Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 234/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: par. 2 ust. 1, par. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 133 poz 1123
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: W sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własność, gdyż te sprawy należą do właściwości sądu powszechnego.

TEZY

W sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własność, gdyż te sprawy należą do właściwości sądu powszechnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Cezary Pryca, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Andrzeja K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2004 r. sygn. akt 6/II SA 3046/03 w sprawie ze skargi Andrzeja K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 4 lipca 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 września 2004 r. oddalił skargę Andrzeja K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 4 lipca 2003 r. w przedmiocie odmowy zarejestrowania samochodu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, iż umową kupna-sprzedaży Andrzej K. nabył od Bogdana S. samochód marki Audi 2,4; rok produkcji 1999; nr silnika (...) o numerze rejestracyjnym (...). Z dokumentów wynikało, że Bogdan S. nabył ten samochód w dniu 4 lutego 2002 r. na przetargu przeprowadzonym przez Agencję Mienia Wojskowego Oddział Terenowy w N. W protokole z przetargu dane identyfikacyjne pojazdu zostały podane jak w umowie kupna-sprzedaży.

W związku ze złożonym przez Andrzeja K. wnioskiem Burmistrz Gminy W.-W. decyzją z dnia 14 maja 2002 r. wydał decyzję o rejestracji tego samochodu. Ponieważ w wyniku badań technicznych pojazdu do zaświadczenia wpisano nr nadwozia z trzecią literą "U" czyli odmiennie niż w umowie, gdzie figurowała litera "V". Andrzej K. zwrócił się do Wydziału Komunikacji W.-W. o zmianę w dowodzie rejestracyjnym tej litery.

W związku z uzyskaniem przez Starostę w K. informacji z Agencji Mienia Wojskowego Oddział Terenowy w B., że Oddział Terenowy w N., który miał sprzedać w drodze przetargu samochód Bogdanowi S. nie istnieje, postanowieniem z dnia 17 maja 2002 r. wznowiono z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji samochodu na nazwisko Bogdana S.

Burmistrz Gminy W.-W. uzyskawszy powyższą informację postanowieniem z dnia 3 lipca 2002 r. wznowił postępowanie w sprawie rejestracji samochodu Andrzeja K., które następnie postanowieniem z dnia 4 lipca 2002 r. zawiesił.

Starosta w K. decyzją z dnia 3 października 2002 r. uchylił decyzję o rejestracji pojazdu na nazwisko Bogdana S. Przeciwko Bogdanowi S. i Piotrowi M. zostało wszczęte przez Prokuraturę Rejonową w K. postępowanie karne w sprawie podrobienia dokumentów – protokołu przetargu i rachunku zakupu.

Burmistrz Gminy W.-W. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2002 r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie rejestracji samochodu na nazwisko Andrzeja K. i decyzją z dnia 31 grudnia 2003 r. (...) na podstawie art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ oraz art. 145 par. 1, art. 149 par. 1 i art. 151 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 30 poz. 168/, uchylił własną decyzję z dnia 14 maja 2002 r. o rejestracji samochodu marki Audi A6 2,4; (...) oraz odmówił rejestracji tego pojazdu.

W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji wskazał, iż skutkiem informacji jaka wpłynęła do Starosty w K. o nieistnieniu Agencji Mienia Wojskowego Oddział Terenowy w N. organ ten uchylił swoją wcześniejszą decyzję o rejestracji pojazdu na nazwisko Bogdana S. Tak więc Bogdan S. sprzedał przedmiotowy samochód Audi A6 skarżącemu Andrzejowi K. na podstawie sfałszowanej umowy nabycia pojazdu oraz posiadanego dowodu rejestracyjnego. W związku z tym nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /Dz.U. nr 133 poz. 1123/.

