Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 898/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 165 par. 1,  art. 145 par. 1 i 2,  art. 210 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 85 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A SE w H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013 -2014 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO lub Kolegium) działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 749 ze zm., dalej O.p.) po rozpatrzeniu odwołania (pismo z dnia [...]) wniesionego przez: T. S. oraz U. K. od decyzji Prezydenta Miasta Ż. (dalej jako Prezydent Miasta) z dnia [...] roku (Nr [...]) odmawiającej A [...], [...] (dalej jako Spółka lub A) stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013-2014, postanowieniem z dnia [...] r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

Prezentując dotychczasowy przebieg postępowania SKO wskazało, że w dniu [...] roku S. Z. złożył w imieniu i na rzecz A wniosek stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013-2014. Do wniosku S. Z. załączył pełnomocnictwo podpisane przez dwóch prokurentów podatnika – A. K. oraz B. W..

Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta odmówił A stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013-2014. Decyzję tę doręczono S. Z..

Od tej decyzji odwołanie, w imieniu i na rzecz podatnika wnieśli prokurenci: T. S. oraz U. K..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdzając niedopuszczalność odwołania, w pierwszej kolejności wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia RADY (WE) NR 2157/2001 z dnia 8 października 2001 roku w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz. U. UE. L. Nr 294 poz.1) przez łączenie się spółek może powstać spółka europejska (SE). Jeżeli spółka ta ma siedzibę za granicą, z mocy art. 5 ust. 2 lit. b) ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (t. j. Dz. U. z 2007 roku, Nr 155 poz. 1095 ze zm., dalej u.s.d.g.) jest osobą zagraniczną, która dla wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosownie do art. 85 ust. 1 tej ustawy, może tworzyć oddziały z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oddziałem, z mocy art. 5 pkt 4 tej ustawy są wyodrębnione i samodzielne organizacyjnie części działalności gospodarczej, wykonywanej przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Zdaniem SKO podkreślenia wymagało, że oddział stanowi wewnętrzną jednostkę określonej struktury organizacyjno-prawnej, mającej zazwyczaj własną podmiotowość prawną (zob. A. Szajkowski (w:) S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, t. II, Warszawa 2002, str. 48) i nie posiada odrębnej od przedsiębiorcy osobowości prawnej, a jedynie z jego osobowości prawnej czerpie moc do wszystkich samodzielnych działań mogących wpływać na treść, zawiązywanie, zmianę i rozwiązywanie, a także kształtowanie się stosunków prawnych (zob. M. Zdyb, Prawo działalności gospodarczej komentarz do ustawy z dnia 19 listopada 1999 r., Kraków 2000, str. 67). Stroną stosunku prawnego będzie więc zawsze spółka jako osoba prawna, a nie jej oddział (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 roku, III CZP 119/05).

Kolegium podkreśliło, że skoro oddział nie posiada odrębnej od przedsiębiorcy osobowości prawnej, to w świetle art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2010 roku, nr 95, poz. 613 ze zm., dalej u.p.o.l.) podatnikiem podatku od nieruchomości jest spółka europejska, a nie jej oddział. Przedsiębiorca zagraniczny (a nie jego oddział) będzie podmiotem uprawnień wynikających z przepisów prawa publicznego, będzie stroną w postępowaniu i punktem odniesienia dla wszelkich związanych z tym praw i obowiązków (por. M. Szydło, Glosa z 2004 roku, Nr 12). Natomiast oddział przedsiębiorcy zagranicznego, jako że działa na rachunek danego przedsiębiorcy, nie może występować samodzielnie w postępowaniu, a jedynie jako podmiot reprezentujący samego przedsiębiorcę zagranicznego (por. L. Laszczyński, Oddział zagranicznego przedsiębiorcy, Prz. Pub. z 2010 roku, Nr 8).

