Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 185/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 88 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do przeprowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego zniszczenia drzew postanawia: wskazać Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 października 2018 r. Burmistrz Miasta [...] zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w [...] w sprawie przeprowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego zniszczenia drzew rosnących na działce nr ewid [...], obręb O., położonej przy ul. N. [...] w K., stanowiącej teren zabytku wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...].

W uzasadnieniu podniesiono, że na skutek przeprowadzonej inwentaryzacji pomników przyrody w celu opracowania Programu Ochrony Pomników Przyrody na terenie miasta K. stwierdzono, że przy rewitalizacji budynku dawnego szpitala w K. położnego przy ul. N. [...], tzw. dworku modrzewiowego, który wraz z działką wpisany jest do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod nr [...], doszło do uszkodzenia 4 drzew (2 szt. jesion wyniosły i 2 szt. kasztanowiec zwyczajny), w tym 2 szt. drzew stanowiących pomniki przyrody (1 szt. jesion i 1 szt. kasztanowiec). Nieruchomość ta znajduje się na terenie zabytku wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych woj. [...] pod nr [...], tj. układu urbanistycznego miasta K. obejmującego obszar miasta w obrębie dawnych obwarowań miejskich, wzgórza zamkowego i rejonu kościoła szpitalnego wraz z sylwetką miasta i skalą jego zabudowy. Informację o uszkodzeniu drzew Burmistrz Miasta [...] przesłał do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pismem z 25 czerwca 2018 r. z prośbą o podjęcie czynności zgodnie z właściwością. W odpowiedzi na pismo [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował, że przeprowadzenie postępowania związanego z wymierzeniem administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie wskazanych drzew, nie należy do jego kompetencji. Ponadto wskazał, że uszkodzone drzewa nie stanowią zabytku. Zdaniem Burmistrza Miasta [...], drzewa rosnące na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków korzystają z takiej samej ochrony prawnej, jak cała nieruchomość wpisana do rejestru zabytków, ponieważ zabytek podlega ochronie zawsze wraz z otoczeniem.

W odpowiedzi na wniosek [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wyjaśnił, że z dniem 18 stycznia 2018 r. (Dz. U z 2018 r. poz. 10) weszła w życie nowelizacja przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2017 r. poz. 2187 t.j. ze zm.), dalej "u.o.z." oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614 t.j. ze zm.), dalej "u.o.p". W nawiązaniu do nowelizacji, powstały nowe wytyczne w zakresie stosowania zmienionych przepisów zgodnie, z którymi ochronie na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków podlega zieleń wpisana do rejestru zabytków jako park, ogród lub projektowana zieleń. Organ podtrzymał stanowisko, że drzewa nie są objęte indywidulanym wpisem do rejestru zabytków, nie stanowią zieleni komponowanej i podlegają ochronie tylko na podstawie u.o.p. Zgodnie z przepisami u.o.p., burmistrz miasta jest organem właściwym do wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile ustawa nie stanowi inaczej oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

W przedmiotowej sprawie doszło do sporu negatywnego, który powstał między Burmistrzem Miasta [...] a [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków o wskazanie organu właściwego do przeprowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego wymierzenia kary administracyjnej za zniszczenie drzew położonych na terenie zabytku wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych.

Znaczenie ma w tej sprawie okoliczność, że w piśmie z dnia 16 lipca 2018 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w sposób jednoznaczny wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 88 u.o.p. Na tej też podstawie Burmistrz Miasta [...] wszczął z urzędu postępowanie zawiadomieniem z dnia 10 sierpnia 2018 r.

Zgodnie art. 88 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; zniszczenie drzewa lub krzewu itd. W myśl art. 83a ust. 1 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym od 18 stycznia 2018 r. zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanego do rejestru zabytków – wojewódzki konserwator zabytków.

Podstawę wymierzenia kary pieniężnej w u.o.z. stanowi przepis art. 107 d ust. 1 u.o.z., zgodnie z którym, kto bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków podejmuje działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1-5, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 500 000 zł. Z kolei z art. 36 ust. 1 pkt 1-5 u.o.z. wynika wymóg uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków w przypadkach:

1. prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, w tym prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni;

2. wykonywania robót budowlanych w otoczeniu zabytku;

3. prowadzenia badań konserwatorskich zabytku wpisanego do rejestru;

4. prowadzenia badań architektonicznych zabytku wpisanego do rejestru;

5. prowadzenia badań archeologicznych.

W rozpoznawanej sprawie istotne jest również to, że wynikający z przepisu art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z. wymóg uzyskania pozwolenia dotyczy m.in. prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inna formą zaprojektowanej zieleni. Zatem, aby istniała podstawa do wymierzenia kary na gruncie u.o.z. za zniszczenie drzew, muszą mieć one cechy zabytkowej zieleni komponowanej albo być objęte indywidulanym wpisem do rejestru, a takiego charakteru zniszczone drzewa w rozpoznawanej sprawie nie mają. Artykuł 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. stanowi wprost o zniszczeniu drzewa lub krzewu, jest zatem podstawę materialnoprawną do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do stosowania administracyjnej kary pieniężnej za działania bez pozwolenia lub wbrew pozwoleniu, o których stanowi art. 107d ust. 1 u.o.z.

Zgodnie z treścią art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Przepis ten nie wiąże właściwości do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z właściwością do wydania zezwolenia, natomiast przyznaje właściwość do wymierzenia kary pieniężnej organom gminy.

Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie zastosowanie będzie miał art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. jako organ właściwy do wymierzenia kary wskazać należało Burmistrza Miasta [...].

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.