Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1577/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64c par. 7, art. 64 par. 1 pkt 1 i 4, par. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru) postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 z późn zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), po ponownym rozpoznaniu zażalenia Wójta Gminy G. (dalej: wierzyciel, skarżący) na postanowienie Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...] o określeniu kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] zł i obciążeniu wierzyciela kwotą [...] zł kosztów egzekucyjnych wygenerowanych na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], uchylił w całości zaskarżone postanowienie i orzekł o określeniu kosztów egzekucyjnych do tytułów wykonawczych, wystawionych przez wierzyciela w dniu [...] o nr od [...] do [...] w wysokości [...] zł, oraz obciążył nimi wierzyciela.

Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] wierzyciel wystawił wobec A S.A. z siedzibą w K. (dalej: dłużnik, Spółka) tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] obejmujące zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za poszczególne miesiące 2005 r.

Następnie wierzyciel przesłał tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego, który w dniu [...] nadał im klauzule o skierowaniu do egzekucji administracyjnej. Natomiast w dniu [...] tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanej Spółce przez poborcę skarbowego, który pobrał w tym dniu gotówkę i zaliczył ją na koszty egzekucyjne oraz część na należności podatkowe za styczeń 2005 r. W dniu [...] zawiadomieniem nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Spółki w B S.A., na podstawie między innymi tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...]. Natomiast w dniu [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Spółki w B S.A., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W dniu 8 lutego 2012 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo dłużnika, w którym wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny określił wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę [...] zł i obciążył nimi wierzyciela.

Po rozpoznaniu zażalenia wierzyciela organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] i obciążył nimi wierzyciela.

Pismem z dnia 15 października 2012 r. wierzyciel złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i obciążenie dłużnika kosztami egzekucyjnymi.

Po rozpatrzeniu zażalenia organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kwotą [...] zł kosztów egzekucyjnych i orzekł o obciążeniu dłużnika kosztami egzekucyjnymi.

Po rozpoznaniu skargi dłużnika Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 689/13 oddalił ją. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3562/14, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej dłużnika uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz uchylił postanowienie organu odwoławczego z dnia [...].

W związku z tym wyrokiem organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...].

Wierzyciel złożył na postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 92/17 uchylił zaskarżone postanowienie organu nadzoru.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

Wierzyciel powyższe postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1399/17 uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego. W wyniku złożenia skargi kasacyjnej przez organ odwoławczy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 3043/18 oddalił skargę kasacyjną.

Mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1399/17 organ odwoławczy zlecił organowi pierwszej instancji uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie poprzez ustalenie czasochłonności i pracochłonności czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec dłużnika na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela.

Organ pierwszej instancji pismem z dnia 27 sierpnia 2019 r. przedłożył wykaz czynności egzekucyjnych (z uwzględnieniem czasochłonności i pracochłonności), które doprowadziły do powstania kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny przedstawił wykonane czynności, ich czasochłonność i koszt liczony za roboczogodzinę. Mając również na uwadze, że postępowanie egzekucyjne przeprowadzone było w 2010 r., koszty egzekucyjne zostały obliczone na podstawie danych za 2010 r.

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy na wstępie omówił przepisy art. 64 - 64c ustawy egzekucyjnej i stwierdził, że z uwagi na fakt, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło decyzję wierzyciela z dnia [...] nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, a decyzja ta stanowiła podstawę wystawienia tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], koszty egzekucyjne powstałe w prawidłowo wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym obowiązany jest ponieść wierzyciel.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że koszt roboczogodziny w egzekucji (koszty rzeczowe i osobowe przypadające na jeden etat w egzekucji) wynosił w

2010 r. [...] zł. Organ odwoławczy uznał, że czynności egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zajęły 31 roboczogodzin. Mnożąc każdą godzinę pracy przez kwotę [...] zł, która stanowi koszt roboczogodziny pracownika egzekucji organu pierwszej instancji w 2010 r. wskazał, iż koszt 31 godzin pracy w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wyniósł [...] zł.

Z tych względów po przeanalizowaniu kosztów egzekucyjnych przez pryzmat pracochłonności i czasochłonności postępowania, w ocenie organu odwoławczego zasadnym jest obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł.

Zdaniem organu odwoławczego realizując dyrektywy zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2018 r. o sygn. akt I SA/Gl 1399/17, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, przyjęta metoda określenia wysokości kosztów egzekucyjnych i określona w ten sposób wysokość kosztów egzekucyjnych jest w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym wobec dłużnika. Ponadto w sprawie nie miało też miejsca zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat.