SKO akcentowało, że adresatem decyzji stwierdzającej nadpłatę podatkową powinna być zatem spółka europejska, a nie jej oddział. To przedsiębiorca zagraniczny staje się podmiotem praw i obowiązków wynikających z decyzji i to on, poprzez swój oddział, uczestniczy w postępowaniu administracyjnym jako strona. On też jest stroną toczącego się później postępowania administracyjnego. Wydzielenie z majątku przedsiębiorcy zagranicznego określonych środków materialnych, przeznaczonych do wyposażenia oddziału w sposób umożliwiający mu należyte funkcjonowanie, jak i prowadzenie przez oddział odrębnej rachunkowości (co wynika z obowiązku określonego w art. 90 ust. 2 u.s.d.g.) nie może prowadzić do uznania oddziału przedsiębiorcy zagranicznego za odrębny od tego przedsiębiorcy podmiot prawa. Odnosi się to także do postępowania podatkowego, w którym uczestniczy przedsiębiorca zagraniczny oznaczony przez polską administrację podatkową właściwym Numerem Identyfikacji Podatkowej (zob. postanowienie WSA w Opolu z dnia 7 listopada 2007 roku, sygn. akt I SA/Op 189/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ewentualny numer NIP nadany Oddziałowi będzie używany tylko w takim zakresie, w jakim Oddział pełni rolę płatnika podatku dochodowego oraz składek na ubezpieczenie zatrudnianych w Polsce pracowników (zob. pismo Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia z dnia 24 lutego 2010 roku, znak: IPPP1/443-1291/09-2/IG, opubl. www.mf.gov.pl).

Kolegium zastrzegło, że z mocy art. 87 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca zagraniczny tworzący oddział jest obowiązany ustanowić osobę upoważnioną w oddziale do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego. Dodać przy tym trzeba, że z mocy art. 88 tej ustawy przedsiębiorca zagraniczny może rozpocząć działalność w ramach oddziału po uzyskaniu wpisu oddziału do rejestru przedsiębiorców. Zasady wpisu do rejestru przedsiębiorców określają przepisy odrębnej ustawy.

Badając stan faktyczny sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że A. K. oraz B. W. są prokurentami A ODDZIAŁ W POLSCE. Przedsiębiorcę zagranicznego natomiast reprezentuje zarząd, który składa się minimum z dwóch i maksimum dwunastu członków. Spółkę reprezentuje dwóch członków zarządu łącznie lub jeden z nich wraz z jednym prokurentem łącznie.

Zdaniem SKO spostrzeżenie te były istotne z tej przyczyny, że z mocy art. 109 (1) § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm., dalej K.c.) prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Prokura jest więc pełnomocnictwem, co jest ważne, albowiem "załączenie udzielonego na piśmie pełnomocnictwa ogólnego do akt kontroli podatkowej nie stanowi zgłoszenia się pełnomocnika do udziału w postępowaniu podatkowym, jeżeli zostanie ono następnie wszczęte w stosunku do kontrolowanego uprzednio podatnika" (wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 roku, sygn. akt I FSK 690/08, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, nawet wykonywanie zastępstwa procesowego przed tym samym organem, ale w różnych sprawach, rodzi każdorazowo obowiązek dołączania do akt nowo zawiązanej sprawy dokumentu pełnomocnictwa (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2008 roku, sygn. akt II FSK 128/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Załączenie udzielonego na piśmie pełnomocnictwa ogólnego do akt czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, czy też postępowania podatkowego nie stanowi zgłoszenia się pełnomocnika do udziału w kolejnym postępowaniu podatkowym, jeżeli zostanie ono następnie wszczęte w stosunku do kontrolowanego uprzednio podatnika (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2007 roku, sygn. akt II FSK 1217/06, opubl. LEX nr 341989). Nawet załączenie pełnomocnictwa ogólnego do akt czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, czy też postępowania podatkowego nie jest prawnie skuteczne dla kolejnego postępowania podatkowego i nie zwalnia pełnomocnika od załączenia pełnomocnictwa do akt postępowania podatkowego (zob. wyroki NSA z dnia: 8 lipca 2009 roku, sygn. akt II FSK 690/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 21 maja 2008 roku, sygn. akt I FSK 648/07, opubl. LEX nr 471481). Nie może ustanowić pełnomocnika w postępowaniu podatkowym, które, co podkreśla NSA, jeszcze się nie toczy, jako że nie można w sposób pewny antycypować, że zostanie wszczęte (wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2007 roku, sygn. akt II FSK 682/07, opubl. LEX nr 361251).

