Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2322/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 179 ust. 4 w zw. z art. 169 ust. 5; art. 180; art. 187; art. 175 ust. 1; art. 178 ust. 3 pkt 6 i 8;  art. 167 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 437; art. 399 par 1; art. 143 par 1 pkt 2; art. 424
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung, Jacek Fronczyk (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi R.K. na orzeczenie Szefa Służby Celnej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Rzecznik Dyscyplinarny Izby Celnej w K. wszczął postępowanie wyjaśniające wobec R.K. w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych polegających na terminowym wszczęciu postępowania określającego zobowiązania podatkowe wobec firmy H. Sp. z o.o. z siedzibą w K. za okres od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] grudnia 2009 r., co mogło skutkować uszczupleniem należności z tytułu podatku akcyzowego w wysokości [...] ([...]) złote. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Rzecznik Dyscyplinarny Izby Celnej w K. wystąpił w dniu [...] maja 2011 r. do Dyrektora Izby Celnej w K. z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec obwinionego.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] organ dyscyplinarny – Dyrektor Izby Celnej w K. – wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko R.K. o niedopełnienie obowiązków służbowych polegających na terminowym wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązań podatkowych wobec firmy H. Sp. z o.o. z siedzibą w K. za okres od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] grudnia 2009 r., co mogło skutkować uszczupleniem należności z tytułu podatku akcyzowego w wysokości [...] złotych.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, Dyrektor Izby Celnej w K. w dniu [...] grudnia 2011 r. wydał orzeczenie dyscyplinarne nr [...], mocą którego uznał R.K. winnym naruszenia obowiązków służbowych, o których mowa w art. 166 pkt 1 w związku z art. 122 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323 ze zm.), tj. o to, że w wyniku braku nadzoru nad zadaniami Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w K. nie zostały wszczęte, w określonym przez prawo terminie, postępowania podatkowe w sprawie określenia zobowiązań podatkowych wobec firmy H. Sp. z o.o. z siedzibą w K. za okres od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. – i z tego względu wymierzył obwinionemu karę dyscyplinarną zakazu awansowania na wyższe stanowisko przez dwa lata.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. R.K. złożył do Szefa Służby Celnej odwołanie od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa materialnego. Wniósł o jego uchylenie.

Szef Służby Celnej w dniu [...] października 2012 r. wydał orzeczenie dyscyplinarne nr [...], uznając za zasadne zmienić zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej kary dyscyplinarnej i orzekając w tym zakresie karę zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata.

Jak wskazał organ II instancji w uzasadnieniu wydanego przez siebie orzeczenia, zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy pozwolił na uznanie za udowodniony zarzut naruszenia przez R.K. obowiązku funkcjonariusza celnego, polegającego na rzetelnym i terminowym wykonywaniu powierzonych zadań (art. 122 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej), w tym zadania sprawowania przez zastępcę naczelnika urzędu celnego nadzoru nad przydzielonym mu pionem merytorycznym, o którym mowa w § 6 i § 43 ust. 2 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]w sprawie nadania Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Celnego w K. oraz zadania sprawowania nadzoru i kontroli nad zadaniami wykonywanymi przez Referat Akcyzy i Gier (wynikającymi z karty zakresu obowiązków i uprawnień nadkomisarza celnego R.K. – Zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego w K., podpisanej i przyjętej do stosowania przez obwinionego w dniu [...] grudnia 2009 r.).

