Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3839/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Radiofonia i telewizja
Skarżony organ: Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
article: art. 107 par. 1, 3, art. 11, art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi W. K.- (...) na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia (...) lipca 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z (...) września 2014 r.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez W.K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] września 2014 r. nr [...].

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] lipca 2014r. W.K. (dalej: Strona, Skarżący) zwrócił się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT) z wnioskiem o umorzenie opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika, motywując tym, ze jest w trudnej sytuacji finansowej. Wskazał, że uiszczenie opłaty doprowadziłoby prowadzoną firmę do utraty płynności finansowej.

KRRiT decyzją z dnia [...] września 2014r. odmówiła umorzenia opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika w wysokości 15.666 zł wraz z odsetkami w wysokości 184,56 zł.

W wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, KRRiT wydała decyzję z dnia [...] lipca 2015r., utrzymującą w mocy rozstrzygniecie I instancji.

W uzasadnieniu KRRiT opisała stan faktyczny sprawy oraz wskazała, że wnioskodawca nie złożył żadnych dokumentów, z których wynikałaby jego szczególna sytuacja życiowa, trudna sytuacja finansowa lub ciężki stan zdrowia. Strona nie wykazała, pomimo dwukrotnego wezwania, stanu swojego majątku, które to informacje mogłyby mieć wpływ na rozważenie możliwości umorzenia zaległości.

W skardze na decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. W.K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

- art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.); zwanej dalej: "k.p.a." poprzez niepodjęcie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie oraz pominięcie słusznego interesu obywateli w rozstrzyganiu – brak analizy przedłożonych do sprawy dokumentów w zestawieniu z wysokością nałożonej kary prowadzi do wniosku, że w sytuacji finansowej strony nie jest możliwe uregulowanie należności bez uszczerbku dla utrzymania swojego i rodziny co godzi w słuszny interes i godność obywatela;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy nieprawidłowej decyzji z dnia [...] września 2014 r.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisu prawa materialnego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. przepisu art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z póżn. zm.) o opłatach abonamentowych poprzez odmowę umorzenia kary za używanie niezarejestrowanych odbiorników mimo zaistnienia przesłanek w postaci szczególnych względów społecznych.

Zdaniem skarżącego, organ w sposób całkowicie dowolny ocenił jego sytuację majątkową, nie biorąc pod uwagę jej całokształtu i okoliczności towarzyszących nałożeniu obowiązku oraz jego wymiaru. Organ odwoławczy winien przeprowadzić postępowanie i przeanalizować ponownie sytuacje skarżącego pod kątem występowania przesłanek umorzenia. W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] września 2014 r.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.); dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z póżn. zm.) w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczaniu. Decyzja dotycząca umorzenia opłat abonamentowych ma charakter uznaniowy.

Zgodnie zaś z przepisem art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać (między innymi) uzasadnienie faktyczne i prawne; § 3 stanowi, ze uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Należy stwierdzić – mając na względzie wskazane powyżej przepisy, że decyzja z dnia [...] września 2014 r. nie zawiera prawidłowo sporządzonego uzasadnienia. Zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Powinno ono realizować ogólną zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). Równocześnie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie toku rozumowania organu oraz motywów rozstrzygnięcia. Ma to szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uznaniowej uniemożliwia ocenę, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Za uzasadnienie wydanej decyzji nie sposób bowiem uznać przytoczenia treści art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych (k. 18 verte akt adm.). Wbrew wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie to nie zawiera stanowiska organu I instancji, nie powołuje również, pomimo nadesłania przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie podsumowania księgi przychodów i rozchodów za rok 2013, dowodów zgromadzonych w toku prowadzonego przez organ I instancji postępowania ani też nie zawiera ich oceny. W takim stanie rzeczy, utrzymując w mocy tę decyzję organu I instancji, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia zasady dwuinstancyjności, gdyż z uwagi na stwierdzone wyżej braki uzasadnienia decyzji organu I instancji, niewątpliwie nie był on w stanie dokonać jej prawidłowej kontroli, w szczególności nie miał możliwości skontrolowania zgodności własnych ustaleń dokonanych w toku postępowania odwoławczego z tymi, które poczynił organ I instancji. Wprawdzie, rozstrzygając sprawę w całości w II instancji, organ może w ramach przewidzianych przez ustawodawcę kompetencji merytorycznego załatwienia sprawy, dokonać w pewnym zakresie naprawy dostrzeżonych błędów organu I instancji, bez potrzeby uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, jednakże nie dotyczy to całkowitego braku jednego z podstawowych elementów decyzji, jakim jest uzasadnienie. W sprawie nie mogła mieć zatem zastosowania zasada, iż organ odwoławczy powinien podjąć wszelkie możliwe kroki zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy. Reguła ta, której znaczenie podkreśla się głównie w aspekcie wynikającego z zasady dwuinstancyjności obowiązku dwukrotnego rozpatrzenia i załatwienia sprawy oraz unormowanej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania administracyjnego, nie może mieć automatycznego priorytetowego charakteru w każdej sprawie. Wydana w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji była bowiem dotknięta istotną wadą w postaci braku uzasadnienia, której nie sposób było sanować w postępowaniu odwoławczym.

Ponadto, trzeba mieć na względzie, że z art. 7 k.p.a. wynika, iż organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów, ale powinien dążyć do wyjaśnienia sprawy. Organ powinien podjąć wszelkie kroki aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy (zasada prawdy obiektywnej), która jest realizowana poprzez przepisy normujące postępowanie dowodowe (art. 77 k.p.a. ) oraz ocenę materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Należy w powyższym kontekście wskazać, iż w niniejszej sprawie nie zebrano materiału dowodowego w sposób prawidłowy. Należy bowiem zauważyć, iż, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, wnioskodawca nie został wezwany do uzupełnienia wniosku o zeznanie podatkowe za rok 2014.

Sąd stwierdził zatem, że wymienione uchybienia są istotne i mogły wpływać na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organy administracyjne są obowiązane rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.

Z powyższych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku