Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 910/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska, Asesor WSA Joanna Kruszewska – Grońska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] o w [...] (dalej: "Rektor (...)", "organ") utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] grudnia 2018 r. nr [...] odmawiającą [...] (dalej: "skarżący", "doktorant") przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu [...] października 2017 r. skarżący złożył wniosek o stypendium doktoranckie na rok akademicki 2017/2018 oraz wniosek o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych obowiązujących doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów Wydziału Teologicznego Uniwersytetu (...)w W. w roku akademickim 2017/2018.

Decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] organ przyznał skarżącemu stypendium doktoranckie z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2017/2018 w kwocie 1500 zł miesięcznie od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. oraz w kwocie 800 zł miesięcznie od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2018 r.

Jednocześnie decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Rektor (...), działając m.in. na podstawie art. 200 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: "p.s.w."), art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."), odmówił skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018. Motywując to rozstrzygnięcie organ wskazał, że stypendium, o które wnioskował skarżący - przyznawane na podstawie art. 200 p.s.w. - jest finansowane ze środków, o których mowa w art. 98 ust. 1 p.s.w., czyli z przychodów uczelni publicznej. Do przychodów tych należą m.in. dotacje z budżetu państwa, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1 - 6, 8, 9, i 11 oraz art. 94b, a zatem środki, z których cudzoziemcy nie powinni otrzymywać stypendiów doktoranckich.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Rektor (...) powołaną na wstępie decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W decyzji wydanej w drugiej instancji organ jako podstawę prawną wskazał art. 104 § 1 i art. 107 k.p.a. oraz art. 200 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 w związku z art. 207 ust. 1, art. 94 ust. 1 i ust. 6, a także art. 98 ust. 1 p.s.w.

W uzasadnieniu tej decyzji Rektor (...) podniósł, że doktorant z jednej strony otrzymuje stypendium na podstawie art. 200a p.s.w. - według złożonego wniosku, a z drugiej strony korzysta ze stypendium Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej - jako cudzoziemiec. Organ zaznaczył, iż będąc cudzoziemcem skarżący może wnioskować o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na podstawie art. 200a ustawy p.s.w. Zwiększenie to jest bowiem finansowane z dotacji podmiotowej uczelni otrzymywanej na podstawie art. 94b ust. 1 pkt 5 p.s.w. na dofinansowanie zadań projakościowych i mogą ubiegać się o nie zarówno doktoranci studiujący na zasadach obowiązujących obywateli polskich, jak i na innych zasadach, w tym także cudzoziemcy będący stypendystami strony polskiej, jeżeli należą do 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Obecnie skarżący otrzymuje stypendium projakościowe z art. 200a p.s.w. w wysokości 800 zł.

Rektor (...) wyjaśnił, że stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 p.s.w., jest finansowane ze środków wymienionych w art. 98 p.s.w. Chodzi tu o przychody uczelni publicznej, którymi są w szczególności dotacje z budżetu państwa, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1- 6, 8, 9 i 11 oraz art. 94b, z tym, że - co wymaga podkreślenia - stypendia doktoranckie są wypłacane wyłącznie z dotacji z art. 94 ust. 1 pkt 1 - 6 p.s.w., czyli z dotacji z budżetu państwa na zadania związane z: a) kształceniem studentów studiów stacjonarnych, b) kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, c) kształceniem kadr naukowych, d) utrzymaniem uczelni, w tym na remonty. Natomiast stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 p.s.w., nie jest finansowane z dotacji wskazanych w art. 94b, a w szczególności w ust. 5 tego art., bowiem środki te są przeznaczone na stypendia na dofinansowanie zadań projakościowych, a dokładnie na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów w uczelniach publicznych oraz niepublicznych i na podstawie tego przepisu skarżący otrzymuje stypendium projakościowe.

Powołując się na informacje uzyskane z działu księgowości uczelni, organ zaakcentował, iż środki na stypendium z art. 200 p.s.w., tj. pochodzące ze źródeł wskazanych w art. 98 ust. 1 p.s.w., są wypłacane na stypendia doktoranckie. Natomiast środki na stypendium z art. 200a p.s.w., pochodzące ze źródeł wymienionych w art. 94b ust. 1 pkt 5 p.s.w., są przeznaczane na zwiększenie stypendiów doktoranckich z dotacji projakościowej. Co więcej, zgodnie z art. 200a ust. 2 p.s.w. doktorantowi znajdującemu się w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, mogą zostać przyznane środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Kwota zwiększenia stypendium staje się stypendium doktoranckim. Zatem zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, które uzyskał skarżący decyzją Rektora nr [...] z [...] grudnia 2018 r., staje się stypendium doktoranckim, bowiem z powodów formalnych skarżący nie mógł uzyskać stypendium doktoranckiego z art. 200 p.s.w.

