Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 555/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją [...] z [...] stycznia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako kpa), w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2097, z późn. zm., dalej jako ustawa) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] odmawiającą M. P., M. P., Z. S., D. P., D. M., N. A. i M. A. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], obecnie [...].

Organ podał, że do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty M. P. (dalej jako skarżąca) dołączyła oświadczenie świadków: J. S. i K. L., którzy w dniu [...] kwietnia 1945 r. przed notariuszem Z. W. wskazali: "my niżej podpisani niniejszym stwierdzamy, że znany nam osobiście M. A. syn A., jest właścicielem gospodarstwa rolnego na kolonii [...], gmina [...], pow. [...][...], zawierającego [...] ([...]) hektarów gruntu oraz budynki: dom, stodoła, stajnia i chlewy. Na gruncie znajduje się: sad owocowy ([...] drzew) studnia betonowa i piwnica". We wniosku z [...] grudnia 2008 r. skarżąca zwróciła się do Wojewody [...] o rekompensatę z tytułu pozostawienia przez ojca A. M. nieruchomości we wsi [...], podała że pierwszymi właścicielami wskazanej nieruchomości byli jej dziadkowie A. i F. M., którzy nabyli [...] ha ziemi i podzielili majątek na dwóch synów A. M. i E. M.. W toku postępowania do akt dołączono też notarialne oświadczenia świadków z listopada 2010 r. Organ podał, że świadek J. D. oświadczył: "Pan F. – A. M. oraz jego żona A. M. byli właścicielami dużego gospodarstwa rolnego (było około [...] hektarów ziemi), położonego w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...] i nieruchomość tę pozostawili poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. (...)". Wg notariusza stawiający J. D. oświadczył, że powyższe fakty są mu znane, ponieważ od urodzenia i przez cały czas do sierpnia 1944 roku zamieszkiwał na tym terenie. Z kolei świadek C. P. podał: "Pan F. – A. M., a właściwie używał on imienia A. oraz jego żona A. M. byli właścicielami dużego gospodarstwa rolnego (około [...] hektarów ziemi) położonego w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...] i nieruchomość tę pozostawili poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. "

Organ podał dalej, że w archiwach polskich jak i zagranicznych - nie odnaleziono dokumentów o mieniu pozostawionym przez A. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W aktach odrębnego postępowania Wojewoda [...] odnalazł natomiast orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] lipca 1946 r. wydane na nazwisko E. M., brata A. M., stwierdzające że E. M. pozostawił w miejscowości [...][...] hektarowe gospodarstwo rolne.

Wg organu oświadczenia świadków J. S. i K. L. z 1945r. nie spełniają wymagań art. 6 ust. 5 ustawy natomiast oświadczenia świadków J. D. i C. P. nie są wiarygodne (z powodu ich podobieństwa), zwłaszcza w kontekście oświadczeń z 2012 r. Minister powołał się na to, że usprawiedliwiając swoje niestawiennictwo przed organem I instancji świadek J. D. wskazał: "oświadczam, że nie mogę brać udziału w tej sprawie jako świadek, ponieważ w 1939 r. byłem [...] letnim dzieckiem i mieszkałem z rodzicami w miejscowości [...]. W trakcie II Wojny Światowej z rodziną opuściliśmy swoją posiadłość w [...] i zamieszkaliśmy w okolicy [...]. Wiem gdzie się znajdowała [...] ale nie pamiętam mieszkańców tej miejscowości a tym bardziej nieruchomości pozostawionej przez rodzinę Pana A. M.." Z kolei w piśmie z dnia [...] października 2012 r. świadek C. P. wskazał: "(...) W tej sprawie odmawiam zeznań, ponieważ w tej miejscowości nie mieszkałem i nie znam tych osób -wymienionych do wiadomości w związku z prowadzonym postępowaniem, wobec tego nie mam nic do powiedzenia."

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał także, iż sprawa była ponownie przedmiotem rozpoznania po tym jak Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2664/14 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1460/13, w którym ww. WSA uchylił pierwotnie zapadłe decyzje tj.: decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...] i decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W decyzjach tych organy negatywnie oceniły zebrany dotychczas materiał dowodowy w szczególności z zeznań świadków z 1945 r. jak i oświadczeń z [...] i [...] listopada 2010 r. Organ przyjął wówczas, że zeznania J. P. i C. D., jako że są podobne, nie zasługują na wiarę w szczególności, że ww. świadkowie wezwani do osobistego stawiennictwa celem przesłuchania w pismach z [...] i [...] października 2012 r., odwołali wspomniane oświadczenia z 2010 r. spełniające wymogi przewidziane w art. 6 ust. 5 ustawy i oświadczyli, że nic im w sprawie nie wiadomo. WSA i NSA uznały jednak, że pisma te nie przesądzają powstałych w sprawie wątpliwości, a te są na tyle poważne, iż zasadne jest uzyskanie od ww. świadków oświadczeń w formie kwalifikowanej, a więc tej samej, jaką przybrały oświadczenia z 2010r. Innymi słowy NSA uznał za WSA, iż organ przedwcześnie zdyskwalifikował oświadczenia z 2010 r. opierając się o pisemne stanowiska ww. świadków z 2012 r. Zaleceniem Sądu skierowanym do organu było bezpośrednie przesłuchanie obu świadków przed organem (tj. w formie przewidzianej w art. 6 ust. 5 ustawy) albo zobowiązanie ich do złożenia odpowiednich oświadczeń, w trybie powołanego przepisu. Zaleceniem NSA było także ustosunkowanie się do treści dowodu z postaci umowy zawartej przez ojca skarżącej z jego matką F. M. dnia [...] października 1931 r., gdzie jest mowa o tym, że jej ojciec nabywał inwentarz żywy i zbiory. Wg NSA uzasadnia to pytanie o to, w jakim celu osoba, która sama takiego gospodarstwa nie prowadzi lub nie zamierza prowadzić, miałaby tej transakcji dokonać. Wskazano także na konieczność oceny orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] lipca 1946 r., potwierdzającego że brat ojca skarżącej, E. M., pozostawił [...] -hektarowe gospodarstwo rolne poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wg NSA dokument PUR pozwala uznać za prawdopodobne, że jeżeli jeden syn babki skarżącej prowadził gospodarstwo rolne (chociaż jeszcze w 1931 r. występowała ona jako właścicielka własnego gospodarstwa), to gospodarstwo takie mógł prowadzić też jej drugi syn.

Ponownie rozpoznając sprawę organ ustalił, że świadkowie C. P. i J. D. zmarli. C. P. zmarł w dniu [...] lutego 2015 r., natomiast J. D. zmarł [...] lutego 2014 r., wobec tego ww. nie mogli być przesłuchani w charakterze świadków. Wykonując zalecenia NSA, organ podał, iż w celu wyjaśnienia rozbieżności w dokumentach aktu stanu cywilnego, tj. pomiędzy aktem małżeństwa i aktem urodzenia A. M. Wojewoda [...] wystąpił do Urzędu Miasta [...] o przekazanie ankiet dowodowych z 1952 r. A. M. i jego żony A. M. ale w odpowiedzi Urząd Miasta [...] wskazał, że kopert dowodowych ww. osób nie odnaleziono.

Odmawiając ponownie potwierdzenia prawa do rekompensaty organ podał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy do wniosku należało dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dalej organ podał, że dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości na byłym terytorium RP oraz świadczącymi o posiadaniu obywatelstwa polskiego mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia; orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki [...], Republiki [...], Federacji [...],[...] lub innych państw (...). W przypadku braku dokumentów świadczących o pozostawieniu nieruchomości na byłym terytorium RP dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Wyjaśnił, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP a dowody złożone przez stronę zostały negatywnie ocenione. W ocenie ministra oświadczenie świadków K. L. i J. S. z dnia [...] kwietnia 1945 r. nie spełnia wymagań art. 6 ust. 5 ustawy gdyż nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, brak jest też informacji czy świadkowie byli osobami bliskimi w stosunku do A. M. oraz czy zamieszkiwali tą samą albo sąsiednią nieruchomość. Wg ministra oświadczenie świadków jest gołosłowne, bo nie zostało poparte żądnymi innymi dowodami, które by taką okoliczność potwierdzały. Wynika to z tego, że w sprawie nie wykazano aby powyższe oświadczenie świadków zgodnie z art. 6 ust. 1, w związku z art. 6 ust. 4, ustawy mogło być dowodem świadczącym o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Zwłaszcza że w archiwum nie odszukano dokumentu, który potwierdzałby, że Pan A. M. był właścicielem nieruchomości w miejscowości [...]. Oświadczenie to nie jest także dokumentem urzędowym w rozumieniu 76 § 1 kpa. Minister podał, że z uwagi na brak możliwości ponownego przesłuchania świadków K. L. i J. S. (z powodu ich śmierci) strony przedstawiły oświadczenia dwóch innych świadków, tj. J. D. i C. P. z dnia [...] listopada 2010 r., złożone przed notariuszem S. M. (rep. [...] nr [...]), z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań jednak świadek C. P. oświadczył następnie że w chwili wybuchu wojny w 1939 r. był [...]-letnim dzieckiem, a w chwili pozostawienia przez A. M. nieruchomości, tj. w 1943 r. miał zaledwie [...] lat. Z oświadczeń powyższych świadków wynika, że nieruchomość pozostawił F. M. wraz z żoną A. M. (świadek C. P. wyjaśnił dodatkowo, że F. – M. "właściwie używał imienia A."). Wg ministra oświadczenia powyższych świadków pozostają w sprzeczności z oświadczeniami świadków J. S. i K. L. z dnia [...] kwietnia 1945 r., którzy wskazali, że właścicielem pozostawionej nieruchomości był wyłącznie A. M., a nie A. M. wraz z żoną A. M.. Ponadto, jak wskazał organ, oświadczenia świadków J. D. i C. P. pozostają w sprzeczności z oświadczeniem samej wnioskodawczyni, która w piśmie z dnia [...] marca 2001 r. wskazała, że A. M. nie była współwłaścicielką nieruchomości, a właścicielem gospodarstwa rolnego w [...] był jedynie F. M., posługujący się imieniem A.. Rozbieżności te nie zostały wyjaśnione gdyż świadkowie odmówili stawiennictwa przed organem, a następnie po wyroku NSA ich przesłuchanie nie było możliwe z uwagi na śmierć.

