Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 270/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi E. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 23 października 2020 r. E. Ż. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, strona) wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem D. Ż., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 27 października 2015 r., zaliczającym go na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, wymagających stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Do wniosku załączono również orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 1 października 2019 r., ustalające niezdolność D. Ż. do samodzielnej egzystencji od 25 czerwca 2010 r. w związku ze stanem narządu ruchu.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Wójt Gminy G. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ pomoc mężowi ma charakter sytuacyjny, a nie stały. Zakres i częstotliwość sprawowania opieki nie wyklucza podjęcia przez wnioskodawczynię zatrudnienia. Część czynności dnia codziennego mąż wnioskodawczyni, poruszający się na wózku inwalidzkim, wykonuje samodzielnie, np. dojazd do urzędów (posiada samochód i prawo jazdy), załatwianie niezbędnych formalności, wypełnianie dokumentacji, jest w stanie samodzielnie korzystać z kuchni i łazienki, które są przystosowane do jego potrzeb. Wnioskodawczyni przygotowuje posiłki, robi zakupy, wykonuje prace porządkowe w domu (w czasie, gdy mąż wykonuje pracę zawodową). Są to zwykłe obowiązki dnia codziennego, które wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również tam, gdzie członkowie rodziny pracują. Nie są to czynności związane z koniecznością stałego zaangażowania osoby, która je wykonuje. Poza tym niepełnosprawność męża wnioskodawczyni nie powstała przed 18. rokiem życia.

W odwołaniu wnioskodawczyni wniosła o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez nieuwzględnienie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Oceny spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do wnioskodawczyni należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. SKO wskazało, że oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem wieku powstania niepełnosprawności, ponieważ to kryterium utraciło przymiot konstytucyjności.

Kolegium wskazało, że z dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia męża wnioskodawczyni wynika, że w wyniku wypadku motocyklowego w 2010 r. doznał porażenia obu kończyn dolnych z dysfunkcją pęcherza moczowego i odbytnicy, po złamaniu odcinka piersiowego kręgosłupa i uszkodzeniu rdzenia kręgowego. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni pracowała do maja 2020 r. W związku z nieprzedłużeniem umowy nie podjęła już zatrudnienia, ponieważ rodzina podjęła decyzję, że wnioskodawczyni pozostanie w domu i będzie sprawowała opiekę nad mężem. W czasie zatrudnienia wnioskodawczyni, jej mąż funkcjonował sam w domu, a w ciągu dnia rodzeństwo lub sąsiedzi przychodzili mu pomagać w czynnościach domowych (przez około 1 – 1,5 godziny dziennie).

Zdaniem organu odwoławczego nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a wykonywaną przez nią opieką nad mężem. Opieka nad mężem nie stoi na przeszkodzie w podjęciu zatrudnienia przez stronę. Mąż strony szereg podstawowych czynności wykonuje samodzielnie albo przy nieznacznej pomocy żony – może samodzielnie poruszać się po domu i poza domem (na wózku inwalidzkim, ale bez pomocy drugiej osoby), posiada prawo jazdy i przemieszcza się samochodem, przystosowanym do jego niepełnosprawności, potrafi samodzielnie dojechać do urzędów i załatwić niezbędne formalności, samodzielnie sięga do blatów w kuchni, z których może pobrać sobie pokarmy oraz napoje, samodzielnie korzysta z urządzeń sanitarnych w łazience, które są dostosowane do jego potrzeb, nie wymaga pomocy przy spożywaniu posiłków, czy też pilnowania przy przyjmowaniu leków. Potrzebuje pomocy żony przy: porannej i wieczornej higienie osobistej (przy czym samodzielnie jest w stanie umyć sobie twarz, zęby, ogolić się i uczesać, a częściowej pomocy żony potrzebuje jedynie przy kąpieli całego ciała), cewnikowaniu, ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, przy kładzeniu do łóżka, zakupach, pracach porządkowych w domu i ćwiczeniach rehabilitacyjnych, przy uzgadnianiu wizyt lekarskich i wykupywaniu leków w aptece.

W ocenie organu odwoławczego, świadczona przez wnioskodawczynię opieka nad mężem nie ma charakteru ciągłego, gdyż może być wykonywana o różnych porach dnia. Wnioskodawczyni w zasadzie nie wykonuje przy mężu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż mąż nie wymaga lecenia odleżyn, pielęgnacji przetok, czy też karmienia przez sondę. Pomoc wnioskodawczyni zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym. Wnioskodawczyni pomaga mężowi przy cewnikowaniu jedynie rano (więc czynność ta może być wykonywana przed pracą, a ponadto mąż nie zgłosił problemów przy samodzielnej wymianie pieluch (nowoczesne pieluchy posiadają różny stopień nasiąkania i mogą być używane przez kilkanaście godzin). Mąż wnioskodawczyni pracuje zdalnie jako telepracownik między godziną 8.00 a 15.00. Wnioskodawczyni w tym czasie przygotowuje mężowi drugie śniadanie, obiad i wykonuje prace porządkowe. Czynności te mogą być wykonywane przed pracą lub po powrocie strony z pracy. Trudno dać wiarę twierdzeniom, że wnioskodawczyni pomaga położyć się mężowi do łóżka w trakcie przerwy w pracy, skoro mąż samodzielnie porusza się samochodem i potrafi do niego samodzielnie wsiąść i tylko czasami potrzebuje pomocy przy wsiadaniu. Mąż posiada trójkołowy rower rehabilitacyjny, startował na nim w zawodach sportowych, a także aktywnie spędza czas na rowerze. Okoliczności te wskazują, że mąż strony jest osobą dosyć wysportowaną fizycznie, jak na swoje ograniczenia ruchowe.

