Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 321/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-10-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 244, art. 245 par.2, art. 246 par. 1 pkt 1, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

W związku ze złożeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Kielcach skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia

[...] 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. J. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego (wniosek z dnia 25 lipca 2012 r.).

Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Kielcach oddalił wniosek skarżącego. Informacje przedstawione w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd uznał bowiem za niewystarczające

i budzące wątpliwości co do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Sądowi mimo wezwania do uzupełnienia braków wniosku (art. 255 ustawy p.p.s.a) nie został przedstawiony pełen obraz sytuacji materialnej w jakiej znajduje się skarżący.

W dniu 2 października 2012 r. skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek wskazał, że po przeprowadzeniu kontroli UKS nie prowadzi działalności gospodarczej, ima się dorywczych zajęć. Nie ma zdolności kredytowej, ani wartościowych rzeczy, które można szybko spieniężyć. Oświadczył, że posiada niewielkie oszczędności. Skarżący ma 62 lata i ciężko choruje, co jest przyczyną częstych niedyspozycji i z tego powodu może mieć trudności

w samodzielnym prowadzeniu spraw. Podniósł, że koszty sądowe do jakich został wezwany stanowią kwotę prawie 24 tys. zł. W zakresie sytuacji rodzinnej wskazał, że zamieszkuje z żoną i 16 letnią córką. Rodzina skarżącego mieszka w mieszkaniu, które jest własnością żony i zostało zajęte. Żona skarżącego nie pracowała od lat, gdyż opiekowała się domem i małoletnim dzieckiem. Skarżący nie wykazał żadnych dochodów ani majątku.

Postanowieniem z dnia 5 października 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek skarżącego.

W sprzeciwie od tego postanowienia J. L. wskazał, że jego sytuacja znacznie pogorszyła się od momentu złożenia poprzedniego wniosku. W poprzednim w zasadzie chodziło mu o przyznanie pełnomocnika, kratkę "zwolnienie z kosztów sądowych" zaznaczył na wszelki wypadek. Obecnie ma do zapłaty około 45 tys. zł, podczas gdy UKS zablokował mu wszystko. Skarżący jednocześnie przedłożył decyzję Naczelnika II Urzędu Skarbowego w K. o zabezpieczeniu, protokoły zabezpieczenia, odpis deklaracji za 2010 r., zaświadczenie z Urzędu Miasta K.

z dnia 6 sierpnia 2012 r. informujące o zarejestrowanych na skarżącego pojazdach, oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w Banku PEKAO S.A. z dnia

27 września 2012 r. Wnioskodawca wskazał przy tym, że przedmiotowe zajęcie zostało skierowane do banku, w którym nie posiada rachunku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem

w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie

w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy

w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Podkreślenia przy tym wymaga, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GZ 98/12 lex nr 1125489; z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 163/12 lex nr 1136753; z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 35/12 lex nr 1121123; z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 10/12 lex nr 1113635).

Stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Zgodnie bowiem z art. 165 ustawy p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z powyższymi regulacjami istnieje możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę,

a rozpoznanie kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen

i rozstrzygnięcia zawartych we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 ustawy p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest więc dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację strony.

Sąd stwierdził, że ponownie złożony przez J. L. wniosek jest tożsamy z wnioskiem skarżącego z dnia 25 lipca 2012 r. Nie wynikają z niego żadne nowe okoliczności świadczące o zmianie sytuacji materialnej skarżącego. Wymaga wyjaśnienia, że okolicznością taką nie jest wiedza skarżącego o wysokości kwoty wpisu od złożonych przez niego skarg. Co więcej skarżący tym razem również nie wyjaśnił wątpliwości, przedstawionych szczegółowo w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2012 r. związanych

z jego sytuacją materialną, nie składając wszystkich dokumentów, do złożenia których został zobowiązany. Rozpoznając ponowny wniosek Sąd odstąpił od wezwania skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., do jego uzupełnienia. Złożenie przez skarżącego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy

w krótkim terminie po wydaniu postanowienia Sądu z dnia 31 sierpnia 2012 r. uzasadnia bowiem stwierdzenie, że skarżący wiedział jakie informacje dotyczące jego sytuacji finansowej, jak również sytuacji finansowej jego małżonki winien przedłożyć, aby Sąd miał pełny obraz jego sytuacji materialnej. Powyższe potwierdza fakt złożenia zeznania podatkowego za 2010 r.