Pismem z [...] maja 2018 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na ww. decyzję Rektora (...) z [...] marca 2018 r., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie mu stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych latach studiów - jako osobie wyróżniającej się w nauce i należącej do ogólnowydziałowej grupy 30% najlepszych doktorantów.

Skarżący zarzucił organowi nieprawidłowe ustalenia w sprawie oraz zastosowanie normy prawnej niedotyczącej rozpatrywanego wniosku, tj. art. 200 p.s.w. i niezastosowanie art. 200a p.s.w. Podał, iż intencją art. 200a p.s.w. jest, aby beneficjentami dotacji projakościowej byli wszyscy doktoranci znajdujący się w grupie 30% najlepszych doktorantów, a nie tylko ci, którzy otrzymują stypendium albo tylko ci, którzy są obywatelami polskimi. Zdaniem skarżącego, posiada on takie same prawa do otrzymania stypendium doktoranckiego na zasadzie art. 200a p.s.w. jak obywatele polscy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu [...] maja 2018 r. Rektor (...), mając za podstawę art. 154 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wydał decyzję nr [...] , którą uchylił w trybie samokontroli własną zaskarżoną decyzję z [...] marca 2018 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podjętego w trybie autokontroli Rektor (...) powołał się na błędy zawarte w decyzji z [...] marca 2018 r., które mogły uniemożliwić skarżącemu w sposób prawidłowy i właściwy zrozumieć motywy działania organu w przedmiotowej sprawie, co w konsekwencji mogło go doprowadzić do błędnych wniosków. Otóż zaskarżona decyzja obarczona była następującymi błędami: błędem w pouczeniu (bowiem od zaskarżonej decyzji nie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.); błędem w podstawie prawnej (błędnie podano nazwę aktu wewnętrznego, na podstawie którego było przyznawane stypendium), a także błędami w postaci niewłaściwego wskazania imienia skarżącego ([...] ).

Organ uznał, iż należy wydać decyzję, która w swojej treści nie będzie zawierała błędnych treści i informacji. Wprawdzie poszczególne błędy w treści decyzji były prostowane postanowieniami z [...] marca 2018 r. nr [...] w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej i z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w sprawie sprostowania zamieszczonego w przedmiotowej decyzji pouczenia, to jednak w końcowym rozrachunku wielość powstałych pomyłek w treści decyzji może powodować trudność w jej zrozumieniu, dlatego za zasadne uznał uchylenie swojej decyzji Rektora z [...] marca 2018 r. Wraz z uchyleniem zaskarżonej decyzji zostają wyeliminowane z obrotu prawnego ww. postanowienia o sprostowaniu.

Powyższe rozstrzygnięcie organu z [...] maja 2018 r. skarżący również uczynił przedmiotem skargi do tut. Sądu, która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 1221/18.

W tej sytuacji postanowieniem z 18 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 910/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1221/18.

Wyrokiem z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1221/18, tut. Sąd uchylił decyzję z [...] maja 2018 r., wytykając Rektorowi (...) naruszenie art. 54 § 3 p.p.s.a., ponieważ organ zastosował instytucję samokontroli po to by naprawić błędy decyzji, a nie w celu uwzględnienia stanowiska skarżącego w całości, co stoi w sprzeczności z przesłankami określonymi w ww. przepisie. To orzeczenie Sądu stało się prawomocne wobec niezaskarżenia go przez żadną ze stron postępowania.

Postanowieniem z tut. 21 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 910/18, Sąd podjął postępowanie zawieszone postanowieniem z 18 lutego 2019 r. W konsekwencji wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Rektora (...) z [...] maja 2018 r., "aktualna" stała się skarga doktoranta na decyzję organu z [...] marca 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślić należy, że skarżący jako posiadacz ważnej Karty Polaka mógł podjąć studia doktoranckie w Polsce na zasadach obowiązujących obywateli polskich, zgodnie z art. 43 ust. 5a p.s.w. Jednakże, jak wynika z prawomocnej decyzji Prorektora ds. studenckich i kształcenia Uniwersytetu (...)w W. z [...] września 2014 r. nr [...] skarżący został przyjęty na studia doktoranckie w oparciu o art. 43 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 pkt 2 p.s.w., czyli jako cudzoziemiec, który może podejmować i odbywać kształcenie oraz uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, na zasadach odpłatności.

W dniu [...] października 2014 r. doktorant otrzymał informację z Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej uczelni o przyznaniu mu stypendium ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego na studia doktoranckie, poczynając od roku akademickiego 2014/2015 na cały okres trwania studiów. Od tej chwili skarżący odbywa studia jako stypendysta strony Polskiej, stosownie do art. 43 ust. 4 pkt 1 p.s.w. Powyższe stypendium przyznano skarżącemu na podstawie § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1501). W myśl tego przepisu, cudzoziemcy będący stypendystami strony polskiej, zwani dalej "stypendystami", podejmujący studia i szkolenia wymienione w § 1 ust. 1, albo uczestniczący w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, zwolnieni są z obowiązku ponoszenia opłat za naukę, o których mowa w § 17, i otrzymują miesięczne stypendium w wysokości - dla uczestników badań naukowych i prac rozwojowych, studiów doktoranckich, studiów podyplomowych, staży habilitacyjnych, naukowych, artystycznych, szkoleń specjalizacyjnych, medycznych staży podyplomowych i kursów dokształcających - do 250 % stawki. Zatem gdyby skarżący został przyjęty na studia doktoranckie na zasadach obwiązujących obywateli polskich (jako posiadacz Karty Polaka), to nie mógłby uzyskać wzmiankowanego stypendium.

