Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1229/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 15  ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Kr 1229/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki, Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.), WSA Barbara Pasternak, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2012r., sprawy ze skargi B. T., na decyzję Wojewody, z dnia 19 listopada 2009r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata H. G. - Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] Wójt Gminy działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. odmówił wymeldowania z pobytu stałego B. T. c. M. ur. [...] 1970 r. w W wraz z małoletnimi dziećmi A. T. c. B. ur. [...] 1994 r. w N, M. T. s. B. ur. [...] 2000 r. w N oraz D. T. c. B. ur. [...] 1989 r. w N i D. T. s. B. ur. [...] 1989 r. w N.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wymeldowanie z miejsca pobytu stałego może nastąpić wyłącznie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdy dana osoba opuściła miejsce stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Tymczasem, jak ustalił organ, B. T. wraz z dziećmi nie opuściła miejsca pobytu stałego w sposób dobrowolny i trwały. Faktem jest, że uczestnicy postępowania nie zamieszkują w budynku A, jednak do opuszczenia lokalu B. T. wraz z dziećmi została zmuszona przez sytuację rodzinną (znęcanie się fizyczne i psychiczne, poczucie zagrożenia oraz zalecenia kuratora rodzinnego). Nadto zainteresowana deklaruje chęć powrotu do budynku w A.

W odwołaniu B. T. zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisów k.p.a. poprzez dowolne ustalenie, że B. T. opuściła w/w nieruchomość pod przymusem oraz, że deklaruje chęć powrotu i dalszego w niej zamieszkiwania.

Decyzją z dnia 19 listopada 2009 r. nr [...] Wojewoda, działając na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przez opuszczenie lokalu o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Natomiast nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź też z powodu wymiany zamków w drzwiach umożliwiającej dostęp do lokalu. Instytucja wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do spowodowania wyprowadzenia się tej osoby z lokalu. Wymeldować można daną osobę wówczas, gdy całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści lokal i z lokalu tego nie korzysta. Tymczasem z zebranego materiału dowodowego wynika, że B. T. wraz z dziećmi została przymuszona do opuszczenia lokalu i deklaruje chęć powrotu do niego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. T. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, błąd w ustaleniach faktycznych przez dowolne i sprzeczne ze zgromadzonymi dowodami przyjęcie, że B. T. wraz z dziećmi wyprowadziła się z budynku w A pod przymusem, pominięcie istotnych okoliczności dot. osoby D. T. i D. T., które są osobami pełnoletnimi i samodzielnie zaspokajają potrzeby mieszkaniowe oraz niewyjaśnienie okoliczności dotyczących powodów dla których B. T. wyprowadziła się z A.

Skarżący podniósł, że zameldowanie ma potwierdzać faktyczne zamieszkiwanie osoby i nie jest związane z tytułem prawnym do lokalu lecz ze stanem faktycznym. Wskazał, że B. T. oraz w/w osoby od dłuższego czasu nie przebywają w spornej nieruchomości, w związku z tym konieczne jest wymeldowanie ich z budynku mieszkalnego w A celem wprowadzenia zgodności w ewidencji meldunkowej ze stanem fatycznym.

Nadto w piśmie procesowym z dnia 1 lipca 2010 r. skarżący zarzucił naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podniósł, że opuszczenie przedmiotowej nieruchomości miało charakter trwały. Uczestnicy postępowania zamanifestowali wolę swojego miejsca zamieszkania w miejscu gdzie, w obecnie realizują podstawowe funkcje życiowe. Przedmiotowa nieruchomość przestała wiec być miejscem koncentracji ich interesów życiowych. Zdaniem skarżącego wniosek o eksmisję złożony przez B. T. nie może być uznany za działanie manifestujące wolę zamieszkiwania w spornym budynku, ale jako działanie podjęte wyłącznie w celu przeciwdziałania podjęcia przez właściwe organy decyzji o wymeldowaniu z budynku w A. Organy administracji błędnie ustaliły więc istnienie i charakter zamiaru uczestników.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2010 r. sygn. akt III SAS/Kr 38/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B. T. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje, że opuszczenie przez wskazane osoby budynku w A nie miało charakteru definitywnego i nie wynikało z ich woli, a spowodowane była trwającym konfliktem rodzinnym oraz poczuciem zagrożenia ze strony B. T. Uczestnicy postępowania mieli utrudniony dostęp do lokalu, obawiali się agresji B. T., dlatego też odwiedzali budynek w asyście policji. Na skutek wymiany zamków w drzwiach zostali pozbawieni dostępu do nieruchomości. Z akt sprawy wynika natomiast, że B. T. wraz z dziećmi wykazuje wolę powrotu do lokalu w A; w dniu 9 marca 2009 r. złożyła wniosek o eksmisję B. T. W przedmiotowym budynku nadal znajdują się też rzeczy jej oraz jej dzieci (meble, ubrania, podręczniki). Mając jednak na uwadze dobro dzieci, w tym zapewnienie im warunków do nauki zamieszkała w N.

Nadto Sąd podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim. Samo przebywanie przez stronę postępowania w innym lokalu nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

W skardze kasacyjnej B. T. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 podpunkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych,

2. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że w sprawie nie uwzględniono, iż uczestnicy D. T. i D. T. są pełnoletni oraz zamieszkują poza miejscem zameldowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 757/11 uznał, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, w konsekwencji uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji ( innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej p.p.s.a.) tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 190 zd. pierwsze p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Określenie "związany wykładnią oznacza, że wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe, oraz że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (vide: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi, komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 268). Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny.

Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 757/11.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania uznał, że sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę i oddalił skargę B. T. akceptując naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania zobowiązujących organy administracji publicznej do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z rozpoznawaną sprawą. W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że organy nie wyjaśniły, a Sąd I instancji nie wziął pod uwagę nie tylko tego czy wyprowadzenie się byłej żony wnoszącego skargę kasacyjną i jego pełnoletnich dzieci miało charakter dobrowolny ale również czy dzieci nie skoncentrowały swoich ośrodków życiowych pod innym adresem. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie przesłuchanie D. T., brak jest natomiast wyjaśnienia tej kwestii w odniesieniu do D. T. Co prawda osoby te były zawiadamiane o postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (przy czym D. T. nigdy zawiadomienia nie odebrał osobiście) lecz organ administracji nie wyjaśnił tej sprawy dokładnie zaś Sąd I instancji tego stanu rzeczy nie ocenił. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji konfliktu rodzinnego i rozbieżnych wyjaśnień Stron. Zatem kwestia ta wymagała szczególnej uwagi organu, a następnie Sądu, zwłaszcza, że środki prawne zmierzające do umożliwienia powrotu do lokalu, jak to podaje się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, podejmowała B. T. Brak jest natomiast ustaleń w takiej kwestii, czy również pełnoletnie dzieci podejmowały działania w tym kierunku.

Mając zatem na uwadze treść powołanego powyżej art. 190 p.p.s.a. rozpoznając ponownie sprawę organy winny przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem wszelkich zasad wynikających z art. 7, 767 i 107 § 3 K.p.a., zebrać materiał dowodowy w sposób, o którym mowa w art. 77 i art. 75 K.p.a. i dopiero wówczas dokonać jego oceny pod kątem treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a., oraz § 18 ust. 1 pkt. 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm).