Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1967/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6  ust. 1 pkt 4, 10, 11, 12
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Marek Olejnik, sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant Edyta Forysiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi: A z/s w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor IS, organ odwoławczy) z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. (dalej: Naczelnik DUS, organ pierwszej instancji) z [...] (nr [...]) odmawiającą A z siedzibą w M. (K.) (dalej: Strona, Fundusz, Skarżąca) stwierdzenia nadpłaty z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 rok w kwocie 319.049,72 zł.

Wymieniona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z 21 sierpnia 2013 r. Strona zwróciła się do Naczelnika DUS o stwierdzenie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2008 - 2012 w łącznej kwocie 1.087.133,96 zł, powstałej w wyniku pobrania przez płatników: B S.A. i C S.A.

Uzasadniając swój wniosek Strona wskazała, że jest instytucją publiczną, która na podstawie upoważnienia przyznanego jej przez państwo swojej siedziby (K.) z mocy prawa pełni specyficzną funkcję instytucji zarządzającej aktywami większości planów emerytalnych przeznaczonych dla pracowników sektora publicznego prowincji Q. oraz planów ubezpieczeniowych, a także w mniejszym zakresie innych agencji rządowych. Przedmiotem działalności Strony, określanej w powołującej ją ustawie mianem Funduszu, jest zasadniczo inwestowanie powierzonych jej środków pieniężnych. Strona jest więc osobą prawną prawa publicznego utworzoną w celu zapewnienia uczestnikom systemu ubezpieczeń społecznych w prowincji Q. świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym emerytalnych, poprzez zarządzanie środkami ze składek i prowadzenie działalności inwestycyjnej. Jej przedmiot działalności wykazuje cechy, które są charakterystyczne zarówno dla polskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), jak i zarządzanego przez niego Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS), działającego na podstawie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Spółka podniosła we wniosku, że z tych względów można ją uznać za podmiot charakteryzujący się podobieństwem zarówno do ZUS, jak i FUS. Pomocniczo wskazała, że z uwagi na zasady i przedmiot jej działalności jest także podmiotem porównywalnym do polskich funduszy emerytalnych oraz funduszy inwestycyjnych.

Zdaniem Strony, nie było podstaw do pobrania podatku od wypłaconych na jej rzecz dywidend, gdyż w świetle art. 63 i art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu UE (TFUE) w związku z odpowiednimi przepisami ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.; dalej: u.p.d.o.p. lub CIT), przewidującymi zwolnienie podmiotowe z podatku dochodowego od osób prawnych (tj. art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. - w przypadku FUS; art. 6 ust. 1 pkt 12 u.p.d.o.p. - w stosunku do ZUS i art. 6 ust. 1 pkt 10 i pkt 11 u.p.d.o.p. - w stosunku do polskich funduszy inwestycyjnych i funduszy emerytalnych), wywodzony w stosunku do Strony na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. obowiązek zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidend wypłaconych zagranicznym instytucjom realizującym zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych, jak również zagranicznym funduszom emerytalnym oraz inwestycyjnym - jest niezgodny z zasadami wspólnotowymi: swobody przepływu kapitału i zakazu dyskryminacji. Strona podkreśliła, że w sytuacji sprzeczności polskich przepisów z prawem wspólnotowym, pierwszeństwo należy przyznać prawu wspólnotowemu, a w konsekwencji przyznać nierezydentom takie same przywileje podatkowe z jakich korzystają rezydenci. Na potwierdzenie swojego stanowiska Strona przedstawiła wyczerpujący wywód, poparty orzecznictwem TSUE. Złożyła też uwierzytelnione kopie dokumentów wraz z tłumaczeniami, potwierdzające przedmiot jej działalności oraz zasady funkcjonowania Funduszu. Przedstawiła też dodatkowe argumenty dla potwierdzenia jej porównywalności do ww. polskich instytucji korzystających ze zwolnienia podmiotowego na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), jak również akty prawne obowiązujące w k. prowincji Q. w tym zakresie.

Naczelnik DUS, po dwukrotnym zawieszeniu postępowania w tej sprawie (postanowienia z [...] i [...]), decyzją z [...] odmówił stwierdzenia wnioskowanej przez Stronę nadpłaty za 2009 rok. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji w oparciu o ustawę A z 1965 r., na podstawie której funkcjonuje Strona, ocenił charakter prawny i zakres działalności Strony. Następnie szczegółowo przytoczył przepisy regulujące funkcjonowanie: ZUS, FUS, funduszy inwestycyjnych oraz otwartych funduszy emerytalnych (OFE). Dokonując ich analizy i porównania z sytuacją prawną Strony organ pierwszej instancji stwierdził, że Strona, będąca nierezydentem, nie ma prawa do korzystania ze zwolnienia podatkowego, gdyż nie jest porównywalna do żadnego z polskich podmiotów podlegających zwolnieniu podmiotowemu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4, 10, 11 i 12 u.p.d.o.p. Wskazał też, że w tej sprawie nie ma zastosowania swoboda przepływu kapitału, gdyż zasadę tę stosuje się w sytuacji, gdy podmioty są porównywalne, a w tej sprawie nie zachodzi taka sytuacja. W tym stanie rzeczy, organ pierwszej instancji uznał, że argumentacja przedstawiona we wniosku nie ma oparcia w przepisach obowiązującego prawa.

Strona nie godząc się z rozstrzygnięciem i argumentacją zawartą w decyzji organu pierwszej instancji złożyła odwołanie, w którym powołała się na zasady prawa Unii Europejskiej oraz tezy wynikające z orzecznictwa TSUE, uzasadniając, że mają one zastosowanie w spornej sprawie. Ponadto, przedstawiła szczegółowe argumenty, które w jej ocenie, przemawiają za uznaniem porównywalności Strony do polskich rezydentów podatkowych korzystających ze zwolnienia podmiotowego na podstawie u.p.d.o.p.