Od decyzji tej Andrzej K. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz art. 7, 169 i 341 Kc i art. 7 Kpa, a także art. 21 Konstytucji RP. Andrzej K. wskazał, że nabył samochód na podstawie ważnego dowodu rejestracyjnego zbywcy i jego dowodu osobistego. W samochodzie nie stwierdzono żadnych przeróbek w numeracji fabrycznej, a sam pojazd nie był poszukiwany jako skradziony. Tym samym pojazd nabyto w dobrej wierze w rozumieniu art. 169 Kc. Zaskarżona decyzja naruszyła także art. 7 Kpa przez nieuwzględnienie słusznego interesu strony i art. 21 Konstytucji RP stanowiący o ochronie prawa własności. Zdaniem skarżącego, skoro przy zakupie samochodu wykazał się należytą starannością, to pojazd powinien być zarejestrowany.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 4 lipca 2003 r. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Kolegium stwierdziło, że Bogdan S. i Piotr M. podrobili dokumenty o nabyciu przedmiotowego samochodu na przetargu od Agencji Mienia Wojskowego Oddział Terenowy w N., która w rzeczywistości nie istniała. Sfałszowane dokumenty nie mogą stanowić podstawy do rejestracji pojazdu zgodnie z art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Także w myśl par. 2 ust. 1 i par. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, dokumenty nieprawdziwe nie mogą stanowić podstawy do rejestracji, gdyż jedynie orzeczenie sądu powszechnego może stwierdzić, czy skarżący stał się, czy też nie właścicielem na podstawie art. 169 Kc, zaś organ administracji nie jest uprawniony do stwierdzenia tytułu własności pojazdu. Z kolei kwestia dołożenia należytej staranności przez skarżącego przy nabyciu samochodu, była w sprawie o wznowienie postępowania nieistotna.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Andrzeja K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 72 ust. 1 i art. 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Wskazując na powyższą podstawę wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ rejestrujący samochód w K. powinien przy pomocy czynności sprawdzających zweryfikować dokumenty, które przedłożył przy rejestracji Bogdan S., a skoro tego nie zrobił to istnieje podejrzenie przestępczego współdziałania pracownika tego organu ze zbywcą pojazdu. Sąd administracyjny nie powinien sankcjonować działalności przestępczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumenty wskazane w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę przy uwzględnieniu art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ wskazał, iż przepis art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym określa dokumenty na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu.

W myśl art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, który w celu rejestracji składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego dołącza /par. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów/: 1/ dowód własności pojazdu, 2/ kartę pojazdu, jeżeli była wydana, 3/ dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, 4/ świadectwo oryginalności, jeżeli jest wymagane, oraz tablice /tablicę/ rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium RP.

Powołany przepis rozporządzenia nie przewiduje, jako dowodu potwierdzającego własność pojazdu dowodu jego rejestracji, albowiem o tym kto jest właścicielem pojazdu nie decyduje wpis w dowodzie rejestracyjnym, lecz dokumenty poświadczające prawo własności wymienione w par. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /por. wyrok SN z dnia 2 czerwca 2004 r. IV 449/03 - nie publ./. Sąd stwierdził, iż prawdziwość dowodów rejestracyjnych nie ma znaczenia dla zdolności rejestracyjnej pojazdu, gdyż zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o ruchu drogowym rejestracji można dokonać m.in. na podstawie dowodu własności określonego w par. 4 powołanego rozporządzenia. Skoro zbywca Zbigniew S. nie posiadał dowodu własności pojazdu, to nie mógł przenieść na nabywcę prawa, którego nie posiadał.

Decyzja wydana przez Starostę w K., o rejestracji samochodu na nazwisko Bogdana S., podlegała uchyleniu na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego bowiem była oparta na dokumencie, który okazał się fałszywy /art. 145 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego/. Konsekwencją tego musiało być uchylenie decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego, a ponieważ nie przedłożył on dowodu własności samochodu także odmowa powtórnej rejestracji. Nie zostały bowiem spełnione ustawowe przesłanki zarejestrowania samochodu. W ocenie Sądu decyzja odmawiająca skarżącemu rejestracji nie naruszyła prawa. To, że skarżący powołał się na swą dobrą wiarę przy zakupie samochodu jest nieistotne, gdyż organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w celu przeniesienia własności pojazdu, albowiem należy to do właściwości sądu powszechnego. Także ustalenie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego /art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego/ należy do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują rejestracji pojazdów na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Andrzeja K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania: art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./, par. 2 ust. 1 i par. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /Dz.U. nr 133 poz. 1123/ oraz przepisów prawa materialnego: art. 7, 169 par. 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazując na powyższe podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż Sąd I instancji nie odniósł się do nabycia przez niego prawa własności samochodu na podstawie art. 169 Kodeksu cywilnego, gdyż objął on go w posiadanie. Brak jest także jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się do dobrej bądź złej wiary nabywcy. Autor skargi kasacyjnej nie godzi się ze stwierdzeniem, że wystawienie dowodu rejestracyjnego na rzecz poprzedniego posiadacza jest w tej sprawie bez znaczenia. Fakt ten bowiem umocnił przeświadczenie skarżącego o tym, że zbywca miał pełne prawo do rozporządzania pojazdem i był jego właścicielem.