Mąż strony nie potrzebuje ciągłej obecności żony w domu. Zdaniem Kolegium, wnioskodawczyni przy należytej organizacji swojego czasu mogłaby pogodzić pracę, np. w formie umowy zlecenia, w niepełnym wymiarze czasu pracy (np. ¾ etatu), czy też w formie zdalnej ze sprawowaniem opieki nad mężem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej nie jest spowodowane sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Istotą wnioskowanego świadczenia jest rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która wymaga takiej opieki. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, a opieka ta uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast oceny wypełniania przez organy administracji tzw. poza systemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., w sprawie I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie są one obarczone wadami, skutkującymi koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Kontrolowane decyzje wydano bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano właściwe i prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa materialnego.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. : Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem, ze względu na brak związku przyczynowo – skutkowego między sprawowaną przez skarżącą opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika bezspornie, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, a ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 25 czerwca 2010 r. Z orzeczenia tego wynika, że mąż skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W tej kwestii zatem zasadnie przyjęto, że mąż skarżącej legitymuje się wymaganym do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami do opieki wyraźnie określonymi w art. 17 ust. 1 ustawy. Skarżąca natomiast sprawuje opiekę nad mężem i nie podejmuje zatrudnienia.

Wobec tak ustalonych okoliczności sprawy kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje zatem charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawnym mężem, a właściwie jego ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem rzeczywiście uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia.

Podstawę orzekania o przedmiotowym świadczeniu stanowi art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1)matce albo ojcu,

2)opiekunowi faktycznemu dziecka,

3)osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4)innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera zaś definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Omawiana ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała, lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Ze wspomnianego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, w tym przypadku mężem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem małżonka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

Jak wynika z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 3 listopada 2020 r., wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z mężem (32 lata), poruszającym się na wózku inwalidzkim. Wnioskodawczyni pracowała na podstawie umowy zlecenia do maja 2020 r., ale w związku z nieprzedłużeniem umowy nie podjęła już zatrudnienia, ponieważ rodzina postanowiła, że pozostanie w domu i będzie opiekowała się mężem. W czasie wykonywania pracy zawodowej przez wnioskodawczynię, jej mąż funkcjonował w domu samodzielnie, tylko w ciągu dnia rodzeństwo lub sąsiedzi przychodzili mu pomagać w czynnościach domowych (przez około 1 – 1,5 godziny dziennie).

Mąż wnioskodawczyni poinformował, że wstaje około godziny 7.00. Żona pomaga mu w porannej toalecie, cewnikowaniu, ubieraniu się, przygotowuje śniadanie. O godzinie 8.00 mężczyzna rozpoczyna pracę zawodową w domu jako telepracownik. Około godziny 11.00 żona przygotowuje drugie śniadanie. Między godziną 12.00 – 12.30 mężczyzna ma przerwę w pracy i żona pomaga mu położyć się do łózka (brak stabilizacji w pozycji pionowej). Kontynuuje pracę do godziny 15.00. W tym czasie żona robi zakupy, przygotowuje obiad, wykonuje prace porządkowe w domu, potem jedzą obiad. Żona pomaga mu w wykonywaniu ćwiczeń rehabilitacyjnych w domu (około 60 -90 minut). Około godziny 18.00 jedzą kolację. Około godziny 20.00 - 21.00 żona pomaga mu w wieczornej toalecie (kąpieli) i zmianie odzieży.

Małżonkowie od około 2 lat zamieszkują w domu jednorodzinnym, dostosowanym do potrzeb niepełnosprawnego (podjazd przy wejściu do budynku, brak progów, pokój, kuchnia i łazienka na parterze). Łazienka również jest dostosowana do potrzeb niepełnosprawnego (uchwyty przy prysznicu i toalecie, umywalka niżej zamontowana). Niepełnosprawny sięga do blatu w kuchni, stołu i niżej zamontowanych szafek. Pomiędzy pomieszczeniami na parterze domu porusza się na wózku.

Mąż wnioskodawczyni ma możliwość wykonywania części codziennych obowiązków samodzielnie (dojazd do urzędów, załatwianie formalności, wypełnianie dokumentów). Posiada prawo jazdy i dostosowany do jego potrzeb samochód (czasami wymaga pomocy przy wsiadaniu). Posiada też rower rehabilitacyjny trójkołowy, napędzany siłą rąk, który także pozwala aktywnie spędzać czas i uczestniczyć w zawodach. Jak wskazał, obecnie nie podejmuje leczenia specjalistycznego, brak jest regularnych wizyt u lekarzy, a stosowane leki są dostępne bez recepty.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad mężem. Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opieka nad mężem ogranicza się bowiem do pomocy w porannej i wieczornej toalecie, cewnikowaniu (raz dziennie), pomocy przy ubieraniu się, podawania posiłków. Skarżąca pomaga również w wykonywaniu ćwiczeń rehabilitacyjnych, pomocy w umawianiu wizyt lekarskich. Jednakże wykonywanie tych czynności przez skarżącą możliwe byłoby również po podjęciu przez nią pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez skarżącą (robienie zakupów, przyrządzanie posiłków dla 2 osób, sprzątanie, pranie, prasowanie) związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącą.

Zaznaczyć należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującemu tego małżonkowi jest powinnością drugiego małżonka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżąca, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad mężem przez skarżącą, nie jest na tyle absorbująca, aby uniemożliwiała skarżącej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach powołanej już definicji art. 3 pkt 21 ustawy, skoro może być sprawowania tylko przez część dnia.

W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawnym mężem nie była opieką wymagającą nie podejmowania i rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.