Decyzją z [...] nr [...] Dyrektor IS nie zgodził się z zarzutami odwołania i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, organ odwoławczy wskazał, powołując się na wyrok ETS z 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-282/07 Truck Center, że: "w celu ustalenia, czy różnica w traktowaniu na gruncie podatkowym ma charakter dyskryminacyjny, należy zbadać, mając na uwadze przepisy krajowe (...) czy omawiane spółki znajdują się w obiektywnie porównywalnej sytuacji. Dokonanie oceny czy i ewentualnie w jakim zakresie sytuacja prawna spółki jako nierezydenta była mniej korzystna, w zestawieniu z sytuacją rezydenta musi opierać się o wskazanie sposobu, w jaki zostałyby poddane opodatkowaniu dywidendy uzyskiwane przez rezydenta pozostającego w sytuacji analogicznej do tej, w jakiej pozostawała spółka". Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie dokonanie takiej obiektywnej porównywalności nie jest możliwe. Trudno wskazać polski podmiot - rezydenta znajdującego się w sytuacji analogicznej do tej w której znajduje się Strona. Organ odwoławczy nie podzielił więc stanowiska Strony, że jest podmiotem obiektywnie porównywalnym do polskich funduszy inwestycyjnych, funduszy emerytalnych, ZUS i FUS łącznie.

Wskazał w tym zakresie, że w odniesieniu do polskich funduszy inwestycyjnych, działających na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych, podlegających zwolnieniu na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., można wyróżnić cechy świadczące o nieporównywalności rezydenta ze Stroną, która:

jest zleceniobiorcą Państwa i jest tworzona przez jednostkę administracyjną K. - prowincję Q., podczas gdy polskie fundusze inwestycyjne tworzone są przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych działających w formie spółek akcyjnych jedynie po uzyskaniu zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego (KNF);

nie podlega kontroli organu, będącego odpowiednikiem polskiej KNF;

jest zarządzany przez radę dyrektorów, natomiast polski fundusz jest zarządzany przez towarzystwo, które go tworzy, zarządza nim i reprezentuje go w stosunkach z osobami trzecimi;

dysponuje majątkiem państwa, który służy realizacji celów państwa, z kolei majątek polskiego funduszu jest własnością jego inwestorów;

posiada uprawnienia szersze od zakresu działalności polskich funduszy inwestycyjnych, może zaciągać pożyczki, wykorzystywać majątek w charakterze zabezpieczenia lub obciążyć go, udzielać kredytów zabezpieczonych hipoteką (Art. IV pkt 33 Ustawy tworzącej Fundusz), dokonywać obrotu różnymi instrumentami finansowymi, dokonywać depozytów w instytucjach finansowych, realizować dowolne inwestycje, operacje lub udzielać kredytów innych niż zabezpieczone hipoteką (pkt 34). Podczas, gdy fundusze inwestycyjne nie mogą dokonywać czynności polegających na udzielaniu kredytów, które zgodnie z art.5 ust. 1 pkt 3 Prawa bankowego (Dz. U. z 2012r., poz. 1376 ze zm.) są zastrzeżone wyłącznie dla instytucji banku i stanową czynności bankowe sensu stricte.

W przypadku polskich funduszy emerytalnych, które podlegają zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11 u.p.d.o.p., są tworzone i funkcjonują na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, a zgodnie z art. 2 powołanej ustawy fundusz emerytalny jest osobą prawną, której przedmiotem działalności jest gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego i wypłatę okresowych emerytur kapitałowych, o których mowa w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. nr 228, poz. 1507, ze zm.). Organem funduszu jest specjalnie utworzona spółka akcyjna - towarzystwo emerytalne, które tworzy fundusz oraz jako jego organ zarządza nim i reprezentuje w stosunkach z osobami trzecimi. Spółka otrzymuje wynagrodzenie za zarządzanie funduszem (art. 29 ust. 3 ustawy).

Strona natomiast:

jest zleceniobiorcą Państwa i jest tworzona przez jednostkę administracyjną K., podczas gdy polskie fundusze emerytalne są tworzone przez towarzystwa działające w formie spółek akcyjnych jedynie po uzyskaniu zezwolenia KNF;

nie podlega kontroli organu, będącego odpowiednikiem polskiej KNF, jest stowarzyszeniem i jest zarządzana przez radę dyrektorów, której członkowie są wyznaczani przez rząd prowincji Q.;

zakres działalności Strony jest szerszy od zakresu działalności polskich funduszy emerytalnych - może zaciągać pożyczki, wykorzystywać majątek w charakterze zabezpieczenia lub obciążyć go, udzielać kredytów zabezpieczonych hipoteką, dokonywać obrotu różnymi instrumentami finansowymi, dokonywać depozytów w instytucjach finansowych, realizować dowolne inwestycje, operacje lub udzielać kredytów innych niż zabezpieczone hipoteką.

Ponadto:

organizacja działania Strony i polskich funduszy emerytalnych jest odmienna - członkami polskiego funduszu są wyłącznie osoby fizyczne, które zawrą stosowną umowę, w funduszu emerytalnym te osoby posiadają indywidualne konto emerytalne;

aktywami polskiego funduszu emerytalnego są tylko składki wpłacone do funduszy emerytalnych, nabyte za nie łub w związku z nimi prawa i pożytki z tych praw.

W odniesieniu natomiast do FUS i ZUS, które są zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 6 ust. 1 pkt 12 u.p.d.o.p., organ odwoławczy wskazał, przywołując stosowne uregulowania prawne, że zakres działalności wymienionych państwowych podmiotów jest ściśle uregulowany w polskim ustawodawstwie. W konsekwencji, zarówno ZUS - który prowadzi działalność zastrzeżoną wyłącznie dla ZUS, jak i państwowy fundusz celowy, którym jest FUS - stanowią podmioty co do swej istoty nieporównywalne z jakimikolwiek innymi podmiotami prowadzącymi podobną działalność, w tym z podmiotami polskimi. Są one bowiem tworzone na podstawie ustaw, a ich działalność nie może być zastąpiona działalnością innego podmiotu. Tylko te podmioty mają upoważnienie ustawowe do wykonywania funkcji, do których zostały powołane. Ponadto, ZUS może lokować nadwyżki środków występujące na rachunku bankowym FUS tylko w granicach określonych przepisami i mając na względzie bezpieczeństwo tych środków. Zakres tych możliwości reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawi szczegółowych zasad gospodarki finansowej oraz zasad lokowania środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wśród tych możliwości wymienia się lokowanie na rachunkach lokat terminowych w bankach mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa w formie depozytu u Ministra Finansów.

Strona natomiast realizuje swoje zadania poprzez lokowanie zarządzanych aktywów w m.in. k. jak i zagraniczne (w tym także polskie) papiery wartościowe, np. akcje spółek. Posiada zatem znacznie większą swobodę w podejmowaniu decyzji gospodarczych co do zakresu prowadzonej działalności.

Tym samym, jak stwierdził organ odwoławczy - zakres wskazanego w art. 6 ust 1 pkt 4 i pkt 12 u.o.p.d.o.p. zwolnienia obejmuje wyłącznie polski Zakład Ubezpieczeń Społecznych i polskie państwowe fundusze celowe, tj. utworzone i działające w oparciu o wskazane przepisy polskich ustaw. Zaznaczył, że ścisłe reguły wykładni prawa podatkowego nie pozwalają na uznanie, iż zwolnieniem takim objęte są również dochody osiągane przez zagraniczną wyspecjalizowaną agencję utworzoną dla celów zarządzania i inwestowania składek zebranych przez plany emerytalne i ubezpieczeniowe sektora publicznego, utworzone w oparciu o przepisy ustrojowe państw trzecich, uzyskujące na terytorium Polski dochody z dywidend. Sytuacja ZUS i FUS oraz podmiotu k. są obiektywnie nieporównywalne. Organ odwoławczy dodał, że przedmiotem niniejszego postępowania nie mogła być ocena i porównanie polskiego i k. sektora ubezpieczeń społecznych - do czego w istocie dąży Strona. Sporne zwolnienia podmiotowe z ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, z których Strona chce skorzystać, swoją treścią nie obejmują bowiem systemu ubezpieczeń społecznych, lecz tylko konkretne podmioty go tworzące. Zdaniem organu odwoławczego, aprobując twierdzenia Strony, należałoby w istocie porównać realnie istniejący, funkcjonujący na rynku k. i pobierający dywidendę podmiot, z nieistniejącym faktycznie polskim rezydentem, który miałby skupiać w sobie wybrane - i to relewantne w ocenie Strony - cechy wielu polskich podmiotów łącznie. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie znajduje także zastosowania przywołana przez Stronę zasada swobody przepływu kapitału i niedyskryminacji. Odmienne traktowanie podatników nie dotyczy bowiem sytuacji, które obiektywnie nie są porównywalne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika) zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE w związku z art. 22 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 i pkt 12 u.p.d.o.p. - poprzez odmowę stwierdzenia na jej rzecz nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych, pomimo niezgodności z nadrzędnymi zasadami prawa wspólnotowego przepisów krajowych nakładających zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych w stosunku do dywidend uzyskiwanych przez nierezydentów, przy jednoczesnym bezwarunkowym zwolnieniu z podatku porównywalnych podmiotów krajowych, w okolicznościach faktycznych wskazujących, że Skarżąca i ww. rezydenci znajdują się w obiektywnie porównywalnej sytuacji w zakresie uzyskiwania dochodów z dywidend w Polsce;

2) wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia:

- art. 120 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej: O.p.) - poprzez pominięcie w sprawie wiążącego Rzeczpospolitą Polską prawa wspólnotowego i ignorowanie sprzeczności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym oraz odmowę zastosowania w sprawie swobody przepływu kapitału na podstawie przesłanki nieznajdującej pokrycia w traktatowych przepisach dotyczących odstępstw od stosowania tej swobody;

- art. 210 § 4 w zw. z art. 124 i art. 121 § 1 O.p. - poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości argumentacji Skarżącej, przeprowadzenie pozornej analizy porównywalności Skarżącej do podmiotów krajowych, w tym brak uzasadnienia przyjętych kryteriów porównywalności i skupienie się na wykazaniu najdrobniejszych różnic a pominięcie podobieństw oraz przez chaotyczne i niejasne przedstawienie sposobu interpretacji przepisów i toku rozumowania Dyrektora IS, który z jednej strony zdaje się analizować porównywalność w sposób zaprezentowany przez Skarżącą, a ostatecznie zajmuje w sprawie stanowisko niemające uzasadnienia w tak przeprowadzonej analizie, a to nie może przekonać Skarżącej o słuszności podjętego rozstrzygnięcia.

