Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 155/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] - działając z upoważnienia Wójta Gminy [...], na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 11 oraz art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 13, art. 18, art. 20 ust. 1, art. 21, art. 27 ust. 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1851- zwanej dalej jako "u.p.p.w.d.") oraz art. 104 k.p.a. przyznał M. B. świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci: K. B. i M. B. na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie na każde dziecko. W dacie wydania decyzji organ dysponował informacją o ustaniu zatrudnienia M. B. z dniem [...] lipca 2018 r. oraz o uzyskaniu przez nią prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z dniem [...] lipca 2018 r.

Zawiadomieniem z [...] listopada 2018 r., powołując się na art. 61 § 1 i 4 k.p.a. i art. 20 ust. 1, art. 27 ust. 1oraz art. 28 u.p.p.w.d., Kierownik GOPS wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia powyższej decyzji – powołując się na uzyskanie przez uprawnioną dochodu z tytułu renty, a tym samym na ujawnienie nowych okoliczności skutkujące koniecznością weryfikacji wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] - powołując się na art. 104, art. 163 k.p.a., art. 2, art. 5 ust. 3, art. 7, art. 18 ust. 6 oraz art. 27 i art. 28 u.p.p.w.d. - Kierownik GOPS, działając z upoważnienie Wójta, orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] września 2018 r. w części dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na K. B..

Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał na treść art. 2 ust. 20 lit d oraz art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d i wyjaśnił, że dokonał ponownej weryfikacji dochodu rodziny i w jej wyniku ustalił, że dochód ten przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organ ustalił bowiem, że dochód ten wynosi [...] zł na osobę w rodzinie – przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez uprawnioną (z tytułu renty) za miesiąc październik 2018 r. Następnie organ przedstawił wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, a mianowicie wskazał, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, t.j. w 2017 r. dochód rodziny wg. informacji z MF wyniósł [...] zł – "z czego kwota [...]zł stanowiła dochód utracony". Do kwoty tego dochodu ([...] zł) dodano: dochód z tytułu zwrotu niewykorzystanej ulgi na dzieci za 2017r. w kwocie [...]zł, dochód z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego w kwocie [...]zł (tj. [...] ha x [...] zł x 12 miesięcy). Dochód rodziny uprawnionej został następnie powiększony o dochód uzyskany za miesiąc październik 2018 r. w wysokości [...] zł (zaświadczenie z ZUS dostarczone przez stronę) z tytułu nabycia uprawnień rentowych. Kwota ta została podzielona przez liczbę członków rodziny - 4, dając miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w wysokości [...] zł.

Jednocześnie organ dodał, iż uzyskanie dochodu (nowa okoliczność mająca wpływ na prawo do przyznanego świadczenia wychowawczego) spowodowało, iż od [...] listopada 2018 r. świadczenie na K. B. nie przysługiwało.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. B., zarzucając organowi I instancji błędne ustalenie dochodu rodziny poprzez wliczenie między innymi dochodu z gospodarstwa rolnego. Odwołująca powołała się na przepis art. 7 ust. 7 u.p.p.w.d. i wskazała, że dochód ten powinien być pomniejszony o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy. Wyjaśniła, że jej mąż dzierżawi gospodarstwo rolne od swojego ojca od [...] stycznia 2017 r. – na dowód czego przedstawiła kopię umowy. Z umowy tej wynika, że została ona zawarta na okres 10 lat, a strony umówiły wysokość czynszu na kwotę [...]zł miesięcznie.

W wyniku rozpoznania powyższego odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] - powołując się na art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 6 i 7 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z [...] listopada 2018 r.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu obszernie przytoczył treść przepisów powołanych w podstawie rozstrzygnięcia oraz powtórzył wyliczenia miesięcznego dochodu rodziny odwołującej przedstawione przez organ I instancji. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania organ wyjaśnił (z powołaniem się na art. 7 ust. 6 i 7 u.p.p.w.d.), że ustawa przewiduje możliwość pomniejszenia dochodu rolnika w przypadku oddania całości lub części gospodarstwa rolnego w dzierżawę – jednak ma to miejsce w ściśle określonych warunkach – tj. w przypadku umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ wskazał zatem, że dzierżawca - aby odliczyć czynsz dzierżawny powinien wykazać, że umowa dzierżawy spełnia wskazane warunki. Analizując treść umowy dzierżawy przedstawionej przez odwołującą organ odwoławczy doszedł do wniosku, że umowa ta nie została zawarta stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników – albowiem została zawarta pomiędzy ojcem męża odwołującej oraz jej mężem jako zstępnym.

