Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 457/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł.. 2. zasądza na rzecz J. S. od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] znak; [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. działając na podstawie § 17 ust. 1 w związku z § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) odmówił J. S. przyznania renty strukturalnej. Podnosząc w uzasadnieniu, że z godnie z przepisem § 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia, renty strukturalne przyznawane są do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty euro określone w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na uzyskiwanie rent strukturalnych lub do dnia, w którym suma beneficjentów osiągnie zakładany na 2008 rok wskaźnik wykonania tego planu określony w załączniku do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 roku w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (M.P. Nr 56, poz. 958) w części 11 Wdrożenie Planu - monitoring i ocena Planu, kontrola i sankcje finansowe, promocja w ust.11.4 Podstawowe wskaźniki monitorowania w tabeli nr 65. W związku natomiast z wpłynięciem do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosków o przyznanie rent strukturalnych w liczbie powodującej przekroczenie wyżej wskazanej sumy beneficjentów, Prezes Agencji korzystając z uprawnień wynikających z treści § 17 ust. 1 powołanego rozporządzenia podjął w dniu 28 lipca 2006 roku decyzję o wstrzymaniu z dniem 1 sierpnia 2006 roku przyjmowania wniosków o przyznanie rent strukturalnych.

Od powyższej decyzji J. S. wniósł odwołanie podnosząc, iż Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. odmówił przyznana renty strukturalnej z uwagi na przekroczenie sumy beneficjentów określonych w załączniku do Obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 roku. Wskazał jednak, że przekroczenie tego wskaźnika miało miejsce w ostatnich dniach lipca 2006 roku, a wniosek o przyznanie renty strukturalnej został złożony przed tym terminem, jednakże z powodu nie osiągnięcia wieku kwalifikującego do uzyskania renty strukturalnej (55 lat), decyzją z dnia 21 sierpnia 2006 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. odmówił przyznania renty strukturalnej. Po ukończeniu wieku 55 lat, w dniu 28 sierpnia 2006 roku skarżący złożył ponownie wniosek podnosząc, iż skoro pierwszy wniosek został złożony przed terminem, to powinien zostać uwzględniony przy określeniu liczby beneficjentów uprawnionych do otrzymania świadczenia.

