Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1047/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 i art. 30
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 kwietnia 2017 r., po rozpatrzeniu wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił w części własną decyzję z dnia 21 listopada 2016 r. i stwierdził, że w obecnym stanie rzeczy zadłużenie z tytułu składek wskazane w pierwotnej decyzji z dnia 21 listopada 2016 r. wygasło częściowo na skutek przedawnienia, w związku z czym zadłużenie wynikające z odpowiedzialności S. B. określone decyzją z dnia 31 grudnia 2013 r. wynosi na dzień 24 kwietnia 2017 r.- 3.466,67 zł (należności główne); 2.410,00 zł (odsetki za zwłokę na dzień 31 grudnia 2013 r.); 70,40 zł (koszty upomnienia) i dotyczy łącznie okresu od grudnia 2007 r. do maja 2008 r.; w pozostałym zaś zakresie, tj. co do orzeczenia o braku przesłanek pozwalających na umorzenie przedmiotowego zadłużenia z tytułu składek, organ utrzymał ww. decyzję w mocy.

Podstawę prawna wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 poz. 963 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako s.u.s.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił m.in., że decyzją z dnia 31 grudnia 2013 r. S. B. został zobowiązany jako Prezes Zarządu "A" Spółki z o.o. w R. do opłacenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Dnia 25 sierpnia 2014 r. do Zakładu wpłynął skierowany do Sądu Okręgowego

w [...] wniosek S. B. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W jego treści jako najdalej idący wniosek wskazano na uchylenie decyzji, ewentualnie wniesiono o umorzenie całości należności wynikających z omawianej decyzji przenoszącej obowiązek na członka zarządu.

Ustosunkowując się do odwołania w zakresie wniosku o umorzenie całości należności z tytułu składek, dnia 29 września 2014 r. Zakład wydał postanowienie zawieszające postępowanie z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując na pierwszeństwo zakończenia postępowania w sprawie odwołania od decyzji.

W związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 9 czerwca 2015 r. (sygn. akt [...]) i wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 24 lutego 2016 r. (sygn. akt [...]) możliwe stało się podjęcie postępowania administracyjnego w zakresie wniosku S. B. o umorzenie należności wynikających z decyzji z dnia 31 grudnia 2013 r.

Tym samym, postanowieniem z dnia 4 lipca 2016 r. podjęto postępowanie w tej sprawie, a następnie wydaną tego samego dnia decyzją odmówiono wszczęcia postępowania w zakresie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w oparciu

o postanowienia, między innymi art. 30 i art. 28 ust. 3 a i 3 b s.u.s.

Po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, decyzją Zakładu z dnia 21 listopada 2016 r. odmówiono zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek na wskazane tamże fundusze.

Nie zgadzając się z decyzją S. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 3 s.u.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika, wynikających z decyzji ustalającej odpowiedzialność S. B. za zobowiązania spółki, podczas gdy wykazane zostało wystąpienie stanu całkowitej nieściągalności składek wskutek zaprzestania działalności oraz braku majątku osoby trzeciej (zobowiązanego), z którego można egzekwować należności.

Na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Zakład ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na podjęcie decyzji w sprawie umorzenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia 28 kwietnia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomniał o obowiązku rozliczania składek na poszczególne fundusze i ich terminowym przekazywaniu spoczywającym wyłącznie na płatniku (spółce "A"). Organ podniósł, że członkowie organów zarządzających osobą prawą obowiązani są do zapoznania się z całokształtem przepisów z zakresu opłacania składek na poszczególne fundusze oraz zobowiązane są na bieżąco monitorować stan konta płatnika w ZUS.

W związku z powstałym zadłużeniem składkowym płatnika Zakład zobowiązany był do wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność na S. B. jako członka zarządu tej spółki.

Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest wyłącznie sprawa ewentualnego spełnienia przesłanek umorzeniowych określonych w art. 28 ust. 1-3 s.u.s., i wskazał, że postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie odpowiedzialności S. B. za zobowiązania składkowe spółki zakończyło się wydaniem w dniu 31 grudnia 2013 r. decyzji ustalającej jego odpowiedzialność za zobowiązania spółki, która to decyzja uzyskała walor prawomocności.

