Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 567/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek /spr./ WSA Piotr Popek Protokolant ref. Katarzyna Kubik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu spółki z o.o. "A" w S. za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec i lipiec 2011 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. K. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], [...] w przedmiocie orzeczenia o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu spółki z o.o. "A" z siedzibą w S. (dalej określanej jako spółka) wraz z tą spółką oraz byłym członkiem zarządu Spółki, którą wydano w następujących okolicznościach sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej M. K. jako byłego członka zarządu spółki wraz z tą spółką i byłym członkiem zarządu spółki, za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec i lipiec 2011 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej M. K. oraz spółki i byłego członka jej zarządu za:

zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za:

- kwiecień 2011 r. w wysokości 261 802 zł (termin płatności upłynął 25 maja 2011 r.),

- czerwiec 2011 r. w wysokości 160 955 zł (termin płatności upłynął 25 lipca 2011 r.),

- lipiec 2011 r. w wysokości 355 423 zł (termin płatności upłynął 25 sierpnia 2011 r.)

odsetki za zwłokę od ww. zaległości naliczone do dnia wydania decyzji w łącznej wysokości 427 781 zł

koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 48 425,03 zł.

Z ustaleń faktycznych organu wynika, że umowę spółki zawarto dnia 2 czerwca 2008 r. Uchwałą z dnia 27 kwietnia 2011 r. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Wspólników Spółki powołało na wiceprezesa jej zarządu M. K., co w dniu 9 czerwca 2011 r. zostało wpisane do KRS. Uchwałą z dnia 6 września 2011 r. przyjęto jego rezygnację z funkcji, co wpisano do KRS w dniu 29 września 2011 r. Na podstawie deklaracji dla podatku od towarów i usług (deklaracje VAT-7) za kwiecień, czerwiec (wraz z korektą) i lipiec 2011 r. spółki powstała należność do zapłaty za te okresy, która nie została uregulowana i to pomimo skierowania do niej upomnień. Wobec tego na należności te wystawiono tytuły wykonawcze. Prowadzone przeciwko spółce przez Komornika Sądowego przy SR w S. postępowanie egzekucyjne (na skutek zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej decyzję taką podjął Sąd Rejonowy w S.) zostało umorzone z powodu braku dostatecznego majątku (ze zbytych nieruchomości organ podatkowy otrzymał kwotę pokrywającą nieznaczną część zaległości, a na zajętych rachunkach bankowych nie było środków, zaś zajętych pojazdów (maszyn) nie udało się spieniężyć), a przez Komornika Sądowego przy SR w R. wobec niepodjęcia przez wierzyciela czynności zmierzających do ustanowienia dla Spółki kuratora. Także Sąd Rejonowy w R. w październiku 2011 r. umorzył postępowanie upadłościowe prowadzone na żądanie jednego z wierzycieli z powodu braku dostatecznego majątku dłużnika. Egzekucje okazały się więc bezskuteczne.

Organ nie uwzględnił wyjaśnienia strony, że funkcję członka zarządu pełnił tylko przez 5 dni, od 9 do 13 czerwca 2011 r., a oświadczenie o rezygnacji złożył innemu członkowi zarządu. Oświadczenie to było bezskuteczne, ponieważ nie zostało zgłoszone właściwemu organowi, tj. walnemu zgromadzeniu wspólników, lecz wspólnikowi spółki. Ponadto organ dysponuje kopią pism z 2 lipca i 31 sierpnia 2011 r., które zostały podpisane przez członków zarządu spółki, w tym przez M. K., co potwierdza pełnienie przez niego tej funkcji także po dniu 13 czerwca 2011 r. Analiza dowodów pod kątem wystąpienia przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki wykazała, że stan taki istniał w czasie pełnienia przez M. K. funkcji członka zarządu. Przede wszystkim nieuregulowane były zobowiązania z tytułu podatku VAT za miesiące: kwiecień, czerwiec i lipiec 2011 r. Wprawdzie wniosek o ogłoszenie został zgłoszony przez jednego z wierzycieli Spółki, ale postępowanie to zostało umorzone wobec braku majątku, a zatem nie można na tej podstawie przyjąć, że został on zgłoszony we właściwym czasie, jak tego wymaga przesłanka wyłączająca odpowiedzialność określona w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. M. K. nie mógł więc skorzystać z faktu, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony przez kogoś innego. Brak było również podstawy do przyjęcia, że nie ponosi on winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, ponieważ nie zachodził wobec niego stan niemożności dokonania takiej czynności. Faktyczny podział czynności między członków zarządu, na który się powołał, nie ma wpływu na ich odpowiedzialność za zaległe zobowiązania spółki. W kwestii tej nie mogło być uwzględnione stanowisko Sądu Rejonowego w S., ponieważ Sąd ten formułował swoją ocenę na podstawie nieco innych dowodów, niż zgromadzone przez organ podatkowy. M. K. nie wskazał zaś na żadne mienie spółki, które mogłoby posłużyć do pokrycia zaległych zobowiązań. Podkreślono też, że wszystkie zaległości podatkowe objęte postępowaniem zostały zabezpieczone zastawem skarbowym ustanowionym w dniu 18 października 2012 r., a zatem zobowiązania te nie uległy przedawnieniu.

