Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 1804/93
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1994-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 5
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: 1. Odpłatność za użytkowanie wniesionych przez członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych wkładów gruntów jest dochodem z tytułu członkostwa w takiej spółdzielni /art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./.

2. Przychód -  a w konsekwencji dochód - pojawia się dopiero wtedy, gdy podatnik otrzymuje pieniądze, albo kiedy pieniądze są postawione do jego dyspozycji, a nie w chwili samego stwierdzenia przez osobę zobowiązaną, że podatnikowi przysługuje należność w określonej wysokości.

TEZY

1. Odpłatność za użytkowanie wniesionych przez członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych wkładów gruntów jest dochodem z tytułu członkostwa w takiej spółdzielni /art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./.

2. Przychód -  a w konsekwencji dochód - pojawia się dopiero wtedy, gdy podatnik otrzymuje pieniądze, albo kiedy pieniądze są postawione do jego dyspozycji, a nie w chwili samego stwierdzenia przez osobę zobowiązaną, że podatnikowi przysługuje należność w określonej wysokości.


UZASADNIENIE

Regina P. wystąpiła do Urzędu Skarbowego w Z. o zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992 r. w kwocie 4.408.000 zł pobranego i przekazanego do Urzędu Skarbowego przez Rolniczą Spółdzielnię w P. od należności z tytułu wniesionego do Spółdzielni przez wnioskodawczynię wkładu gruntowego.

Urząd Skarbowy w Z. decyzją z dnia 20 maja 1993 r. wydaną na podstawie art. 11 i art. 12 ust. 6 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ odmówił zwrotu podatku dochodowego. Izba Skarbowa w L. nie uwzględniła odwołania Reginy P. i decyzją z dnia 6 sierpnia 1993 r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Izby Skarbowej wyrażono pogląd, że za przychód z tytułu członkostwa w Spółdzielni Produkcyjnej uważa się wszelkie przychody, o których mowa w art. 11 cyt. ustawy, uzyskane przez członka spółdzielni po wyłączeniu z nich udziału w dochodzie podzielonym spółdzielni z tytułu działalności rolniczej i fakt niewypłacenia członkom zarachowanych należności z tytułu należnej renty gruntowej nie wyłącza obowiązku potrącenia zaliczek na podatek dochodowy.

W dniu 20 września 1993 r. wpłynęło do Izby Skarbowej w L. pismo Reginy P. zawierające prośbę o " (...) wydłużenie terminu odwołania do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie decyzji dotyczącej zwrotu podatku (...)" motywowaną tym, że członkowie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. wystąpili do Ministerstwa Finansów, wobec ogromnej rozbieżności w interpretacji przepisów dot. opodatkowania przychodów członków spółdzielni produkcyjnych, o zajęcie stanowiska w tej sprawie. Po przekazaniu wspomnianego pisma do Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potraktowano jako skargę, Regina P. sprecyzowała zarzuty skargi. Twierdziła, że Spółdzielnia naliczyła i zaksięgowała w kartotece skarżącej należność za wniesiony do spółdzielni wkład gruntowy /2 ha - wkład obowiązkowy, 2,79 ha jako dzierżawa/ - należność ta została określona w kwintalach pszenicy. Od wspomnianej należności Spółdzielni naliczyła i odprowadziła do Urzędu Skarbowego podatek dochodowy. Był to podatek nienależny, gdyż należność istnieje tylko na papierze - skarżąca nie otrzymała żadnych pieniędzy - Spółdzielnia jest w stanie likwidacji i nie dysponuje środkami pieniężnymi, tak więc nie można, jak to przyjęła Izba Skarbowa, uznać, że skarżącej przedstawiono pieniądze do dyspozycji. W skardze powołano się na przedłożone pismo Ministerstwa Finansów z dnia 14 października 1993 r., stanowiące odpowiedź na wystąpienie członków Spółdzielni Produkcyjnej, w którym to piśmie wyrażono pogląd, że ekwiwalenty pieniężne w zamian za użytkowanie gruntów do końca 1992 r. nie wypłacone, bądź postawione do dyspozycji członków Spółdzielni, będą podlegać opodatkowaniu po ich wypłaceniu, co ma nastąpić dopiero po uregulowaniu zobowiązań przez nabywcę bazy Spółdzielni.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując materiały sprawy stwierdził, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Regina P. nie otrzymała bowiem - według jej twierdzeń - należności z tytułu wniesionego do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. wkładu gruntowego, którą to należność Spółdzielnia określiła jedynie ewidencyjnie. Według art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ za przychody z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej uważa się wszelkie przychody uzyskane przez członka spółdzielni lub jego domownika z tytułu wkładu pracy oraz innych tytułów przewidzianych w statucie spółdzielni i odpłatność za użytkowanie wniesionych przez członków spółdzielni wkładów gruntów jest dochodem z racji tego członkostwa. Art. 11 ust. 1 cyt. ustawy z 26 lipca 1991 r. stanowi jednak, że przychodami - z określonymi wyjątkami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Organy podatkowe swoje rozstrzygnięcia wywodziły natomiast z oceny, że przychodem skarżącej jest już samo przyznanie przez Spółdzielnię, iż Reginie P. przysługuje w roku 1992 r. przedmiotowa należność. Pogląd ten jest błędny, gdyż z przytoczonych przepisów wynika, że przychód - a w konsekwencji i dochód - następuje dopiero wtedy, kiedy podatnik otrzymuje pieniądze, albo kiedy pieniądze są postawione do jego dyspozycji, a nie w chwili samego stwierdzenia przez osobę zobowiązaną, że podatnikowi przysługuje należność w określonej wysokości. Wskazać przy tym trzeba, że stanowisko takie wyrażono także w piśmie Ministerstwa Finansów z 14 października 1993 r. skierowanym do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej /w likwidacji/ w P. i przekazanym do wiadomości Izbie Skarbowej w L., na które powołuje się skarżąca.

Prawidłowe ustosunkowanie się do wniosku Reginy P. o zwrot potrąconych zaliczek na podatek dochodowy z tytułu przysługującej jej należności wymaga zatem zbadania, czy pieniądze zostały jej wypłacone albo postawione do dyspozycji, względnie, czy skarżąca otrzymała zamiast pieniędzy jakieś przedmioty, tak, jak niektórzy członkowie Spółdzielni, gdyż kwestie te nie były przedmiotem rozważań organów podatkowych.