Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 712/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt. 13, art. 6
journal: Dz.U. 2006 nr 220 poz 1601
law: Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych  oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędzia NSA Marek Stojanowski Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. R., P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1145/07 w sprawie ze skargi M. R. i P. R. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. R. i P. R. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, orzekającą o zezwoleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad (dalej GDDKiA) na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w gminie Z., obręb G., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,3200 ha (księga wieczysta KW nr [...]) stanowiącej współwłasność P. i M. R. oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Do wydania tych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 29 marca 2006 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o wydanie w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz.U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowiącej współwłasność P. i M. R. położonej w gminie Z., obręb G. oznaczonej jako działka [...] oraz o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. We wniosku GDDKiA wskazał, że na przedmiotowej nieruchomości planowana jest rozbudowa drogi krajowej nr 8 na odcinku Radzymin – Wyszków od km 485 + 418 do km 504 + 274 wraz z przebudową urządzeń infrastruktury technicznej. Planowana przebudowa jest częścią budowy drogi ekspresowej nr S8 z Warszawy do Białegostoku dalej przez Augustów i Budzisko w kierunku Kowna, Rygi i Tallina (tzw. "Via Baltica"). Przedmiotowa inwestycja finansowana jest z Funduszu Spójności i w przypadku niezrealizowania inwestycji w planowanym terminie, tj. do końca 2008 r. dofinansowanie z tego funduszu nie dojdzie do skutku. Opóźnienie inwestycji może doprowadzić do niewykorzystania funduszy z Unii Europejskiej oraz koniecznością wypłaty odszkodowań z Budżetu Państwa. Właściciele nie wyrazili zgody na zbycie nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości stanowi tytuł władania nieruchomością niezbędny do uzyskania pozwolenia na budowę, rozpoczęcia prac budowlanych i realizacji tej inwestycji.

Pismem z dnia 7 marca 2007 r. Wojewoda Mazowiecki powiadomił P. i M. R. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego działki nr [...], natomiast decyzją z dnia [...]marca 2007 r. nr [...] orzekł o zezwoleniu GDDKiA na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wnieśli P. i M. R. i podnieśli, że wszczęte w dniu 7 marca 2007 r. postępowanie wywłaszczeniowe jest wadliwe bowiem, od dnia 16 grudnia 2006 r. obowiązuje ustawa z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która uchyliła między innymi przepisy dotyczące niezwłocznego zajęcia. Ponadto wskazali, że decyzja z dnia [...] marca 2007 r. narusza art. 64 Konstytucji czyli konstytucyjnie chronione prawo własności.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji stwierdził, że zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. dotyczące niezwłocznego zajęcia nieruchomości. Postępowanie wywłaszczeniowe wszczęto na wniosek GDDKiA, skarżący zostali powiadomieni pismem z dnia 7 marca 2007 r. o tym fakcie, ponadto zarówno wniosek GDDKiA jak i decyzja Wojewody Mazowieckiego wskazywały na szczególne przyczyny uzasadniające wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. W odpowiedzi na zarzuty wnoszących odwołanie dotyczące naruszenia konstytucyjnych zasad ochrony własności, minister Budownictwa stwierdził, że ochrona własności nie ma charakteru bezwzględnego. Konstytucja w art. 21 ust. 2 dopuszcza możliwość wywłaszczenia na cele publiczne za słusznym odszkodowaniem. Instytucja niezwłocznego zajęcia nieruchomości pod pasy drogowe polegająca na ograniczeniu prawa do władania nieruchomością została ustawowo unormowana i pozostaje w związku z procesem wywłaszczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. i M. R. podnieśli, iż decyzja Ministra Budownictwa została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego polegającym na nieuchyleniu decyzji organu I instancji wydanej bez podstawy prawnej z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 107 § 1 k.p.a. Ponadto skarżący wnieśli, na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., o uchylenie postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. w sprawie ustalenia lokalizacji drogi będącej podstawą wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego.

W uzasadnieniu swej skargi skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie nieobowiązujących przepisów. Z dniem 16 grudnia 2006 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy (...) (Dz U. z 2006 r. Nr 220, poz. 1601), gdzie art. 17 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych przestał obowiązywać, zatem brak było podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji.

Wszystkim zaskarżonym aktom administracyjnym skarżący zarzucili również naruszenia art. 6, art. 7, art., 8 oraz art. 11 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości zostało wszczęte wnioskiem GDDKiA z dnia 29 marca 2006 r. i decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. i M. R. Sąd wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Przepis ten przewidywał, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek GDDKiA, udziela u uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie Sądu I instancji okoliczności wskazane we wniosku GDDKiA w pełni uzasadniają wydanie decyzji w trybie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. i w tym zakresie organy orzekające w sprawie właściwie go zastosowały i uzasadniły. Poza dyskusją pozostaje fakt, że środki pomocowe z Unii Europejskiej muszą być wykorzystane we właściwym terminie. Nadanie zaś decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było uzasadnione koniecznością uzyskania przez wnioskodawcę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.).

Nieuzasadniony w ocenie Sądu I instancji jest zarzut skarżących, że decyzja została wydania w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawa. Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wprowadziła przepis przejściowy, którym jest art. 5 ust. 1. Zgodnie z treścią tego przepisu, do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w sprawie zastosowanie mają przepisy obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Dniem wszczęcia postępowania jest zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. dzień doręczenia żądania organowi administracji, czyli w warunkach niniejszej sprawy 19 maja 2006 r., tj. dzień, w którym do organu wpłynął wniosek GDDKiA z dnia 29 marca 2006 r.

Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6 (zasada praworządności), art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów), art. 11 (zasada wyjaśniania stronom przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy). Sąd nie podzielił również stanowiska skarżących co do naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. przez niewskazanie prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, gdyż w zaskarżonej decyzji istnieje podstawa prawna.

Nie został uwzględniony wniosek skarżących oparty na art. 134 § 1 p.p.s.a. o uchylenie decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2004 r. oraz postanowienia o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, ponieważ Sąd, wobec oddalenia skargi, nie oceniał czy wskazane akty i czynności mieszczą się w granicach danej sprawy. Przepis art. 135 p.p.s.a. określający zakres orzekania sądu I instancji w przypadku gdy organ naruszył prawo, nie może mieć zastosowania w sprawie, w której skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku wnieśli P. i M. R. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucili wyrokowi naruszenie prawa materialnego :

– niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych polegające na zastosowaniu dyspozycji przewidzianej tym przepisem pomimo niewystąpienia przesłanek jego zastosowania, tj. niewszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz niezaistnienia "uzasadnionego przypadku".

W oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucili wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

– art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 w zw. z § 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji wydanej po upływie terminu do jej wydania,

– art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji podtrzymującej decyzję wydaną po upływie terminu do jej wydania,

– art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności postanowienia wydanego bez podstawy prawnej,

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji zawierającej uzasadnienie pomijające merytoryczne rozważenie argumentów skarżących zawartych w odwołaniu i niepowołujące przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia,

– art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się do stanowiska i argumentów skarżących przedstawionych w skardze, odnoszących się do daty wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, brak jakiejkolwiek analizy prawnej dotyczącej tej kwestii oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodów dotyczących tej kwestii oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodów dotyczących tej daty,

– art. 151 p.p.s.a przez błędne oddalenie skargi skarżących,

– art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) poprzez niewłaściwą realizację funkcji kontroli sądu nad działalnością organów administracji publicznej, polegającą na niedostrzeżeniu rażących uchybień prawa w zaskarżonych decyzjach obu instancji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o:

– uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, bądź

– uchylenie i rozpoznanie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa i Wojewody Mazowieckiego jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, stwierdzenie nieważności postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego (o którego wszczęciu strony zostały zawiadomione pismem z dnia 7 marca 2007 r.), uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. w sprawie ustalenia lokalizacji drogi,

– zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 271) postępowanie wywłaszczeniowe wszczyna, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad i wydaje decyzje w jego toku wojewoda. W świetle treści powyższego przepisu stanowiącego, że "postępowanie wszczyna wojewoda" zasadne jest twierdzenie, że wniosek GDDKiA jest jedynie formą "zawiadomienia" właściwego organu o "konieczności" wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, które jest wszczynane przez wojewodę, a nie przez wniosek GDDKiA. Wobec tego postępowanie wywłaszczeniowe jest wszczynane w momencie zawiadomienia strony o jego wszczęciu. Użycie w analizowanym przepisie zwrotu "wszczyna wojewoda" co jest przeciwieństwem sformułowania "wszczyna się", sugeruje brak konieczności działań innych organów. Wszelka próba "dopasowania" wykładni przepisu do art. 61 k.p.a. byłaby nieuzasadniona. W konsekwencji należy przyjąć, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje z dniem doręczenia zawiadomienia stronom. Analogicznie kwestię wszczęcia postępowania rozstrzygnął Wojewoda Mazowiecki w zawiadomieniu z dnia 7 marca 2007 r., w którym stwierdził "z dniem doręczenia niniejszego zawiadomienia stronom wszczęte zostanie postępowanie w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa". Zatem należy przyjąć, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte po dniu 7 marca 2007 r. (dokładnej daty wszczęcia postępowania WSA w Warszawie zaniechał ustalić). Przepis przewidujący wszczęcie postępowania w takim stanie faktycznym został usunięty nowelą ze skutkiem na dzień 16 grudnia 2006 r., co oznacza, że w dacie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego brak było podstaw do jego wszczęcia. Wnoszący skargę kasacyjną stwierdzili, że postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po 7 marca 2007 r. zostało wydane bez podstawy prawnej, gdyż owa podstawa została uchylona 16 grudnia 2007 r.

W przedmiotowej sprawie nie został spełniony, w ocenie skarżących, również drugi warunek wydania zaskarżonej decyzji, mianowicie "uzasadniony przypadek". Naruszenie prawa własności powinno być zgodne z zasadami konstytucyjnego państwa prawa i stanowić wyjątek, a nie zasadę, co wyklucza zastosowanie nadzwyczajnych środków jakim jest decyzja o zezwoleniu na natychmiastowe zajęcie, w sytuacji standardowej, tj. występującej zawsze przy budowie dróg w Polsce. Również takim przypadkiem nie jest fakt, że zwłoka w zajęciu nieruchomości może spowodować późniejsze zakończenie inwestycji, gdyż to także jest powszechny problem dotyczący wszystkich dróg. Zatem, jak wykazano, brak spełnienia drugiej przesłanki zastosowania art. 17 ust. 1 oznacza niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez WSA w Warszawie. W sytuacji gdyby Sąd prawidłowo zastosował art. 17 ust. 1 doszedłby do wniosku, że wniosek o wydania decyzji w sprawie zezwolenia na natychmiastowe zajęcie nieruchomości został złożony przedwcześnie, zatem był bezzasadny. Doprowadziłoby to Sąd do wniosku, że organy naruszyły przepisy o terminie załatwienia spraw, tj. art. 35 § 1 w zw. z § 2 k.p.a.

W razie nieuznania powyższej argumentacji wnoszący kasację stwierdzili, że wydanie decyzji stało się bezzasadne najpóźniej 16 grudnia 2006 r., gdyż postępowanie zostało wszczęte po 7 marca 2007 r., tj. trzy miesiące po dacie uchylenia przepisu stanowiącego podstawę do wszczęcia postępowania, co skutkuje ex lege nieważnością tego postępowania. Sąd w ramach kontroli legalności decyzji administracyjnej powinien stwierdzić nieważność postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 k.p.a.

Wnoszący kasację wywiedli także, że konsekwencją wydania decyzji przez organ administracji I instancji rażąco naruszającej przepisy prawa jest wydanie decyzji utrzymującej ją w mocy z naruszeniem art. 138 § 1 k.p.a., co jeśli nie zostało dostrzeżone przez Sąd stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku.

W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej autor kontynuuje wywody dotyczące nieuchylenia decyzji zawierającej wadliwe uzasadnienie, nieustalenia stanu faktycznego i braków uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Przy czym opiera się na wskazanych wyżej okolicznościach, czyli braku ustalenia daty wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, oparciu decyzji o nieobowiązujące przepisy, nieustaleniu stanu faktycznego, nierozpoznaniu zarzutów skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Aby ocenić zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej konieczne jest przedstawienie stanu prawnego związanego z przygotowaniem i realizacją w latach 2006–2007 inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja Wojewody Mazowieckiego zezwalająca na niezwłoczne zajęcie gruntu skarżących pod rozbudowę drogi krajowej Nr 8 wydana została w dniu [...] marca 2007 r. na podstawie przepisu art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Ten zmieniony z dniem 15 grudnia 2006 r. przepis (p. art. 1 pkt 13 i art. 6 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 220, poz. 1601 ze zm.) przewidywał, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Wcześniejszym warunkiem, poprzedzającym wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości było wydanie przez wojewodę, zgodnie z art. 16 ust. 1 wymienionej ustawy, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, postanowienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego tej nieruchomości. Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych została w istotny sposób zmieniona ustawą z dnia 18 października 2006 r. (Dz.U. Nr 220, poz. 1601). W miejsce decyzji pozwalającej na niezwłoczne zajęcia nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy wprowadzona została decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi. Decyzja taka opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności uprawnia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zobowiązuje właściciela do niezwłocznego wydania tej nieruchomości i uprawnia właściwego zarządcę drogi do faktycznego objęcia jej w posiadanie (art. 17 ust. 3 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z 18 października 2006 r.). Nie jest ona poprzedzana jak wcześniejsza decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, postanowieniem o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Ten nowy stan prawny został wprowadzony z dniem 16 grudnia 2006 r. (art. 6 ustawy z 18 października 2006 r.). Jednakże, zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tej ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe.

Kwestionując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i w wyroku WSA skarżący podnosili, że wprawdzie GDDKiA złożyła wniosek o wywłaszczenie ich nieruchomości w dniu 29 marca 2006 r., lecz postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przez Wojewodę dopiero w marcu 2007 r., o czym świadczy zawiadomienie skarżących dokonane w dniu 7 marca 2007 r. W tym czasie nie było – zdaniem wnoszących skargę kasacyjną – już prawnej podstawy zarówno do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego jak i wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu ich nieruchomości.

Stanowisko to nie uwzględnia jednak przepisu art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 18 października 2006 r. W dniu wejścia tej ustawy w życie, to jest 16 grudnia 2006 r., toczyło się już postępowanie o przejęcie pod budowę drogi krajowej części nieruchomości skarżących położonej we wsi G. Decyzja o lokalizacji drogi, również na ich nieruchomości, zapadła w dniu [...] września 2004 r. i w roku 2005 były przeprowadzone pertraktacje o wykup od nich spornego gruntu. Wobec niedojścia do skutku tego wykupu w dniu 29 marca 2006 r. GDDKiA złożyła wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Mimo iż – jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej – złożenie tego wniosku nie jest jednoznaczne ze wszczęciem przez Wojewodę Mazowieckiego postępowania wywłaszczeniowego, to należy uznać, iż w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 18 października 2006 r., to jest 16 grudnia 2006 r., toczyło się już postępowanie prowadzone na podstawie ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w stosunku do nieruchomości skarżących i wobec niezakończenia tego postępowania decyzją ostateczną do sprawy tej mają zastosowanie – zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej z 18 października 2006 r. – przepisy dotychczasowe. Zgodnie z tymi, dotychczasowymi przepisami Wojewoda wszczął postępowanie wywłaszczeniowe i w dniu 7 marca 2007 r. powiadomił o tym skarżących. Następnie w dniu [...] marca 2007 r. organ ten udzielił na podstawie uchylonego art. 17 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. zezwolenia na bezzwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących. Skarga kasacyjna bezzasadnie więc zarzuca, iż zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej i po upływie terminu do jej wydania. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony co do daty wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i nieprzeprowadzenia dowodów na stwierdzenie tej okoliczności – aczkolwiek częściowo uzasadniony – nie miał wpływu na treść zaskarżonej decyzji i wyroku Sądu I instancji. Również nietrafny jest zarzut obrazy prawa materialnego – art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Wydając decyzję na podstawie tego przepisu organ spełnił warunek formalny jakim było wcześniejsze wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Decyzja ta została uzasadniona szczególnymi okolicznościami wskazanymi zarówno w jej uzasadnieniu jak i w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji (konieczność szybkiego podjęcia budowy drogi Nr 8 związana z trudnościami komunikacyjnymi na tej ważnej trasie, ryzykiem utraty funduszy unijnych i niebezpieczeństwem powstania roszczeń do Skarbu Państwa).

Wszystkie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej są więc nieuzasadnione. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.