Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 419/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Minister Infrastruktury~Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zarządzenie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 215 § 1, art. 216, art. 231
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2802/15 w przedmiocie wezwania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2802/15 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Torunia na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2802/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prezydenta Miasta Torunia na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], w przedmiocie ustalenia odszkodowania, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz Prezydenta Miasta Torunia kwotę 17.865 (siedemnaście tysięcy osiemset sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Infrastruktury i Budownictwa, uiszczając wpis w wysokości 100 zł.

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2802/15, powołując się na § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej w kwocie 8.933 zł, pod rygorem jej odrzucenia.

Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył Minister Infrastruktury i Budownictwa, zarzucając naruszenie:

1) art. 231 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna;

2) art. 231 zdanie ostatnie P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie;

3) nieprawidłowe zastosowanie § 3 w związku z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne ustalenie wysokości wpisu na kwotę 8.933 zł w sytuacji, gdy zaskarżony akt nie obejmował należności pieniężnej;

4) niezastosowanie § 3 w związku z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sytuacji, gdy skarga kasacyjna dotyczyła decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym, które nie obejmowało należności pieniężnej;

5) art. 231 zdanie pierwsze w zw. z art. 215 § 1 art. 216 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi cała kwota odszkodowania nie zaś ta jego część, która została zakwestionowana w skardze.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innych względów, niż wskazano w zażaleniu.

Rozważania rozpocząć należy od uwagi, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego wniesieniem skargi kasacyjnej należny wpis sądowy określa się przy uwzględnieniu § 3 rozporządzenia, w myśl którego wpis od skargi kasacyjnej oraz od skargi o wznowienie postępowania wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Analiza cytowanego przepisu wskazuje, że o charakterze wpisu sądowego od skargi kasacyjnej decyduje jego charakter na etapie wpisu od skargi wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 13/09). A zatem, jeśli przedmiot skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego – kwestionowane rozstrzygnięcie organu – wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, to zarówno wpis od skargi, jak i od skargi kasacyjnej mają charakter stosunkowy (por. postanowienia NSA z dnia: 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 502/08; 17 października 2012 r., sygn. akt I GZ 295/12; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA").

W rozpatrywanej sprawie sporne jest, czy należny od skargi kasacyjnej (a wcześniej skargi do sądu pierwszej instancji) wpis powinien być wpisem stosunkowym, czy stałym. Odnośnie tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1594/15 oraz I OZ 1592/15, 12 listopada 2015 r. , sygn. akt I OZ 1473/15, z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt I OZ 734/15, że wpis od skargi w sprawie decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomości przejęte w drodze stosowania tzw. specustawy drogowej jest stosunkowy, zależny od wartości przedmiotu zaskarżenia. Odnosi się on bowiem tylko do sumy pieniężnej jaką jest kwota odszkodowania, nie zaś także faktu wywłaszczenia nieruchomości. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi Prezydenta Miasta Torunia jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 3 sierpnia 2015 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania, a zatem należny wpis od skargi jest wpisem stosunkowym.

Oceniając prawidłowość zarządzenia z dnia 19 stycznia 2016 r. zauważyć również należy, czy w cytowanym § 3 rozporządzenia chodzi o połowę wpisu uiszczonego od skargi, czy też należnego, a niekoniecznie uiszczonego w tej wysokości. Na gruncie wykładni językowej powyższego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że ustawodawca nie użył w nim zwrotu "wynosi połowę uiszczonego wpisu od skargi", co prowadziłoby do uzależnienia określenia wpisu od skargi kasacyjnej od faktycznie uiszczonego w danej sprawie wpisu od skargi, rozpoznanej przez wojewódzki sąd administracyjny. Wykładnia językowa, zwracająca uwagę, że sformułowanie ww. przepisu brzmi "wynosi połowę wpisu od skargi" oraz wykładnia systemowa wewnętrzna nawiązująca do § 1, 2 i 4 rozporządzenia (tam także ustawodawca użył zwrotu "wynosi" wraz z podaniem kwoty lub metody jej obliczenia), a także wykładnia systemowa zewnętrzna zgodna z aktem normatywnym stojącym wyżej w hierarchii - ustawą - a dokładnie z art. 231 P.p.s.a., prowadzi do konkluzji, że wpis od skargi kasacyjnej określa się uwzględniając wysokość wpisu od skargi, który powinien był zostać uiszczony według art. 231 P.p.s.a. i przepisów rozporządzenia, a nie tego, który faktycznie został uiszczony od skargi (por. postanowienia NSA z dnia: 13 lutego 2014 r., sygn. akt I GZ 33/14; 16 marca 2013 r. sygn. akt II FSK 615/13, publik. CBOSA).

Kluczowe zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii związanej z ustaleniem prawidłowego wpisu w przedmiotowej sprawie ma interpretacja pojęcia "wartość przedmiotu zaskarżenia" jako wartość determinująca – stosownie do § 1 rozporządzenia – wysokość należnego wpisu. Zasadą jest, że zakres zaskarżenia decyzji (w całości lub w części) określa wola strony wyrażona w skardze lub wynikająca z jej treści, niezależnie od późniejszych uprawnień sądu administracyjnego do rozszerzenia granic rozpoznania skargi w danej sprawie na podstawie art. 134 i art. 135 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 21 stycznia 2008 r., I GSK 2039/06, ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 80). Zawarte w omawianych przepisach określenie: wartość przedmiotu zaskarżenia, a tym samym wysokość należności pieniężnej (art. 215 § 1 i art. 216 P.p.s.a.) wskazuje, że akcent należy położyć na element zaskarżenia – to co zostało przez wnoszącego skargę zaskarżone. Z uwagi na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania biegu skardze, w przepisach tych chodzi zatem o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Należy zatem przyjąć, że w sprawie odszkodowawczej wartością przedmiotu zaskarżenia jest wartość tego, co w ramach odszkodowania jako przedmiotu zaskarżonej decyzji jest przez stronę kwestionowane. Podkreślić należy, że według art. 215 P.p.s.a. to na stronie spoczywa obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia.

W rozpoznawanej sprawie przedmiot zaskarżenia wskazany przez Prezydenta Miasta Torunia to kwota 446 622,00 zł. Powyższe oznacza, że ustalony zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 11 września 2015 r. wpis od skargi w kwocie 17.865 zł został określony w nieprawidłowej wysokości, wobec czego także wysokość wpisu od skargi kasacyjnej ustalona zaskarżonym zarządzeniem jest nieprawidłowa.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. art. 198 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.