Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1180/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52 par. 3 w zw. z art. 3 par. 2 pkt 4, art. 146 par. 3,art. 52 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 61 poz 624
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół
article: art. 71 ust. 3, art. 3 pkt 18, art. 1 pkt 1,4,5,5a, art. 71 b ust. 2a,2b,3
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. I.- G. będącej przedstawicielem ustawowym J. G. na opinię Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. J.G., zwróciła się do Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego w [...] z wnioskiem o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J.G. (od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole) na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 stycznia 2003 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 23, poz. 192). Określając cel uzyskania opinii wskazała, że jest ona niezbędna, aby jej syn J.G. mógł uczestniczyć w zajęciach logopedycznych, psychologicznych, integracji sensorycznej oraz ćwiczeniach wielozakresowych. Opinia umożliwi objęcie syna kompleksową i profesjonalną pomocą, której zadaniem jest pobudzenie psychoruchowe i społeczne rozwoju dziecka. W uzasadnieniu wniosku J.G. podała m.in., że syn jest dzieckiem niepełnosprawnym, posiada pełne orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] oraz Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Zdiagnozowane choroby syna to: [...] – inne uogólnione postacie [...], współistniejące: [...] oraz specyficzne zaburzenia rozwoju[...].

Opinią nr [...] z dnia [...] r. Zespół Orzekający Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego w [...] orzekł o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J.G.. W uzasadnieniu opinii podano m.in., że dla celów oświatowych Sekretarz Stanu K.S. opublikowała na stronach Ministerstwa Edukacji Narodowej w grudniu 2007 r. doprecyzowane kategorie uczniów, dla których stosuje się specjalną organizację nauki i metody pracy. Wyróżnia się dwie kategorie dzieci: niepełnosprawnych i niedostosowanych społecznie. Zatem specjalną organizację i metody pracy stosuje się wobec dzieci niepełnosprawnych w wieku przedszkolnym: niedosłyszących, słabo słyszących, niewidomych, słabo widzących, z niepełnosprawności ruchową, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz z autyzmem. Z uwagi na występującą niepełnosprawność w/w dzieci mogą otrzymać zarówno orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jak również opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Mając powyższe na uwadze oraz wniosek o uzyskanie dla J.G. opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka, niezbędnym dokumentem do rozpatrzenia wniosku jest (poza badaniami przeprowadzonymi w CPP) dokumentacja medyczna potwierdzająca występowanie niepełnosprawności u dziecka we wskazanych wyżej obszarach niepełnosprawności.

Nie zgadzając się z powyższą opinią J.G., działając przez pełnomocnika radcę prawnego M.K., skierowała w dniu [...] r. do Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego w [...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.

Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Zespół Orzekający przy Centrum Psychologiczno-Pedagogicznym uznał opinię nr [...] za bezskuteczną z powodu braku formalnego w postaci nieobecności na posiedzeniu Zespołu Orzekającego lekarza oraz przyjął wniosek do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] r. Zespół Orzekający Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego w [...] działając na podstawie art. 71b ust. 3 ustawy z dnia

7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku J.G. z dnia [...] r. ponownie orzekł o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J.G.. Uzasadniając opinię wskazano, m.in., że w wyniku przeprowadzonego na wniosek rodziców badania, celem określenia poziomu funkcjonowania dziecka, stwierdzono, iż rozwój[...]. Nadal utrzymuje się [...]. J. porozumiewa się już nie tylko za pomocą[...]. J. chętniej[...]. Pod wpływem terapii z zakresu integracji sensorycznej stopniowo ulegają zmniejszeniu niektóre sensoryzmy. [...]

W oparciu o przedłożone dokumenty, tj. zaświadczenie lekarskie z dnia

[...] r. wydane przez specjalistę neurologii dziecięcej, kartę informacyjną z Centrum Zdrowia Dziecka z dnia [...] r. wydaną przez specjalistę neurologii dziecięcej, opinię pedagogiczno-logopedyczną z dnia

[...] r. wydaną przez Integracyjne Przedszkole Zdrowia w [...] Zespół ustalił, że u dziecka J.G. lekarze specjaliści zdiagnozowali chorobę przewlekłą. Diagności Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego w [...] zdiagnozowali rozwój[...], a zatem w świetle obowiązującego prawa, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003. r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, dziecko ma prawo do korzystania z pomocy psychologicznopedagogicznej organizowanej na terenie placówek oświatowych.

