Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 752/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2009-10-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2009r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F.Z. w B. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie niestwierdzenia potrzeby sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie F.Z. w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, uzasadniając powyższe, iż działa ono dla dobra publicznego jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, przy czym nie jest nastawione na osiąganie zysków oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, w 2007 r. - 10.178,47 zł, natomiast w 2008 r. – 6.296,18 zł. Strona skarżąca nie posiada majątku (ruchomości i nieruchomości), jest zadłużona z tytułu egzekucji komorniczych na kwotę około 20.000 zł. Stowarzyszenie nie ma również środków finansowych na koncie bankowym - zostało ono zablokowane tytułem prowadzonej egzekucji komorniczej (k. 60).

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał stronę skarżącą do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać: dochody i wydatki Stowarzyszenia za 2008 r., przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków. Dodatkowo Stowarzyszenie zostało zobligowane do nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za okres marzec – maj 2009 r., sprawozdania z działalności za 2008 r. oraz bilansu za 2008 r. Wezwanie to zostało doręczone prawidłowo dnia 12 czerwca 2009 r. (k. 63), pomimo upływu wyznaczonego terminu Stowarzyszenie F.Z. w B. nie ustosunkowało się do jego treści.

W tej sytuacji postanowieniem z dnia 7 lipca 2009r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazał, że przedstawione przez skarżącego dane dotyczące stanu finansowego Stowarzyszenia w zestawieniu z nienadesłaniem wyciągów z kont bankowych i dokumentów określających aktualne zadłużenie z tytułu prowadzonych egzekucji komorniczych skutkuje brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie posiadanych środków finansowych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz aktualnej wysokości zadłużenia, a w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz podkreślił, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Opłaty związane z wniesieniem sprawy do sądu nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania.

W uzasadnieniu postanowienia powołując się na postanowienie NSA z dnia 12.09.208r. w sprawie II OZ 903/08, referendarz przytoczył stanowisko tego Sądu, zaznaczając, że "stowarzyszenie (...) nie przedstawiając żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń nie wykazało, aby było uprawnione do skorzystania z prawa pomocy. Skoro Sąd, uprawniony na podstawie art. 255 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał złożone oświadczenia za niepełne, nie pozwalające rzetelnie ocenić sytuacji majątkowej skarżącego, to bez przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów potwierdzających sytuację Stowarzyszenia przyznanie prawa pomocy było rzeczywiście niemożliwe".

Na niniejsze postanowienie z dnia 7 lipca 2009r. skarżące Stowarzyszenie wniosło sprzeciw (nota bene sprzeciw tej samej treści złożony został we wszystkich innych sprawach wniesionych do sądu), wraz z kolejnym wnioskiem o prawo pomocy, w którym powtórzono te same argumenty, co zawarte we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 15.09.2009r. uzupełniono ten wniosek podnosząc w dalszym ciągu te same argumenty co w poprzednich pismach. Autor podkreślił, iż Stowarzyszenia nie stać na opłacanie jakichkolwiek pism sądowych (nawet w kwotach po 100 czy 200 zł), gdyż ma ono znaczne zaległości w stosunku do innych instytucji. Straty wykazane w sprawozdaniu finansowym za rok 2008 świadczą, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek wydatków postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego jako niezasadny podlegał oddaleniu.

Na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego następuje gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Niewątpliwie to na wnioskodawcy spoczywa, ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

W przedmiotowej sprawie, z nadesłanych przez skarżącego pism i oświadczeń nie wynika, jakie dochody osiągnęło Stowarzyszenie w 2009r.

Z pism załączonych do akt sprawy wyczytać jedynie można, że za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, w 2007 r. - 10.178,47 zł, natomiast w 2008 r. – 6.296,18 zł. Strona skarżąca nie posiada majątku (ruchomości i nieruchomości), jest zadłużona z tytułu egzekucji komorniczych na kwotę około 20.000 zł. Stowarzyszenie nie ma również środków finansowych na koncie bankowym - zostało ono zablokowane tytułem prowadzonej egzekucji komorniczej.

