Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1040/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, ust. 3, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 20 ust. 1, ust. 2, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 120, art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 par. 1, art. 191, art. 200
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia NSA Sylwia Zapalska (spr.) Asesor sądowy WSA Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2008r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008r I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej S. K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/Sz. Widłak /-/St. Małek /-/S. Zapalska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) o nr (...) Prezydent Miasta ustalił S. K. (współwłaścicielce) wymiar podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie (...) zł. płatny w czterech ratach do dnia 15 marca 2008 r., 15 maja 2008 r., 15 września 2008 r. i 15 listopada 2008 r. po (...) zł. W uzasadnieniu powyższego wymiaru Prezydent podniósł, że wysokość podatku od nieruchomości ustalił mając na uwadze:

1. budynki mieszkalne - wys. pow. 2.20 m, podstawa 61,40 m2, stawka (...) zł/m2 – kwota podatku (...) zł.

2. budynki pozostałe niemieszkalne wys. 1,40 – 2,20 m – 50% powierzchni, podstawa 2.00 m2, stawka (...) zł/m2, - kwota podatku (...) zł.

3. budynki pozostałe niemieszkalne wys. Pow. 2,20 m – podstawa 12,00 m2, stawka (...) zł/m2, kwota podatku (...) zł.

4. grunty pozostałe – podstawa 468,00 m2, stawka (...) zł/m2, kwota podatku (...) zł.

Decyzja zawierała pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Prezydenta Miasta w terminie 14 dni od daty doręczenia.

Z tej możliwości skorzystała S. K. i wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w którym domagała się uchylenia decyzji z dnia (...) z uwagi na niewłaściwe naliczenie podatku od nieruchomości i objęcie podatkiem całej nieruchomości, której jest współwłaścicielem, a położonej przy ul. H. w O. o pow. 896 m2 nr działki (...) nr mapy (...).

Odwołująca podkreśliła, że od momentu nabycia nieruchomości podatek opłacała przez wszystkie lata za cały grunt o pow. 896 m2, a nie jak wskazuje decyzja z 2008 r. za grunt o pow. 468,00 zł/m2. Do odwołania załączyła odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia (...) (...) z którego wynika, że M. K. i S. K. córki E. i A. L. nabyły przez zasiedlenie własność nieruchomości zabudowanej położonej w O. przy ul. dawnej D. o pow. 896 m2, oznaczonej w rejestrze gruntów miasta O. nr mapy (...) i nr działki (...).

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje Prezydenta Miasta z dnia (...) w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreśla, że organ I instancji prawidłowo jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240 poz. 2027 ze zm.) w myśl, którego podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego wymiaru podatku i świadczeń, oznaczenie nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Z załączonego rejestru gruntów – wykaz zmian z dnia (...) załącznik 1 str. 2 właścicielem działki nr (...) o pow. 0,0896 ha był J. S. zam. – S. Na podstawie aktu notarialnego z dnia (...) rep. (...) dokonano sprzedaży przedmiotowej działki grunt o pow. 0,0428 ha I. i A. L. zam. w O. ul. W. i ul. P. Z tego względu za podstawę wymiaru podatku od n nieruchomości Prezydent Miasta zgodnie z ewidencją gruntów i budynków z dnia (...) przyjął, że gruntów o pow. 468,00 m2 stanowi podstawę do opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca S. K. domaga się uchylenia niekorzystnej dla niej decyzji oraz podkreśla, że przez wszystkie lata od dnia nabycia własności działki o pow. 896m2 opłacała podatek od nieruchomości, aż do 2008 roku. Również przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości z dnia (...) podatek od nieruchomości o pow. 896 m2 płaciła jej matka E. L., która wraz z mężem A. grunty o pow. 896 m2 zakupili od E. S.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy – §rawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Natomiast na podstawie art. 134 – Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią Sad nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszystkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in pius).

Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do wysokości naliczonego podatku od nieruchomości, jednak skarżąca nie żąda zmniejszenia kwoty obciążenia podatkowego, zwiększenia i objęcia podatkiem całej nieruchomości położonej przy ul. H. (dawniej D.) w O. o pow. 896 m2 Nr działki (...) nr mapy (...).

Jak wynika z akt podatkowych postanowieniem z dnia (...), sygn. akt (...) Sądu Rejonowego Sąd stwierdził, iż M. K. i S. K. nabyły przez zasiedzenie własność nieruchomości zabudowanej, położonej w O. przy ul. D. o pow. 896 m2, oznaczonej w rejestrze gruntów miasta O. numerem mapy (...) i numerem działki (...), wchodzącej w skład nieruchomości w O. o obszarze 7.94.96 ha, zapisanej w księdze wieczystej P.B.N w O. kw Nr (...), którym zapisanym właścicielem jest E. S., syn J. i J. do współwłasności w częściach po ½ z dnia (...). Postanowienie jest prawomocne.

Z kolei z załączonych wypisów z rejestru gruntów wynika, że właścicielem działki nr (...) o pow. 896 m2 przy ul. H. jest J. S. syn E. i M. oraz, że jest osobą zgłaszającą zmianę - zawiadomienie o zmianie w danych ewidencji gruntów i budynków z (...).

Z załączonych do akt administracyjnych decyzji prezydenta Miasta za lata od 2000 r. do 2007 r. wynika, że decyzje były kierowane przez te wszystkie lata do S. K. właścicielki nieruchomości (grunty pozostałe 978 m2, a w 2007 r. – grunty pozostałe 896 m2) i że przez te wszystkie lata to ona opłacała podatek od nieruchomości od całej spornej powierzchni.

