Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2683/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skarg W. [...] i A. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku 1. oddala skargę W. [...] ; 2. umarza postępowanie sądowe ze skargi A. H.; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. R., tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na zasadzie art. 134 kpa, stwierdziło uchybienie przez W. [...] terminu do wniesienia wniosku, w trybie art. 111 kpa, o uzupełnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...].

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie złożyli: W. [...]oraz A. H.

Skargi zostały złożone w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami [...] z dnia [...] maja 1990 r., nr [...], o ustanowieniu na rzecz W. [...] na czas nieoznaczony prawa użytkowania dla terenu zabudowanego, położonego przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] licząca [...] m2 powierzchni.

Powyższą decyzję doręczono W. ...] w dniu 8 kwietnia 2014 r.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek W. [...] (nadany listem poleconym w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] kwietnia 2014 r.) o uzupełnienie, na podstawie art. 111 § 1 kpa, decyzji z [...] marca 2014 r. poprzez wskazanie, że stroną postępowania zakończonego ww. decyzją jest Zrzeszenie [...] z siedzibą w W. oraz dookreślenie jakie konsekwencje wywołuje zaskarżona decyzja i w jakim terminie powinna zostać wykonana.

Powyższy wniosek nie został opatrzony podpisem osoby upoważnionej do reprezentowania wnioskodawcy. Wobec tego, pismem z [...] kwietnia 2014 r., doręczonym w dniu [...] maja 2014 r., organ wezwał W. [...] w trybie art. 64 § 2 kpa, do jego uzupełnienia, w terminie 7 dnia od daty doręczenia wezwania, poprzez złożenie podpisu osoby reprezentującej wnioskodawcę. W odpowiedzi na ww. wezwanie, złożono podpisany przez dyrektora W. [...] – P. S. - wniosek o tej samej treści opatrzony datą 27 maja 2014 r., który wpłynął do organu [...] maja 2014 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na zasadzie art. 134 kpa, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia wniosek ten nie został rozpatrzony merytorycznie.

Organ podniósł, iż zgodnie z art. 111 § 1 kpa, strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Następnie Kolegium wskazało, że wniosek złożony w trybie art. 111 § 1 kpa nie został uzupełniony przez wnioskodawcę w terminie zakreślonym w wezwaniu Kolegium z 29 kwietnia 2014 r. w sposób wskazany w tym wezwaniu. Organ podniósł, iż W. [...] wniosło, nadany listem poleconym w dniu 28 maja 2014 r., i podpisany przez osobę uprawnioną - Dyrektora W. [...]- wniosek o treści identycznej jak wniosek z dnia 21 kwietnia 2014 r. - jednak opatrzony datą 27 maja 2014 r.

W ocenie Kolegium, w tym stanie faktycznym powyższy wniosek został wniesiony z uchybieniem wskazanego w powołanym przepisie kpa terminu.

Następnie organ przywołał treść art. 58 § 1 kpa i podniósł, że W. [...] nie zwróciło się z prośbą o przywrócenie uchybionego terminu spełniając warunki wskazane w tym przepisie.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożyli W. [...] oraz A. H., reprezentowana przez adwokata.

W swojej skardze W. [...] zarzuciło ww. postanowieniu błędną wykładnię przepisu art. 64 § 2 kpa poprzez uznanie, że konwalidacja braku formalnego, tj. braku podpisu pod wnioskiem o uzupełnienie decyzji, nie może nastąpić poprzez wniesienie tożsamego podania, który został podpisany w terminie otwartym dla uzupełnienia jego braku formalnego. W uzasadnieniu skargi zarzucono, iż zbyt wielkim formalizmem jest postawa organu, który nie uznał uzupełnienia braku formalnego na innym piśmie niż złożone pierwotnie. W ocenie skarżącego, potwierdzenie oświadczenia woli i podpisanie drugiego wniosku należy traktować jako jeden wniosek o charakterze materialnym. Powołując się na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).

Natomiast w skardze A. H. zarzucono zaskarżonemu postanowieniu: (i) nieuprawnione przyjęcie, że W. [...] uchybiło terminowi uzupełnienia braku formalnego wniosku o uzupełnienie decyzji, (ii) naruszenie art. 28 kpa poprzez akceptację pozostawania w obrocie prawnym decyzji obarczonej wadą nieskierowania jej do strony postępowania.

Powołując się na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż potraktowanie przez organ terminowego uzupełnienia wniosku jako nowego ale spóźnionego jest nieuprawioną interpretacją sprzeczną z utrwaloną praktyką i jedyną techniczna możliwością uzupełnienia braku pisma w postaci braku podpisu polegającą na ponownym złożeniu pisma z podpisem w dacie mieszczącej się w terminie wyznaczonym do uzupełnienia braku. Podniosła również, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest dbanie o udział w nim właściwych stron, bez czego decyzja wydana w takim postępowaniu obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, czyli nieważna. Stąd, wskazanie przez [...] we wniosku o uzupełnienie decyzji, że Kolegium popełniło błąd kierując decyzję do niewłaściwego adresata powinno, w ocenie skarżącej, uruchomić działania organu z urzędu na rzecz usunięcia powołanej wadliwości wydanej decyzji.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturze akt: I SA/Wa 2683/14 i I SA/Wa 2684/14 i prowadzić je pod wspólną sygnaturą akt: I SA/Wa 2683/14.

Na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej A. H. oświadczył, iż cofa skargę oraz wniósł o odrzucenie skargi W. [...] z powodu braku przymiotu strony. Wniosek o odrzucenie skargi W. [...] złożył również na ww. rozprawie pełnomocnik uczestniczki postępowania A. G.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, pomimo jego błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2014 r., którym organ, po rozpoznaniu wniosku W. [...], o uzupełnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2014 r., stwierdził, na zasadzie art. 134 kpa, uchybienie terminu do wniesienia ww. wniosku.

Jak wynika z treści tego postanowienia, powodem stwierdzenia przez organ uchybienia terminu do wniesienia wniosku złożonego w trybie art. 111 § 1 kpa była niemożność merytorycznego rozpoznania ww. wniosku. W ocenie Kolegium, w terminie określonym w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku wnioskodawca nie uzupełnił go w sposób wskazany w tym wezwaniu.

W ocenie Sądu, kluczową jednak kwestią w rozpoznawanej sprawie, która umknęła uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego, była ocena czy W. [...] wnioskujące o uzupełnienie decyzji z [...] marca 2014 r. art. 111 § 1 kpa w ogóle posiada przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Zgodnie bowiem z obowiązującymi regulacjami prawnymi, prawo żądania uzupełnienia decyzji administracyjnej w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia przysługuje wyłącznie stronie postępowania (art. 111 § 1 kpa).

Pojęcie strony postępowania administracyjnego zostało zdefiniowane w art. 28 kpa. Zgodnie z powołaną normą, stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pojęcie strony - jakim posługuje się art. 28 kpa - a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu - może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego. Innymi słowy mówiąc, pojęcie to może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę dla sformułowania interesu lub obowiązku podmiotu. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2006 r., II OSK 679/05, LEX nr 198347, glosa aprobująca M. Laskowska, GSP - Prz. Orz. 2007/3/37). Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosowanych czynności organu administracji. W takim wypadku podmiotowi nie przysługują atrybuty strony postępowania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 1984 r., sygn. akt: I SA 1748/83, LEX nr 1689510 oraz z 12 lutego 2002 r., sygn. akt: V SA 1123/2001. LEX nr 1693345).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, iż decyzją z [...] marca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] maja 1990 r., którą orzeczono o ustanowieniu na rzecz W. [...] na czas nieoznaczony prawa użytkowania dla terenu zabudowanego, położonego przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...].

Jak wynika z akt sprawy, powyższa decyzja Kolegium została doręczona podmiotowi o nazwie W. [...]. Jak zaś wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego Nr [...] (stan na dzień 1 sierpnia 2013 r.) prowadzonego dla stowarzyszenia Zrzeszenie [...], podmiot o nazwie W. [...] został wpisany do Rubryki 3 tego rejestru. Rubryka ta obejmuje jednostki terenowe lub oddziały przedmiotowego stowarzyszenia. Ponadto, w aktach sprawy prowadzonej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sygn. akt I OSK 1658/10, znajduje się kserokopia arkusza rejestrowego z dnia [...] stycznia 1987 r. (nr rejestrowy [...] tom VII) organizacji społecznej prowadzącej działalność gospodarczą. Z ww. arkusza rejestrowego wynika, iż we wspomnianym rejestrze – prowadzonym wówczas przez Ministra Finansów – wpisano jednostkę organizacyjną stowarzyszenia Zrzeszenie [...] pod nazwą W. [...]. Powyższe oznacza, iż adresat decyzji z [...] marca 2014 r., tj. W. [...], jest jednostką organizacyjną stowarzyszenia o nazwie Zrzeszenie [...].

Jak zaś wynika z akt sprawy, wniosek o uzupełnienie ww. decyzji z [...] marca 2014 r., w trybie art. 111 § 1 kpa, złożył inny podmiot tj. W. [...]. Jak wynika ze złożonego w dniu [...] września 2014 r. do akt sądowych odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, podmiot ten ma formę prawną fundacji i został wpisany do tego rejestru pod numerem [...].

Podsumowując, z powołanych dokumentów jednoznacznie wynika, iż W. [...], będące adresatem decyzji z [...] marca 2014 r. to inny podmiot prawny niż W. [...], która złożyła do SKO wniosek o uzupełnienie ww. decyzji w trybie art. 111 § 1 kpa.

Ponadto, z akt sprawy nie wynika aby wnioskujące o uzupełnienie decyzji z [...] marca 2014 r. W. [...] miało własny interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu zakończonym tą decyzją. W szczególności, z akt sprawy nie wynika aby ww. Fundacji przysługiwał jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy do terenu zabudowanego, położonego przy ul. [...] w W., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Zatem, W. [...]nie ma przymiotu strony postępowania.

W konsekwencji, wniosek tego podmiotu o uzupełnienie decyzji z [...] marca 2014 r. - jako nie pochodzący od strony postępowania - nie powinien podlegać rozpoznaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na zasadzie art. 134 kpa. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał jednak, iż powyższe uchybienie Kolegium polegające na rozpoznaniu wniosku W. [...] na zasadzie art. 134 kpa nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w sprawie. Skutkiem zaskarżonego postanowienia Kolegium o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku jest bowiem odmowa udziału W. [...] w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] marca 2014 r. Skutek ten jest zatem taki sam jak w sytuacji gdyby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło udziału powołanego podmiotu w tym postępowaniu z powodu braku przymiotu strony.

Z powyższych względów, zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku, pomimo jego błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "ppsa", orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania sądowego ze skargi A. H. (pkt 2 sentencji) zapadło wskutek cofnięcia skargi przez skarżącą na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. Stosownie do art. 60 ppsa, skarżący może cofnąć skargę, a cofnięcie takie wiąże sąd administracyjny, chyba że zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W myśl zaś art. 161 § 1 pkt 1 ppsa, w wypadku skutecznego cofnięcia skargi, sąd umarza postępowanie sądowoadministracyjne. Wobec uznania przez Sąd cofnięcia skargi przez skarżącą za skuteczne, orzeczono o umorzeniu postępowania sądowego w tym zakresie, biorąc za podstawę art. 161 § 1 pkt 1 ppsa. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej (pkt 3 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 250 ppsa.