Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 42/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Stwierdzono, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prezydenta Miasta [...] na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Finansów do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r., znak [...]; II. stwierdza, że Minister Finansów dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, o którym mowa w pkt I; III. stwierdza, że bezczynność, o której mowa powyżej, miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; IV. zasądza od Ministra Finansów, na rzecz Prezydenta Miasta [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 9 grudnia 2019 r. Prezydent Miasta K., działając w imieniu Skarbu Państwa, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów, w sprawie prowadzonej pod znakiem: [...], dotyczącej przejścia współwłasności nieruchomości przy ul. P. w K. na rzecz Skarbu Państwa.

Prezydent wniósł o:

1/ stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Finansów pod wymienionym znakiem doszło do bezczynności lub przewlekłości,

2/ zobowiązanie Ministra Finansów do bezzwłocznego wydania decyzji, dotyczącej przejścia współwłasności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa,

3/ stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4/ rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym,

5/ zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Prezydent podał, że w dniu 16 lipca 1960 r. zawarty został Układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, za utratę których Foreign Claims Settlement Commission of the United States przyznała odszkodowanie. Wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa, jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa, w oparciu o umowę o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.

W dniu [...] września 2000 r. Minister Finansów wydał decyzję nr [...], stwierdzającą przejście nieruchomości przy ul. P. w K. na rzecz Skarbu Państwa. Wobec ustalenia, iż decyzja ta została skierowana do osób nieżyjących, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Minister stwierdził nieważność wyżej wymienionej decyzji. Następnie pismem z [...] września 2016 r. Minister zawiadomił o wszczęciu nowego postępowania.

Po kilkukrotnych przedłużeniach postępowania, uzasadnionych koniecznością pogłębionej analizy materiałów dowodowych, w dniu [...] października 2017 r. Minister Rozwoju i Finansów wydał nową decyzję nr [...] w sprawie przejścia nieruchomości przy ul. P. na rzecz Skarbu Państwa, merytorycznie tożsamą z decyzją z 2000 r.

Pismem z [...] listopada 2017 r. nr [...] Minister Finansów zawiadomił o złożeniu przez uczestnika I. F. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z [...] stycznia 2018 r. o nr [...] Minister Finansów zawiadomił o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy na dzień [...] marca 2018 r. - uzasadniając to koniecznością zbadania legitymacji prawnej I. F., szczególnie w kontekście informacji o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie zmiany postanowienia spadkowego o sygnaturze [...] lub informacji o tym postępowaniu.

Nastąpienie pismem o nr [...] z [...] marca 2018 r. Minister Finansów zawiadomił o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy na dzień [...] maja 2018 r., a to ze względu na fakt, iż nie otrzymał informacji, będących przyczyną pierwszego przedłużenia postępowania.

Pismem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. Ministerstwo Finansów zwróciło się do skarżącego, z prośbą o przekazanie informacji na temat etapu postępowania sądowego o sygn. [...]. Informacja zwrotna została przekazana przez Prezydenta w dniu [...] lipca 2018 r. pismem wskazującym, iż wobec niezrealizowania przez wnioskodawcę wezwania Sądu, postępowanie to zostało w dniu [...] marca 2019 r. zawieszone.

W międzyczasie pismem o nr [...] z [...] lipca 2018 r. Minister Finansów po raz kolejny przedłużył postępowanie, zawiadamiając o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy na dzień [...] września 2018 r., z tej samej przyczyny.

Pismem o nr [...] z [...] września 2018 r. Minister Finansów zawiadomił o zgromadzeniu materiału dowodowego i jednocześnie pismem o nr [...] z tego samego dnia przedłużył postępowanie do dnia [...] listopada 2018 r., ze względu na konieczność umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych materiałów.

Po upływie wyznaczonego terminu, Minister Finansów pismem z [...] grudnia 2018 r. zawiadomił o kolejnym przedłużeniu, tym razem do dnia [...] lutego 2019 r., co umotywował koniecznością pogłębionej analizy materiału dowodowego oraz okoliczności prawnych, a także - ponownie - oczekiwaniem na wynik postępowania sądowego o sygn. [...].

W tym czasie pełnomocniczka I. F. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego, o czym skarżący został zawiadomiony pismem z dnia [...] marca 2019 r. Skarżący, podobnie jak Prokurator Okręgowy w [...], zajęli negatywne stanowisko w stosunku do tego wniosku. Minister Finansów postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. o nr [...] odmówił zawieszenia postępowania.