Z akt również wynika, że S. K., a nie J. S. składała w Urzędzie Miejskim informacje w sprawie podatku od nieruchomości. Zmiana decyzji w sprawie ustalenia skarżącej S. K. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości przez organ I instancji – Prezydenta Miasta nastąpiła dopiero (...) w związku z zawiadomieniem z upoważnienia Starosty przez Podinspektora w Wydziale Geodezji, Kartografi, Katastru Gospodarki Nieruchomościami i Mieniem Powiatu z dnia (...) k. 19 akt administracyjnych I instancji. Zawiadomienie to było związane z aktem notarialnym z (...) Rep. (...). Zdaniem skarżącej to ona jest właścicielem od 30 lat całego gruntu o pow. 896 m2 od którego opłacała podatek od nieruchomości, a J. Si. syn E. S. nie posiadał żadnego prawa do jego dysponowania.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm.) podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi ich powierzchnia. Natomiast prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) stanowi, że podstawą wymiaru podatków i świadczeń – stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Stanowisko organu odwoławczego jest także zgodne z prezentowanym w orzecznictwie i literaturze prawnej (porównaj L. Etel – Podatek od nieruchomości, rolny, leśny II wydanie Warszawa 2005 r.) poglądem, że kwestionowanie danych dotyczących powierzchni gruntów może odbywać się w odrębnym postępowaniu.

Sąd nie ma żadnej wątpliwości co do powyższego poglądu, to jednak w ocenie Sądu stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie pozwalał na poprzestaniu zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące:

1. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych z zastrzeżeniem ust.3;

2. posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3. użytkownikami wieczystymi gruntów;

4. posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

– wynika z umowy zawartej z właścicielem z Agencją Własności Rolnej Skarbu państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych nie stanowiących odrębnych nieruchomości;

– jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Art. 3 ust. 3 cyt. ustawy stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym, np. pozostaje w posiadaniu zależnym.

W niniejszej sprawie skarżąca powołuje się na błędne ustalenia wielkości nieruchomości którą włada, ale również, że od 30 lat jest posiadaczem spornej części nieruchomości. Dokładne ustalenia postępowania podatkowego nie tylko decydują o podstawie opodatkowania ale również o podmiotach opodatkowania.

W myśl art. 20 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje w odniesieniu do gruntów ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntów oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenie ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Z kolei art. 20 ust. 2 cyt. ustawy stanowi, że w ewidencji gruntów i budynków wskazuje się także:

1. właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części,

2. miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt. 1,

3. informacje o wpisie do rejestru zabytków,

4. wartość nieruchomości.

Stanowisko skarżącej, że jest właścicielem, a zarazem posiadaczem spornej części niż ustalony inny podmiot przez organ podatkowy w 2008 r. wymagało od organu podatkowego podjęcia działań zmierzających do ustalenia rzeczywistego rozmiaru, tzn. "grunty pozostałe", tym bardziej, że do akt sprawy do odwołania zostało dołączone prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego z dnia (...), sygn. akt (...).

W myśl zasad ogólnych – art. 120, 121, 122 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) która w sprawie ma zastosowanie, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Wyrażone tam zasady wynikają z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji w przypadku gdy organ podatkowy zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia sprawy jej nie wyjaśnił i nie informował w sposób dostateczny podatnika, tym bardziej, że z pism skarżącej wynika, że jest osobą w starszym wieku i nieporadną.

Natomiast z treści art. 180 Ordynacji wynika, że organ powinien dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, łącznie z zawieszeniem postępowania i wyjaśnieniem co faktycznie było powodem zmiany w danych ewidencji gruntów i budynków.

Na podkreślenie zasługuje także art. 187 § 1 Ordynacji, ponieważ ustawodawca w przepisie tym zawarł tzw. zasadę kompletności i zgodnie z nią organy podatkowe zobowiązane są zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy.

Sąd mając na uwadze wskazania ustawodawcy zawarte w tych powyższych przepisach doszedł do wniosku, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe pozbawiona jest merytorycznej analizy zgromadzonego materiału odnośnie spornej kwestii. Ma także charakter dowolnej, a więc sprzecznej z zasadą zawartą w art. 191 Ordynacji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe winny kierować się wyżej wskazanym poglądem, dokładnie ustalić, kto jest właścicielem tzw. grunty pozostałe – 896 m2, kto faktycznie je posiada i na jakiej podstawie przez wszystkie lata od 1988 r. skarżąca opłacała podatek od nieruchomości, tzn. na jakiej podstawie organ podatkowy naliczał ten podatek, tym bardziej, że taką podstawę zgodnie z art. 21 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne nie mogło być samo postanowienie o stwierdzeniu nabycia własności w drodze zasiedzenia. Także przy ponownym rozpoznaniu organy nie powinny zapominać o treści art. 200 Ordynacji, który to przepis został naruszony przez organ II instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Skoro stwierdzone przez Sąd uchybienia przepisom prawa formalnego mogły mieć wpływ na wynik postępowania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku

O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 200, a pkt III sentencji znajduje uzasadnienie w treści art. 152 cyt. ustawy.

/-/Sz. Widłak /-/ St. Małek /-/S. Zapalska

LF