Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1274/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 31, art. 37 a
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 26 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi G Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w K na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia ... r. nr .... w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 14 maja 2010 r. Sp. z o.o., reprezentowane przez A K, złożyło wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 tj. do 501,34 ha w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej, 470,26 ha w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej Podstawowej, 31,08 ha w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz do 61,02 ha w ramach specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych. Po wezwaniu wnioskodawcy do złożenia wyjaśnień odnośnie działki ewidencyjnej nr [...] oraz działki ewidencyjnej nr [...] zadeklarowanych też przez innego producenta Prezes GR złożył korektę wniosku z dnia 14 maja 2010 r. i oświadczenie, w którym wskazał, że pomyłkowo nie wykreślił tych działek z wniosku o płatności za 2010 rok.

Dnia 1 września 2010 roku odbyła się w gospodarstwie kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, a w dniu 3 września 2010 r. w zakresie wzajemnej zgodności ( obie kontrole bez udziału producenta - jego przedstawiciela ). Powyższe kontrole wykazały nieprawidłowości. Kontrolerzy wskazali następujące kody :

– na działce rolnej BA1 kod DR 37i DR 7,

– na działce rolnej BJ/B1 kod DR 13,

– na działce rolnej BK/BK1 kod DR 8 i Dr13,

– na działce rolnej BL/Bl1 kod Dr 13 i Dr 34,

– na działce rolnej BŁ kod Dr 13,

– na działce rolnej BM/BM1 kod DR13 ,Dr23 i Dr 37,

– na działce rolnej BU/BU1 kod DR13,

– na działce rolnej BW/BW1 kod DR13,DR23,Dr 37,

– na działce rolnej BY/B1 kod DR13,

– na działce rolnej BYA/BYA1 kod DR13,

– na działce rolnej BZ kod DR13,Dr22,

– na działce rolnej BZZ kod DR13,

– na działce rolnej CA/CA1 kod DR13,kod DR22,

– na działce rolnej CE/CE1 kod DR13,Dr40,

– na działce rolnej CF/CF1 kod DR13,DR22,DR37,

– na działce rolnej CF2 kod DR13,

– na działce rolnej CG kodDR13,kod Dr 37,

– na działce rolnej CH/CH1 kod DR.

W zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności stwierdzono natomiast ponadto na działce BZ niezgodność z normą dobrej kultury rolnej NO1,na działkach BZZ i CC niezgodność z normą NO4.1, polegającą na nieprzeprowadzeniu na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie i brak wypasu zwierząt.

Decyzją z dnia [...] r., o nr [...] Kierownik BP ARiMR w P przyznał G płatności na rok 2010 w kwocie 350.466,26 zł, w tym Jednolitą Płatność Obszarową 217.662,88 zł, Uzupełniającą Płatność Obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w kwocie 110.961,02 zł, Uzupełniającą Płatność Obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w kwocie 9.320,61 zł , Płatność do Upraw strączkowych i motylkowych drobnonasiennych w kwocie 12.521,75 zł. Powierzchnia, do której została naliczona płatność JPO wynosiła 464,61 ha, powierzchnia, do której została naliczona płatność UPO podstawowa wynosiła 426,52 ha, powierzchnia do której naliczono UPO do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę wynosiła 21,23 ha. Jednocześnie z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów płatność JPO pomniejszono o kwotę 2198,62 zł , specjalną płatność obszarową do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych pomniejszono o kwotę 126,48 zł, a płatność cukrową umniejszono o kwotę 263,17 zł.

W odwołaniu od tej decyzji Prezes G podniósł, że powierzchnia do której powinny być przyznane dopłaty jest większa od podanej przez organ i że wszystkie zgłoszone działki są uprawiane. Zlikwidowano rowy, nieużytki i drogi polne, a łąki są systematycznie koszone. Strona zażądała powołania geodety, gdyż tylko pomiary geodety mogą odzwierciedlić rzeczywisty obszar działek.