Odnosząc się do problematyki dotyczącej możliwości realizacji przedmiotowego zadłużenia stanowiącej przedmiot rozpoznania organ wyjaśnił, że w decyzji z dnia

21 listopada 2016 r. wskazano, iż w związku z aktualnym stanem rzeczy nie jest możliwe podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem strony oraz w sposób wyczerpujący wskazano na przyczyny odmowy umorzenia.

Organ wskazał, że wobec S. B. planowane jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego obejmującego przedmiotowe zadłużenie i w sprawie nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności.

Wyjaśniając kwestię w zakresie spełnienia warunków pozwalających na umorzenie przedmiotowego zadłużenia organ należy stwierdził, że zasadniczym obowiązkiem wierzyciela jest dogłębna analiza stanu majątkowego dłużnika oraz zbadanie, czy w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności zobowiązań. W sprawie nie istnieje zasada tzw. luzu decyzyjnego (swobody decyzyjnej) w przypadku braku stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności. Tym samym decyzja z dnia 21 listopada 2016 r. o odmowie umorzenia nie mogła być inna.

Organ zauważył, że obowiązkiem ustawowym Zakładu jest wykorzystanie wszystkich instrumentów prawnych z zakresu przymusowego dochodzenia zaległych należności składowych. Po wyjaśnieniu na czym polega całkowita nieściągalność w rozumieniu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ przyznał, że w sprawie możliwe jest przeprowadzenie egzekucji, która może dać przecież pozytywne efekty. Z tego względu nie zostały spełnione warunki umożliwiające ewentualne orzeczenie stanu całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, nie stosuje się art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co wynika wprost z postanowień art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że S. B. zobowiązany jest do wpłacenia składek, które według stanu na dzień 24 kwietnia 2017 r. (data sporządzenia rozliczenia) wynosiły 1.218,86 zł (na ubezpieczenia społeczne) i 435,59 zł (na ubezpieczenie zdrowotne). Składki te (tj. należności główne) finansują ubezpieczeni niebędący płatnikami składek, a płatnik nie przekazał ich do Zakładu w terminach i wysokości wskazanej w przywoływanej ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Płatnik nie finansuje tych składek i jego obowiązkiem jest zawsze bezzwłoczne i bezwarunkowe przekazanie ich do Zakładu w celu zasilenia kont osób ubezpieczonych. Składki finansowane przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie podlegają z mocy ustawy umorzeniu.

Należności z tytułu składek finansowane przez płatnika z tytułu ubezpieczenia społecznego ubezpieczonych niebędących płatnikami składek mogłyby zostać umorzone jedynie w przypadku całkowitej nieściągalności, która jest obecnie wyłączona w związku z możliwością prowadzenia egzekucji.

Organ zaznaczył również, że do należności finansowanych przez płatnika z tytułu ubezpieczenia społecznego ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365).

Nie zgadzając się z decyzją z dnia 28 kwietnia 2017 r. w części w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję z dnia 21 listopada 2016 r. i stwierdza, ze zadłużenie zobowiązanego wynikające z odpowiedzialności określonej decyzją z dnia 31 grudnia 2013 r. za okres od grudnia 2007 r. do maja 2008 r. wynosi na dzień 24 kwietnia 2017 r. 3.466,67 zł (należność główna), 2.410,00 zł (odsetki za zwłokę), 70,40 zł (koszty upomnienia) oraz utrzymuje w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 listopada 2016 r. w zakresie orzeczenia o braku przesłanek pozwalających na umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne orzeczonych decyzją z dnia 31 grudnia 2013 r.

S. B. wniósł skargę, w której zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:

I. prawa materialnego, tj.: art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

w zw. z art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie umorzenia wobec S. B. należności z tytułu składek z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych płatnika - spółki "A" sp. z o.o., orzeczonych decyzją z dnia 31 grudnia 2013 r., pomimo niewykazania przez ZUS przesłanki całkowitej bezskuteczności egzekucji oraz niewykazania w tej decyzji, że S. B. ponosi odpowiedzialność solidarnie ze spółką "A" sp. z o.o.;

II. postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na częściowym utrzymaniu w mocy decyzji ZUS z dnia 21 listopada 2016 r., w sytuacji gdy winna ona być uchylona w całości;

2) art. 268a k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przedłożenia pisemnego pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa ZUS Dyrektorowi Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obejmującego umocowanie do wydania zaskarżonej decyzji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji ZUS z dnia 21 listopada 2016 r. w zakresie zaskarżonym skargą, a ponadto o zasądzenie wszystkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (obejmującego wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika) określonych według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, powołując się w większości na orzecznictwo sądowe podniesiono, że do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. konieczne jest nie tylko zaistnienie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości z tytułu należnych składek na ubezpieczenia oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu to w pierwszej kolejności nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji wobec spółki oznacza, że organ egzekucyjny musi wyczerpać wszelkie sposoby egzekucji. Chodzi więc o taką sytuację, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji oznacza w szczególności sytuację, w której nie ma najmniejszych wątpliwości, że nie ma żadnych możliwości zaspokojenia wierzyciela.

Skarżący zarzucił, że ZUS nie wykazał przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku dłużnika. Bezskuteczność ta może być stwierdzona wyłącznie w postępowaniu w sprawie egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzedzającym wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu spółki za te należności. Pod wskazanym pojęciem należy rozumieć sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. W sytuacji, gdy w ogóle nie wszczęto postępowania egzekucyjnego a bezskuteczność egzekucji nie została ustalona w innym przewidzianym prawem postępowaniu, nie można tak stwierdzonej bezskuteczności uznać, iż spełnia ona wymogi z art. 116 Ordynacji podatkowej, tj. powoduje stan w którym nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki.

Skarżący wskazał, że decyzja z dnia 31 grudnia 2013 r. nie zawiera wzmianki o solidarnej odpowiedzialności S. B. za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Decyzja stwierdzająca odpowiedzialność określonego członka zarządu powinna wskazywać, że jest to odpowiedzialność solidarna ze spółką. Decyzja ta (bez względu na jej treść) musi dotyczyć wszystkich członków zarządu i spółki, w przeciwnym wypadku jest niezgodna z prawem. Z konstytutywnego charakteru decyzji wynika bowiem, że brak decyzji oznacza brak odpowiedzialności solidarnej.

Uzasadniając zarzut wadliwej reprezentacji organu skarżący zauważył,

że przepis art. 268a k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. W piśmiennictwie uznaje się tę formę pełnomocnictwa jako element dowodowy i gwarancyjny w zakresie weryfikacji poprawnego pełnomocnictwa do wydania decyzji administracyjnej. W aktach sprawy nie ujawniono natomiast pisemnych pełnomocnictw dla osoby wydającej zaskarżoną decyzję. i poprzedzającej jej decyzji z dnia 21 listopada 2016 r. Pełnomocnictwo do wydania decyzji jest istotnym elementem decyzji i jako taki podlega ujawnieniu w postępowaniu kontrolującym zgodność takiej decyzji z prawem. Dlatego pełnomocnictwo to w formie umożliwiającej weryfikację jego ważności w aspekcie czasowym, zakresowym musi być zawarte w konkretnej sprawie, zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji, a nie na stronie internetowej.