Powyższe przewinienie przejawiło się, zdaniem organu, w pozostawaniu w zwłoce w podjęciu przez obwinionego, pełniącego funkcję Zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego w K., czynności nadzorczych, w szczególności polegających na wydaniu dyspozycji, co do sposobu prowadzenia sprawy firmy H. Sp. z o.o. z siedzibą w K., tj. wskazania, czy postępowania mają być prowadzone odrębnie wobec każdej czynności nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobu akcyzowego, czy za okresy miesięczne, a co za tym idzie – skutecznego wszczęcia postępowań podatkowych. Jak wskazał organ, w analizowanym przypadku protokół kontroli podatkowej z dnia [...] kwietnia 2010 r., w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami w firmie H. Sp. z o.o., został przekazany przez Referat Kontroli Przedsiębiorców Urzędu Celnego w K. do Referatu Akcyzy i Gier tego Urzędu za pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], zatem termin wszczęcia postępowania podatkowego upływał w dniu [...] października 2010 r. Gdyby stosowne dyspozycje obwiniony podjął bez zbędnej zwłoki to, zdaniem Szefa Służby Celnej, ryzyko związane z niedoręczeniem korespondencji podatnikowi, a w konsekwencji nieskutecznym wszczęciem postępowania, uległoby zminimalizowaniu, a nawet zostałoby wyeliminowane. Brak zaś stosownych działań obwinionego spowodował, w ocenie organu, że w wyżej wskazanej sprawie firmy H. Sp. z o.o. postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego zostały wydane w dniu [...] października 2010 r., a więc na 9 dni przed upływem terminu do jego wszczęcia. W konsekwencji, jak wynika, zdaniem Szefa Służby Celnej, z akt postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec obwinionego przez organ I instancji, zawiadomienia nie zostały skutecznie doręczone, wskutek czego postępowania podatkowe w przedmiotowych sprawach nie zostały wszczęte (spostrzeżenie to organ oparł na opinii prawnej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]). Sam obwiniony, składając wyjaśnienia w toku postępowania dyscyplinarnego przed organem I instancji potwierdził, jak przytacza organ, m.in.: "że gdyby nie było zwłoki, co do podjęcia przeze mnie decyzji w sprawie kierunku wszczęcia postępowań oraz gdyby firma nie unikała odbioru korespondencji – doręczenia postanowień mogłyby być skuteczne. Gdyby był dostatecznie długi czas na doręczenie postanowień, to samo unikanie przez firmę odbioru korespondencji nie miałoby wpływu na skuteczność doręczenia postanowień.".

Organ II instancji za bezsporny uznał także fakt wielokrotnego informowania obwinionego przez podległych mu funkcjonariuszy Referatu Akcyzy i Gier o konieczności zajęcia stanowiska w problematycznej kwestii (kilkakrotnie w miesiącach lipiec – październik 2010 r., zarówno przez prowadzącą sprawę – aspiranta celnego J.D., jak i jej bezpośredniego przełożonego – starszego aspiranta celnego E.P., Kierownika Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w K.).

Konkludując, organ II instancji wskazał, że wobec przedstawionych okoliczności sprawy dyscyplinarnej, uwzględniając jednocześnie podniesione przez obwinionego argumenty o zaangażowaniu w liczne przedsięwzięcia na rzecz Służby Celnej oraz jego opinię wyrażoną w pismach z dnia [...] i [...] października 2012 r., że "orzeczona kara, niższa od proponowanej przez Rzecznika kary jest faktycznie karą wyższą", uznał za zasadne orzeczenie organu dyscyplinarnego I instancji zmienić w ten sposób, że wymierzył obwinionemu karę dyscyplinarną zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata. Orzeczona przez organ I instancji kara dyscyplinarna zakazu awansowania na wyższe stanowisko przez dwa lata, uniemożliwia bowiem obwinionemu jakikolwiek awans w oznaczonym okresie, a orzeczona kara zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata dotyczy tylko awansowania na stanowiska kierownicze. Biorąc pod uwagę stanowisko służbowe obwinionego, tj. eksperta Służby Celnej, jak i katalog stanowisk statuowany załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych, trybu awansowania oraz dokonywania zmian na stanowiskach służbowych (Dz. U. nr 87, poz. 559 ze zm.), zmiana kary dyscyplinarnej daje – w ocenie organu – obwinionemu możliwość awansu na stanowisko wyższe, czyli starszego eksperta celnego. Jest to zatem, zdaniem Szefa Służby Celnej, kara łagodniejsza dla obwinionego, aniżeli kara orzeczona w zaskarżonym orzeczeniu organu I instancji oraz adekwatna do stopnia jego zawinienia

