Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1204/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 30
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Ewa Michna Sędziowie: SWSA Hanna Knysiak-Sudyka ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat M. T. wykonującej zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ulicy [...], [...] K. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 sierpnia 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r., nr [...] orzekającą o odmowie umorzenia T. K. (dalej: "skarżący") należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji wydanych w roku 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 na rzecz uprawnionego P. K.

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 808, dalej: "u.p.o.u.a.") oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., 256 ze zm., dalej: "k.p.a."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 25 października 2019 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy o umorzenie zaległości alimentacyjnych wraz z odsetkami, kosztami upomnień, określonych decyzjami Wójta Gminy z dnia [...] 2015 r. ([...]), z dnia 21 września 2016 r. ([...]), z dnia 17 października 2017 r. ([...]), z dnia 3 października 2018 r. ([...]) i decyzji wydanej w 2019 r. z uwagi na trudną sytuację finansową oraz zdrowotną, która nie pozwala skarżącemu na zarobkowanie i spłatę zaległości nawet w ratach. Skarżący podniósł, że w 2018 r. stan jego zdrowia znacznie się pogorszył, pogorszenie to stanowi następstwo wypadku, któremu uległ przy pracy. Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, otrzymuje z tego tytułu zasiłek pielęgnacyjny przyznany przez Burmistrza Miasta i Gminy, który aktualnie stanowi jedyne źródło dochodu skarżącego. Skarżący podniósł, że nie posiada majątku ruchomego, ani nieruchomego, który mógłby spieniężyć, żeby spłacić zaległości.

Pismem z dnia 13 maja 2020 r. skarżący rozszerzył wniosek z dnia 23 października 2019 r. i wniósł o umorzenie zaległości alimentacyjnych powstałych do 30 kwietnia 2020 r.

Decyzją z dnia [...] 2020 r., nr [...], Wójt Gminy odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] 2015 r., nr [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...] z dnia [...] 2017 r., nr [...] z dnia [...] 2018 r. oraz nr [...] z dnia [...] 2019 r. na rzecz uprawnionego P. K.

Organ ustalił, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem, konkubiną oraz synem, który jest uczniem szkoły podstawowej. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1900 zł netto uzyskiwane przez A. G., dochód z pracy dorywczej dłużnika alimentacyjnego w średniej wysokości 300-500 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215, 84 zł, świadczenie wychowawcze przyznane na syna w wysokości 500 zł. Rodzina nie posiada zobowiązań kredytowych, ani pożyczek. Organ wskazał, że obowiązek alimentacyjny skarżącego wynika z wyroku Sądu Rejonowego z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt [...]. Został ustalony na kwotę 500 zł miesięcznie. Organ zaznaczył, że jeśli od czasu wydania wyroku sytuacja dłużnika uległa pogorszeniu, powinien on wystąpić do Sądu o zmianę wysokości alimentów.

Organ podniósł, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika uniemożliwia mu wywiązywanie się z ciążącego na nim obowiązku. Stan ten powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, a sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika musi go wyróżniać na tle innych dłużników alimentacyjnych. Wynika to z faktu, że trudna sytuacja finansowa, brak stałej pracy, niewielkie dochody są cechami większości dłużników alimentacyjnych. W realiach niniejszej sprawy sytuacja dłużnika nie jest następstwem pojawienia się nagłych i nieprzewidywalnych zdarzeń, lecz wynika z zaniedbań, które miały miejsce kilka lat temu i obecnie dłużnik ponosi tego negatywne konsekwencje. Skarżący ponadto, mimo swojej niepełnosprawności pracuje i ma zdolność osiągania dochodów.

W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił błędną ocenę materiału dowodowego, co w rezultacie spowodowało wydanie decyzji odmawiającej umorzenia zaległości alimentacyjnych. Skarżący wniósł o zmianę decyzji poprzez umorzenie zaległości alimentacyjnych wypłaconych i określonych w decyzji nr [...] z dnia [...] 2015 r., nr [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...] z dnia [...] 2017 r., nr [...] z dnia [...] 2018 r. oraz nr [...] z dnia [...] 2019 r.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że regulował zaległości alimentacyjne w części, ale regularnie w czasie kiedy stan zdrowia pozwalał mu na pracę. Po nawrocie choroby będącej wynikiem wypadku, w którym ucierpiał jako młodociany pracownik, zmuszony był ograniczyć godziny pracy do ułamkowej części etatu. Aktualnie oczekuje na przyznanie renty inwalidzkiej. Skarżący podniósł, że organ nie odniósł się do przedłożonej dokumentacji medycznej. Wskazał, że dorobienie miesięcznej kwoty około 300 zł, w ocenie skarżącego nie może być uznane za osiąganie dochodu. Podniósł również, że nie prowadził postępowania w sprawie obniżenia alimentów, ponieważ jest świadomy ile kosztuje utrzymanie syna. Podkreślił, że nawrót choroby jest następstwem wypadku sprzed lat, a nie wynikiem zaniedbań skarżącego.

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji jest prawidłowe, a Kolegium nie znalazło podstaw do jego uchylenia. Decyzja podejmowana na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.u.a. jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego. Działanie w ramach uznania daje organowi możliwość wyboru rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza jednak dowolności. Zakres swobody organu jest ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i innych przepisach k.p.a., jak i kryteriami, które muszą być uwzględnione w każdym przypadku.

W ocenie Kolegium rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia zaległości alimentacyjnych skarżącemu było dopuszczalne, a organ I instancji podejmując je nie przekroczył granic uznania administracyjnego, właściwie ocenił stan faktyczny i analizując sytuację materialną i życiową skarżącego, wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko. Organ zwrócił uwagę, że sytuacja wnioskodawcy jest trudna, jest bowiem człowiekiem chorym, jednak w młodym wieku, podejmuje prace dorywcze i uzyskuje z nich dochód, ponadto stara się o uzyskanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Organ podniósł, że dla oceny zasadności umorzenia zaległości alimentacyjnych znaczenie ma nie tylko aktualna możliwość wywiązywania się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale również możliwość jego realizacji w przyszłości. Organ ustalił, że dochody rodziny wynoszą około 3100 zł miesięcznie, przy czym suma ta nie obejmuje dochodów uzyskiwanych przez ojca skarżącego z tytułu prac dorywczych, stałe wydatki rodziny wynoszą natomiast 1400 zł. Kolegium wskazało, że wbrew zarzutom odwołania organ I instancji nie przekroczył granic uznania. Przepis art. 30 ust. 2 u.p.u.a. odwołuje się ogólnie m. in. do sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego, a organ I instancji ocenił zarówno sytuację rodzinną, jak i zdrowotną skarżącego, nie kwestionując zdrowotnej sytuacji skarżącego, wskazując jedynie, że w sytuacji takiej jak wnioskodawcy nie byłoby celowe umorzenie należności alimentacyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci przedłożonych przez skarżącego dokumentów, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę orzeczenia poprzez niewłaściwą ocenę: możliwości zarobkowych skarżącego oraz jego rodziny; stanu zdrowia skarżącego oraz członków jego rodziny, w sytuacji gdy z uwagi na niepełnosprawność skarżącego i pogarszający się stan zdrowia nie może zarobkować na równi z innymi oraz błędnego uznania, że ojciec skarżącego zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym i nie wykazuje dochodów z prac dorywczych; stanu zdrowia skarżącego oraz jaki ma wpływ na możliwości zarobkowe skarżącego oraz na konieczne wydatki ponoszone na leczenie;

- art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli poprzez pominięcie okoliczności, że spłata zadłużenia spowoduje niemożność opłacenia stałych opłat utrzymania drugiego syna, który zamieszkuje ze skarżącym oraz że w interesie dzieci pozostających pod opieką skarżącego jest umorzenie długu, gdyż pozwoli na zapewnienie w podstawowym stopniu na zaspokojenie potrzeb dziecka pozostającego pod opieką skarżącego;

- art. 15 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, tym samym uniemożliwienie przeprowadzenia postępowania odwoławczego, które zapewnia zasada dwuinstancyjności, gdyż dopuszczenie się dowolności przy podejmowaniu decyzji uznaniowej powoduje brak możliwości kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji.

W skardze skarżący zarzucił także błędy w ustaleniach faktycznych polegające na ustaleniu przez organy, że:

- sytuacja finansowa skarżącego pozwala na spłatę zadłużenia bez uszczerbku dla jego rodziny, gdyż uzyskiwany dochód nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb rodziny;

- sytuacja finansowa skarżącego jest bardzo dobra, gdy uzyskiwany dochód nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb rodziny;

- konieczność spłaty zadłużenia nie przyczyni się do konieczności uzyskania przez skarżącego wsparcia z pomocy społecznej, gdy przyczyni się do pogorszenia sytuacji materialnej dziecka skarżącego, które nie będzie mogło się dalej kształcić i rozwijać zgodnie z potrzebami, skarżący wydatkuje uzyskiwany dochód jedynie w minimalnym zakresie, tj. na leki, wyżywienie i potrzeby życia codziennego, a spłata zadłużenia spowoduje nowe zadłużenie u skarżącego i nie będzie on w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb;

- stan zdrowia skarżącego pozwala na wykonywanie pracy zarobkowej bez dokładania osobistych starań oraz że stan zdrowia nie ulega systematycznemu pogorszeniu, podczas gdy sytuacja zdrowotna skarżącego jest bardzo trudna i każdego dnia stawia nowe przeszkody nawet w codziennym funkcjonowaniu.

Skarżący zarzucił zaskarżonej naruszenie prawa materialnego:

- art. 30 ust. 2 u.p.u.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku, gdy skarżący spełnia warunki umorzenia należności, a organ posiada kompetencję do wydania decyzji umarzającej dług, a jednocześnie poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez niewłaściwe rozumienie instytucji organ "może" oznacza "nie musi" nawet w sytuacji, gdy wszystkie okoliczności sprawy wskazują, iż należy zastosować daną nomę.

W oparciu o poniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Skarżący dołączył do skargi dokumenty w postaci: oświadczenia ojca skarżącego z dnia 25 sierpnia 2020 r., pozwu o alimenty z dnia 25 sierpnia 2020 r., aktu urodzenia A. K., postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 2 września 2020 r., wniosku o ustalenie miejsca pobytu małoletniego dziecka z powierzeniem władzy rodzicielskiej, ograniczeniem władzy rodzicielskiej oraz wnioskiem o zabezpieczenie powództwa, deklaracji dotyczącej odpadów komunalnych.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz wskazało, że zmiana sytuacji dochodowej dłużnika od czasu wydania zaskarżonej decyzji przez Kolegium nie stoi na przeszkodzie do złożenia kolejnego wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń wobec zmiany okoliczności faktycznych.

Pismem z dnia 21 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wyznaczenie rozprawy oraz zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.

Pismem z dnia 24 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył pismo popierające skargę złożoną przez skarżącego oraz przedkładające: zaświadczenie o dokonanych wpłatach od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym na okoliczność wysokości wyegzekwowanych od skarżącego kwot i aktualnego stanu zaległości, decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2019 r. na okoliczność sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącego, postanowienie o umorzeniu postępowania wraz z odpisem ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w przedmiocie alimentów na rzecz A. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że nie zawiera ona wad dających podstawę do jej uchylenia, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, a na dzień 30 maja 2020 r. kwota zobowiązań z tego tytułu wynosiła 18222,67 zł. Skarżący zobowiązany jest do alimentów na rzecz małoletniego syna P. K. w kwocie 500 zł miesięcznie, skarżący zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność ojca skarżącego. Skarżący posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, orzeczenie zostało wydane do dnia 30 listopada 2022 r. Skarżący uzyskuje zasiłek pielęgnacyjny dla osoby niepełnosprawnej w wysokości 215, 84 zł miesięcznie. Spornym natomiast jest czy sytuacja zdrowotna, rodzinna i finansowa skarżącego uzasadniała wydanie decyzji o umorzeniu zaległości alimentacyjnych.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zgodnie z art. 30 ust. 3 u.p.o.u.a. umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Należy wskazać, że z przepisów u.p.o.u.a. wynika, że zasadą jest obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych osobom, względem których spoczywał na nim obowiązek alimentacyjny, natomiast wyjątkiem, który w związku z tym musi być interpretowany ściśle, jest umorzenie należności. Świadczy o tym w szczególności treść preambuły do ustawy, w której wskazano: " (...) dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny, konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji, wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji (...)".

Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jest decyzją uznaniową, a w konsekwencji kontrola jej legalności dokonywana jest przez Sąd w ograniczonym zakresie. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy, czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27.10.2020 r., I OSK 1011/20, CBOSA), a także czy rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności. Sąd nie ocenia decyzji z punktu widzenia jej słuszności (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 listopada 2012 r., III SA/Kr 3/12, wyrok NSA z 7 lipca 2015 r., I OSK 13575/14, CBOSA). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14, CBOSA).

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w ramach rozstrzygnięcia wniosku o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, konieczne jest ustalenie sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego. Organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, przy czym powinno ono zapaść po wnikliwym wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz zostać szczegółowo uzasadnione zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być uzasadniane w sposób jasny i przekonujący, a także winny zawierać precyzyjne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z 30.12.2020 r., I OSK 3528/18, CBOSA). Przy ocenie przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (tak wyrok NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 324/19, CBOSA).