Zdaniem organu w aktach sprawy brak jest chociażby jednego dowodu pozwalającego bezspornie, bez żadnych wątpliwości, przyjąć, że A. M. pozostawił nieruchomość na byłym terytorium RP, w miejscowości [...] a same oświadczenia stron nie są wystarczające gdyż wymagają potwierdzenia innymi dowodami (art. 6 ust. 4 i 5 ustawy).

Minister zauważył też, że podczas ponownego rozpatrywania sprawy Wojewoda [...] pozyskał nowy dowód, tj. treść rozporządzenia Starosty Powiatowego we [...] z dnia [...] października 1928 r. w przedmiocie zmiany nazwy gromady "[...]" w gminie [...] na "[...]". Podał, że z powyższego dokumentu wynika, że świadkowie J. D. i C. P. nie mieszkali w tej samem miejscowości, w której znajdowała się pozostawiona nieruchomość. W ankietach dowodowych z 1952 r. widnieje bowiem informacja, że J. W. (później [...]) do 1939 r. i w czasie okupacji mieszkał w [...], gmina [...], natomiast C. P. do 1939 r. i w czasie okupacji mieszkał w miejscowości [...], gmina [...]. Na podstawie przedwojennych map Wojewoda [...] ustalił, że żadna z powyższych miejscowości nie była miejscowością sąsiednią miejscowości [...], której nazwę zmieniono następnie na "[...]".

Wykonując zalecenie NSA organ ponownie przeanalizował i ocenił dowód w postaci aktu kupna-sprzedaży inwentarza żywego i płodów rolnych z dnia [...] października 1931 r. zawartego pomiędzy F. M., a jej synem A. M.. Podał, że umowa ta nie wskazuje czy A. M. był właścicielem jakiejkolwiek nieruchomości. W tym zakresie zaznaczył, iż organ prowadzący postępowanie musi opierać się na faktach wynikających z dowodów, a nie na przypuszczeniach i za Wojewodą [...] uznał, że akt kupna-sprzedaży z dnia [...] października 1931 r. nie stanowi dowodu potwierdzającego prawo własności A. M. do jakichkolwiek nieruchomości.

Minister ponownie przeanalizował też dowód w postaci orzeczenia PUR z dnia [...] lipca 1946 r. wskazującego, że E. M. (brat A. M.) pozostawił gospodarstwo rolne i uznał, iż ww. orzeczenie PUR wydane na nazwisko E. M. w żaden sposób nie stanowi dowodu potwierdzającego prawo własności gospodarstwa rolnego przysługującego A. M., tj. bratu E. M.. Zdaniem organu ustalenie, że E. M. był właścicielem gospodarstwa rolnego nie jest wystarczające do uznania, że jego brat również był właścicielem takiego gospodarstwa. Organ zdecydowanie zaznaczył, że przyznanie prawa do rekompensaty zgodnie z ustawą musi opierać się na faktach wynikających z dowodów, a nie na przypuszczeniach.

