Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 786/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-06-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: Art. 246 par. 1 pkt 1 i 2 i 252 par. 3, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2002 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 1 lipca 2009 r. skarżący, działający w sprawie przez pełnomocnika z wyboru, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, papierów wartościowych ani przedmiotów powyżej 3000 euro. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną oraz córką. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala na uiszczenia kosztów postępowań wywołanych wniesieniem skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przyniosła mu w 2008 r. dochodów do opodatkowania. Zaznaczył, że nie ma możliwości spieniężenia składników swojego majątku, gdyż toczą się wobec niego postępowania egzekucyjne, w wyniku, których doszło do zabezpieczenia na kontach, ruchomościach i nieruchomościach. Dodatkowo jest obciążony kredytami w Banku [...] S.A., Banku [...] i Banku [...] oraz zadłużony wobec ZUS na kwotę 450 000,00 zł i wobec Skarbu Państwa na kwotę 7 144 121,48 zł. Z informacji podanych we wniosku wynika, że dochód żony skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł na początku roku 11 168,58 zł. Jednocześnie skarżący wskazał na rozdzielność majątkową między małżonkami.

Zarządzeniem z dnia 1 października 2009 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na to zarządzenie pełnomocnik skarżącego przedłożył zaświadczenie o zatrudnieniu od dnia 1 marca 2009 r. na umowę o pracę na czas nieokreślony z wynagrodzeniem równym 1001,79 zł. Przedstawił kopię zeznania podatkowego za 2008 r., z którego wynika, że przychód skarżącego z pozarolniczej działalności gospodarczej wykonywanej w formie usług hotelarskich

i gastronomicznych wyniósł w 2008 r. 2 405 160,08 zł, koszty – 2 200 383,67 zł, natomiast dochód 204 776,41 zł. Jednocześnie z uwagi na zaliczenie straty powstałej

w 2006 r. w wysokości 187 807,16 zł, dochód po odliczeniu straty wyniósł

10 975,34 zł. Przedstawiono także dokument księgowy o ustaleniu dochodu osiągniętego w 2009 r. w miesiącach od stycznia do sierpnia 2009 r. wykazujący,

iż przychód w tym okresie wyniósł 1 551 517,93 zł, zakupy 893 581,94 zł, inne wydatki 706 443,27 zł – strata za ten okres wyliczona została na kwotę 48 507,28 zł. Przedstawiono także deklarację PIT z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie usług hotelarsko – gastronomicznych za czerwiec 2009 r.

z przychodem równym 237 164,66 zł, kosztami – 229 820,99 zł i dochodem 7 343,67 zł, za lipiec 2009 r. wykazuje stratę w wysokości 6 236,50 zł, natomiast za sierpień dochód w kwocie 27 665,52 zł. Pełnomocnik przedstawił ponadto umowę majątkową małżeńską z 2001 r. potwierdzającą wprowadzenie rozdzielności majątkowej między małżonkami, a także oświadczenie małżonki M. C., że główna księgowa firmy prowadzonej przez żonę skarżącego przebywa na urlopie wypoczynkowym

w terminie od 12 do 23 października 2009 r. i w związku z tym nie ma możliwości przygotowania dokumentacji finansowo – księgowej i podatkowej małżonki skarżącego. Przedstawił również wydruki z kont bankowych Banku [...] S.A.

z adnotacją, że konta te są zablokowane i służą jedynie do wypłaty wynagrodzenia pracownikom, które są dotowane przez PFRON.

Postanowieniem sądowym z dnia 5 listopada 2009 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów.

Od powyższego postanowienia skarżący, działając przez pełnomocnika, złożył sprzeciw podnosząc, że przedłożona przez niego obszerna dokumentacja pozwala na dokonanie oceny jego sytuacji materialnej, a wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych czyni w pełni zasadnym. Podkreślił, że przedłożona dokumentacja potwierdza, że w roku podatkowym 2007 i 2008 nie osiągnął dochodów podlegających opodatkowaniu w związku, z czym nie składał deklaracji podatkowych. Za rok 2008 pozostaje do rozliczenia strata z lat ubiegłych w wysokości 29. 767,00 zł.

Zaznaczył, że pozostaje na utrzymaniu żony M. C., od której otrzymuje 500 zł miesięcznie, pieniądze te przeznacza głównie na zakup leków. Nie ponosi kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Mieszka u teściowej. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje studiująca córka A. C. Od syna Ł. C. otrzymuje 700 zł miesięcznie. Skarżący podkreślił fakt rozdzielności majątkowej z żoną. Zaznaczył, że obowiązku pokrywania wszelkich kosztów postępowań sądowych przez żonę nie można utożsamiać z obowiązkiem wzajemnej pomocy między małżonkami określonym w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skarżący podniósł, że wszystkie otrzymywane środki w całości przeznacza na pokrycie kosztów swojego miesięcznego utrzymania (w tym lekarstw) i nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności.

Zarządzeniem z dnia 27 kwietnia 2010 r. Sąd wezwał ponownie pełnomocnika skarżącego o przedstawienie sytuacji majątkowej żony M. C., w szczególności udokumentowanie osiąganych przez nią dochodów, a także posiadanych ewentualnych nieruchomości, cennych ruchomości, oszczędności jak również rachunków bankowych żony.

W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego złożył pismo z dnia 12 maja 2010 r., w którym podniósł, że od 2001 r. pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej, w związku z powyższym nie posiada wiedzy o osiąganych przez nią dochodach, czy też posiadanych oszczędnościach. Podkreślił ponownie, że żona nie ma obowiązku pokrywania kosztów prowadzonych przez niego postępowań

i obowiązku tego nie można utożsamiać z obowiązkiem wzajemnej pomocy pomiędzy małżonkami określonym w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej

w skrócie - p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc,

a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na

posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Z uwagi na wniesienie sprzeciwu w terminie, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu.

Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy

w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub

w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zwolnienie od kosztów sądowych jest, zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania, zawartej w art. 199 p.p.s.a. Celem instytucji prawa pomocy, będącej jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.

Zgodnie z regulacją art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego nie przedłożył dokumentów pozwalających ocenić sytuację materialną żony skarżącego. Wskazał, że między małżonkami obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej, w związku, z czym nie posiada on informacji o majątku żony. Zauważyć jednakże należy, że informacje

o stanie majątkowym żony skarżącego są niezbędne, aby Sąd mógł dokonać prawidłowej oceny jego sytuacji materialnej. W przypadku osób będących w związku małżeńskim oceny sytuacji materialnej dokonuje się, bowiem zawsze

z uwzględnieniem sytuacji materialnej współmałżonka. Między małżonkami istnieje obowiązek pomocy wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który obejmuje swym zakresem także pokrywanie kosztów związanych z prowadzonymi procesami sądowymi. Zniesienie wspólności ustawowej między małżonkami tego obowiązku nie niweczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967 r. sygn. akt I CZ 37/67). A zatem prawo pomocy nie może być przyznane jednemu

z małżonków w sytuacji, gdy sytuacja materialna drugiego nie została sądowi przedstawiona. Nie można, bowiem zwolnić od ponoszenia kosztów sądowych jednego z małżonków, jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie tych kosztów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 229/09 (niepubl.) rozdzielność majątkowa odnosi się, bowiem nie, co należy podkreślić, do wzajemnych obowiązków małżonków, lecz do ich majątków.

W ocenie Sądu nie można, więc przyjąć, że skarżący dokonał wszelkich starań, by przedstawić swoją sytuację w sposób kompletny. Niewyjaśniona sytuacja materialna żony rodzi poważne wątpliwości, co do rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego i uniemożliwia weryfikację twierdzeń zawartych w złożonym oświadczeniu. Z uwagi, zatem na braki w dokumentacji stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy przedstawione przez skarżącego informacje nie pozwalają na ocenę jego stanu majątkowego. Inicjatywa w tym zakresie spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy.

W tej sytuacji, wobec niespełnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 p.p.s.a., brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy (nawet

w zakresie częściowym) poprzez zwolnienie go z kosztów sądowych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.