Skarżący wskazał, że w świetle art. 73 s.u.s. właściwym do wydania decyzji ZUS jest Prezes Zakładu, ale § 2 ust. 2 Statutu Zakładu przewiduje w tym zakresie dekoncentrację kompetencji decyzyjnych, wyposażając Prezesa w prawo upoważnienia pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych przez niego sprawach. Mechanizm prawny przeniesienia uprawnień Prezesa ZUS do wydawania decyzji na pracowników ZUS oparty jest na statucie ZUS, który stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu ZUS, wydanego na podstawie art. 74 ust. 5 s.u.s. Strona podkreśliła, że przepis § 2 ust. 1 Statutu ZUS wyposażający Prezesa Zakładu w prawo udzielania takich upoważnień zamieszczony jest w załączniku do aktu prawego mającego rangę rozporządzenia właściwego ministra, wydanego na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art. 74 ust. 5 s.u.s. Analiza delegacji z cytowanego artykułu pozwala stwierdzić, że nie zawarto tam koniecznych z punktu widzenia art. 92 ust. 1 Konstytucji wytycznych do wydania aktu delegowanego. Stan taki na gruncie doktryny prawa konstytucyjnego i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego traktowany jest jednoznacznie. Rozporządzenie wydane w tym trybie jest niekonstytucyjne i nie może stanowić źródła prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji. Oznacza to, że przeniesienie uprawnień z Prezesa ZUS na poszczególnych pracowników jest niezgodne z Konstytucją, a wydane decyzje są wydane bez wymaganego prawem umocowania.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dowodu na okoliczność umocowania A. P. do wydawania decyzji. W treści pisma organ podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. I SA/Gd 1416/16 tutejszy Sąd oddalił skargę na decyzję ZUS z dnia 8 września 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia 4 lipca 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku S. B. w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, a jej wydanie poprzedziło przeprowadzenie postępowania, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga została wniesiona na decyzję w zakresie

– w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję z dnia 21.11.2016 r. i stwierdza, ze zadłużenie S. B. wynikające z odpowiedzialności określonej decyzją z dnia 31.12.2013 r za okres od grudnia 2007 r. do maja 2008 r. wynosi na dzień 24 kwietnia 2017 r. 3.466,67 zł (należność główna), 2.410,00 zł (odsetki za zwłokę), 70,40 zł (koszty upomnienia),

– utrzymuje ona w mocy decyzję z dnia 21 listopada 2016 r. w zakresie orzeczenia o braku przesłanek pozwalających na umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne orzeczonych decyzją z dnia 31 grudnia 2013 r.

W części, w jakiej organ umorzył postępowanie z uwagi na wygaśniecie zobowiązania wskutek przedawnienia, skarżący nie zamierzał kwestionować korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Wniesienie skargi na część decyzji Sąd uznał w okolicznościach niniejszej sprawy za możliwe, bowiem dotyczy ono umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie świadczenia pieniężnego, które ma charakter podzielny.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 28 s.u.s. Przepis ten w ust. 1 - 3a stanowi, że

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek a zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia tych należności. Przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2016 r., II GSK 1694/14). Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2012 r. sygn. ii GSK 1322/11, w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 s.u.s. mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS.

Wskazać należy, że przesłanka całkowitej nieściągalności składek w analizowanej sprawie musi dotyczyć skarżącego. Stan majątku spółki nie ma znaczenia dla oceny złożonego wniosku, okoliczności z tym związane mogłyby podlegać ocenie organu jedynie w kontekście wartości przysługujących skarżącemu udziałów w spółce lub osiąganych z tytułu udziału w spółce dochodów. Okoliczność, że spółka nie prowadzi działalności i nie posiada majątku nie stanowi przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącemu, jako prezesowi zarządu spółki, odpowiedzialnemu za zobowiązania spółki. Składając wniosek zobowiązany winien wykazać okoliczność całkowitej nieściągalności składek wskutek braku jego majątku, z którego można egzekwować należności.

Skarżący nie wykazał tej okoliczności. Fakt, że skarżący nie posiada majątku na terenie Polski i nie zamieszkuje w Polsce nie wyłącza możliwości przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący mieszka w Szwecji w S. Organ prawidłowo przyjął, że w tej sytuacji możliwe jest przeprowadzenie egzekucji międzynarodowej z majątku skarżącego znajdującego się w Szwecji. Skarżący nie wykazał istnienia przesłanek przewidzianych w art. 28 ust. 3 s.u.s. W szczególności, w sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 5 s.u.s, w okolicznościach niniejszej sprawy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził bowiem braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 31 s.u.s. w związku z art. 116 § 1 i § 2 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych płatnika - "A" Spółki z o.o., orzeczonych decyzją z dnia 31 grudnia 2013 r., pomimo niewykazania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przesłanki całkowitej bezskuteczności egzekucji oraz niewykazania w tej decyzji, że S. B. ponosi odpowiedzialność solidarnie z "A" Spółką z o.o.