Pismem z [...] czerwca 2019 r. Minister Finansów zawiadomił ponownie o zgromadzeniu materiału dowodowego i jednocześnie pismem z tego samego dnia przedłużył postępowanie do dnia [...] sierpnia 2019 r., ze względu na konieczność umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych materiałów.

Mimo upływu wyznaczonego terminu Minister nie nadesłał decyzji ani też żadnej nowej informacji o przebiegu sprawy. Dopiero pismem z [...] października 2019 r. o nr [...] Minister zawiadomił o kolejnym przedłużeniu, tym razem do dnia [...] listopada 2019 r., motywując to pozyskaniem dodatkowej dokumentacji amerykańskiej komisji odszkodowawczej i jej przetłumaczeniem.

Pismem z dnia [...] października 2019 r. Minister Finansów zawiadomił o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie.

Skarżący w skardze z dnia [...] grudnia 2019 r. wskazał, iż przez cały okres przedłużania postępowania w latach 2016-17, tj. jeszcze na etapie wydawania pierwszej decyzji w niniejszej sprawie, organ powoływał się na konieczność pogłębionej analizy sprawy, na którą w sumie przeznaczył ponad rok. Okoliczności prawne, o których mówi uzasadnienie przedłużenia z dnia [...] grudnia 2018 r. nie były więc dla organu nowe. Skarżący podtrzymał pogląd, wyrażony w odpowiedzi na wniosek pełnomocniczki I. F. o zawieszenie postępowania, iż zgromadzone dane są wystarczające do wydania decyzji.

W ocenie Prezydenta, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed 2000 r. Poza obiektywnymi przyczynami (postępowanie stwierdzające nieważność decyzji, ponowne rozpoznanie sprawy) nie istniały przyczyny, które uzasadniałyby niezałatwienie sprawy w terminie, wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a przede wszystkim nie zostały one podane przez organ. Skarżący przesłał organowi prowadzącemu sprawę niezbędne informacje i dokumenty, zatem dalsze jej prowadzenie nie powinno napotykać przeszkód.

W ocenie skarżącego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na czas trwania postępowania oraz nieskomplikowany charakter sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Skarga zasługiwała w części na uwzględnienie.

II. Rozpoczynając wywód od kwestii ogólnych Sąd zaznacza, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania podlega uwzględnieniu w razie stwierdzenia, że organ pozostawał w bezczynności lub przewlekłości w momencie wniesienia skargi, tj. do tego dnia nie zakończył postępowania w przewidzianej prawem formie, w tym nie wydał decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie. Na gruncie niniejszej sprawy stan taki miał miejsce.

Standardy postępowania w zakresie zachowania ekonomiki postępowania administracyjnego wyznacza powoływany wyżej Kodeks postępowania administracyjnego. Statuuje on jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, jaką jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a., w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty odnosi się co prawda wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jest on również wiążący dla państw członkowskich, jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www. orzeczenia.nsa.gov.pl – w skrócie CBOSA). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m. in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie Sądu, nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (zob. np. wyroki NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11 oraz z dnia 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17, CBOSA).

Na gruncie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a. z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym ustawowo terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie. Natomiast pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., II OSK 349/18 oraz z 1 lutego 2019 r., II OSK 2931/18 - CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 6 wyd., Warszawa 2019, s. 91).

Strona skarżąca wniosła skargę powołując się zarówno na bezczynność, jak i na przewlekłość, przy czym Sąd zakwalifikował skargę, biorąc pod uwagę zarówno jej treść, jak i przebieg postępowania, jako skargę na bezczynność.

III. Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczącej bezczynności Ministra Finansów należy wskazać, że wszczęcie pierwotnego postępowania administracyjnego nastąpiło [...] sierpnia 2000 r. Minister Finansów w dniu [...] czerwca 2016 r. wydał decyzję nr [...], w której stwierdził nieważność decyzji Ministra Finansów z dnia [...] września 2000 r., nr [...], stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości. Dnia [...] października 2017 r. Minister Rozwoju i Finansów, na podstawie art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z 1968 r. w związku z Układem, zawartym między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych (dalej zwanym "Układem"), podpisanym dnia 16 lipca 1960 r., wydał decyzję nr [...], stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności tej nieruchomości. W dniu [...] listopada 2017 r. do Ministerstwa Finansów wpłynął wniosek I. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...] listopada 2019 r. Prezydent Miasta K. wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na niewydaniu w sprawie decyzji na podstawie ustawy z 1968 r. (braki formalne ww. pisma zostały usunięte w dniu [...] listopada 2019 r.). Prezydent Miasta K., w dniu [...] grudnia 2019 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem przez Ministra Finansów w dniu [...] grudnia 2019 r. decyzji nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r., nr [...].

Przypomnienie okoliczności sprawy było potrzebne, bowiem w ocenie Prezydenta, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed 2000 r. Jednak nie jest uprawnione traktowanie tej daty, jako początkowego biegu terminu, podlegającemu rozpatrzeniu, ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wydane następnie, wymienione wyżej decyzje spowodowały bowiem konieczność powtórnej analizy sprawy, a cezura faktycznego rozpoczęcia postępowania przesunęła się. Otóż decyzją Ministra Finansów z dnia [...] września 2000 r., nr [...], stwierdzono przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, położonej w K. przy ul. P. W dniu [...] czerwca 2015 r. do organu wpłynął wniosek I. F. o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji. Zatem po wydaniu przedmiotowej decyzji o stwierdzeniu nieważności, postępowanie w pierwszej instancji powróciło do stanu, sprzed dnia wydania decyzji z dnia [...] września 2000 r., nr [...]. Nawet w przypadku przyjęcia poglądu, że w wyniku wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności prawomocnej decyzji organu, postępowanie to "wraca" do stanu sprzed wydania wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji (w tym przypadku decyzji Ministra Finansów z dnia [...] września 2000 r., nr [...]), to jest okresu pomiędzy dniem [...] września 2000 r. a dniem [...] czerwca 2016 r. (data wydania decyzji Ministra Finansów, nr [...] o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji) - z oczywistych względów - nie można wliczać do czasu trwania zaskarżonego postępowania (w tym okresie nie istniały podstawy prawne do prowadzenia postępowania w sprawie ww. nieruchomości).

IV. Sąd nie aprobuje również twierdzenia skarżącego, że nie istniały przyczyny, które uzasadniałyby niezałatwienie sprawy w terminie, wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a przewlekłość lub bezczynność miały charakter rażący. Przebieg postępowania w sprawie zastosowania ustawy z 1968 r. w stosunku do nieruchomości w K., przy ul. P. dowodzi, że podejmowane były kolejne czynności w celu jej zakończenia, uprawdopodabniające przedłużenie terminu załatwienia sprawy.

Ustosunkowując się do twierdzenia skarżącego o braku szczególnego skomplikowania zaskarżonego postępowania administracyjnego oraz braku podstaw do jego kilkukrotnego przedłużania Sąd zauważa, że postępowanie prowadzone na podstawie ustawy z 1968 r. jest postępowaniem czasochłonnym i o skomplikowanym charakterze. Powyższe wynika przede wszystkim ze złożonego stanu prawnego i dowodowego, m.in. z uwagi na znaczny upływ czasu od wydarzeń, do których postępowanie się odnosi, zmian ustrojowych w Polsce (w szczególności w zakresie stosunków własnościowych), wielokrotnych podziałów oraz łączenia nieruchomości, zmian sposobu oznaczania nieruchomości, zmian numeracji i nazw ulic - które to okoliczności zaszły od czasów podpisania układów indemnizacyjnych oraz uchwalenia ustawy z 1968 r., a także pojawiających się nieścisłości w pozyskiwanej z zagranicy dokumentacji odszkodowawczej (wynikających np. z braku w stosowanej pisowni polskich znaków diakrytycznych, niewłaściwych tłumaczeń nazw polskich, posługiwanie się jedynie nr ulicy przy opisie nieruchomości, itp.).

Zasadnie organ wywodził w odpowiedzi na skargę, że w kontekście powyższego występują trudności w interpretacji ustawy z 1968 r. i stosowaniu jej z uwzględnieniem dzisiejszych realiów. Analiza znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów i ocena ustalonego stanu faktycznego wymaga zatem uwzględnienia szerokiego kontekstu systemowego i prawnohistorycznego, umożliwiających ocenę możliwych sposobów interpretacji.