Stawiając takie zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego, Skarżąca oparła swoją argumentację na orzecznictwie TSUE, polskich sądów administracyjnych, przepisach TFUE i interpretacjach podatkowych - podkreślając, że zwolnienia podmiotowe z art. 6 ust. 1 pkt 4, 10 – 12 u.p.d.o.p. mają charakter bezwarunkowy. W ocenie Skarżącej, dokonana przez Dyrektora IS analiza porównawcza odbyła się w sposób dowolny, zawężający, z pominięciem wytycznych wynikających z orzecznictwa TSUE i sądów administracyjnych. Takie zaś działanie doprowadziło do zajęcia przez organ błędnego stanowiska co do braku porównywalności Skarżącej z polskimi podmiotami z sektora zabezpieczenia społecznego, które to stanowisko nosi znamiona ukrytej dyskryminacji. Skarżąca stoi bowiem na stanowisku, że jest podmiotem porównywalnym do polskiego ZUS/FUS, a ponadto posiada cechy charakterystyczne dla polskich funduszy inwestycyjnych i otwartych funduszy emerytalnych. Wskazane zaś przez organ odmienności zasad funkcjonowania, nie mogą zmienić stanowiska Skarżącej, gdyż w innym przypadku należałoby uznać, że żaden nierezydent nie jest porównywalny do podmiotów krajowych.

W konsekwencji, zdaniem Skarżącej, skoro każdy podmiot wymieniony w art. 6 ust. 1 pkt 4, 10 – 12 u.p.d.o.p. korzysta z bezwarunkowego zwolnienia z opodatkowania w Polsce, to z uwagi na treść art. 18 w związku z art. 63 TFUE, przyznać jej należy zwolnienie z opodatkowania na takich samych zasadach. Uzasadniając natomiast zarzuty natury proceduralnej, Skarżąca wskazała, że wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor IS nie kierował się treścią obowiązujących przepisów, bowiem zignorował prawo wspólnotowe, w szczególności sprzeczność art. 22 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4, 10 – 12 u.p.d.o.p. z zasadami swobody przepływu kapitału i zasadą zakazu dyskryminacji, wyrażonymi w Traktacie o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Dyrektor IS nie odniósł się także do całości argumentacji przedstawionej przez skarżącą we wniosku i odwołaniu, lecz dokonał tego w sposób wybiórczy, czego nie można uznać za pozostające w zgodzie z zasadą zaufania. Ponadto wskazała, że wobec wadliwości uzasadnienia decyzji, w szczególności niejednoznacznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, Skarżąca nie jest w stanie poznać motywów jakie doprowadziły do uznania wniosku o stwierdzenie nadpłaty za niezasadny. W ocenie Skarżącej z uzasadnienia decyzji wynika, że skarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na sprzecznej z prawem wspólnotowym wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, która jednocześnie narusza zasadę praworządności działania organów podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania uzasadniającym jej uchylenie. Mimo, że Sąd orzekający w sprawie nie w pełni podziela argumentację organów zawartą w zaskarżonej decyzji, to uznaje za zasadny przyjęty w niej kierunek rozstrzygnięcia – odmawiający Skarżącej prawa do zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych.

Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), powstałej z tytułu pobrania przez płatników podatku od wypłaconych jej dywidend za 2009 r. Wskazując na niezgodność z prawem wspólnotowym krajowych regulacji zawartych w art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 i pkt 12 ustawy CIT, podstawę swojego żądania Fundusz wywodzi bezpośrednio z przepisów prawa wspólnotowego odnoszących się do naruszenia zasad swobody przepływu kapitału (art. 63 TFUE) i zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową (art. 18 TFUE).

Z tak radykalnym stanowiskiem, wywodzącym zwolnienie podatkowe wyłącznie z zasad wspólnotowych nie można się zgodzić. Uznając racje strony co do konieczności przestrzegania powyższych zasad - zdaniem Sądu – należy je odnieść do regulacji określonych art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 i pkt 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jakie dotyczą krajowych podmiotów korzystających ze zwolnienia od podatku dochodowego wypłacanych na ich rzecz dywidend. Przy czym, Sąd podkreśla, że ich wykładnia musi uwzględniać nie tylko prymat prawa wspólnotowego nad przepisami krajowymi ale i zapewnić obiektywną porównywalność Funduszu (jako nierezydenta) do korzystających ze zwolnienia podmiotów prawa polskiego (rezydentów). Uznając za priorytet (wynikający z zasady niedyskryminacji) równe traktowanie w sferze podatkowej podmiotów będących w porównywalnej sytuacji, należy zastosować takie procedury, które umożliwiają sprawdzenie, czy nierezydent prowadzi działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi dotyczącymi podmiotów krajowych. Na ten ostatni aspekt zwrócił uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w swoim orzeczeniu z 10 kwietnia 2014 r. w sprawie Emerging Markets C-190/12. Wyrok ten ma znaczenie w rozstrzyganej sprawie (w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych i emerytalnych) ze względu na to, że dotyczy regulacji prawnych tj. przepisów CIT w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2011 r., które mają zastosowanie do stanu faktycznego sprawy.

Należy przy tym przypomnieć, że mimo iż podatki bezpośrednie należą (co do zasady) do kompetencji państw członkowskich, państwa te muszą wykonywać te kompetencje z poszanowaniem prawa Unii (wyrok z dnia 10 maja 2012 r. w sprawach połączonych od C-338/11 do C-347/11 Santander Asset Management SGIIC i in., pkt 14 i przytoczone tam orzecznictwo), co oznacza, że i w tym zakresie obowiązują zasady ogólne wynikające z Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Zwracając uwagę na zasadę bezpośredniego stosowania prawa Unii Europejskiej i prowspólnotowej wykładni prawa polskiego strona podkreślała, że art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., nakładający zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych w stosunku do dywidend uzyskiwanych przez nierezydentów, przy jednoczesnym bezwarunkowym zwolnieniu z podatku szeregu porównywalnych podmiotów krajowych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 i pkt 12 ustawy CIT jest sprzeczny z powołanymi nadrzędnymi i bezpośrednio skutecznymi zasadami prawa wspólnotowego.

Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Skarżąca, będąca Funduszem z siedzibą w K. – podlega zwolnieniu z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych w związku z wypłaconymi na jego rzecz dywidendami za 2009 r. Źródłem sporu są przepisy art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 i pkt 12 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2011 r. – przewidujące zwolnienie podmiotowe dla: funduszy celowych, o których mowa w ustawie z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (pkt 4) (2008 i 2009 r.); fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy z dnia z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (pkt 10); fundusze emerytalne utworzone na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (pkt 11) oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (pkt 12).

Podkreślić przy tym należy, że organy podatkowe nie kwestionowały w żadnym momencie, że ze zwolnienia przewidzianego w ustawie podatkowej mogą na równych zasadach korzystać nie tylko podmioty z państw Unii Europejskiej ale też podmioty z państw trzecich (w tym z K.). Problem polegał jedynie na tym, że zwolnienie to, mające charakter podmiotowy, w brzmieniu obowiązującym w stanie faktycznym sprawy, przyznawało zwolnienie bezpośrednio wskazanemu podmiotowi (jak w przypadku ZUS – art. 6 ust. 1 pkt 12 CIT) bądź wskazując krąg uprawnionych podmiotów działających na podstawie ustaw krajowych, ograniczało zwolnienie w sposób dyskryminujący podatkowo zagraniczne instytucje wspólnego inwestowania. W wyniku interwencji Komisji Europejskiej (w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093), nowelizacją z dnia 25 listopada 2010 r. zmieniono zakwestionowane przepisy – dodając w art. 6 ust. 1 punkty 10a i 11 a (Dz. U. Nr 226, poz. 1478). Nowe przepisy objęły zagraniczne podmioty inwestycyjne, których nie dotyczyło wcześniejsze zwolnienie (np. UCTIS), lecz jednocześnie wprowadzono kryteria pozwalające na porównanie, by ze zwolnienia korzystały podmioty równoważne zwolnionym z opodatkowania podmiotom krajowym. Wprowadzone uregulowanie - zgodnie z zaleceniami Komisji - z dniem 1 stycznia 2011 r. zwalnia z podatku dochodowego instytucje wspólnego inwestowania i fundusze emerytalne posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie wymienione w tych przepisach warunki.

W ocenie Sądu nowelizacja, która nadała aktualne brzmienie art. 6 ust. 1 pkt 10a i pkt 11a u.p.d.o.p., wprowadziła zmiany usuwające problem dyskryminacji zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych. Podkreślić przy tym należy, że wprowadzone kryteria porównywalności nie określają nowych warunków a jedynie precyzują istotne postanowienia ustaw, w jakich również przed nowelizacją działały podmioty krajowe korzystające ze zwolnienia (podkreślenie Sądu). Potwierdziła to Komisja Europejska, która w dodatkowej opinii z dnia 16 czerwca 2011r. IP/11/720 uznała, że po nowelizacji ustawy i wprowadzeniu do art. 6 ust. 1 punktów 10a i 11a u.p.d.o.p. Polska nie uchybia już przepisom wspólnotowym. Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że przepisy art. 6 ust. 1 pkt 10a i pkt 11a u.p.d.o.p. ukształtowane zostały w sposób niedyskryminujący podmiotów zagranicznych. Nie sposób zatem uznać za uzasadniony pogląd lansowany przez stronę skarżącą, że dotychczasowe zwolnienie podmiotowe podmiotów krajowych było bezwarunkowe, zatem w stosunku do Funduszu można je wywieść wprost wyłącznie z przepisów prawa unijnego (art. 63 i 18 TFUE) a w konsekwencji zastosować wobec Skarżącej bezwarunkowe zwolnienie z opodatkowania. Gdyby bowiem uznać tę tezę za prawidłową, to należałoby przyjąć, że wprowadzenie przez ustawodawcę z dniem 1 stycznia 2011 r. punktów 10a i 11a do art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p nie miało żadnego sensu, a przepisy te byłyby przepisami martwymi. To zaś jest nie do pogodzenia z zasadą racjonalnego ustawodawcy (tak też WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1680/12). Ponadto, przyjmując taki sposób wnioskowania, należałoby uznać, że dyskryminacja dotyczy podmiotów krajowych, które również przed nowelizacją działały w określonych w ustawach ramach prawnych (podmiotowych i przedmiotowych). Podkreślić w tym miejscu należy z całą doniosłością, że ograniczenia wynikające z ustaw (o finansach publicznych, funduszach inwestycyjnych, funduszach emerytalnych oraz Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych) eliminowały też ze zwolnienia podmioty krajowe nie spełniające określonych w nich kryteriów. Z tych względów, równe traktowanie w sferze podatkowej dotyczącej zwolnienia, musi dotyczyć na tych samych zasadach zarówno rezydentów jak i nierezydentów.

Przesłanki zwolnienia podmiotowego z art. 6 ust. 1 pkt 4,pkt 10, pkt 11 i pkt 12 ustawy CIT należy oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich podmiotów korzystających ze zwolnienia podatkowego i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz państw trzecich.

Mając na uwadze, że toczący się spór dotyczy zwolnienia podatkowego przed nowelizacją przepisów, pomocne jest w tym zakresie wskazane już wcześniej orzeczenie TSUE z 10 kwietnia 2014 r. w sprawie Emerging Markets (C-190/12).

