Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 294/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski (spr.), Sędziowie NSA P. Kiss, B. Klimowicz, Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2000 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 295 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. określił A Spółce z o.o. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2000 r. w kwocie 30.483,00 zł. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w latach 1998-2003 Spółka zaniżyła wysokość podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 112, bowiem nie opodatkowała wiaty o pow. 79,50 m.kw., a także wewnętrznego, utwardzonego placu. Z tej przyczyny powstała za rok 2000 zaległość podatkowa w kwocie 1.381,50 zł.

W odwołaniu Spółka wniosła o uchylenie powyższej decyzji. Zarzuciła organowi podatkowemu naruszenie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego po upływie trzech lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy w sytuacji, gdy podatnik składał deklaracje podatkowe w terminie, ujawniając dane stanowiące podstawę ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Poza tym zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, dalej w skrócie upol, przez błędne zastosowanie tego przepisu, chociaż Spółka nie otrzymała nigdy tytułu prawnego do korzystania lub w jakiejkolwiek formie posiadania spornej wiaty. Wiata należała wcześniej do przedsiębiorstwa państwowego B w Ł. zlikwidowanego w 1993 r. Powstała wtedy Spółka przejęła majątek zlikwidowanego przedsiębiorstwa na podstawie ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oraz umowy o oddanie mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania i zobowiązania do przeniesienia własności. Jednakże przekazane Spółce mienie zostało szczegółowo określone w załącznikach do umowy. Sporna wiata nie została w nich wymieniona, co oznacza, że Skarb Państwa nie oddał Spółce tej wiaty w posiadanie. Sytuacja taka znalazła potwierdzenie w piśmie Dyrektora Delegatury Ministra Skarbu Państwa w Ł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uznając za bezzasadny zarzut naruszenia art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy wyjaśnił, iż powyższy przepis nie mógł mieć w sprawie zastosowania, bowiem dotyczy wyłącznie decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego, to jest takich, których doręczenie powoduje powstanie zobowiązania podatkowego, a zaskarżona odwołaniem decyzja nie ma takiego charakteru. Jest to decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów Kolegium stwierdziło, iż Spółka władała przedmiotową wiatą, a zatem zasadnie została w tym zakresie opodatkowana. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 3 upol obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na podmiotach będących posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub innego tytułu prawnego, a także umowy zawartej z Agencją Własności Skarbu Państwa albo z ustanowionego zarządu. Na posiadaczach nieruchomości lub obiektów budowlanych stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ciąży obowiązek podatkowy także wtedy, gdy posiadają wyżej wymienione nieruchomości lub obiekty budowlane bez tytułu prawnego. Spółka zawarła w dniu 28 października 1993 r. umowę ze Skarbem Państwa o oddanie jej mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania i przeniesienia na Spółkę w przyszłości własności tego mienia. Wprawdzie sporna wiata nie została wyszczególniona w tej umowie, lecz w toku postępowania ustalono, iż wiata stanowiła własność przedsiębiorstwa państwowego B w Ł., a jednocześnie z § 12 wspomnianej wyżej umowy wynika, iż Spółka stała się następcą prawnym tego przedsiębiorstwa, co przesądza fakt, iż tym samym stała się władającym wiatą.

W skardze na powyższą decyzję podatnik zarzucił naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4a upol i zakwestionował ustalenia SKO, iż Spółka posiadała tytuł prawny do przejęcia zobowiązań podatkowych związanych z wiatą, wynikający z następstwa prawnego. Skarżący podkreślił, że przez czas trwania umowy z dnia 28 października 1993 r. jedynie korzystał z przekazanych i określonych szczegółowo w umowie składników majątkowych, których właścicielem był Skarb Państwa. Wśród tych składników nie było wiaty stalowej. Brak jest podstawy prawnej do przyjęcia następstwa prawnego Spółki pod tytułem ogólnym w zakresie zobowiązań podatkowych. Następcą zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego jest Skarb Państwa.

Jednocześnie skarżący podkreślił, że faktycznie nigdy nie korzystał z przedmiotowej wiaty, ani w żaden sposób jej nie posiadał. Zgłaszając powyższe zarzuty podatnik wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona w takim zakresie, w jakim organy obu instancji przyjęły, iż sporna wiata stalowa była w posiadaniu skarżącej Spółki i z tego względu jej powierzchnia winna być uwzględniona przy obliczaniu podatku od nieruchomości. Z uzasadnienia skargi jasno wynika, iż przedmiotem sporu była kwestia traktowania Spółki jako podmiotu podatku od nieruchomości w odniesieniu do tej wiaty, a więc jako podmiotu spełniającego przesłanki określone w art. 2 ust. 1 pkt 3 lub 4 upol. Z tego względu Sąd stwierdza, iż skarżąca błędnie zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4a upol, bowiem w 2000 r. podmioty podlegające podatkowi od nieruchomości określone były w art. 2 tej ustawy. Powyższa pomyłka strony skarżącej wyniknęła zapewne z faktu jednoczesnego wnoszenia skarg na kilka decyzji, w tym na decyzję dotyczącą 2003 r.

W odniesieniu do zasadniczej, w/w spornej kwestii należy zauważyć, iż z decyzji organu I instancji nie wynika podstawa prawna potraktowania Spółki jako podatnika od nieruchomości w zakresie spornej wiaty. Organ podatkowy wymienił w podstawie prawnej m.in. art. 2 upol bez określenia właściwego ustępu i punktu, a zatem nie wiadomo, czy ustalił, że posiadanie przez Spółkę należącej do Skarbu Państwa wiaty wynikało z jakiegoś tytułu prawnego, czy też było to posiadanie bez tytułu prawnego. Ustaleń w tym zakresie brak też w uzasadnieniu decyzji.

Organ odwoławczy uznał, iż posiadanie wiaty przez podatnika wynikało z tytułu prawnego. Wynika to z powołania się w decyzji na art. 2 ust. 1 pkt 3 upol oraz na § 12 umowy z dnia 28 października 1993 r. o oddanie mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania i zobowiązania do przeniesienia własności.

Wniosek taki nie znajduje jednak uzasadnienia. Przedsiębiorstwo państwowe B w Ł. zostało zlikwidowane na zasadach określonych w ustawie z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm.). Likwidacja miała na celu oddanie powstałej Spółce na czas oznaczony do odpłatnego korzystania zorganizowanych części mienia likwidowanego przedsiębiorstwa, stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 3 i art. 38 ust. 1 w/w ustawy. Stosownie do art. 39 ust. 1 tej ustawy oddanie mienia do odpłatnego korzystania następowało na podstawie umowy zawartej w imieniu Skarbu Państwa przez organ założycielski. Stosownie do treści tego przepisu w dniu 28 października 1993 r. została zawarta umowa między Skarbem Państwa, a skarżącą Spółką. Z § 1 tej umowy wynika, że Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa oddał do odpłatnego korzystania przez A sp. z o.o. składniki majątku pozostałe po zlikwidowanym przedsiębiorstwie państwowym. W umowie zaznaczono, iż jej przedmiotem są składniki majątkowe szczegółowo określone w załącznikach stanowiących integralną część umowy. Stalowa wiata nie została wśród nich wymieniona.

Realizując postanowienia ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych Skarb Państwa nie musiał oddawać Spółce do odpłatnego korzystania całego mienia należącego wcześniej do zlikwidowanego przedsiębiorstwa. Skoro mógł oddać część tego mienia i oddanie takie następowało na podstawie umowy, to należy uznać, iż podstawą prawnego władztwa Spółki nad składnikami mienia jest właśnie zawarta ze Skarbem Państwa umowa i władztwo to dotyczy tylko mienia określonego w umowie. Brak jest podstawy do doszukiwania się tytułu prawnego do posiadania tych składników mienia Skarbu Państwa, które umownie nie zostały Spółce przekazane do odpłatnego korzystania. W szczególności podstawą taką nie może być § 12 w/w umowy. Ten umowny zapis nie może oznaczać, iż Spółka stała się posiadaczem całości mienia należącego wcześniej do przedsiębiorstwa, skoro jednocześnie w § 1 precyzyjnie określono, iż przedmiotem umowy jest jedynie mienie wyszczególnione w treści umowy i załącznikach. Dla takiej oceny nie ma znaczenia fakt, iż przedmiotowa wiata znajduje się na działce przekazanej Spółce do korzystania (działka była wcześniej w użytkowaniu wieczystym przedsiębiorstwa, a stojące na niej budynki stanowiły jego własność). Chociaż niewymienienie stalowej wiaty wśród mienia przekazanego Spółce do korzystania wydaje się w tych okolicznościach nielogiczne i wynikające z przeoczenia stron umowy, to nie zmienia to faktu, iż tytułem prawnym posiadania mienia przez Spółkę mogła być tylko umowa zawarta ze Skarbem Państwa, a zatem mienie przekazane Spółce powinno być w umowie określone. Pominięcie w umowie stalowej wiaty mogło np. oznaczać, iż właściciel zamierzał wiatę rozebrać i przenieść w inne miejsce. Z tego względu Kolegium błędnie uznało skarżącą Spółkę za posiadacza stalowej wiaty na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 upol.

Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 upol obowiązek podatkowy ciąży także na podmiotach wymienionych w tym przepisie, które posiadają bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części albo obiekty budowlane nie złączone trwale z gruntem, stanowiące własność Skarbu Państwa. Zatem mimo wykluczenia posiadania przez Spółkę spornej wiaty na podstawie tytułu prawnego nie można wykluczyć, iż posiadała ona ten obiekt bez tytułu. W tym jednak zakresie brak jest w sprawie jakichkolwiek ustaleń, a zatem sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. Wyprowadzenie wniosku o posiadaniu przedmiotowej wiaty bez tytułu prawnego wymagałoby ustalenia istnienia faktycznego władztwa nad rzeczą (choć nie musiałoby ono polegać na efektywnym wykorzystywaniu wiaty) oraz woli wykonywania tego władztwa we własnym imieniu. Organ podatkowy winien zatem wykazać na czym polegało faktyczne władztwo Spółki nad rzeczą oraz w jaki sposób manifestowała ona wolę wykonywania tego władztwa.

Z uwagi na powyższe należało na podstawie art. 145 par.1 pkt 1 lit. a oraz lit. c, a także art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) uchylić zaskarżoną decyzję oraz zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania. Na podstawie art. 152 tej ustawy należało określić, iż decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.