Dyrektor Oddziału ARiMR w P decyzją z dnia [...] r., o nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż warunki przyznania płatności w zakresie kwalifikowalności powierzchni spełnione zostały dla 464,61 ha w ramach JPO, 426,52 ha w ramach UPO, 21,23 ha w ramach PZ i 61,02 ha w ramach ST. W wyniku kontroli wzajemnej zgodności natomiast stwierdzono dla działki rolnej BZ niezgodność polegającą na tym ,że grunt orny nie jest wykorzystywany do uprawy roślin lub nie jest ugorowany, dla działki BZZ stwierdzono, że producent nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta oraz dla działki CC stwierdzono nieprawidłowość jak dla działki BZZ. Podkreślono też, że dokumentację rozszerzono o wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na szkicu pomiaru działek rolnych oraz na wydrukach załączników graficznych obrazujących lokalizację w/w działek rolnych. Podniesiono też, że strona nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń do przeprowadzonych kontroli, a miała taką możliwość w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. G nie skorzystało też z możliwości zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń w zakresie wzajemnej zgodności i kwalifikowalności powierzchni do protokołu czynności kontrolnych. Odnośnie przebiegu kontroli podkreślono, że w przedmiotowej sprawie dokumentację rozszerzono o wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na wydruku ortofotomapy oraz na wydrukach załączników graficznych obrazujących lokalizację w/w działek rolnych, która pokrywa się ze szkicem naniesionym przez stronę na załącznikach graficznych. Powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. W 2010 roku kontrole wykorzystujące do pomiarów techniki globalnego systemu pozycjonowania (GPS) realizowane były tylko z wykorzystywaniem odbiorników certyfikowanych lub takich, dla których przeprowadzono testy w celu wyznaczania dla danego urządzenia pomiarowego wartości sfery buforowej stosowanej do obliczenia tolerancji pomiaru. Weryfikacja danych obszarowych działek rolnych wskazanych we wniosku nie następuje tylko na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz w tym przypadku przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu. Podkreślono, że organ nie kwestionuje granic i powierzchni nieruchomości wynikających z aktów notarialnych i wypisów z rejestrów gruntów, jednakże w raporcie z kontroli, jak i w załącznikach graficznych działki rolne zostały opisane wraz z wykrytymi nieścisłościami. Wykazano dalej, że płatności są przyznawane do gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnościami, utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, a nie do gruntów objętych określonymi zabiegami bez względu na efektywność tych zabiegów. Jeżeli strona kwestionuje poszczególne dowody w sprawie winna wykazać inicjatywę dowodową w tym zakresie, bowiem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie natomiast z art.73 rozporządzenia Komisji(WE) nr 1122/2009, jeżeli rolnik może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości w złożonym wniosku lub z własnej inicjatywy poinformuje kierownika Biura Powiatowego ARiMR, że dane zawarte we wniosku są nieprawidłowe lub dane wykazane we wniosku zdezaktualizowały się od czasu jego złożenia (o ile nie został poinformowany o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz nie został poinformowany o nieprawidłowościach we wniosku ) nie stosuje się pomniejszenia płatności. Jednak w przedmiotowym postępowaniu producent z takich możliwości nie skorzystał.

W skardze G, reprezentowane przez Prezesa Spółki, zarzuciło organom nieprawidłowość wykonanych pomiarów i brak rzetelnego przeprowadzenia kontroli. Wskazano też m. in., że jedynie z poczucia bezsilności producent rolny nie wnosił zastrzeżeń do protokołów kontroli. Zakwestionowano ustalenia kontroli w zakresie dobrej kultury rolnej i podkreślono, że to Agencja wpisała działki ew. [...] do formularza wniosku.

Po rozpoznaniu skargi G WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r. ( sygn. akt III SA/Po 969/11 ) uchylił decyzję organu II instancji.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że strona mając obiektywną możliwość w żaden sposób nie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym. Nie zgłaszała żadnych wniosków dowodowych ( poza wnioskiem złożonym w odwołaniu o powołanie geodety do pomiarów działek ). To strona winna zaś za pomocą dostępnych środków dowodowych dowodzić własnej racji. Uczestnictwo w programach pomocowych nie jest bowiem obligatoryjne. Chcąc skorzystać z płatności należy dostosować się do wymogów, jakimi systemy te są obwarowane i aktywnie uczestniczyć w postępowaniu przed organami. Kwestionując ustalenia co do kwalifikowalności powierzchni, jak i wzajemnej zgodności skarżąca spółka nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń do protokołu kontroli. W odwołaniu jedynie bardzo ogólnikowo odniosła się do dokonanych pomiarów i wyników, kwestionując ogólnie metodę pomiaru, ale nie jej konkretne ustalenia. Zgłoszone w odwołaniu żądanie powołania geodety bez wykazania, które w istocie pomiary są błędne i których konkretnie działek dotyczą stało się bezzasadne.