Ponadto według § 14 ww. rozporządzenia, cudzoziemcy wyróżniający się w nauce mogą otrzymywać świadczenia stypendialne, nagrody i wyróżnienia wypłacane ze środków innych niż określone w art. 94 ust. 1 i 6 p.s.w., na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni.

Oznacza to, że cudzoziemcy odbywający studia na zasadach innych niż obowiązujące obywateli polskich, nie mogą korzystać ze stypendiów wypłacanych ze środków przydzielanych uczelniom publicznym na podstawie art. 94 ust. 1 i 6 p.s.w., tj. w formie stypendium socjalnego, zapomogi, stypendium dla najlepszych doktorantów, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Zatem fakt przyjęcia skarżącego na studia doktoranckie jako cudzoziemca implikuje brak możliwości ubiegania się o przyznanie stypendium doktoranckiego przewidzianego w art. 200 p.s.w. Stypendia, objęte tym przepisem, mogą być przyznawane tylko osobom odbywającym kształcenie na zasadach obowiązujących obywateli polskich, gdyż przeznaczone na nie środki, o których mowa w art. 94 ust. 1 oraz art. 94b p.s.w., wywodzą się z dotacji pochodzącej z budżetu państwa.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący uzyskał w sumie 96 punktów, co stawiało go na siódmej pozycji rankingowej, umożliwiającej przyznanie stypendium doktoranckiego za bardzo dobre osiągnięcia.

Stosownie do art. 200a ust. 1 p.s.w., zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich.

Przewidziane w wyż. cyt. przepisie art. 200a p.s.w. zwiększenie stypendium doktoranckiego jest finansowane z dotacji podmiotowej uczelni otrzymywanej na podstawie art. 94b ust. 1 pkt 5 p.s.w. (na zadania projakościowe) i o nie mogą ubiegać się zarówno doktoranci studiujący na zasadach obowiązujących obywateli polskich, jak i na innych zasadach, w tym także cudzoziemcy będący stypendystami strony polskiej, o ile należą do 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Celem dotacji projakościowej jest promowanie i wspieranie grupy 30% najlepszych doktorantów z całego ich grona, bez względu na posiadanie statusu stypendysty, czy też odbywanie studiów na zasadach obowiązujących obywateli polskich.

Skarżący skorzystał z możliwości przyznania mu stypendium w trybie art. 200a p.s.w., bowiem decyzją organu z [...] grudnia 2018 r. nr [...] otrzymał stypendium doktoranckie z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2017/2018 w kwocie 1500 zł miesięcznie od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. oraz w kwocie 800 zł miesięcznie od 1 stycznia 2018 do 30 września 2018 r.

Natomiast art. 200 ust. 5 p.s.w. stanowi, że stypendia, o których mowa w ust. 1 (tj. stypendia doktoranckie dla uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich), w uczelni publicznej są finansowane w szczególności w ramach środków, o których mowa w art. 98 ust. 1, a w jednostkach naukowych w szczególności w ramach środków przewidzianych na rozwój kadr naukowych w przepisach o finansowaniu nauki. Przepis art. 98 ust. 1 p.s.w. zawiera przykładowy katalog przychodów uczelni publicznych, wśród których wymienia dotacje z budżetu państwa, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1-6, 8, 9 i 11 oraz art. 94b (pkt 1).

W ocenie Sądu, Rektor (...) prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018 otrzymywanego przez uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich w trybie art. 200 p.s.w. Zaliczenie cudzoziemców do beneficjentów przedmiotowego stypendium pogarszałoby sytuację doktorantów studiujących na zasadach obowiązujących obywateli polskich, a źródła finansowania tego stypendium przemawiają za uznaniem, iż nie powinni go otrzymywać cudzoziemcy. Skarżący pobiera stypendium, o którym mowa w art. 200a p.s.w., a jako cudzoziemiec korzysta ze stypendium Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Okoliczność, iż domaga się przyznania również stypendium doktoranckiego przewidzianego w art. 200 ust. 1 p.s.w. i na tym tle polemizuje ze stanowiskiem organu w skardze, a także złożonych w toku postępowania sądowego pismach, nie może odnieść skutku wobec trafnego rozstrzygnięcia Rektora (...). Nie ma też znaczenia sam fakt posiadania przez doktoranta Karty Polaka, skoro – wedle jego własnego wyboru - został przyjęty na studia jako cudzoziemiec.

Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.