Skargę na powyższą decyzję złożyła M. P.. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez potwierdzenie prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu podała, że organ niezasadnie do oświadczeń świadków K. L. i J. S. z dnia [...] kwietnia 1945r. zastosował wymogi z art. 6 ust.5 ustawy powstałej [...] lat później, co stanowi naruszenie zakazu działania prawa wstecz. Wg skarżącej oświadczenia J. S. i K. L. złożone przed notariuszem w dniu [...] kwietnia 1945r winny być oceniane z uwzględnieniem ówcześnie obowiązującego stanu prawnego a nie z perspektywy regulacji ustawy. Podniosła ponadto, iż oświadczenia świadków winny być uznane za dokumenty urzędowe. Z kolei na potwierdzenie wiarygodności zeznań złożonych przed notariuszem przez świadków D. i P. skarżąca ponownie wskazała umowę kupna sprzedaży inwentarza żywego i zbiorów zawartą przed notariuszem A. J. w dniu 16 października 1931r. we [...]. Skarżąca zarzuciła, iż w analogicznej sytuacji jak jej ojciec A. M. był jej stryj (a jego brat) E. M., którego spadkobiercy występując z wnioskiem o przyznanie rekompensaty dysponowali orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego oraz oświadczeniami dwóch - tych samych świadków: K. L. i J. S.. Podniosła, że jedyną różnica w tym zakresie jest brak orzeczenia PUR w stosunku do jej ojca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018, poz. 1302 - dalej jako ppsa). W kontrolowanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli tut. Sądu, a ten nie dopatrzył się istotnych wad w dokonanej przez organ ocenie dowodów, wobec "wycofania się" świadków ze złożonych uprzednio oświadczeń, celem wyjaśnienia wątpliwości, Sąd zalecił ich osobiste przesłuchanie bądź odebranie stanowisk w określonej formie czyli nakazał uzupełnienie postępowania dowodowego. Powyższe stało się jednak niemożliwe do wykonania z uwagi na śmierć ww. świadków. Wszystkie pozostałe zalecenia wyartykułowane w uzasadnieniu przywołanego wyżej wyroku WSA i NSA organ wypełnił w całości, pozostało to jednak bez wpływu na wynik sprawy z uwagi na brak dowodów potwierdzających prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji, stanowiły przepisy ustawy. Obok kwestii formalnych, daty złożenia wniosku a także osób uprawnionych do uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty ustawa określa też wymogi formalne wniosku. W art. 6 stanowi ona, iż do wniosku należy dołączyć: 1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości; 2) dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3; 3) dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3 (...) itd.

W ust. 4 art. 6 ustawa stanowi z kolei, iż dowodami mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia; 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki [...], Republiki [...], Federacji [...],[...] lub innych państw; 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego. W przypadku braku takich dokumentów, wg art. 6 ust. 5 ustawy dowodami w sprawie mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy:

1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej;

2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Wszystkie złożone w tym trybie dowody, w tym oświadczenia świadków, zarówno te z 1945 r. jak i te z 2010 r. - podlegają ocenie organu jak każdy inny dowód w sprawie administracyjnej z punktu widzenia ich rzetelności i wiarygodności. Organ orzekający w sprawie obowiązany jest ocenić przy tym nie tylko pojedyncze dowody ale też całokształt okoliczności sprawy a następnie obowiązkiem organu administracji jest wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Uwzględniając powyższe Sąd przyjął, iż minister nie naruszył prawa przy rozpoznawaniu kontrolowanej sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera rzetelną i rzeczową ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, z wyszczególnieniem każdego dowodu i odniesieniem się do każdego z nich. Organ poddał ocenie pod względem formalnym oświadczenia z 1945 r., szczegółowo odniósł się także do oświadczeń świadków D. i P.. Ponadto uzupełnił materiał dowodowy wykazując, iż ci ostatni nie tylko zaprzeczyli notarialnym oświadczeniom ale też nie spełniali kryteriów z aktualnie obowiązującej ustawy gdy chodzi o ich miejsce zamieszkania. Organ ocenił wiarygodność ww. "zeznań" także w odniesieniu do wieku ww. osób w 1945 r. a także ich treść i sposób sformułowania. Kontrola legalności wnikliwie przeprowadzonego przez organ postępowania a w szczególności argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu spornej decyzji prowadzi do wniosku, iż odmowa przez organ potwierdzenia prawa do rekompensaty nastąpiła bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Wszystkie zebrane w sprawie dowody podlegały ocenie organu a ocena ta nie budzi wątpliwości Sądu. Trzeba przy tym podkreślić, że w postępowaniu dotyczącym mienia zabużańskiego główny ciężar dowodu co do pozostawienia nieruchomości poza granicami RP spoczywa na stronach postępowania. Już sam ustawodawca wskazał, że do wniosku należy dołączyć konkretne dowody a w ich braku stosowne oświadczenia określonych podmiotowo świadków. Postępowanie dowodowe prowadzone w trybie ustawy jest zatem ściśle sformalizowane, a przy tym, jak jednoznacznie wynika z art. 27 ustawy, postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem jej wejścia w życie - prowadzi się na podstawie jej przepisów. Stąd nie mogły być uwzględnione zarzuty skargi odnośnie do stosowania przez organ wymogów formalnych w stosunku do zeznań z 1945 r. J. S. i K. L.. Nie może bowiem ujść z pola widzenia, iż w pierwszej kolejności ustawodawca wymienił jako istotne w tego typu sprawach dowody takie jak urzędowy opis mienia; orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny czy inne dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych. Dopiero w ich braku organ mógłby posiłkować się zeznaniami dwóch świadków. W ustawie postawiono jednak wymogi gdy chodzi o cechy osobowe świadków jak i formę ich zeznań. Zeznania świadków J. S. i K. L. (jako że nie spełniają tych wymogów) w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy mogłyby ewentualnie uzupełniać czy też potwierdzać dowody z dokumentów - gdyby takie zostały pozyskane, natomiast jeśli są one jedynymi dowodami w sprawie, to wobec wymogów ustawowych nie można ich uznać za wystarczające do potwierdzenia prawa do rekompensaty. W tym zakresie Sąd podziela ocenę dokonaną przez organ, jak i stanowisko, że oświadczenia w żadnej mierze nie mogą być uznane za dokumenty urzędowe.

