Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 341/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski NSA Krystyna Kutzner Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. B. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 stycznia 2018 roku, sygn. [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, powoływanej dalej jako "k.p.a.") oraz art. 60 ust. 1 i 2 pkt 2 i ust. 3, jak też art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769, powoływanej dalej jako "u.p.s.") oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) ) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej M. C. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] 2017 roku, znak: [...], orzekającej o odmowie zmiany decyzji z dnia [...] 2017 r., znak: [...], ustalającej odpłatności za pobyt J. C. w Domu Pomocy Społecznej, poprzez całkowite zwolnienie skarżącej z obowiązku ponoszenia odpłatności ustalonej ta decyzją, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją znak: [...] z dnia [...] 2017 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, odmówił skarżącej zmiany decyzji, znak: [...], z dnia [...] 2017r. ustalającej odpłatność za pobyt jej matki, tj. J. C. w Domu Pomocy Społecznej, która to zmiana miałaby polegać na całkowitym zwolnieniu jej z obowiązku ponoszenia odpłatności ustalonej tą decyzją. W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzją z dnia [...] 2017 r. Kierownik MOPS ustalił miesięczną odpłatność za pobyt matki skarżącej w DPS w wysokości 2.622,26 zł, którą winna ponosić skarżąca, oraz zwolniono skarżącą z odpłatności na kwotę 2.122,26 zł z uwagi na jej długotrwałą chorobę i jednocześnie zobowiązano ją do wnoszenia opłat w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Dalej z treści uzasadnienia decyzji wynika, że skarżąca zamieszkuje w Wielkiej Brytanii i jej dochód tam uzyskany wyniósł 1.071,33 F, tj. 5.099,53 zł, natomiast polska emerytura wynosi 1.344,10 zł, co daje łącznie dochód w wysokości 6.443,63 zł. Nadmieniono, że porównując dochód skarżącej z lutego i lipca 2017 r. należy dostrzec, iż jej sytuacja finansowa uległa poprawie, gdyż dochód ten wzrósł o 1.432,99 zł, a więc jej dochody są przeszło trzykrotnie wyższe od 300 % kryterium ustawowego. Zaznaczono też, że odpłatność w wysokości 2.122,26 zł, stanowiącą różnicę do pełnego miesięcznego kosztu pobytu w DPS, pokrywa MOPS. Stwierdzono, że w związku z tym, iż zastosowano już zwolnienie z odpłatności z uwagi na trudną sytuację zdrowotną skarżącej, a jej sytuacja finansowa nie uległa pogorszeniu, to organ nie widzi konieczności dodatkowego zwolnienia jej z odpłatności za pobyt jej matki w DPS.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym wskazała, iż nie zgadza się z nią, ponieważ jej dochody są tak niskie, że nie wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania w Wielkiej Brytanii, a więc nie może wnosić opłaty na utrzymanie swojej matki w DPS. Skarżąca zaznaczyła, że od 10 sierpnia 2017 r. nie pracuje ze względu na zły stan zdrowia, przedstawiając rodzaj swoich schorzeń, które minimalizują jej zdolności do pracy. Podkreśliła, że w jej przypadku występują uzasadnione okoliczności, pozwalające na całkowite zwolnienie jej z opłaty za pobyt matki w DPS. Od września 2017 r. jej dochód uległ dużej redukcji, ponieważ przestała otrzymywać wynagrodzenie od pracodawcy i teraz pobiera zasiłki, które pozwalają jej na pokrycie podstawowych kosztów niezbędnych do życia i dochód ten wynosi 89,35 F tygodniowo, co miesięcznie daje ok. 390 F. Następnie skarżąca wskazała odmiennie, a mianowicie, że angielski dochód nie pokrywa podstawowych kosztów utrzymania, bo za wynajem mieszkania płaci 450 F, a jeszcze wchodzą koszty wyżywienia, koszty utrzymania domu i higieny i w związku z tym musi korzystać jeszcze z emerytury, którą otrzymuje w Polsce w wysokości 1.344,10 zł. Nadto skarżąca wskazała, że zaciągnęła w Polsce kredyt w wysokości 15.000,00 zł celem pokrycia długów, które powstały z powodu jej ciężkiej sytuacji finansowej, niezdolności do pracy i braku środków do życia. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i o całkowite zwolnienie jej z ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS.

Rozpatrując przedmiotowe odwołanie organ odwoławczy wskazał, że w oparciu o pisemne oświadczenie skarżącej z dnia 1 października 2017 r. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz decyzji ZUS - o waloryzacji emerytury z dnia 01 marca 2017 r., w zaskarżonej decyzji organ przyjął, iż jej dochód w miesiącu lipcu 2017 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o całkowite zwolnienie z opłat za pobyt jej matki w DPS, wyniósł 6.443,63 zł. W oświadczeniu tym skarżąca podała, że w Anglii w miesiącu lipcu 2017 r. osiągnęła dochód w wysokości 1.071,33 F, co jak wyliczył organ, w przeliczeniu na polską walutę (kurs ok. 4,76 zł za funt GBP) odpowiada kwocie 5.099,53 zł, a jej zwaloryzowana polska emerytura wskazana w decyzji ZUS od 1 marca 2017 r. wynosi do wypłaty 1.344,10 zł. W miesiącu sierpniu 2017 r., jak oświadczyła skarżąca, osiągnęła dochód w wysokości 889,43 F, co w przeliczeniu na polską walutę przy kursie przeliczeniowym zastosowanym przez organ w odniesieniu do dochodu z lipca 2017 r., daje kwotę 4.233,69 zł i łącznie z polską emeryturą dochód skarżącej w sierpniu 2017 r. wyniósł 5.577,79 zł. Organ podkreślił, że skarżąca w sierpniu 2017 r. utraciła część dochodu w stosunku do dochodu, jaki osiągnęła w lipcu 2017 r. i dlatego, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za jej dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca, w którym został złożony wniosek, czyli z miesiąca sierpnia 2017 r., bo w tym to miesiącu złożyła wniosek o zwolnienie jej z opłat za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej. W związku z tym, nawet po wnoszeniu opłaty miesięcznej w kwocie 500,00 zł za pobyt swej matki w DPS, pozostaje skarżącej miesięcznie na utrzymanie suma ponad 5 tyś. zł. Zdaniem organu okoliczność ta nie przemawia więc na rzecz całkowitego zwolnienia skarżącej z tych opłat.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ odwoławczy wskazał, że skarżąca ze względu na swoją długotrwałą chorobę została zwolniona z odpłatności w znacznej części, bo w kwocie 2.122,26 zł i zobowiązana do wnoszenia opłat tylko w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Odnośnie zarzutu skarżącej, że jej dochód uległ dużej redukcji, ponieważ teraz pobiera zasiłki, które miesięcznie wynoszą ok. 390 F organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca, w którym został złożony wniosek, czyli w przypadku skarżącej z miesiąca sierpnia 2017 r., bo w tym to miesiącu właśnie złożyła wniosek o zwolnienie jej z opłat za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej. Zdaniem organu, nawet gdyby przyjąć, że, jak podaje skarżąca, od września 2017 r. otrzymuje tylko zasiłki w wysokości 390 F miesięcznie, to łącznie z emeryturą w kwocie 1.344,10 zł miesięcznie jej dochód, przy aktualnym kursie walut, wynosiłby ok. 3.227,00 zł. Taki dochód też nie może być uznany za niski, zważywszy choćby na to, że zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej odpowiada kwocie 634,00 zł, a dla osoby w rodzinie 514,00 zł. Odnosząc się natomiast do wskazywanej kwoty kredytu, jaki zaciągnąć miała skarżąca, zdaniem organu odwoławczego trudno zgodzić się z tym, że skarżąca żyje w niedostatku i brakuje jej środków do życia. Poza tym w katalogu kwot pomniejszających dochód oraz w katalogu przychodów, których nie wlicza się do dochodu, nie jest przewidziana kwota wynikająca z zobowiązań wobec banku.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia z 22 stycznia 2018 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję M. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając jej:

a. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 64 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędne ustalenia faktyczne, nieuwzględniające szczególnych okoliczności uzasadniających zwolnienie skarżącej z opłaty za pobyt Pani J. C. w Domu Pomocy Społecznej, tj. sytuacji rodzinnej i majątkowej odwołującej się;

b. naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego sprawy w szczególności aktualnej sytuacji zdrowotnej skarżącej oraz zaniechanie szczegółowego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z jakich powodów organ odmówił uznania, że sytuacja zdrowotna skarżącej nie daje podstawy do całkowitego zwolnienia jej z odpłatności za pobyt matki w DPS.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