Załączone przez skarżącego do sprzeciwu dokumenty nadal nie są wystarczające i budzą wątpliwości co do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Przedłożona decyzja Naczelnika II Urzędu Skarbowego

w K. z dnia [...] 2011 r. dotyczy bowiem ustanowienia zabezpieczenia na majątku ruchomym skarżącego (tj. na samochodach osobowych) oraz na 2 lokalach mieszkalnych stanowiących współwłasność majątkową małżeńską skarżącego i jego żony. Skarżący natomiast konsekwentnie nie przedstawił informacji dotyczących posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych. Z kolei przedłożona informacja o zajęciu rachunku bankowego z dnia 27 września 2012 r., w świetle oświadczenia skarżącego zawartego w sprzeciwie o skierowaniu zajęcia do banku,

w którym nie posiada rachunku, przeczy jego twierdzeniom o zajęciu ewentualnie posiadanych przez niego rachunków. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że ww. decyzja o zabezpieczeniu uzasadnia twierdzenie o nierzetelnym przedstawieniu przez skarżącego jego sytuacji majątkowej. Wynika z niej bowiem, że skarżący

wraz z żoną posiada majątek w postaci 2 nieruchomości lokalowych, czego zarówno we wniosku z dnia 25 lipca 2012 r. jak i we wniosku z dnia 2 października 2012 r. nie wykazał. Z kolei z zeznania podatkowego za 2010 r. wynika, że oprócz dochodów

z pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący uzyskiwał dochody z praw autorskich (podobna sytuacja miała miejsce w 2011 r.), co w konfrontacji

z twierdzeniem skarżącego o uzyskiwaniu dochodów jedynie z zajęć dorywczych nasuwa wątpliwość co do rzeczywistych źródeł dochodu skarżącego.

Wymaga podkreślenia, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Stosownie do informacji, jakimi aktualnie dysponuje Sąd w zakresie sytuacji materialnej skarżącego, należało stwierdzić, że skarżący do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych nie należy. Wprawdzie we wniosku deklaruje, że jest osobą bezrobotną bez stałego dochodu to jednocześnie oświadcza, że posiada oszczędności, których wielkości jednak nie podał. Ponadto przedstawione przez skarżącego dokumenty świadczą o posiadaniu przez niego znacznego majątku. Taki majątek stanowią

2 nieruchomości lokalowe. Własność dwóch nieruchomości stanowi bowiem znaczące zabezpieczenie materialne a ponadto jedna z nich może stanowić źródło dochodu przez wynajem. Majątek skarżącego uzupełniają samochody Infiniti FX 37 (rok produkcji 2009), KIA OPIRUS (rok produkcji 2007), których jak wynika

z zaświadczenia z urzędu miasta, skarżący jest współwłaścicielem. O stabilnej sytuacji finansowej skarżącego świadczy również fakt ponoszenia przez niego i jego rodzinę znacznych wydatków, przy jednoczesnym niesygnalizowaniu o powstawaniu zadłużenia związanego z nieopłaceniem bieżących zobowiązań.

Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie mogą mieć również podnoszone przez skarżącego kłopoty zdrowotne. Brak ich sprecyzowania i udokumentowania uniemożliwia Sądowi ich ocenę w aspekcie istnienia przesłanek udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, mając na uwadze ciężar dowodu, który w tym postępowaniu obciąża stronę, że skarżący w ponownie złożonym wniosku o prawo pomocy w zakresie całkowitym nadal nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 244, art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.