Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 878/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 13
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Dnia 22 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant specjalista Aneta Brzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją z dnia [...] nr [...] ustalił J.M. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych uzyskanych na mocy decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych z dnia 8 maja 2007 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., w łącznej wysokości 2870,60 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji pierwszej instancji wyjaśnił, że J.M. w dniu 12 lipca 2006 r. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał stronie płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych na kwotę 26.138 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 27 czerwca 2007 r. W następnych latach od 2008 r. do 2011 r. producent rolny także składał wnioski o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych i otrzymywał płatności z tytułu premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej ( w 2008 r. - 2908,60 zł., za pozostałe lata po 4024,40 zł.). W dniu 4 lipca 2012 r. rolnik złożył wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2012 wraz z decyzją Starosty [...] o przekwalifikowaniu gruntów rolnych wraz z wypisem z rejestru gruntów. Z ww. dokumentów wynika, iż powierzchnia przekwalifikowana na grunt leśny jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana we wniosku zalesieniowym o 0,34 ha. Producent rolny złożył w dniu 14 września 2012 r. oświadczenie, że uprawa została zalana na obszarze ok. 50 arów i w wyniku zalania nastąpiły wypady sadzonki dębu i brzozy o powierzchni ok. 22 arów. Nie powiadomił jednak organu administracji o tym fakcie w wymaganym terminie. W myśl art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadawalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją nr [...] z dnia [...] wstrzymał w części płatność zalesieniową przyznaną decyzją nr [...] z dnia [...], z powodu częściowej likwidacji uprawy. Następnie organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych stronie na mocy ww. decyzji z dnia [...].

Organ pierwszej instancji powołał się na przepis § 13 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. nr 187, poz. 1929 ze zm.) zgodnie, z którym w przypadku gdy uprawa leśna została częściowo zlikwidowana przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, płatność na zalesianie wypłacona w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres pobierania, chyba że na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ administracji pierwszej instancji stwierdził, ze rolnik zlikwidował uprawę leśną w części o powierzchni 0,34 ha. W związku z powyższym pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości 2870,60 zł., w tym: za 2006 rok 1 881,20 zł; za 2008 rok 193,80 zł; za 2009 rok 265,20 zł, za 2010 rok 265,20 zł; za 2011 rok 265,20 zł., stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności podlegającą zwrotowi.

Dyrektor Oddziału Regionalnego AR i MR w Ł., po rozpoznaniu odwołania J.M., decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane orzeczenie stwierdził, że J.M. w odwołaniu zgodził się na zwrot płatności za powierzchnię 0,11 ha, natomiast pozostałą powierzchnię zmniejszenia 0,23 ha uznał za krzywdzącą. W treści odwołania producent wskazał, że w latach poprzednich przeprowadzane były przez ARiMR kontrole na miejscu. Stwierdzono, że działka jest mniejsza od deklarowanej o 0,11 ha Natomiast różnica pomiędzy pomiarami wykonanymi przez ARiMR a pomiarami geodety Starostwa [...] wynosiła 0,23 ha i powstała wskutek nieuwzględnienia przez geodetę Starostwa [...] terenów, na których wystąpiła powódź. Ustosunkowując się do tego zarzutu organ odwoławczy podniósł, że powierzchnia zmierzona w toku kontroli przeprowadzonej przez ARiMR w dniu 14.02.2011 r., nr raportu 9005/6621/0003/11, była mniejsza od deklarowanej o 0,11 ha, niemniej jednak w toku tej kontroli stwierdzono również, że sadzonki dębu i brzozy wypadły na powierzchni 0,22 ha. W oświadczeniu z dnia 14.09.2012 r. producent wyjaśnił, że uprawa znajduje się przy cieku wodnym, została zalana na powierzchni około 0,50 ha i w wyniku zalania nastąpiły wypady sadzonek dębu i brzozy na powierzchni około 0,22 ha. Trzy kontrole przeprowadzone przez ARiMR w 2010 i w 2011 r. stwierdziły wypady klęskowe, uwzględniła je w raportach z kontroli oraz zaleciła dosadzenie w tym miejscu olszy. Pan J.M. wyjaśnił również, że jest " na etapie zmiany w planie zalesienia przez Lasy Państwowe. Różnica w pomiarze działki wynika z tego, że geodeta ... nie uwzględnił obszaru wypadów, ponieważ grunt ten jest jeszcze w procesie decyzyjnym Lasów Państwowych i czeka na zalesienie olszą". Ustosunkowując się do tego zarzutu organ odwoławczy powołał się na informację z dnia 29.10.2012 r. przekazaną Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w P przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Pł.. Wynika z niej, że J.M. nie zgłaszał strat spowodowanych długotrwałymi opadami w założonej uprawie leśnej, nie występował również z wnioskiem o zmianę planu zalesienia. W oświadczeniu z dnia 10.05.2013 r. J.M. wskazał, że o braku zalesienia na powierzchni 0,22 ha informował inspektorów terenowych w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 14.02.2011 r. oraz zamieścił wyjaśnienia w protokole pokontrolnym. W ww. protokole wskazano "Zwalczanie chwastów nastąpiło po ustąpieniu długotrwałych opadów pod koniec czerwca (2010 r.) środkami chemicznymi i trwało do końca września w dogodnych warunkach atmosferycznych. Część brzozy z otuliny wypadło w roku 2010 ze względu na wysoki stan wód i podtopienie ".