Zdaniem Kolegium wniosek o stwierdzenie nadpłaty podpisany przez prokurentów A Oddział w Polsce nie skutkował wszczęciem postępowania w sprawie, jako że do reprezentacji przedsiębiorcy zagranicznego konieczny był udział członka zarządu tego oddziału. Prokurenci, na gruncie postępowania administracyjnego są jedynie pełnomocnikami, przypomnieć zaś należy, że z mocy art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo takie do akt nie zostało złożone, wobec czego, jak podkreśla NSA, nie mogło zakończyć się wydaniem decyzji postępowanie, które nie zostało wszczęte. W takiej sytuacji nie toczy się postępowanie administracyjne w sprawie, lecz jedynie postępowanie faktyczne. Czynności dokonywane w ramach tej sprawy nie wywołują żadnych skutków prawnych (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2005 roku, sygn. akt FSK 2113/04, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Kolegium również zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona, albowiem organ pierwszej instancji przekazał ją S. Z., który swoje umocowanie wywiódł z pełnomocnictwa podpisanego jedynie przez prokurentów, samo zaś "dowiedzenie się" adresata o treści pisma, jeżeli nie nastąpiło drogą oficjalnego doręczenia, nie ma znaczenia prawnego (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Zakamycze 2005, s. 494), zaś odwołanie od decyzji wydanej, a niedoręczonej, jest niedopuszczalne (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2000 roku, sygn akt V SA 821/99, opubl. OSA z 2000 roku, nr 10). Odwołanie wniesione w takich okolicznościach jest niedopuszczalne, albowiem brak jest przedmiotu zaskarżenia (wydana decyzja nie weszła skutecznie do obrotu prawnego). W tej sytuacji nie można uruchomić środka prawnego od decyzji wydanej, a nie doręczonej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 roku, sygn. akt III SA/Wa 1604/07, opubl. LEX nr 376841).

W skardze na postanowienie SKO z dnia [...] r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania pełnomocnik w imieniu A działającej poprzez Oddział w Polsce z siedziba w K. zarzucał naruszenie:

1. art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez powołanie w uzasadnieniu faktycznym i uzasadnieniu prawnym Postanowienia odmiennych i rozbieżnych ustaleń faktycznych, tj. wskazanie w uzasadnieniu faktycznym, iż wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013-2014 został wniesiony przez pełnomocnika Spółki S. Z., podczas gdy w uzasadnieniu prawnym wskazano, iż wniosek ten został podpisany przez dwóch prokurentów Spółki;

2. art. 165a § 1 w zw. z art. 165 § 1 w zw. z art. 135 O.p. w zw. z art. 109 § 1, 109 § 1, 109 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. 2014 poz. 121 ze zm., dalej: "k.c.") w zw. z art. 17 ust. 1 oraz art. 36 pkt 14 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1203, dalej: " ustawa o KRS") oraz w zw. z art. 85 ust. 1 i 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej t.j. (Dz. U. 2015 r. poz. 584 ze zm., dalej: "usdg") poprzez uznanie, iż wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2013-2014 został wniesiony przez osoby nie posiadające prawa do reprezentowania Spółki, tj. przez dwóch prokurentów oddziałowych, którzy dodatkowo nie załączyli do akt sprawy dokumentu udzielenia prokury, co zdaniem Organu prowadzi do wniosku, że postępowanie o stwierdzenie nadpłaty nie mogło zostać wszczęte;

3. art. 144 w zw. z art. 145 § 2 o.p. w zw. z art. 135 o.p. oraz w zw. z art. 109 (1) § 1, 109 (4) § 1, 109 (5) k.c. oraz w zw. z art. 85 ust. 1 i 86 usdg poprzez uznanie, iż doręczenie decyzji pełnomocnikowi Spółki – S. Z., któremu pełnomocnictwa udzieliło dwóch prokurentów oddziałowych, było nieprawidłowe;