Organ odwoławczy podniósł, że nieuzasadnionym z uwagi na naruszenie dyscypliny finansów publicznych byłoby biorąc pod uwagę maksymalną skuteczność egzekucji, a także zapewnienie funkcji fiskalnej obniżenie kosztów egzekucyjnych, tj. opłaty manipulacyjnej, opłaty za zajęcie innej wierzytelności i opłaty za pobranie gotówki do łącznej wysokości 8,10 zł tj. do wysokości minimalnych stawek określonych w ustawie egzekucyjnej - 1,40 zł za opłatę manipulacyjną, 4,20 zł za zajęcie innej wierzytelności, 2,50 pobranie pieniędzy u zobowiązanego.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 10 K.p.a. oraz art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady działania organów na podstawie przepisów prawa oraz zasady przekonywania, co polegało na tym, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dostatecznie podstaw faktycznych oraz prawnych dokonanego naliczenia kosztów egzekucyjnych;

2. przepisów prawa materialnego: art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji poprzez zastosowanie powyższych, przepisów ustawy egzekucyjnej bez uwzględnienia przepisów Konstytucji według wskazań wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 31/14, co też przejawiło się tym, iż organ odwoławczy dopuścił się rażącej dysproporcji pomiędzy naliczonymi kosztami egzekucyjnymi, a rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego, poprzez naliczenie tych kosztów w oderwaniu od okoliczności faktycznych tej egzekucji (nakładu pracy pracownika organu egzekucyjnego, bez uwzględnienia rzeczywistych kosztów i wydatków organu egzekucyjnego);

3. art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążących organ wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1399/17 poprzez określenie kosztów egzekucyjnych w oparciu o koszt jednej roboczogodziny w organie egzekucyjnym, który to koszt został uśredniony, a nie określony w oparciu o realnie ponoszone przez organ egzekucyjny w 2010 r. koszty na pracownika działu egzekucji, który faktycznie wykonywał czynności egzekucyjne w analizowanej sprawie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

Zdaniem skarżącego organ odwoławczy naruszył zasadę zakazu nadmiernej ingerencji, poprzez naruszenie proporcji pomiędzy, wynikającym z art. 84 Konstytucji obowiązkiem ponoszenia ciężarów publicznoprawnych a prawem jednostki do własności. Ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych organ odwoławczy powinien wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z doręczeniem w dniu [...] przez poborcę skarbowego tytułów wykonawczych zobowiązanej Spółce oraz z pobraniem w tym dniu gotówki i zaliczenia jej na koszty egzekucyjne oraz część na należności podatkowe za styczeń 2005 r., przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, czego jednak przy wydaniu postanowienia zaniechano.

Następnie powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3802/18, skarżący wskazał, że w postępowaniu w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi organ powinien wziąć pod uwagę argumenty wyrażone w powołanym uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Dopóki bowiem ustawodawca nie dokona zmiany omawianych przepisów, organ egzekucyjny powinien tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było mu zarzucić naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W tej sytuacji to na organie egzekucyjnym spoczywa konieczność udokumentowania kosztów poniesionych faktycznie przez organ egzekucyjny w związku z czynnościami egzekucyjnymi dokonanymi w sprawie egzekucyjnej i innymi świadczeniami ze strony organu egzekucyjnego koniecznymi dla przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Następnie skarżący podniósł, że o ile zawarto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zestawienie wykonanych czynności i ich czasochłonność o tyle wytknięcia wymaga, że nie wskazano rzeczywistych kosztów wykonania tych czynności opierając się na koszcie uśrednionym.

W tym kontekście skarżący powołał regulacje rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2009 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej (Dz.U. z 2009 r. nr 211, poz. 1630), w świetle których w organie egzekucyjnym (urzędzie skarbowym) byli zatrudniani pracownicy na różnych stanowiskach, w tym na stanowisku poborców skarbowych, do których wynagrodzeń stosowano różny mnożnik, co też rzutowało na wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego przez danego pracownika. Skoro bezspornym jest, co wynika wprost z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że czynności w dniu [...] dokonywał poborca skarbowy, które to stanowisko zaliczane jest do stanowiska wspomagającego w Służbie Cywilnej, celem prawidłowego określenia kosztu jego wynagrodzenia w stosunku do czynności podjętych w tej egzekucji organ powinien uwzględnić wydatki poniesione na wynagrodzenie uzyskiwane przez tego poborcę skarbowego oraz pozostałe koszty rzeczowe, zamiast uśrednionych kosztów osobowych i rzeczowych ponoszonych w 2010 r. na etat w dziale egzekucji organu pierwszej instancji.

