Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2649/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi K P na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2018 r. znak [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Minister Zdrowia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., oraz art. 18 w zw. z art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, "u.p.e.a."),utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...]z dnia [...] listopada 2015 r., znak [...] zarzutów wniesionych przez K P.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Wojewoda [...]nałożył na K P, grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 700 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniej córki - J C - urodzonej [...] lipca 2013 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]i wezwał do jej uiszczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia. Jednocześnie Wojewoda [...]wezwał skarżącą do wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym do 29 lutego 2016 r. Dodatkowo ww. organ obciążył skarżącą opłatą w wysokości 69 zł za czynności egzekucyjne.

Zażaleniem z dnia 7 września 2015 r. skarżąca zaskarżyła ww. postanowienie.

Pismem z dnia 7 września 2015 r. wniosła zarzuty do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. PPWIS przekazał sprawę do PPIS, który postanowieniem z dnia [...]września 2015 r. uznał zarzuty nieuzasadnione. Pismem z dnia 5 października 2015 r. skarżąca zaskarżyła ww. postanowienie PPIS do PPWIS,który postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymał w mocy stanowisko wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Wojewoda uznał zarzuty za nieuzasadnione. Zażaleniem z dnia 9 listopada 2015 r. skarżąca za pośrednictwem Wojewody zaskarżyła ww. postanowienie Wojewody do Ministra Zdrowia.

W swoim zażaleniu skarżąca sformułowała zarzuty:

1) brak wymagalności obowiązku,

2) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

3) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

4) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego

Wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Organ zaznaczył, że postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie

do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. zaszczepienia małoletniego

dziecka, było prowadzone prawidłowo.

PPIS w [...]wydał [...]sierpnia 2015 r. tytuł wykonawczy [...].

a upomnieniem wezwał Skarżącą do wykonania szczepień u dziecka oraz zapłaty kosztów upomnienia, a także pouczył o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Pismem z 25 sierpnia 2015 r. PPIS wniósł do Wojewody

[...]o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, przesyłając jednocześnie tytuł wykonawczy.

Minister Zdrowia wskazał, że w związku z zarzutem braku wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym, wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ust. I ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011

r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem

Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora

Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach

i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje

Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Ponadto wskazał, że obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. I pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą

osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice).

W zażaleniu skarżąca podniosła, iż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego,

jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, dziecko – JC - nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego do szczepień. Brak takiego zaświadczenia w aktach sprawy wiąże się z niemożliwością stwierdzenia, że obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny. Mając na uwadze powyższe wskazanie skarżącej, podkreślić należy, iż to na skarżącej, jako rodzicu małoletniego dziecka i w związku z tym jego opiekunie prawnym na którym spoczywają określone obowiązki rodzicielskie - spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż skarżąca nie zgłosiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne. W aktach sprawy brak jest również zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych.

Organ wskazał, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonalny nie mogą być natomiast trudności w jego wyegzekwowaniu wiążące się z

takim działaniami adresatów obowiązku, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego

stanu rzeczy. Badanie kwalifikacyjne, którego brak według twierdzeń skarżącej - stanowi przeszkodę w uznaniu obowiązku szczepienia za wykonalny jest koniecznym elementem realizacji obowiązku szczepień. Szczepieniu może bowiem zostać poddane

takie dziecko, którego stan zdrowia pozwala na przeprowadzenie szczepienia. Natomiast z art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wprost wynika, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny, liczone od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza. Zatem egzekwowanie obowiązku szczepień oznacza równoczesne egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu. Nie można więc faktem nieprzeprowadzenia badania dziecka, którego matka odmówiła, uzasadniać niewykonalności szczepienia. Zarzut odnośnie niewykonalności obowiązku zaszczepienia dziecka z uwagi na niewykonanie badania kwalifikacyjnego do szczepień

w ocenie Ministra Zdrowia stanowi wyłącznie polemikę w tym zakresie i nie może być uznany za zasadny.

Odnośnie zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

Minister Zdrowia wskazuje, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż organem podejmującym czynności egzekucyjne w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest Wojewoda [...] , nie zaś, jak skarżąca wskazuje w zażaleniu - Powiatowy Inspektor Sanitarny. W związku z powyższym zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny nie zasługuje na uwzględnienie.