Skargę na powyższą decyzję złożyła M. B., wnosząc o "ponowne rozpatrzenie sprawy". W uzasadnieniu skargi powtórzyła zarzuty odwołania uznając, że w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 7 ust. 7 u.p.p.w.d. poprzez odliczenie od dochodu męża kwoty czynszu dzierżawnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji z [...] stycznia 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu mimo, że argumentacja w niej zaprezentowana nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Kontrola ta dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dniu wydania zaskarżonej do Sądu decyzji.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach prawa, co tym samym uzasadnia ich uchylenie w całości.

W realiach rozpatrywanej sprawy skarżąca została pozbawiona prawa do świadczenia wychowawczego na syna K. - począwszy od dnia [...] listopada 2018 r. (co wynika jedynie z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji), w sytuacji gdy prawo to miała przyznane decyzją ostateczną z dnia [...] września 2018 r. na dwoje dzieci w okresie do dnia [...] października 2018 r.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że okres od kiedy świadczenie nie przysługuje nie może wynikać z uzasadnienia lecz z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Oczywistym jest w ocenie Sądu, że to w rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracji publicznej załatwiającego sprawę w tej formie. Sentencja decyzji winna zostać sformułowana nie tylko w zgodzie z przepisami prawa, ale także w sposób jasny, precyzyjny i czytelny dla jej adresata. Powinna być sformułowana w taki sposób, aby możliwe było także wykonanie wydanej decyzji. Rozstrzygnięcia decyzji nie można przy tym domniemywać czy też wyprowadzać z treści uzasadnienia, ponieważ powinno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji. Nie jest zatem zdaniem Sądu wystarczające wskazanie daty, od której dane świadczenie nie przysługuje wyłącznie w uzasadnieniu decyzji uchylającej prawo do tego świadczenia.

W ocenie Sądu już ta powyższa okoliczność stanowi wadę uzasadniającą uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Błędna decyzja organu pierwszej instancji została bowiem uznana za w pełni prawidłową przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

W dalszej kolejności - podkreślenia wymaga, że każda z wymienionych w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. przesłanek (zmiana sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny, nabycie prawa do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nienależnie pobranie świadczenia wychowawczego) stanowi samodzielną i odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji - przy czym zakresy wszystkich wyszczególnionych podstaw uchylenia lub zmiany decyzji są rozłączne. Stąd ten sam stan faktyczny nie powinien być kwalifikowany jako wypełniający jednocześnie dyspozycję kilku przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji, stosowanych zamiennie, według wyboru organu wydającego decyzję. Uchylenie lub zmiana w trybie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo następuje w określonym celu. Celem tym jest zmiana ukształtowanego decyzją stanu prawnego. Zmiana lub uchylenie decyzji winny zatem prowadzić do pozbawienia strony nabytego prawa do świadczeń. Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną nastąpić może wyjątkowo, jedynie w sytuacji, kiedy wyraźnie przewiduje to przepis prawa. W orzecznictwie wskazuje się, iż decyzja wydawana na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. ma charakter konstytutywny, w związku z tym co do zasady może wywoływać jedynie skutki ex nunc od chwili jej wydania na przyszłość i ukształtować w ten sposób na przyszłość nowy zakres uprawnień strony. Uchylenie decyzji z mocą wsteczną i związane z tym pozbawienie strony prawa do wypłaconego jej już świadczenia, nastąpić może wyłącznie na podstawie trzeciej przesłanki, jaką jest instytucja świadczenia nienależnego pobranego, podlegającego zwrotowi. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia dopuszczalności pozbawienia strony przyznanego uprawnienia z mocą wsteczną w innych przypadkach (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2018 r., I SA/Wa 1759/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 października 2017 r., II SA/Po 451/17 oraz wyroki NSA odnoszące się do tożsamej regulacji zawartej w art. 32 ust. 1 u.ś.r. z dnia 16 czerwca 2016 r., I OSK 15/15, z dnia 14 czerwca 2016 r., I OSK 3157/14, z 24 lutego 2010 r., I OSK 1208/09, z 10 lipca 2009 r., I OSK 1501/08 – dostępne na stronie internetowej http//orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA).

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, iż organy obu instancji nie wskazały jasno, na której z wymienionych powyżej przesłanek z art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. oparły swą decyzję, a ma to przecież istotne znaczenie dla oznaczenia skutku prawnego decyzji z mocą wsteczną albo na przyszłości. Jedynie w uzasadnieniu organu I instancji mowa jest o "konieczności zweryfikowania dochodów rodziny po zmianie sytuacji" - jednakże w odniesieniu do świadczenia za okres od listopada 2018 r. Organ uznał zatem możliwość pozbawienia skarżącej świadczenia wychowawczego na syna za okres wsteczny w stosunku do daty wydania decyzji uchylającej – co byłoby możliwe jedynie w sytuacji uznania dotąd wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane. Przy czym w żaden sposób organ I instancji nie wykazał, iż zostały spełnione przesłanki pozwalające dane świadczenie zakwalifikować jako nienależnie pobrane w rozumieniu art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d., w szczególności z akt sprawy nie wynika, aby świadczenie zostało przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie.

Podkreślenia wymaga również to, iż przewidziany w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej - poza niektórymi przypadkami nienależnie pobranego świadczenia - warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Instytucja ta w założeniu ma bowiem zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny" stan sprawy (z chwili ustalania prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. nie służy natomiast do usuwania ewentualnych błędów popełnionych w trakcie toczącego się postępowania (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2017 r., I SA/Bd 994/17 odnoszący się do tożsamej regulacji zawartej w art. 32 ust. 1 u.ś.r.- dostępne w bazie j.w.). Na tle tej uwagi należy zauważyć, że w dacie ustalania prawa do świadczenia organowi znana była okoliczność nabycia przez skarżącą prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i przyznania prawa do wypłaty tego świadczenia od 16 lipca 2018 r. Organy nie wyjaśniły zatem również na czym polegała "zmiana sytuacji dochodowej" rodziny skarżącej pozwalająca na zastosowanie regulacji zawartej w art. 27 ust.1 u.p.p.w.d.

Sąd chciałby nadto zwrócić uwagę, że prawidłowość ustaleń poczynionych przez organy obu instancji co do wysokości miesięcznego dochodu rodziny za 2017 r. nie poddaje się weryfikacji w toku kontroli legalności zaskarżonych rozstrzygnięć.

Organy prawidłowo powołały treść art. 5 u.p.p.w.d., zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ).

Stosownie do definicji legalnych zawartych w art. 2 u.p.p.w.d. "dochód" oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (pkt 1), a więc dochodem są po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 ust. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z kolei ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a, które regulują instytucje utraty i uzyskania dochodu (art. 2 pkt 2 ustawy).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d.). Zgodnie zaś z art. 28 u.p.p.w.d. w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy k.p.a.