Sąd wskazał też, że pomimo tak ogólnych zarzutów odwołania organ odwoławczy badając sprawę ponownie dokonał bardzo szczegółowej analizy pomiarów poszczególnych działek i dokonał ponownej weryfikacji pomiaru powierzchni faktycznie użytkowanej i deklarowanej przez G. Dotyczyło to działek BA1, BJ/BJ1, Bł, BM/BM1, BU/BU1, BW/BW1, BYA, BZ, BZZ, CA/CA1, CG, CH/CH1. Dopiero w skardze zakwestionowano pomiary poszczególnych działek. Były to działki BW/BW1, CA/CA1, CG, CH/CH1, BYA, BJ/BJ1, BU/BU1. W przypadku każdej z tych działek niezgodność pomiaru była skutkiem nieuwzględnienia faktu zagospodarowywania dodatkowych powierzchni w postaci zaoranych dróg, zlikwidowanych rowów, zaoranych łąk należących do lasu. Strona ubiegając się o płatności na rok 2010 takich okoliczności jednak organowi nie zgłaszała, ani nie określiła w jakim okresie zagospodarowała dodatkowe powierzchnie działek. Dalej Sąd zauważył, że skoro strona uzyskała dodatkowe tereny, to niekonsekwentnym jest stanowisko zawarte w skardze, iż organy Agencji w poszczególnych latach zmieniały obszary działek. Jeżeli zdaniem strony skarżącej istotnie uzyskano dodatkowe powierzchnie, to spółka, a nie organ winna na bieżąco korygować wnioski, lub informować organ o zmianach. Tymczasem organ w przypadku działek BW/BW1 i BJ/BJ1 podkreślił, że obrazy ortofotomapy wykonane zostały na podstawie zdjęcia wykonanego w dniu 8 lipca 2010 roku ( a więc już po złożeniu wniosku ). W przypadku pozostałych zakwestionowanych działek, tj. CA/CA1, C6, CH/CH1, BYA i BU/BU1 pomiary dokonane zostały na podstawie obrysu dokonanego przez Prezesa G i załączonego do wniosku. Sąd wskazał, że jeżeli zdaniem strony skarżącej wykonane przez nią obrysy były nieprawidłowe, to nie sposób zrozumieć dlaczego nie kwestionowała ona wyników kontroli bezpośrednio po ich dokonaniu, mając wieloletnią praktykę w ubieganiu się o płatności. Podkreślono, że w decyzjach obu instancji przedstawiona została szczegółowa interpretacja dokumentacji wraz z wyjaśnieniami, dlaczego i z jakich powodów przyjęto, że poszczególne działki nie potwierdzają deklaracji skarżącej. Organy odmawiając przyznania płatności w wyższej wysokości opisały stwierdzone nieprawidłowości wykryte w wyniku kontroli ,przedstawiły rachunkowy sposób wyliczenia procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. W ocenie Sądu, istotną okolicznością był fakt, że strona zaniechała jakichkolwiek czynności dowodowych. Jednocześnie Sąd poddał w wątpliwość fakt, że wnioskodawca nie otrzymał powiadomienia o możności wniesienia zastrzeżeń. Po pierwsze strona nie kwestionowała tego faktu w odwołaniu. Ponadto z protokołów kontroli wynika, iż przesłano je stronie, a ona w skardze podniosła, że nie odwołano się od wyników kontroli z powodu braku wiedzy o takiej możliwości, ale wręcz przeciwnie – dlatego, ze G wielokrotnie się odwoływało, ale bez skutku, więc tym razem z tej możliwości nie skorzystało.

Sąd wskazał nadto, że postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k. p. a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. ( organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego ). Przyjęto też zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści. Zmuszono więc stronę do większej aktywności. Ograniczone również zostały zasady takie jak: czynnego udziału strony w postępowaniu i udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać – art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2011 r. – O płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011, Nr 54, poz. 278).

Zdaniem Sądu wieloletnia praktyka w ubieganiu się przez stronę o płatności winna tym bardziej obligować do aktywności w trakcie postępowania administracyjnego. Podnoszenie szczegółowej argumentacji dopiero przed Sądem jest natomiast działaniem spóźnionym.

