Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 388/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 207 ust.1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 16 par. 1, art. 44 par. 1 pkt 1 i  par. 4, art. 129 par. 2, art. 134, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzzzzn2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 279 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 200 w zw. z art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skreślenia doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu O. na rzecz A. B. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. B. (dalej zwanego też "skarżącym") jest decyzja Rektora Uniwersytetu O. (dalej zwanego dalej też "Rektorem") z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...], w sprawie skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący realizował stacjonarnie studia doktoranckie z zakresu [...], na Wydziale [...] Uniwersytetu O.

Zawiadomieniem z dnia 12 listopada 2020 r., Kierownik Studiów Doktoranckich poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia go z listy doktorantów ([...] rok studiów doktoranckich) z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce, tj. braku otwartego przewodu doktorskiego. Zawiadomienie doręczone zostało skarżącemu w dniu 3 grudnia 2020 r.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Studiów Doktoranckich orzekł o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów studiów stacjonarnych [...] stopnia, semestr [...], kierunek [...], w roku akademickim 2020/2021, z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce. Decyzja wydana została na podstawie art. 197 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą", w związku z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą wprowadzającą", § 38 pkt 9 i § 48 ust. 2 lit. a Regulaminu Studiów Doktoranckich w Uniwersytecie O. (zatwierdzonego uchwałą Senatu UO nr [...] z dnia [...], ze zmianami wynikającymi z: uchwały [...] z dnia [...],[...] z dnia [...],[...] z dnia [...],[...] z dnia [...],[...] z dnia [...]) zwanego dalej "Regulaminem" oraz art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) zwanej dalej "K.p.a." W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą do skreślenia skarżącego z listy doktorantów jest brak otwartego przewodu doktorskiego.

Decyzja została przesłana na adres skarżącego w dniu 26 stycznia 2021 r. przesyłką pocztową, która była awizowana w dniu 2 lutego 2021 r. i po ponownym awizowaniu w dniu 10 lutego 2021 r., została zwrócona do organu dnia 26 lutego 2021 r. z adnotacją, że nie została podjęta w terminie.

Następnie, decyzja została ponownie przesłana skarżącemu i tym razem skarżący odebrał przesyłkę pocztową w dniu 19 marca 2021 r.

Pismem z dnia 15 marca 2021 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji, w którym wskazał, że:

- napisanie rozprawy doktorskiej oraz jej obrona jest jego priorytetowym celem;

- przy ubieganiu się o przedłużenie studiów doktoranckich otrzymał pozytywne opinie dotychczasowego opiekuna naukowego, który przeszedł na emeryturę, co spowodowało konieczność znalezienia nowego opiekuna naukowego;

- jest osobą niepełnosprawną i od 4 lat zmaga się z bardzo poważnymi problemami natury zdrowotnej (chorobą [...]) oraz osobisto-prawnej, które przyczyniły się do tego, że nie otworzył przewodu doktorskiego w wymaganym terminie;

- istniejąca pandemia dodatkowo skomplikowała jego sytuację.

Na potwierdzenie swoich problemów zdrowotnych skarżący przedłożył: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie z poradni [...] oraz zaświadczenie z [...] kliniki. Ponadto wyjaśnił, że odwołanie składa z opóźnieniem, gdyż po kontakcie z Dziekanatem Wydziału [...] i poinformowaniu, że nie będzie w stanie odebrać decyzji w miesiącu lutym, otrzymał informację, że ma czekać na ponowne wysłanie decyzji.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Rektor Uniwersytetu O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uznając, że zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie, w uzasadnieniu decyzji powołał regulacje stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia i wyjaśnił, że zgodnie z art. 197 ust. 1 i ust. 2 ustawy, doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Zgodnie z § 31 ust. 1 zd. 2 Regulaminu, otwarcie przewodu powinno nastąpić nie później niż do końca trzeciego roku studiów, czyli 6 semestru. Tymczasem skarżącemu nie udało się dotychczas wszcząć postępowania w sprawie otwarcia przewodu doktorskiego. Zważywszy zaś na okoliczność, że powyższego nie udało się zrealizować w przeciągu [...] semestrów studiów, stanowisko Kierownika Studiów Doktoranckich jest zasadne. Uznać bowiem należy, że brak otwarcia przewodu doktorskiego przez doktoranta w przewidzianym w Regulaminie czasie powoduje, że zaistniała przesłanka do skreślenia go z listy doktorantów, określona w § 48 ust. 2 lit. a Regulaminu. Co więcej skarżący nie posiada również publikacji naukowych. Te okoliczności uprawniały Kierownika Studiów Doktoranckich do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia doktoranta z listy doktorantów.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący domagał się cofnięcia decyzji i przywrócenia stypendiów wraz z odsetkami za zwłokę oraz przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia pełnomocnika. Podtrzymując wyjaśnienia przedstawione w odwołaniu dodatkowo wskazał, że:

