Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 70/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-03-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu w części
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 243-244 par. 1, art. 245-246 par. 1, 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2009 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za luty 2003r. p o s t a n a w i a I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi z dnia 22 stycznia 2009r. w kwocie powyżej 100 /słownie: sto/ złotych; II. w pozostałym zakresie wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oddalić.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 25 lutego 2009r. w wysokości 269zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za luty 2003r. A. S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wnosi w szczególności o zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Skarżący podnosi, iż mieszka u rodziców i w praktyce pozostaje na ich utrzymaniu. Wraz z rodzicami mieszka także siostra skarżącego oraz jego brat. Siostra rozpoczęła działalność gospodarczą w grudniu 2007r. i jej roczny dochód to ok. 15000zł. Brat skarżącego prowadzi odrębne gospodarstwo i nie dokłada do potrzeb skarżącego. Według oświadczenia skarżącego jego rodzice za 2008r. osiągnęli dochód w wysokości ok. 44000zł i kwota ta jego zdaniem ledwie pozwala przeżyć czteroosobowej rodzinie. Skarżący podnosi, że wszystkie jego rachunki są zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. ramach egzekucji administracyjnej.

Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi budynek gospodarczy wielkości 200m² z działką 10arów o wartości 190 000zł oraz działka wielkości 5,2ara o wartości 100 000zł. Jako posiadane przedmioty wartościowe skarżący wykazuje samochód marki mercedes CLK rok prod. 2003 wartości ok. 80000zł. W dalszej części wniosku skarżący wyjaśnia, że posiadane przez niego nieruchomości zabezpieczone są hipotekami – jedna bankową, druga skarbową. Skarżący oświadcza, że pozostał faktycznie bez środków do życia i może egzystować tylko dzięki rodzicom. Ponadto skarżący oświadcza, że spłaca dwa kredyty /oprócz samochodowego/ na łączną kwotę 163 000zł oraz posiada debet na rachunkach bankowych na łączną kwotę 155.000zł.

A. S. oświadcza, że prowadzi działalność gospodarcza, z której nie osiąga dochodu.

Ponadto skarżący oświadcza, że prowadzenie swoich spraw zlecił doradcy podatkowemu M.i D.-M. i adwokatowi B. G.

Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w szczególności zwolnienia od konieczności ponoszenia wpisu od skargi.

Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Wnioskodawca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winien uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody

budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie

zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Przeprowadzona analiza danych zawartych we wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że sytuacja majątkowa skarżącego nie jest bardzo dobra jednakże nie jest na tyle trudna, aby przyznać stronie prawo pomocy w żądanym zakresie.

A. S. nie ma nikogo na swoim utrzymaniu, korzysta z pomocy finansowej rodziców, którzy prowadzą działalność gospodarczą i zgodnie z oświadczeniem skarżącego uzyskują roczny dochód w wysokości ok. 44000zł - co miesięcznie stanowi ok. 3600zł. Ponadto mieszkająca razem ze skarżącym i rodzicami siostra M. S. również prowadząca przynoszącą dochód działalność gospodarczą uzyskuje roczny dochód w wysokości ok. 15000zł - co miesięcznie stanowi kwotę 1250zł. Również skarżący od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą, która przynosiła znaczny zysk, o czym świadczyć może analiza akt sprawy. Postępowanie prowadzone przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. toczy się od 2004r., zakończone zostało wydaniem decyzji w roku 2008. Taka okoliczność faktyczna doprowadza do przekonania, że jeszcze w ubiegłym roku skarżący, w obliczu rychłego ukończenia postępowania podatkowego w drugiej instancji, mógł przewidzieć z obiektywnego punktu widzenia ewentualność prowadzenia sporu z organami podatkowymi w postępowaniu sądowym, tym samym konieczność ponoszenia kosztów sądowych. Już wówczas winien był gromadzić środki finansowe na dochodzenie swoich praw przed sądem.

W orzecznictwie bowiem podnosi się, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie

skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest

ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992r., ACz 393/92, Wokanda 1993/2 str. 32. Rozpatrując wniosek skarżącego powyższy pogląd należy podzielić.

Podkreślić ponadto należy, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, a zwolnienie od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego swobodnego uznania i podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku.

Biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i finansową skarżącego oraz wysokość wpisu sądowego - 269zł, a także fakt, że sprawa będąca przedmiotem skargi nie jest jedyną sprawą skarżącego zawisłą w tut. Sądzie uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów zasługuje na uwzględnienie poprzez zwolnienie z wpisu od skargi w kwocie powyżej 100zł. W pozostałym zakresie wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić.

Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, że na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącemu prawo dostępu do sądu.

Ponadto skarżący korzysta z porady i pomocy fachowych pełnomocników, których nie zatrudnia i z którymi nie pozostaje w innym stosunku prawnym, a zatem nie będzie on ponosić dodatkowych ciężarów finansowych z tym związanych.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1, ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.