W odwołaniu M. K. zarzucił dokonanie błędnych ustaleń co do okresu pełnienia przez niego funkcji członka zarządu oraz wadliwą ocenę skutków prawnych złożonego oświadczenia o rezygnacji z pełnienia tej funkcji. Tymczasem 100 % udziałów w spółce posiadał G. W., a więc treść oświadczenia o rezygnacji z pełnionej funkcji dotarła do niego, o czym świadczyć ma także odręczna jego adnotacja z datą 13 czerwca 2011 r. o treści "akceptuję". Jako jedyny wspólnik mógł więc natychmiast podjąć decyzję o powołaniu nowego członka zarządu. Tym samym o rezygnacji wiedziała sama spółka. Jego mandat jako członka zarządu więc wygasł. Odwołujący się zwrócił także uwagę na stanowisko Sądu Rejonowego w R. wyrażone w sprawie o sygn. [...] dotyczącej orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o takim sam materiał dowodowy. Okres sprawowania przez M. K. funkcji członka zarządu wykluczał możliwość ponoszenia winy za brak zgłoszenia wniosku o upadłość.

Opisaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uznał, że decyzję o odpowiedzialności solidarnej wydano przed upływem terminu przedawnienia zaległości podatkowej, a więc bez naruszenia art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. W tym czasie doszło bowiem do wszczęcia postępowania karnoskarbowego w sprawie uporczywego niewypełniania obowiązku płacenia podatku VAT za okresy od grudnia 2010 r. do lipca 2011 r., jak też ustanowiono zastawy skarbowe na rzeczach ruchomych stanowiących własność spółki. M. K. pełnił zaś funkcję członka zarządu spółki od 27 kwietnia 2011 r. do 6 września 2011 r., a podnoszone przez niego w tym zakresie argumenty, m. in. to że pełnił tę funkcję dopiero od dnia wpisu do KRS w dniu 9 czerwca 2011 r., nie zasługiwały na uwzględnienie, podobnie jak to, że pełnił ją tylko do 13 czerwca 2011 r. Powołane przez stronę oświadczenie złożone G. W. o rezygnacji z pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu było bezskuteczne, ponieważ nie dokonano tego wobec właściwego organu. Jeżeli chodzi zaś o przedłożone orzeczenia Sądów Rejonowych organ zauważył, że w myśl art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, wiążący charakter ma rozstrzygnięcie sądu, a nie obejmuje ono motywów orzeczenia. Organ zgromadził zaś dodatkowe dowody w postaci pism z dnia 2 lipca 2011 r. i 31 sierpnia 2011 r., kierowanych w imieniu spółki do G. W. reprezentującego spółkę, podpisane przez M. K. - wiceprezesa zarządu, a także zawierające jego podpisy wniosek o zmianę wpisu w KRS złożony 15 lipca 2011 r. i sprawozdanie z działalności spółki za 2010 r. Pomimo zatem złożonej 13 czerwca 2011 r. rezygnacji nadal faktycznie pełnił funkcję członka zarządu i podpisywał dokumenty, czyli podejmował aktywne działania z zakresu prowadzenia spraw spółki. W czasie pełnienia tej funkcji upływały terminy płatności zobowiązań podatkowych w podatku VAT za kwiecień, czerwiec i lipiec 2011 r. Egzekucja administracyjna prowadzona wobec spółki okazała się jedynie w części skuteczna, a podejmowane czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zaspokojenia zobowiązań podatkowych. Majątek spółki był niewystarczający na zaspokojenie wszystkich ciążących na niej zobowiązań. Sąd upadłościowy, umarzając postępowanie upadłościowe wobec spółki stwierdził, że nie posiada ona majątku pozwalającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Powyższe w ocenie organu odwoławczego potwierdza istnienie określonych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanek do orzeczenia solidarnej odpowiedzialności M. K. ze spółką i innym członkiem zarządu, co do którego prowadzono odrębne postępowanie.