Sąd nie podzielił również zarzutów odnośnie działek [...]. Dopłaty mogą być przyznane wyłącznie osobie faktycznie uprawiającej grunty. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 cyt. wyżej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 124 ust.2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009. Nie jest więc sporne, że o prawie do płatności przesądza posiadanie, nie zaś sam tytuł własności działki. Dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy .W każdym przypadku warunkiem przyznania płatności jest faktycznie rolnicze użytkowanie gruntów zgłoszonych do płatności. Tym samym, według Sądu, słusznie organy uznały, że skarżąca spółka nie może ubiegać się o płatności do powyższych działek.

Za zasadne natomiast Sąd uznał zarzuty dotyczące nieprzestrzegania norm i tym samym zastosowania art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. i wymogów. Już w odwołaniu zakwestionowano bowiem ustalenia organów w tym zakresie, jednoznacznie podkreślono że wszystkie łąki i pastwiska są koszone, wykorzystywane są także na siano i sianokiszonkę, którymi następnie regularnie karmione jest bydło. Sąd wskazał jednak, że kontrolę stanowiska organów w tym zakresie utrudnia fakt, iż nie załączono do akt sprawy zdjęć działek rolnych, na których zakwestionowano zasady dobrej kultury rolnej. Tymczasem stwierdzony fakt nie uprawiania, nie ugorowania, czy też nie koszenia okrywy roślinnej mógłby podlegać ocenie, gdyby załączono zdjęcia tychże działek, co był obowiązkiem organu. Brak powyższych zdjęć może mieć znaczenie dla oceny jakości gruntu, faktu jego uprawiania, czy też koszenia. W zaskarżonej decyzji sam organ przyznał zaś, że wykonane fotografie na działkach rolnych BZ, BZZ, CC stanowią potwierdzenie terenów nieskoszonych tudzież wyłączonych ze względu na brak użytkowania, co miało bezpośredni wpływ na zastosowanie sankcji.

Sąd podkreślił, że porównanie całości materiału dowodowego z uwzględnieniem uwag producenta co do stanu tych działek pozwoliłoby na ich wyczerpującą ocenę, a brak w aktach wskazanych zdjęć pozbawił Sąd możliwości dokonania porównania stanu przedmiotowych działek.

Sąd zauważył także, że organ I instancji stwierdzając nieprzestrzeganie norm i wymogów przywołał treść art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 (WE) nr 247/2006 (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 11782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009). Tymczasem zgodnie z ust. 2 art. 23 przewidywane jest niestosowanie zmniejszeń i wykluczeń w wyniku stwierdzenia nieprzestrzegania norm i wymogów, jeżeli kwoty te wynoszą 100 EURO lub mniej na rolnika i na rok kalendarzowy. Z kolei art. 37 a ustawy i płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 15 marca 2010 r. (DZ.U.2010.36.1977) stanowi, iż zmniejszenia lub wykluczenia, o których mowa w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 nie stosuje się, jeżeli to zmniejszenie albo wykluczenie wynosi nie więcej niż równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006. Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji w żaden sposób nie odniosły się do treści tych przepisów i nie wyjaśniły, czy w niniejszej sprawie mają one zastosowanie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ został zobowiązany do włączenia do postępowania tych dowodów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w omawianym zakresie i przedłożenia ich do akt sprawy oraz do wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów odwołania w tym zakresie. Przy czym ocena ta ma być dokonana we wzajemnej łączności zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego z uwzględnieniem argumentów podniesionych w odwołaniu.

Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P decyzją z dnia r[...]. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że wszystkie warunki przyznania płatności spełnione zostały dla 464,61 ha w ramach JPO, 426,52 ha w ramach UPO, 21,23 ha w ramach PZ i 61,02 ha w ramach ST. W wyniku kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności stwierdzono dla działki rolnej BZ niezgodność polegającą na tym , że grunt orny nie jest wykorzystywany do uprawy roślin lub nie jest ugorowany, dla działki rolnej BZZ stwierdzono, iż producent nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta oraz dla działki rolnej CC stwierdzono nieprawidłowość jak dla działki BZZ. Dokumentację rozszerzono o wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na szkicu pomiaru działek rolnych oraz na wydrukach załączników graficznych obrazujących lokalizację w/w działek rolnych. Wykonując wytyczne Sądu do akt sprawy załączono fotografie dotyczące działek rolnych BZ ( nr 16, 17, 18, 19, 20, 21, 77 i 78 ), BZZ ( nr 36, 37, 38, 39, 40 ) oraz CC ( nr 6, 7, 8 ). Zdjęcia te potwierdziły istnienie terenów nieskoszonych lub wyłączonych ze względu na brak użytkowania, co miało bezpośredni wpływ na zastosowanie sankcji z tytułu nieprzestrzegania minimalnych norm na tych działkach.