Zdaniem organu odwoławczego należało ustalić, czy zachodzą podstawy do odstąpienia od dochodzenia zwrotu płatności na zalesienie, stosownie do brzmienia § 13 ust. 8 Rozporządzenia zalesieniowego - płatność na zalesianie nie podlega zwrotowi, jeżeli wystąpiły wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, w szczególności czy wystąpiła siła wyższa, to jest klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa. Zgodnie z art. 39 ust. 2 ww. rozporządzenia nr 817/2004 o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadawalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Organ odwoławczy przyjął, że sadzonki wypadły wskutek podtopienia wskutek opadów, które trwały do końca czerwca 2010 r. Producent powiadomił o tym fakcie organ w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 14.02.2011 r., tym samym uchybił terminowi określonemu w ww. przepisie, Ponadto w tym czasie producent nie wszczął postępowania w celu dokonania zmiany w planie zalesienia oraz nie dokonał nowych nasadzeń. Przede wszystkim jednak nie złożył dowodu potwierdzającego, że podtopienie miało charakter klęski żywiołowej (siły wyższej). Organ odwoławczy stwierdził ponadto, ze producent podpisał wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych, oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności, jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania. Zobowiązał się m. in. do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych, niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałych w okresie trwania podjętych zobowiązań, a w szczególności jeśli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni. Oświadczenia i zobowiązania zostały zamieszczone na str. 5/5 wniosku. J.M. podpisał wniosek, tym samym uznać należy, że zapoznał się z jego treścią. Producent nie wywiązał się z ww. zobowiązań.

Organ odwoławczy przyjął, że częściowa likwidacja uprawy leśnej przed upływem 20 lat od uzyskania pierwszej płatności stanowiła podstawę do dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności, stosownie do brzmienia § 13 ust. 5-7 Rozporządzenia zalesieniowego w zw. z art. 29 ust. 1-3 oraz ust. 7-10 Ustawy o ARiMR, art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z § 13 ust. 5 Rozporządzenia zalesieniowego w przypadku gdy uprawa leśna została częściowo zlikwidowana przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, płatność na zalesianie wypłacona w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, chyba że na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne. Natomiast zgodnie z art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 "1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. (...). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności ( ust. 4). Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Producent nie ma obowiązku zwracać płatności, jeżeli, stosownie do brzmienia art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004:

płatność została dokonana na skutek pomyłki organu a ponadto

błąd nie mógł zostać wykryty przez producenta.

Dodatkowo, jeżeli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, organ może odstąpić od dochodzenia zwrotu nienależnie pobranej płatności, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione ww. warunki. Zwrot płatności jest efektem zlikwidowania części uprawy leśnej przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.

Organ odwoławczy wskazał również, że zwrot nienależnej płatności ulega przedawnieniu, zgodnie z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jeżeli okres miedzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Mając na względzie powołany przepis organ odwoławczy wyjaśnił, że wypłata płatności nastąpiła w dniu 27.06.2007 r. za rok 2006; 30.10.2008 r. za rok 2008; 27.08.2009 r. za rok 2009; 04.05.2011 r. za rok 2010; 09.09.2011 r. za rok 2011. Pierwsze powiadomienie producenta nastąpiło w dniu 07.03.2013 r. (data doręczenia zawiadomienia nr 0088-2013-0011/WND o wszczęciu postępowania administracyjnego). Nie upłynął zatem wskazany w przepisie 10 - letni termin przedawnienia; upłynął natomiast 4- letni termin przedawnienia. Odstąpienie od zwrotu płatności w tym przypadku powiązane zostało z dobrą wiarą producenta. Przepisy statuujące odstąpienie od zwrotu płatności nie wprowadzają domniemania istnienia dobrej wiary, zaś zgromadzone w sprawie dowody nie stanowią wystarczającej podstawy, do uznania, że strona działała w dobrej wierze. Wobec powyższego brak jest podstaw do zastosowania powołanego przepisu.

J.M. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wyjaśniając że jest dla niego krzywdząca.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, że organ odwoławczy naruszył przepis art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 817/2004. Skarżący wyraził zgodę na zwrot pieniędzy za brakujące 0,11 ha, " co nastąpiło w czasie pomiarów uprawy, które wykonałem osobiście". Wskazał, że sporne 0,22 ha wystąpiło przy pomiarach geodety Starostwa [...] w trakcie przekwalifikowania gruntów rolnych na leśne. Geodeta nie uwzględnił terenów, które zostały zalane w czasie powodzi w roku 2010 i wystąpiły tam wypady sadzonek na powierzchni 0,22 ha. Fakt wypadów po powodzi stwierdziła kontrola ARiMR w dniu 14 lutego 2011 r. w raporcie nr 9005/6621/0003/11. Zarzut niepowiadomienia organu w terminie 10 dni od wystąpienia klęski żywiołowej jest niesłuszny, gdyż po powodzi nie można w ciągu 10 dni stwierdzić jakie skutki będą po tym fakcie w miesiącach następnych. Skutki te były częściowo widoczne w czasie kontroli w dniu 14 lutego 2011 r. Dalsze wypady ujawniły się w trakcie roku 2011 i połowy 2012 r., kiedy to geodeta Starosty [...] zakwalifikował teren wypadów jako grunt rolny. Gospodarka rolna i leśna planowana jest ze względu na swą specyfikę miesiącami i latami i powoływanie się przez ustawodawcę na terminy 10 dniowe nie może tu mieć miejsca.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270)- dalej: " p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie pozostaje bezsporne, iż faktyczna powierzchnia zalesienia jest mniejsza od deklarowanej we wniosku strony o 0,34 ha. Skarżący uznaje zasadność zwrotu płatności pobranej za 0,11 ha. Sporna pozostaje kwestia zasadności żądania zwrotu płatności za 0,23 ha.

Zgodnie z przepisem § 13 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. nr 187, poz. 1929 z późń. zm.) – dalej zwanego "rozporządzeniem zalesieniowym" w przypadku, gdy uprawa leśna została częściowo zlikwidowana przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesienie, płatność na zalesienie wypłacona w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały czas jej pobierania, chyba że na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne.

Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, po wydaniu wcześniej decyzji o wstrzymaniu płatności, że strona zobowiązana jest do zwrotu płatności, na zlikwidowanej części upraw o powierzchni 0,34 ha. Bezsporne pozostaje w sprawie, iż grunt w tej części nie jest zalesiony. Ponadto właściwy organ nie wydał decyzji wyrażającej zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne. Tę ostatnią okoliczność potwierdza dowód z dokumentu – pisma Nadleśnictwa Pł. z dnia 29 października 2012 r. NLN-77-prow-4/12, zawierającego informację o niezgłoszeniu przez skarżącego strat spowodowanych długotrwałymi opadami w założonej uprawie leśnej. Z pisma nadleśnictwa wynika również, że strona nie występowała z wnioskiem o zmianę planu zalesienia dotyczącym powierzchni zalesionej dębem i brzozą ( v. pismo złożone przez organ administracji do akt sprawy w dniu 15 listopada 2013 ).