- pomimo złej sytuacji życiowej i zdrowotnej 4-letnie studia doktoranckie ukończył w terminie, a w trakcie nauki otrzymywał głównie oceny dobre i bardzo dobre;

- pomimo prośby żadna z osób decyzyjnych nie spotkała się z nim osobiście i nawiązał kontakt telefoniczny jedynie z kierownikiem studiów;

- wielu doktorantów na Uniwersytecie O. nie otwierało zbyt szybko przewodów doktorskich i sytuacja podobna do tej skarżącego dotyczyła prawie wszystkich doktorantów na jego roku;

- przeprowadzona reforma szkolnictwa wyższego spowodowała, że kierunek jego studiów był przez jakiś czas zawieszony pomiędzy naukami [...] i [...];

- powstanie szkoły doktorskiej spowodowało problemy dla doktorantów, którzy rozpoczęli studia na poprzednio obowiązujących zasadach;

- pandemia spowodowała utrudniony dostęp do Uniwersytetu i biblioteki uczelnianej;

- jego opiekun naukowy odszedł na emeryturę, a zdobycie nowego opiekuna, wobec zmiany regulacji prawnych, okazało się trudne;

- swoje problemy zdrowotne i życiowe zgłaszał już na [...] roku studiów.

Ponadto, skarżący zarzucił organowi przesłanie decyzji "z przekroczeniem ustawowego terminu", albowiem jak wskazał odwołanie złożył 15 marca 2021 r., a decyzja wydana [...] została do niego przesłana dnia 5 maja 2021 r.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu O. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wskazując na podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia akcentował, że skarżący nie wskazał na żadne uchybienia organu oraz nie określił jaki przepis prawa został naruszony zaskarżonym aktem. Podniesione zarzuty sprowadzają się do wskazania okoliczności, które nie mogły zostać uwzględnione. W ocenie organu skarżący upatruje w przytoczonych przez siebie okolicznościach usprawiedliwienia w tym, że w terminie nie udało mu się otworzyć przewodu doktorskiego. Jednocześnie nie podjął próby skutecznego wyjaśnienia przyczyn braku otwarcia w terminie przewodu doktorskiego, co ewentualnie mogłoby stanowić podstawę do możliwości odstąpienia od wydania zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że ten obowiązek skarżący zobowiązany był zrealizować nie później niż do końca trzeciego roku studiów, czyli do 6 semestru. Tymczasem nie wypełnił go do dnia złożenia odpowiedzi na skargę, a przynajmniej nie podjął żadnego działania zmierzającego do wszczęcia postępowania w przedmiocie otwarcia przewodu doktorskiego, po wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. W tych okolicznościach wydana decyzja była zasadna, bowiem znajdowała swoje usprawiedliwione podstawy w przepisach prawa oraz okolicznościach sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury zasad współżycia społecznego czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza z kolei nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, a stosowanie do art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Oznacza to, że w granicach badanej sprawy Sąd zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny co do zgodność z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję uwzględnia wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazano w art. 145 § 1 P.p.s.a. Skutkiem tego, jeżeli zaistnieją okoliczności z art. 156 K.p.a. stwierdza nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części, pomimo braku w skardze wniosku w tym zakresie.

Kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej musi przebiegać w określonej kolejności, bowiem stwierdzenie istnienia danego typu naruszeń może eliminować potrzebę ustalania istnienia innych wad. Stąd, w pierwszej kolejności Sąd przeprowadza kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia istotnych wad powodujących jej nieważność. Ustalenie istnienia wady powodującej nieważność decyzji czyni bowiem dalszą kontrolę zbędną.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co powodowało konieczność stwierdzenia jej nieważności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Postępowanie administracyjne, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja, dotyczyło skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich. Z uwagi na to, że skarżący studia te rozpoczął przed rokiem akademickim 2019/2020, stosownie do art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 z późn. zm.) materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 z późn. zm.) nadal zwanej "ustawą". Na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy do postępowania w tej sprawie odpowiednie zastosowanie znajdowały również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) nadal zwanej "K.p.a.". Wskazany przepis stanowi bowiem, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że rozpoznanie przedmiotowej sprawy w postępowaniu odwoławczym nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów procedury, tj. art. 16 § 1 i art. 134 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a., albowiem organ rozpoznał odwołanie, które wniesione zostało z uchybieniem terminu ustalonym do jego wniesienia.

Jedną z głównych zasad rządzących postępowaniem administracyjnym jest zasada trwałości decyzji ostatecznych, wyrażona w art. 16 § 1 K.p.a., który stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.

Postępowanie przed organem odwoławczym składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy wyjaśniającej i fazy wydawania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 746/16 i powołane tam piśmiennictwo; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na stronie: Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Złożenie odwołania w ustawowo wyznaczonym terminie jest jednym z podstawowych wymogów formalnych skutkujących możliwością rozpoznania wniesionego odwołania przez organ II instancji, a jego dochowanie bądź nie, organ bada z urzędu.

Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, a więc nie może być przedłużany ani skracany przez organ administracji publicznej. Jest terminem procesowym obliczanym według przepisów Kodeksu oraz terminem zawitym, którego upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. W konsekwencji decyzja, co do której strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i nie przywrócono jej terminu, korzysta z domniemania mocy obowiązującej (art. 16 § 1 K.p.a.), a to oznacza, że sprawa nią rozstrzygnięta nie może być co do zasady ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym badać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Dokonanie takich ustaleń jest obligatoryjne, a ewentualne stwierdzenie, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem wydanym na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Uchybienie terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a. dotyczy zarówno sytuacji wniesienia odwołania po jego upływie, jak również przed rozpoczęciem biegu wskazanego terminu, zanim decyzja weszła do obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie, jak wynika z nadesłanych akt, decyzja wydana w pierwszej instancji przez Kierownika Studiów Doktoranckich przesłana została skarżącemu, stosownie do art. 39 i art. 42 § 1 K.p.a., na adres jego zamieszkania przesyłką pocztową nadaną w dniu 26 stycznia 2021 r. Doręczenie tak przesłanej decyzji nastąpiło w trybie art. 44 K.p.a.

Wobec niemożności doręczenia decyzji, skarżącemu osobiście na podstawie art. 42, a także w trybie 43 K.p.a. dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy pismo, stosownie do art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a., pozostawiono na okres 14 dni w placówce pocztowej, informując skarżącego dwukrotnie o możliwości jego odbioru. Pierwszego zawiadomienia, o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym i możliwości jej odbioru w terminie 7 dni, dokonano dnia 2 lutego 2021 r., a kolejnego w dniu 10 lutego 2021 r. Skoro skarżący nie odebrał przesyłki, to stosownie do art. 44 § 4 K.p.a. uznać należało, że została ona doręczona z upływem 14 dnia od kiedy została pozostawiona w urzędzie pocztowym, tj. w dniu 16 lutego 2021 r. Zgodnie bowiem z art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Skutkiem procesowym tak dokonanego doręczenia decyzji było rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania, który bezskutecznie upłynął w dniu 2 marca 2021 r.

Odwołanie od decyzji skarżący wniósł natomiast dopiero pismem z dnia 15 marca 2021 r. Bezspornie więc uchybił czternastodniowemu terminowi do wniesienia odwołania. Późniejsze, ponowne doręczenie decyzji nie miało żadnego wpływu na ustalenie terminu doręczenia i rozpoczęcie biegu terminu.

W konsekwencji czynność polegająca na złożeniu wskazanego środka zaskarżenia nie mogła wywołać zamierzonego skutku, tj. odwołanie wniesione po terminie nie mogło wszcząć postępowania odwoławczego prowadzącego do wydania decyzji merytorycznej. Uchybienie ustawowego terminu powodowało bezskuteczność odwołania.