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie dyscyplinarne R.K. podtrzymał argumenty powołane już w odwołaniu od orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w K., formułując także dodatkowe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ww. ustawy o Służbie Celnej oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm.), w tym:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 179 ust. 4 w związku z art. 169 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, poprzez orzeczenie w postępowaniu odwoławczym kary określonej w art. 167 ust. 1 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej przez Dyrektora Departamentu w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych – zamiast organu dyscyplinarnego;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 180 ustawy o Służbie Celnej, poprzez orzeczenie w postępowaniu odwoławczym kary surowszej, niż orzeczona w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym przez organ I instancji;

3) naruszenie prawa poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 437 ustawy – Kodeks postępowania karnego, w związku z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, poprzez zmianę orzeczenia dyscyplinarnego wyłącznie w zakresie wysokości kary – bez zmiany orzeczenia co do istoty;

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 174 ust. 3 pkt 4 ustawy o Służbie Celnej, poprzez prowadzenie postępowania dyscyplinarnego bez jego skutecznego wszczęcia – z uwagi na brak w dokumencie oznaczonym "postanowienie dyscyplinarne" niezbędnego elementu, jakim jest kwalifikacja prawna czynu;

5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 399 § 1 ustawy – Kodeks postępowania karnego, poprzez orzeczenie w postępowaniu dyscyplinarnym w innym zakresie, niż opis zarzucanego czynu;

6) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 175 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, poprzez niewszczęcie postępowania dyscyplinarnego w terminie 3 miesięcy od dnia powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza;

7) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 6 i art. 174 ustawy – Kodeks postępowania karnego w związku z art. 143 § 1 pkt 2 tej ustawy, poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu i zastąpienie zeznania świadka pismem;

8) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez orzeczenie kary w postępowaniu dyscyplinarnym, w tym również w postępowaniu odwoławczym, pomimo upływu terminu przedawnienia karalności;

9) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 178 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej, poprzez niezawarcie w uzasadnieniu faktycznym orzeczenia dyscyplinarnego wskazania, jakie fakty organ uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych;

10) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, poprzez wymierzenie kary niewspółmiernej do zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, a w szczególności jego skutków, pobudek działania, zachowania funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowego przebiegu służby;

11) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 424 ustawy – Kodeks postępowania karnego, poprzez niewyjaśnienie w postępowaniu odwoławczym wielu podnoszonych wątpliwości takich, jak np. data wydanego orzeczenia przez organ dyscyplinarny I instancji;

12) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 178 ust. 3 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej, poprzez nieumieszczenie na orzeczeniu dyscyplinarnym pieczęci organu dyscyplinarnego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego oraz orzeczenia organu I instancji, o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego (który to wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r. o sygn. akt II SA/Wa 2322/12) oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty faktyczne i prawne, zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie dyscyplinarne wydano na podstawie art. 179 ust. 4, art. 167 ust. 1 pkt 8, art. 180, art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323 ze zm.) oraz art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm.). Przepisy ostatniego z wyżej wymienionych aktów normatywnych, zgodnie z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, stosuje się odpowiednio.

W pierwszej kolejności należy odpowiedzieć na zarzut dotyczący naruszenia art. 180 ww. ustawy o Służbie Celnej, poprzez orzeczenie w postępowaniu odwoławczym kary surowszej, niż orzeczona w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym przez organ I instancji, a więc zarzut wskazujący na złamanie zakazu reformationis in peius, będącego niewątpliwie podstawową zasadą procesową prawa obrony strony (zob. tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2006 r. o sygn. akt II FSK 238/06; publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dostrzec należy, że zasada reformationis in peius, określona w art. 180 ustawy o Służbie Celnej, jest zasadą, która musi być każdorazowo odnoszona do okoliczności konkretnej sprawy, zrelatywizowana do sytuacji konkretnej odwołującej się osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2011 r. o sygn. akt II FSK 390/10; publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2006 r. o sygn. akt II KK 274/05, publ. LEX nr 180789). Orzeczeniem surowszym jest bowiem to orzeczenie, które zwiększa dolegliwość dla karanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2007 r. o sygn. akt V KK 371/07, publ. LEX nr 332925; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2005 r. o sygn. akt IV KK 9/04, publ. LEX nr 147114). Zakaz reformationis in peius nie może zatem polegać na sztywnym odczytywaniu przepisów, a na całościowym badaniu, jakie rozstrzygnięcie jest w istocie mniej lub bardziej korzystne dla odwołującej się strony, przy czym w pierwszej kolejności określenie tego powinno nawiązywać do jej woli. Zakaz ten nie może być wobec tego pozorny, a postulat ten będzie tylko wówczas zrealizowany, jeśli rozstrzygnięcie organu II instancji nie będzie pogarszać, bezpośrednio czy pośrednio, realnej – tak faktycznej, jak i prawnej – sytuacji odwołującej się strony, a szczegółowe, wyczerpujące, wieloaspektowe, pogłębione rozważenie tej kwestii znajdzie się w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej.

Podobne stanowisko zajmuje także Sąd Najwyższy, który stwierdza, że "kontrola przestrzegania zakazu reformationis in peius, a więc ocena, które z dwóch porównywanych orzeczeń jest dla oskarżonego mniej korzystne, następuje na podstawie całokształtu okoliczności sprawy i wieloaspektowej analizy wszystkich realnych korzyści oraz dolegliwości łączących się z daną zmianą w sytuacji konkretnego oskarżonego" (tak w wyroku z dnia 20 października 2005 r. o sygn. akt V KK 135/05, "Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych" 2005, nr 1, s. 1910). Ustalenia poczynione na tle art. 434 § 1 ustawy – Kodeks postępowania karnego mają, w związku z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, odpowiednie zastosowanie dla rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu dyscyplinarnym w Służbie Celnej.

W rozpoznawanej sprawie organ II instancji, wobec przedstawionych okoliczności sprawy dyscyplinarnej, uznał za zasadne orzeczenie organu dyscyplinarnego I instancji zmienić w ten sposób, że wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata. Sąd zwraca uwagę, że orzeczona przez organ I instancji kara dyscyplinarna zakazu awansowania na wyższe stanowisko przez dwa lata, uniemożliwiała skarżącemu jakikolwiek awans w oznaczonym okresie, a orzeczona przez organ odwoławczy kara zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata dotyczy tylko awansowania na stanowiska kierownicze. Biorąc pod uwagę stanowisko służbowe skarżącego, tj. eksperta Służby Celnej, może on awansować na stanowisko wyższe, czyli starszego eksperta celnego. Katalog stanowisk formułuje załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych, trybu awansowania oraz dokonywania zmian na stanowiskach służbowych (Dz. U. nr 87, poz. 559 ze zm.). Zgodnie z nim, wykaz stanowisk eksperckich w izbie celnej, z uwzględnieniem ich hierarchii, przedstawia się następująco (załącznik nr 1, pkt I ww. rozporządzenia) w kolejności hierarchii od najniższego: młodszy ekspert Służby Celnej; ekspert Służby Celnej; starszy ekspert Służby Celnej. Choć orzeczona w zaskarżonym orzeczeniu kara zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych w katalogu kar dyscyplinarnych, zamieszczonym w art. 167 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, wymieniona jest w pkt 8, podczas gdy kara zakazu awansowania na wyższe stanowisko wymieniona jest w pkt 5, to jest to w warunkach badanej sprawy kara w istocie łagodniejsza dla skarżącego (odnosząc ją do jego sytuacji, jako osoby zajmującej stanowisko kierownicze), aniżeli kara orzeczona w orzeczeniu organu dyscyplinarnego I instancji, co spostrzegł sam skarżący na etapie postępowania dyscyplinarnego.

