Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 193/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2022 r. znak [...] Wojewoda P., po rozpoznaniu odwołania W. W. od decyzji Wójta Gminy R.z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu nr [...] w M., gm. R., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Pismem z dnia 14.07.2021 r. małżonkowie E. i R. W. wystąpili do Wójta Gminy R. z wnioskiem o wymeldowanie W. W. (brat R. W.) z pobytu stałego w lokalu położonym w miejscowości M. Wniosek uzasadniono m.in. tym, iż W. W. nie mieszka pod ww. adresem od ok. 4 lat. Prawdopodobnie został skierowany przez sąd na przymusowe leczenie i od tamtego czasu nieprzerwanie przebywa w zakładzie psychiatrycznym. Jednocześnie podkreślono, że lokal w M. jest zdewastowany i w aktualnym stanie nie nadaje się do zamieszkania.

Z dokumentów dołączonych do powyższego wniosku wynikało, że wcześniej właścicielami nieruchomości zabudowanej przedmiotowym lokalem byli małżonkowie H. i Z. W., którzy w drodze umowy dożywocia przenieśli przysługującą im własność na współwłasność w częściach równych synom i ich żonom: R. i E. małżonkom W. (udział 1/3), R. i J. małżonkom W. (udział 1/3) oraz W. i H. małżonkom W. (akt notarialny umowy dożywocia z dnia 21.10.1993 r.), których udział w wysokości 1/3, w wyniku zniesienia wspólności ustawowej, przypadł wyłącznie W. W. Następnie wskutek ogłoszonej w 2020 r. upadłości W. W., przypadający mu udział we współwłasności przedmiotowego lokalu został sprzedany przez syndyka masy upadłości W. W. na rzecz małżonków R. i E. W. (akt notarialny umowy przenoszącej udział we współwłasności nieruchomości z dnia 25.06.2021 r.). Zatem obecnie współwłaścicielami lokalu położonego w M. są R. i J. małżonkowie W. z udziałem 1/3 oraz R. i E. małżonkowie W. z udziałem 2/3 (wypis z rejestru gruntów z dnia 14.07.2021 r.).

Organ I instancji ustalił, że W. W. zameldował się na pobyt stały w lokalu położonym w miejscowości M. w dniu 26.06.2018 r. Ponadto pozostaje zameldowany na pobyt czasowy w okresie od 19.07.2019 r. do 19.07.2024 r. pod adresem: w L., ul. G. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 18.01.2018 r. sygn. akt II K 288/17 umorzono postępowanie karne wobec W. W. i zastosowano środek zabezpieczający w postaci umieszczenia go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Początkowo jako miejsce wykonywania środka zabezpieczającego wobec W. W. określono Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w S. (postanowienie Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 04.12.2018 r. sygn. akt II K 288/17, II Ko 927/18), następnie - po zmianie stopnia zabezpieczenia wykonywania środka zabezpieczającego - Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny w L., ul. G. (postanowienie Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 12.04.2019 r. sygn. akt II K 288/17, II Ko 166/19). Z informacji Komendy Powiatowej Policji w Z. udzielonej pismem z dnia 31.08.2021 r. [...] wynikało, że W. W. w celu wykonania orzeczenia Sądu o zastosowaniu środka zabezpieczającego, został doprowadzony do szpitala w S. przez funkcjonariuszy Policji. Natomiast informacja Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego w L. z dnia 29.07.2021 r. Nr [...] potwierdza, że W. W. został przyjęty do tamtejszej placówki ze Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w S., gdzie przebywał w okresie od 03.01.2019 r. do dnia 16.07.2019 r. Jakkolwiek sąsiedzi występujący w niniejszej sprawie w charakterze świadków wskazali różny okres niezamieszkiwania W. W. w miejscu stałego zameldowania w M., tj. od ok. 1 roku, od ok. 2 lat czy też od paru lat, to potwierdzili, iż opuścił lokal w wyniku doprowadzenia go przez Policję do szpitala (protokoły z dnia 12.08.2021 r., oświadczenie z dnia 04.08.2021 r.).

W dniu 13.08.2021 r. organ I instancji przeprowadził oględziny lokalu położonego w M. Ustalono, iż lokal jest niezamieszkały, zaniedbany, w jednym z okien wybite są szyby, brak podłączonych mediów. W szafie znajdują się ubrania, w kuchni nieliczne drewno opałowe. W M. znajdują się małej wartości rzeczy należące do skarżącego, tj. stare ubrania, stare kable, komputer, który do niczego się nie nadaje. W. W. posiada klucze do przedmiotowego lokalu. Nie ponosi kosztów jego utrzymania, a także nie ponosił kosztów mediów, nawet kiedy zamieszkiwał tam, co skutkowało ich odłączeniem ze względu na niezapłacone rachunki.

Z wyjaśnień W. W. udzielonych pismem z dnia 30.07.2021 r. oraz do protokołu w dniu 09.09.2021 r. wynikało, że nie mieszka w lokalu w M. od 03.01.2019 r. - opuścił lokal w asyście Policji w celu wykonania orzeczenia sądowego. W jego ocenie nie było to dobrowolne opuszczenie lokalu. W M. zamieszkał po śmierci rodziców - sam zajmował cały lokal. Znajdują się tam jego rzeczy osobiste i firmowe, tj. ubrania, pościel, komputer stacjonarny. Posiada klucze do przedmiotowego lokalu. Od kiedy przebywa w szpitalu nie ma możliwości przyjeżdżania do M. - nie ma możliwości uzyskania przepustek. Zdaniem skarżącego bracia nie mają zamiaru mieszkać w przedmiotowym lokalu, bo mają swoje domy, a on po opuszczeniu szpitala chce wrócić do rodzinnego domu w M. i ponownie zamieszkać w nim choć na miesiąc czy kwartał by móc w tym czasie zabrać swoje rzeczy.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy decyzją Wójta Gminy R. z dnia [...].12.2021 r. Nr [...] orzeczono o wymeldowaniu W. W. z pobytu stałego w lokalu położonym w M.

Odwołanie od tej decyzji złożył W. W. Wskazał, że zarówno on jak i bracia zamieszkiwali w M., po czym dobrowolnie opuścili ten lokal. On po opuszczeniu w dniu 16.12.2016 r. Aresztu Śledczego w B. udał się do M., ponieważ miał udział we współwłasności tego lokalu. Następnie został doprowadzony do szpitala w S., a po ogłoszeniu jego upadłości syndyk spieniężył wszystkie jego grunty i udział we współwłasności nieruchomości zabudowanej przedmiotowym lokalem - jego udziały wykupili bracia. Podkreślił, że po opuszczenia szpitala będzie potrzebował od miesiąca do trzech miesięcy, po to by podjąć pracę zarobkową w B. Do powyższego odwołania W. W. dołączył kolejne postanowienie sądowe o dalszym stosowaniu wobec niego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym i zmianie stopnia zabezpieczenia wykonywania środka zabezpieczającego (postanowienie Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 14.10.2021 r. sygn. akt II Ko 896/21).