Wprawdzie w art. 58 K.p.a. przewidziana została możliwość przywrócenia terminu niemniej jednak w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie wydał w tym przedmiocie stosownego postanowienia na podstawie art. 59 § 2 K.p.a.

Postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości i dopiero czynność strony, którą jest skuteczne wniesienie odwołania, powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie zostały przewidziane dla organu odwoławczego w przepisach art. 138 K.p.a. Ustalenie, że odwołanie zostało wniesione z naruszeniem art. 129 § 2 K.p.a., wobec braku przywrócenia terminu, obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a., nie uprawnia zaś do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Postępowanie odwoławcze nie może być bowiem wszczęte z urzędu.

Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że Rektor w sposób nieuprawniony rozpatrzył odwołanie skarżącego, które zostało wniesione z uchybieniem terminu. Po upływie 14 dni od daty dokonania doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. decyzja wydana w pierwszej instancji stała się bowiem ostateczna.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 K.p.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r., sygn. OPS 11/98; wyrok WSA w Opolu z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Op 460/07; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 704/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 746/16 i powołane tam orzecznictwo).

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, tj. 16 § 1 i art. 134 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a., w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co skutkowało koniecznością stwierdzenia jej nieważności.

W tej sytuacji Sąd nie mógł odnieść się do zarzutów skargi i dokonać merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji.

Podkreślenia wymaga także, że jeśli organ miał wątpliwości co do tego, czy wraz z odwołaniem skarżący wniósł o przywrócenie terminu do jego wniesienia (co może np. sugerować użycie przez skarżącego w odwołaniu stwierdzenia "o złożeniu odwołania z opóźnieniem"), to powinienem był w pierwszej kolejności wezwać go do jednoznacznego oświadczenia, czy pismo zawiera również taki wniosek. Dopiero też pozytywna odpowiedź skarżącego mogła organowi dać podstawy do rozważenia najpierw spełnienia przesłanek przywrócenia terminu, a po jego ewentualnym przywróceniu rozpoznania sprawy w drugiej instancji.

Ponadto, organ odwoławczy powinien mieć na uwadze fakt, że postępowanie w niniejszej sprawie przypadło na okres trwającego od dnia 20 marca 2020 r. stanu epidemii związanego z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, gdyż rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. 2020 r., poz. 491) taki stan wprowadzono. Stan ten do chwili obecnej nie został odwołany. Stąd organ powinien uwzględnić zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązującym od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązań związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 1842 ze zm.) zwanej dalej ustawą o zwalczaniu COVID-19, który został dodany ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255). Regulacja ta wprowadza bowiem dodatkową, szczególną ochronę prawną dla strony w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nią określonych terminów.

Zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ww. ustawy w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Stosownie do ust. 2 omawianej regulacji w zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Powołane uregulowania art. 15zzzzzn2 ustawy o zwalczaniu COVID-19 nie oznaczają wyłączenia reguł Kodeksu postępowania administracyjnego odnośnie do zasad wnoszenia środków odwoławczych, w tym stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a także przywracania terminu do jego wniesienia. Określają natomiast dodatkową procedurę mającą na celu ochronę praw strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi w okresie trwania pandemii i licznych zakażeń wirusem SARS-CoV-2. Wymaga ona od organu administracji podjęcia dodatkowych czynności.

Uwzględniając powyższe, wobec dokonanej w niniejszej sprawie oceny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w pkt 1 wyroku Sąd orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji. W pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Sąd postanowił natomiast o zasądzeniu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, na które składa się wpis od skargi ustalony w kwocie 200 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do tego, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni fakt, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. W przypadku ustalenia, że dotychczas nie został złożony wniosek o przywrócenie tego terminu organ zawiadomi skarżącego o jego uchybieniu (art. 15 zzzzzn2 ust. 1) oraz wyznaczy mu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2), pouczając jednocześnie o treści art. 15 zzzzzn2 ust. 3 ustawy o zwalczaniu COVID-19, który wydłuża termin tygodniowy z art. 58 § 2 K.p.a. do terminu 30 dni. Dopiero też po wyjaśnieniu kwestii związanej z przywróceniem terminu podejmie stosowne rozstrzygnięcie dotyczące wniesionego odwołania uwzględniając, że w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania brak jego przywrócenia uniemożliwia ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym.