Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1269/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 6 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 16 marca 2020 r. skarżący K. L. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek za okres od sierpnia 1999 r. do grudnia 2002 r. ze względu na swoją trudną sytuację finansową.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w tym przedmiocie zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Odział w Ł. odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej wysokości 70.011,80 zł.

Organ stwierdził, że zaległości na koncie skarżącego powstały w związku z nieopłacaniem przez niego w ustawowym terminie składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Organ ustalił, że skarżący nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej, ani działalności rolniczej. Od dnia 30 listopada 2011 r. skarżący nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczenia, nie figuruje również jako osoba bezrobotna zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Nadto nie pracuje i nie posiada dochodów z innych źródeł. Z tytułu dzierżawy osiąga dochód w wysokości ok. 700 zł rocznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Z ustaleń organu wynika także, że matka skarżącego pobiera rentę rodzinną wraz z dodatkami w łącznej wysokości 2.357,89 zł netto miesięcznie. Świadczenie jest wolne od potrąceń. Stałe wydatki związane z utrzymaniem rodziny w gospodarstwie domowym skarżącego pokrywa matka. Łączna kwota stałych wydatków związanych z utrzymaniem wynosi ok. 1.250 zł miesięcznie, w tym: ok. 1.000 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych oraz ok. 250 zł z tytułu kosztów związanych z leczeniem. Skarżący nie posiada innych zobowiązań pieniężnych. Posiada zaś ruchomości, to jest samochody: [...] z 1997 r. i [...] z 1998 r. oraz [...] z 1997 r., nieruchomość – gospodarstwo rolne o pow. 1,5 ha położone w W. , gm. J. (KW: [...]), którego jest właścicielem. Na wymienionej nieruchomości organ dokonał zabezpieczenia przysługujących mu należności poprzez ustanowienie hipoteki. Ze wskazanej nieruchomości aktualnie prowadzone jest przez komornika sądowego postępowanie egzekucyjne. Nieruchomość ta składa się z części zabudowanej murowanym budynkiem mieszkalnym w złym stanie technicznym oraz z części rolnej. Działka posiada regularny kształt zbliżony do prostokąta o szerokości frontu ok. 55 m. Nieruchomość posiada bezpośredni dostęp

do energii elektrycznej, wodociągu oraz linii telefonicznej. Wartość rynkową nieruchomości określono na łączną kwotę 102.454 zł.

W takiej sytuacji organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności zaległości składkowych dłużnika na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a ponadto nie zachodziły podstawy do umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ uznał, że brak jest podstaw do umorzenia zaległych należności ze względu na trudną sytuację finansową skarżącego. Skarżący nie wykazał bowiem, że podjął wszelkie działania, aby wykorzystać zdolność do pracy, a mimo to nie jest w stanie osiągnąć takich dochodów, które pozwalałyby jednocześnie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i spłatę zobowiązania. Odnosząc się do zawartej w oświadczeniu strony o stanie rodzinnym i majątkowym informacji, że zakupione przez skarżącego samochody mają służyć do remontów i innych działalności, organ podkreślił, że na ogólną sytuację finansową mają wpływ wszystkie źródła dochodu, w tym także te pochodzące z prac dorywczych, czy też z nierejestrowanych źródeł. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, że stałe wydatki związane z utrzymaniem rodziny pokrywa matka. Nie wskazał również, że ma zaległości w opłacaniu opłat eksploatacyjnych, nie przedstawił żadnych nieopłaconych rachunków i faktur oraz nie udowodnił, że brakuje mu lub jego rodzinie środków finansowych na zakup lekarstw, bądź korzystania z płatnych badań lekarskich. Organ zwrócił uwagę, że nie ma informacji, czy skarżący korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. Dochód zaś w gospodarstwie domowym skarżącego kształtuje się na poziomie wyższym od minimum socjalnego, a zatem możliwe jest zaspokajanie podstawowych jego potrzeb życiowych i jego matki. Poziom minimum socjalnego za I kwartał 2020 r. ustalony przez Główny Urząd Statystyczny dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego wyniósł 2.059,38 zł.

Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej skarżącego wskazano, że nie przedłożył on dokumentacji świadczącej o jego stanie zdrowia i tym samym nie udowodnił, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia. Skarżący nie udokumentował również problemów zdrowotnych matki.

Podsumowując swoje rozważania organ stwierdził, że odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek, jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie będzie miał możliwości spłaty zaległości. Odnosząc się do sytuacji strony wskazano, że skarżący jest w wieku największej aktywności zawodowej i nie udowodnił problemów zdrowotnych uniemożliwiających lub w znacznym stopniu ograniczających możliwość zdobycia przez niego środków na spłatę zadłużenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący K. L. zaskarżył powyższą decyzję w całości.

Skarga nie zawiera zarzutów i ich uzasadnienia oraz żadnych wniosków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Wniesiona przez skarżącego skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona.

Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) oraz w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 kwietnia 2021 r. (k. 27 akt sądowych).

Wymaga w pierwszej kolejności przypomnienia, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., który stanowi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższych kryteriów zaskarżona decyzja mogłaby ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej skutecznie można postawić uzasadniony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to odpowiednio miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należało, że jest ona zgodna z prawem, dlatego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Według przepisu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.s.u.s."), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane – co do zasady – tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 2 ustawy), który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, co oznacza, że stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały szczegółowo określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 – dalej jako "rozporządzenie"). Według § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Mając powyższe regulacje na względzie, wymaga w tym miejscu zwrócenia uwagi, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma istotnie charakter uznaniowy, nie oznacza to jednak, że może być ona dowolna. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającego na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Dlatego – co do zasady – od oceny organu zależy, czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części, czy też umorzenie w ogóle nie nastąpi. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych spod kontroli sądowej w ogóle. W orzecznictwie sądów podkreśla się bowiem, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. Oznacza to w szczególności, że kontrola ta polega na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz należytym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Stosownie do przepisu art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy tym samym rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. To dlatego właśnie ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organy administracji publicznej są więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas mogą ocenić, czy dana okoliczność została należycie wyjaśniona i udowodniona. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego powinna znaleźć swoje odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które stanowi jej integralną część (art. 107 k.p.a.). Jej zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Zgodnie z nakazem wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne odnosi się do wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem właściwych przepisów prawa. Braki uzasadnienia w tym zakresie dotyczące decyzji o charakterze uznaniowym uniemożliwiają – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Zaakcentować przy tym należy, że przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również istotę "zasady przekonywania" wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W konsekwencji oceniając w świetle powyższych reguł zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie naruszył reguł procesowych przewidzianych przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż uwzględnił i ocenił należycie wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności.

W rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonując oceny złożonego wniosku w oparciu o art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zasadnie uznał, że w sprawie nie zachodzą uzasadnione przypadki mogące być podstawą do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o te przepisy. Organ administracji ustalając stan faktyczny sprawy przeprowadził postępowanie prawidłowo, opisał należycie ustaloną sytuację finansową oraz rodzinną skarżącego. Jednocześnie odniósł się do wszystkich wskazanych w at. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanek i prawidłowo ustalił, że żadna z nich w sprawie niniejszej nie zachodzi.

Jest oczywiste, że w przypadku skarżącego nie zachodziła przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy. Prawidłowe było także ustalenie organu, że w przypadku objętych decyzją zaległości nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że było prowadzone wobec niego postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne. Organ prawidłowo uznał również, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy. Z akt sprawy wynika, że zadłużenie objęte jest postępowaniem egzekucyjnym. Egzekucja jest prowadzona przez Komornika sądowego z należącej do skarżącego nieruchomości położonej w W. , gmina J., dla której prowadzona jest księga wieczysta pod numerem KW: [...] Należności z tytułu składek zabezpieczone zostały ustanowieniem hipoteki kaucyjnej przymusowej na wskazanej nieruchomości.

Jeśli chodzi o przesłankę określoną w art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy, to również – z uwagi na wysokość należności (70.011,80 zł) – było oczywiste, że wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Nie została spełniona również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy, ponieważ z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie zachodziła również przesłanka umorzenia należności określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy.

Wobec tego, że w przypadku skarżącego nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia, organ rozważył w dalszej kolejności przesłanki umorzenia należności określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3a ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie zatem od określonych w art. 28 ust. 3 ustawy przesłanek nieściągalności, w przypadku osób będących płatnikami składek, organ zobowiązany jest rozważyć możliwość umorzenia należności z uwagi na okoliczności wskazane w powołanym § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten umożliwia organowi umorzenie należności z tytułu składek w szczególnych, całkowicie wyjątkowych sytuacjach.

W tym kontekście organ bezspornie prawidłowo ustalił, że żadna z tych sytuacji nie zachodziła w przypadku skarżącego. Ustalenie to dokonane zostało na podstawie wszystkich zebranych w sprawie dowodów, szczegółowo przeanalizowanych i poddanych ocenie zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Rozważono wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, które – zgodnie z powołanymi przepisami – powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący miał możliwość wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył oświadczenie o stanie i majątkowym z dnia 14 sierpnia 2020 r. oraz szereg dokumentów wraz z fotografiami dotyczących stanu jego nieruchomości i dokumentów relacjonujących przebieg konfliktu z byłą żoną. Nie złożył natomiast żadnych dokumentów, z których wynikałoby, jakie dochody uzyskuje, jakie posiada zobowiązania oraz jakie ponosi wydatki związane z bieżącym utrzymaniem oraz dokumentów dotyczących jego stanu zdrowia.