Uzasadniając zarzut powołanych w podstawie skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego podniesiono, że par. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji pojazdów jako dowód własności wymienia umowę sprzedaży, której ważność nie została zakwestionowana. Skoro do wniosku o rejestrację pojazdu dołączono tę umowę oraz dowód rejestracyjny tego pojazdu to decyzja odmawiająca jego rejestracji jest nieuzasadniona. Postępowanie organów narusza art. 21 Konstytucji RP, z którego wynika zasada ochrony prawa własności przez Rzeczpospolitą Polską. Odmowa rejestracji pojazdu stanowiącego własność powoduje, że odmowa ta jest ochroną blankietową i właścicielowi uniemożliwia de facto korzystanie ze swojej własności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w par. 2 art. 183. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, których naruszenia dopuścił się Sąd, określenia jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienie zarzutu naruszenia, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazanie dodatkowo, że wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanemu prawnikowi zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

W świetle art. 174 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że naruszenie prawa przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, a niewłaściwe zastosowanie to tzw. błąd w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej /por. postanowienie SN z dnia 15 października 2001 r. I CKM 102/99 - nie publ./.

Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 jest naruszenie przez Sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który miał mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną wniesioną w rozpoznawanej sprawie należy na wstępie zauważyć, że skarżący nie powołał art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co jednak nie stanowiło przeszkody do nadania jej prawidłowego biegu, gdyż treść zarzutu wskazuje, że oparł on skargę na podstawach z art. 174 ustawy.

W skardze kasacyjnej skarżący nie określił sposobu naruszenia prawa materialnego lecz ograniczył się do podniesienia zarzutu naruszenia art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./, par. 2 ust. 1 i par. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /Dz.U. nr 133 poz. 1123/ jako naruszenia przepisów postępowania pomimo, iż są to przepisy prawa materialnego. Jako naruszenie przepisów prawa materialnego wskazał art. 7, 169 par. 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 21 Konstytucji.

Poszukując podstaw i elementów skargi kasacyjnej przedstawionych nieprecyzyjnie i opisanych w jej uzasadnieniu Sąd przyjął, że jej podstawę stanowi zarzut naruszenia wskazanych przepisów aktów prawnych, jako przepisów prawa materialnego, a nie jak podał w skardze kasacyjnej skarżący prawa procesowego.

Powołanie w podstawie skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu art. 7 Kodeksu cywilnego, a w jej uzasadnieniu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wobec oczywistej sprzeczności uczyniło niemożliwym dokonanie jego oceny.

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie jest niesporne, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany przez osobę, która nie posiadała dowodu własności pojazdu, gdyż dokument potwierdzający nabycie tego pojazdu w drodze przetargu był sfałszowany. Nie była ona zatem właścicielem pojazdu. Zawierając ze skarżącym umowę sprzedaży-kupna osoba ta nie mogła na niego przenieść prawa własności tego pojazdu. W związku z powyższym umowa kupna pojazdu, na podstawie której skarżący dokonał transakcji, nie może być uznana za dowód własności pojazdu o którym mowa w par. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów.

Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skoro nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do zarejestrowania samochodu to wydana w sprawie decyzja prawa nie narusza.

Bez znaczenia w sprawie jest okoliczność, że skarżący dokonując zakupu samochodu dopełnił należytej staranności i nie działał w złej wierze. Sąd I instancji trafnie wskazał, iż w sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą jego własność, gdyż te sprawy należą do właściwości sądu powszechnego. W tej sprawie przepis art. 169 Kodeksu cywilnego nie był stosowany. Powołany przez stronę w skardze kasacyjnej zarzut jego naruszenia jest zatem niezasadny.

Jako chybiony ocenić należy zarzut dotyczący naruszenia zasady poszanowania własności wyrażonej w art. 21 Konstytucji RP. Nie można mówić o naruszeniu tego przepisu skoro organy stosujące przepisy prawa w tej sprawie zastosowały je prawidłowo.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.