W myśl § 13 ust. 8 rozporządzenia zalesieniowego płatność na zalesienie nie podlega zwrotowi, jeżeli wystąpiły wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady ( WE) nr 1257/1999 w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( EFOGR) ( Dz.Urz. UEL 153 z 30.04.2004, str. 30, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 39 ust. 1 powołanego rozporządzenia nr 817/2004/WE państwa członkowskie notyfikują komisji kategorie, które uznają za siłę wyższą, w tym w punkcie d) klęskę żywiołową poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że producent rolny nie wykazał, by podtopienia zalesionego gruntu miały charakter klęski żywiołowej, a więc siły wyższej. Powołany art. 39 ust. 1 pkt d rozporządzenia Komisji nr 817/2004/WE kwalifikuje jako siłę wyższą klęskę żywiołową poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa. Tymczasem podtopienia miały charakter ograniczony, dotyczyły jedynie 0.5 ha. zalesionego gruntu.

Gdyby nawet przyjąć hipotetycznie, iż w niniejszej sprawie wystąpiła siła wyższa, to płatność także podlegałaby zwrotowi, gdyż rolnik nie powiadomił na piśmie organu administracji o przypadku siły wyższej w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym był w stanie dokonać tej czynności. Powyższy obowiązek wynikał z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004/WE. Już sam fakt braku zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej, skutkował decyzją zobowiązującą skarżącego do zwrotu płatności jako przyznanych nienależnie.

Zdaniem Sądu nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony wyrażone w uzasadnieniu skargi, jakoby specyfika gospodarki leśnej wyłączała możliwość stosowania się do terminu 10 dniowego przewidzianego przez prawodawcę. Skarżący we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 zawarł oświadczenie, iż są mu znane zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych. Ponadto zobowiązał się niezwłocznie informować na piśmie Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na przyznanie lub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, a ponadto o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego objętych wnioskiem, powstałej w okresie złożonych przez niego zobowiązań, w szczególności jeżeli zmiana ta dotyczy wielkości powierzchni.

W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie przyjął, że obowiązek zwrotu nienależne pobranych płatności nie uległ przedawnieniu. Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu ( WE) nr 479/2008 ( Dz.Urz. UE L 141 z 30.04.2004) obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z treści cytowanego przepisu wynika, że jako zasadę przyjmuje się dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności, za wyjątkami sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Analizy pojęcia " dobra wiara" podjął się Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 ( v. System Informacji Prawnej LEX nr 1137853), wyjaśniając że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Kwestia zaś właściwego określenia działania beneficjenta w dobrej lub w złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnych definicji. Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie. Ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób wg schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". Zła wiara nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadności postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom. Oczywiście szczególny przepis prawa może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu pojęcia dobrej wiary. Analizowany przepis tego rodzaju unormowań nie zawiera. Zatem obowiązujące w tym względzie powinny być ogólnie przyjęte pojęcia co do rozumienia dobrej i złej wiary z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w obecnym składzie, podziela stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarżący w ciągu kilku lat pobierania płatności i po złożeniu oświadczenia o zapoznaniu się z zasadami ich przyznawania miał obowiązek stosować się do powyższych zasad. Powinien zatem w przypadku ograniczenia powierzchni zalesień powiadomić organ o tej okoliczności. Była to bowiem okoliczność o istotnym znaczeniu, zmieniająca jego sytuację prawną. Był przecież świadomy, że podjął się prowadzenia upraw leśnych na zgłoszonej do płatności powierzchni przez okres 20 lat. W przypadku ograniczenia, w powyższym okresie, powierzchni zalesień miał obowiązek niezwłocznie powiadomić o zaistniałej sytuacji pracowników biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Istnienie dobrej lub złej wiary oparte jest o wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Brak zgłoszenia przez stronę informacji o ograniczeniu powierzchni upraw leśnych nie wynikał z usprawiedliwionego błędu. Skarżący posiadał wiedzę w zakresie swoich praw i obowiązków. Niezgłoszenie w niezwłocznym terminie organowi administracji istotnych informacji wynikało z braku należytej staranności.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

D.Cz.