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2022 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o wymeldowaniu. Wskazał mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zm.), dalej jako. u.e.l., tj. art. 28 ust. 4, art. 25 ust. 1 i art. 35. Zaakcentował wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy charakter meldunku, a także konieczność ustalenia do orzeczenia o wymeldowaniu, że opuszczenie miejsca pobytu stałego ma charakter trwały i dobrowolny. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wywiódł, że pojęcie "opuszczenia lokalu" należy każdorazowo odnosić do indywidualnej sytuacji.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący opuścił przedmiotowy lokal w dniu 03.01.2019 r. w związku z doprowadzeniem przez Policję do zamkniętego zakładu psychiatrycznego celem wykonania orzeczenia sądowego o zastosowaniu środka zabezpieczającego. Wątpliwości w niniejszej sprawie sprowadzały się zatem do rozstrzygnięcia, czy umieszczenie osoby w zakładzie psychiatrycznym będące środkiem zabezpieczającym orzeczonym przez Sąd, spełnia przesłankę wymeldowania określoną w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Jakkolwiek orzecznictwo sądowoadministracyjne nie jest jednolite w rozważaniu powyższej kwestii, to w odniesieniu do niniejszej sprawy Wojewoda P., podobnie jak organ I instancji, podzielił linię orzeczniczą wyrażającą pogląd, że jedynie opuszczenie lokalu będącej, efektem bezprawnego działania i zachowania osób trzecich może podważać zaistnienie przesłanki dobrowolności. W sytuacji, gdy opuszczenie lokalu jest spowodowane legalnym działaniem opartym na orzeczeniu sądowym, brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20.05.2021 r. sygn. akt II SA/Ke 434/21.). Samo wyrażenie zamiaru pobytu w danym lokalu, czy też wyrażony sprzeciw wobec wymeldowania nie mogą stanowić podstawy do dalszego utrzymywania meldunku. Jak bowiem wyżej już wyjaśniono, czynności meldunkowe mają wyłącznie charakter ewidencyjny - ich celem jest potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego. Skarżący zaś od ponad 3 lat nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, a przedmiotowy lokal opuścił w wyniku realizacji prawomocnego orzeczenia sądowego - co zastępuje dobrowolność jego samodzielnego działania. Natomiast mimo tego, że został zameldowany pod adresem szpitala, w którym obecnie przebywa, na pobyt czasowy trwający do 19.07.2024 r., to faktyczny czas jego pobytu w zakładzie psychiatrycznym wskutek stosowania środka zabezpieczającego, obecnie nie jest możliwy do ustalenia (art. 203 § 1 i 204 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, art. 93b § 1 oraz § 2 Kodeksu karnego). Nieokreślenie zaś czasu przymusowego pobytu w określonym miejscu, delimituje okres braku pobytu w miejscu stałego zameldowania. Ponadto organ II instancji podkreślił, że jakkolwiek z wyjaśnień skarżącego wynika, że nadal posiada klucze do przedmiotowego lokalu i w lokalu tym pozostały jego rzeczy, to w wyniku oględzin ustalono, że lokal w M. jest zaniedbany, np. wybita jest szyba w oknie, co de facto w obecnym stanie uniemożliwia w nim zamieszkiwanie, zaś z wyjaśnień skarżącego wynika, że jakkolwiek zamierza po opuszczeniu szpitala wrócić do miejsca stałego zameldowania i w nim zamieszkać to sam ogranicza to czasowo - miesiąc do trzech, aby zabrać swoje rzeczy (wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 30.07.2021 r.) i podjąć pracę w B. (treść odwołania od decyzji organu I instancji). Wyrażany zatem przez skarżącego zamiar dalszego zamieszkiwania w miejscu zameldowania, nie wiąże się z wolą stałej koncentracji spraw życiowych w przedmiotowym lokalu. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy podzielił wyrażoną w zaskarżonej decyzji ocenę o spełnieniu w niniejszej sprawie przesłanki warunkującej wymeldowanie, tj. przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego określonej w art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Skargę do sądu administracyjnego wywiódł W. W. Wskazał w szczególności na okoliczność, iż bracia R. i R. W. nie interesowali się przedmiotowym domem, w czasie kiedy w nim mieszkał. Podkreślił jednocześnie, że prawdopodobnie zostanie przeniesiony do Szpitala w C. i przybliża się termin opuszczenia zakładu leczniczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Zarzuty skargi są niezasadne.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Zasadniczym, normatywnym celem obowiązku meldunkowego określonego w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 e.u.l. (na pobyt stały lub czasowy), jest zatem potwierdzenie przez obywatela polskiego faktu swojego pobytu w określonym miejscu, a więc zamieszkiwania w określonej miejscowości pod określonym adresem. Innymi słowy, celem zameldowania jest dostarczenie organom władzy publicznej informacji w kwestii adresu, pod którym stale lub czasowo dana osoba przebywa, a więc miejsca, gdzie można ją zastać.