Decyzją z dnia [...], nr [...], znak; [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 9 i art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 438/2001 z dnia 2 marca 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1260/1999 dotyczącego zarządzania i systemów kontroli udzielanej w ramach funduszy strukturalnych (Dz.U. L 063 z dnia 3 marca 2001, str. 21-43), art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 31, poz. 264 ze zm.), art. 1 pkt 1, art. 3 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1a oraz ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2006 roku o uruchamianiu środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (DZ.U. Nr 166, poz. 1611 ze zm.) i § 3 pkt 1, § 17 ust. 1, § 18 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...], odmawiającą J. S. przyznania renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż podstawę do uruchomienia w Polsce wsparcia rozwoju obszarów wiejskich stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003r., 229, poz. 2273 ze zm.), która stanowi transpozycję postanowień Rady (WE) Nr 1257/1999 oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1750/1999. Zgodnie natomiast z założeniami Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) opracowanego i uchwalonego dla państw Europy środkowo – wschodniej renty strukturalne są skierowane do rolników będących w wieku przedemerytalnym, podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników, którzy prowadzą działalność rolniczą w gospodarstwach rolnych będących ich własnością lub własnością ich małżonka, jeżeli zdecydują się na przekazanie gospodarstwa rolnego innemu rolnikowi albo następcy, zaś w wyniku tego przekazania żywotność gospodarstwa rolnego ulegnie poprawie. Uważa się, że żywotność ekonomiczna gospodarstwa rolnego uległa poprawie jeżeli grunty wchodzące w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego zostały przejęte na powiększenie gospodarstwa rolnego innego rolnika lub kilku rolników albo zostały przejęte w całości przez następcę. Przekazanie gospodarstwa rolnego może również służyć osiągnięciu celów nierolniczych lub być przekazane na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r., Nr 114, poz. 1191 ze zm.) określono natomiast szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych, o których mowa w art. 10-12 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 objętych PROW ( § 1 rozporządzenia). Zgodnie z treścią § 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia renty strukturalne są przyznawane do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty euro określone w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na uzyskiwanie rent strukturalnych lub do dnia, w którym suma beneficjentów osiągnie zakładany na 2008 rok wskaźnik wykonania tego planu określony w załączniku do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 roku w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (M.P. Nr 56, poz. 958) w części 11 "Wdrożenie Planu - monitoring i ocena Planu, kontrola i sankcje finansowe, promocja w ust.11.4 Podstawowe wskaźniki monitorowania" w tabeli nr 65". w związku z wpłynięciem do ARiMR wniosków o przyznanie rent strukturalnych w liczbie powodującej przekroczenie wskazanej wyżej sumy beneficjentów, Prezes Agencji podjął w dniu [...] decyzję o wstrzymaniu od dnia 1 sierpnia 2006 roku przyjmowania wniosków. Oznacza to, że podanie wnioskodawcy zostało przyjęte i rozpatrzone w niezbędnym zakresie, biorąc pod uwagę datę złożenia podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu, organ podkreślił, iż brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ ARiMR jest instytucją płatniczą działającą w oparciu o przepisy prawa o charakterze bezwzględnie obowiązującym, zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. Producent rolny składając natomiast pierwszy wniosek o przyznanie renty strukturalnej nie spełnił jednego z podstawowych warunków przyznania renty strukturalnej określonego w przepisie § 18 ust. 3 w związku z § 4 pkt 1 rozporządzenia tj. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej przed ukończeniem 55 roku życia. Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR działając w oparciu o przepis § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia odmówił przyznania wnioskodawcy renty strukturalnej., natomiast w dniu 28 sierpnia 2006 roku na żądanie strony (ponowny wniosek) organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej. Mając na uwadze przedstawione okoliczności organ odwoławczy uznał, iż brak jest podstaw do potraktowania drugiego wniosku jako zmiany wniosku pierwotnego. Złożone podania zawierające bowiem żądanie wszczęcia postępowania zainicjowały wszczęcie dwóch odrębnych postępowań w sprawie przyznania renty strukturalnej. Niedopuszczalne jest zatem przyznanie producentowi rolnemu renty strukturalnej tylko z uwagi na fakt, że występował dwukrotnie z żądaniem. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że w związku z wpłynięciem wniosków o przyznanie rent strukturalnych w liczbie powodującej osiągnięcie zakładanego na rok 2008 wskaźnika wykonania PROW dalsze prowadzenie postępowania zmierzającego do wydania postanowienia o spełnieniu warunków do przyznania renty, wprowadzałoby zainteresowanych rolników w błąd, powodując wyzbycie się przez nich gospodarstw rolnych pomimo braku możliwości późniejszego przyznania renty i naruszałoby zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Wydanie bowiem postanowienia o spełnieniu przez wnioskodawcę warunków do udzielenia renty strukturalnej, o którym mowa w § 20 ust. 4 rozporządzenia należałoby bowiem potraktować, jako informację o wydaniu w przyszłości decyzji administracyjnej o określonym brzmieniu, przy założeniu spełnienia określonych warunków. Odwołując się do treści § 17 rozporządzenia, stanowiącego podstawę niniejszego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z komunikatem Departamentu Obsługi Środków Towarzyszących z dnia 20 listopada 2006 roku w sprawie obsługi wniosków o przyznanie renty strukturalnej złożonych po dniu 31 lipca 2006 roku oraz stanowiskiem Departamentu Programowania i Analiz Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie trybu obsługi wniosków o przyznanie rent strukturalnych w sytuacji, gdy liczba beneficjentów nie osiągnęła jeszcze uprawniającego do wydania decyzji odmownych limitu w przyszłości, zasadne jest przyjęcie, że w zakresie uprawnienia do przyznawania, mieści się również możliwość odmowy przyznania renty. Stosownie natomiast do posiadanej wiedzy wszystkie środki przewidziane na działalność w ramach Planu Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2004-2006 zostały wyczerpane, przepis § 22 rozporządzenia ma zastosowanie wyłącznie w ramach PROW 2004-2006, a przyjęcie, że ma on bezwzględne zastosowanie doprowadziłoby do sytuacji, w której środki z PROW na lata 2007-2013 byłyby wypłacane według zasad nieobowiązujących.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Ł. narusza jego interes prawny i ekonomiczny oraz art. 10 i 11 Rozporządzenia Rady Wspólnoty Europejskiej Nr 1257/99 z dnia 17 maja 1999 roku w sprawie wsparcie rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF), art. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej i zawiera błędną wykładnię przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonych decyzji - § 17 ust. 1 § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Podnosząc zarzut naruszenia § 20 ust. 4, § 21 w związku § 22 rozporządzenia, także art.6, art.7, art. 11, art. 12 i art. 77 § 1 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżący wyraził pogląd, że przepisy art. 10-12 rozporządzenia Rady WE powinny być stosowane bezpośrednio, a przepisy krajowe zwłaszcza rozporządzenia Rady Ministrów nie mogą być sprzeczne z przepisami rozporządzenia Rady WE. Powołując się na treść art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej skarżący podkreślił, iż przepis ten ma charakter normy kompetencyjnej i nie zawiera upoważnienia do wydania "decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej". Organy orzekające w niniejszej sprawie błędnie natomiast przytaczają brzmienie § 3 ust. 1 rozporządzenia i pomimo obowiązku wynikającego z treści § 20 ust. 4 zaniechały wydania postanowienia o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej. Ogólnikowe natomiast informacje Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które doręczono organowi pierwszej instancji jeszcze przed datą złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej w ocenie skarżącego nie dotyczą rozpoznawanej sprawy i nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć. Podniósł, iż organy obu instancji nie wyjaśniły na jakiej podstawie uznały, że wniosek, który został przyjęty i zaewidencjonowany był w grupie wniosków przekraczających zakładany wskaźnik sumy beneficjentów przyjmując bezpodstawnie, niezgodnie ze stanem faktycznym, że złożony w dniu 25 lipca 2006 roku wniosek o przyznanie renty strukturalnej został zweryfikowany i wydana została decyzja o odmowie przyznania renty strukturalnej, która jakoby uzyskała walor prawomocności. Skarżący podkreślił, że wniosek z dnia 25 lipca 2006 roku jest tożsamy z ponowionym wnioskiem złożonym z dniu 28 sierpnia 2006 roku, którego celem było pozyskanie renty strukturalnej, a więc postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej powinno zostać wszczęte w dniu 25 lipca 2006 roku tj. przed datą zamknięcia przez Prezesa ARiMR możliwości przyznawania rent strukturalnych