W ocenie skarżącego, ustalając koszt roboczogodziny stanowiący podstawę do ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych, organ odwoławczy bezzasadnie przyjął uśrednione koszty rzeczowe i osobowe przypadające na jeden etat w egzekucji, zamiast rzeczywistych kosztów osobowych i rzeczowych przypadających na pracownika organu egzekucyjnego, który faktycznie wykonywał czynności mające na celu egzekucję świadczeń pieniężnych objętych wystawionymi przez wierzyciela tytułami wykonawczymi.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, iż z mocy art. 64 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, w egzekucji należności pieniężnych, pobiera określone w tym przepisie opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W szczególności, organ egzekucyjny pobiera opłatę za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 2 zł 50 gr (art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), opłatę za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 tego przepisu wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr (art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, która wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł (art. 64 § 6 u.p.e.a.).

Natomiast zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Co do zasady zatem, to zobowiązany ponosi koszty prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zaznaczyć jednocześnie należy, że jeden z wyjątków od zasady obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego w administracji został przewidziany w art. 64c § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

W rozpoznawanej sprawie kwestia zasadności obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi została już przesądzona i nie jest sporna, natomiast sporna pozostaje wysokość kosztów egzekucyjnych. Aktualnie kwestią sporną jest obciążenie skarżącego kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł.

W tym miejscu należy przypomnieć, że sprawa wysokości kosztów egzekucyjnych była już przedmiotem dwukrotnego rozstrzygnięcia przez tut. Sąd. (sprawy o sygn. akt I SA/Gl 92/17 i I SA/Gl1399/17). I tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 92/17 nakazał organowi, aby w postępowaniu ponownym, obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, wziąć pod uwagę argumenty wyrażone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Zatem, w razie braku interwencji ustawodawcy do czasu ponownego orzekania w sprawie, zadaniem organu będzie w pierwszym rzędzie odpowiedź na pytanie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a., in concreto przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie na gruncie tej sprawy należy je miarkować. Dalej Sąd zauważył, że czynności faktyczne, jakie w rozpoznawanej sprawie były podejmowane przez organ egzekucyjny sprowadzały się zasadniczo do wysłania zawiadomień o zajęciu wierzytelności do kontrahenta zobowiązanej, a więc czynności egzekucyjnych nie wymagających szczególnego nakładu pracy, czy obarczonych wysokim poziomem skomplikowania. Dokonano także pobrania gotówki u zobowiązanej. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.

Z kolei w drugim wyroku z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1399/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zauważył, że organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, które obciążało wierzyciela kwotą kosztów egzekucyjnych, która uznana została przez tut. Sąd za nieadekwatną do podejmowanych w sprawie czynności. W uchylonym przez tut. Sąd postanowieniu organu nadzoru z dnia [...] utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, którym obciążano wierzyciela tożsamą kwotą [...] zł.

Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie organu nadzoru Sąd ma na uwadze, że sprawa podlega kontroli sądowej po raz trzeci. Dlatego też Sąd w związku z treścią art. 153 P.p.s.a. obowiązany jest dokonać analizy normatywnej i zakresu działania organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy w kontekście wywiązania się z zaleceń wskazanych we wcześniejszych wyrokach, zwłaszcza w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1399/17. Jak wskazał Sąd w ostatnim z powołanych wyroków organ nadzoru w żaden sposób nie odniósł się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych, do skomplikowania podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności, koniecznego dla ich wykonania nadkładu pracy oraz niezbędnych do poniesienia wydatków. Organ nadzoru nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2017 r.