Między stronami toczyło się przed sądem powszechnym postępowanie odwoławcze od decyzji ZUS z dnia 13 grudnia 2013 r., w której ZUS stwierdził, że S. B. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc grudzień 2007 r. oraz za okres od lutego 2008 r. do maja 2008 r. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. akt [...] oddalił odwołanie od decyzji pozwanego organu rentowego, a Sąd Apelacyjny w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie [...] oddalił apelację w tej sprawie.

Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach, w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organ orzekający w niniejszej sprawie był zatem związany treścią cytowanych wyroków. Skarżący kwestionuje w skardze prawomocne rozstrzygnięcia sądów obu instancji. Podnoszona argumentacja nie mogła być w niniejszej sprawie rozważana ani przez organy administracji ani przez sąd, bowiem kwestia orzeczenia odpowiedzialności prezesa zarządu za zobowiązania podatkowe spółki nie należy do kompetencji organu orzekającego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Zarzut niewykazania przez ZUS przesłanki całkowitej bezskuteczności egzekucji nie jest zatem uzasadniony. Przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki za zobowiązania nie podlegają bowiem badaniu w niniejszym postępowaniu.

Okoliczność, że wydana decyzja nie zawiera wzmianki o solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze spółką nie stanowi argumentu przemawiającego za umorzeniem należności z tytułu składek. Decyzja o odpowiedzialności skarżącego z zobowiązania z tytułu składek jest decyzją istniejącą w obrocie prawnym i jako taka podlega wykonaniu.

Nadto wskazać należy, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. I UZP 2/13, decyzja ZUS ustalająca odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości składkowe spółki nie musi zawierać wskazania, że odpowiedzialność ta jest solidarna z innymi członkami zarządu, co do których zostały wydane odrębne decyzje (art. 116 § 1 o.p. w związku z art. 31 i 32 s.u.s). Podobnie ocenić należy kwestię braku wskazania w decyzji, że odpowiedzialność członka zarządu spółki jest solidarna ze spółką. Kwestia solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze spółką wynika bowiem z ustawy – unormowania art. 107 § 1 o.p.

Zarzut skarżącego, że do akt postępowania nie dołączono pełnomocnictw osób, które podpisały obie wydane w sprawie decyzje, nie uzasadnia uchylenia wydanych w sprawie decyzji, bowiem okoliczność ta nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Z punktu widzenia prawidłowości wydanych decyzji istotne znaczenie ma okoliczność, czy osoby, które podpisały wydane w sprawie decyzje posiadały umocowanie do ich wydania. Zarówno A. B. jak i A. P. posiadają pisemne upoważnienia do działania w imieniu prezesa ZUS – G. U. Byli oni zatem upoważnieni do działania w jej imieniu i wydania decyzji. Pełnomocnictwo dla A. P. zostało udzielone w dniu 31 maja 2016 r., co potwierdza odpis tego pełnomocnictwa załączony do odpowiedzi na skargę. Istnienie tego pełnomocnictwa oraz pisemnego upoważnienia udzielonego A. B. z dnia 1 czerwca 2016 r. nr [...] znajduje potwierdzenie w rejestrze upoważnień wydanych przez Prezesa ZUS, dostępnym na stronie internetowej BIP. Fakt braku stosownego upoważnienia w aktach prowadzonego postępowania nie może w tej sytuacji skutkować uchyleniem decyzji wydanych przez osoby posiadające stosowne umocowania.

Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut niekonstytucyjności normy art. 74 ust. 5 s.u.s. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 74 ust. 5 s.u.s. spełnia wymagania określone w art. 92 ust. 2 Konstytucji RP, a przepis § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 4 października 1999 r., w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 21011 r. nr 18 poz. 93), został wydany na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie. Stanowi więc właściwą podstawę prawną do udzielania, w sposób w tym przepisie określony, pracownikom ZUS upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Zakładu (por. wyroki NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 321/06, z dnia 13 kwietnia 2007 r. II GSK 388/06, z dnia 17 maja 2007 r. II GSK 346/06, z dnia 24 maja 2007 r. II GSK 16/07).

Wskazać należy, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lipca 2016 r. I SA/Kr 392/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lipca 2016 r. I SA/Gl 75/16).

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.

Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.