Powyższe przesądza o tym, że zasada procesowa formułująca zakaz reformationis in peius, czyli zakaz pogarszania sytuacji obwinionego w wyniku orzeczenia zapadłego w postępowaniu odwoławczym, ustanawiana przez art. 180 ustawy o Służbie Celnej, nie została w sprawie naruszona. Organ dyscyplinarny II instancji właśnie wskutek analizy przedstawionych okoliczności zawisłej przed nim sprawy dyscyplinarnej, pobudek działania obwinionego i jego skutków, przebiegu służby i podniesionych w trakcie wysłuchania skarżącego argumentów o zaangażowaniu w liczne przedsięwzięcia na rzecz Służby Celnej, trafnie uznał za zasadne orzeczenie organu dyscyplinarnego I instancji zmienić, wymierzając skarżącemu – jak zostało to przez Sąd wcześniej przedstawione – łagodniejszą karę dyscyplinarną zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata, prawidłowo uznając ją za bardziej adekwatną do stopnia zawinienia.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, a dotyczącego orzeczenia w postępowaniu odwoławczym kary z katalogu kar wymienionych w art. 167 ust. 1 pkt 6-10 ustawy o Służbie Celnej przez Dyrektora Departamentu Służby Celnej, zamiast organu dyscyplinarnego, wskazać należy, że zgodnie z art. 179 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, do orzekania kary w postępowaniu odwoławczym Szef Służby Celnej może upoważnić swojego zastępcę, dyrektora departamentu w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych lub dyrektora izby celnej, który nie wydał orzeczenia dyscyplinarnego w pierwszej instancji. Przepis art. 169 ust. 5 stosuje się odpowiednio

W przedmiotowej sprawie Szef Służby Celnej w dniu 18 lipca 2012 r. upoważnił G.S., Dyrektora Departamentu Służby Celnej w Ministerstwie Finansów, do orzeczenia kary dyscyplinarnej w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przeciwko nadkomisarzowi celnemu, ekspertowi Służby Celnej R.K., a więc rozpoznania odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]1 (k. 603). Na podstawie udzielonego upoważnienia, Dyrektor Departamentu Służby Celnej wydał w dniu 16 października 2012 r. zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne.

Artykuł 169 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, na którego odpowiednie stosowanie wskazuje zacytowany wyżej art. 179 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, stanowi, że orzekanie kar, o których mowa w art. 167 ust. 1 pkt 6-10, należy wyłącznie do właściwości organów dyscyplinarnych. Przytoczony przepis należy zatem zastosować, ale odpowiednio. Jak zauważa się w literaturze, odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na zwykłym stosowaniu wprost określonych przepisów odniesienia, z tym jednak, że całkowicie nie mają zastosowania bądź też w pewnej części swej treści ulegają zmianie te spośród nich, które ze względu na treść swych postanowień są bezprzedmiotowe lub całkowicie sprzeczne z przepisami normującymi dane stosunki, do których mają być one zastosowane (J. Nowacki, Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, "Państwo i Prawo" 1964, nr 3, s. 372–373). Uwzględnić przy tym należy wykładnię celowościową i funkcjonalną (por. M. Hauser, Odpowiednie stosowanie przepisów prawa – uwagi porządkujące, "Przegląd Prawa i Administracji" 2005, t. LXV, s. 159). Celem zatem art. 169 ust. 5 jest zabezpieczenie, aby kary dyscyplinarne o większym ciężarze dla karanego były wymierzane wyłącznie przez organy dyscyplinarne. Zwrócić jednak należy uwagę, że przepis ten – jako stosowany "odpowiednio" – należy dostosować do okoliczności sprawy, w tym ustalić, czy w danej sytuacji wymierzana kara z art. 167 ust. 1 pkt 6-10 ustawy o Służbie Celnej ma istotnie dolegliwszy charakter. Ponadto dostrzec należy, że kary ujęte w art. 167 ust. 1 pkt 6-10 ww. ustawy o Służbie Celnej to kary, które zmieniają, a nawet znoszą status funkcjonariusza celnego (z wyjątkiem kary zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata, która odnosi się do sytuacji potencjalnej, mogącej zaistnieć w przyszłości). Z uwagi na ciężar tych kar, ustawodawca ich wymierzenie powierzył organom dyscyplinarnym. W analizowanej sprawie orzeczona kara jest jednak właśnie tą, która nie zmienia statusu obwinionego, a dodatkowo jest – jak była mowa – karą łagodniejszą dla skarżącego, aniżeli orzeczona przez Dyrektora Izby Celnej, bo umożliwia awansowanie R.K. na wyższe stanowisko. Z tego względu zastrzeżenie art. 169 ust. 5 zostało uwzględnione, zgodnie z art. 179 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, "odpowiednio".