Podkreślono, że strona nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń do przeprowadzonych kontroli, a miał taką możliwość w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Organ powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, z którego wynika, że brak wniesionych uwag do raportu oznacza generalnie akceptację przez producenta rolnego stanu faktycznego wskazanego w sprawozdaniu z czynności kontrolnych. Strona nie podnosiła kwestii dotyczącej prawidłowości kontroli w toku postępowania prowadzonego przed organem I instancji. Zaznaczono ponadto, że kontrole na miejscu mogą być przeprowadzane bez uprzedzenia danego producenta i podczas jego nieobecności.

Organ odwoławczy ponownie podkreślił, że weryfikacja danych obszarowych działek rolnych wskazanych we wniosku nie następuje tylko na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu. Wskazano jednocześnie, że organ nie neguje granic i powierzchni działek wynikających z aktów notarialnych i wypisów z rejestrów gruntów, jednakże w raporcie z kontroli, jak i w załącznikach graficznych działki rolne zostały opisane wraz z wykrytymi nieścisłościami. Działki rolne ( grunty użytkowane rolniczo ) nie muszą być przy tym tożsame z działkami ewidencyjnymi. Płatności przyznawane są natomiast do gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnościami, utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, a nie do gruntów objętych określonymi zabiegami bez względu na efektywność tych zabiegów. Zwrócono też uwagę, że jeśli strona kwestionuje poszczególne dowody w sprawie, to winna wykazać inicjatywę dowodową w tym zakresie, bowiem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne – zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( j. t. – Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm. ).

Organ II instancji wyjaśnił również, że w sprawie nie miał zastosowania art. 37 a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym zmniejszenia lub wykluczenia, o których mowa w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 nie stosuje się, jeżeli to zmniejszenie albo wykluczenie wynosi nie więcej niż równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote, według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006. Łączne zmniejszenie dopłat wynosiło 2.588,27 zł, co przekraczało kwotę 100 euro.

W skardze na powyższą decyzję G Sp. z o. o. w likwidacji wniosło o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji ze wskazaniem przeprowadzenia szczegółowych pomiarów działek rolnych w gospodarstwie wnioskodawcy przy jego obecności. Decyzjom zarzucono istotny błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących różnic powierzchni deklarowanych do płatności działek rolnych w odniesieniu do ich rzeczywistej powierzchni, co miało istotny wpływ na treść decyzji. Stanowiło to, według strony, naruszenie art. 7, 8, 9 i 77 § 1 k. p. a.

W uzasadnieniu skargi wskazano na wątpliwości dotyczące pomiarów działki BJ/BJ1, które uzasadniać mają tezę o nierzetelnym przeprowadzeniu pomiarów również wszystkich innych działek. Podniesiono, że spółka od wielu lat kwestionowała wyniki pomiarów kontrolnych, lecz nie miało to wpływu na prowadzenie postępowania administracyjnego przez organy obu instancji. W związku z tym zaniechano odwołania się od ostatnich ustaleń kontrolnych. Zdaniem strony skarżącej dane ewidencyjne i ortofotomapy mogą stanowić jedynie uzupełniające materiały pomagające zlokalizować działki w terenie. Uznano za niezasadne obarczanie winą G za popełnienie błędu w złożonej deklaracji w zakresie zadeklarowania działek [...]. Ponadto strona skarżąca podkreśliła, że nie zgadza się z wyrokiem WSA w Poznaniu o sygn. akt III SA/Po 969/11.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARMiR wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje :

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga okazała się nieuzasadniona.

Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j. t. - Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy przy tym rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku.

W zakresie tak rozumianej oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego aktu w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane za błędne, oraz jakie – zdaniem danego sądu – zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło zostać uznane za zgodne z prawem ( zob. m. in. T. Woś i in., Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 472-473 ). Organ administracji zobowiązany jest wobec tego do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (zob. np. wyrok NSA z 21 października 1999r., IV S.A. 1681/97, LEX nr 47848 ).

W wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. WSA w Poznaniu ( sygn. akt III SA/Po 969/11 ) wskazał m. in., że w toku prowadzonego postępowania strona nie zgłaszała żadnych wniosków dowodowych, poza wnioskiem złożonym w odwołaniu o powołanie geodety do pomiarów działek. Sąd podkreślił, że pomimo tak ogólnych zarzutów odwołania organ II instancji badając sprawę ponownie dokonał bardzo szczegółowej analizy pomiarów poszczególnych działek i dokonał ponownej weryfikacji pomiaru powierzchni faktycznie użytkowanej i deklarowanej przez Gospodarstwo. Dotyczyło to działek BA1, BJ/BJ1, Bł, BM/BM1, BU/BU1, BW/BW1, BYA, BZ, BZZ, CA/CA1, CG, CH/CH1. W przypadku każdej z tych działek niezgodność pomiaru była skutkiem nieuwzględnienia faktu zagospodarowywania dodatkowych powierzchni w postaci zaoranych dróg, zlikwidowanych rowów, zaoranych łąk należących do lasu. Organ w przypadku działek BW/BW1 i BJ/BJ1 podkreślił, iż obrazy ortofotomapy wykonane zostały na podstawie zdjęcia dokonanego w dniu 8 lipca 2010 roku, a więc już po złożeniu wniosku. W przypadku pozostałych zakwestionowanych działek, tj. CA/CA1, C6, CH/CH1, BYA i BU/BU1 pomiary dokonane zostały na podstawie obrysu dokonanego przez Prezesa Gospodarstwa ( załączone do wniosku ). Wskazano też, że jeżeli zdaniem strony skarżącej wykonane przez nią obrysy były nieprawidłowe nie sposób zrozumieć – dlaczego nie kwestionowała wyników kontroli bezpośrednio po ich dokonaniu, skoro ma wieloletnią praktykę w ubieganiu się o płatności do gruntów rolnych.

Sąd stwierdził też, że w zaskarżonych decyzjach przedstawiona została szczegółowa interpretacja dokumentacji wraz z wyjaśnieniami, dlaczego i z jakich powodów organ przyjął, że poszczególne działki rolne nie potwierdzają deklaracji strony skarżącej. Organy obu instancji odmawiając przyznania płatności opisały stwierdzone nieprawidłowości wykryte w wyniku kontroli , przedstawiły rachunkowy sposób wyliczenia procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Zdaniem Sądu wieloletnia praktyka w ubieganiu się przez stronę o płatności winna tym bardziej obligować do aktywności w trakcie postępowania przed organami administracji. Sąd nie podzielił również zarzutów skierowanych pod adresem organu odnośnie działek rolnych o numerach [...]. Słusznie organy uznały, iż G nie może ubiegać się o płatności do tych działek.

Za zasadne natomiast Sąd uznał zarzuty strony dotyczące nieprzestrzegania norm i wymogów i tym samym zastosowania art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r.. Już bowiem w odwołaniu zakwestionowano ustalenia organów w tym zakresie i podkreślono iż wszystkie łąki i pastwiska są koszone, wykorzystywane są także na siano i sianokiszonkę, którymi następnie regularnie karmione jest bydło. Sąd podkreślił, że kontrolę stanowiska organów w tym zakresie utrudniał fakt niezałączenia do akt sprawy zdjęć działek rolnych, na których zakwestionowano zasady dobrej kultury rolnej. Fakt nieuprawiania, nieugorowania, czy też niekoszenia okrywy roślinnej mógłby podlegać ocenie, gdyby załączono zdjęcia tychże działek. Wobec konsekwentnego stanowiska strony w tym zakresie załączenie tych zdjęć było obowiązkiem organu. Brak tych zdjęć może mieć znaczenie dla oceny jakości gruntu, faktu jego uprawiania, czy też koszenia. Sam organ zaś w zaskarżonej decyzji przyznał, że wykonane zdjęcia na działkach rolnych BZ, BZZ, CC stanowią potwierdzenie terenów nieskoszonych czy wyłączonych ze względu na brak użytkowania, co miało bezpośredni wpływ na zastosowanie sankcji, do akt ich jednak nie załączył.

Sąd wskazał ponadto, że organ I, jak i II instancji w uzasadnieniach decyzji w żaden sposób nie odniosły się do treści przepisów art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 (WE) nr 247/2006 (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 11782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009) oraz art. 37 a ustawy i płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 15 marca 2010 r. (DZ.U.2010.36.1977) i nie wyjaśniły, czy w przedmiotowej sprawie mają one zastosowanie.

Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że Dyrektor Oddziału ARiMR rozpatrując ponownie sprawę wykonał wyczerpująco powyższe wytyczne Sądu. Decyzje organów obu instancji zostały więc wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego. Wskazać należy, że skarga strony wniesiona w niniejszej sprawie stanowi w znacznej części powielenie wcześniejszej skargi i jest w zasadzie polemiką z ustaleniami i oceną zawartą w powyższym prawomocnym wyroku WSA z dnia 12 kwietnia 2012 r. Strona skarżąca zarzuca przede wszystkim, że osoby przeprowadzające kontrole działek nie potrafią dokonywać precyzyjnych pomiarów działek rolnych uprawnionych do otrzymania dopłat unijnych. Stwierdzić jednak należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany ocenami i wytycznymi zawartymi w wyroku Sądu z dnia 12 kwietnia 2012 r. Wskazano w nim wyraźnie, że organ II instancji badając sprawę dokonał bardzo szczegółowej analizy pomiarów poszczególnych działek i dokonał prawidłowej weryfikacji pomiaru powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo i deklarowanej przez G, tj. działek BA1, BJ/BJ1, Bł, BM/BM1, BU/BU1, BW/BW1, BYA, BZ, BZZ, CA/CA1, CG, CH/CH1. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy utrzymał swoje stanowisko w zakresie ustalenia powierzchni faktycznie użytkowanej i deklarowanej do poszczególnych płatności, co oznaczało prawidłowe wykonanie wytycznych zawartych w omawianym wyroku, wydanych w tym zakresie. Wskazać przy tym należy, że w uzasadnieniu decyzji organu II instancji bardzo szczegółowo odniesiono się do każdej z działek zadeklarowanych we wniosku, wskazując na konkretne nieprawidłowości wykryte przy każdej z zakwestionowanych działek rolnych i podając zastosowane przez inspektorów terenowych kody.

W skardze spółka zakwestionowała ogólnie pomiary działek dokonane w trakcie kontroli na miejscu, ale ponownie nie podała żadnych szczegółów dotyczących przyczyn zaistniałych błędów pomiarowych za wyjątkiem jednej działki – BJ/BJ1. Organ II instancji wskazał zaś w uzasadnieniu m. in., że w przypadku tej działki rolnej ( leżącej na działce ewidencyjnej nr [...] ) Prezes Zarządu skarżącej spółki A K nie odjął z powierzchni użytkowanej działki wyłączeń znajdujących się w południowej części działki, w szczególności przy granicy z działką ewidencyjną nr [...]. Wyłączenia te są widoczne na fotografiach nr 60 i 61 oraz na obrazie ortofotomapy ( wykonanej na podstawie zdjęcia z dnia 8 lipca 2010 r. ). Pomiar na obrazie ortofotomapy został potwierdzony przez manualny pomiar powierzchni uprawnionej, dokonany w trakcie kontroli w dniu 24 marca 2010 r.

Dalej organ podkreślił, że zgromadzoną dokumentację rozszerzono poprzez wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na wydruku ortofotomapy oraz na wydrukach załączników graficznych obrazujących lokalizację działek rolnych. Lokalizacja ta pokrywała się generalnie ze szkicem naniesionym przez samego producenta rolnego na załącznikach graficznych. Przy stwierdzaniu nieprawidłowości dotyczących konkretnych działek organ korzystał z danych zawartych w Systemie Identyfikacji Gruntów i Działek Rolnych ( LPIS) – danych osobowych, informacji dotyczących położenia i powierzchni działki oraz rodzaju użytkowania. Na podstawie tego systemu tworzone są powyższe załączniki graficzne.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy w ramach kontroli wzajemnej zgodności stwierdził dla działki rolnej BZ niezgodność polegającą na tym , iż grunt orny nie jest wykorzystywany do uprawy roślin lub nie jest ugorowany, dla działki rolnej BZZ stwierdzono, iż producent nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta, dla działki CC stwierdzono nieprawidłowość jak dla działki BZZ ( brak koszenia, usuwania okrywy roślinnej i brak wypasu zwierząt ). Wykonano przy tym wytyczne WSA w Poznaniu i do akt sprawy załączono fotografie dotyczące działek BZ ( zdjęcia nr 16, 17, 18, 19, 20, 21, 77 i 78 ), BZZ ( zdjęcia nr 36, 37, 38, 39, 40 ) oraz CC ( zdjęcia nr 6, 7, 8 ). Powyższe zdjęcia włączono do materiału dowodowego sprawy na mocy postanowienia z dnia 26 września 2012 r. Sąd, mając na względzie również treść protokołu kontroli, uznał za prawidłowe twierdzenia organu że zdjęcia te potwierdziły istnienie terenów nieskoszonych lub wyłączonych ze względu na brak użytkowania, co miało bezpośredni wpływ na zastosowanie wobec producenta rolnego odpowiednich sankcji z tytułu nieprzestrzegania minimalnych norm na tych działkach rolnych . Z tego też względu należało uznać, że w tym zakresie materiał dowodowy sprawy został uzupełniony we wskazany przez Sąd wyczerpujący sposób.

Skoro więc z załączonych do akt sprawy zdjęć wynika brak użytkowania, ugorowania, koszenia, usuwania okrywy roślinnej, wypasu zwierząt to odmienne twierdzenia strony skarżącej w powyższej kwestii są gołosłowne i bez znaczenia. Stwierdzenie zaś, że w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności doszło do naruszenia norm dobrej kultury rolnej ( NO1.1 i NO4.1 ) było wystarczającą podstawą pomniejszenia płatności JPO, specjalnej płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych oraz płatności cukrowej w sposób i o kwoty wskazane bardzo dokładnie już w decyzji organu I instancji wraz z powołaniem właściwej podstawy prawnej.

Niezasadny okazał się zarzut strony skarżącej dotyczący działek nr[...], co stwierdzono już w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2012 r. Odnośnie tych działek Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, że o prawie do płatności przesądza posiadanie, nie zaś sam tytuł własności działki. W każdym przypadku warunkiem przyznania płatności jest faktycznie rolnicze użytkowanie gruntów zgłoszonych do płatności. Tym samym słusznie organy uznały, że strona nie może ubiegać się o płatności do tych działek rolnych, albowiem nie znajdowały się one w jej posiadaniu. Nie ma tez znaczenia w sprawie, że działki te zostały umieszczone przez organ w formularzu, ponieważ za prawidłowość całego wniosku o płatności odpowiada ostatecznie wnioskodawca.

Strona wskazywała też, że nie uczestniczyła w postępowaniu dowodowym i nie kwestionowała ustaleń pokontrolnych, gdyż nie wierzyła w przychylne traktowanie jej wniosku ze strony pracowników organów. Zdaniem Sądu argumentacja tego rodzaju nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w kwestii otrzymania płatności do gruntów rolnych jest wszczynane wyłącznie na podstawie wniosku indywidualnego producenta rolnego, wobec czego winien on dołożyć należytej staranności w celu wykazania istnienia podstaw do otrzymania określonej płatności. Organy zasadnie uznały, że postępowanie dotyczące dopłat różni się w pewnym zakresie od normalnego postępowania administracyjnego. Modyfikacji uległa w nim m. in. zasada dążenia do prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa, albowiem o ile strona kwestionuje poszczególne dowody zebrane w sprawie winna wykazać inicjatywę dowodową w tym zakresie, gdyż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne – zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( j. t. – Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm. ). Przepis art. 3 ust. 2 pkt. 4 tej ustawy dokonuje zaś ograniczenia zasady wyrażonej w art. 10 kpa, gdyż wprowadza on nakaz zapewnienia stronom ( ale tylko na ich żądanie ) czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyłączono przy tym możliwość zastosowania art. 81 kpa. Co do możliwości przeprowadzania kontroli gospodarstwa na miejscu pod nieobecność producenta rolnego organ II instancji zasadnie powołał się na art. 31 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zdaniem Sądu organ wykonał również wytyczne zawarte w wyroku WSA z dnia 12 kwietnia 2012 r. w kwestii wyjaśnienia braku możliwości zastosowania w sprawie art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 (WE) nr 247/2006 (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 11782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009) oraz art. 37 a ustawy i płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 15 marca 2010 r. (DZ.U.2010.36.1977). W uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazano bowiem wyraźnie, że odpowiednich zmniejszeń czy wykluczeń z płatności nie stosuje się, jeżeli ich wysokość nie przekracza kwoty 100 euro. W przedmiotowej sprawie łączne zmniejszenie płatności wynosiło 2.588,27 zł, co stanowiło więc kwotę przekraczającą wartość 100 euro.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j. t. – Dz. U. z 2012 r., nr 270 ), o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.