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tak zakreślonej kognicji Sąd dopatrzył się uchybień, które musiały skutkować uchyleniem zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Renty strukturalne są elementem wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej, uregulowanym w rozporządzeniu Rady WE Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z dnia 26 czerwca 1999 roku P. 0080-0102).

Wskazane wyżej rozporządzenie Rady WE, z racji swego charakteru jest bezpośrednio skuteczne (tj. w przeciwieństwie do dyrektyw nie wymaga implementacji do krajowego porządku prawnego), wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej stało się częścią polskiego porządku prawnego i obowiązuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (jako państwa członkowskiego) bez konieczności odrębnego jego wprowadzania do wewnętrznego porządku prawnego w drodze ratyfikacji czy inkorporacji przez organ państwa członkowskiego.

Przepis art. 10 rozdziału IV – "Wcześniejsze emerytury" rozporządzenia Rady WE Nr 1257/1999 określa zasady i warunki przechodzenia przez rolników na wcześniejsze emerytury w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego i zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej, zaś w załączniku ustalono maksymalne kwoty wsparcia ze strony Wspólnoty (art. 12 rozporządzenia). Przesłankami uzyskania renty strukturalnej w art. 12 rozporządzenia Rada WE uczyniła:

- zaprzestanie całkowicie wszelkiej działalności komercyjnej; wnioskodawca może jednak kontynuować niekomercyjną działalność rolną i zachować użytkowanie budynków,

- ukończenie 55 lat, ale przed osiągnięciem normalnego wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa oraz

- prowadzenie działalności rolniczej przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa.

Artykuł 37 ust. 4 powoływanego rozporządzenia Rady WE ustanawia jednocześnie dla państw członkowskich uprawnienie do wprowadzenia dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, pod warunkiem jednak, że warunki te będą zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi w przedmiotowym rozporządzeniu. Celem rozporządzenia jest natomiast zmodernizowanie gospodarstw rolnych i poprawa ich rentowności (pkt 17 preambuły rozporządzenia).

Ustawą z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, polski ustawodawca ustalił zadania i właściwości jednostek organizacyjnych, odpowiedzialnych za wdrożenie działań Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Korzystając zaś z uprawnienia określonego w art. 37 ust. 4 rozporządzenia Rady WE, rozporządzeniem wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej we art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, uregulowano postępowanie o przyznanie renty strukturalnej oraz ustanowiono bardziej restrykcyjne warunki przyznawania wsparcia rent strukturalnych.

Postępowanie w przedmiocie rent strukturalnych ma charakter wieloetapowy. Organ przeprowadza weryfikację wniosku rolnika i jeżeli stwierdza, że wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-3, 6 i 7, § 11 i jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków (§ 20 ust. 4 rozporządzenia). W terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej.