Wyjaśnić należy, że to rzeczą skarżącego jest wykazanie osiąganych dochodów w celu umożliwienia organowi pełnej i rzetelnej oceny możliwości płatniczych zobowiązanego. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że organ może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacić tych należności. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ciężar dowodzenia okoliczności mających uzasadniać istnienie przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy, albowiem z faktu ich istnienia wywodzi on określone skutki prawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 430/12 oraz z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 922/12). Zgodzić należało się w takiej sytuacji ze stanowiskiem organu, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Z akt sprawy wynika, że skarżący jest rozwiedziony, gospodarstwo domowe prowadzi tylko wspólnie z matką – H. J.. W oświadczeniu majątkowym z dnia 14 sierpnia 2020 r. wskazał, że nie pracuje zarobkowo. Oświadczył, że nie pobiera ani emerytury ani renty, nie posiada dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z Urzędu Pracy, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Z oświadczenia wynika, że skarżący nie ponosi żadnych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, koszty te ponosi bowiem jego matka. Dochód w gospodarstwie domowym, które skarżący prowadzi z matką wynosi 2.280 zł netto miesięcznie. Podał też, że nie posiada zobowiązań pieniężnych. Z oświadczenia skarżącego wynika także, że nie posiada majątku nieruchomego, ruchomego, ani wierzytelności. Nie posiada też środków pieniężnych. Posiada natomiast gospodarstwo rolne o powierzchni 1,5 ha w W. , gmina J.. Z tytułu dzierżawy osiąga dochód ok. 700 zł rocznie. Posiada też trzy samochody: [...] z 1997 r., [...] z 1998 r. oraz [...] z 1997 r. Stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą ok. 1.250 zł miesięcznie, z czego 1.000 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych oraz 250 zł z tytułu kosztów związanych z leczeniem.

W świetle przedstawionego stanu faktycznego, który organ ustalił szczegółowo i niewadliwie, uzasadnione było jego stanowisko, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości rzeczywistego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ prawidłowo ocenił sytuację materialną i rodzinną skarżącego oraz zasadnie uznał, że strona nie udowodniła, aby ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie była w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją oraz jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący nie wykazał, że nie może zaspokajać podstawowych potrzeb życiowych, nie przedstawił żadnych dowodów – dokumentów wskazujących na istnienie zaległości z tytułu opłat związanych z utrzymaniem lub trudności związanych z pokryciem kosztów leczenia. Nie złożył również żadnych wyjaśnień w tym zakresie.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika także, by w przypadku skarżącego zachodziły szczególne okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a wiec poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie można też mówić o przesłance określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, czyli przewlekłej chorobie zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący ogólnie powołał się na swoją sytuację zdrowotną i konieczność opieki na matką jako przesłankę umorzenia należności, jednak nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że jego stan zdrowia lub stan zdrowia członka rodziny uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia i uzyskiwanie dochodu.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącego oraz w sposób wyczerpujący i jasny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego oraz stan jego zdrowia nie uzasadniały tym samym przyjęcia, że w przypadku skarżącego zachodzi wyjątkowa sytuacja uzasadniająca umorzenie należności. Bezspornie podejmując działalność gospodarczą skarżący liczył się z obowiązkiem opłacania należnych i przewidzianych prawem składek. Dlatego słusznie organ zwrócił uwagę, że obowiązkiem wszystkich płatników jest opłacanie składek. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie będzie miał możliwości spłaty zadłużenia.

W konsekwencji zgodzić należało się także stanowiskiem organu, że dolegliwości wynikające z obowiązku zapłaty należności publicznoprawnych są oczywiste, ale same w sobie nie stanowią o ważnym interesie zobowiązanego, który miałby prymat nad interesem publicznym uzasadniającym umorzenie zaległego zadłużenia. Z tych wszystkich względów należało w konsekwencji stwierdzić, że organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył w tej sprawie cały materiał dowodowy, uzasadnił należycie swoje stanowisko zgodnie z zasadą przekonywania i w związku z tym nie naruszył reguł proceduralnych określonych w przepisach art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz nie naruszył powołanych wyżej właściwych regulacji materialnoprawnych.

Nadmienić w tym miejscu można, odnosząc się do ewentualnej kwestii przedawnienia należności, gdyż wniosek o umorzenie dotyczył także należności z 1999 roku, że w świetle judykatury Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena przedawnienia tego rodzaju zaległości pozostaje poza zakresem postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Kwestia kontroli decyzji rozstrzygających o wymagalności należności, w tym także przedawnienia, jest zastrzeżona dla właściwości sądów powszechnych – jako sprawa z zakresu ubezpieczenia społecznego (zob. wyroki NSA z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 83/20; z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 540/20; z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt I GSK 324/17 i z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I GSK 646/17).

Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był skargę jako bezzasadną oddalić, o czym orzekł w sentencji wyroku.