Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 1477/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2004-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Teza: Zgodnie z treścią art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) organ może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom tylko wówczas, gdy spowodowane zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zatem w prowadzonym postępowaniu do obowiązków organu należało ustalenie: czy właściciele działki dokonali zmiany stanu wód na swojej działce oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na nieruchomosci sąsiednie.

TEZY

Zgodnie z treścią art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) organ może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom tylko wówczas, gdy spowodowane zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zatem w prowadzonym postępowaniu do obowiązków organu należało ustalenie: czy właściciele działki dokonali zmiany stanu wód na swojej działce oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na nieruchomosci sąsiednie.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Anna Bazydło, po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2004r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.-


UZASADNIENIE

Na żądanie J. i D. C. współwłaścicieli działki nr [...] położonej we wsi R. zostało wszczęte postępowanie w sprawie przywrócenia stanu poprzedniego wody na działce sąsiedniej M. i A. N. nr [...].

Burmistrz Miasta Z. decyzją nr [...] z dnia [...].07.2003r. z powołaniem się na art. 29 ust. 3 oraz art. 204 ust. 1 ustawy Prawo wodne z dnia 18.07.2001r. odmówił wydania decyzji nakazującej A. i M. N. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie. Wcześniejsze dwie decyzje odmowne – z dnia [...].03.2002r. oraz z dnia [...].10.2002r. były w postępowaniu odwoławczym uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania z przyczyn procesowych.

Rozpoznając sprawę po raz kolejny organ I instancji zlecił biegłemu uzupełnienie opinii w zakresie określenia stanu na gruncie sprzed zmiany ukształtowania terenu. W oparciu o zebrany materiał dowodowy, w tym opinię biegłego z zakresu budownictwa wodno-melioracyjnego ustalił, iż obecne ukształtowanie terenu nie stwarza przeszkód w przepływie wód opadowych, w tym wód pozimowych oraz deszczów nawalnych i nie zmienia kierunku odpływu znajdującej się na działkach wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Nie stwierdzono, by zbudowane na działce [...] oczko wodne oraz szambo miało niekorzystny wpływ na przyległe nieruchomości sąsiednie.

Stwierdzono natomiast przeszkodę w odpływie wód z działki [...] w postaci betonowych fundamentów pod ogrodzeniem tej nieruchomości, a także brak rynien na dachach budynku mieszkalnego i inwentarskiego małżeństwa C., które powodują spływ wody na działkę nr [...] małżonków N. Podzielono ocenę, iż podwyższenie terenu na obu nieruchomościach nie zmieniło kierunku przepływu wód oraz nie powoduje szkód na działkach sąsiednich. Organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku J. i D. C.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. C.

Podtrzymała żądanie wydania decyzji nakazującej właścicielom działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, podważając obiektywizm i fachowość opinii wydanej przez biegłego. Zakwestionowała uprawnienia biegłego do wydania opinii, jako posiadającego uprawnienia w zakresie budownictwa wodnomelioracyjnego. Zarzuciła opinii nieprawidłowe zastosowanie geodezyjnej metody określenia stanu poprzedniego, którą to metodę biegły zastosował z uwagi na brak map terenu z podanymi szczegółowymi danymi wysokościowymi. Według odwołującej się dane wysokościowe terenu znajdują się w dokumentacji technicznej opracowanej przy ubieganiu się przez małżonków N. o pozwolenie na budowę.

D. C. zaprzeczyła, by podwyższała teren swojej działki, natomiast w jej ocenie podwyższenie terenu działki sąsiadów spowodowało spływanie oraz gromadzenie się wód na jej nieruchomości.

W postępowaniu odwoławczym ustalono, iż państwowy zasób geodezyjny nie dysponuje mapami zawierającymi dane wysokościowe pozwalające na przeprowadzenie badań porównawczych ukształtowania terenu działek stron, a organy administracji architektoniczno – budowlanej nie dysponują dokumentacją techniczną z postępowania o pozwolenie na budowę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...].10.2003r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Podzielono opinię biegłego w całości uznając, iż jej autor posiada wiedzę z zakresu gospodarki wodnej i kwalifikacje do oceny skutków zmiany stanu wody na gruncie. W ocenie Kolegium uzupełniona aneksem i załączonymi do niego opisami, szkicami oraz wykresami opinia dowodzi, że wprawdzie zmiany ukształtowania powierzchni oraz budowa szamba i oczka wodnego miały miejsce, jednak nie były one na tyle znaczne i szkodliwie oddziałujące, aby uzasadniały zastosowanie przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Przepis ten wymaga, aby przed wydaniem stosownego nakazu organ ustalił, że "spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie". Zastosowanie zwrotu w czasie teraźniejszym ("wpływają") należy rozumieć jako wymóg ustalenia, że aktualny stan wody na gruncie, a nie stan zaistniały w przeszłości, jest przyczyna szkód na nieruchomościach sąsiednich.

Ze szkiców i wykresów przedstawionych przez biegłego wynika, jak zauważono, że pierwotne i obecne ukształtowanie powierzchni działek [...] nie różnią się od siebie istotnie, zmiany zostały dokonane na obu działkach i ewentualne (chociaż nie potwierdzone w trakcie wizji terenowych biegłego) niekorzystne stany zalegania wody na działce wnioskodawców nie mogą być przypisane wyłącznie sposobowi zagospodarowania działki A. M. N. Odstąpienie w takich okolicznościach przez burmistrza od wydania nakazu, jakiego domagają się małżonkowie C., uznano za odpowiadające prawu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję D. C. nie zgadzała się z nią, głównie podważając opinię biegłego z zakresu melioracji wodnych i budownictwa melioracyjnego W. S. Powołała się na opinię rzeczoznawcy budowlanego J. S. dotyczącą budynku mieszkalnego na działce nr [...] w R. Domagała się przeprowadzenia badań porównawczych ukształtowania terenu.

W tym miejscu należy wskazać na zmianę właściwości sądu powstałą w związku z reformą sądownictwa administracyjnego. Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja SKO z dnia [...].10.2003r. nie narusza prawa.

Na wstępie wskazać należy, że jakkolwiek może budzić wątpliwość procedura organu odwoławczego, który w czasie zawisłości niniejszego postępowania uruchomił postanowieniem z dnia [...].04.20024r. procedurę wznowienia postępowania zakończonego zaskarżoną do Sądu decyzją (na wniosek D. C.), niemniej wobec ostatecznego charakteru decyzji SKO z dnia [...].06.2004r. Nr [...] wydanej po wznowieniu postępowania (k.208 akt sądowych) nie zachodziły przeszkody prawne do rozpoznania skargi w sprawie niniejszej w dniu 5.08.2004r. Jedynie instrukcyjnie można wskazać, że zarówno orzecznictwo, jak i doktryna zgodnie stoją na stanowisku wyłączenia konkurencyjności nadzwyczajnych postępowań administracyjnych z wszczętym postępowaniem sądowoadministracyjnym. Przyjmowano, że wniesienie prawne skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego (vide uzasadnienie uchwały 7 sędziów NSA w sprawie FPS 12/99 z dnia 27.06.2000r. - ONSA 2001, z.1 poz. 7).

Przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej była zmiana stosunków wodnych na gruncie, wg twierdzeń J. i D. C. dokonana przez małżonków N., która spowodowała szkody w postaci zalewania ich działki oraz niszczenia budynku drewnianego.

Prawidłowo w postępowaniu administracyjnym Burmistrz miasta Z. badał przesłanki z art. 29 ustawy – Prawo wodne z dnia 18.07.2001r. (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Należy zauważyć, że na skutek dwukrotnych decyzji kasacyjnych SKO ( z dnia [...].06.2002r. oraz z dnia [...].12.2002r.) organ pierwszej instancji rozpatrywał sprawę trzykrotnie i obecnie wydając decyzję z dnia [...].07.2003r. nie można zarzucić nienależytego wyjaśnienia sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z treścią art. 29 ust. 3 cyt. ustawy organ administracyjny może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (do tego sprowadzał się wniosek małżeństwa C.) tylko wówczas, gdy spowodowane zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.

Zatem w prowadzonym postępowaniu do obowiązków organu należało wyjaśnienie:

a) czy właściciele działki nr [...] (małżeństwo N.) dokonali zmiany stanu wód na swojej działce oraz

b) czy zmiany te szkodliwie wpływają na nieruchomości sąsiednie.

Te okoliczności zostały wyjaśnione. Nie budzą wątpliwości ustalenia, iż każdy z właścicieli – działki nr [...] oraz nr [...] przez lata spowodował zmiany ukształtowania terenu na swojej nieruchomości. Biegły W. S. przed sporządzeniem opinii uzupełniającej dokonał wierceń do głębokości 2 m i odkrywek glebowych gruntu i na podstawie porównania składu budowy gleby obliczył wielkość warstw gruntu nasypowego znajdującego się na powierzchni gruntu rodzimego. Na przekroju terenu (k. 96 akt administracyjnych) przedstawił graficznie stan poprzedni na gruncie oraz stan obecny (kolor pomarańczowy). Wynika z niego, że podwyższenie terenu nastąpiło i na jednej i na drugiej nieruchomości, z tym w niektórych miejscach nawet jest wyższe na działce nr [...]. Jak wynika z aneksu do opinii (k.101) "badania wykazały, że na działce Nr [...] grunt nasypowy rozciąga się od przekroju-3 do granic z działką Nr [...] oraz od altanki do ulicy. Warstwa nasypu wynosi 5-40 cm, przy czym największa grubość nasypu znajduje się w obrębie odkrywki Nr [...] natomiast na działce Nr [...] grunt nasypowy rozciąga się od przekroju P-2 do ulicy. Grubość nasypu wynosi 5-50cm, przy czym największa grubość nasypu znajduje się w obrębie odkrywki Nr [...]. W warstwie nasypowej na obu działkach znajduje się warstwa próchnicza wymieszana z piaskiem, żwirem, żużlem, kawałeczkami cegieł. W odkrywce Nr [...] na działce [...] pod 20 cm warstwą nasypu ze żwiru, piasku i żużlu występuje bruk grubości ok. 10 cm na podsypce piaskowej, natomiast w odkrywce Nr [...] pod warstwą nasypu ze żwiru i piasku występuje warstwa sprasowanego obornika".

Tak, jak oceniono w postępowaniu administracyjnym, zastosowana przez biegłego metoda była wystarczająca do udzielenia odpowiedzi w przedmiocie porównania stanu terenu przed i po zmianach. Żądane przez skarżącą badania geodezyjne, niezależnie od ich zbędności nie mogły zostać wykonane w sytuacji, gdy organy geodezyjne, jak wyjaśniły w piśmie z dnia 24.09.2003r. nr [...] nie dysponowały innymi danymi wysokościowymi terenu z okresu poprzedniego, niż przesłane przy tym piśmie.

Jak wynika z podsumowania opinii – dokonane zmiany ukształtowania terenu działek nr [...] nie zmieniły warunków naturalnego spływu wód powierzchniowych ukształtowanych przez lata, a podwyższenie terenu wręcz poprawiło, a nie pogorszyło sytuację, jako że na działce nr [...] zmniejszył się spadek, a w efekcie prędkość przepływu, zaś na działce nr [...] podwyższenie spowodowało zlikwidowanie dołu bezodpływowego w środku działki. Biegły jednoznacznie ocenił, że zmiana ukształtowania terenu na obu działkach nie powoduje szkód na działkach sąsiednich, a obecne ukształtowanie terenu nie stwarza przeszkód w przepływie wód opadowych, w tym wód poziomych oraz deszczów nawalnych. Jednocześnie stwierdził, że przeszkodą w odpływie wód z działki nr [...] (małżeństwa C.) są fundamenty betonowe pod ogrodzeniem tej działki, a woda z dachu budynku mieszkalnego bez rynien spływa w kierunku działki małżeństwa N.

Z opinią pozostają w zgodzie pozostałe dowody przy braku dowodów przeciwnych. I tak z protokołu wizji lokalnej w dniu 1.02.2002r. (k. 13) wynika, że większych zmian wodnych na działce małżeństwa C. nie stwierdzono, jedynie niedużą kałużę od strony działki p. S., spowodowaną murkiem ogrodzenia p.p. C. Także biegły podczas kilkakrotnych wizyt na działce nr [...] nie stwierdził nadmiernego uwilgotnienia na tych działkach (k. 14 akt administracyjnych).

Wbrew przekonaniu skarżącej biegły posiada wymaganą wiedzę i jest rzeczoznawcą w zakresie melioracji wodnych (k.108), nadto posiada uprawnienia budowlane w specjalności melioracji wodnych. Dlatego zarzuty skargi podważające fachowość biegłego W. S. pozostają gołosłowne. W żadnym razie opinii tego biegłego nie może podważyć dołączona do skargi opinia biegłego ds. budownictwa J. S. z listopada 2003r., bowiem jest to opinia w sprawie budowlanej, wykonana przez specjalistę z innej dziedziny, nie posiadającego wiadomości z zakresu stosunków wodnych. Także powoływane w niej przepisy dotyczą prawa budowlanego i są nieprzydatne w sprawie niniejszej. Nota bene tych dowodów w sprawie niniejszej nie dopuszczono w stadium administracyjnym, bowiem opinia została wykonana już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Wynikający z opinii brak rynien zarówno na budynku mieszkalnym małżeństwa N., jak i na budynku małżeństwa C. jest niesporny i zwrócił na to uwagę także biegły W. S. Odnośnie twierdzenia przez skarżącą, iż niszczenie starego, drewnianego domu (z 1905r.) wynika ze zmiany stosunków wodnych na gruncie małżeństwa N. – to opinia biegłego W. S. tego nie potwierdza, natomiast nie ulega wątpliwości i potwierdzają to zdjęcia złożone przez samą skarżącą, że brak rynien powoduje spływ wody z dachu przy samej ścianie domu. Nie pozostaje to obojętne dla butwienia drewna. Zresztą skoro budynek ma 100 lat – nie można dziwić się jego zniszczeniu.

W przedmiocie zaś zaprzeczenia przez skarżącą, iżby dokonała na swojej działce zmian ukształtowania terenu, to należy zauważyć, że mierzenie i odkrywki jednoznacznie pokazały zmiany podłoża gruntu, a także same procesy użytkowania gruntu przez lata powodują zmiany powierzchni terenu.

Reasumując – zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził, by zmiany stanu powierzchni na działce Nr [...] małżonków N. miały szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. W tej sytuacji odmowne załatwienia wniosku małżonków C. zaskarżoną decyzją nie narusza prawa (art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne). Skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skarga podlegała oddaleniu. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 20.08.2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzeczono jak wyżej.