Z przytoczonych przepisów wynika wprost, że uzyskanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, zaś co do zasady organy zobowiązane są do samodzielnego ustalania stanu faktycznego sprawy, posiłkując się przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Lektura uzasadnień obu decyzji dowodzi, że organy jako podstawę swoich ustaleń faktycznych przyjęły, że w roku 2017 (poprzedzającym okres świadczeniowy), dochód miesięczny rodziny w przeliczeniu na osobę z uwzględnieniem "dochodu utraconego" oraz "dochodu uzyskanego" wyniósł [...] zł, a tym samym przekroczył próg dochodowy przewidziany w ustawie w przypadku pierwszego dziecka nie będącego dzieckiem niepełnosprawnym. Jednakże, zdaniem Sądu kwestia ta jako mająca kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nie została w prawidłowy sposób wyjaśniona, przede wszystkim nie wyjaśniono w jaki sposób ustalono kwotę "dochodu utraconego" w nawiązaniu do dokumentów zgromadzonych w toku postępowania. Nie wyjaśniono również dlaczego organy administracyjne dokonując ponownego przeliczenia dochodu rodziny skarżącej, oparły swoje ustalenia na dochodzie osiągniętym z tytułu renty w miesiącu październiku 2018 r. Można tylko domniemywać, że biorąc pod uwagę treść art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. organy uwzględniły informacje wynikające z dołączonej do akt sprawy decyzji organu rentowego z 7 września 2018 r. (k. 11 akt adm.) – nie ustalając od kiedy skarżąca uzyskała dochód należy z tytułu przyznania jej prawa do świadczeń rentowych.

Organy nie zachowały tym samym zasad procesowych wynikających z k.p.a.

W tym miejscu przypomnienia wymaga, że obowiązkiem organu administracyjnego, jest zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie, co wynika z art. 7 i art. 77 k.p.a. Następnie organ zobowiązany jest ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Ustalenia podjęte przez organ powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w której należy wyczerpująco poinformować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania sprawy. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Niewątpliwie w sytuacji pozbawienia prawa do świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego wymagane jest ustalenie i podanie w motywach decyzji poszczególnych składników dochodu z określeniem za jaki okres zostały uzyskane i wskazanie dlaczego i z jakich powodów oraz w świetle jakich przepisów, ulegają one wliczeniu. Zaznaczyć należy, że takie same rygory organ powinien zachować również w sytuacji gdy jakichś dochodów nie uwzględnił w wyliczeniu, tj. organ powinien wyjaśnić dlaczego tych dochodów nie przyjął do wyliczenia przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na członka rodziny.

Prawidłowe uzasadnienie aktu administracyjnego związane jest ściśle z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. Tymczasem niewyjaśnienie tych przesłanek w decyzjach organów obu instancji uniemożliwia dokonanie kontroli ich legalności.

Wskazać należy, że dla wydania decyzji w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma właściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, gdyż jest to element niezbędny do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Natomiast warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest zarówno ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, jak również dokonanie właściwej oceny prawnej wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów.

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podziela jednak stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy, w odniesieniu do bezzasadności zarzutu skarżącej sformułowanego w odwołaniu i skardze. Rację ma organ odwoławczy, że w realiach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 7 ust. 7 u.p.p.w.d. W pełni akceptując stanowisko organu odwoławczego Sąd pominie szczegółowe odniesienie się do normy zawartej w/w przepisie i ograniczy się do podkreślenia, że nie każda dzierżawa gospodarstwa rolnego powoduje skutek w postaci niewliczania gruntów rolnych do powierzchni gospodarstwa, ale tylko taka, której forma zawarcia i wymogi formalne odpowiadają zasadom wynikającym z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje natomiast w art. 28 ust. 4 pkt 1 dzierżawę gospodarstwa rolnego przez emeryta lub rencistę na podstawie umowy pisemnej, zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: małżonkiem emeryta lub rencisty, jego zstępnym lub pasierbem i małżonkiem tych osób, osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym oraz małżonkiem tej osoby. Wbrew stanowisku skarżącej również możliwość pomniejszenia dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy ustawodawca powiązał z warunkami określonymi w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ze swej istoty wykluczona będzie możliwość pomniejszenia dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego wydzierżawionego od wstępnego (w realiach rozpoznawanej sprawy od ojca męża skarżącej).

Z powyżej wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy - zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - uwzględnią przedstawiona powyżej ocenę prawną, zwłaszcza dotyczącą wykładni art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. i dokonają wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego zakresie w stopniu niezbędnym do właściwego zastosowanie powyższych przepisów. Przy czym wydając nowe rozstrzygnięcie organy nie będą mogą pogorszyć sytuacji prawnej skarżącej w stosunku do tej wynikającej z zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zastrzeżenie to jest niezbędne, gdyż zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.