4. art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 135 o.p. w zw. z art. 109 (1) § 1, 109 (4) § 1, 109 (5) k.c. oraz w zw. z art. 85 ust. 1 i 86 usdg poprzez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, a więc uznanie, że dwóch prokurentów oddziałowych nie było uprawnionych do reprezentowania Spółki i wniesienia w jej imieniu odwołania od decyzji.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca najpierw zaprezentowała dotychczasowy przebieg postępowania (pkt. I skargi) oraz przedstawiła uwagi ogólne na temat sposobu reprezentacji spółki europejskiej (SE), w tym kwestie dotyczące umocowania prokurentów (pkt. II skargi). Pełnomocnik podkreślał, że spółka europejska jest uważana za spółkę akcyjną w państwie członkowskim, w którym ma ona swoją siedzibę. Oznacza to, że spółka europejska może być reprezentowana przez organy tej spółki w sposób przewidziany przez przepisy krajowe dotyczące spółek akcyjnych państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba tej spółki. Zasady reprezentacji wynikające z tych przepisów wskazuje się w KRS oddziału poprzez który prowadzona jest działalność gospodarcza spółki na terenie Polski. Zdaniem pełnomocnika w Polsce spółka europejska może prowadzić działalność wyłącznie poprzez oddział. Zasady reprezentacji oddziału zostały określone w polskich przepisach.

W pkt. III skargi uzasadniając zarzuty strona podkreślała należyte umocowanie prokurentów do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego w Polsce. Na wstępie tych uwag pełnomocnik zwracał uwagę, że do reprezentowania Spółki zgodnie z informacjami zawartymi w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego uprawnione są dwie grupy podmiotów:

a. do reprezentowania Spółki zgodnie z zasadami reprezentacji wynikającymi z przepisów państwa siedziby Spółki właściwymi dla spółek akcyjnych - dwóch członków zarządu łącznie lub jeden z nich wraz z jednym prokurentem łącznie;

b. do reprezentowania Spółki poprzez Oddział w ramach dzielności prowadzonej na terytorium Polski - prokurenci oddziałowi, którym udzielona została prokura oddziałowa łączna (samodzielnie dwóch prokurentów łącznie).

Autor skargi wywodził, że zupełnie błędny jest pogląd organu, iż prokurenci mogli działać w imieniu Spółki tylko łącznie z "członkiem zarządu tego oddziału". Pełnomocnik wskazywał, że Oddział nie posiada zarządu, a organ zdaje się odwoływać do wpisu w KRS wskazującego na sposób reprezentacji Spółki wynikający z prawa właściwego dla siedziby Spółki. Tym samym organ dokonuje niedopuszczalnego pomieszania dwóch porządków, tj. zasad dotyczących reprezentacji Spółki (wynikających z przepisów państwa siedziby Spółki i dotyczących spółki akcyjnej) oraz oddziału reprezentowanego stosownie do regulacji polskich przepisów.

Autor skargi zauważał, że podmiotem biorącym udział w postępowaniu przed Prezydentem Miasta była Spółka reprezentowana przez Oddział zgodnie z zasadami reprezentacji wynikającymi z KRS. Wszelkie działania podejmowane przez osoby uprawnione do reprezentacji Oddziału wywierały skutek nie tylko wobec samego Oddziału, ale i w stosunku do Spółki, Oddział nie posiada bowiem "osobnej osobowości prawnej". Zastosowanie znajdują wyłącznie polskie przepisy dotyczące zasad reprezentacji oddziału. Zdaniem pełnomocnika Spółkę na terytorium Polski poprzez Oddział mogli reprezentować prokurenci zgłoszeni do rejestru przedsiębiorców, którym zgodnie z polskimi przepisami udzielona została prokura oddziałowa łączna (między innymi A. K. i B. W., co wynika z KRS). Pełnomocnik akcentował, że takie stanowisko znajduje uzasadnienie zarówno w poglądach judykatury i doktryna, a na dowód czego wskazał na wyrok Sądu Okręgowego Warszawie z dnia 12 lutego 2009 r., (sygn. akt IV Ca 11/09) oraz Komentarz do Kodeksu cywilnego. (Prof. zw. dr hab. Maksymilian Pazdan w: K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. T. 1, Wyd. 8, Warszawa 2015).

