Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 816/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 44c ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity
article: art. 27c
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku delegowanego do Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Piotra Przytuły sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 1 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu produktu, zatrzymania produktu oraz nakazania zaprzestania prowadzenia działalności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 czerwca 2013 r., nr [...] skierowaną do A. Spółki z o.o. w P., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, powołując się na art. 27c ust. 1, ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 4 pkt 27 i pkt 34, art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 104 § 1 i art. 108 § 1 k.p.a., w związku z podejrzeniem zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, wycofał z obrotu ze sklepu "[...]" w T. przy Al. [...] 9/8 produkty pod nazwą:

1. "Wiśniowy dym" w ilości 9 szt.,

2. "Odświeżacz do toalet o zapachu czereśniowym" w ilości 12 szt.,

3. "Czereśniowy dym" w ilości 7 szt.

i zatrzymał je, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa na okres nie dłuższy niż 18 miesięcy oraz wstrzymał wprowadzanie ich do obrotu. Nakazał również zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach sklepu "[...]" w T. przy Al. [...] 9/8 służących wprowadzaniu produktów do obrotu od dnia 11 czerwca 2013 r. na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące. Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ podał, że został zawiadomiony przez Komendanta Powiatowego Policji, że w w/w sklepie są sprzedawane substancje, mogące zagrażać zdrowiu i życiu ludzi. Po zażyciu środków kupionych prawdopodobnie w tym sklepie dwie osoby uległy zatruciu i zostały hospitalizowane. W dniu 10 czerwca 2013 r. upoważnieni przedstawiciele organu przeprowadzili kolejną kontrolę sanitarną. Podczas kontroli stwierdzono, że w sprzedaży znajdują się produkty, co do których istnieje podejrzenie, iż są środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W tej sytuacji produkty zostały zabezpieczone i zatrzymane przez kontrolujących.

Wskazując na art. 44 b i c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organ podał, że wprowadzanie do obrotu środków zastępczych jest zakazane. Decyzja została wydana z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia ludzi produktami, co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadnione było koniecznością ochrony zdrowia i życia ludzkiego.

Po rozpatrzeniu odwołania A. Spółki z o.o. w P od powyższej decyzji [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 1 sierpnia 2013 r., [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję jako zgodną z prawem.

W uzasadnieniu organ, powołując treść art. 10 § 2 k.p.a. wskazał, że gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w tym przepisie, nie ma zastosowania art. 81 k.p.a. Efektywne i skuteczne przeciwdziałanie zagrożeniom dla życia i zdrowia ludzi przesłania realizację praw wynikających z czynnego udziału strony - prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasadą naczelną takiego postępowania jest zasada szybkości działania.

Organ I instancji posiadał uzasadnione podejrzenie istnienia zagrożenia życia i zdrowia ludzi - wynikało ono z informacji Policji o zatruciu i hospitalizowaniu dwóch osób, faktu, że w tej samej lokalizacji wcześniej funkcjonował sklep, w którym sprzedawano środki zastępcze, ponadto odwołująca się spółka ma taki sam adres, jak spółki, która wcześniej prowadziły sklep, i zmieniające się spółki reprezentują wciąż te same osoby.

Wydana decyzja służy zapobieżeniu potencjalnemu zagrożeniu. Użyte w art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej sformułowanie "uzasadnione podejrzenie" wskazuje na uprawnienie o charakterze prewencyjnym, za pomocą którego organy PIS mogą zapobiegać wytwarzaniu, wprowadzaniu do obrotu produktów stwarzających zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. W istocie produkty nie muszą posiadać faktycznego przymiotu "stwarzającego zagrożenie dla życia lub zdrowia", a tylko w momencie wydawania decyzji wzbudzać podejrzenie, że taki przymiot posiadają. Dopiero badania tych produktów i ocena ich bezpieczeństwa wykażą, czy produkty te stwarzają czy też nie stwarzają zagrożenie życia i zdrowia.