W ocenie Sądu organ I i II instancji, dysponował odpowiednim materiałem dowodowym w sprawie, pozwalającym na ustalenie sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego. Organy dysponowały wywiadem środowiskowym, oświadczeniami i wyjaśnieniami skarżącego, a także przedłożonymi przez skarżącego dokumentami (m. in. oświadczeniem o stanie majątkowym, dokumentacją medyczną, z której wynika stan zdrowia skarżącego). Z treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, że organy rozważyły wszystkie okoliczności, które w świetle art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. mają znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, oceniony zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a., organy I i II instancji prawidłowo ustaliły sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną skarżącego, a następnie przyjęły, że nie uzasadnia ona uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Organy zasadnie przyjęły, że trudna sytuacja finansowa, zdrowotna, brak stałej pracy, brak majątku ruchomego oraz nieruchomego charakteryzują większość dłużników alimentacyjnych, a sytuacja skarżącego nie jest w tym względzie wyjątkowa, a w konsekwencji nie uzasadnia zastosowania wyjątku w postaci umorzenia należności.

W ocenie Sądu uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19, CBOSA). O dowolności oceny można mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20, CBOSA). Tymczasem, organy przeprowadziły szeroko zakreślone postępowanie dowodowe, a wyprowadzone z oceny materiału dowodowego wnioski znajdują potwierdzenie w treści dowodów, odpowiadają wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Organy oparły ustalenia w sprawie na treści wniosku o umorzenie należności, przedłożonych przez skarżącego dokumentach, a także treści wywiadu środowiskowego, którego ustaleń skarżący nie kwestionował. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, czy też do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy.

Zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a. Skarżący zarzucił w skardze nieuwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, podczas gdy w zaskarżonej decyzji organ dokonał wyraźnego ważenia interesu indywidualnego i interesu społecznego, do których odwołuje się art. 7 k.p.a. Organ wskazał, że w realiach niniejszej sprawy umorzenie należności prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dziecka dłużnika na wszystkich podatników, czemu sprzeciwia się interes społeczny. W słusznej ocenie organu, po wyważeniu interesu społecznego i interesu dłużnika, należało przyznać pierwszeństwo interesowi społecznemu, ponieważ w sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności związane z sytuacją dochodową i rodziną dłużnika alimentacyjnego, które wskazywałyby na konieczność umorzenia należności. W ocenie Sądu brak jest uzasadnienia dla twierdzenia skarżącego, że fakt posiadania przez niego innych dzieci, które musi utrzymywać, przemawia za zasadnością umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Skarżący jest bowiem zobowiązany do alimentacji wszystkich swoich dzieci, a fakt wypełniania tego obowiązku za skarżącego przez państwo, nie zwalnia go z obowiązku zwrotu należności państwu.

W ocenie Sądu brak jest również podstaw do zarzucenia naruszenia przez organy zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ sprawa została dwukrotnie rozpoznana przez właściwe organy zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 15 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organy naruszyły zasadę wyrażoną w art. 11 k.p.a., Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zgodnie z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII 665/20, CBOSA). Uzasadnienie decyzji obydwu instancji wskazuje, że organy rozważyły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności i podnoszone przez skarżącego argumenty (w szczególności dotyczące stanu zdrowia skarżącego), a fakt, że ustalenia organu nie są zgodne z oczekiwaniami skarżącego nie może stanowić o naruszeniu zasad postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego.

Sąd zważył, że organ II instancji wskazał wadliwą podstawę prawną decyzji tj. art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., naruszenie to nie miało jednak wpływu na treść decyzji ponieważ z jej uzasadnienia wynika, że organ orzekał na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., który został prawidłowo zastosowany przez organ I i II instancji.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ (por. wyrok NSA z 28.08.2020 r., I GSK 199/18, CBOSA). Podkreślić równocześnie należy, że dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (por. wyrok NSA z 17.11.2020 r., II GSK 737/20, CBOSA), nie daje też podstaw do przeprowadzania dowodu z dokumentów, które powstały po wydaniu decyzji przez organ II instancji, ani ustalania stanu faktycznego powstałego po wydaniu zaskarżonej decyzji. Istota sądowej kontroli decyzji administracyjnych sprowadza się do tego, że Sąd kontroluje zgodność z prawem decyzji na dzień jej wydania, a zatem okoliczności faktyczne powstałe po zakończeniu postępowania (jak np. wyprowadzenie się z mieszkania ojca skarżącego A. G., która w dniu 18 sierpnia 2020 r. odebrała decyzję organu II instancji) nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji.

O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.