W zakresie poglądu SKO o braku wykazania umocowania prokurentów, autor skargi wywodził, że organ całkowicie pominął fakt, iż pełnomocnictwo ogólne nie jest instytucją tożsamą z prokurą, która charakteryzuje się cechami odróżniającymi ją od pełnomocnictw udzielanych na ogólnych zasadach" (Kidyba Andrzej, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom 1. Część ogólna, wyd. 11, WKP 2012). Do takich cech zalicza się między innymi: ograniczony krąg podmiotów, które mogą udzielić prokury, specyficznie określony zakres umocowania oraz jawność prokury.

Prokura jest instytucją dużo szerszą niż pełnomocnictwo, nawet pełnomocnictwo ogólne. Właściwym dokumentem potwierdzający udzielenie prokury A. K. i B. W. jest odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. To bowiem z niego wynika, iż dana, konkretna osoba jest prokurentem. Potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2020/07.

Autor skargi podkreślał, że cytowane w postanowieniu SKO orzeczenia odnoszą się do zupełnie innego stanu faktycznego. Dotyczą one bowiem pełnomocników, reprezentujących swoich mocodawców w konkretnych sprawach, a nie prokurentów.

Stanowisko zatem Organu jest całkowicie błędne, a przytoczone orzeczenia są irrelewantne i pozostają bez znaczenia dla niniejszej sprawy.

Zdaniem pełnomocnika stanowisko SKO w zakresie braku doręczenia spornego postanowienia jest błędne i nie znajduje uzasadnienia zarówno w stanie faktycznym, jak i prawnym sprawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W paragrafie 2 ww. przepisu ustawodawca wskazał jednak, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Wbrew twierdzeniu Organu doręczenie decyzji S. Z. było skuteczne, albowiem był on należycie umocowanym pełnomocnikiem, przez odpowiednio umocowanych prokurentów oddziałowych A, a jego umocowanie zostało wykazane w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Organy podatkowe były w posiadaniu zarówno pełnomocnictwa oraz odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego.

W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja/postanowienie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a."..

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd podzielając stanowisko strony skarżącej stwierdził, iż postanowienie SKO narusza prawo w sposób stanowiący podstawę do jego usunięcia z obrotu prawnego.

Stan faktyczny sprawy jest w istocie bezsporny, a jako że został zaprezentowany przy okazji opisywania stanowisk strony i organów, brak jest w ocenie Sądu konieczności jego powielania.

Istota sporu sprowadza się do ceny tego czy prokurenci oddziałowi byli uprawnieni do reprezentowania Spółki, która neguje stanowisko SKO co do tego, że prokurenci oddziałowi byli upoważnieni do reprezentowania Spółki działając jedynie łącznie z członkiem zarządu oraz, że prokurenci, jako pełnomocnicy byli zobowiązani do przedłożenia do akt sprawy dokumentu udzielenia prokury, a czego konsekwencją według Kolegium był brak wszczęcia postępowania podatkowego, gdyż wniosek o nadpłatę został podpisany przez osoby nieuprawnione do reprezentacji Spółki. Skarżąca neguje również stanowisko SKO co do tego, że decyzja nie została prawidłowo doręczona, gdyż doręczanie nastąpiło do rąk pełnomocnika, którego pełnomocnictwo zostało udzielone przez prokurentów oddziałowych nieposiadających prawa do reprezentacji Spółki, a czego konsekwencją było to, że odwołanie wniesione przez prokurentów oddziałowych było niedopuszczalne.

Mając na uwadze tak zakreślony spór przyjdzie w pierwszej kolejności wskazać, że Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd prawny zawarty w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt I CSK 769/12, że posłużenie się firmą oddziału osoby prawnej nie oznacza, że stroną tych czynności jest oddział jako niezależny podmiot stosunków prawnych, gdyż firma oddziału osoby prawnej przez jej powiązanie z nazwą osoby prawnej, podkreśla brak samodzielności oddziału wobec firmy osoby prawnej, w tym przedsiębiorcy. W takich przypadkach występuje więc w obrocie i postępowaniu sądowym sama osoba prawna będąca przedsiębiorcą i mająca swój oddział, z którego działalnością wiąże się dokonywana czynność prawna lub postępowanie sądowe. Jak dalej wywodzi Sąd Najwyższy, tak samo należy przyjąć w odniesieniu do oznaczenia przedsiębiorców zagranicznych działających za pośrednictwem oddziałów utworzonych zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Jak bowiem stanowi art. 90 pkt 1 tej ustawy, przedsiębiorca zagraniczny, który utworzył oddział, jest obowiązany używać do oznaczenia oddziału oryginalnej nazwy przedsiębiorcy zagranicznego wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej przedsiębiorcy oraz dodaniem wyrazów "oddział w Polsce". Posłużenie się takim określeniem przy czynnościach prawnych lub procesowych oznacza, że w czynnościach tych bierze udział sam przedsiębiorca zagraniczny, który utworzył w Polsce oddział, w ramach którego prowadzi działalność gospodarczą. Przyjęta interpretacja znajduje potwierdzenie w treści regulacji zawartych w art. 36 i art. 38 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Poza sporem w sprawie jest to, że Spółka A z siedzibą w H. w Niemczech prowadzi działalność w formie Spółki Europejskiej. Stosownie do art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2157/2001 z 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (Dz. U. UE Seria L nr 294 poz. 1) spółka europejska (SE) uważana jest za spółkę akcyjną podlegającą prawu państwa członkowskiego, w którym ma ona swoją statutową siedzibę. Zatem uprawniony jest pogląd, że Spółka jest przedsiębiorcą zagranicznym (art. 5 pkt. 3 usdg). Z przepisu art. 85 usdg wynika, że w celu wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedsiębiorcy zagraniczni mogą tworzyć oddziały, które w myśl art. 5 pkt 4 usdg stanowią wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności.

Poza sporem w sprawie jest również i to, że oddziały przedsiębiorców zagranicznych nie posiadają osobowości prawnej, tym samym działają w imieniu i na rzecz samych zagranicznych przedsiębiorstw (poza wskazanym wyżej wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2013 r., patrz też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 1773/09).

W tym miejscu warto odwołać się do argumentacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który w wyroku z 16 stycznia 2008 r. (sygn. akt I SA/Op 189/07): stwierdził m. in., że "wszelkie działania dokonane przez oddział przedsiębiorcy zagranicznego oraz wobec tego oddziału odnoszą bezpośrednio skutek prawny w stosunku do przedsiębiorcy zagranicznego. Adresatem decyzji administracyjnych, w których - zgodnie z zapisami w Krajowym Rejestrze Sądowym i stosownie do normy art. 90 pkt. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - oznaczenie przedsiębiorcy zagranicznego musi zawierać jego oryginalną nazwę z dodaniem wyrazów "oddział w Polsce", jest bezpośrednio sam przedsiębiorca zagraniczny. Zatem to przedsiębiorca zagraniczny staje się podmiotem praw i obowiązków wynikających z decyzji i to on, poprzez swój oddział, uczestniczy w postępowaniu administracyjnym jako strona". Zdaniem składu orzekającego nie sposób, w świetle powyższego oraz akt sprawy uznać, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. skierowana była do Oddziału, a nie do Spółki tj. A.