Analogicznie jest w przypadku instytucji wymeldowania z art. 33 ust. 1 u.e.l. Zgodnie z tym przepisem obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu, obowiązany jest wymeldować się. W ewidencji ludności znajdować się bowiem powinny informacje aktualne i wiarygodne. W przypadku zaniedbania tego obowiązku, organ ewidencyjny wydaje decyzję w sprawie wymeldowania. Jak wynika z art. 35 u.e.l., organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego uprawnionego podmiotu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. (tak też WSA we Wrocławiu w wyroku z 18 czerwca 2020 r., II SA/Wr 198/20 – wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych wskazywane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem sądu, okoliczności niniejszej sprawy wskazują jednoznacznie, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem M., gmina R., a utrzymywanie meldunku pod tym adresem prowadziłoby do utrzymania w ewidencji ludności stanu niezgodnego z rzeczywistością. Fakt niezamieszkiwania strony wynika bezsprzecznie z jego wyjaśnień udzielonych w piśmie z 30 lipca 2021 r. oraz do protokołu w dniu 9 września 2021, z zeznań R. W. oraz E. W., zeznań świadków – sąsiadów (którzy w sposób różny określali czasokres niezamieszkiwania skarżącego) oraz informacji Komendy Powiatowej Policji w Z. Jak trafnie ustalił na podstawie ww. materiału dowodowego organ I instancji, skarżący powyższą nieruchomość opuścił w dniu 03.01.2019r. w asyście funkcjonariuszy Komendy Powiatowej w Z. celem doprowadzenia do Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w S., ponieważ Sąd Rejonowy w Zambrowie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 stycznia 2018r. sygn. akt II K 288/17 umarzającym wobec niego postępowanie karne za czyn zabroniony z art. 226 § 1 kk w związku z art. 31 § 1 kk, oraz za 3-krotnie popełniony czyn zabroniony z art. 288 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk w zw. z art. 31 § kk oraz za czyn zabroniony z art. 190 § 1 kk w zw. z art. 31 § 1 kk, biorąc pod uwagę fakt, iż miał on całkowicie zniesioną możliwość rozpoznania znaczenia tych czynów i pokierowania swoim postępowaniem w momencie ich popełnienia, zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Początkowo jako miejsca wykonywania środka zapobiegawczego dla tej osoby Sąd Rejonowy w Zambrowie postanowieniem z dnia 04 grudnia 2018r. II Ko 972/18 wskazał właśnie Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w S., do którego został doprowadzony przez Policję w dniu 03.01.2019r. Następnie Sąd Rejonowy w Zambrowie postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2019r. sygn. akt II Ko 166/19 zmienił miejsca wykonywania środka zapobiegawczego, w postaci umieszczenia W. W. w Wojewódzkim Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w S., dysponującego wzmocnionym poziomem zabezpieczenia. Ponadto do odwołania skarżący dołączył kolejne postanowienie sądowe o dalszym stosowaniu wobec niego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym i zmianie stopnia zabezpieczenia wykonywania środka zabezpieczającego (postanowienie Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 14.10.2021 r. sygn. akt II Ko 896/21). W toku niniejszego postępowania sądowego jednocześnie ustalono, że skarżący aktualnie przebywa w Samodzielnym Publicznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w C.

W ocenie organów obu instancji, zdarzenia te świadczą o tym, iż nieprzebywanie skarżącego w lokalu przerodziło się, obiektywnie rzecz ujmując, w opuszczenie lokalu mające charakter nie tylko trwały, ale i dodatkowo potwierdzający dobrowolność. Istotną okolicznością uzasadniającą przyjęcie spełnienia przesłanek wymeldowania (w ujęciu obiektywnym), jest również późniejsza utrata własności nieruchomości przez skarżącego i brak informacji o tym, że dostępnymi prawnie środkami uzewnętrznił on zamiar powrotu do lokalu. Jak wynika z materiału dowodowego, utrata tytułu prawnego do nieruchomości nastąpiła wskutek ogłoszonej w 2020 r. upadłości W. W., gdzie przypadający mu udział we współwłasności (1/3) przedmiotowego lokalu został sprzedany przez syndyka masy upadłości W. W. na rzecz małżonków R. i E. W. (akt notarialny umowy przenoszącej udział we współwłasności nieruchomości z dnia 25.06.2021 r.). Zatem obecnie współwłaścicielami lokalu położonego w M. są R. i J. małżonkowie W. z udziałem 1/3 oraz R. i E. małżonkowie W. z udziałem 2/3 (wypis z rejestru gruntów z dnia 14.07.2021 r.). Ponadto w toku postępowania ustalono, że lokal ten nie nadaje się do zamieszkiwania mimo, że skarżący podnosi, że posiada do niego klucze i zostały w nim jego drobne rzeczy osobiste.

