Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1525/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 1 art. 57 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2011 nr 264 poz 1573
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach - tekst jednolity
article: art. 28 art. 105 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 stycznia 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak /spr./ sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2284/12 w sprawie ze skarg A. O. i M. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu koszów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2284/12 oddalił skargi A. O. i M. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

W dniu 16 marca 2012 r. M. N. wystąpił do organu z wnioskiem o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się na fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelką polską A. O. oraz zamiar prowadzenia w Polsce działalności gospodarczej.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r. - działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. - umorzył postępowanie z ww. wniosku w części dotyczącej pozostawania M. N. w związku małżeńskim z A. O., uznając je za bezprzedmiotowe.

Organ I instancji wyjaśnił, że wniosek z dnia 16 marca 2012 r. jest tożsamy w części dotyczącej pozostawania w związku małżeńskim z A. O., z wnioskiem złożonym w dniu 27 lipca 2010 r. W wyniku rozpoznania ówcześnie złożonego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia stwierdzając, że związek małżeński M. N. z A. O. został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1539/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na decyzję z dnia [...] maja 2011 r. Wyrok ten jest prawomocny.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. N..

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] czerwca 2012 r. podtrzymał stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji i utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 r.

W ocenie organu odwoławczego z materiału dowodowego wynika, że wskazanymi wyżej orzeczeniami przesądzona została kwestia dotycząca związku małżeńskiego M. N. z A. O.. Związek małżeński tych osób został zwarty dla pozoru, w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W tej sytuacji - w poprzednim postępowaniu - zastosowanie znalazł art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.). Stąd prawidłowe jest umorzenie postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego, z uwagi na tożsamość pod względem podmiotowym i przedmiotowym ponownego wniosku w tej części.

W skardze do Sądu (zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/WA 2285/12) M. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1) naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. polegające na zaniechaniu wskazania imienia i nazwiska osoby upoważnionej do wydania decyzji - w tym zakresie odcisk pieczęci jak i złożony podpis pozostają nieczytelne na przesłanym skarżącemu egzemplarzu decyzji;

2) art. 105 § 2 K.p.a. w związku z art. 56 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, polegające na niezasadnym uznaniu, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a to w sytuacji, gdy zawarty związek małżeński nie został rozwiązany, nie stwierdzono jego nieważności, a obecny wniosek skarżącego o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony dotyczy nowego, kolejnego okresu pobytu, który nie był objęty wcześniejszym wnioskiem z dnia 27 lipca 2010 r.;

3) naruszenie art. 28 K.p.a. polegające na pominięciu uprawnień żony cudzoziemca – A. O., jako strony postępowania, pomimo, że podlegająca rozstrzygnięciu kwestia zezwolenia na zamieszkanie, z uwagi na zawarte małżeństwo dotyczy bezpośrednio także jej interesu prawnego w postaci prawa do poszanowania życia rodzinnego i prawnie chronionej wolności decydowania o życiu osobistym, co stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w pkt 3 skargi, strona powołała się na art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r., a także przywołała wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 2 sierpnia 2001 r. w sprawie nr 54273/00.

W skardze do Sądu (zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/WA 2284/12) A. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

1) naruszenie art. 105 § 2 K.p.a. w związku z art. 56 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, polegające na niezasadnym uznaniu, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a to w sytuacji, gdy zawarty związek małżeński nie został rozwiązany, nie stwierdzono jego nieważności, a obecny wniosek M. N. o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony dotyczy nowego, kolejnego okresu pobytu, który nie był objęty wcześniejszym wnioskiem z dnia 27 lipca 2010 r.;

2) naruszenie interesu prawnego w postaci prawa do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego oraz prawa do decydowania o życiu osobistym, to jest o wspólnym pożyciu z mężem, poprzez pominięcie skarżącej, jako strony postępowania.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - w odpowiedziach na skargi - wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. Sąd postanowił - na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzić połączenie spraw o sygnaturze akt IV SA/Wa 2284/12 (sprawy ze skargi Anny O.) i o sygnaturze akt IV SA/Wa 2285/12 (sprawy ze skargi M. N.) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia dalej pod sygnaturą akt IV SA/Wa 2284/12.

W motywach wyroku oddalającego skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że właściwe organy administracji publicznej, a następnie Sąd administracyjny w prawomocnym wyroku, rozstrzygnęły już kwestię fikcyjności zawartego związku małżeńskiego M. N. z A. O.. Skarżący żądając po raz drugi udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej, ponownie powołał się na fakt zawarcia związku małżeńskiego z A. O.. Ponowne badanie jednak tej kwestii nie może mieć miejsca, z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 K.p.a.). Nie można zgodzić się ze skarżącym, że organ każdorazowo winien badać czy małżeństwo pierwotnie oceniane, jako zawarte w celu obejścia przepisów jawi się po pewnym czasie, jako mogące stanowić podstawę legalizacji pobytu. Otóż przepisy ustawy o cudzoziemcach wyraźnie wskazują, że odmawia się udzielenia zezwolenia, jeśli zawarcie związku małżeńskiego nastąpiło w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (art. 57 ust. 1 pkt 4). Istotna jest, zatem intencja i cel w chwili zawierania związku małżeńskiego, a nie okoliczności, które nastąpiły później, w trakcie jego trwania.

Słuszne jest zatem w ocenie Sądu stanowisko organów, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca tę kwestię w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i podlega umorzeniu.

Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego pominięcia A. O. jako strony postępowania Sąd zauważył, że ustawa o cudzoziemcach nie zawiera odmiennego unormowania wskazującego na pojęcie strony w sprawie o udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Dla uznania podmiotu za stronę stosuje się, zatem odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Obywatel polski może - co do zasady - mieć interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w toczącym się postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi, którego jest małżonkiem. W rozpoznawanej sprawie jednak należy odmówić istnieniu takiego interesu prawnego po stronie skarżącej A. O., bowiem małżeństwo M. N. z A. O. zostało zawarte fikcyjnie, tj. w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Nie może ono, zatem korzystać z ochrony, jaką przewiduje art. 47 Konstytucji RP.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku A. O., na podstawie określonej art. 174 pkt. 2 P.p.s.a., zarzuciła:

1. naruszenie przepisu postępowania tj. art. 134 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 28 k.p.a. oraz 10 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy w postępowaniu administracyjnym zaistniało naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania tj. A. O. będąc stroną postępowania, bez swej winy nie brała w nim udziału w tym charakterze, które to naruszanie winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji;

2. naruszenie przepisu postępowania tj. art. 134 P.p.s.a. w związku z art. 105 § 2 k.p.a oraz art. 56 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, polegające na niezasadnym uznaniu, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, a to w sytuacji, gdy wniosek M. N. o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony dotyczy nowego, kolejnego okresu pobytu, który nie był objęty wcześniejszym negatywnie rozpatrzonym wnioskiem z dnia 27 czerwca 2010 r., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż A. O. jako strona nie była adresatem żadnej z decyzji wydanych sprawie pobytu jej męża, toteż w konsekwencji nie może być mowy o sugerowanej tożsamości podmiotowej obecnego postępowania z poprzednim postępowaniem zakończonym Decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2011 r. w którym występowała ona jedynie w charakterze pełnomocnika. Wbrew art. 10 § 1 k.p.a. strona została pozbawiona udziału w postępowaniu w charakterze strony.

W ocenie skarżącej obecne postępowanie dotyczy zezwolenia na zamieszkanie na terytorium RP w nowym, kolejnym okresie, nieobjętym poprzednim negatywnie rozpatrzonym wnioskiem cudzoziemca z dnia 27 lipca 2010 r., tym samym nie może być mowy o tożsamości przedmiotowej obydwu postępowań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozważył ponadto obecnego w skardze zarzutu naruszenia art. 56 ust 1 ustawy o cudzoziemcach, który w żaden sposób nie ogranicza cudzoziemca w wystąpieniu z kolejnymi wnioskami o wydanie stosownego zezwolenia, przeciwnie ustawodawca posługując się sformułowaniem "każdorazowo" wskazuje wyraźnie na uprawnienie cudzoziemca do składania kolejnych wniosków, czy to wobec upływu czasu określonego w udzielonym zezwoleniu, czy to wobec poprzedniego negatywnego rozpatrzenia wcześniejszego wniosku. W konsekwencji przedmiotem kolejnych wniosków cudzoziemca są poszczególne okresy pobytu, a nie wskazany we wniosku cel pobytu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, wskazując na bezzasadność podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwanej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wskazanego przepisu. W niniejszej sprawie żadna, z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

Skarżąca kasacyjnie zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrot normatywny: "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. W przytoczonym przepisie nałożono, bowiem na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ istotny na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia, polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna. Oznacza to po stronie skarżącej obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07, LEX nr 480247). Analiza zarzutów skargi i ich uzasadnienia prowadzi do konstatacji, że skarżąca kasacyjnie nie uprawdopodobniła skutecznie istnienia związku przyczynowego między istotnym naruszeniem przepisów postępowania a treścią zaskarżonego wyroku.