Minister Zdrowia celem uszczegółowienia podkreśla, że decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i wybór ten nie wymaga uzasadnienia. Katalog środków egzekucyjnych jest określony w art. la pkt. 12 lit. B ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i obejmuje: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń oraz przymus bezpośredni. Spośród w/w środków egzekucyjnych grzywna w celu przymuszenia jest najmniej uciążliwym ze środków. W przypadku postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym, zgodnie z art. 28 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, to

wierzyciel wskazuje organowi egzekucyjnemu środek egzekucyjny jego zdaniem skutecznie prowadzący do wykonania przez zobowiązanego tego obowiązku. Zastosowanie środka egzekucyjnego, którego użycie ma doprowadzić do realizacji obowiązku poprzez zagrożenie wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości finansowej

jest istotne w sprawie, gdyż nałożona na zobowiązanych grzywna nie stanowi kary za

niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanych od wykonania obowiązku szczepienia u dziecka. Podkreślenia wymaga,

iż wymierzona grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Mając powyższe okoliczności na względzie, Minister Zdrowia postanowił jak w

sentencji postanowienia.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła K P oraz K C wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania w całości.

Skarga K C została odrzucona mocą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2019 r. sygn. akt. VII SA/Wa 2649/18.

K P zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła brak wymagalności obowiązku wskazując, że jako podstawę prawną podano art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b, art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Ustawa ta w art. 17 ust. 10w punktach od I do 4 stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym

szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności

stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby,

3) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych

Zgodnie z powyższym przepisem Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w § 2 i § 3 określa rodzaj i zakres szczepień ochronnych. Dla szczepień wymienionych w tytule wykonawczym rozporządzenie to określa poszczególne terminy. Z podanych w rozporządzeniu terminów wynika zdaniem skarżącej, że jednoznacznie wynika, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W związku z tym moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł ponieważ dziecko skarżącej nie ukończyło jeszcze 6 roku życia. Moment wymagalności dla szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b wystąpi dopiero w 6 roku życia, a dla pozostałych szczepień w 19 roku życia.

W art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi określono, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej.

Skarżąca dalej podniosła, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Obowiązek musi wynikać z przepisów prawa, a me z dokumentów wychodzących poza ten zakres. Komunikaty Generalnego Inspektora Sanitarnego ze swej istoty wiążą jedynie jednostki mu podległe, nie zaś poszczególne osoby. Informacje zawarte w komunikacie mogą być jedynie traktowane jako wskazówki techniczne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych ale nie mogą stanowić określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

Podniosła, że zarzut nałożenia niewykonalnego obowiązku o charakterze niepieniężnym, godnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i

chorób zakaźnych u ludzi stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia

przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to

spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. W

dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko skarżącej - J C nie miała wykonanego badania kwalifikacyjnego.

Zarzuciła również prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny

(art. 33 pkt 9 u.p.e.a.) Zgodnie z ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarne organy inspekcji sanitarnej zostały powołane do sprawowania kontroli przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne (art. 4 ust. I powołanej powyżej ustawy). W ramach przysługujących im kompetencji są one również uprawnione do wydawania zarządzeń i decyzji lub występowania do innych organów o

ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych,

co wynika wprost z art. 5 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Itak, zgodnie z powyższą ustawą, powiatowy inspektor sanitarny jest uprawniony do wydania decyzji

nakładającej obowiązki na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego (art. 33 ust. I ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych). Ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje natomiast możliwości wydania decyzji dotyczących szczepień

ochronnych. Wynika to z faktu, że jak powyżej wskazano obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny - wynika on wprost z przepisów

prawa. Brak jest więc władczego rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej (powiatowego inspektora sanitarnego), w formie decyzji administracyjnej, które nakazywałoby poddać małoletnie dziecko szczepieniu ochronnemu. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, aby organem właściwym do prowadzenia egzekucji powyższego obowiązku niepieniężnego, w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o

postępowaniu egzekucyjnym w administracji był powiatowy inspektor sanitarny.

Organem posiadającym ogólna właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest bowiem wojewoda. Stąd też

toczące się przed organami inspekcji sanitarnej postępowanie w przedmiocie przymusowego wykonania obowiązku poddania małoletniego szczepieniu ochronnemu

było prowadzone przez niewłaściwy organ.

