Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2937/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 97 par. 1 w zw. z art. 85art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Stefan Kłosowski /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant: Joanna Biała - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004r. sprawy ze skargi H.B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień dla wdów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie jej wykonania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a oraz art. 25 ust. 2t pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. Nr 142 z 1997r. poz. 950 z późn.zm./ odmówił przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie K.B., który posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z tytułu działalności w ruchu oporu od [...] do [..]., służby w odrodzonym WP [...] do [...] oraz walk zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej od [...] do [...]. K.B. zmarł w toku postępowania weryfikacyjnego w dniu [...]

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, iż w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że K.B. był zatrudniony w strukturach [...]. Odnosząc się do argumentów skarżącej, iż jej mąż pracując w organach UB ukrywał działacza [...]. co zostało wykazane w postępowaniu weryfikacyjnym i w wyroku NSA O/Z w sprawie SA/Sz 74/99 i co należy uznać za współpracę z organizacją niepodległościową, Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż K.B. nie spełnia warunków art. 21 ust 3 cyt. ustawy według którego osoba pracująca w organach [...]. musiała być skierowana lub zwerbowana przez organizację niepodległościową, czyli być jej zaprzysiężonym członkiem. Jest to podstawowy wymóg w działalności konspiracyjnej. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, K.B. nie był członkiem [...]., a jego znajomość z p.K., którego miał ukrywać, wynikała z działalności prowadzonej w ramach [...].. Jakkolwiek organizacja [...]. powstała na bazie struktur [...]., to jednak była zupełnie inną organizacją i jej członkowie musieli przechodzić całą procedurę związaną ze wstąpieniem do organizacji konspiracyjnej. Pan K. takiej procedury nie przeszedł, nie może być zatem uznany za osobę o której mowa w art.21 ust. 3 cyt. ustawy. Sam fakt ukrywania jakiejś osoby nie jest równoznaczny ze współpracą z organizacją niepodległościową. Z akt sprawy nie wynika nawet czy czynił to świadomie, jak i charakter tego ukrywania. Jedną z technik pracy [...] była inwigilacja środowisk opozycyjnych. Również łatwość z jaką świadkowie kontaktowali się z funkcjonariuszem [...] i osobą ukrywającą się, przeczyła wszelkim zasadom konspiracji w tym okresie (pocz. [...] r.) i nie wskazuje na taką współpracę. K.B., wobec którego prowadzone było postępowanie weryfikacyjne nie stawił się na przesłuchanie do Urzędu, jedynie nadesłał dnia [...] pismo opisujące jego współpracę z [...]. W myśl art. 25 ust 2 pkt 1 lit a w związku z art.21 ust 2 pkt 4 lita cyt. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego. W tym stanie rzeczy nie przysługują uprawnienia osobom wskazanym wart. 20 ust 3 cyt. ustawy, tj. wdowom i wdowcom po takich osobach. Stanowisko Kierownika Urzędu w tej kwestii zbieżne jest z uchwałą Izby Administracyjnej Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 25. 01.1996 r.

Powyższe stanowisko Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał w całości w decyzji ostatecznej z dnia [...] nr [...], wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy.

Decyzję ostateczną H.B. zaskarżyła skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia. Podniosła w niej, iż Naczelny Sąd Administracyjny OZ wyrokiem z dnia [...] uchylił decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawiającą jej męża uprawnień kombatanckich. W związku z jego śmiercią postępowanie weryfikacyjne zostało umorzone (decyzja z [...]).

W tej sytuacji jest ona wdową po kombatancie, wobec czego decyzja odmawiająca jej statusu wdowy po kombatancie jest niezgodna z prawem.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 w zw. z art. 85 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271) sprawy w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem [...] i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne - na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 - dalej skrótowo wskazana jako p.p.s.a).

Skargę uznać należy za zasadną choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Sama bowiem okoliczność, iż zmarły mąż skarżącej nie został ostatecznie pozbawiony uprawnień kombatanckich nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania jej statusu i uprawnień wdowy po kombatancie. Uprawnienia te mają bowiem charakter pochodny i zależą od tego, czy zmarły kombatant posiadałby uprawnienia kombatanckie z tytułów wskazanych w obecnie obowiązującej ustawie i nie istniałyby przesłanki do pozbawienia go tych uprawnień, wskazane w art. 25 ust. 2 ustawy kombatanckiej.

Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia [...] sygn.akt III AZP 32/95 a następnie ugruntowane ono zostało w orzecznictwie NSA. Jest rzeczą bezsporną, iż mąż skarżącej K.B., który posiadał uprawnienia kombatanckie również z tytułu udziału w ruchu oporu [...] oraz służby w odrodzonym [...] w latach [...] pełnił służbę w organach Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

Z tego względu Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją ostateczną z dnia [...]. pozbawił go uprawnień kombatanckich.

Decyzję tę Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy uchylił wyrokiem z dnia [...]. sygn.akt SA/Sz 74/99 po stwierdzeniu, że organ ds. kombatantów nie uwzględnił w swym postępowaniu wskazanego przez weryfikowanego materiału dowodowego w postaci zeznań świadków, twierdzących, iż podczas pracy (służby) w organach [...] K.B. udzielał schronienia ukrywającemu się przed ściganiem przez funkcjonariuszy [...] działaczowi organizacji [...], a wcześniej jego dowódcy z oddziałów [...] – K.K.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał m.in., iż organ ds. kombatantów powinien wnikliwie przeanalizować tę kwestię i rozważyć, czy powyższe zdarzenie nie wskazuje na zaistnienie przesłanki z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, tzn. czy weryfikowany kombatant, będąc funkcjonariuszem organów [...] nie został zwerbowany przez organizację niepodległościową w celu udzielenia jej pomocy.

Wprawdzie Kierownik Urzędu ds. Kombatantów w swej pierwszej decyzji wypowiada się w tej kwestii (jak wyżej przytoczono) lecz oceny tej nie można uznać za trafną, gdyż nie jest poparta jakimkolwiek dowodami ani nie wynika z treści obowiązujących przepisów. Z żadnego przepisu nie wynika bowiem, iż zwerbowanie funkcjonariusza [...] przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy, o którym mowa w art 21 ust. 3 ustawy kombatanckiej polegać ma na wstąpieniu do tej organizacji i zaprzysiężeniu zwerbowanego funkcjonariusza [...]. Powyższe twierdzenia organu uznać należy za dowolne i nie oparte ani na przepisach tej ustawy, jak też bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego tej sprawy. Przez wskazane w art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach "zwerbowanie w celu udzielenia pomocy rozumieć można również udzielenie przez funkcjonariusza jednorazowej pomocy organizacji niepodległościowej lub jej działaczowi o istotnym dla nich znaczeniu.

Bezprzedmiotowy jest wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zarzut, iż K.B. nie stawił się na przesłuchanie w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w tej kwestii. Był [...]. Swe wyjaśnienia przysłał na piśmie, w którym podtrzymał swe twierdzenia i stanowisko.

O charakterze i naturze tej pomocy, a także na temat współpracy między K.B. a ukrywanym członkiem organizacji podziemnej [...] K.K., jak i innymi członkami organizacji, którzy znali tę sprawę, mogliby bardziej wiarygodnie wypowiedzieć się wskazani przez weryfikowanego świadkowie. Należało ich przesłuchać w tej sprawie ze względu na bezpośredni jej związek ze sprawą uprawnień kombatanckich męża skarżącej, która nie została zakończona ze względu na jego śmierć w toku postępowania weryfikacyjnego. Zaniechanie tych działań ze strony organu ds. kombatantów stanowi podstawę do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja wydana została bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach. Stanowiło to też nie uwzględnienie oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23.02.2000r. sygn. SA/Sz 74/99, którą organ był związany z mocy art. 30 obowiązującej w czasie postępowania ustawy z dnia 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/Dz.U. nr 74 poz. 368/.

W związku z powyższym uznać należało, iż zaskarżona decyzja wydana została bez należytego wyjaśnienia sprawy tj. z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powoduje to konieczność uwzględnienia skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane.

Dotyczy to aktów podlegających wykonaniu tj. stwierdzających określone uprawnienia lub obowiązki strony lub pozbawiających ją uprawnień, a więc aktów (decyzji) o charakterze konstytutywnym.

- Zaskarżona decyzja do takich nie należy. Ze względu na swą treść, odmawiającą przyznania uprawnień, decyzja ta nie nadaje się do wykonania.

Z tych względów zawarto w wyroku stwierdzenie, iż sąd nie orzeka w przedmiocie jej wykonania.

i