Zaakcentować przy tym należy, że to nie utrzymana przez organ odwoławczy decyzja Wójta Gminy R. o wymeldowaniu W. W. z pobytu stałego miała wpływ na utratę prawa własności do nieruchomości, ale nastąpiło to na skutek ogłoszonej upadłości i sprzedaży udziału w współwłasności nieruchomości rodzinie skarżącego. Po wtóre, utrata własności przez skarżącego jest obiektywną okolicznością wskazującą na brak możliwości władania przez skarżącego tą nieruchomością, w wyniku czego jego przebywanie na niej jest w istocie uzależnione od woli osoby trzeciej. Te zaś osoby, w sprawie niniejszej wnioskodawcy E. i R. W., składając wniosek o wymeldowanie jednoznacznie wyrazili stanowisko, iż wobec niezamieszkiwania skarżącego w lokalu (co wynika również z pozostałego materiału dowodowego) dotychczasowy meldunek nie odpowiada stanowi rzeczywistemu, co powinno ulec zmianie. Zdaniem sądu, organu trafnie przyjęły, że wniosek jest uzasadniony.

Wobec treści skargi, a w zasadzie odwołania, w którym skarżący zakwestionował spełnienie przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu podkreślenia wymaga, że nawet zrozumienie sądu dla prawdopodobnie trudnej sytuacji życiowej skarżącego wynikającej z przebywania w szpitalach psychiatrycznych na skutek orzeczeń sądów, nie może podważyć ustaleń i oceny prawnej organów obydwu instancji o wystąpieniu podstaw do wymeldowania. Stwierdzenie faktu opuszczenia lokalu, tj. opuszczenia o charakterze trwałym i dobrowolnym, może wynikać z okoliczności obiektywnych, do których podważenia nie wystarczy wyłącznie werbalny brak zgody strony na wymeldowanie, tym bardziej, że skarżący sam wyjaśnia, że chce tam jedynie wrócić aby zabrać swoje rzeczy, a następnie znaleźć pracę w B. i tam zamieszkać. Skarżący zatem faktycznie nie przedstawia żadnych okoliczności świadczących o chęci trwałego przebywania w tym lokalu bądź będących realną podstawą do zrealizowania zamiaru powrotu do lokalu, już po opuszczeniu szpitalu psychiatrycznego.

Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a co wskazał również organ odwoławczy, postępowanie o wymeldowanie ma na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym skarżący faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (por. np. wyrok NSA z 8 września 2021 r., II OSK 3074/18 i przytoczone tam orzecznictwo).

Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty sformułowane przez skarżącego w odwołaniu o braku dobrowolności opuszczenia lokalu. Subiektywnie dobrowolne opuszczenie lokalu przerodziło się w opuszczenie obiektywnie dobrowolne i trwałe, wynikające z nieprzebywania faktycznego, połączonego z utratą własności do nieruchomości i uzewnętrznioną wolą aktualnego właściciela doprowadzenia stanu faktycznego (niezamieszkiwania skarżącego) do stanu zgodnego z prawem (wymeldowanie). Podzielić należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko – podniesione także przez organy orzekające w sprawie, wedle którego jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem działania stosownych organów bądź właściwych sądów. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2019 r., II OSK 2025/17, a także wyrok WSA w Gdańsku z 20 lutego 2020 r., III SA/Gd 622/19). Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela pogląd reprezentowany w powołanych orzeczeniach.