Zarzuciła także zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wskazała,

że wyznaczając wysokość grzywny organ nie wziął pod uwagę, że w stosunku do tego

samego zobowiązanego wystosował 2 postanowienia, każde ustalające grzywnę w wysokości 700 zł. Dodatkowo zobowiązany jest zmuszony zapłacić opłatę za wydanie każdego postanowienia w kwocie 68 zł. Łącznie daje to 1536 zł Nie można stwierdzić, że organ ustalając kwotę grzywny wybrał środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego,

bowiem nie wziął pod uwagę końcowej sumy jaką zobowiązany będzie musiał zapłacić.

Nie trudno sobie wyobrazić, że kwota 1536 zł dla 2 dzietnej rodziny może stanowić zbyt

dotkliwą grzywnę.

Nie bez znaczenia jest też fakt, że organ nie wziął pod uwagę sytuacji majątkowej zobowiązanego. Wniosek taki można wysnuć z uzasadnienia postanowienia, bowiem organ nie wykazał w ogóle czy i w jaki sposób zbadał sytuację majątkową zobowiązanego oraz możliwość zapłaty takiej a nie innej grzywny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta

sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego,

nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § I ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z

2018 r. poz. 1302), dalej "p.p.s.a.".

Sąd poddał ocenie legalność postanowienia Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2018 r.., utrzymującego w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015r. w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego i uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza

prawa.

Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. la pkt 7 u.p.e.a. organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych

w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. W myśl art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organem mającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w

zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda.

Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie obowiązkiem tym jest wynikający z art. 5 ust. I pkt I lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947 ze zm.) obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym

wymienionym w treści zaskarżonego postanowienia. Obowiązek wynika z wydanego na

podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz.

1086 ze zm.), w szczególności § 3 tego rozporządzenia. Jest on także konkretyzowany

komunikatami GIS w sprawie programu szczepień ochronnych na dany rok, wydawanymi na podstawie art. 17 ust. 11 ww. ustawy.

Wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego

zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. la pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m. in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja

bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo owołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, jak wynika z art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3, art 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr

212, poz. 1263 ze zm.). Ostatni przepis ustanawia domniemanie kompetencji właściwego miejscowo PPIS w tego rodzaju sprawach.

Zobowiązanym w takim postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. la pkt 20 u.p.e.a.). W rozpatrywanej sprawie podmiotem zobowiązanym są rodzice dziecka, co do których istnieje ustawowy obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym, o których mowa w art. 5 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W myśl tego przepisu w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742).

Na podstawie art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu

wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia wobec skarżącej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] w dniu [...] sierpnia 2015 r., tytułu wykonawczego.

Tytuł ten wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej skierowany do organu egzekucyjnego, który wszczął postępowanie egzekucyjne, doręczając zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny w

celu przymuszenia.

Zobowiązanej, na podstawie art. 33 § I u.p.e.a. przysługiwało uprawnienie do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, z którego - z zachowaniem terminu - skorzystała.

Zważyć przy tym należy, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § I pkt 1-7, 9 i 10, a- przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela W zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Postanowienie wierzyciela jest w postępowaniu egzekucyjnym zaskarżalne. Zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a., przysługuje na nie zażalenie. Środek ten w niniejszej sprawie został przez skarżącą złożony, a organ odwoławczy go nie uwzględnił, podtrzymując stanowisko wierzyciela. Stosownie zatem do art. 34 § 4 ww. ustawy organ egzekucyjny - Wojewoda [...], po otrzymaniu ostatecznego postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela mógł wydać postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, które następnie Minister Zdrowia jako organ II instancji utrzymał w mocy, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem.

Zdaniem Sądu, wskazane orzeczenie Ministra Zdrowia odpowiada prawu. Organ ten, działając na skutek zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniesionych przez skarżącą zarzutów dotyczących prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, ponownie zarzuty te poddał ocenie biorąc przy tym pod uwagę tryb uregulowany w ww. art. 34 u.p.e.a. W konsekwencji organ ten wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.

Wskazać należy, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie ich treść, przy czym - zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych

w art. 33 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do

rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku

do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Co równie istotne, zgodnie z omawianą

regulacją zasadą jest, że postanowienie organu egzekucyjnego winno być poprzedzone

ostatecznym postanowieniem wierzyciela, które w przypadkach wskazanych w. art. 34 ma charakter wiążący dla organu egzekucyjnego.

Skarżąca zgłosiła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 (brak wymagalności obowiązku), pkt 5 (niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym) oraz pkt 9

(prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ) oraz art. 7 § 2 u.p.e.a. (zastosowanie

zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego).

