Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 338/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1  ust. 1 i  2,  art. 11  ust. 1, 2, 4,  art. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 81  ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania J.K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2008 r. J.K. wystąpił o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z.K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP m.in. w D., gmina G., powiat [...], obecnie [...]. Do akt sprawy przedłożono uwierzytelnione kserokopie następujących dokumentów: odpis skrócony aktu zgonu S.K. i Z.K.; postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] września 2007 r., sygn. akt [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po Z.K. i S.K.; zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowego Oddziału w K. z dnia [...] listopada 1946 r., z którego wynika, że Z.K. była repatriantem z W. zarejestrowanym w ww. urzędzie pod numerem [...] i pozostawała pod jego opieką wraz z synem J.; tłumaczenie z języka [...] zaświadczenia archiwalnego z [...] o pozostawionym majątku w T., gmina G., o pow. [...] ha, którego właścicielami byli W. i A. C. oraz Z. K.; tłumaczenie z języka [...] zaświadczenia archiwalnego z [...] o zawarciu w dniu [...] września 1938 r. związku małżeńskiego przez S. K. i Z. C. Wnioskodawca przedstawił również kserokopię dowodu osobistego oraz złożył oświadczenie, że w ramach realizacji prawa do rekompensaty otrzymał lokal w W. przy ul. [...] w W., oraz że jego rodzice byli obywatelami polskimi i mieszkali 1 września 1939 r. w W. J. K. poinformował jednocześnie o miejscach zamieszkania w Polsce po 1945 r.

W związku z wystąpieniem Wojewody [...] Ambasada RP w W., przy piśmie z dnia 15 marca 2011 r., przesłała dokumenty dotyczące S. i Z. K. oraz ich nieruchomości położonych m.in. w T. Ze sporządzonych tłumaczeń wynika, że majątek dworu T., w gminie G., w powiecie [...] był własnością A.C., a następnie jego spadkobierców, dzieci: Z. C. (po mężu K.), A. C., W. C. oraz żony H. C. (po której dziedziczyli wyżej wymienieni).

W oparciu o zebrany materiał dowodowy Wojewoda [...] wydał w dniu [...] października 2011 r. decyzję nr [...], którą odmówił J.i K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w D., gmina G., powiat [...], obecnie [...]. Po wniesieniu przez J. K. odwołania Minister Skarbu Państwa podzielił stanowisko organu wojewódzkiego i decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] października 2011 r.

Organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie kluczową kwestią było ustalenie, czy do mienia pozostawionego na obszarze tzw. Litwy Kowieńskiej ma zastosowanie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. W ocenie Ministra Skarbu Państwa z art. 1 ust. 1 i 2 ww. ustawy jednoznacznie wynika, że zarówno wypędzenie z byłego terytorium RP (ust. 1), jak i jego opuszczanie (ust. 2) ma mieć związek z wojną rozpoczętą w 1939 r., a więc terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 1 ust. 1 i ust. 2 jest terytorium RP w jej granicach z 1939 r. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego (wyrok TK z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt K 2/04) organ stwierdził, że tereny Litwy Kowieńskiej nie wchodziły w skład obszaru II RP. W uchwale z dnia 17 października 1991 r., sygn. III CZP 99/91 Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podniósł bowiem, iż repatriantom, którzy przed dniem 1 września 1939 r. zamieszkiwali na terenie Litwy, a nie Polski, i którzy pozostawili tam mienie nieruchome, nie przysługują uprawnienia przewidziane w art. 81 ust. 1 z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). Cytowane rozstrzygnięcie zapadło na kanwie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jednak – zdaniem Ministra – jest aktualne również na gruncie ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Organ podkreślił, że w uzasadnieniu prawnym omawianej uchwały skład orzekający wskazał, że "(...) Państwo Polskie we wszystkich wcześniejszych aktach prawnych również zobowiązywało się tylko do zaliczania wartości mienia pozostawionego na terenach, które nie weszły w skład obecnego obszaru Państwa, ale które należały do września 1939 r. do Polski. Wynikało to zarówno z art. 9 dekretu z dnia 6 grudnia 1946 r. o przekazaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. nr 71, poz. 389), jak i z art. 14 ust. 1 i 3 dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez Państwo nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe (Dz. U. nr 49, poz. 326) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (jedn. tekst: Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159). We wszystkich tych przepisach mówiło się wyraźnie o zaliczaniu wartości mienia pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa".

W uzasadnieniu Minister Skarbu Państwa podkreślił, że również w doktrynie wskazuje się, iż przez nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP należy rozumieć nieruchomości pozostawione na terytoriach wchodzących w 1939 r. w skład Państwa Polskiego. Pojęcie "mienia zabużańskiego" dotyczy mienia pozostawionego na terenach Rzeczypospolitej Polskiej w jej przedwojennych granicach, które to tereny nie weszły w skład obecnego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej. Tak więc "mienie zabużańskie" to majątki pozostałe na terenach obecnej Białorusi, Ukrainy i tzw. Litwy Wileńskiej. Natomiast pojęcie to nie obejmuje majątków pozostawionych na terenach nie wchodzących w skład przed-1 wojennego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej: np. Litwy Kowieńskiej, Łotwy, Estonii, i innych terenach ZSRR, Rumunii, Czechosłowacji, Węgier.

Organ odwoławczy wskazał ponadto na uregulowania art. 11 ust. 1 ustawy z 2005 r., zgodnie z którym wartość rynkową nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się na podstawie nieruchomości podobnych, położonych na obszarze porównywalnych rynków lokalnych funkcjonujących obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej. Przy określaniu wartości nieruchomości uwzględnia się przeciętne ceny transakcyjne uzyskane za nieruchomości podobne, zbywane w miejscowości o zbliżonej liczbie mieszkańców, porównywalnym stopniu urbanizacji i charakterze administracyjnym do miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona, położonej na obszarze województwa lub miasta wydzielonego, o którym mowa w ust. 2, z uwzględnieniem współczynników określających różnice w poziomie rozwoju gospodarczego tych województw lub miast w okresie przed 1939 r., z zastrzeżeniem ust. 4. W ust. 2 przytoczonego artykułu za porównywalne województwa i miasta uznano jedynie województwa: lwowskie, tarnopolskie, stanisławowskie, wołyńskie, poleskie, wileńskie, nowogródzkie, białostockie oraz miasta Lwów i Wilno. Powyższe enumeratywne wskazanie województw statuuje – w ocenie Ministra – wniosek, iż ustawodawca nie zakładał możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości na obszarach, które nie wchodziły w skład terytorium II RP.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w przedmiocie wykonania ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. RP z 1920 r. Nr 52, poz. 320) poprzez przyjęcie w sposób dowolny tezy o braku możliwości posiadania obywatelstwa polskiego przez Z.K. pomimo zaniechania dokonania ustaleń w zakresie przesłanek utraty obywatelstwa wynikających z ww. art. 6, tj. nabycia obywatelstwa państwa obcego zgodnie z wolą osoby, Minister Skarbu Państwa wskazał na dyspozycję art. 1 ww. ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, zgodnie z którym obywatel polski nie może być jednocześnie obywatelem innego państwa. Jak dalej wyjaśnił Z.K. posiadała obywatelstwo litewskie, co potwierdza dokument urzędowy - akt podziału majątku dworu T., sporządzony przed notariuszem w dniu [...] października 1939 r., w którym wskazano, iż Z. K. jest "pełnoprawnym i czynnym obywatelem Litwy". Organ odwoławczy wskazał ponadto, że sam J. K. w oświadczeniu z dnia 18 października 2011 r. stwierdził, że jego matka przyjęła obywatelstwo litewskie by ratować resztki rodzinnego majątku, co wyczerpuje przesłankę utraty obywatelstwa polskiego wskazaną w dyspozycji art. 6 pkt 1 rozporządzania Ministra Spraw Wewnętrznych w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. Niemniej jednak Minister Skarbu Państwa zaznaczył, że kwestia ewentualnej możliwości posiadania przez Z. K. jednocześnie obywatelstwa polskiego i litewskiego nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie. W przedmiotowej sprawie nie została bowiem spełniona przesłanka pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, więc ewentualne dalsze badanie przesłanki obywatelstwa było bezcelowe.