Należy zatem podkreślić, że jedynie opuszczenie lokalu będące efektem bezprawnego działania i zachowania osób trzecich, może podważać zaistnienie przesłanki dobrowolności. Tymczasem nie było w sprawie kwestionowane, że W. W. w celu wykonania orzeczenia Sądu o zastosowaniu środka zabezpieczającego, został w dniu 03.01.2019r. doprowadzony do szpitala w S. przez funkcjonariuszy Policji, gdyż wyrokiem Sądu Rejonowego Zambrowie z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II K 288/17 umorzono postępowanie i orzeczono o zastosowaniu wobec niego środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Od tej daty skarżący nieprzerwanie przebywa w zakładach psychiatrycznych, co potwierdził przekładając postanowienie Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 14.10.2021 r. o dalszym stosowaniu wobec niego środka zabezpieczającego. Ponadto pozostaje zameldowany na pobyt czasowy w okresie od 19.07.2019 r. do 19.07.2024 pod adresem L. Nie ulega więc wątpliwości, że w tym przypadku zmiana miejsca pobytu nie wymaga dobrowolnego opuszczenia miejsca zamieszkania, gdyż tego rodzaju zmianie miejsca zamieszkania nie towarzyszy dobrowolność, ale opuszczenie lokalu jest wynikiem działania stosownych organów bądź właściwych sądów, co stawia sytuację na równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Idąc dalej, brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania, gdy opuszczenie lokalu jest spowodowane legalnym działaniem opartym na orzeczeniu sądowym. Utrzymywanie w takiej sytuacji zameldowania uczestnika sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym, co prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej, która jest sprzeczna z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym charakterem. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 334/19, że "nie jest uprawniona wykładania tego przepisu art. 35 w zw. z art. 25 ust.. 1 i 27 ust. 2 u.e.l. polegająca na przyjęciu, że w razie opuszczenia miejsca stałego pobytu w wyniku przymusu państwowego można uznać, że opuszczenie nastąpiło dopiero wtedy, gdy osoba zainteresowana z tym się zgodzi" (CBOSA). W ocenie Sądu również przerzucanie ciężaru na przesłankę zawinienia (jak w przypadku umieszczenia w zakładzie karnym) i jej brak, w przypadku umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym również na podstawie orzeczenia sądu, nie może być tu okolicznością decydującą o braku spełnienia przesłanki dobrowolności. W obu sytuacjach chodzi bowiem o opuszczenie lokalu, które jest spowodowane legalnym działaniem opartym na orzeczeniu sądowym, które powinno wywoływać takie same skutki prawne (podobnie WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 24 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 332/19, wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1604/21, wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 434/21, wszystkie CBOSA).

Zdaniem sądu, w tych okolicznościach nawet wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania i to w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. Deklaracja chęci powrotu przez skarżącego do lokalu nie przesądza o charakterze pobytu w innym miejscu (lokalu) (vide: wyrok NSA z 30 maja 2019 r., II OSK 1331/18). Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. A zatem organy administracji nie miały podstaw kwestionowania prawa własności wnioskodawców do spornej nieruchomości, a co za tym idzie potwierdzenia stanu faktycznego ze stanem wynikającym z ewidencji ludności. Tym bardziej, że przedmiotowy lokal – jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego – na chwilę obecną nie nadaje się do zamieszkania.

Reasumując, organy administracji publicznej bez naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, tzn. w zakresie wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia o wymeldowaniu skarżącego. Na podstawie zebranych dowodów prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który potwierdza zaistnienie materialnych przesłanek wymeldowania. Bez naruszenia art. 35 u.e.l. dokonały również wykładni tego przepisu i go zastosowały. Nie doszło również do naruszenia zasady przekonywania, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zwięzłe, klarowne i jasno z niego wynikają przesłanki orzeczenia o wymeldowaniu (art. 107 § 3 K.p.a.)

W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 poz. 329), orzekł o oddaleniu skargi.