Przechodząc do oceny zarzutu mówiącego o błędnej wykładni oraz niewłaściwym zastosowaniu art. 437 ustawy – Kodeks postępowania karnego, Sąd uznał, iż zarzut ten nie jest trafny. Rozstrzygnięcie organu dyscyplinarnego w zakresie kary dyscyplinarnej jest integralną, jeśli nie podstawową, częścią orzeczenia dyscyplinarnego i jako takie niewątpliwie podlega ocenie organu odwoławczego, a tym samym może zostać zmienione. Artykuł 437 ustawy – Kodeks postępowania karnego stanowi, że po rozpoznaniu środka odwoławczego sąd orzeka o utrzymaniu w mocy, zmianie lub uchyleniu zaskarżonego orzeczenia w całości lub w części. Dotyczy to odpowiednio rozpoznania środka odwoławczego od uzasadnienia orzeczenia. W świetle powołanego przepisu nie budzi wątpliwości Sądu legalność dokonanej, w rozstrzygnięciu drugoinstancyjnym, zmiany wymierzonej kary i – w rzeczy samej – rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Zmiana wymierzonej kary na łagodniejszą wskazuje w istocie, ze organ II instancji podtrzymuje ocenę stanu faktycznego, natomiast inaczej jedynie kwalifikuje ciężar samego przewinienia dyscyplinarnego pod kątem zastosowanego przez organ I instancji środka karnego.

Zarzuty skarżącego dotyczące strony formalnej postępowania dyscyplinarnego, w szczególności odnoszące się do opisu przewinienia dyscyplinarnego w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz w orzeczeniu dyscyplinarnym, również nie zasługują na uwzględnienie. Czyn zarzucany skarżącemu określony został bowiem w postanowieniu o wszczęciu jako "niedopełnienie obowiązków służbowych polegających na terminowym wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie określania zobowiązań podatkowych wobec H. Sp. z o.o. z siedzibą w K. za okres [...].07.2008r. do [...].12.2009 r., co mogło skutkować uszczupleniem należności z tytułu podatku akcyzowego" (k. 182 akt administracyjnych), to zaś wypełnia dyspozycję art. 166 pkt 1 ww. ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten formułuje ogólną regułę odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych, opierając ją na naruszeniu obowiązków służbowych, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skarżący na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie zgłaszał wątpliwości co do rozumienia przez niego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, a podkreślić należy, że – jak wynika z akt sprawy – czynnie w nim uczestniczył. W jego toku nie wystąpił również do organu o ewentualne sprecyzowanie kwalifikacji prawnej, ta natomiast, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości w kontekście prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych. Funkcjonariusz Służby Celnej odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn funkcjonariusza celnego polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień, względnie niewykonaniu obowiązków służbowych wynikających z przepisów prawa lub poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.