Co do zarzutu niewykazania należytej staranności w zakresie dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej poprzez zweryfikowanie akt sprawy prowadzonej przez Starostę Powiatu [...], w ramach którego J. K. na mocy aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1989 r. (Rep. A Nr [...]) nabył, w ramach zaliczenia na poczet mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami RP, nieruchomość, tj. lokal mieszkalny o powierzchni [...] m² w W. przy ul. [...], Minister wyjaśnił, że Starosta Powiatu [...] podjął wszelkie działania zmierzające do uzyskania od Urzędu Dzielnicy [...] dokumentów postępowania zakończonego sprzedażą lokalu przy ul. [...]. W wyniku podjętych działań Starosta Powiatu [...] uzyskał jedynie akt notarialny z dnia [...] grudnia 1989 r., Rep. A Nr [...], który został przekazany Wojewodzie [...]. Niemniej Minister podkreślił, że ustalenia dokonane przez Urząd Dzielnicy [...] w przedmiocie spełnienia przesłanek z ustawy z dnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie są wiążące dla organu wojewódzkiego. Wojewoda [...] prowadził bowiem odrębne postępowanie zakończone odrębną decyzją.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł J. K., reprezentowany przez adw. K. Ś., zarzucając naruszenie:

1) przepisu art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP poprzez błędne, dowolne przyjęcie, że hipoteza normy wskazanego przepisu nie odnosi się do nieruchomości pozostawionych na terenach, które nie wchodziły w skład przedwojennego terytorium RP, podczas gdy hipoteza ta formułuje jedynie wymóg, aby nieruchomości te były pozostawione poza obecnymi granicami RP w związku z przyczynami wymienionymi w przedmiotowym przepisie, przy czym chodzi o nieruchomości znajdujące się poza obecnymi granicami RP, ale nie wyłącznie o te nieruchomości, które znajdowały się na terytorium II RP;

2) przepisu art. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (dalej "ustawa o obywatelstwie") oraz art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie w zw. z art. 6, 7 i 8 Kpa w zw. z art. 140 Kpa, a także art. 2 i 7 Konstytucji RP, oraz przepisu art. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w przedmiocie wykonania ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego oraz art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie w zw. z art. 6, 7, 77 § 1 oraz 80 Kpa w zw. z art. 140 Kpa poprzez:

a) przyjęcie w sposób dowolny tezy o braku możliwości posiadania obywatelstwa polskiego przez Z. K. pomimo zaniechania dokonania ustaleń w zakresie przesłanek utraty obywatelstwa wynikających z art. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w przedmiocie wykonania ustawy o obywatelstwie, tj. nabycia obywatelstwa państwa obcego zgodnie z wolą osoby,

b) błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że ustawa o obywatelstwie każdorazowo, automatycznie uznawała nadanie obywatelstwa państwa obcego obywatelowi polskiemu i przyjęcie, że skoro Litwa nadała obywatelstwo Z.K. to, zgodnie z ustawą o obywatelstwie, Z. K. utraciłby obywatelstwo polskie,

c) wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi wywodzonymi z klauzuli demokratycznego państwa prawnego - zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz zasady bezpieczeństwa prawnego z uwagi dokonanie rażących zaniedbań w toku postępowania w zakresie zgromadzenia materiału niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia, jak również dokonanie ustaleń oraz wykładni przepisów w sposób dowolny, bez wskazania uzasadnienia skarżącemu podstaw wydanej decyzji;

3) przepisu art. 6, 7, 77 § 1 oraz 80 Kpa w zw. z art. 140 Kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji pomimo, że w sprawie nie został zebrany, wyjaśniony i wszechstronnie rozpatrzony materiał dowodowy w zakresie:

a) dowolnego przyjęcia, że skoro Z. K. w dniu 8 września 1938 r. była obywatelem Litwy to w konsekwencji nie była obywatelem polskim pomimo, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Z. K. nabyła obywatelstwo polskie oraz brak jest materiału dowodowego świadczącego o tym, że obywatelstwo polskie zostało utracone,

b) niewykazania należytej staranności w zakresie dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej poprzez zweryfikowanie akt sprawy prowadzonej przez Starostę Powiatu [...], w ramach którego skarżący na mocy aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1989 r. (Rep. A Nr [...]) zawartego pomiędzy E.K., pracownikiem Urzędu Dzielnicowego [...] a J. K., nabył w ramach zaliczenia na poczet mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami RP nieruchomość, tj. lokal mieszkalny o powierzchni [...] m² w W. przy ul. [...],

c) dokonania sprzecznych ustaleń w sprawie w stosunku do ustaleń poczynionych w ostatecznej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] wydanej w dniu [...] września 1989 r., nr [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 22, poz. 99) w zakresie spełnienia przez J. K. przesłanek do uzyskania rekompensaty zgodnie z wnioskiem złożonym w niniejszym postępowaniu.