Zdaniem Sądu stanowisko odnośnie niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która według skarżącej była niedopuszczalna ze względu na brak uprawnień PPIS oraz nieistnienie obowiązku, jest całkowicie chybione.

Powtórzyć trzeba, że zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do jej zadań należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Jest to zatem regulacja przyznająca organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej kompetencje wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. la pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie bowiem z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana

w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji

administracyjnej.

Stosownie do art. 5 ust. I pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W art. 17 ust. 1 tej ustawy wskazuje się, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na

podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi. W myśl art. 17 ust. 10 pkt li pkt 2 cyt. ustawy minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia: m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym - uwzględniając

dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Przepis ten stanowi podstawę obowiązywania

rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych

szczepień ochronnych, w którym ustalono zakres obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach oraz w jakim okresie życia podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. W dalszej kolejności podnieść należy, że w oparciu o art. 17 ust. 11 cyt. ustawy, Główny Inspektor Sanitarny

ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami

dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust.

10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu istnieje i wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych,

w szczególności z cyt. wyżej rozporządzenia. Natomiast w ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego komunikacie o Programie Szczepień Ochronnych zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia; nie można z niego więc wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1312/13; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 628/15).

Wbrew zarzutom skargi, nie było zatem powodu, aby ustanowiony na podstawie powszechnie obowiązujących regulacji prawa obowiązek, nie mógł być wykonany. Mając natomiast na uwadze argumenty skarżącej odwołujące się do wynikającego z konstytucyjnych wolności człowieka uprawnienia pacjenta do. odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu w oparciu o art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta dodać należy, iż ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tego uprawnienia. Uprawnienie to jest wyłączone, jeżeli przepisy odrębne stanowią inaczej (art. 15 tej ustawy) a zatem, między innymi, w odniesieniu do szczepień ochronnych obowiązkowych z mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Odnosząc się do braku wymagalności ww. obowiązku wskazać należy, że nie świadczy o powyższym brak aktualnego badania kwalifikacyjnego spowodowany niestawiennictwem rodzica z dzieckiem we wskazanym podmiocie leczniczym. Zgodnie

z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u

ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim

badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być-. badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia

ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Powyższych uregulowań nie można

rozumieć inaczej niż, w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Nie można zatem skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego wynikający wyłącznie z faktu niestawiennictwa w podmiocie leczniczym. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, iż odmowa wzięcia w nim udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia. Jest zatem w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu jak już wspomniano nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Sąd zauważa przy tym, że system szczepień ochronnych jest tak skonstruowany, że bez badania kwalifikacyjnego, nie jest

możliwe wykonanie szczepienia. Taka konstrukcja ma zabezpieczyć podmiot poddawany procedurze uodpornienia, właśnie przed ewentualnymi niepożądanymi następstwami (których to obawia się skarżącą), jakie mogą wyniknąć, z podania szczepionki osobie o niekorzystnym w danej chwili stanie zdrowia. Inaczej mówiąc, badanie kwalifikacyjne ma ograniczyć do minimum możliwość podania szczepionki osobie, która nie powinna jej w tym akurat momencie otrzymać.

Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia, szczepienia wskazane w tytule wykonawczym są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko ww. chorobom, został określony w

ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach

i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program - w

zależności od kalendarzowego wieku dziecka.

Tym samym wbrew twierdzeniu skarżącej, PPIS w [...] uprawniony był do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania dziecka skarżącej szczepieniom ochronnym, w stosunku do których termin szczepienia upłynął.

Obowiązek szczepień ochronnych jest bowiem uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Co istotne, profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5

ww. rozporządzenia. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o

prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie

art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią

inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m. in. ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do

odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny

obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ww. ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 338/13 i z 4

lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1509/13).

W konsekwencji Sąd stwierdza, że ustawowy obowiązek poddania szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do córki skarżącej stał się wymagalny, a zarzuty wskazujące na prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez

niewłaściwy organ są w całości chybione.

W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m. in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa. Kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one prawa. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób nie naruszający zasad wyrażonych w powołanych przepisach kodeksu. Rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono bezspornie. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wystarczające i spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., organy w sposób "nie budzący wątpliwości przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wyjaśniły jaki jest przedmiot postępowania, w oparciu o jaką podstawę prawną jest ono prowadzone, a tym samym jaki jest zakres analizowanych ustaleń.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.

U. z 2018 r., poz. 1302), skargę -jako nieuzasadnioną - oddalił.