Ponadto skoro Oddział działa i reprezentuje Spółkę w Polsce, ale ze skutkiem prawnym dla samej Spółki, to nie sposób założyć, że zapisy KRS dotyczące reprezentacji Oddziału (dwuosobowa prokura łączna) nie pozwalają na ustanowienie pełnomocnika do reprezentowania Spółki w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed polskim organem podatkowym, a następnie sądem. Stosownie do art. 109 (1) § 1 Kodeksu cywilnego prokura jest pełnomocnictwem, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Zatem uwidocznieni w KRS jako prokurenci A. K. i B. W., działając łącznie, mogli ustanowić pełnomocnika, m. in. jak w spornym pełnomocnictwie z dnia [...]r., do "reprezentowania spółki przed właściwymi organami podatkowymi we wszystkich instancjach oraz we wszystkich rodzajach spraw dotyczących podatku od nieruchomości". W konsekwencji należy uznać, że pochodzący z tego samego dnia wniosek o stwierdzenie nadpłaty doprowadził do zgodnego z prawem wszczęcia postępowania podatkowego i wydania decyzji w tym przedmiocie. Sąd stwierdza, że na pełnomocnictwie widnieją zarówno oznaczenia A z siedzibą w H., jak i A Oddział w Polsce.

Mając na uwadze argumentację SKO przyjdzie zauważyć, że do reprezentowania Spółki zgodnie z informacjami zawartymi w KRS Spółki, uprawnione są dwie grupy podmiotów. Pierwsza do reprezentowania Spółki zgodnie z zasadami reprezentacji wynikającymi z przepisów państwa siedziby Spółki właściwymi dla spółek akcyjnych - dwóch członków zarządu łącznie lub jeden z nich wraz z jednym prokurentem łącznie oraz druga do reprezentowania Spółki poprzez Oddział w ramach dzielności prowadzonej na terytorium Polski - prokurenci oddziałowi. W KRS wyraźnie przy tym wskazano, że do reprezentowania Spółki w Polsce uprawnionych jest dwóch prokurentów oddziałowych łącznie i takie adnotacje znajdują się również przy nazwiskach obu wyżej wymienionych prokurentów, którzy podpisali pełnomocnictwo z dnia [...] r. dla S. Z..

Zdaniem Sądu nie jest do przyjęcia pogląd SKO, że ww. prokurenci mogli działać w imieniu Spółki tylko łącznie z "członkiem zarządu tego oddziału". Pomijając już to, że Oddział nie posiada zarządu, przyjdzie jeszcze raz podkreślić, że podmiotem biorącym udział w postępowaniu podatkowym przed Prezydentem Miasta była Spółka reprezentowana przez Oddział. Ten zaś może być reprezentowany, zgodnie z zapisami KRS, przez dwóch prokurentów. Pogląd SKO, że wobec tego, iż decyzja jest kierowana do Spółki, a nie Oddziału, każe przyjąć, iż pełnomocnictwo miało być udzielone przez dwóch członków zarządu Spółki lub członka zarządu z prokurentem, należy uznać za niezgodny z prawem. Ponadto tak formalistyczny pogląd pozbawiał by realnie możliwości działania Oddziału w Polsce, bez udziału zarządu Spółki Europejskiej, a to niewątpliwie wykraczałoby poza intencję projektodawców powołania oddziałów SE.

Jak już wskazano orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zgodne co do tego, że wszelkie działania podejmowane przez osoby uprawnione do reprezentacji Oddziału SE wywierają skutek nie tylko w stosunku do samego oddziału, ale i wobec spółki SE, której oddział nie posiada przecież odrębnej osobowości prawnej, a zatem czynności prawne dokonywane przez ustanowionego przez prokurentów oddziałowych pełnomocnika wywierają na gruncie polskim skutki dla Spółki SE.

W zakresie zarzutów skargi dotyczących wywodów SKO zdających kwestionować właściwe wykazanie umocowania prokurentów, Sąd ze względów już wyżej wyrażonych przyznaje rację Spółce. Zasadnie przy tym twierdzi strona skarżąca, że większość cytowanych przez Kolegium orzeczeń sądowych odnosi się do innych stanów faktycznych, albowiem dotyczy pełnomocników reprezentujących mocodawców w konkretnych sprawach, a nie prokurentów.

Ze względów wyżej wyrażonych Sąd stwierdza, że bezzasadny jest również pogląd SKO, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nie został skutecznie doręczona i nie weszła do obrotu prawnego. Stosownie do art. 145 § 1 i 2 O.p. pisma doręcza się stronie, a jeżeli ta ustanowiła pełnomocnika, temu pełnomocnikowi.

Zalecenia co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za zasadne i w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.