W tym miejscu trzeba jednak podkreślić, że w postanowieniu organu nadzoru z dnia [...], które było przedmiotem kontroli Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1399/17 za punkt odniesienia przy szacowaniu kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela organ uznał przepis art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., który przewiduje opłatę za zajęcie nieruchomości wynoszącą 8% od dochodzonej należności, maksymalnie jednak 34.200 zł. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że egzekucja z nieruchomości uznawana jest za najbardziej skomplikowaną i pracochłonną, zatem w niniejszej sprawie nieuzasadnione byłoby obciążanie wierzyciela kosztami w takiej wysokości. Organ zaakcentował przy tym, że Trybunał Konstytucyjny nie podważył zasadności naliczania kosztów egzekucyjnych za dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne, a jedynie wskazał na konieczność określenia ich granicy stosownie do ich pracochłonności i kosztowności. Organ podkreślił również, że z zaleceń Trybunału Konstytucyjnego wynika dopuszczalność stosowania stawek procentowych jako jednej z metod określania wysokości opłat i to nie tylko w kwotach stawek minimalnych, gdyż sąd konstytucyjny wyraźnie zakwestionował jedynie brak stawek maksymalnych. Organ nadzoru, będący związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r., nakazującego miarkowanie kosztów egzekucyjnych przyjął, w związku z brakiem ustawowych regulacji, że opłata od zajęcia innej wierzytelności i pobraniu pieniędzy musi być mniejsza niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej w przepisach maksymalnej stawki w kwocie 34.200 zł dla 8% opłaty. Z tego względu organ uznał, zachowując proporcję, że 5% opłaty za zajęcie innej wierzytelności może wynosić maksymalnie 21.375 zł, a opłata za pobranie pieniędzy również 5%, tj. 21.375 zł. Zdaniem organu wypełnieniem wymogu miarkowania kosztów uwzględniającego stopień skomplikowania czynności, było ustalenie odpowiedniej proporcji i na jej podstawie ograniczenie procentowej opłaty za pobranie gotówki do kwoty 21.375 zł i za zajęcie innej wierzytelności do kwoty 21.375 zł. Organ nadzoru uwzględniając tak przyjętą kalkulację ustalił, że koszty egzekucyjne obciążające wierzyciela wyniosły [...], w tym opłata manipulacyjna [...] zł, opłata za zajęcie innej wierzytelności [...] zł i opłata za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego [...] zł. Tak ustalone opłaty nie przekroczyły wartości ustalonych proporcji.

W tym miejscu Sąd orzekający podkreśla, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (OTK-A 2016/51; Lex nr 2067764) w uzasadnieniu wyżej wymienionego wyroku (pkt 4.3. uzasadnienia) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.

W ocenie Sądu w nawiązaniu do powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy przyjąć, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), jako metody określenia wysokości kosztów egzekucyjnych (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17).

Sąd orzekający wielokrotnie aprobował stanowisko organów, że dopóki ustawodawca nie ureguluje maksymalnych stawek opłat to posiłkując się wysokością opłaty za zajęcie nieruchomości, która wynosi 8% egzekwowanej należności, lecz maksymalna jej kwota nie może przekroczyć 34.200 zł, to:

- maksymalny wymiar opłaty za zajęcie tzw. innej wierzytelności może wynosić 21.375 zł (5%, czyli 5/8 z 34.200 zł);

- maksymalny wymiar opłaty za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego może wynosić 21.375 zł (5%, czyli 5/8 z 34.200 zł);

- maksymalny wymiar opłaty manipulacyjnej może wynosić 4.275 zł (1%, czyli 1/8 z 34.200 zł).

Jednakże taki sposób liczenia kosztów egzekucyjnych został przeprowadzony przez organ nadzoru w postanowieniu z dnia [...], które było przedmiotem kontroli Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1399/17, i które zostało uchylone.

Z tych też względów Sąd zaakceptował sposób wyliczenia obciążających wierzyciela kosztów egzekucyjnych, który starał się to uczynić przez pryzmat pracochłonności i czasochłonności postępowania. Obciążenie skarżącego kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł jest także korzystniejsze, niż sposób wynikający z zastosowania opisanej wyżej proporcji. Trzeba także podkreślić, że organ pierwszej instancji określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł i obciążył nimi wierzyciela. Tak więc określenie kosztów egzekucyjnych na poziomie około [...] kosztów wynikających ze stawek stosunkowych nie powoduje, jak określił to Trybunał Konstytucyjny, zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Koszty te nie są także nadmierne, czy wygórowane. Ponadto ustawa egzekucyjna nie przewiduje bez kosztowego prowadzenia egzekucji, a funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu przynajmniej częściowego zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest zatem zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.

W świetle powyższych rozważań niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego. Wbrew zarzutom skarżącego organ nadzoru wskazał sposób wyliczenia kosztów egzekucyjnych, obciążających wierzyciela.

Sąd zauważa, że skarżący nie kwestionuje samej metody określenia wysokości kosztów egzekucyjnych zastosowanej przez organ nadzoru, ale fakt, że organ przyjął uśrednione koszty rzeczowe i osobowe przypadające na jeden etat w egzekucji. Natomiast w ocenie skarżącego powinny to być rzeczywiste koszty osobowe i rzeczowe przypadających na pracownika organu egzekucyjnego, który faktycznie wykonywał czynności mające na celu egzekucję świadczeń pieniężnych objętych wystawionymi przez wierzyciela tytułami wykonawczymi.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z póżn. zm.) oddalił skargę.