W ocenie Sądu, przedstawione przez skarżącego dane zawarte w pismach

i oświadczeniach w konfrontacji z faktycznymi wydatkami i osiąganymi dochodami,

o jakich jest Sądowi wiadomym z akt sprawy oraz z urzędu, nie potwierdzają, że Stowarzyszenia nie stać na opłacenie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, co w konsekwencji prowadzi do odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić należy, iż Stowarzyszenie, pomimo wezwania referendarza sądowego nie nadesłało wyciągów z kont bankowych, sprawozdania z działalności za 2008 r. oraz bilansu za 2008 r., a także dokumentów określających aktualne zadłużenie z tytułu prowadzonych egzekucji komorniczych Powyższe skutkuje brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie posiadanych środków finansowych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz aktualnej wysokości zadłużenia, a w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej. To na wnioskodawcy spoczywa natomiast obowiązek rzetelnego wykazania swoich finansów, z uwzględnieniem rzeczywistych (faktycznych) kosztów prowadzonej działalności jak i realnych wpływów na rzecz wnioskodawcy.

Z nadsyłanych przez skarżącego oświadczeń i informacji przy uwzględnieniu wiadomości znanych sądowi z urzędu, prawdziwy stan finansów zdaje się być nie do końca jasny i przejrzysty. O ile we wcześniejszych wnioskach o przyznanie prawa pomocy w roku poprzednim (co wiadomym jest z lektury akt innych spraw sądowych) Stowarzyszenie utrzymywało, że nie otrzymuje żadnych wpływów na swoją rzecz, o tyle, wiadomym jest sądowi z urzędu, że takie wpływy pojawiały się na rachunku skarżącego. Wykazywanie ponad wszystko wyłącznie zadłużenia bez wskazania na otrzymywane w międzyczasie darowizny, świadczy o braku rzetelności ze strony wnioskodawcy w przedmiocie określenia swojej prawdziwej sytuacji majątkowej. Jak wiadomym jest także Sądowi z urzędu, Stowarzyszenie prowadzi liczne kampanie, które pochłaniają znaczne kwoty pieniędzy (np. akcje marketingowe promujące Stowarzyszenie w postaci ulotek i plakatów). Gdy przychodzi zaś do określenia finansów przed sądem, wnioskodawca wskazuje przede wszystkim na zadłużenie, bez wskazywania na faktycznie ponoszone wydatki. Instytucja prawa pomocy – jako pomoc prawna dla najuboższych - nie może być wykorzystywana w sytuacji, gdy stronę stać na niektóre rodzaje swojej działalności (także te niekonieczne), a nie stać jej na inne, np. opłaty związane z wnoszeniem spraw sądowych. Racjonalny

i rzetelny przedsiębiorca winien tak gospodarować polityką finansową, by uwzględniać w swoim budżecie zarówno wydatki konieczne, ale i również ewentualne wydatki na prowadzenie spraw sądowych. Z praktyki wiadomym jest na pewno skarżącemu, iż prowadzenie spraw sądowych wiąże się często z różnego rodzaju nakładami (np. wpisy sądowe). Skoro Stowarzyszenie stać jest na liczne kampanie reklamowe, to też winno także liczyć się z wydatkami na wszczynane licznie sprawy sądowe. Prawidłowa gospodarka finansami polega na takim wydatkowaniu pieniędzmi, by zaspokajać wszystkich dłużników w równej mierze,

a nie tylko wybiórczo.

Reasumując, Sąd administracyjny oceniając całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego w kwestii określenia stanu majątkowego wnioskodawcy nie dał w pełni wiary oświadczeniom strony skarżącej, jakoby znajdowała się ona w tak krytycznej sytuacji, że nie jest w stanie opłacić kosztów postępowania sądowego.

Z nadesłanych Sądowi pism nie można wprost ustalić, że skarżącego nie stać na uiszczanie jakichkolwiek opłat sądowych. Zdaniem Sądu oświadczenia Stowarzyszenia, iż nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów prowadzonych postępowań sądowoadministracyjnych i nie posiada środków finansowych na koncie bankowym, pozostają w sprzeczności z rzeczywistością.

Z innych spraw sadowych Sądowi jest wiadomym że wnioskodawca w zeszłym roku uzyskał znaczne wpływy, co świadczy, że Stowarzyszenie F.Z. w B. nie przedstawia rzetelnie swojej sytuacji materialnej. Także prowadzenie działalności jako organizacja non profit nie jest przesłanką do faworyzowania Stowarzyszenia w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny - fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres, której wchodzą również spory sądowe (postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. II OZ 317/06 i podobnie postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II OZ 588/06 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo pod red. Bogusława Dautera, str. 438, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007). Strona skarżąca inicjując, a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (vide: postanowienie NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07, podobnie postanowienie NSA 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08).

W ocenie Sądu skarżące Stowarzyszenie nie wykazało w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która nie pozwala na ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.