W treści uzasadnienia skargi wskazano, iż organ stwierdził, że do akt przedmiotowej sprawy nie została załączona decyzja z dnia 7 lutego 2017 ustalająca odpłatność skarżącej w wysokości 2 622,26 zł za pobyt jej matki w DPS, ani też decyzja nr [...] z dnia [...] 2017 r. w sprawie jej zwolnienia z odpłatności na kwotę 2 122,26 zł z uwagi na jej długotrwałą chorobę i zobowiązania jej do wnoszenia opłat w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Skoro wiec organ dostrzegł brak w aktach sprawy w/w decyzji, zdaniem skarżącej, nie sposób uznać, że organ rzetelnie zapoznał się z materiałem dowodowym sprawy i wszechstronnie go ocenił, zwłaszcza w zakresie zbadania okoliczności dotyczących sytuacji osobistej, rodzinnej, zdrowotnej skarżącej.

W ocenie skarżącej organ całkowicie pomija okoliczność jej długotrwałej choroby, rokowań jej przebiegu oraz kosztów, które skarżąca musi ponieść z uzyskiwanego przychodu celem zapewnienia podstawowej egzystencji. Nie bez znaczenia jest, że wszystkie twierdzenia odnoszą się do realiów rynku w Polsce, podczas gdy skarżąca, jak wynika z akt sprawy, przebywa na stałe w Wielkiej Brytanii gdzie leczy się i skąd nie może powrócić z przyczyn zdrowotnych do Polski, dlatego przychód skarżącej winny być oceniany w kontekście miejsca, gdzie obecnie przebywa i gdzie ponosi koszty życia.

Skarżąca podniosła, że katalog okoliczności, które mogą powodować zwolnienie z opłat za pobyt w DPS jest przykładowy, a więc organ w ramach uznania administracyjnego zdolny jest do podejmowania indywidualnych decyzji w tej sprawie. W ocenie skarżącej, jej sytuacja wymaga indywidualnego podejścia, albowiem jej sytuacja zdrowotna jest dramatyczna i niestety jest to stan zagrażający życiu. Z dokumentacji medycznej skarżącej wynika, że cierpi ona na chorobę nowotworową od 2014 r., kiedy to zdiagnozowano u niej złośliwy nowotwór [...] i poddano [...]. W lipcu 2015 r. zdiagnozowano u skarżącej nowotwór [...]. W ciągu piętnastu miesięcy skarżąca przeszła trzy operacje usunięcia komórek nowotworowych. Dodatkowo skarżąca od 22 lat leczy się na przewlekłą i nieuleczalną chorobę [...] zdiagnozowaną w K i jest w związku z tym zmuszona przyjmować leki sterydowe, które mają duży niekorzystny wpływ na funkcjonowanie skarżącej. Skarżąca podkreśliła, ze do 10 sierpnia 2017 r. pracowała, ale niestety z uwagi na zły stan zdrowia, silny ból nóg i rąk który uniemożliwiał jej codzienne funkcjonowanie, musiała zrezygnować z pracy. Obecnie skarżąca przeszła już dwie operacje kończyn, na kolejną operację tym razem prawej ręki oczekuje w czerwcu b.r. Skarżąca w treści skargi podała również swoje aktualne dochody i wydatki.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie, jak również rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 powołanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Legalność proceduralna decyzji oraz prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia faktyczne są wystarczające oraz znajdują odpowiednie potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Również wykładnia oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego w zakresie art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (u.p.s.) spełniają warunki prawidłowości.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była wydana na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 stycznia 2018 r., znak [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] 2017 r. w sprawie odmowy zmiany decyzji z [...] 2017 r. ustalającej odpłatność za pobyt matki skarżącej w Domu Pomocy Społecznej, poprzez zwolnienie skarżącej z obowiązku ponoszenia odpłatności ustalonej tą decyzją.