Wątpliwości Sądu nie budzi też dokonana przez organ negatywna ocena dowodów w postaci oświadczeń świadków z 2010 r. Szeroka argumentacja organu przeprowadzona w konfrontacji z ich oświadczeniami z 2012r. nie daje podstaw do zakwalifikowania tych dowodów jako wiarygodne. Oceny tej nie zmienia zarzut skarżącej, że oświadczenia z 2012 r. nie zostały napisane osobiście przez ww. świadków zwłaszcza gdy się uwzględni ich wiek, jak i to, że oświadczenia z 2010 r. (jakże podobnej treści) również nie zostały przez nich samych sporządzone, a jedynie przez nich podpisane.

Wbrew zarzutom skargi nie sposób też przyjąć, iż o posiadaniu [...]-hektrarowego gospodarstwa rolnego miałaby świadczyć umowa z 1931 r. dotycząca sprzedaży A. M. inwentarza. Zarzuty skargi są wewnętrznie sprzeczne w tym zakresie. Wg skarżącej, pierwotnie, także w owym 1931 r., jej dziadkowie posiadali [...] ha gospodarstwa, które następnie podzielili pomiędzy dwóch synów a umowa sprzedaży jej ojcu inwentarza miałaby dowodzić, że miał on swoje gospodarstwo – gdy jednocześnie twierdzi, iż ojciec, tak jak brat ojca, ziemię dostał od matki po 1931 r. i było to owe [...] ha. Skoro zatem bracia mieliby otrzymać w terminie późniejszym po [...] ha, to umowa z 1931 r. nie może świadczyć o tym, że jej ojciec był w tej dacie właścicielem gospodarstwa rolnego, a w każdym razie nie tegoż [...] -hektarowego, gdyż to miałby jak twierdzi sama skarżąca otrzymać od matki, dopiero później. Wbrew zarzutom skargi nie można też utożsamiać obu postępowań rekompensacyjnych prowadzonych w stosunku do majątków E. M. i A. M., bo dowody w stosunku do tego pierwszego były inne niż te, które pozyskał organ w tej sprawie. Postępowania prowadzonego w stosunku do nieruchomości E. M. Sąd zresztą nie może oceniać w niniejszej sprawie. Kluczowym dowodem było tam zresztą przywoływane przez organ orzeczenie PUR. Orzeczenie wydane w stosunku do brata ojca skarżącej nie może jednak stanowić dowodu na posiadanie przez tego ostatniego identycznego gospodarstwa.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Zaskarżona decyzja punkt po punkcie odnosi się do stanu faktycznego sprawy, do każdego dowodu i przedstawia stan prawny. Szerokie i rzeczowe uzasadnienie zawiera logiczną argumentację. Prowadzi ono do wniosku, że w toku przeprowadzonego wnikliwie postępowania nie odnaleziono dowodów na potwierdzenie tezy o posiadaniu przez poprzednika skarżącej prawa do [...] -hektarowego gospodarstwa. W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.