Jak wskazała strona skarżąca ww. błędy doprowadziły do przyjęcia, że nie zostały spełnione przesłanki art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

i w konsekwencji do odmowy przyznania prawa do rekompensaty.

W związku z powyższym pełnomocnik J. K. wniósł o uchylenie decyzji organów I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...] oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.

Zasadniczą przyczyną odmowy J.K. udzielenia prawa do rekompensaty było ustalenie przez organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie, że nieruchomość pozostawiona przez Z. K. w D., gmina G., powiat [...], w dniu 1 września 1939 r. nie wchodziła w skład terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stanowisko to Sąd w pełni podziela.

Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418; dalej powołanej jako: ustawa), określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich". Powyższe zasady realizacji prawa do rekompensaty mają również zastosowanie do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2). Przepisy art. 2 ustawy określają natomiast przesłanki jakie podmiot określony w art. 1 musi spełniać, aby otrzymać prawo do rekompensaty.

W związku z powyższym zarówno wypędzenie (art. 1 ust. 1), jak i opuszczenie (art. 1 ust. 2) ma mieć związek z wojną rozpoczętą w 1939 r., a więc i terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z którego nastąpiło wypędzenie, lub które zostało opuszczone, odnosić się musi do granic z 1939 r.

W tym zakresie Sąd orzekający w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 509/10 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), zgodnie z którym ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. wyraźnie akcentuje wymóg zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. przez osobę ubiegająca się o przyznanie rekompensaty na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis zaś art. 2 musi być wykładany w kontekście art. 1 ustawy, w którym to przepisie ustawodawca wiąże pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego z faktem wypędzenia właściciela tej nieruchomości z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub opuszczenia przez niego byłego terytorium Polski w związku z wojną. W przypisanym tą ustawą sensie nie sposób zatem mówić o "znajdowaniu się" jakiejś nieruchomości poza obecnym obszarem Rzeczypospolitej Polskiej w sytuacji, gdy ta nieruchomość przed wybuchem II wojny światowej na jej terytorium się nie znajdowała. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku podkreślił, że omawiane unormowania mają moc regulacji ustawowej i ograniczenie ich wyłącznie do terenów, które przed dniem 1 września wchodziły w skład terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej oznacza, że ustawodawca nie zakładał, aby można było w trybie ustawy dnia 8 lipca 2005 r. dochodzić prawa do rekompensaty w sytuacji, gdy pozostawiona poza obecnymi granicami Państwa Polskiego nieruchomość nigdy nie znajdowała się na jego terytorium.

Ponadto, popierając argumentację organu, prezentowaną także w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (zob. wyrok WSA z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1814/09; cbois.nsa.gov.pl) podkreślić należy, że Państwo Polskie we wszystkich wcześniejszych aktach prawnych również zobowiązywało się tylko do zaliczania wartości mienia pozostawionego na terenach, które nie weszły w skład obecnego obszaru Państwa, ale które należały do września 1939 r. do Polski. Wynikało to zarówno z art. 9 dekretu z dnia 6 grudnia 1946 r. o przekazaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. nr 71, poz. 389), jak i z art. 14 ust. 1 i 3 dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez Państwo nieruchomego mienia nierolniczego na cele mieszkaniowe (Dz. U. nr 49, poz. 326) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (jedn. tekst: Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159). We wszystkich tych przepisach mówiło się wyraźnie o zaliczaniu wartości mienia pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa" (por. uchwała SN z dnia 17 października 1991 r., sygn. akt III CZP 99/91, OSNC 1992/4/61). To samo wynikało także z art. 81 ust. 1 (art. 88 ust. 1) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), z art. 212 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz z poprzedniej "ustawy zabużańskiej" z 12 grudnia 2003 r. W powołanej wyżej uchwale III CZP 99/91 wydanej na gruncie art. 88 ust. 1 (wcześniej art. 81 ust. 1) ustawy z 1985 r. Sąd Najwyższy wyprowadził tezę, że "repatriantom, którzy przed dniem 1 września 1939 r. zamieszkiwali na terenie Litwy, a nie Polski, i którzy pozostawili tam mienie nieruchome, nie przysługują uprawnienia przewidziane w art. 81 ust. 1 z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości". Sąd Najwyższy zauważył, że "skoro w ustawie mówi się jednoznacznie o osobach, "które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa", to za logicznie uzasadniony można uznać jedynie wniosek, że uprawnienia wynikające z tej ustawy (konkretnie z art. 81 ust. 1) dotyczą tylko osób, które posiadały i pozostawiły mienie nieruchome na obszarze, który przed rozpoczęciem II wojny światowej należał do Rzeczypospolitej Polskiej. Przy odmiennym założeniu zawarty w art. 81 ust. 1 zwrot "na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa" byłby wręcz niezrozumiały."

Potwierdzenie takiego stanowiska można odnaleźć również w doktrynie. "Osoby repatriowane lub przesiedlone (nawet jeśli są to obywatele polscy) z terenów nie będących przed wojną obszarem RP, które pozostawiły tam swoje mienie – nie mają szans w swych staraniach o odszkodowanie za pozostawiony majątek. (...) Mienie zabużańskie, to majątki pozostałe na terenach obecnej Białorusi, Ukrainy i tzw. Litwy Wileńskiej. Natomiast pojęcie to nie obejmuje majątków pozostawionych na terenach nie wchodzących w skład przedwojennego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej: np. Litwy Kowieńskiej, Łotwy, Estonii, Rumunii, Czechosłowacji, Węgier" (zob. J. Majorowicz i A. Poczobutt (w) "Roszczenia rewindykacyjne i odszkodowawcze w związku z utratą własności nieruchomości jako przedmiot działalności Rzecznika Praw Obywatelskich – Poradnik RPO Utracone Majątki Zwrot i Odszkodowania", Warszawa 1992, str. 33). Takie same wnioski wypływają z określenia kategorii zabużan, jako podmiotów uprawnionych do ekwiwalentu, w opracowaniu dokonanym przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwości (zob. Kamil Zaradkiewicz (w) "Mienie zabużańskie" jako otwarta kwestia majątkowa w prawie polskim, Warszawa 2002, str. 20-21).

Sąd w niniejszym składzie uważa, że nie ma uzasadnionych powodów do tego, aby art. 1 ust. 1 i 2 ustawy w zakresie pojęcia "mienia zabużańskiego", za pozostawienie którego przysługuje rekompensata, rozumieć inaczej, niż wynika to z uchwały SN z 17 października 1991 r., sygn. akt III CZP 99/91 oraz z poglądów doktryny przywołanych wyżej. Hipoteza normy uprawniającej do rekompensaty (wcześniej ekwiwalentu) zawarta w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy - "z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (...) w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r." - nie różni się w żaden sposób od tych hipotez zawartych w poprzednich normach, jakie uprawniały do ekwiwalentu za "mienie zabużańskie" pod rządami wcześniejszych przepisów.

Zatem, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, Z. K. była właścicielką nieruchomości położonej w. D., gmina G., powiat [...]. Dwór T. znajdujący się na terenach Litwy Kowieńskiej w dniu 1 września 1939 r. nie wchodził w skład terytorium II Rzeczypospolitej. W rozpatrywanej sprawie nie została zatem spełniona wynikająca z art. 1 i 2 ustawy przesłanka dotycząca położenia nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym pozostawienia mienia poza obecnymi jej granicami.

W związku z wyżej poczynionymi ustaleniami, bez znaczenia dla prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia jest kwestia obywatelstwa Z. K., jak również zaliczenia na poczet mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami RP nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Zaznaczyć jednak należy, że wniosek z dnia 19 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty rozpatrywany był na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. co oznacza, że organ nie był związany ustaleniami postępowania zakończonego decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] września 1989 r., prowadzonego pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości i dotyczącego mienia innego niż grunty położone na terenie D.

W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

-----------------------

10