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, M. K. nie wykazał, aby wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniających go od tej odpowiedzialności. Podkreślono, że członek zarządu spółki ma obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w takim czasie, by nie zniweczyć celu takiego postępowania, jakim jest równomierne zaspokojenie wierzycieli spółki. W sprawie zgromadzono materiał dowodowy wskazujący na nieregulowanie przez spółkę istniejących zobowiązań, które uzasadniały sformułowanie wniosku upadłościowego. Z uzasadnienia Sądu Rejonowego umarzającego postępowanie upadłościowe wszczęte na wniosek jednego z wierzycieli wynikało, że wniosek był spóźniony, a stan niewypłacalności spółki powstał już dnia 25 października 2010 r. W istocie, uwzględniając wymagalny a niezapłacony podatek dochodowy za czerwiec 2010 r., stan niewypłacalności Spółki istniał od dnia 20 lipca 2010 r., a 14-dniowy termin do zgłoszenia wniosku o upadłość upłynął 3 sierpnia 2010 r. Obejmując funkcję członka zarządu w dniu 27 kwietnia 2011 r. M. K. był zatem zobowiązany zgłosić wniosek o upadłość spółki w terminie dwóch tygodni, tj. do dnia 11 maja 2011 r. Obowiązku tego jednak nie dopełnił. Nie może zaś skutecznie uwolnić się odpowiedzialności wskazując, że sprawami finansowymi spółki zajmowała się inna osoba.

W skardze M. K., domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzucił naruszenie przez organy art. 116 § 1 i 2, 180 i 197 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że nie zachodzą po jego stronie okoliczności ekskulpacyjne, w szczególności określone w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że spółka "A" była spółką jednoosobową, w której 100% kapitału zakładowego posiadał G. W. To na jego ręce w dniu 13 czerwca 2011 r. skarżący złożył rezygnację z pełnionej funkcji, a zatem była ona skuteczna. Jego mandat więc wygasł tego dnia. W chwili obecnej nie może natomiast stwierdzić, że pisma z lipca i sierpnia 2011 r., na które powołują się organy, zawierają jego podpis, ponieważ są to tylko kopie. W ocenie skarżącego stanowisko organu jest wewnętrznie sprzeczne, ponieważ twierdzą one, że złożenie rezygnacji było bezskuteczne, po czym przyjmują, że pomimo złożenia rezygnacji nadal pełnił on tę funkcję. Ze zgromadzonego materiału ma nie wynikać, że po dniu 13 czerwca 2011 r. aktywnie uczestniczył w czynnościach zarządzania spółką. Nie przeprowadzono ponadto dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczności dotyczące wyliczeń przedstawionych przez organy podatkowe i bezzasadnie odmówiono wiarygodności przedłożonym przez niego orzeczeniom sądu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz.1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Skarga jest niezasadna.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe zasadnie obciążyły odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec i lipiec 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego skarżącego, pełniącego funkcję członka zarządu spółki.

Orzekające w niniejszej sprawie organy podatkowe stwierdziły, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów

i usług za kwiecień, czerwiec i lipiec 2011 r., gdyż w tym okresie faktycznie pełnił funkcję członka zarządu spółki, wobec której, z uwagi na bezskuteczność egzekucji, nie udało się wyegzekwować przedmiotowych należności. Zdaniem organów podatkowych, skarżący nie wykazał, aby w sprawie ziściła się jakakolwiek przesłanka z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, która uwalniałaby go od odpowiedzialności za powyższe zaległości podatkowe spółki.