W wyroku tym Trybunał wyraził istotny w ocenie Sądu pogląd, że "w świetle art. 63 ust. 1 TFUE zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi – zakaz ten nie narusza prawa państw UE do stosowania odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego, traktujących odmiennie podatników ze względu na różne miejsce zamieszkania lub inwestowania kapitału, a także do podejmowania wszelkich środków niezbędnych do zapobiegania naruszeniom ich ustaw i aktów wykonawczych, zwłaszcza w sferze podatkowej (art. 65 ust. 1 lit. a i b TFUE). Podejmowane na podstawie art. 65 ust. 1 TFUE środki i procedury nie powinny stanowić arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności (art. 65 ust. 3 TFUE). Z przytoczonych regulacji wynika wniosek, że państwa członkowskie mogą ustanawiać w przepisach krajowych rozróżnienie pomiędzy rezydentami i nierezydentami podatkowymi wyłącznie w sytuacji, gdy rozróżnienie to nie stanowi arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału – aby zatem przepisy podatkowe danego państwa EU mogły zostać uznane za zgodne z postanowieniami TFUE dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału, odmienne traktowanie powinno obejmować sytuacje, które nie są obiektywnie porównywalne".

Rozstrzygnięcie to ma istotne znaczenie dla interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) przed nowelizacją, których praktyczne stosowanie eliminowało ze zwolnienia podatkowego nierezydentów. Tezy zawarte we wskazanym wyroku TSUE (C- 190/12) dotyczą nie tylko funduszy inwestycyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o CIT), których bezpośrednio spór dotyczył, ale również funduszy emerytalnych, utworzonych na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (art. 6 ust. 1 pkt 11 ustawy o CIT).

Ponieważ spór w rozstrzyganej sprawie dotyczy zwolnień wynikających z ustawy CIT przed nowelizacją, powstaje problem, w jakim zakresie do stanów faktycznych sprzed 2011 r. można stosować warunki porównywalności określone po nowelizacji ?

Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela w tym zakresie pogląd, że jakkolwiek przepisów tych nie można stosować wprost, to przy uwzględnieniu zasad wspólnotowych z art. 18 i art. 63 TFUE, należy dokonać oceny porównywalności Funduszu (jako nierezydenta) z rezydentami korzystającymi z tego zwolnienia przy uwzględnieniu kryteriów przyjętych w nowelizacji, bowiem jak potwierdziła Komisja Europejska (w dodatkowej opinii z 16 czerwca 2011 r. IP/11/720) po nowelizacji ustawy i wprowadzeniu w art. 6 ust. 1 pkt. 10a i 11a ustawy CIT Polska nie uchybia już przepisom wspólnotowym.

Pierwszym etapem badania porównywalności jednostek krajowych oraz zagranicznych (w tym także jednostek z siedzibą w państwie trzecim) jest odnalezienie właściwego kryterium porównywalności tych podmiotów. Przyjęte założenia wyjściowe w tym zakresie mają bowiem decydujące znaczenie dla ustalenia, czy dane podmioty znajdują się w porównywalnej sytuacji prawnej.

W postępowaniu w sprawie Emerging Markets pojawił się pogląd, zgodnie z którym fundusze inwestycyjne z siedzibą w państwach trzecich nie znajdują się w porównywalnej sytuacji prawnej do funduszy z siedzibą w Unii, ponieważ nie podlegają unijnym regulacjom w zakresie tworzenia i funkcjonowania podmiotów zbiorowego inwestowania (w tym, systemu nadzoru nad funduszami inwestycyjnymi i ochrony praw inwestorów) – w szczególności chodzi tu o dyrektywy w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS).

Co ciekawe, w dalszej części uzasadnienia wyroku w sprawie Emerging Markets TS podkreślił, że odmowa zwolnienia funduszy z państw trzecich jest możliwa, jeśli organy podatkowe stwierdzą, iż fundusze te nie prowadzą działalności w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii. Oznacza to, że otoczenie prawne, w jakim funkcjonuje dany fundusz inwestycyjny z siedzibą w państwie trzecim, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny, czy podmiot ten znajduje się w porównywalnej sytuacji prawnej do podatników z siedzibą w UE. Jednocześnie należy się jednak zgodzić z poglądem wyrażonym przez TS, zgodnie z którym uzależnienie zastosowania zwolnienia od podlegania dyrektywom UCITS w sytuacji, w której fundusze z państw trzecich z natury rzeczy nie mogą być objęte tymi regulacjami, pozbawiałoby zasady swobody przepływu kapitału jakiejkolwiek skuteczności.

Mając powyższe na względzie, konieczne jest przyjęcie, że uznanie funduszy z państw trzecich za porównywalne z funduszami z siedzibą w państwach członkowskich UE nie wymaga podlegania identycznym wymogom prawnym (a już w szczególności nie może oznaczać podlegania tym samym unormowaniom). Wystarczające powinno być zatem ustalenie, że uwarunkowania prawne mają charakter zbliżony, a konstrukcja prawna, schemat działania (występowanie w roli pośrednika inwestycyjnego, któremu indywidualni inwestorzy powierzają kapitał w celu skorzystania z "efektu skali"), są podobne do funduszy krajowych (W. Nykiel, M. Wilk – Glosa do wyroku TSUE z dnia 10.04.2014 r. – C-190/12 Europejski Przegląd Sądowy 2015/6/s.37-43).

Powstaje przy tym pytanie, czy badając porównywalność funduszy z siedzibą w państwie trzecim, w odniesieniu do stanu faktycznego obowiązującego przed 1 stycznia 2011 r., można się odwołać do art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.? Przepis ten zwalnia z podatku dochodowego instytucje wspólnego inwestowania z siedzibą w innym państwie członkowskim UE bądź w państwie należącym do EOG pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w ustawie. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, przepis ten może mieć jedynie znaczenie pomocnicze – przez wskazanie, które rodzajowo elementy systemu regulacyjnego należy przeanalizować, badając porównywalność reżimów prawnych, w jakich funkcjonują fundusze inwestycyjne z państw trzecich oraz fundusze "unijne". Przepisu tego nie można natomiast stosować wprost. Uzależnienie zwolnienia podatników z siedzibą w państwie trzecim od spełnienia przesłanek odnoszących się do funduszy z siedzibą w państwach członkowskich UE oraz EOG oznaczałoby w konsekwencji wyłączenie możliwości zwolnienia podmiotowego tych instytucji zbiorowego inwestowania i jednocześnie stanowiłoby nieuzasadnione i arbitralne ograniczenie swobody przepływu kapitału względem państw trzecich (por. wyrok WSA w Warszawie z 4.12.2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1457/14), LEX nr 1589997.

Trybunał Sprawiedliwości podkreślił, że jedynym kryterium, od którego uzależnione jest zastosowanie zwolnienia podmiotowego w świetle art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., nie może być miejsce siedziby danego funduszu inwestycyjnego. Akceptując to stanowisko, należy zgodzić się z poglądem, że zarówno sytuacja prawna inwestorów, jak i fakt podlegania regulacjom dyrektyw UCITS nie mają znaczenia dla objęcia danego funduszu zwolnieniem podmiotowym z podatku dochodowego od osób prawnych a zatem okoliczności te nie powinny być brane pod uwagę przy ocenie porównywalności funduszy z siedzibą w państwie trzecim oraz funduszy krajowych.

Należy jednak zwrócić uwagę, że w świetle art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. zwolnieniem podmiotowym nie są obejmowane fundusze inwestycyjne zarejestrowane w Polsce (czy też mające siedzibę na terytorium RP), lecz fundusze "działające na podstawie" ustawy o funduszach inwestycyjnych. Oznacza to, że na podstawie tego odwołania ustawodawca jednak uzależnił objęcie zwolnieniem podmiotowym danego funduszu inwestycyjnego od faktu podlegania określonym wymogom regulacyjnym określonym w ustawie o funduszach inwestycyjnych (której regulacje stanowią implementację wtórnego prawa UE w zakresie tworzenia i funkcjonowania instytucji zbiorowego inwestowania). Podobne uregulowanie dotyczy funduszy emerytalnych, których warunki funkcjonowania określa ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Wskazane wyższej okoliczności, warunkujące zwolnienie od spełnienia wymogów określonych przepisami prawa, przeczy twierdzeniu Skarżącej, że sporne zwolnienie jest w odniesieniu do rezydentów zwolnieniem bezwarunkowym. Skoro zatem ustawodawca, usuwając dyskryminacyjny charakter wcześniejszych uregulowań, określił kryteria zwolnienia nierezydentów wskazując na warunki, w jakich działają rezydenci korzystający ze zwolnienia, to zasadnie przyjęły organy podatkowe w spornej sprawie, że stosując obiektywnie porównywalne kryteria przyjęte w znowelizowanych przepisach, należy je zastosować również w odniesieniu do nierezydentów domagających się zwolnienia podatkowego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10 i pkt 11 ustawy CIT. Zgodzić się przy tym należy, że specyfika form organizacyjno – prawnych polskich funduszy różni się w znacznej mierze od form funduszy funkcjonujących w innych państwach członkowskich UE i państwach trzecich a zatem nie muszą być one identyczne ale równoważne.

Istotna jest również konstrukcja znowelizowanych przepisów, w których ustawodawca zastosował katalog zamknięty przesłanek, których łączne spełnienie daje podstawę do zastosowania zwolnienia podmiotowego. Formułując te warunki oparto się tu na cechach charakteryzujących działania polskich funduszy. Wolą ustawodawcy nie było zatem zwolnienie wszystkich funduszy, czy też jednostek wspólnego inwestowania z UE lub państw trzecich ale tylko tych, które spełniają określone kryteria, podobne do tych, które muszą spełniać fundusze mające siedzibę w Polsce.

Stosując kryteria porównywalności, organy nie kwestionowały spełnienia przez Fundusz wymogów w zakresie podlegania w państwie siedziby opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia, jak też posiadania depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji (art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. a i e oraz pkt 11 lit. a i lit.d).

Odnosząc się do zarzutów skargi w kontekście oceny kolejnych warunków zwolnienia, należy zgodzić się ze Skarżącą, że przyjęte przez organy podatkowe kryteria porównywalności dotyczące w szczególności tworzenia Funduszu, podstaw prawnych jego działania, sposobu zarządzania czy nadzoru – interpretowane w sposób radykalny, eliminują ze zwolnienia każdy podmiot działający na podstawie innych uregulowań prawnych niż ustawa o funduszach inwestycyjnych czy ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

W tym zakresie – orzekający w sprawie Sąd nie podziela stanowiska organów, które interpretując warunki porównywalności odwołały się wprost do postanowień ustaw krajowych, nie uwzględniając, że porównywalność (równoważność) nie oznacza identyczności. Należało zatem dokonać porównania działalności Funduszu w zakresie zezwolenia właściwych władz na prowadzenie działalności oraz podlegania nadzorowi z uwzględnieniem regulacji przyjętych w kraju, w którym Fundusz ma siedzibę, do czego zresztą wprost odsyłają przepisy - odpowiednio art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. c i d oraz pkt 11 lit. b i c ustawy CIT). Odrębności w zakresie podstawy prawnej jego działania, sposobu zarządzania, zezwoleń czy nadzoru, wynikające z różnych rozwiązań prawnych przyjętych w kraju siedziby Funduszu w zakresie funkcjonowania funduszy inwestycyjnych oraz programów ubezpieczeniowych i emerytalnych nie powinny być oceniane formalistycznie ale z uwzględnieniem realizacji celu jakiemu służą.

Gdyby nawet uznać, że przyjęte w zaskarżonej decyzji kryteria porównywalności Funduszu na różnych płaszczyznach działania – w tym w szczególności dotyczące zezwolenia i nadzoru właściwych władz nad Funduszem - organy podatkowe oceniły zbyt restrykcyjnie, to mając na względzie fakt, że ze zwolnienia podmiotowego określonego w przepisach art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 i pkt 12 ustawy CIT mogą skorzystać jedynie podmioty równoważne z wymienionymi w tych przepisach, to zdaniem Sądu orzekającego w sprawie i tak nie można uwzględnić żądania strony skarżącej o zwrot nadpłaty z uwagi na zakres przedmiotowy prowadzonej przez Fundusz działalności, który nie jest porównywalny z zakresem żadnego z rezydentów.

Jak wynika z ustawy w sprawie A - regulującej funkcjonowanie i zakres przedmiotowy Funduszu, jego działalność obejmuje między innymi udzielanie kredytów zabezpieczonych hipoteką (Artykuł IV pkt. 33) oraz realizowanie dowolnych inwestycji, operacji lub udzielanie kredytów innych niż zatwierdzone zgodnie z poprzednimi artykułami (Artykuł IV pkt 34). Tak określony zakres działalności nie mieści się w zakresie przedmiotowym żadnego z podmiotów krajowych korzystających ze zwolnienia na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 i pkt 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, których zakres działania nie przewiduje udzielania kredytów i pożyczek.

Zarówno w trakcie całego postępowania administracyjnego jak i w skardze do Sądu, Fundusz domagał się uwzględnienia zwolnienia wskazując, że jest podmiotem systemu ubezpieczeń społecznych w prowincji Q., który jest porównywalny do ZUS –u, FUS-u, otwartych funduszy emerytalnych i funduszy inwestycyjnych łącznie. Dokonując zatem porównania Funduszu do korzystających za zwolnienia rezydentów, należy brać pod uwagę cechy i zakres działalności wszystkich tych podmiotów łącznie.

W ocenie Sądu, żądanie dokonania takiego porównania nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia a tym bardziej nie ma oparcia w jakichkolwiek podstawach prawnych. Nawet gdyby dokonać takiej kompleksowej oceny porównawczej, to nie byłaby ona korzystna dla Skarżącej z tych samych względów, co porównanie jej do każdego z tych podmiotów oddzielnie.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, odnoszącymi się do funkcjonowania funduszy celowych (FUS), funduszy inwestycyjnych, funduszy emerytalnych oraz ZUS - żaden z podmiotów krajowych korzystających ze zwolnienie na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 i pkt 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie prowadzi i nie może prowadzić działalności w zakresie udzielania kredytów w jakiejkolwiek formie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 Prawa bankowego, czynności polegające na udzielaniu kredytów jak i pożyczek, to czynności bankowe sensu stricte, zastrzeżone wyłącznie dla instytucji banku. Organy dokonując analizy zakresu przedmiotowego działalności poszczególnych podmiotów korzystających ze zwolnienia wykazały, że przepisy poszczególnych ustaw regulujących działalność tych podmiotów wykluczają możliwość udzielania przez nie kredytów w jakiejkolwiek formie.

W odniesieniu do FUS (korzystającego ze zwolnienia na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy CIT) przepis w art. 56 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, precyzyjnie określa, że "środki funduszu rezerwowego mogą być lokowane jedynie na lokatach bankowych, w papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa oraz w jednostkach uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego, o których mowa w art. 178 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych". Również w przypadku funduszy inwestycyjnych – zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych - "wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego oraz niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe". Podobnie w odniesieniu do funduszy emerytalnych ustawodawca zastrzegł (w art. 2 ust. 2 ustawy o funkcjonowaniu funduszy emerytalnych), że "przedmiotem ich działalności jest wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego". Działalności w zakresie udzielania kredytów lub pożyczek nie prowadzi też ZUS - korzystający ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 12 ustawy CIT, którego działalność ma na celu realizację polityki ubezpieczeń społecznych i nie jest nastawiona na działalność inwestycyjną.

Zagraniczny fundusz inwestycyjny lub emerytalny, aby móc podlegać zwolnieniu z opodatkowania, musi być porównywalny z funduszem krajowym i spełniać ustawowe warunki, korespondujące z cechami odpowiednich funduszy krajowych. Zatem przedmiot działalności zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych, chcących skorzystać w 2009 r. ze zwolnienia określonego w art. 6 ust 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 lub pkt 12 ustawy CIT był ograniczony do lokowania środków pieniężnych w określone papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, bez możliwości prowadzenia działalności polegającej na udzielaniu kredytów lub pożyczek w jakiejkolwiek formie.

W ocenie Sądu, zasadnie zatem uznały organy podatkowe, że działanie skarżącego Funduszu polegające na udzielaniu kredytów zabezpieczonych hipoteką na papierach wartościowych oraz innych kredytów (Artykuł IV ust. 33 i 34 ustawy w sprawie Funduszu), wykracza poza zakres przedmiotowy działalności ściśle określonej ustawami dla krajowych podmiotów korzystających ze zwolnienia, co w konsekwencji czyni stronę Skarżącą podmiotem nieporównywalnym do któregokolwiek z krajowych rezydentów korzystających ze zwolnienia, tym samym wyklucza to Fundusz z możliwości korzystania ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4, pkt 10, pkt 11 lub pkt 12 ustawy CIT. Wobec powyższego, rozważanie jakichkolwiek pozostałych przesłanek nie jest celowe, bowiem zwolnienie podmiotowe może dotyczyć jedynie podmiotów spełniających łącznie porównywalne kryteria określone przez ustawodawcę.

Rozważając zarzuty skargi we wszystkich aspektach - Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Z tych względów – Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę w całości.