Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 123/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 1, ust. 2, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1, ust. 1a oraz art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz Województwa [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735)- dalej: k.p.a.; po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Województwa [...] od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r., znak [...] o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości:

1. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło pkt 4 kwestionowanej decyzji i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu I instancji;

2. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I w pozostałym zakresie.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż powołaną wyżej decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 93 ust. 1, ust. 2, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1, ust. 1a oraz art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1990)- dalej: u.g.n.; Wójt Gminy R. po rozpatrzeniu wniosku A.P., właściciela działki o nr ew. 221/4, położnej w obrębie [...] N., gmina R.:

1. orzekł o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości oznaczonej nr ew. 221/4, przedstawionego na mapie zaewidencjonowanej w Starostwie Powiatowym w R. w dniu 22 września 2020 r. za numerem [...];

2. stwierdził, że w wyniku podziału nieruchomości powstaną dzięki o nr ew.: 221/5 o powierzchni 0,0897 ha, 221/6 o powierzchni 1,9191 ha, 221/7 o powierzchni 0,1232 ha, 221/8 o powierzchni 0,143 ha, 221/9 o powierzchni 0,1170 ha, 221/10 o powierzchni 0,1335 ha, 221/11 o powierzchni 0,1535 ha;

3. stwierdził, że fragment działki oznaczonej nr ew. 221/6 przeznaczony będzie w ramach działki budowlanej pod dojazd o szerokości 8 m do części nieruchomości pozostającej po wydzieleniu działek budowlanych oznaczonych nr ew. 221/7, 221/8, 221/9, 221/10, 221/11 ;

4. stwierdził, że działka oznaczona nr ew. 221/5 o powierzchni 0,0897 ha, przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na realizację celu publicznego pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr [...], zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. przechodzi z mocy prawa na własność Samorządu Województwa [...] z dniem, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia w części dotyczącej pkt 4 decyzji, Zarząd Województwa [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., w którym zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, to jest pominięcie, iż decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił Zarządowi Województwa [...] pozwolenia na użytkowanie drogi wojewódzkiej nr [...], wybudowanej w ramach budowy obwodnicy miejscowości K., co skutkowało utratą przez ten odcinek drogi statusu drogi wojewódzkiej, a tym samym uniemożliwiało przejście działki o nr ew. 221/5 z mocy prawa na własność Samorządu Województwa [...] ;

- art. 10 ust. 5e ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z treści powołanego przepisu wynika, że odcinek drogi wojewódzkiej, zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi, z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi powiatowej;

- art. 98 ust. 1 u.g.n. poprzez stwierdzenie o przejściu z mocy prawa własności wydzielonej działki o nr ew. 221/5 na własność Samorządu Województwa [...] , zamiast na własność Powiatu [...].

Z uwagi na powyższe naruszenia strona wnosiła o uchylenie pkt 4 kwestionowanej decyzji i stwierdzenie, że działka o nr ew. 221/5 przechodzi z mocy prawa na własność Powiatu [...].

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło pkt 4 decyzji organu I instancji i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał na wstępie zasady i tryb podziału nieruchomości uregulowane przepisami art. 93 ust. 1-2, art. 96 ust.1, art. 97 ust. 1, ust. 1a oraz art. 98 ust. 1 u.g.n. Dalej przechodząc do zasadniczej kwestii spornej, to jest zasadności stwierdzenia o przejściu z mocy prawa wydzielonej działki nr ew. 221/5 na własność Samorządu Województwa [...] organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu podziałowym organ administracji, co do zasady jest ograniczony jedynie do zatwierdzenia albo odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości (art. 96 ust. 1 u.g.n.). Ewentualnie, w niektórych przypadkach zatwierdzenia podziału nieruchomości organ jest uprawniony do orzeczenia o dodatkowych elementach, wyraźnie określonych w art. 93 ust. 2a i art. 99 u.g.n. Organ administracji nie jest natomiast uprawniony do zamieszczania w sentencji decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, klauzuli potwierdzającej fakt przejścia nieruchomości wydzielonych pod publiczne drogi na własność gminy, powiatu, województwa, czy też Skarbu Państwa. Przejście takiej nieruchomości następuję bowiem nie z mocy decyzji wydanej w sprawie podziału nieruchomości, a z mocy samego prawa, co wprost wynika z treści art. 98 ust. 1 u.g.n. Kolegium wskazało, że uzasadnieniu decyzji podziałowej winny się znaleźć informacje określające działkę lub działki wydzielone po drogi publiczne, cel wydzielenia działki (działek) oraz wskazanie na dokument, z jakiego wynika przeznaczenie działki (działek) pod drogę publiczną. Natomiast o tym, który z podmiotów wymienionych w art. 98 ust. 1 u.g.n. nabędzie z mocy tego przepisu prawo własności gruntu, decydują zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku postanowienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania.

Na gruncie niniejszej sprawy z obowiązującego na terenie Gminy R. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyraźnie wynika, że część dzielonej nieruchomości, na której położona jest działka nr ew. 221/5 znajduje się w obszarze przeznaczonym pod drogę wojewódzką nr [...].

Wobec powyższego w ocenie Kolegium, z uwagi na brak podstaw prawnych do zamieszczania w sentencji decyzji podziałowej klauzuli potwierdzającej fakt przejścia prawa własności wydzielonej nieruchomości na rzecz Samorządu Województwa [...] zasadnym było uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie jej pkt 4. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że z treści powołanego przepisu art. 98 ust. 1 u.g.n. nie można wyprowadzić wniosku, aby organ dokonujący podziału nieruchomości był władny do samodzielnego ustalenia kategorii dróg wymienionych w tym przepisie. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia, że wydzielona działka nr ew. 221/5 pod drogę wojewódzką nr [...] spełnia warunki drogi powiatowej.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Zarząd Województwa [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie:

- art. 107 § 1 pkt. 8 k.p.a. w zw. z art. 17 § 5 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych poprzez brak podpisu na zaskarżonej decyzji wszystkich członków wchodzących w skład organu wydającego decyzję;

- art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, to jest pominięcie, iż decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił Zarządowi Województwa [...] pozwolenia na użytkowanie drogi wojewódzkiej nr [...], wybudowanej w ramach budowy obwodnicy miejscowości K., co skutkowało utratą przez ten odcinek drogi statusu drogi wojewódzkiej, a tym samym uniemożliwiało przejście działki o nr ew. 221/5 z mocy prawa na własność Samorządu Województwa [...] ;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie pkt 4 decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy brak jest podstaw do umorzenia postępowania w tym zakresie, z uwagi na fakt, że z decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości musi wynikać, że z podzielonej nieruchomości zostały wydzielone działki pod drogi publiczne;

- art. 10 ust. 5e ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z treści powołanego przepisu wynika, że odcinek drogi wojewódzkiej, zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi, z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi powiatowej;

- art. 87 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez pominięcie, że akty prawa miejscowego, do jakich zalicza się powoływany przez organ odwoławczy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy R. jest aktem niższego rzędu, niż powszechnie obowiązujące akty prawa rangi ustawowej, a co za tym idzie nie mogą pozostawać z nimi w sprzeczności, w tym przypadku za rt. 10 ust. 5e ustawy o drogach publicznych;

- art. 98 ust. 1 u.g.n. poprzez błędne uznanie, że zgodny z tym przepisem jest brak wskazania w decyzji podziałowej przeznaczenia podziału działki nr ew. 221/5, w sytuacji gdy aby można było mówić o skutku, jaki przewiduje art. 98 ust. 1 ustawy, z wydanej decyzji podziałowej musi wynikać, że z nieruchomości zostały wydzielone działki pod drogi publiczne.

Z uwagi na powyższe strona skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasadzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Uzasadniając podniesione zarzuty strona wskazała na wstępie, iż doręczona jej decyzja nie zawierała wszystkich podpisów członków wchodzących w skład organu kolegialnego, który wydał kwestionowaną decyzję. Dalej podniosła, że w ocenie Kolegium jedynym wyznacznikiem podmiotu, który na mocy art. 98 ust. 1 u.g.n. nabywa z mocy prawa własność nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną, są zapisy miejscowego plany zagospodarowania przestrzennego lub, w przypadku braku tego planu, postanowienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ pominął jednak brzmienie art. 10 ust. 5e ustawy o drogach publicznych, w myśl którego udzielenie Zarządowi Województwa [...] pozwolenia na użytkowanie drogi wojewódzkiej nr [...] (wybudowanej w ramach obwodnicy miejscowości K.), co nastąpiło decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2019 r., skutkowało zmianą statusu dotychczasowej kategorii drogi wojewódzkiej na drogę powiatową. Pomimo podnoszonych w tym zakresie zarzutów odwołania, Kolegium nie ustosunkowało się do powyższej kwestii. Ponadto strona skarżąca odnosząc się do charakteru rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. wskazała, że stanowi on swoisty rodzaj wywłaszczenia, a co za tym idzie treść wydawanej w tym przedmiocie decyzji nie może pozostawać w sferze domysłów, w szczególności, co do celu publicznego jaki można na wydzielanej nieruchomości zrealizować oraz co do podmiotu, który stał się właścicielem wywłaszczonej działki. Co więcej, o charakterze działek wydzielonych pod drogi przesądza właśnie decyzja podziałowa, z której musi wynikać, że wydzielone działki przeznaczone zostały pod drogi publiczne. Zaskarżona decyzja, zdaniem strony skarżącej pozostawia powyższe kwestie nierozstrzygnięte.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 8 w zw. z art. 17 § 2ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych wskazało, że powyższe uchybienie nie skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, gdyż wszystkie pozostałe egzemplarze decyzji zostały podpisane w prawidłowy sposób. Tym samym zgodnie z przyjęta linią orzeczniczą sądów administracyjnych prawidłowe podpisanie chociaż jednego egzemplarza decyzji oznacza, że doszło do wydania tej decyzji. Natomiast, co do pozostałych zarzutów skargi Kolegium uznało je za bezzasadne, ponawiając w tym zakresie dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga Zarządu Województwa [...] została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie pismem procesowym z dnia 24 marca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Natomiast pozostałe strony postępowania, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu powyższego wniosku, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit.a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotową skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, co skutkowało skutkowało koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi Zarząd Województwa [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., w zakresie w jakim uchyla ona pkt 4 decyzji Wójta Gminy R. z dnia z dnia [...] r., znak [...] wydanej w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości o nr ew. 221/4, położonej w obrębie [...] N. gmina R.- stwierdzającego, że powstała w wyniku zatwierdzonego projektu podziału działka oznaczona nr ew. 221/5 o powierzchni 0,0897 ha - przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na realizację celu publicznego pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr [...], zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. przechodzi z mocy prawa na własność Samorządu Województwa [...] z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Podstawę prawną zakażonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

Umorzenie postępowania przez organ odwoławczy w wypadku uchylenia decyzji organu I instancji - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest dopuszczalne tylko w związku z art. 105 k.p.a. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu wskazanych przepisów wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowe może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu postępowania wymagającego rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia (por. wyrok NSA z 20 maja 2020 r., II OSK 3299/19; wyrok WSA w Łodzi z 7 grudnia 2018 r., II SA/Łd 848/18; wyrok WSA w Szczecinie z 29 listopada 2019 r., II SA/Sz 889/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak już wcześniej wskazano zaskarżona niniejszą skargą decyzja wydana została w toku postępowania prowadzonego w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, na wniosek jej właściciela, na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1990) - dalej: u.g.n.

Zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2 u.g.n.).

W myśl art. 94 ust. 1 u.g.n. w przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli: 1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo 2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Ponadto jak wynika z art. 96 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział.

W niniejszej sprawie decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości dotyczyła działki oznaczonej nr ew. 221/4, położnej w obrębie [...] N., gmina R. i wydana została na wniosek jej właściciela A. P. Teren położenia przedmiotowej działki obejmuje obowiązujący plan miejscowego zagospodarowania przestrzennego Gminy R., zatwierdzony uchwałą Rady Gminy R. z dnia 26 września 2002 r., nr [...] (ogłoszoną w Dz. U. Województwa [...] z 2002 r., Nr [...], poz. 3505).

Z akt sprawy wynika również, iż jedna z powstałych w wyniku zatwierdzonego podziału działek oznaczona nr ew. 221/5, o powierzchni 0,0897 ha, zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona została na realizację celu publicznego pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr [...].

Zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.

Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział (art. 98 ust. 2 u.g.n.).

Powołany wyżej przepis art. 98 u.g.n. dotyczy wyłącznie wydzielania działek pod drogi publiczne i wprowadza istotne skutki dokonania podziału ewidencyjnego nieruchomości w postaci odebrania własności lub prawa użytkowania wieczystego do działek wydzielonych pod drogi publiczne lub ich poszerzenie z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie sądu o podziale stało się prawomocne. Przy czym, co należy podkreślić skutki prawne, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., w postaci utraty własności lub prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne nie są przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, ale są następstwem wydania tej decyzji. Przejście prawa własności następuje bowiem w tym przypadku z mocy samego prawa, a wpis prawa własności w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny. Inaczej mówiąc, w przypadku dokonywania podziału nieruchomości na wniosek jej właściciela organ jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydzielenia części działki pod drogę publiczną, jeżeli takie jest przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Nie mają przy tym znaczenia plany inwestycyjne zarządcy drogi, a jedynie przeznaczenie gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Natomiast skutkiem dokonania takiego podziału jest następujące z mocy prawa przejście nieruchomości na własność odpowiednio gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa oraz powstały po stronie nabywcy obowiązek zapłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość (por. Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz aktualizowany, LEX/el 2021). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym aby można było mówić o skutku, jaki przewiduje art. 98 ust. 1 u.g.n., z decyzji zatwierdzającej poddział nieruchomości musi wynikać, że z nieruchomości poddanej podziałowi wydzielone zostały działki pod drogi publiczne. Natomiast przepis ten nie stanowi podstawy do orzekania przez organ zatwierdzający podział, w kwestii przejścia prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczna. Skutkiem takiego wydzielenia jest bowiem to, że przejście z mocy prawa będzie rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności bądź też uzgodnienia urządzonej dla danej nieruchomości treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Podkreślenia również wymaga, że zarówno opiniując projekt podziału nieruchomości, jak i wydają decyzję w przedmiocie podziału nieruchomości organ bierze pod uwagę wyłącznie przeznaczenie terenu określone w planie miejscowym i z tego punktu widzenia ocenia, czy projekt realizuje to przeznaczenie i czy służy temu przeznaczeniu. Tym samym przeznaczenie terenu pod drogę publiczną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie odnosi skutku prawnorzeczowego. Nie jest bowiem możliwe dokonanie zmiany podmiotowej w odniesieniu do nieruchomości, w oparciu o ustalenia obejmującego ją planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego. Uznać zatem należy, że z treści art. 98 ust. 1 u.g.n. nie można wyprowadzić wniosku aby organ administracji dokonujący podziału nieruchomości był uprawniony do samodzielnego ustalenia kategorii dróg wymienionych w tym przepisie. Organy procedujące w przedmiocie podziału nieruchomości nie mogą bowiem kontrolować faktycznego przeznaczenia nieruchomości, czy też sposobu jej zagospodarowania, a zobowiązane są do uwzględniania jedynie zapisów obowiązującego planu miejscowego, który z upływem czasu od daty jego uchwalenia może niewątpliwie tracić na aktualności, jednakże nie może to prowadzić do stwierdzenia, aby przestał on obowiązywać , a tym bardziej nie można go zakwestionować w ramach postepowania w przedmiocie podziału nieruchomości (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 marca 2020 r., II SA/Łd 877/19; wyrok WSA w Poznaniu z 12 lutego 2020 r., IV SA/Po 1079/19; wyrok WSA w Warszawie z 21 sierpnia 2020 r., I SA/Wa 275/20; wyrok NSA z 24 maja 2019 r., I OSK 2212/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż objęta skargą decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., w części w jakiej uchyla pkt 4 decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r. i umarza postępowanie administracyjne organu I instancji w tym zakresie narusza obowiązujące przepisy prawa. Skutkiem wydanego rozstrzygnięcia jest bowiem to, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, z której treści, wbrew obowiązkowi ciążącemu na organie administracji zatwierdzającemu podział, nie wynika, że w następstwie przeprowadzonego podziału nieruchomości o nr ew. 221/4 doszło między innymi do wydzielenia działki o nr ew. 221/5 przeznaczonej pod drogę publiczną. Mimo, że w uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreślało konieczność zawarcia w rozstrzygnięciu decyzji zatwierdzającej poddział nieruchomości między innymi informacji określającej działkę lub działki, które zostały wydzielone pod drogę publiczną. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie o takiej treści po pierwsze uniemożliwia realizację skutków wynikających z art. 98 ust. 1 - 2 u.g.n., a nadto pozbawia podstawy wypłaty odszkodowania należnego właścicielowi nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną, o którym mowa w ust. 3 analizowanego przepisu.

Sąd stwierdził ponadto, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., wbrew temu, że umorzenie postępowania przez organ odwoławczy w wypadku uchylenia decyzji organu I instancji - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest dopuszczalne tylko w związku z art. 105 k.p.a., wydając zaskarżoną decyzję, poza lakonicznym stwierdzeniem braku podstaw prawnych, co do zamieszczania w sentencji decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, klauzuli potwierdzającej fakt przejścia nieruchomości wydzielonych pod publiczne drogi na własność podmiotów, nie wskazało jakiejkolwiek argumentacji, co do zasadności umorzenia postępowania administracyjnego w określonym zakresie, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Co więcej rozpatrując odwołanie strony skarżącej Kolegium nie odniosło się w należyty sposób do wszystkich zarzutów odwołania, w tym wpływu na wynik sprawy powoływanej przez stronę decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] o udzieleniu Zarządowi Województwa [...] pozwolenia na użytkowanie drogi wojewódzkiej nr [...], wybudowanej w ramach budowy obwodnicy miejscowości K., a co za tym idzie poniesionej kwestii naruszenia art. 10 ust. 5e ustawy o drogach publicznych. Powyższe w ocenie Sądu stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 11, art. 15, art. 105, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na powyższe Sąd za zasadne uznał zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jak również art. 98 ust. 1 u.g.n.

Natomiast, co do pozostałych zarzutów strony skarżącej Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut, co do naruszenia art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 17 § 5 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych polegający na braku zamieszczenia na doręczonym stronie odpisie decyzji z dnia [...] r., podpisów wszystkich członków składu organu kolegialnego, który wydał przedmiotową decyzję. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje, że doręczona stronie skarżącej decyzja została niepodpisana przez jednego z członków składu orzekającego. Jednakże w tym zakresie Sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym dla bytu decyzji, a więc stwierdzenia istnienia ważnej decyzji wydanej przez właściwy organ administracji konieczne jest, aby co najmniej jeden egzemplarz decyzji zaopatrzony był w wymagany podpis. Skuteczne doręczenie stronom postępowania decyzji bez podpisu, ale opatrzonej wskazaniem osoby upoważnionej do jej wydania, nie jest wystarczające do stwierdzenia nieistnienia decyzji, czy jej nieważności, gdy w aktach administracyjnych pozostaje egzemplarz decyzji prawidłowo podpisany (por. wyrok NSA z 19 lipca 2017 r., II GSK 3118/15; postanowienie NSA z 6 marca 2019 r., I GSK 3162/18, wyrok WSA w Gdańsku z 27 marca 2019 r., II SA/Gd 643/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia oraz art. 87 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art.. 10 ust. 5e ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 470) – dalej: u.d.p.; wskazać na wstępie należy, ze regulacje zawarte w art. 10 ust. 5a do 5f u.d.p. dotyczące tzw. kaskadowego przekazywania dróg, stanowią lex specialis w stosunku do zawartej w art. 10 ust. 1 do 3 u.d.p. regulacji normującej kwestie związane z pozbawianiem drogi dotychczasowej kategorii w trybie zwykłym. Na taki charakter tych regulacji wskazuje zarówno szczególna przesłanka ich zastosowania jaką jest wybudowanie nowej drogi, jak i przede wszystkim okoliczność, iż odmiennie niż przy zwykłym trybie dekategoryzacji drogi nie przewidują one współdziałania pomiędzy pozbywającym się drogi i przejmującym drogę organami administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz jedynie jednostronne władcze rozstrzygnięcie podmiotu pozbawiającego drogę określonej kategorii.

W myśl art. 10 ust. 5 u.d.p. odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. Sejmik województwa może, w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi wojewódzkiej odcinek drogi wojewódzkiej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi krajowej, o którym mowa w ust. 5. Ten odcinek drogi wojewódzkiej zostaje zaliczony do kategorii drogi powiatowej (art. 10 ust. 5a u.d.p.). Zarząd województwa informuje zarząd powiatu o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 5a, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem (art. 10 ust. 5b u.d.p.). Rada powiatu może, w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi powiatowej odcinek drogi powiatowej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi wojewódzkiej, o którym mowa w ust. 5a. Ten odcinek drogi powiatowej zostaje zaliczony do kategorii drogi gminnej (art. 10 ust. 5c u.d.p.). Zarząd powiatu informuje wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 5c, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem (art. 10 ust. 5d u.d.p.). Stosownie do treści art. 10 ust. 5e u.d.p., odcinek drogi wojewódzkiej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi powiatowej. Przepisy ust. 5c i 5d stosuje się odpowiednio. Odcinek drogi powiatowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej (art. 10 ust. 5f u.d.p.).

Z treści powyżej powołanych przepisów wynika zatem, iż dla zastosowania trybu określonego w powołanym przez stronę skarżącą art. 10 ust. 5e ustawy o drogach publicznych koniecznym jest spełnienie określonych warunków oraz podjęcie odpowiednich działań, przez wymieniony w tym przepisie organ samorządu terytorialnego. Tym samym stawiany organom procedującym w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości zarzut naruszenia art. 87 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art.10 ust. 5e ustawy o drogach publicznych, polegający na niezastosowaniu z urzędu regulacji określonej we wskazanym wyżej art. 10 ust. 5e uznać należy za nieuzasadniony.

Rozpatrując ponownie odwołanie Województwa [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. będzie zobowiązane do uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

W przedmiocie zasądzonych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

dc