W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organy administracji w niniejszej sprawie jest zasadne na gruncie obowiązujących przepisów prawa.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest postępowanie zainicjowane wnioskiem o zwolnienie z opłaty wynikającej z ostatecznych decyzji, w którym to postępowaniu bada się szczególne przesłanki, których wystąpienie może prowadzić do zwolnienia wnioskującego z obciążenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że skarżąca została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w kwocie 500,00 zł. Wysokość tej należności wynikała ze zwolnienia skarżącej z pozostałej odpłatności w wysokości 2 122,26 zł. Powyższa decyzja nie była przez stronę kwestionowana w drodze odwołania i jako ostateczna funkcjonuje w obrocie prawnym.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej stanowi art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do tego unormowania osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

Brzmienie przytoczonego wyżej przepisu nie pozostawia wątpliwości co do uznaniowości organu w jego stosowaniu. Organ rozpoznający wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie ma zatem obowiązku przyznania zwolnienia, lecz ma takie prawo. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat. Przypadki uprawniające do zwolnień zostały w przepisie wymienione jedynie przykładowo. Każdorazową decyzję rozstrzygającą o wniosku o przyznanie zwolnienia organ winien uzasadnić w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i poznać kryteria podjęcia danej decyzji. Sądowa kontrola decyzji opartych na uznaniu administracyjnym jest natomiast ograniczona, gdyż sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, niepubl.). Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W sytuacji w której organy pomocy społecznej wyjaśnią wszelkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia i w sposób przekonujący uargumentują swoją decyzję wydaną w ramach przysługującego im uznania zgodnie z art. 64 u.p.s., to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1156/10, czy też z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3119/12).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w zakresie wystarczającym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, zaś organom obu instancji nie sposób zarzucić naruszenia ww. przepisów postępowania w stopniu choćby potencjalnie mającym wpływ na treść podjętej decyzji.

Skarżąca potwierdziła ustaloną w toku postepowania administracyjnego wysokość osiąganych przez siebie dochodów w miesiącu lipcu i sierpniu (oświadczenie z dnia 1 października 2017 roku), jak i zachodzące w późniejszym okresie zmiany w ich wysokości, które to okoliczności organy również wzięły pod rozwagę przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Prawidłowość ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie nie budziła żadnych zastrzeżeń. Wbrew zarzutom skargi, organy nie pominęły również okoliczności długotrwałej choroby skarżącej, wskazując, iż skarżąca ze względu na swoją długotrwałą chorobę została już zwolniona z odpłatności za pobyt matki w DPS w znacznej części, bo w kwocie 2.122,26 zł i zobowiązana do wnoszenia opłat jedynie w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Za bezzasadny uznać należy tym samym zarzuty skarżącej, iż organy nie wzięły pod uwagę stanu jej zdrowia, bowiem wprost w treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji podkreślono, iż skarżąca została zwolniona z odpłatności w znacznej części właśnie z uwagi na jej zły stan zdrowia i długotrwałą chorobę.

Organy administracji w sposób pełny i wyczerpujący dokonały analizy i oceny tak zarówno stanu majątkowego skarżącej, jak i jej stanu zdrowotnego. Nie można uznać, że organy orzekające w sprawie nie kwalifikując sytuacji skarżącej jako uzasadniającej całkowite zwolnienie na gruncie art. 64 ustawy o pomocy społecznej naruszyły granice swobodnej oceny prawnej stanu faktycznego, rozważyły bowiem wszystkie istotne, w tym podnoszone przez samą skarżącą w toku postępowania, okoliczności związane z jej sytuacją majątkową, osobistą i zdrowotną, dokonując w tym zakresie racjonalnej i weryfikowalnej oraz należycie uzasadnionej oceny. Organy trafnie przyjęły, że na tle ustalonego stanu faktycznego w sprawie nie zaistniały szczególnie uzasadnione okoliczności związane z sytuacją osobistą, majątkowo-finansową i zdrowotną, które mogłyby stać się podstawą do całkowitego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej matki skarżącej.

Podkreślenia wymaga, że skorzystanie z rozwiązania przyjętego przez art. 64 u.p.s. należy rozpatrywać również w kontekście art. 2 i art. 3 tej ustawy, ponieważ zwolnienie z ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, a tym samym przeniesienie ciężaru poniesienia tej opłaty na ośrodki pomocy społecznej, jest pewną formą pomocy udzielanej osobom, które spełniają przesłanki wymienione w art. 64 ustawy, ale również znajdują się w takiej sytuacji życiowej, która powoduje, że nie są w stanie ponieść kosztów pobytu w DPS przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Sąd – po dokonaniu analizy całokształty materiału dowodowego – zgadza się natomiast ze stanowiskiem organów, iż w przypadku skarżącej pomimo, że taka trudna sytuacja zachodzi – w związku z czym skarżąca została zwolniona z odpłatności za pobyt matki w DPS w znacznej części, bo aż w kwocie 2.122,26 zł – to jednakże sytuacja ta nie uzasadnia całkowitego zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia odpłatności ustalonej jedynie na kwotę 500 zł. Należy w tym miejscu zwrócić również uwagę na obszerne opisanie stanu osobistego i majątkowego skarżącej przez organy, który to stan został następnie poddany równie obszernej analizie i ocenie. W szczególności podkreślić należy, że organ odwoławczy uzasadniając ustaloną odpłatność za pobyt matki skarżącej w domu pomocy przedstawił w decyzji szczegółowe wyliczenia dotyczące łącznego dochodu skarżącej, a okoliczność ta nie została przez nią podważona. Wbrew zarzutom skarżącej organy uwzględniły również jej ciężką sytuacje zdrowotną, z uwagi na którą odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej, która obciąża skarżącą wynosi 500 zł. Rozstrzygnięcia organów w tym zakresie jako oparte na dostatecznie wyczerpującym i prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz uzasadnieniu prawnym poddają się kontroli sądowoadministracyjnej i nie mogą być uznane za arbitralne lub dowolne.

Nadto, podniesione przez skarżącą w treści skargi okoliczności związane z pogorszeniem się jej sytuacji finansowej nie mogą być oczywiście uwzględnione przez Sąd. Dotyczą one bowiem zdarzeń, które powstały już po wydaniu zaskarżonej decyzji i zgodnie z zasadą orzekania przez sąd administracyjny według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu nie mają wpływu na ocenę legalności przedmiotu zaskarżenia.

Również zarzut dotyczący braku załączenia do akt sprawy decyzji z dnia [...] 2017 ustalającej odpłatność skarżącej w wysokości 2 622,26 zł za pobyt jej matki w DPS oraz decyzji nr [...] z dnia [...] 2017 r. w sprawie jej zwolnienia z odpłatności na kwotę 2 122,26 zł z uwagi na jej długotrwałą chorobę i zobowiązania jej do wnoszenia opłat w wysokości 500,00 zł miesięcznie, nie mógł doprowadzić do stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w działaniu organów administracji. Skarżąca nie przeczyła wynikającym z nich okolicznościom faktycznym, dlatego nie sposób uznać, że nieznajdowanie się tych decyzji w aktach sprawy wpłynęło negatywnie na rzetelne zapoznanie się przez organy z materiałem dowodowym sprawy i jego wszechstronną oceną, skoro okoliczności z nich wynikające zostały potwierdzone przez samą skarżącą.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły również reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Należy podnieść, że choć gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej i to na nim spoczywają obowiązki związane z prawidłowym prowadzeniem postępowania wyjaśniającego, nie zwalnia to strony od obowiązku współdziałania z organem w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu:

1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym sąd stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 lutego 2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681);

3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;

4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).