Z uwagi na potrzebę niezwłocznego zapobieżenia korzystaniu przez konsumentów z produktów, co do których jest podejrzenie, iż stwarzają zagrożenie dla ich zdrowia lub życia, zasadne było nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Organ odwoławczy wskazał, że kontrola z dnia 10 czerwca 2013 r., będąca podstawą wydania zaskarżonej decyzji przeprowadzona została po okazaniu legitymacji służbowych oraz po doręczeniu upoważnień do wykonywania czynności kontrolnych. Zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego. Sprzeciw Spółki wobec czynności kontrolnych wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 14 czerwca 2013r. W sprawie wniesionego przez stronę sprzeciwu organ pierwszej instancji w dniu 17 czerwca 2013 r. wydał postanowienie. W związku z faktem, że sprzeciw wpłynął po zakończeniu czynności kontrolnych, wobec czego został uznany za bezprzedmiotowy, jako że instytucja sprzeciwu wobec czynności kontrolnych służy wyłącznie wstrzymaniu czynności kontrolnych przez organ kontroli. Zgodnie z art. 84c ust. 5-6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej celem wniesienia sprzeciwu jest wstrzymanie czynności kontrolnych i, w konsekwencji, w myśl art. 84c ust. 9 ww. ustawy, odstąpienie albo kontynuowanie czynności. Wniesienie sprzeciwu wywołuje więc skutki jedynie do czynności kontrolnych będących w toku, zaś rozpatrzenie sprzeciwu może wywołać jeden ze skutków opisanych powyżej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję A. Spółka z o.o. w P wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie przepisów postępowania: art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania przez brak zawiadomienia o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione; art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji - zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, w szczególności poprzez niewskazanie przesłanek zastosowanych środków prawnych, niewyjaśnienie podstawy prawnej, niewskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, iż istnieje "zagrożenie dla życia lub zdrowia", a także niewyjaśnienie zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; niewyjaśnienie wątpliwości dotyczących podstawy prawnej na mocy której organ wbrew art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie wstrzymał faktycznych czynności kontrolnych po wniesieniu sprzeciwu, niewyjaśnienia okoliczności nierozpoznania sprzeciwu i wydania rozstrzygnięcia nieznanego przepisom prawa, nie wskazanie jakiemu konkretnie zagrożeniu zakaz prowadzenia działalności miałby zapobiegać; art. 108 k.p.a., poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstaw; przepisów prawa materialnego: art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie, mimo braku "uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi", art. 27 ust. 3 pkt 2 tej ustawy poprzez jego zastosowanie mimo braku niezbędnych przesłanek, niewskazanie zagrożenia któremu miałoby zapobiec zaprzestanie prowadzenia działalności, skoro zatrzymane zostały kwestionowane przez organ substancje; art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem art. 79, art. 79a, art. 79b, art. 82, art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy obu instancji nie uzasadniły decyzji na gruncie zastosowanych przepisów prawa. Niejasna jest podstawa prawna skarżonych rozstrzygnięć, dlaczego - wbrew art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - organ nie wstrzymał czynności kontrolnych po zawiadomieniu przez pracownika o złożonym przez stronę sprzeciwie, nie wyjaśniono legalności podjętych działań ani przesłanek ustawowych zastosowanych przepisów. Organ w toku postępowania wydał nieznane ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, jak i k.p.a., rozstrzygnięcie o bezprzedmiotowości złożonego sprzeciwu, a wniosek o stwierdzenie jego nieważności nie został rozpoznany. Niewłaściwie zastosowano art. 27c ust. 3 pkt 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nie wskazano na czym zagrożenie ma polegać i jaki jest cel zastosowanych środków.

Dalej zarzucono, że organ, powołując się na art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie uzasadnił, na jakiej podstawie uznał, że zachodzi "uzasadnione podejrzenie, że produkt stwarza zagrożenie". Wskazano, że kontrola przeprowadzona została w sposób sprzeczny z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej. Przed wszczęciem czynności kontrolnych nie doręczono upoważnień ani nie okazano legitymacji służbowych, upoważniających do przeprowadzenia kontroli. Czynności przeprowadzono w sposób sprzeczny z art. 82 i art. 84c ustawy. Nie wstrzymano, wbrew dyspozycji art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, czynności kontrolnych do czasu rozpatrzenia wniesionego przez przedsiębiorcę sprzeciwu, mimo że zgodnie z przepisami powiadomiono o tym na piśmie.

Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym, dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy.

Zarzuciła, że organ nie wyjaśnił, jakie konkretnie powody związane z ochroną zdrowia ludzkiego przemawiały za zastosowaniem rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Ponadto wszystkie wycofane i zatrzymane środki nie stanowią środków zastępczych w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Organ nie wskazał na żadne fakty, dowody czy okoliczności mogące uzasadniać zastosowanie wskazanych w decyzji środków prawnych. Nie odniósł się także do okoliczności, iż zatrzymane produkty nie są przeznaczone do spożycia, zawierają odpowiednie ostrzeżenia i wskazówki ich zastosowania, tj. "nie do spożycia", "saszetki są przeznaczone do użytku zewnętrznego", "chronić przed dziećmi!".

Zdaniem skarżącej decyzja została poprzedzona postępowaniem administracyjnym obarczonym licznymi błędami natury proceduralnej. Stronę pozbawiono prawa do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji i ustosunkowania się do materiału dowodowego. Organ nie rozpatrzył całokształtu zebranego materiału dowodowego, nie podjął niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pomijając przy tym interes społeczny i słuszny interes strony.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 1 sierpnia 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 czerwca 2013 r., której treść została przywołana na początku niniejszego uzasadnienia.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.) zwanej dalej ustawą o PIS oraz przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.).

Na wstępie rozważań trzeba wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy o PIS, rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika ze sformułowania "w szczególności" - nie ma charakteru zamkniętego. Wykonywanie zadań przez PIS polega, jak stanowi art. 2 ustawy o PIS, na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo - zdrowotnej.

Należy podkreślić, że uprawnienie do wydania decyzji w niniejszej sprawie związane jest z unormowaniami ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m.in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii.

Przepis art. 44b w/w ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. "Środek zastępczy" to - substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych (art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). "Wprowadzanie do obrotu" to - udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych (art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

Przepis art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi, że w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Zgodnie z art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do produktów, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu jest regulowane w przepisach odrębnych, z wyłączeniem przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

3. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny:

1) zatrzymuje produkt;

2) nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące.

4. Koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1, ponosi strona postępowania.

5. W przypadku stwierdzenia, że produkt nie stwarza zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, koszty poniesione na podstawie ust. 4 są zwracane stronie postępowania.

6. W przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania.

7. Egzekucja należności pieniężnych, o których mowa w ust. 4, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o PIS do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 220, poz. 1447 ze zm.).

Jak wynika z treści powyższych przepisów wydanie decyzji, o której mowa w art. 27c ustawy o PIS, wymaga istnienia uzasadnionego podejrzenia, że produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Przy czym art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który uprawnia organ do odpowiedniego zastosowania tego przepisu ustawy, stanowi tylko o zachodzeniu podejrzenia, że produkty są środkami zastępczymi. Zatem w tym ostatnim przypadku wystarczy samo tylko powzięcie podejrzenia, że dany produkt jest środkiem zastępczym.

Takie zaś podejrzenie, i to uzasadnione, w okolicznościach niniejszej sprawy istniało.

Uzasadnione podejrzenie, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, uprawniające do wydania decyzji w oparciu o art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, nie oznacza uzyskania przez organy całkowitej pewności o szkodliwości jakiegoś produktu, lecz umotywowanego domniemania jego szkodliwości. W istocie produkty nie muszą posiadać faktycznie przymiotu stwarzającego zagrożenie życia lub zdrowia ludzi lecz wzbudzać w organach kontrolnych uzasadnione podejrzenie, że taki przymiot posiadają. Uzasadnione podejrzenie może wynikać z różnego rodzaju okoliczności faktycznych.

W niniejszej sprawie organy miały wiedzę o tym, że na terenie T. działają lub działały sklepy oferujące środki zastępcze. Taki sklep o nazwie "[...]" mieścił się m.in. w tym samym miejscu, co sklep skarżącej spółki. Organ sanitarny został poinformowany pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r. przez Komendę Powiatową Policji, że sklep przy Al. [...] 9/8 w T. o nazwie "[...]" prowadzi działalność w miejscu, gdzie wcześniej znajdował się sklep "[...]", zamknięty przez PSSE, i zajmuje się sprzedażą substancji, mogących zagrażać życiu lub zdrowiu. Wskazano również, że po zażyciu substancji nabytych prawdopodobnie w tym sklepie zatruciu uległy dwie nieletnie osoby, które zostały hospitalizowane. Zwrócono się o przeprowadzenie kontroli pod kątem wprowadzania do obrotu gospodarczego środków zastępczych. Dodatkowo w piśmie z dnia 22 kwietnia 2013 r. KPP wskazała, że nieletni byli hospitalizowani w [...] w G. Jak zaznaczyły organy, była to kolejna informacja Policji o sprzedaży produktów w sklepie w T. przy Al. [...] 9/8, a badania produktów zabezpieczonych i zatrzymanych w wyniku kontroli wszczętych na podstawie wcześniejszych doniesień Policji potwierdziły, że są to środki zastępcze. Organy podkreśliły, że w sklepie "[...]" sprzedawane są wciąż te same produkty, niezależnie od formalnej zmiany nazwy spółki wprowadzającej je do obrotu. Pod wskazanym adresem kontrole były wcześniej przeprowadzane względem spółki B. Sp. z o.o. w P, ul. [...] 3/5. Obecnie produkty są wprowadzane przez spółkę A. Sp. z o.o. w P, ul. [...]. Jedynym udziałowcem obu ww. spółek jest ta sama osoba - J. G.

Podsumowując, powyższe okoliczności przemawiają za prawidłową oceną organów odnośnie istnienia uzasadnionego podejrzenia.

Tym samym Sąd nie podziela zarzutu skarżącej, że organy nie udowodniły istnienia przesłanki wydania decyzji, a mianowicie uzasadnionego podejrzenia stwarzania przez produkty zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi (art. 27c ust. 1 ustawy o PIS). Należy też zauważyć, że chodzi tu o istnienie uzasadnionego podejrzenia o stwarzaniu przez produkt zagrożenia, a nie udowodnienie stwarzania takiego zagrożenia.

W ocenie Sądu, podejrzenie wprowadzania do obrotu środków zastępczych pociąga za sobą podejrzenie stwarzania zagrożenia przez produkty zdrowia lub życia. Faktem powszechnie znanym jest szkodliwe dla zdrowia i życia działanie środków zastępczych (w języku potocznym nazwanych dopalaczami).

Całokształt okoliczności sprawy oraz notoryjny fakt, że stosowanie środków zastępczych nie jest obojętne dla zdrowia ludzkiego pozwalały na przyjęcie, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, że produkty sprzedawane w sklepie skarżącej stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.

Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji o wycofaniu z obrotu wymienionych w decyzji produktów, wstrzymania wprowadzania ich do obrotu, zatrzymania oraz zaprzestania prowadzenia działalności. Decyzja taka miała oparcie w przywołanych przepisach art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 27c ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o PIS. Zatrzymanie produktów i nakaz zaprzestania prowadzenia działalności, były konsekwencją wycofania produktów z obrotu i wstrzymania wprowadzania ich do obrotu (art. 27c ust. 1 tej ustawy). Wbrew stanowisku strony skarżącej, organ uzasadnił nakaz zaprzestania prowadzenia działalności celem wyeliminowania obrotu produktami stanowiącymi zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. Niewątpliwie, samo zatrzymanie produktów nie niweczy zagrożenia dla zdrowia i życia, skoro może być prowadzona dalsza sprzedaż kolejnych partii takich produktów. W tym sklepie, taka sprzedaż była kontynuowana przez stronę, gdyż podczas kolejnej kontroli w dniu 11 czerwca 2013 r. zatrzymano produkty o tych samych nazwach: "Wiśniowy dym", "Odświeżacz do toalet o zapachu czereśniowym" i "Czereśniowy dym", co Sądowi jest wiadome z urzędu w związku ze skargą spółki wywiedzioną w sprawie sygn. akt III SA/Gd 835/13.

Należy podkreślić, że podejmowane działania organu mają na celu przeprowadzenie oceny i badań bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzkiego zatrzymanych produktów. Dopiero ich wyniki mogą stanowić podstawę do orzeczenia stosownych zakazów zgodnie z dyspozycją art. 27c ust. 6 ustawy o PIS. Na marginesie rozważań można zaznaczyć, że organ odwoławczy wskazał, że badanie zatrzymanych podczas kontroli w dniu 10 czerwca 2013 r. produktów przeprowadzone w Narodowym Instytucie Leków w W. zawiera potwierdzenie, że są to środki zastępcze.

Nie jest obojętne dla sprawy, że skarżąca spółka prowadzi sklep i jest podmiotem gospodarczym. Przedsiębiorca jest bowiem zobowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska.

W tej sytuacji decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji była również niewadliwa. Organy obu instancji w sposób wystarczający uzasadniły wydane przez siebie decyzje, przedstawiając stan faktyczny sprawy i przywołując stosowne przepisy prawa. Wbrew twierdzeniu strony, organ odwoławczy odniósł się do faktu, że na przedmiotowych produktach widniały oznaczenia o braku ich przydatności do spożycia. Ponadto, organy uzasadniły również decyzje w części dotyczącej nadania decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazując na potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzkiego. Stosownie bowiem do art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności m.in. wówczas, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi spowodowane było w przedmiotowej sprawie podejrzeniem wprowadzenia przez skarżącą spółkę do sprzedaży środków zastępczych tzw. dopalaczy, które nie są obojętne dla zdrowia ludzkiego, co jest okolicznością powszechnie znaną. Wskazać tu należy, że ewentualne braki uzasadnień decyzji kwalifikować należy do naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie Sądu, także pozostałe zarzuty skargi są niezasadne.

Na wstępie trzeba wskazać, że sformułowane w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. i przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogą powodować uchylenie decyzji tylko w przypadku, gdy naruszenia prawa lub przepisów postępowania miały wpływ lub mogły mieć istotny wpływ - na wynik sprawy.

Zatem podniesione zarzuty mogłyby być skuteczne tylko w przypadku wykazania, że naruszenia te miały wpływ na wynik lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego wpływu, w ocenie Sądu, skarżąca spółka nie wykazała. Podobnie, jak i istotnego wpływu naruszeń na wynik kontroli. Przy czym, przepis art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, stanowi o naruszeniu przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik kontroli. Dopiero takie naruszenie powoduje, że dowody przeprowadzone w toku kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym. Jak już podniesiono, celem wydania zaskarżonej decyzji jest przeprowadzenie badań zatrzymanych produktów i ocena ich bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzkiego. Dopiero one wykażą czy produkty te stwarzają zagrożenie, czy też nie.

Przy czym, co należy podkreślić, wynik tych badań i ocen, nie stanowi istoty rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału w sprawie, kontrola sanitarna w sklepie "[...]" w T. została przeprowadzona w dniu 10 czerwca 2013 r. z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia ludzi. Wbrew twierdzeniu strony, z protokołu kontroli sanitarnej wynika, że przeprowadzający kontrolę okazali stosowne legitymacje służbowe i upoważnienia do czynności kontrolnych. Zarzut zaś naruszenia art. 82 tej ustawy, dotyczący braku możności równoczesnego podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy jest niezrozumiały. Podczas kontroli złożone zostało jedynie zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu, o jakim mowa w art. 84c ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast sprzeciw dotyczący kontroli wpłynął do organu w dniu 14 czerwca 2013 r., a więc już po jej zakończeniu. Czynności kontrolne bowiem zostały zakończone w dniu 10 czerwca 2013 r. o godzinie 16.45 (okoliczność bezsporna). Z akt sprawy zaś nie wynika, aby przed zakończeniem czynności kontrolnych został wniesiony na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę - sprzeciw. Skarżąca spółka również tej okoliczności nie wykazała.

Stosownie do unormowań art. 84c ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust.1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d.

Sprzeciw przedsiębiorca wnosi na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę. O wniesieniu sprzeciwu przedsiębiorca zawiadamia na piśmie kontrolującego (art. 84c ust. 2).

Stosownie do art. 84c ust. 3 tej ustawy, sprzeciw wnosi się w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli. Przedsiębiorca musi uzasadnić wniesienie sprzeciwu.

W świetle unormowań art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy, z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu, a w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia (art. 84c ust. 5 tej ustawy). Ponadto wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie biegu czasu trwania kontroli od dnia wniesienia sprzeciwu do dnia doręczenia przedsiębiorcy postanowienia, o którym mowa w ust. 9, albo do dnia, o którym mowa w ust. 12, z zastrzeżeniem ust. 7 (art. 84c ust. 6).

Przy czym, zgodnie z art. 84c ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, organ kontroli w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu, rozpatruje sprzeciw i wydaje postanowienie o:

1) o odstąpieniu od czynności kontrolnych;

2) kontynuowaniu czynności kontrolnych.

Z treści przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że przedmiotem sprzeciwu są czynności kontrolne, a jego wniesienie wywołuje skutki w odniesieniu do -przeprowadzanych - przez pracowników organu czynności kontrolnych. A zatem w stosunku do czynności, które są w toku. Celem bowiem wniesienia sprzeciwu jest ich wstrzymanie (w przypadku, gdy czynności te są dokonywane z naruszeniem określonych przepisów ustawy).

Analiza przepisów ustawy, dotyczących wniesienia sprzeciwu nie może pozostawiać wątpliwości, że po zakończeniu czynności kontrolnych wniesienie sprzeciwu nie może wywołać skutków. W razie bowiem zakończenia postępowania kontrolnego brak jest możliwości wstrzymania czynności kontrolnych, a następnie ewentualnego wydania - postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych lub w razie niezasadności sprzeciwu - postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych.

Po zakończeniu czynności kontrolnych, nie jest możliwe - w świetle przywołanych przepisów ustawy - rozstrzyganie co do dalszego ich wykonywania lub ich zaprzestania. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy wniesiony przez skarżącą spółkę sprzeciw nie mógł odnieść przewidzianego przez ustawę skutku.

Można tu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 2011 r. w sprawie sygn. akt I FSK 1532/10, orzeczenie dostępne w Internecie, za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu o umorzeniu postępowania wszczętego wskutek złożenia sprzeciwu na czynności kontrolne zakończone przed złożeniem sprzeciwu. W niniejszej zaś sprawie organ postanowieniem z dnia 17 czerwca 2013 r. orzekł "o bezprzedmiotowości wniesionego sprzeciwu", a złożony przez skarżącą spółkę wniosek o stwierdzenie nieważności tego rozstrzygnięcia nie został rozpoznany. Wadliwość takiego postępowania organu w świetle przywołanej regulacji prawnej jest oczywista. Niemniej, pozostaje ona bez wpływu na istotę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i nie może stanowić podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, zwłaszcza wobec niewątpliwej bezskuteczności sprzeciwu.

Nie można podzielić poglądu skarżącej o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. przez niezapewnienie jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Pamiętać bowiem należy, że art. 81 k.p.a. pozwala co prawda na uznanie okoliczności faktycznej za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów - chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a.

W myśl art. 10 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a., dotyczącej zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zabranych dowodów, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego.

W ocenie Sądu, sprawa niniejsza niewątpliwie wymagała szybkiego załatwienia ze względu na niebezpieczeństwo co najmniej dla zdrowia ludzkiego.

Ponadto zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 431/12, publ. LEX nr 1145527). Skarżąca spółka takiej zależności nie wykazała.

Na zakończenie trzeba dodać, że na organach ciąży niewątpliwie obowiązek ochrony fundamentalnych wartości, takich jak życie i zdrowie ludzkie. Wymaga to często podejmowanie szybkich i adekwatnych czynności do zaistniałych sytuacji, które mają służyć realizacji tego ustawowego celu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, nie stwierdzając naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.