Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2221/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2321/13 w sprawie ze skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2321/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...], w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że nieruchomość położona w obrębie [...] D., gmina M., oznaczona jako działka nr [...] o pow. 1,3216 ha, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r., Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r., Nr [...], została przeznaczona pod budowę drogi krajowej nr [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., Nr [...], Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności wskazanej nieruchomości będącej własnością T. N., przeznaczonej na realizację celu publicznego, jakim jest inwestycja polegająca na budowie drogi krajowej nr [...] i ustalił na rzecz T. N. odszkodowanie za wywłaszczone prawo własności nieruchomości w wysokości 308.329 zł Zobowiązał również Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty tak ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja będzie podlegać wykonaniu. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., Nr [...], Minister Budownictwa utrzymał powyższą decyzję w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1595/07, oddalił skargę wniesioną przez T. N. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 800/08, oddalił skargę kasacyjną.

W piśmie z dnia 7 stycznia 2010 r. T. N. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., a Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. odmówił uchylenia powołanej decyzji, a następnie decyzją z dnia [...] października 2010 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. Wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2547/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. N., a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1430/11, oddalił skargę kasacyjną.

W piśmie z dnia 24 lutego 2011 r. T. N. wniósł o uchylenie wszystkich decyzji dotyczących działki nr [...]. Następnie w piśmie z dnia 1 marca 2011 r. sprecyzował, że domaga się wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wskazując, że z dołączonej do wniosku opinii Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych wynika, że operat szacunkowy, będący podstawą ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w dacie jego sporządzenia, nie mógł stanowić podstawy do ustalenia wysokości odszkodowania, gdyż zawiera błędy dyskwalifikujące go jako dowód w sprawie, dotyczące w szczególności odstępstwa od przepisów prawa i uchybienia w procedurze wyceny, mające istotny wpływ na określoną wartość nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Minister Infrastruktury wznowił postępowanie zakończone kwestionowaną decyzją i następnie decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., Nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej orzekł o odmowie uchylenia decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r., w zakresie dotyczącym wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, a także o uchyleniu decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r., w zakresie dotyczącym ustalenia odszkodowania na rzecz T. N. w wysokości 308.329 zł za wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa prawo własności przedmiotowej nieruchomości oraz zobowiązania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty tak ustalonego odszkodowania i w tym zakresie orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz T. N. w kwocie 823.428 zł oraz zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty kwoty 515.099 zł w terminie 14 dni od dnia kiedy decyzja podlegać będzie wykonaniu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podniósł naruszenie zasady res iudicata, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1595/07, orzekł, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone prawidłowo. Ponadto zarzucono nieprawidłowości przy określeniu wartości nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, a także zarzucono, że przy wyliczaniu różnicy pomiędzy kwotą wypłaconego odszkodowania, a nową kwotą ustalonego odszkodowania nie uwzględniono, że uprzednio wypłacona kwota została zwaloryzowana i powiększona dodatkowo o kwotę 27.907,40 zł.

Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...] , Minister uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. w części pkt 2 dot. zobowiązania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty kwoty 515.099 zł w terminie 14 dni i orzekł o zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty kwoty 487.191,60 zł w terminie 14 dni, od dnia w którym niniejsza decyzja podlegać będzie wykonaniu, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. Minister stwierdził, że podstawę wznowienia w niniejszej sprawie stanowił art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Z przedstawionej przez T. N. opinii Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych wynika, że operat szacunkowy, będący podstawą ustalenia odszkodowania, w dacie jego sporządzenia nie mógł stanowić podstawy do ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę, gdyż zawierał błędy dyskwalifikujące go, dotyczące w szczególności odstępstwa od przepisów prawa i uchybienia w procedurze wyceny, mające istotny wpływ na określoną wartość nieruchomości, co spełnia przesłanki zawarte w powyższym przepisie. W szczególności w opinii tej wskazano, że transakcje porównawcze stanowiące podstawę wyceny przedmiotowej nieruchomości nie dotyczyły nieruchomości podobnych do przedmiotu wyceny ze względu na różnice w ich zagospodarowaniu. W opracowaniu tym wskazano, że analiza aktów notarialnych z dnia 8 września 2006 r. i 29 maja 2006 r. potwierdziła, że w celu wyceny nieruchomości gruntowej do porównania przyjęto nieruchomości ze składnikami roślinnymi, co miało bezpośredni wpływ na wartość szacowanej nieruchomości. Okoliczność ta stała się - zdaniem organu - nową okolicznością w sprawie, uzasadniającą wznowienie postępowania. W ocenie Ministra okoliczność ta spełnia trzy przesłanki pozwalające na uznanie jej za podstawę wznowienia postępowania, tj. jest okolicznością nową, istniejącą w dniu wydania decyzji ostatecznej, przy czym nie była ona znana organowi prowadzącemu postępowanie wywłaszczeniowe. Ponadto ma ona istotne znaczenie dla sprawy. Opinia biegłego o wartości nieruchomości stanowi najważniejszy dowód w sprawie, a zatem stwierdzenie, że już w dacie sporządzenia była ona dotknięta wadami dyskwalifikującymi ją jako podstawę ustalenia odszkodowania przesądza w ocenie organu o tym, że okoliczność ta dotyczy przedmiotu sprawy, a w konsekwencji może mieć wpływ na zmianę decyzji. W związku z tym, w sprawie sporządzony został w dniu 9 października 2012 r. nowy operat szacunkowy o wartości przedmiotowej nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego A. W. Wskazano w nim, że w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej dla terenu, na którym położony jest przedmiot wyceny nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, obowiązywało natomiast studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M., przyjęte uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2000 r. Zgodnie ze studium przedmiotowa działka leżała na terenie oznaczonym jako rezerwa pod drogę krajową [...]. Oceniając operat szacunkowy z dnia 9 października 2012 r,. Minister stwierdził, że zawiera on wszystkie elementy wymagane przepisami. Biegła wobec drogowego przeznaczenia wycenianej działki prawidłowo zastosowała procedurę wyceny określoną w § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, przyjmując do porównań nieruchomości podobne o przeznaczeniu drogowym. Autorka operatu wyczerpująco wyjaśniła przyjęty przez nią wybór metody szacowania nieruchomości oraz szczegółowo scharakteryzowała przyjęty rynek transakcyjny. Opinia biegłej - zdaniem Ministra - spełnia wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. i opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Organ stwierdził przy tym, że w przypadku wznowienia postępowania w oparciu o pojawienie się nowych istotnych okoliczności w sprawie powaga rzeczy osądzonej nie zachodzi. Bezzasadne jest również żądanie powołania rzeczoznawcy majątkowego w celu określenia wartości nieruchomości, jaką mógłby nabyć T. N. za uprzednio wypłaconą kwotę i powierzchnię tę odjąć od powierzchni wywłaszczonej, a należne odszkodowanie przyznać w wysokości wartości różnicy w powierzchni pomiędzy wywłaszczoną nieruchomością, a tą jaką mógłby nabyć za wypłacone odszkodowanie, ponieważ stosownie do art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Minister ustalił, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wypłacił T. N. kwotę 308.329 zł, odpowiadającą odszkodowaniu ustalonemu w decyzji z dnia [...] lutego 2007 r., którą następnie powiększył o kwotę 27.907,40 zł, stanowiącą waloryzację ustalonego odszkodowania. W związku z tym, Minister ponownie ustalając wysokość odszkodowania pomniejszył ją o kwotę już wypłaconą.