Realizacja przez organ administracji publicznej powyższych obowiązków nie pozbawia oczywiście strony prawa do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego, związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest realizowane w szczególności przez prawo do inicjatywy dowodowej, ukształtowane w art. 78 k.p.a., prawo do brania czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 k.p.a.), jak również prawo do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wynikające z art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. W wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., II SA/Kr 455/13, LEX nr 1343018, WSA w Krakowie trafnie przyjął, że "aktywna postawa podczas całego postępowania wyjaśniającego winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy" (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1433/09, LEX nr 600029).

Z omawianą zasadą ogólną wiąże się kwestia rozłożenia ciężaru dowodu (onus probandi) w postępowaniu administracyjnym. Zasada prawdy obiektywnej przenosi ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie. W postępowaniu tym nie znajduje zastosowania zasada kontradyktoryjności, jak również zasady inicjatywy i dyspozycji dowodami przez strony. Organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu "zmierzać do pełnego wyświetlenia stanu faktycznego sprawy w zakresie potrzebnym do jej załatwienia i nie jest pod tym względem związany wnioskami stron" (E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Wybór orzecznictwa, Toruń 1997, s. 45). Organ administracji publicznej "nie może oczekiwać, że to strona powinna przedstawić wszystkie dowody na poparcie swoich oświadczeń" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 grudnia 2011 r., II SA/Łd 937/11, LEX nr 1097229).

Co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, jednakże strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Powyższe stanowisko dobrze ilustruje wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013 r., II OSK 1291/12, LEX nr 1421792, w którym sąd stwierdził, że "organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. W sprawach, w których strona nie przedstawiła, jak też organ nie znalazł z urzędu dowodów potwierdzających fakty i zdarzenia, z których strona wywodzi dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne, przed wydaniem decyzji negatywnej organ administracji powinien zawsze wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedstawienie przez nią brakujących dowodów, czy też sprecyzowania dotychczasowych niejasnych, czy też ogólnikowych wyjaśnień" (por. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2013 r., IV SA/Po 481/13, LEX nr 1333707; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2012 r., VI SA/Wa 232/12, LEX nr 1352665; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 października 2011 r., III SA/Gl 207/11, LEX nr 989756; wyroki NSA z dnia 27 lipca 2011 r., II OSK 1560/10, LEX nr 1083620, oraz z dnia 28 czerwca 2011 r., II GSK 631/10, LEX nr 1083327). Z kolei w wyroku z dnia 15 listopada 2012 r., II OSK 2598/11, LEX nr 1291977, NSA orzekł, że w sytuacji "gdy strona powołuje się na okoliczności, z których wynikają dla niej określone, pozytywne skutki prawne, dopuszczalne jest zobowiązanie jej do udowodnienia tych okoliczności, ale wyłącznie w sytuacji, gdy organ nie ma możliwości przeprowadzić niezbędnych czynności wyjaśniających we własnym zakresie"; por. też wyrok NSA z dnia 9 września 2011 r., II OSK 1700/10, LEX nr 1132113). Należy zatem uznać, że "obowiązki organów administracji publicznej w zakresie przeprowadzenia dowodów z urzędu celem odtworzenia prawdy obiektywnej nie sięgają tak daleko, by zwalniały stronę ze współudziału w zebraniu materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., II GSK 273/10, LEX nr 992347; por. też wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10, LEX nr 746724). W szczególności wówczas, gdy organ administracji publicznej dokonał pewnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie przeprowadzonych dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy, organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08, LEX nr 582865).

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zrealizowały wyżej opisane obowiązki w zakresie postępowania wyjaśniającego, zapewniając stronie prawo czynnego udziału w postępowaniu. W toku postępowania skarżąca była wzywana do przedłożenia odpowiednich dokumentów (w tym jasnego i precyzyjnego oświadczenia o wysokości dochodu) oraz była informowana o konieczności przedkładania dokumentów sporządzonych w języku obcym wraz z ich tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przez organy przeprowadzone w sposób prawidłowy, wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, uzasadnienie decyzji jest przekonywujące i nie narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy administracji dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawach zakończonych powołanymi decyzjami.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.