Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2980/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska, Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K. i M.K. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M.K.1 od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2105/19 w sprawie ze skargi A.K. i M.K. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M.K.1 na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2105/19 oddalił skargę A.K. i M.K. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M.K.1 na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] 2019 r. nr [...] przyznającą świadczenie w drodze wyjątku.

Sąd I instancji w motywach rozstrzygnięcia wyjaśnił, że Prezes ZUS wydając kwestionowaną decyzję ustalił, że małoletni spełnili warunki określone w art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach FUS (Dz.U. z 2019 r., poz. 39 ze zm.) uprawniające do uzyskania renty w drodze wyjątku. Odnosząc się do zarzutu naruszenia tego przepisu poprzez przyznanie rzeczonego świadczenia w wysokości 1.100,00 zł WSA podkreślił, że ustawodawca nie przewidział żadnych kryteriów ustalania wysokości świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku, ograniczając się do stwierdzenia, że świadczenia takie mogą być przyznawane w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Powyższe uniemożliwia kontrolę zgodności z prawem świadczenia przyznanego w niższej niż maksymalna wysokość.

Skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie:

1/ przepisów postępowania, tj.:

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji nie zastosował środka określonego w ustawie mimo, że organ wydając decyzję uznaniową co do wysokości przyznanego świadczenia uzasadnił ją w stopniu niewystarczającym w szczególności dysponując tzw. luzem administracyjnym w ogóle nie wskazał na podstawie jakich kryteriów przyjął przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w wysokości najniższego świadczenia oraz poprzez przyjęcie, że Sąd nie jest uprawniony do dokonania oceny wysokości przyznanego świadczenia;

2/ przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 83 w zw. z art. 85 ustawy o emeryturach i rentach poprzez przyjęcie w ślad za organem, że wymiar renty rodzinnej przyznawanej w drodze wyjątku wypłacany jest w wysokości najniższego świadczenia w sytuacji, gdy z przepisów zasada taka nie wynika.

W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ uznając ją za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku z wyrażeniem zgody przez wszystkie strony postępowania na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2022 r. sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.

Za całkowicie bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze tylko kompetencyjnym stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zatem sąd administracyjny może naruszyć ww. przepis wyłącznie wówczas, gdy rozpozna sprawę inną niż sądowoadministracyjną, oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej lub zastosuje środki prawne nieznane przepisom p.p.s.a. W skardze kasacyjnej brak jest informacji wskazujących na tego rodzaju przekroczenie prawa przez Sąd I instancji. Natomiast sama okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyroki NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1636/11, z 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2226/17).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonego aktu i w sposób prawidłowy wywiązał się z obowiązku oceny przeprowadzonego przez organ postępowania, w efekcie czego zasadnie uznał, że Prezes ZUS nie dopuścił się obrazy wskazanych w skardze przepisów prawa. Warunkiem uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest ustalenie przez Sąd I instancji istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że Sądowi I instancji można zarzucić naruszenie ww. przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził takie naruszenie prawa, a mimo to nie spełnił dyspozycji powołanej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż Sąd ten nie stwierdził takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Organ administracji publicznej we właściwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie przekroczył przy tym przysługujących mu granic uznania administracyjnego. Jeśli zatem z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej.

Podobnie skutku nie mógł odnieść kolejny zarzut naruszenia prawa procesowego. Zaznaczyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonuje bezpośredniej kontroli decyzji organu, lecz zaskarżonego wyroku. Zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. mógł być sformułowany w skardze do WSA.

Zarzut naruszenia prawa materialnego sprowadza się natomiast do zakwestionowania wysokości przyznanej renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynika, że ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Wysokość świadczenia w drodze wyjątku stanowi najniższe świadczenie (art. 85 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Muszą one być spełnione łącznie. Ustawodawca nie przewidział natomiast żadnych kryteriów ustalania wysokości tego świadczenia ograniczając się do stwierdzenia, że świadczenia takie mogą być przyznawane w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, co oznacza, że nie mogą wykraczać poza minimalną wysokość emerytury lub renty. Tym samym organ nie ma wpływu na wysokość przyznanego świadczenia. Przyznane świadczenie będzie natomiast ulegało automatycznie zmianom w przypadku zmiany najniższego świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.