Oddalając skargę Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra z dnia [...] lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że po zakończeniu postępowania w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania decyzją ostateczną skarżący przedstawił nowy dowód w postaci opinii Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych z dnia 15 stycznia 2011 r., która uznała, że operat szacunkowy będący podstawą ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w dacie jego sporządzenia, nie mógł stanowić podstawy do ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę, gdyż zawiera błędy dyskwalifikujące go jako dowód w sprawie, dotyczące w szczególności odstępstwa od przepisów prawa i uchybienia w procedurze wyceny, mające istotny wpływ na określoną wartość nieruchomość. Wprawdzie sam dowód nie może być podstawą wznowienia postępowania, gdyż nie istniał w dniu wydania decyzji, jednak za podstawę taką można uznać nowe okoliczności faktyczne (fakty) z opinii tej wynikające. Okoliczności te mogłyby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy zakończonej zaskarżoną do Sądu decyzją ostateczną. Za zasadne należy zatem uznać stanowisko Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie zasadne było wznowienie postępowania z uwagi na zaistnienie nowych okoliczności w sprawie tj. ustalenie, że nieruchomości przyjęte do porównania w celu określenia wartości rynkowej nieruchomości nie były nieruchomościami podobnymi. Okoliczność ta stanowi nową okoliczność faktyczną nieznaną organowi administracyjnemu w dniu wydania decyzji, a istniejącą w dniu wydania decyzji. Rację ma Minister, że w przypadku wznowienia postępowania w oparciu o pojawienie się nowych istotnych okoliczności w sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Instytucja wznowienia postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w przepisach prawa procesowego. Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję, rozstrzygającą zatem o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. Postępowanie wznowione prowadzi się tak, jakby pierwotna decyzja jeszcze nie została wydana, należy zatem, po pierwsze uwzględnić aktualny stan faktyczny sprawy, po drugie zaś obecny stan prawny. I tak też uczynił organ orzekający w rozpoznawanej sprawie. W związku z tym, że podstawę ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowi operat szacunkowy, w dniu 9 października 2012 r. został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego A. W. nowy operat o wartości przedmiotowej nieruchomości. Co prawda zarzuty skargi nie dotyczą poprawności sporządzenia tego operatu, niemniej Sąd stwierdza, że został on sporządzony zgodnie z wymaganymi przepisami, zawiera niezbędne elementy, a rzeczoznawca majątkowy wyjaśniła przyjętą metodę szacowania nieruchomości oraz szczegółowo scharakteryzowała przyjęty rynek transakcyjny. Prawidłowo zatem organ orzekający w niniejszej sprawie przyjął powołany operat za podstawę ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, prawidłowo również pomniejszając kwotę ustaloną do jego wypłaty na rzecz poprzedniego właściciela o kwotę już wypłaconą na podstawie decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, reprezentujący Skarb Państwa, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 146 § 1 kpa, polegające na dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i nie zastosowaniu środka określonego w ustawie, w sytuacji gdy istniały podstawy do uchylenia decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. ponieważ organy administracji publicznej - wydając zaskarżone decyzje - przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów i nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy, tj. czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 146 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 3 i art. 151 ppsa w zw. z art. 146 § 1 i art. 151 § 2 kpa, poprzez nie zastosowanie właściwego środka kontroli legalności działalności administracji publicznej określonego w ustawie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia i stwierdzenia, że decyzja organu drugiej instancji, a także poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, została wydana z naruszeniem prawa ze względu na upływ terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 3 § 1 i art. 151 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 i art. 145 §1 pkt 5 kpa, poprzez oddalenie skargi na skutek uznania przez sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie ujawnione zostały nowe okoliczności i dowody istotne dla sprawy, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane organowi, który wydał decyzję, uzasadniające wznowienie postępowania, w sytuacji gdy takie okoliczności i dowody nie występują w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ administracyjny rozpoznający sprawę po wznowieniu postępowania musi badać nie tylko, czy istniały przyczyny wznowienia podane w art. 145 § 1 kpa, ale także czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy co do istoty nie stoją okoliczności, o jakich mowa w art. 146 kpa. Przepis ten zawiera dwie przesłanki negatywne ograniczające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Wystąpienie tych przesłanek nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania. Ogranicza natomiast możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu sprawy co do istoty. Przepis ten stanowi między innymi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3 - 8 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat. Tak więc jeżeli od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat to organ nie może uchylić decyzji z przyczyn podanych w art. 145 § 1 pkt 3 - 8 kpa, które stanowiły podstawę wznowienia postępowania. W takim przypadku zgodnie z art. 151 § 2 kpa organ administracji publicznej ograniczy się wyłącznie do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Decydujące znaczenie dla tego, czy organ po wznowieniu postępowania będzie mógł orzec co do istoty, czy też tylko może zastosować tryb wskazany w art. 151 § 2 kpa, ma dzień doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Zarówno więc Sąd pierwszej instancji, jak i organy administracji publicznej prowadzące przedmiotowe postępowanie, w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć w ogóle nie odniosły się do kwestii, czy na przeszkodzie ewentualnemu rozpoznaniu sprawy co do istoty nie stoi upływ terminu, o którym mowa wart. 146 § 1 kpa, jak również nie ustaliły terminu doręczenia ostatecznej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. Na uwagę bowiem zasługuje, że z okoliczności faktycznych sprawy, w tym z porównania terminów wydania poszczególnych decyzji, w stopniu graniczącym z pewnością, wynika, iż doręczenie ostatecznej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. skarżącemu i uczestnikowi nastąpiło ponad 5 lat temu, a zatem po upływie terminu określonego w art. 146 § 1 kpa, co tym samym wyklucza rozpoznanie niniejszej sprawy co do istoty. Ponadto, Sąd pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy przyjął, iż w niniejszej sprawie, w dniu wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r., istniała okoliczność nieznana organowi prowadzącemu postępowanie, uzasadniająca wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W dniu tym nie istniał bowiem dowód w postaci opinii Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych, wobec czego trudno przyjąć, aby przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa została spełniona.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. N. wniósł o jej oddalenie kwestionując zasadność zarzutów kasacyjnych, a w szczególności argumentując brak podstaw do uznania, aby w niniejszej sprawie nie było możliwe uchylenie decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. ze względu na upływ terminu określonego w art. 146 § 1 kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 146 § 1 kpa, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3 - 8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Cytowany przepis wyłącza zatem dopuszczalność uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania zakończonego tą decyzją, gdy od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło pięć lat.