Dalej wyjaśniono, że dziecko ze zdiagnozowaną chorobą przewlekłą, którego rozwój[...], realizuje program przedszkolny taki sam jak pozostałe dzieci, z wykorzystaniem takich samych form i metod pracy, w warunkach dostosowanych do możliwości zdrowotnych dziecka. Z uwagi na stan zdrowia, dziecko ma prawo do zajęć specjalistycznych: korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym stymulujących jego rozwój. Rodzice mają prawo do zajęć psychoedukacyjnych, porad, konsultacji i warsztatów.

Ponadto przypomniano, że Centrum Psychologiczno-Pedagogiczne zaproponowało dziecku pomoc psychologiczno-pedagogiczną w zakresie regularnych zajęć z terapii sensoryczno-motorycznej, zajęć logopedycznych oraz dla opiekunów dziecka konsultacje psychologiczno-pedagogiczne. Zajęcia powyższe są nieodpłatnie świadczone na terenie placówki.

Według autorów opinii, wobec uczniów z przewlekłą chorobą, których stan zdrowia pozwala na codzienne uczęszczanie do szkoły ogólnodostępnej, w tym integracyjnej, nie stosuje się w procesie kształcenia innych niż wobec pozostałych uczniów metod pracy dydaktycznej. Ich inne niż edukacyjne potrzeby są określane w opiniach psychologiczno-pedagogicznych. Zdiagnozowanie przez lekarza przewlekłej choroby nie oznacza automatycznie potrzeby stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy wobec dziecka, ale wskazuje na jego specjalne potrzeby medyczne. Stan zdrowia determinuje organizację procesu edukacji dziecka przewlekle chorego.

W opinii zawarto również wskazania, aby dziecko uczęszczało do bardziej jednorodnej grupy przedszkolnej. [...].

Po otrzymaniu w/w opinii J.G. pismem z dnia [...] r., na podstawie art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i art. 146 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wezwała Centrum Psychologiczno-Pedagogiczne w [...] do usunięcia naruszenia prawa przy wydawaniu opinii poprzez stwierdzenie jej bezskuteczności i wydanie opinii o istnieniu potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J.G..

Pismem z dnia [...] r. Zespół Orzekający działający w Centrum Psychologiczno-Pedagogicznym w [...], po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa poinformował J.G. o nieuwzględnieniu żądania przedstawionego w tym wezwaniu, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w kwestionowanej opinii z dnia [...].

Po uzyskaniu takiego stanowiska J.G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę w której wniosła o:

1) uchylenie opinii Centrum Psychologiczno - Pedagogicznego w [...] nr [...] r. o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J.G.,

2) uznanie przez Sąd istnienia potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o którym mowa w punkcie 1,

3) zasądzenie od Centrum Psychologiczno - Pedagogicznego w [...] na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej zaskarżona opinia narusza:

- art. 71b ust. 3 w związku z art. 71b ust. 2a i 2b ustawy o systemie oświaty, poprzez uznanie, że brak wskazań do wczesnego wspomagania rozwoju dziecka przewlekle chorego z orzeczoną niepełnosprawnością w sytuacji gdy istnieje potrzeba jego pobudzenia psychoruchowego i społecznego;

- § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół

(Dz. U. Nr 61, poz. 624 ze zm.) w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009 oraz art. 1 pkt 1, 4, 5, 5a ustawy o systemie oświaty poprzez naruszenie podstawowych zasad, które ma zapewnić system oświaty, a mianowicie realizacji prawa do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów, a także możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej, możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, opieki nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.

W uzasadnieniu skargi podano, że motywy jakimi kierował się Zespół Orzekający Centrum Pedagogiczno - Psychologicznego w [...] wydając zarówno opinię nr [...] z dnia [...] r. jak i opinię nr [...] z dnia [...] r. są takie same, przy czym w uzasadnieniu opinii nr [...] nie powołano się wyraźnie na zalecenia Ministerstwa Edukacji Narodowej odnośnie rozumienia niepełnosprawności, ale podjęto próbę wykazania różnic pomiędzy niepełnosprawnością w rozumieniu prawa oświatowego i pozostałą niepełnosprawnością na podstawie obowiązujących przepisów.

Opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka powinna być wydawana w szczególności na podstawie przepisów art. 71b ust. 2a, 2b, 3 oraz ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z powołanymi przepisami między innymi w przedszkolach mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, prowadzone bezpośrednio z dzieckiem i jego rodziną.

W przedszkolu, do którego uczęszcza J.G. funkcjonuje zespół wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Mimo, że J.G. ma orzeczoną niepełnosprawność, w przedszkolu do którego uczęszcza funkcjonuje zespół wspomagania rozwoju, nie ma on uprawnień aby regularnie z pomocy specjalistów korzystać.

Z przepisów rangi ustawowej wynika, że dla zasadności podjęcia wczesnego wspomagania musi wystąpić niepełnosprawność dziecka oraz wymóg pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju. Aby zanegować istnienie niepełnosprawności u J.G. należałoby wykazać, iż w stosunku do niego ustawowa definicja niepełnosprawności zawarta w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie ma zastosowania, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło i faktycznie nie może nastąpić przez Zespół Orzekający. Skoro J.G. jest niepełnosprawny to dla odmowy wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju Zespół mógł jedynie wykazać, iż wymóg pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju w przypadku chłopca nie występuje.

Skarżąca podniosła, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w opinii, iż wobec uczniów z przewlekłą chorobą, których stan zdrowia pozwala na codzienne uczęszczanie do szkoły ogólnodostępnej, w tym integracyjnej, nie stosuje się w procesie kształcenia innych niż wobec pozostałych uczniów metod pracy dydaktycznej. Zespół Orzekający pomija, że w powołanych przepisach jest mowa o uczniach z chorobą przewlekłą, którzy nie zawsze są osobami niepełnosprawnymi, zatem przepis nie powinien mieć znaczenia dla sprawy. Jednak nawet w stosunku do osób z niestwierdzoną niepełnosprawnością przeczy powyższemu sformułowaniu powołana przez Zespół Orzekający podstawa prawna wydanej opinii, a mianowicie art. 1 punkt 5 lit. 1) ustawy o systemie oświaty, który dotyczy opieki nad uczniami niepełnosprawnymi przez zindywidualizowanie procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych oraz art. 71b ustawy o systemie oświaty, z którego wynika że między innymi w przedszkolach, szkołach, w tym specjalnych mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzania psychoruchowego. Wbrew zatem temu co twierdzi Zespół Orzekający, uczniowie niepełnosprawni (w tym z przewlekłą chorobą) których stan pozwala na codzienne uczęszczanie do szkoły ogólnodostępnej, w tym integracyjnej powinni być objęci w procesie kształcenia innymi niż wobec pozostałych uczniów metodami pracy dydaktycznej jeśli jest to uzasadnione z punktu widzenia pobudzenia psychoruchowego.

Ponadto jako podstawę wydania opinii Zespół Orzekający wskazał przeprowadzone badania diagnostyczne oraz dokumentację medyczną i pedagogiczną. Faktycznie jednak zespół orzekający tylko przytoczył z jaką dokumentacją się zapoznał, nie wskazał iż odmawia jej wiarygodności. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. wyraźnie wynikało natomiast, iż istnieje wskazanie do wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Z karty informacyjnej z Centrum Zdrowia Dziecka z [...] r. również wynika, iż istnieją zaburzenia[...]. W opinii pedagogiczno - logopedycznej z dnia

[...] r. wydanej przez Integracyjne Przedszkole Zdrowia

w [...] wskazano, iż istnieje potrzeba pobudzenia [...]dziecka. Wobec niekwestionowania tych opinii można przypuszczać, iż Zespół Orzekający co do zasady nie wyraża odmiennego stanowiska, co wynika również z faktu że zaproponowano dziecku pomoc psychologiczno-pedagogiczną w zakresie regularnych zajęć z terapii sensoryczno - motorycznej, zajęć logopedycznych oraz dla opiekunów dziecka na terenie placówki Centrum Psychologiczno - Pedagogicznego.