Oceniając kolejny z zarzutów skargi, a dotyczący naruszenia art. 175 ust. 1 ww. ustawy o Służbie Celnej, tj. niedotrzymania ustawowego trzymiesięcznego terminu na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, Sąd uznał, że nie jest on zasadny. Zgodnie bowiem z literalną treścią ww. przepisu, upływ tego terminu należy liczyć od dnia powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza, czyli od dnia [...] marca 2011 r., gdyż to w dniu [...] marca 2011 r. – w związku z przeprowadzaną kontrolą planową w Referacie Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w K. – ustalono, że postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia zobowiązań wobec spółki H. nie zostało doręczone, a tym samym postępowanie w sprawie nie zostało wszczęte (k. 86 akt administracyjnych). Licząc od tej daty upływ terminu do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, wskazać należy, że jego koniec przypadał na dzień [...] lipca 2011 r., a postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte w dniu [...] maja 2011 r. Tym samym termin ustawowy został dochowany, gdyż powinien być on liczony od oficjalnego powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych funkcjonariusza.

Odmowa przeprowadzenia dowodu, o której mówi kolejny zarzut skargi, była elementem wysłuchania skarżącego, przeprowadzonego w trybie art. 178 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej przez organ II instancji. Kwestia przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R.K. była także przedmiotem rozpoznania wniosku dowodowego. Szef Służby Celnej przeprowadzenie tego dowodu uznał za zbędne, bowiem taki dowód został przeprowadzony w ramach postępowania dyscyplinarnego, przeprowadzonego przez organ I instancji (karta nr 608-609 akt administracyjnych). W ocenie Sądu, nie nastąpiło wobec tego naruszenie art. 187 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 6, art. 174 i 143 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postępowania karnego, gdyż stosowny dowód był przeprowadzony i w prawidłowy sposób utrwalony. Pamiętać przy tym należy, że stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego jest "odpowiednie".

Zarzut dotyczący przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego Sąd również uznał za bezzasadny. Ustawa o Służbie Celnej nie przewiduje bowiem instytucji przedawnienia karalności, co przyznaje sam skarżący. Uwagi zawarte w tym zakresie w skardze można zatem potraktować wyłącznie jako wystosowane pod adresem ustawodawcy.

Zarzut dotyczący naruszenia art. 178 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej, a więc odnoszący się do treści orzeczenia dyscyplinarnego – jego uzasadnienia faktycznego i prawnego, Sąd także uznał za niezasadny. Organ sporządził bowiem orzeczenie dyscyplinarne zawierające prawidłowe uzasadnienie – tak faktyczne, jak i prawne – odpowiadające wymaganiom przywołanego przepisu. Nie uchybił zatem dyspozycji art. 178 ust. 3 pkt 6 cytowanej ustawy.

Podniesiony przez obwinionego zarzut błędnego oznaczenia daty wydania orzeczenia dyscyplinarnego przez organ I instancji (19 grudnia 2011 r., a prawidłowo być powinno: 8 grudnia 2011 r.), jakkolwiek trafny, nie może implikować w sprawie uwzględnienia skargi. Data wydania orzeczenia ma znaczenie nie tylko procesowe, ale dotyczy zagadnienia szerszego – nabycia charakteru powagi rzeczy osądzonej przez daną sprawę rozstrzygniętą daną decyzją (A. Wiktorowska, Treść decyzji, w: Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe, egzekucyjne i przed sądami administracyjnymi, pod red. M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, wyd. 11, s. 150). Błędne oznaczenie daty wydania orzeczenia dyscyplinarnego pozostało jednak bez wpływu tak na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy dyscyplinarnej, jak i na uprawnienie R.K. do złożenia odwołania, o którym mowa w art. 179 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej.

Zarzut dotyczący niezamieszczenia pieczęci organu dyscyplinarnego na orzeczeniu dyscyplinarnym organu II instancji, tj. zarzut wskazujący na naruszenie art. 178 ust. 3 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej – jest zasadny, jednakowoż nie może on determinować oceny Sądu i skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, gdyż wskazane uchybienie, wobec swojej wagi, nie rzutuje na jego prawidłowość.

W takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie orzeczenia należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Dlatego też, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.