Jeżeli zaś w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika lub nie zostały spełnione wymagania wskazane w § 4 pkt 1-3, 6 i 7, § 11 powoływanego rozporządzenia Rady Ministrów, to kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej (§ 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów).

Samo postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną (§ 18 ust. 1 pkt 1 powoływanego rozporządzenia Rady Ministrów). Do tego wniosku, stosownie do § 18 ust. 5, dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej.

Warunkiem otrzymania renty strukturalnej jest więc spełnienie, wskazanych w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich warunków. Zgodnie z tymi przepisami rentę przyznaje się producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną, prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli łącznie spełnia warunki ustanowione w § 4 wskazywanego rozporządzenia.

W niniejszej sprawie organy obydwu instancji rozpatrzyły negatywnie wniosek J. S. o przyznanie renty strukturalnej. Jednakże jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazały § 17 ust. 1 w związku z § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Przepis § 17 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzje administracyjne w sprawach przyznania, zawieszenia i zmniejszenia rent strukturalnych. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia, renty strukturalne przyznawane są do w wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty euro określonej w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na uzyskiwanie rent strukturalnych lub do dnia, w którym suma beneficjentów osiągnie zakładany na 2008 roku wskaźnik wykonania tego planu.

Z treści uzasadnienia decyzji organów nie wynika, aby przeprowadzały one rozważania merytoryczne, w zakresie spełnienia przez skarżącego przesłanek decydujących o prawie przyznania renty strukturalnej, opierając się jedynie na ustaleniu, że doszło do przekroczenia limitu dostępnych środków przeznaczonych na renty strukturalne.

Takie postępowanie budzi szereg wątpliwości. Przede wszystkim wskazać należy, że jako podstawę odmowy przyznania skarżącemu renty strukturalnej organ przyjął ustalenie, że wyczerpane zostały wszystkie środki przewidziane na finansowanie rent strukturalnych w ramach Planu Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2004 – 2006, do daty złożenia przez zainteresowanego w dniu 28 sierpnia 2006 r. Wskazano w związku z tym, że – jak uzasadnił to organ – "co prawda liczba beneficjentów nie osiągnęła jeszcze uprawniającego do wydania decyzji odmownej limitu, o którym mowa w § 3 pkt 1 rozporządzenia, ale liczba przyjętych wniosków implikuje przekroczenie tego limitu w przyszłości".

Jednocześnie z akt administracyjnych nie wynika by organy administracji, decydując o odmowie przyznania renty strukturalnej, dysponowały danymi, które uzasadniałyby twierdzenie, iż faktycznie brak jest środków na pokrycie przyznawanych rent strukturalnych. Swoje ustalenia w tym zakresie organ oparł jedynie na niczym nie popartym przekonaniu, że dostępne w dniu wydawania decyzji środki finansowe na ten cel są niewystarczające. Nie przedstawił jakiegokolwiek wyliczenia, z którego można byłoby wnosić, że brak środków finansowych rzeczywiście miał miejsce. Takie działanie uznać należy za naruszające podstawowe zasady postępowania administracyjnego, tj. zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7) i zasadę przekonywania (art. 11). Pierwsza z tych zasad nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczególnych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Nakładają one bowiem na organ administracji obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Jedynie na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.). Z kolei zasada przekonywania, nakłada na organy administracji publicznej obowiązek dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, wskazuje na konieczność wyjaśnienia stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Obowiązki organu wynikające z tej zasady dotyczą m.in. przekonującego uzasadnienia treści decyzji pod względem prawnym i faktycznym (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ogólne i nie poparte przekonującymi dowodami i argumentami stwierdzenie o braku środków na finansowanie rent strukturalnych jest niewystarczające. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, ażeby należycie ustalić wszelkie okoliczności faktyczne (art. 7 i 77 k.p.a.). Powyższy obowiązek dotyczy zatem nie tylko ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba zainteresowana w świetle przepisów regulujących przyznawanie rent strukturalnych, ale również i postępowania wyjaśniającego dotyczącego pozostałych okoliczności, decydujących o odmowie przyznania takiego świadczenia. W tym przypadku ustaleń w przedmiocie dysponowania środkami na finansowanie rent strukturalnych, poprzez ustalenie faktycznych danych, obrazujących ilość wypłaconych dotychczas rent, granicznych kwot i liczby beneficjentów. Dopiero takie ustalenia mogłyby stanowić ewentualną podstawę odmowy przyznania renty strukturalnej skarżącemu, z powołaniem się na wskazane w zaskarżonej decyzji argumenty.

Podnieść ponadto należy, że wywodzenie, iż wprawdzie liczba beneficjentów nie osiągnęła jeszcze limitu uprawniającego do wydania decyzji odmownej, o którym mowa w § 3 pkt 1 rozporządzenia, ale liczba przyjętych wniosków wskazuje, iż limit ten zostanie przekroczony w przyszłości jest nieprawidłowe. Nie sposób bowiem przyjąć, że wszystkie dotychczas złożone, a jeszcze nierozpoznane wnioski, zostaną rozstrzygnięte pozytywnie i wnioskodawcom przyznana zostanie renta strukturalna. Skoro wnioski te nie zostały jeszcze merytorycznie rozpoznane i nie ustalono nawet, czy wnioskodawcy spełniają wymogi do przyznania renty strukturalnej, to nieuprawnionym jest twierdzenie, że liczba złożonych wniosków "implikuje" przekroczenie limitu środków na ten cel. Sam wpływ określonej liczby wniosków o przyznanie renty strukturalnej, nie stanowi jeszcze podstaw do uznania, że nastąpi przekroczenie zakładanego wskaźnika wykonania planu przyznawania rent strukturalnych. Przekroczenie wskaźnika jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, i w związku z tym nie może ono stanowić podstawy przyjętych przez organ ustaleń do odmowy przyznania renty strukturalnej.

Uwadze Sądu nie mogło także umknąć, iż ani rozporządzenie Rady EW nr 1257/1999, ani rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nie przewidują terminu składania wniosków o rentę strukturalną. Terminu takiego nie przewidują również przepisy regulujące postępowanie administracyjne. Wobec tego odmowa przyznania renty tylko na tej podstawie nie znajduje żadnego uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów prawa. Dodatkowo należy podkreślić, iż organy administracji obydwu instancji w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć powoływały się na decyzje Prezesa Agencji z dnia [...] o wstrzymaniu od dnia 1 sierpnia 2006 roku przyjmowania wniosków, której to decyzji brak w aktach sprawy. Organ I instancji nazywa ten akt właśnie decyzją, organ odwoławczy mówi już o komunikacie Prezesa Agencji. Organy administracji nie wskazały jednocześnie żadnego publikatora, w którym przedmiotowa decyzja ( komunikat ) miałaby zostać opublikowana. W ten sposób nie tylko strona postępowania, ale także sąd administracyjny zostały pozbawione możliwości poznania motywów, którymi kierowały się organy administracji wydając zaskarżone decyzje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dostrzega zarazem podstawy prawnej do wydania przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzji administracyjnej ( komunikatu ) mocą, którego wyłączone zostaje prawo osób dysponujących zdolnością do czynności prawnych i spełniających wszystkie warunki ustawowe do złożenia skutecznego wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne.

Ponieważ kwestia odmowy przyznania renty strukturalnej, w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie renty po terminie wyznaczonym tą decyzją (komunikatem) z dnia 28 lipca 2006 roku o wstrzymaniu przyjmowania wniosków, była jedyną w przedmiocie której organy wypowiedziały się w motywach decyzji, rozważanie innych przesłanek warunkujących przyznanie renty strukturalnej, uznano na tym etapie sprawy za przedwczesne. Organom pozostaje zatem do wyjaśnienia spełnienie przez skarżącego pozostałych warunków nabycia renty strukturalnej – stosownie do obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a.

Wobec powyższych ustaleń organy rozpoznając ponownie sprawę winny uwzględnić wytyczne wskazane w treści uzasadnienia wyroku, w szczególności dokładnie zbadać i ustalić faktyczne wykorzystanie dostępnych środków finansowych na renty strukturalne, dokonać ustalenia w przedmiocie spełnienia przez skarżącego warunków do przyznania mu renty strukturalnej i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Niezależnie jednak od treści decyzji organy uzasadnią ją zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. przedstawiając uzasadnienie faktyczne i prawne zapadłej decyzji z wszechstronnym rozważeniem okoliczności faktycznych i prawnych.

Naruszenie przepisu art. 107 § 3 K.p.a. niezależnie od innych uchybień procesowych stanowi samoistną podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) i litera c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Z uwagi natomiast na charakter prawny rozstrzygnięcia (nie ma przymiotu wykonalności), nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie jego wykonania, w trybie art.152 p. p. s. a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.