Jednocześnie można wnioskować, mimo że nie wskazano wyraźnie takiego stanowiska w uzasadnieniu skarżonej opinii, iż Zespół Orzekający nadal bierze pod uwagę definicję niepełnosprawności stworzoną przez wytyczne Ministra Edukacji Narodowej, do której nie kwalifikuje J.G. [...]. Oznacza to, że Zespół Orzekający mimo, że zauważa potrzebę pobudzenia psychoruchowego niepełnosprawnego J.G. jednocześnie kwestionuje konieczność wczesnego wspomagania rozwoju dziecka - z powodu braku niepełnosprawności w znaczeniu "oświatowym", co jest niezgodne z obowiązującymi przepisami.

Dodatkowo skarżąca zwróciła uwagę na fakt, iż w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano, że dziecko potrzebuje korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co oznacza jednocześnie, że istnieje konieczność pobudzenia co najmniej społecznego w rozwoju dziecka.

W ocenie skarżącej wyniki badań dziecka nie zaprzeczają potrzebie objęcia go wczesnym wspomaganiem rozwoju a łącznie z pozostałym materiałem dowodowym, stanowiącym podstawę wydania opinii i niekwestionowanym przez Zespół Orzekający, wręcz świadczą o konieczności objęcia dziecka wczesnym wspomaganiem rozwoju.

Powołując się na art. 1 pkt 1, 4, 5 i 5a ustawy o systemie oświaty, skarżąca wywiodła, że brak pozytywnej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w okolicznościach niniejszej sprawy uniemożliwia realizację wskazanych zasad przewidzianych dla systemu oświaty zarówno dla J.G. jak i innych dzieci, które znajdują się z nim w jednym oddziale przedszkolnym, bowiem syn musi być traktowany w oddziale przedszkola integracyjnego, do którego uczęszcza, jako osoba pełnosprawna, mimo choroby przewlekłej, która faktycznie takie traktowanie uniemożliwia. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół, liczba dzieci w oddziale przedszkola integracyjnego oraz w oddziale integracyjnym w przedszkolu ogólnodostępnym powinna wynosić od 15 do 20, w tym od 3 do 5 dzieci niepełnosprawnych. Z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku [...] wynika natomiast, że algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok [...] r. ustala się w oparciu o podwyższony wskaźnik dla uczniów, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, w szczególności biorąc pod uwagę zasadność wczesnego wspomagania rozwoju. W sytuacji braku pozytywnej opinii o zasadności wczesnego wspomagania rozwoju subwencja ogólna, która trafia do placówki, do której uczęszcza chory przewlekle nie zostaje powiększona o odpowiedni wskaźnik. Skutkiem tego jest nie tylko brak możliwości odpowiedniego do potrzeb traktowania dziecka przewlekle chorego - co umożliwiają przekazywane w ramach subwencji środki - ale zaliczenia go do ilości dzieci wskazanej w przepisach jako niepełnosprawne w oddziale przedszkolnym.

J.G. został zatem przyjęty do oddziału [...] przedszkola na skutek arbitralnej decyzji dyrektora przedszkola. J.G. nie może być objęty pełnią tych uprawnień jakie by mu przysługiwały gdyby był traktowany odpowiednio do swojego statusu jako dziecko niepełnosprawne. Na skutek braku prawidłowej opinii Centrum Pedagogiczno - Psychologicznego nie jest realizowany w pełni przyznany przepisami interes osoby niepełnosprawnej oraz interes społeczny - pozostałych dzieci z oddziału integracyjnego przedszkola, do którego uczęszcza.

Odpowiadając na skargę Centrum Psychologiczno-Pedagogiczne wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do podnoszonego zarzutu, iż dziecko nie ma zapewnionej właściwej specjalistycznej opieki w przedszkolu z powodu braku przedmiotowej opinii, wskazano, że skutkiem wydania opinii jest zapewnienie dziecku i rodzicom w skali miesiąca od [...] do [...] godzin pracy ze specjalistami (czyli [...] godzin tygodniowo) wskazującymi i monitorującymi w jaki sposób oraz w jakim zakresie należy pracować z dzieckiem celem stymulowania jego rozwoju. W przypadku dzieci, które ukończyły 3 rok życia, zajęcia w ramach wczesnego wspomagania mogą być prowadzone w grupach liczących 2 lub 3 dzieci, z udziałem ich rodzin. Rozporządzenie w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci określa, m.in. skład zespołu wczesnego wspomagania, w który wchodzą osoby posiadające przygotowanie do pracy z małymi dziećmi o zaburzonym rozwoju psychoruchowym: pedagog posiadający kwalifikacje odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności dziecka, w szczególności: oligofrenopedagog (pracujący z dziećmi upośledzonymi umysłowo), tyflopedagog (pracujący z dziećmi słabo widzącymi i niewidomymi) lub surdopedagog (pracujący z dziećmi słabo słyszącymi lub niesłyszącymi), psycholog, logopeda, inni specjaliści - w zależności od potrzeb dziecka i jego rodziny. Ustawodawca precyzyjnie określa kwalifikacje zawodowe wymagane od kadry pracującej z dzieckiem korespondujące z zapisem art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty, w której wymienia niepełnosprawności dla których system oświaty zapewnia specjalne formy i metody pracy.

Nie ma natomiast takiego skutku (którego wyraźnie oczekują rodzice), że dziecku w przedszkolu zapewniona zostanie na podstawie przedmiotowej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania specjalistyczna, indywidualna opieka. Możliwe, że rodzice mogliby skorzystać z dodatkowej opieki nad dzieckiem, w oparciu o posiadane orzeczenie o niepełnosprawności, jednak pomoc taką może mogliby uzyskać w oparciu o inne przepisy, np. o pomocy społecznej, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub przepisów dotyczących rehabilitacji medycznej bądź z rządowego programu "Wczesna, wielospecjalistyczna, kompleksowa, skoordynowana i ciągła pomoc dziecku zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego rodzinie ".

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii zindywidualizowania procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych, należy wyjaśnić, iż z tego przywileju korzystają dzieci oraz uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie nauczania indywidualnego. Ustawa o systemie oświaty oraz akty wykonawcze określają, dla jakich dzieci i uczniów organizuje się kształcenie specjalne oraz, że podstawą do zorganizowania kształcenia specjalnego jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. W art. 3 ppkt 18 ustawodawca dookreśla pojęcie niepełnosprawności sprzężone, poprzez co literalnie wskazuje jakie niepełnosprawności występujące u dziecka są wspomagane poprzez wydawanie orzeczeń do kształcenia specjalnego będących podstawą do zorganizowania kształcenia specjalnego, a tym samym zindywidualizowania procesu kształcenia, dostosowania form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Poprzez niepełnosprawności sprzężone należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabo słyszącego, niewidomego lub słabo widzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności. Natomiast dla dzieci, którym stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, wydaje się orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego. Orzeczenia te są jednak wydawane nie wcześniej niż od momentu podjęcia przez dziecko rocznego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego (tzw. klasa ,,0").

Zgodnie ze zdiagnozowanym poziomem rozwoju małoletniego J.G. oraz wiekiem życia (ok. [...] roku w momencie złożenia wniosku) nie ma podstaw do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ani o potrzebie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego. W takiej sytuacji, przepisy przewidują wydanie opinii psychologiczno-pedagogicznej dla dziecka na podstawie której organizuje się pomoc psychologiczno-pedagogiczną na terenie przedszkola, bądź też innej placówki do tego uprawnionej, w tym poradni psychologiczno-pedagogicznej. CPP wskazuje, że zaproponowało dziecku oraz jego rodzicom pomoc przewidzianą przepisami, którą to rodzice odrzucili.

Na potwierdzenie trafności wydanej opinii Centrum Psychologiczno-Pedagogiczne dołączyło do akt pismo Kuratora Oświaty z dnia [...] r., który zajął tożsame stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dołączenie jako załącznika do skargi opracowania "Wczesne wspomaganie. Organizacja wsparcia i świadczenia socjalne".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, z w a ż y ł co następuje:

W pierwszej kolejności rozważenia wymagało zbadanie dopuszczalności skargi zarówno pod kątem kognicji Sądu jak i spełnienia wymogów formalnych skargi.

Przedmiotem zaskarżenia stała się opinia wydana w przedmiocie potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, podjęta w oparciu o art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z w/w przepisem, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych (art. 71b ust. 3a).

W przepisach ustawy o systemie oświaty przewidziano zatem dwie formy wyrażania stanowiska przez zespoły orzekające działające w poradniach psychologiczno-pedagogicznych – orzeczenia oraz opinie. Na konsekwentne rozróżnienie obu tych form wskazują także inne akty prawne, jak np. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. W stosunku do orzeczeń prawodawca wyraźnie określił tryb ich zaskarżenia. Art. 71b ust. 4 ustawy o systemie oświaty stanowi, że od orzeczeń, o których mowa w ust. 3, rodzice dziecka mogą złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia odwołanie do kuratora oświaty. Zasadę tą powtórzono w §17 ust. 1 w/w rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. Natomiast co do opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka procedura odwoławcza nie została uregulowana. Należało zatem ustalić, czy stronie podważającej trafność wydanej w tym przedmiocie opinii przysługuje prawo jej zakwestionowania, a w szczególności, czy legalność prawna takiej opinii może podlegać kontroli sądu administracyjnego.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przy czym stosownie do art. 3 § 2 w/w ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

W kontekście w/w unormowań, w ocenie składu orzekającego, przesądzenia wymagało, czy opinia wydana przez zespół orzekający działający w ramach poradni psychologiczno-pedagogicznej może być uznana za "inny niż określony w pkt 1-3 akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dot. uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).

W doktrynie przyjmuje się, że aby uznać dopuszczalność skargi na dany akt lub czynność w rozumieniu przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, akt lub czynność muszą mieć charakter zewnętrznym, tj. muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność. Charakter publicznoprawny dotyczy tych aktów i czynności państwowych i niepaństwowych jednostek organizacyjnych, które uprawnione są do prowadzenia działalności mieszczącej się w zakresie pojęcia "działalności administracji publicznej". Przy czym kryterium "z zakresu działalności publicznej" oznacza, że akt lub czynność zawiera element władztwa administracyjnego. Z kolei działanie władcze to takie, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną a adresat jest związany tym jednostronnym działaniem (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2008 r., s. 60-61).

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia

29 czerwca 2005 r., sygn. II GSK 96/05, do istoty aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należy to, że w sposób prawnie wiążący wpływają one na sytuację prawną określonego podmiotu prawa przez to, że wywołują określony skutek prawny, jakie obowiązujące prawo wiąże z danym aktem lub czynnością.

Oceniając według przedstawionych kryteriów zaskarżoną opinię Sąd uznał, że spełnia ona przesłanki umożliwiające uznanie jej za akt o którym mowa w art. 3

§ 2 pkt 4 p.p.s.a. Opinia w przedmiocie potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka jest kierowana do indywidualnego podmiotu, jest wydawana przez zespół orzekający działający w ramach poradni psychologiczno-pedagogicznej realizującej zadania z zakresu przepisów o systemie oświaty polegające na zapewnieniu i udostępnieniu szeroko rozumianego systemu oświaty, obejmującego, m.in. formę wczesnego wspomagania rozwoju dziecka (art. 2 ust. 4 w zw. z art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty). Niewątpliwie opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka ma charakter władczego, jednostronnego działania zespołu orzekającego. Opinia stanowiąca o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, wywołuje określone konsekwencje w sferze praw opiekunów dziecka, uniemożliwiając skorzystanie z tej formy pomocy jaką jest wczesne wspomaganie rozwoju dziecka prowadzone przez zespół wczesnego wspomagania. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 71b ust. 2a ustawy o systemie oświaty i § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 lutego 2009 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz. U. Nr 23, poz. 133), opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka stanowi podstawową przesłankę umożliwiającą powołanie zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Brak opinii wskazującej na potrzebę wczesnego wspomagania rozwoju dziecka zamyka możliwość podjęcia starań o objęcie dziecka tą formą wsparcia w ramach określonych przez w/w przepisy ustawy i rozporządzenia w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci.

Według art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.).