Wśród podstaw prawnych objętych powołanym wyłączeniem znajduje się art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który został przyjęty za podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., a następnie uznany za podstawę wydania decyzji przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. i kolejnej decyzji wydanej w toku instancyjnym przez ten organ z dnia [...] lipca 2013 r.

W powołanej decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej orzekł o uchyleniu decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2007 r. - w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości - i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy. Natomiast decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Minister zmodyfikował swoją decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. w ramach postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 kpa). Obie powołane decyzje z 2013 r. zostały wydane po upływie ponad pięciu lat od daty wydania decyzji przez Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., dlatego istotną w sprawie okolicznością, która nie została wyjaśniona, jest data doręczenia stronom powołanej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. Wyjaśnienie tej okoliczności ma zasadnicze znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ od ustalenia tej okoliczności zależy dopuszczalność uchylenia decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. po wznowieniu postępowania. Uchylenie bowiem tej decyzji po upływie pięciu lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia stanowiłoby rażące naruszenie art. 146 § 1 kpa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, którą to okoliczność Sąd pierwszej instancji zobowiązany jest uwzględnić - w myśl art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134 ppsa - niezależnie od zarzutów i wniosków zgłoszonych w skardze na decyzję.

Ponadto ocena decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji była przedmiotem uprzednich orzeczeń Sądu pierwszej instancji i Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których zaaprobowano prawidłowość ustalenia odszkodowania z uwzględnieniem opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Obecna negatywna ocena tej opinii, poprzez uznanie, że stwierdzone wady tkwiły w niej od samego początku, nie mogą być uznane za okoliczności, które istniały w dniu wydania decyzji w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania w 2007 r., a nie były znane organom, które te decyzje wydały, bez dokonania wnikliwej oceny skutków prawnych wynikających z zapadłych dotychczas orzeczeń sądów administracyjnych w przedmiocie prawidłowości ustalenia odszkodowania przez te organy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.