Wymiar sprawiedliwości sprawowany przez sądy administracyjne, polega na kontroli działalności administracji publicznej, obejmującej orzekanie w sprawach sądowoadministracyjnych ze skarg między innymi na decyzje administracyjne. Sądy administracyjne, oprócz badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów (decyzji, postanowień), powinny dążyć do końcowego załatwienia sprawy. W celu realizacji tych celów, ustawodawca dał wojewódzkim sądom administracyjnym rozpoznającym sprawy w pierwszej instancji, m. in. takie instrumenty, jak te określone w art. 134 § 1 P.p.s.a.. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Sąd może też w celu usunięcia naruszenia prawa i jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, stosować środki przewidziane ustawą w stosunku do aktów lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy.

Naruszenie przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. może nastąpić w przypadku, gdy sąd pierwszej instancji nie zauważy niewskazanego w skardze naruszenia prawa przez organy administracji orzekające w sprawie, albo rozpozna sprawę, wykraczając poza jej granice. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. A. Kabat, Komentarz do art. 134 [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013).

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wskazuje, by Sąd pierwszej instancji rozpoznał inną sprawę niż ta, w której wydano zaskarżone rozstrzygnięcia. Niezwiązany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, trafnie uznał, że w realiach sprawy, zasadna jest decyzja orzekająca o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w części dotyczącej pozostawania M. N. w związku małżeńskim z A. O. odpowiada prawu, albowiem przesądzona została prawomocnie kwestia dotycząca związku małżeńskiego M. N. z A. O.. Związek małżeński tych osób został zwarty dla pozoru, w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W tej sytuacji skoro w poprzednim postępowaniu znalazł zastosowanie art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm. – dalej ustawa o cudzoziemcach) to prawidłowe jest umorzenie postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego, z uwagi na tożsamość podmiotową i przedmiotową ponownego wniosku w tej części.

Nie można podzielić zarzutów i twierdzeń skargi, że w postępowaniu administracyjnym zaistniało naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 28 k.p.a. oraz 10 § 1 k.p.a., gdyż A. O. będąc stroną postępowania, bez swej winy nie brała w nim udziału w tym charakterze, które to naruszanie winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu nie doszło do naruszenia art. 28 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie wszystkim podmiotom mającym przymiot strony, prawa czynnego udziału w nim. Zasadnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że A. O. nie miała w postępowaniu o udzieleniu M. N. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przymiotu strony. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skargi, po stronie skarżącej kasacyjnie nie można dopatrzeć się interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Brak jest bowiem normy prawa materialnego, która by ten interes konkretyzowała. Wprawdzie, interes prawny małżonka, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w toczącym się postępowaniu w sprawie o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (obywatela polskiego będącego małżonkiem tego cudzoziemca) wynika z art. 47 Konstytucji (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 1142/05, ONSAiWSA 2006 r., nr 5, poz. 147). Jednak w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie skonstatował Sąd pierwszej instancji, że nie można mówić o interesie prawnym skarżącej w przedmiotowej sprawie, bowiem nie istnieje przedmiot ochrony konstytucyjnej, jaka ma być realizowana poprzez procesową instytucję strony postępowania. Pomimo, że istnieje przepis prawa materialnego (art. 47 Konstytucji i art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.), który mógłby stanowić podstawę interesu prawnego obywatela polskiego - małżonka cudzoziemca w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, to jednak A. O. nie może powoływać się na ten przepis, albowiem uznanie w przeszłości decyzją ostateczną, że małżeństwo, jakie zawarła z cudzoziemcem ma charakter fikcyjny, służący wyłącznie legalizacji jego pobytu w Polsce, prowadzi w konsekwencji do stwierdzenia, że nie prowadzą oni życia rodzinnego podlegającego konstytucyjnej i konwencyjnej ochronie. Fikcyjność małżeństwa na gruncie ustawy o cudzoziemcach, uzasadnia ingerencję w konstytucyjne prawo wynikające z samego zawarcia tego małżeństwa. Jednocześnie, wobec stwierdzenia tej fikcyjności, nie było ze strony organu administracji potrzeby dokonania dodatkowej (w procesie stosowania prawa materialnego) oceny proporcjonalności takiego działania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. II OSK 1142/05, stwierdził, że: "Z zasady suwerenności państwa wynika prawo do regulowania przez państwo zasad wjazdu i pobytu cudzoziemców. Konstytucja nie gwarantuje cudzoziemcom nieograniczonego prawa do zamieszkania w Polsce z powodu zawarcia związku małżeńskiego. Konstytucja przyznaje wprawdzie każdemu prawo do ochrony prawnej życia rodzinnego, ale przyjmuje możliwość ograniczenia tego prawa, stanowiąc, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw (art. 31 ust. 3). W stosunku do cudzoziemców dodatkowo korzystanie z wolności i praw zagwarantowanych w Konstytucji może zostać wyłączone na podstawie art. 37 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, że wyjątki od zasady gwarantującej korzystanie z praw i wolności zapewnionych w Konstytucji, odnoszące się do cudzoziemców, określa ustawa. Ustawa o cudzoziemcach, regulując zasady wjazdu i pobytu cudzoziemców i odmawiając prawa do pobytu tym cudzoziemcom, którzy związek małżeński zawarli wyłącznie w celu otrzymania zezwolenia na pobyt, nie narusza standardów ochrony wynikających z art. 47 Konstytucji". Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.

Skarżąca zarzuca, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji w przedmiocie bezprzedmiotowości postępowania nie była wystarczająco wnikliwa, a w konsekwencji wadliwa. Wskazuje również, że bezprzedmiotowość nie zachodzi, albowiem zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, którego dotyczy nowy wniosek M. N., miałoby być udzielone na nowy okres pobytu w Polsce. To zaś, a nie cel pobytu, ma stanowić element rozróżniający nową sprawę administracyjną od poprzedniej. Skarżąca wskazuje przepis art. 105 § 2 k.p.a. jako ten, który miał zostać naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku. Należy jednak mieć na uwadze, że podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji był art. 105 § 1 k.p.a., a nie art. 105 § 2 k.p.a. Przepis art. 105 § 2 k.p.a., wskazany w skardze kasacyjnej, statuuje podstawę fakultatywnego umorzenia postępowania administracyjnego na wniosek strony, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, przy braku sprzeciwu pozostałych stron oraz braku sprzeczności z interesem społecznym. Przepis ten nie mógł być przez Sąd pierwszej instancji naruszony, albowiem podstawę umorzenia postępowania stanowił art. 105 § 1 k.p.a., w konsekwencji czego sądowa kontrola jego zastosowania nie była wadliwa.

W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 56 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Sprawa o udzielenie M. N. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, była rozpatrywana przez organy obu instancji w zakresie pozostawania w związku małżeńskim z obywatelką polską, A. O., i jest tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną. W wyniku rozpoznania ówcześnie złożonego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia stwierdzając, że związek małżeński M. N. z A. O. został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał tę decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1539/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na decyzję z dnia [...] maja 2011 r. Wyrok ten jest prawomocny. Należy przy tym mieć na względzie, że w myśl art. 170 P.p.s.a. "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.". Oznacza to, że moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, iż muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Mając także powyższe na uwadze, złożenie nowego wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z powołaniem się na pozostawanie w związku małżeńskim, który został prawomocnie uznany za fikcyjny, musiało skutkować umorzeniem w tym zakresie postępowania. Skarżąca kasacyjnie, powołując się na brzmienie art. 56 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wywodzi, że to kolejny okres pobytu ma być elementem różnicującym sprawę o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, nie zaś cel pobytu (pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim). Zarzut ten nie jest zasadny w przypadku, gdy jednak organ uzna, że związek małżeński cudzoziemca został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, to takie stwierdzenie stanowi samodzielną podstawę rozstrzygnięcia odmownego (art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach) i musi być poparte konkretnymi ustaleniami faktycznymi. Nie jest zatem tak, że to cudzoziemiec występujący w postępowaniu ma obowiązek wykazać, że związek małżeński nie ma charakteru fikcyjnego na gruncie ustawy o cudzoziemcach. Wobec powyższego, brak ustaleń faktycznych w tym przedmiocie nie pociąga za sobą stwierdzenia, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, ale jednocześnie nie pociąga za sobą stwierdzenia odmiennego w decyzji udzielającej zezwolenia. Tym samym, organy administracji, mimo wcześniejszego udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, mogą badać kwestię fikcyjności związków małżeńskich w oparciu o całokształt ustalanych okoliczności.