Z akt sprawy wynika, że zaskarżona opinia z dnia [...] została doręczona J.G. w dniu [...] r., a więc z pominięciem wcześniej ustanowionego przez nią pełnomocnika w osobie radcy prawnego M.K.. W związku z tym, że według oświadczenia pełnomocnika skarżącej sporna opinia została mu przekazana przez J.G. w dniu [...] r., złożenie przez pełnomocnika wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] r. należało uznać za dokonane w terminie. W dniu [...] r. listem poleconym nadano do Sądu skargę na w/w opinię z dnia [...] r., czym dochowano również terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Przed przystąpieniem do oceny zgodności z prawem zaskarżonej opinii wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny działając w ramach zakreślonych kompetencji wynikających z przepisów o charakterze ustrojowym (ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269) jak i przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest uprawniony do kontrolowania określonych działań organów w sferze administracji publicznej, tylko pod kątem ich zgodności z prawem. Sąd nie może zatem przy ocenie legalności danego aktu dokonać jej w oderwaniu od obowiązujących przepisów prawnych kierując się subiektywnym odczuciem słuszności lub celowości określonych rozwiązań. Ponadto, w sprawach wymagających wiedzy specjalistycznej, tak jak w niniejszej sprawie, w której co do meritum przesądzające jest stanowisko lekarzy, specjalistów określonych dziedzin, Sąd, co do zasady, nie może w tym zakresie dokonywać ustaleń własnych.

Kontrola będącej przedmiotem skargi opinii obejmować mogła przede wszystkim takie aspekty jak podstawę prawną jej wydania, spełnienie wymogów formalnych związanych z podjęciem takiej opinii zakreślonych przez obowiązujące przepisy prawa, spójność i logiczność zawartych w niej wywodów w kontekście należytego ich oparcia w powołanym i prawidłowo zebranym materiale dowodowym.

Intencją skarżącej było uzyskanie prawa do skorzystania przez jej syna ze wsparcia zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzenia psychoruchowego i społecznego, który funkcjonuje w Integracyjnym Przedszkolu Zdrowie do którego J.G. uczęszcza.

Zgodnie z art. 71b ust. 2a ustawy o systemie oświaty, w przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych, oraz w ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5 a także w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych, mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzania psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka, od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, prowadzonego bezpośrednio z dzieckiem i jego rodziną.

W oparciu o art. 71b ust. 7 pkt 1 ustawy o systemie oświaty Minister Edukacji Narodowej wydał w dniu 3 lutego 2009 r. rozporządzenie w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, określając w nim m.in. warunki organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Dokumentem uzależniającym prawo do skorzystania z tego typu wsparcia i w konsekwencji do skorzystania z pomocy zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o którym mowa w art. 71b ust. 2a ustawy o systemie oświaty, jest opinia o potrzebie wczesnego wspomagania. Opinia taka stanowi dla zespołu podstawę do ustalenia kierunków i harmonogramu działań w zakresie wczesnego wspomagania i wsparcia rodziny dziecka (§3 ust. 2 pkt 1 w/w rozporządzenia).

Stosownie do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w poradniach tych, w tym poradniach specjalistycznych, są organizowane i działają na zasadach określonych w rozporządzeniu, zespoły orzekające, które wydają, m.in. opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole (§2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia). W §14 i w §15 rozporządzenia określone zostały wymagania formalne jakie winna spełniać odpowiednio opinia uwzględniająca wniosek o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz opinia nieuwzględniająca takiego wniosku.

Jak wynika z powołanych wyżej aktów prawnych, co słusznie akcentowano w skardze, przesłankami uzasadniającymi wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka jest stwierdzenie niepełnosprawności dziecka przed podjęciem przez nie nauki w szkole i potrzeba pobudzenia psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka. Przesłanki te muszą występować łącznie.

Analiza zasad i form wsparcia określonych przepisami oświatowymi prowadzi również do wniosku, że istnienie niepełnosprawności i potrzeba pobudzenia psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka winna pozostawać w takim związku, który uzasadnia wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania i tym samym wdrożenia takich kroków jak powołanie zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i prowadzenie przez zespół działań w ramach indywidualnego programu wczesnego wspomagania.

Przyznać należy rację stronie skarżącej, że nie funkcjonuje definicja osoby niepełnosprawnej w rozumieniu przepisów prawa oświatowego i zespoły wydające opinie dotyczące potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka obowiązane są uwzględniać fakt posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności wydanego w trybie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92). Jednak posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie stanowi wystarczającej podstawy do wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. W tym miejscu należy jednocześnie zauważyć, że w zaskarżonej opinii, podlegającej kontroli Sądu, nie powołano się na argumentację związaną z pojęciem niepełnosprawności "w rozumieniu przepisów prawa oświatowego".

Z będącej przedmiotem zaskarżenia opinii nr [...] z dnia [...] r., Zespołu Orzekającego Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego w [...] wynika, że w ocenie Zespołu, pomimo, iż u dziecka J.G. lekarze specjaliści zdiagnozowali chorobę przewlekłą to rozwój [...]chłopca kształtuje się[...]. W sytuacji, w której rozwój psychoruchowy mieści się w granicach normy dziecko realizuje program przedszkolny taki sam jak pozostałe dzieci, z wykorzystaniem takich samych form i metod pracy, w warunkach dostosowanych do możliwości zdrowotnych dziecka. Jednocześnie w opinii wyjaśniono, że z uwagi na stan zdrowia dziecko ma prawo do zajęć specjalistycznych: [...]stymulujących jego rozwój.

Rolą zespołu orzekającego było rozważenie, czy pomimo niepełnosprawności J.G. i współistniejących z nią zaburzeń takich jak zaburzenia psychoruchowe, rozwoju mowy i języka oraz ekspresji mowy, uzasadnionym jest objęcie dziecka wsparciem zespołu wczesnego wspomagania. To właśnie specjaliści wchodzący w skład zespołu orzekającego, a więc psycholodzy, pedagodzy, lekarze oraz inni specjaliści mają za zadanie ocenić stopień rozwoju i pomocy jaką winno się kierować w stosunku do danego dziecka i jego rodziców (opiekunów). W niniejszej sprawie w skład zespołu orzekającego weszli[...]. Określenie członków wchodzących w skład zespołu było zatem nie tylko zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych ale i adekwatne do rozpoznanych u J.G. zaburzeń rozwojowych.

Sama opinia spełnia wymogi przewidziane w §15 ust. 2 w/w rozporządzenia zaś w części zawierającej uzasadnienie treści zajętego stanowiska odwołuje się do zgromadzonej dokumentacji medycznej.

Uzasadnienie opinii diagnostów z Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego wskazuje, że pomimo wystąpienia u J.G. niepełnosprawności związanej z rozpoznaną [...] pod postacią uogólnioną i zespołu [...] nie występuje u niego taki stan rozwoju, który wedle obecnych diagnoz i przyjętych kryteriów, kwalifikowałby go do objęcia wsparciem zespołu[...].

Tak więc pomimo, iż J.G. jest dzieckiem wymagającym szczególnej troski i współpracy rodziców ze specjalistami różnych dziedzin celem niezbędnej stymulacji jego rozwoju, której niewątpliwie potrzebuje, Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że kwestionowana opinia zespołu orzekającego Centrum Poradni Pedagogiczno-Psychologicznej narusza prawo.

System oświaty przewiduje różne formy wsparcia dla dzieci i młodzieży obejmujące także możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej, które realizowane są nie tylko w ramach placówek oświatowych (w przedszkolach) ale także w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. W zaskarżonej opinii, niezależnie od aspektów zasygnalizowanych w pkt 4 uzasadnienia, zespół orzekający uznał, że w przypadku J.G. adekwatne i celowe będzie korzystanie przezeń z nieodpłatnie świadczonych na terenie Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego zajęć terapii[...].

Ustosunkowując się do sformułowanego w skardze zarzutu odnoszącego się do nieobjęcia J.G. pełnymi uprawnieniami jakie by mu przysługiwały, gdyby był traktowany odpowiednio do swojego statusu jako dziecko niepełnosprawne oraz skutków braku pozytywnej opinii Centrum Pedagogiczno-Psychologicznego w zakresie objęcia wczesnym wspomaganiem jego rozwoju w odniesieniu do pozostałych dzieci z oddziału integracyjnego przedszkola do którego uczęszcza, Sąd stwierdził, że zarzuty te nie mogą stanowić podstawy do podważenia prawidłowości podjęcia kwestionowanej opinii, bowiem nie odnoszą się one do jej legalności prawnej lecz wyłącznie do konsekwencji - dotyczących także osób trzecich - związanych z wydaniem opinii o określonej treści.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.