czyni. Organ odwoławczy nie neguje, iż G. P. znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, gdyż jedynym jego stałym źródłem dochodu jest zasiłek stały w aktualnej kwocie 444 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 30 zł, niewielki zaś dochód z czynszu najmu dwóch lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku w L jest zajęty przez komornika na poczet zaległych alimentów należnych synom G. P., jednakże nie może on oczekiwać wyłącznie zaspokajania w całości żądań dotyczących przyznawania mu pomocy społecznej w formie pieniężnej, przy jednoczesnym braku chęci współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wykazu orzeczeń WSA w Krakowie uchylających decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdzono, iż każda sprawa administracyjna jest inna i podlega odrębnemu rozpatrzeniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie G. P. zarzucił naruszenie przepisów art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 3 oraz art. 39 ust. 1, ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczących zasiłków okresowych i celowych uchylających decyzje SKO i MOPS z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 902/09, sygn. akt III SA/Kr 1004/09, z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt: III SA/Kr 424/11, III SA/Kr 469/11, z dnia 20 czerwca 2012 r. sygn. akt: 1024/11, SA/Kr 537/11, III SA/Kr 727/11 oraz z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1517/11-1523/11, z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1338/11, sygn. akt III SA/Kr 1341/11.

Samorządowego Kolegium Odwoławczego w odpowiedzi na skargę wniosło o jaj oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielenia reguluje ustawa o pomocy społecznej. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1) a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2). Artykuł 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Podstawą odmowy przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej pomocy stanowił m.in. art. 11 ust 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Obowiązek współdziałania wnioskodawców z organami pomocy społecznej zastał wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji. Wobec powyższego postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Egzekucja od wnioskodawcy obowiązku współdziałania jest istotna z uwagi na fakt, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Wobec powyższego bierna bądź roszczeniowa postawa wnioskodawców może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia (art. 11 i art.106). Organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu uznaniowy charakter decyzji opartej na dyspozycji art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nakazywał przekonywujące wyjaśnienie przyczyn dla tej odmowy, w ocenie Sądu decyzja I instancji, jak i decyzja organu odwoławczego nie przekraczają granic takiego uznania, a swoje stanowiska organy w tym aspekcie prawidłowo uzasadniły. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że G. P. odmawia podjęcia negocjacji w sprawie zawarcia kontraktu socjalnego. W piśmie z dnia 23 sierpnia 2012 r. skarżący domagał się zawieszenia postępowania w sprawie zawarcia wskazywanego kontraktu. We wcześniejszych pismach skarżący cały czas przesuwał termin spotkania z pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zauważyć również należy, że G. P. uporczywie nie stawiał się na kolejne spotkania z pracownikami pomocy społecznej.

Zwrócić również należy uwagę, że skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze nie wyjaśnił przyczyn dla których wyżej wskazanych wezwań nie mógł wykonać. Ogólne stwierdzenia o nieprawidłowościach w działaniach organów zawarte w skardze nie uzasadniają biernej postawy wobec koniecznych czynności organu pomocy mających na celu wszechstronne rozpoznanie sprawy. Nie ulega wątpliwości, że taka postawa skarżącego świadczy o braku chęci współpracy z organami pomocowymi. Powyższe uprawnia również do stwierdzenia, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.