Na czas trwania postępowania wpływ miał także fakt złożenia przez jedną ze stron postępowania w II instancji wniosku o zawieszenie przedmiotowego postępowania (karta 181 akt administracyjnych sprawy), konieczność zasięgnięcia opinii pozostałych stron oraz podjęcia rozstrzygnięcia w powyższej kwestii przez organ (postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] Zaszła też konieczność – jak wskazał organ - w związku z zarzutami podniesionymi we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy - pozyskania dodatkowej dokumentacji postępowania przed amerykańskim organem odszkodowawczym.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o stwierdzenie, iż bezczynność lub przewlekłość postępowania nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa należy wskazać, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie to musi być nie tylko niezaprzeczalne, ale i znaczne. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Powyższe potwierdza Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt VII SAB/Wa 18/19, zgodnie z którym rażące naruszenie prawa odnieść należy do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa i odniesienie tego stanu do zaistniałej przewlekłości prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego wymaga zatem zaistnienia szczególnych okoliczności, które z punktu widzenia celów ochrony zapewnianej stronie, powinny być powszechnie uznawane za niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Podobna teza aktualna jest w doktrynie. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Skoro na ocenę w aspekcie rażącego naruszenia prawa rzutuje w szczególności zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2234/15, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo), to z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, brak jest przesłanek do stwierdzenia, iż bezczynność lub przewlekłość postępowania nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa.

Rozstrzygnięcie zaś przedmiotowej sprawy wymagało podjęcia innych czynności, niż li tylko szablonowe, tj. czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dokonania wszechstronnej analizy i oceny zgromadzonych dokumentów, a nadto okresu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku o zawieszenie postępowania (data wpływu do Ministerstwa Finansów [...] lutego 2019 r. (karta 181), stanowisko Prezydenta, wyraźne w piśmie z dnia [...] marca 2019 r. (karta 196), uzupełnione dnia [...] maja 2019 r. (karta 206), postanowienie o odmowie zawieszenia z dnia [...] czerwca 2019 r. (karta 210). Merytoryczne rozpoznanie sprawy należało uznać za szczególnie skomplikowane, wymagające szerokiego i wnikliwego przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy.

Z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie Minister Finansów wydał decyzję kończącą postępowanie, a wcześniej prowadził niezbędne czynności, zmierzające dla wyjaśnienia sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia, niektóre, jak wyżej opisano, obiektywnie czasochłonne, informował strony o przyczynach przedłużenia terminu zakończenia postępowania (lub wyznaczał czas na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i ustosunkowanie się do niego), nie można więc uznać, iż wystąpiła rażąca bezczynność organu (pkt III wyroku).

V. Ponadto, Sąd orzekając w niniejszej sprawie przyjął, iż postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe i podlegało w związku z tym umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku). Skoro bowiem przed wydaniem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przez Sąd, doszło do wydania przez Ministra Finansów decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. (karta 329 i nast. akt administracyjnych), to tym samym brak było podstaw do zobowiązania tego organu do wydania aktu w tym przedmiocie.

Strona w skardze nie zwracała się o zastosowanie środków, określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a., w tym przyznania sumy pieniężnej. Środki ustanowione w tym przepisie mają charakter fakultatywny. W orzecznictwie sformułowano pogląd, że przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie jaskrawych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków, wynikających z przepisów prawa (por. wyroki WSA - w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16 oraz w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19, wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., II OSK 2197/17, CBOSA). Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ wydał decyzje kończącą postępowanie. Ponadto nie można bowiem tracić z pola widzenia, że poza represyjną i prewencyjną funkcją tego środka prawnego, ma on również znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma zatem - jak wskazuje się w orzecznictwie - zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu (por. wyroki NSA: z 16 maja 2017 r. I OSK 2934/16, lex nr 2298889; z 7 września 2017 r. I OSK 798/17, Lex nr 2376509). Tymczasem strona w przekonujący sposób nie przedstawiła takich racji i nie wystąpiła wprost z wnioskiem w tym zakresie. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej uwarunkowania Sąd uznał, że quasi funkcję represyjną i prewencyjną wobec organu spełni instytucja zwrotu kosztów postępowania (pkt IV sentencji wyroku).

VI. O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 206 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).