Według skarżącego natomiast, brak jest możliwości przypisania mu odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, gdyż był on członkiem zarządu tylko 5 dni, tj. w okresie od dnia 9 do dnia 13 czerwca 2011 r. i w związku z tym wykazał okoliczność wyłączającą jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki.

W ocenie Sądu, rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom podatkowym.

Granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zakreśla przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, za zaległości podatkowe spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że:

- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

- a także nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zgodnie z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Stosownie natomiast do art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej, zasady odpowiedzialności stosuje się również do byłych członków zarządu. Istotne jest przy tym, żeby termin płatności zaległości podatkowej upływał w okresie, w którym członek zarządu pełnił tę funkcję w spółce.

Odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe ma zatem charakter akcesoryjny i następczy - występuje jedynie w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika i jest uzależniona od istnienia jego odpowiedzialności. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna.

Kontrola zasadności przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki sprowadza się do zbadania, czy w sprawie zostały spełnione, wymienione w art. 116 Ordynacji podatkowej, przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią tj. egzekucja do całego majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, zaległość podatkowa spółki powstała w czasie faktycznego pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu tej spółki (tzw. przesłanki pozytywne) oraz czy w toku postępowania skarżący wykazał zaistnienie ewentualnych negatywnych przesłanek przypisania mu odpowiedzialności (tzw. przesłanki egzoneracyjne lub ekskulpacyjne).

Przytoczony wyżej przepis wskazuje jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec spółki oraz okoliczności pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, natomiast członka zarządu (byłego członka zarządu) obciąża wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność.

W ocenie Sądu, organy podatkowe wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie określone w art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przesłanki warunkujące odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe spółki (przesłanki pozytywne).

W pierwszej kolejności organy podatkowe poczyniły ustalenia w celu wykazania, że pełnił funkcję członka (wiceprezesa) zarządu spółki w terminie płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec i lipiec 2011 r.,

Według Sądu, organy podatkowe prawidłowo uznały, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki od dnia powołania przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr 1/2011 z dnia 27 kwietnia 2011 r., do dnia 6 września 2011 r., w którym Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr 1/09/2011, przyjęło jego rezygnację z pełnienia tej funkcji. Słusznie przyjęto, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu i odwołanie z tej funkcji następuje w chwili podjęcia stosownej decyzji przez właściwy organ, a wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny - potwierdza jedynie zaistnienie tego faktu.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która doprowadziła do stwierdzenia, że skarżący - mimo złożenia formalnej rezygnacji z funkcji członka zarządu (wiceprezesa) spółki w dniu 13 czerwca 2011 r. - w sposób faktyczny (rzeczywisty) pełnił tę funkcję w terminie płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowego. Fakt ten został przez organy podatkowe wykazany w sposób nie budzący wątpliwości. Organy powołały się na pisma z dnia 2 lipca 2011 r. oraz z dnia 31 sierpnia 2011 r. kierowane w imieniu spółki do G. W. reprezentującego "A", podpisane przez m. in. skarżącego jako wiceprezesa zarządu i uznały, że skoro skarżący podpisywał dokumenty w imieniu spółki oznacza to, że podejmował aktywne działania z zakresu prowadzenia spraw spółki, a co za tym idzie, mimo oświadczenia o rezygnacji złożonego w dniu 13 czerwca 2011 r., nadal faktycznie pełnił funkcję członka (wiceprezesa) zarządu spółki.

Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce z o.o., nawet po formalnej rezygnacji z funkcji członka zarządu w tej spółce powoduje odpowiedzialność podatkową tego podmiotu przewidzianą w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - dalej: NSA, z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn. akt II FSK 2401/11 (dost. w CBOiS).

W ocenie Sądu, przedstawione okoliczności, w sposób jednoznaczny świadczą o tym, że skarżący w sposób faktyczny (rzeczywisty) pełnił funkcję członka zarządu (wiceprezesa) spółki w czasie gdy powstały przedmiotowe zaległości podatkowe.

Prawidłowo zatem organy podatkowe uznały, że w okolicznościach sprawy zachodzi pozytywna przesłanka przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią tj. zaległość podatkowa spółki powstała w czasie faktycznego pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu tej spółki.

W odniesieniu do kolejnej z przesłanek przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią, tj. bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, organy podatkowe powołały się na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie umorzenia prowadzonego wobec spółki postępowania po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji oraz w związku z brakiem możliwości uzyskania sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Wskazano również, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Sąd Rejonowy w R. umorzył postępowanie upadłościowe spółki z uwagi na brak majątku pozwalającego na pokrycie kosztów tego postępowania.

W myśl utrwalonego już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu, o bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej można mówić dopiero w sytuacji, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Taką pewność daje zaś tylko stosowny formalny akt organu egzekucyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 631/10, LEX nr 757717, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1583/10, publ. w CBOiS).

W ocenie Sądu, postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku spółki, uprawniało organy podatkowe do uznania, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, co nie było przez skarżącego kwestionowane.

Mając na uwadze powyższe, Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że w sprawie wystąpiły obie pozytywne przesłanki warunkujące orzeczenie odpowiedzialności skarżącego - byłego członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec i lipiec 2011r., tj. pełnienie przez osobę trzecią funkcji w zarządzie spółki w czasie, gdy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych tej spółki - art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku spółki - art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Do rozważenia przez Sąd pozostawała zatem kwestia, czy skarżący wykazał, że wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniających go od tej odpowiedzialności.

W ocenie Sądu, skarżący nie zwolnił się z odpowiedzialności przez wykazanie, że zaistniała jedna z okoliczności, o jakich mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Pierwszą z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu, jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż zgłosił go inny podmiot - wierzyciel spółki w dniu 9 września 2011 r. Użycie w art. 116 Ordynacji podatkowej określenia "zgłoszono" zamiast wyrażenia ‘członek zarządu zgłosił" wyraźnie wskazuje na to, że dla wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki nie ma znaczenia, kto zgłosił żądanie ogłoszenia upadłości, byleby tylko żądanie ogłoszenia upadłości było zgłoszone we właściwym czasie (por. wyroki NSA z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt I FSK 744/06 i z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 759/08, publ. CBOiS). Jednakże brak postaw do uznania, aby zgłoszenie tego wniosku przez wierzyciela nastąpiło we właściwym czasie.

Zakres użytego w treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej pojęcia "właściwy czas", należy ustalać na podstawie regulacji zawartej w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012r., poz. 1112 ze zm.). "Właściwym czasem" dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin dwóch tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, czyli termin, który pozwoli na równomierne, choćby tylko częściowe, zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Określenie tej chwili powinno być ustalane obiektywnie, w zależności od okoliczności konkretnego wypadku, w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy, dla określenia której nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu spółki (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 lutego 2008r., sygn. akt I SA/Lu 794/07, LEX nr 462725, z dnia 8 lutego 2012r., sygn. akt I SA/Lu 770/11, LEX nr 1134130).

Członek zarządu spółki może również po zakończeniu pełnienia funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości - postępowania układowego (por. uchwała NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, publ. CBOiS).

Należy podkreślić, że ustawodawca uzależnia odpowiedzialność członków zarządu od tego, czy brak złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spowodowany był zawinionym działaniem (winą) odpowiedzialnego, czy też nie. Rozważając przesłankę braku winy, stwierdzić należy, że jako kryterium w tym zakresie powinno się przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2002r., sygn. akt III SA 2544/00, publ. CBOiS).

Skarżący stwierdził, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż pełnił funkcję członka zarządu spółki jedynie 5 dni i w tak krótkim czasie niemożliwym było zapoznanie się z całością dokumentacji spółki i jej weryfikacja. Ponadto zakres jego obowiązków obejmował sprawy związane z robotami budowlanymi i nie zajmował się on sprawami finansowymi spółki. Skarżący powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział [...] z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...] oraz postanowienia tego sądu z dnia [...] października 2012 r., sygn. akt [...].

Jak to już zostało wskazane, Sąd nie podziela stanowiska skarżącego odnośnie okresu pełnienia przez niego funkcji członka zarządu Spółki w okresie od 9 do 13 czerwca 2011 r., uznając za prawidłowe stanowisko organów podatkowych, że skarżący pełnił tę funkcję od dnia powołania przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr 1/2011 z dnia 27 kwietnia 2011 r., do dnia 6 września 2011 r., w którym Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr 1/09/2011, przyjęło jego rezygnację z pełnienia tej funkcji.

Jeśli natomiast chodzi o zakres obowiązków skarżącego, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że odpowiedzialność członków zarządu jest niezależna od tego w jakim zakresie osoby te zarząd ten sprawują i jakie czynności faktycznie wykonują zgodnie z ewentualnymi wewnętrznymi ustaleniami (por. np. wyrok NSA z 13 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1815/12, dost. w CBOiS).

Z tych względów, w ocenie Sądu, skarżący nie może tłumaczyć się tym, że sprawami finansowymi zajmowała się inna osoba, gdyż każdy członek zarządu powinien interesować się kondycją finansową spółki, a brak zainteresowania tymi kwestiami stanowi zawinione przez niego zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków i świadczy o braku należytej staranności tego członka zarządu. Tym samym, wbrew temu co twierdzi skarżący, nie uwolnił się on od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tego powodu, że zakres jego obowiązków nie obejmował kwestii finansowych spółki.

Z akt sprawy wynika, że zła sytuacja finansowa Spółki utrzymywała się od 2009 r., kiedy rozpoczęły się problemy z regulowaniem zobowiązań. Na koniec 2010 r. zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku o ponad 8 mln zł. Ponieważ skarżący objął funkcję członka zarządu w dniu 27 kwietnia 2011 r., to od tego dnia należało liczyć 14-dniowy termin na zgłoszenie przez niego wniosku o upadłość.

Drugą z przesłanek wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., jest wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wskazanie mienia możliwe jest więc także po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. Istotne jest, żeby mienie to faktycznie istniało, nadawało się do egzekucji i przedstawiało realną wartość finansową (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015r., sygn. akt I FSK 366/14, LEX nr 1772796).

Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, reprezentowane też w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że ciężar wykazania przesłanek egzoneracyjnych obciąża skarżącego, jako osobę, która z faktu tego wywodzi określone okoliczności. Skarżący powinien samodzielnie podjąć działania zmierzające do wykazania przesłanek egzoneracyjnych i to na nim w pierwszej kolejności powinno spoczywać wykazanie tych okoliczności. Organ podatkowy nie ma obowiązku, przy braku aktywnego udziału strony w postępowaniu, dowodzenia z urzędu istnienia przesłanek ekskulpacyjnych, wskazanych w art. 116 O.p. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 lutego 2008r., sygn. akt I SA/Lu 636/07, LEX nr 462703).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek egzoneracyjnych. Nie wskazał na żadne okoliczności świadczące o tym, że wniosek o ogłoszenie upadłości zgłoszony został przez wierzyciela spółki we "właściwym czasie", ani że w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego. Nie wskazał również żadnego majątku spółki, z którego można byłoby zaspokoić zaległości.

Odnosząc się zaś do przedstawionych przez skarżącego orzeczeń Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział [...], należy przyznać rację orzekającym w niniejszej sprawie organom, że nie były one związane ustaleniami faktycznymi poczynionymi w innej sprawie oraz poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zapadłego w tej sprawie orzeczenia i miały prawo do samodzielnego ustalenia okresu sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki.

Niezasadny jest również zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia daty, w jakiej należałoby zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości, skoro skarżący wniosku o ogłoszenie upadłości w ogóle nie zgłosił, a na zgłoszenie go przez wierzyciela "we właściwym czasie" nie przedstawił żadnej argumentacji.

Z przedstawionych względów Sąd uznał, że organy nie naruszyły prawa procesowego przy prowadzeniu postępowania dowodowego, jak też przy ocenie materiału dowodowego i dokonywaniu ustaleń faktycznych, zaś wydana decyzja orzekająca o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki wraz ze Spółką oraz byłym członkiem zarządu Spółki za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2011 r., nie narusza prawa materialnego.

Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na mocy art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.