Ocena, że zachodzi przesłanka wydania decyzji odmownej określona w art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, dotyczy okoliczności zawarcia związku małżeńskiego. Celem, jaki przyświeca zawieraniu takiego fikcyjnego związku jest obejście przepisów ustawy o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdyż chodzi o uzyskanie takiego zezwolenia właśnie ze względu na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim. A zatem "wadliwy" z tego punktu widzenia związek małżeński nie może być później "konwalidowany" poprzez działania mające na celu przekonanie organów administracji, że związek taki w okresie, na jaki może być udzielone wnioskowane zezwolenie pobytowe, nie będzie miał cech wskazujących na jego fikcyjność. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2038/11, dostępny [w:] CBOSA, zwrócił uwagę, że istotna dla oceny wniosku jest motywacja małżonków z chwili zawarcia związku małżeńskiego. "Jeśli więc na podstawie okoliczności dotyczących zawarcia małżeństwa zostanie ustalone, że zawierając małżeństwo małżonkowie w tym czasie działali na podstawie określonego zamysłu, czyli, że zawierają małżeństwo "dla pozoru", przy czym niektóre z przesłanek, o jakich jest mowa w art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, stanowią jedynie zewnętrzną kontynuację poprzedniego ustalenia małżonków, co do charakteru ich związku (np. brak wypełniania obowiązków małżeńskich, brak wspólnego zamieszkiwania, brak znajomości istotnych faktów dotyczących małżonków), to fakt ten dotyczący zamiaru małżonków, jest wiążący. Jest przy tym oczywiste, że w życiu takiego małżeństwa może dojść do zmian, może się bowiem okazać w przyszłości, że niezależnie od pierwotnego zamiaru w określonym czasie istnienia takiego formalnego małżeństwa małżonkowie zmienią jego zasady. Może się więc okazać, że nawiązali oni trwałe relacje, że doszło do nawiązania związków uczuciowych, fizycznych i małżonkowie stali się w pełni małżeństwem. Okoliczności te nie mają jednak wpływu na ocenę faktu, że w dacie zawarcia małżeństwa zawarli je celem obejścia przepisów o udzielaniu cudzoziemcom zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony".

Podkreślić należy, że przepis art. 56 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach posługuje się pojęciem: "każdorazowo" w odniesieniu do okresu czasu, na jaki zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony ma być udzielone. Oznacza to, że sformułowana w decyzji ostatecznej ocena o fikcyjności związku małżeńskiego pozostaje aktualna w przypadku złożenia kolejnego wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zwrot normatywny: "każdorazowo", jakim posługuje się ustawodawca, odnosi się do kwestii oznaczenia czasu, na jaki zezwolenie jest udzielane. Czas ten ma swoje odniesienie do realizacji celu pobytu. W przypadku małżeństwa zawartego z obywatelem polskim w celu obejścia tych przepisów, nie można mówić o konieczności udzielania prawnej ochrony realizacji celu pobytu. Trafnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentuje organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że "stwierdzenie "każdorazowo" użyte w art. 56 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie może uprawniać do oceny, że nie obowiązuje już ostateczna decyzja administracyjna stwierdzająca, iż związek małżeński jest fikcyjny na gruncie tej ustawy tj., że stanowi określoną zaszłość (został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony).". Przepis art. 56 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach jest nieistotny dla oceny tożsamości sprawy administracyjnej o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z okolicznością pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim, jeżeli w przeszłości decyzją ostateczną stwierdzono, że małżeństwo to zostało zawarte w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wprawdzie zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony jest udzielane każdorazowo na nowy okres pobytu, to jednak relewantny cel tego pobytu związany z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim pozostaje tożsamy, jak również w sposób niezmienny, jako pewna zaszłość, pozostaje zawarcie w przeszłości tego małżeństwa w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i oddziaływuje na teraźniejszość.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego odstąpiono na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.