Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1493/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1a i § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 marca 2020 r., sygn. akt III SAB/Gd 6/20 w sprawie ze skargi K.H. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz K.H. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 marca 2020 r., sygn. akt III SAB/Gd 6/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.H. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w punkcie pierwszym umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Pomorskiego do rozpatrzenia wniosku K.H. o przyznanie świadczenia wychowawczego. W punkcie drugim stwierdził, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności oraz w punktach trzecim i czwartym stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od Wojewody Pomorskiego na rzecz K.H. sumę pieniężną w wysokości 1500 złotych. W punkcie piątym zasądził od Wojewody Pomorskiego na rzecz K.H. zwrot kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda Pomorski (dalej "skarżący kasacyjnie", "organ") zaskarżając go w części, tj. w zakresie punktu 3 i 4. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

1) polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 149 § 1a P.p.s.a. i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy niniejsza bezczynność winna zostać uznana za "zwykłą", gdyż organ jak tylko zorientował się o jaki wniosek strony chodzi nie zwlekał z wydaniem informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na córkę skarżącej – K.H.1, działania organu nie nosiły znamion złej woli, ani też nie powodowały do strony dolegliwych skutków;

2) polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 149 § 2 P.p.s.a. i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie skarżąca na skutek bezczynności organu doznała uszczerbku i tym samym niezasadne przyznanie od Wojewody Pomorskiego na rzecz K.H. sumy pieniężnej w wysokości 1500 zł, podczas gdy skarżąca, pomimo niezałatwienia sprawy przez organ w ustawowym terminie, otrzyma środki z tytułu świadczenia wychowawczego na córkę za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień 2017 r. i tym samym w niniejszej sprawie nie poniosła ona żadnej straty finansowej ani krzywdy.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 3 i 4 i oddalenie wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej, ewentualnie:

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 3 i 4 i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania w skarżonym zakresie;

3. zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

4. przeprowadzenie rozprawy w celu rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że fakt, iż w niniejszej sprawie doszło do bezczynności nie był spowodowany jego złą wolą, a także strona nie poniosła żadnych dolegliwości w związku z zaistniałą bezczynnością, albowiem należne jej świadczenie zostało przyznane jak tylko organ zorientował się, iż wniosek strony w zakresie córki K. został faktycznie złożony. Organ podkreślił, że strona konsekwentnie we wszystkich pismach odnosiła się do wniosku z [...] sierpnia 2016 r. i był w przekonaniu, że wniosek ten dotyczy wyłącznie syna – W.H., co wynika z treści samego wniosku (przekreślenie i parafka skarżącej przy danych córki) oraz późniejszych dokumentów (w tym oświadczenia z dnia [...] lutego 2017 r.). Dopiero szczegółowa analiza dokumentacji pozwoliła na ustalenie, że K.H. złożyła jeszcze jeden wniosek o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na okres 2016/2017 na córkę K.H.1 w dniu [...] kwietnia 2016 r. Wskazano, że niezwłocznie po ustaleniu powyższego, organ wydał stosowną informację w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego. Dlatego też, w jego ocenie, brak jest możliwości postawienia zarzutu bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się natomiast do kwestii przyznania przez Sąd I instancji sumy pieniężnej na rzecz K.H. organ wskazał, że w jego ocenie orzeczenie Sądu narusza przepisy postępowania sądowoadministracyjnego w sposób uzasadniający jego uchylenie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie suma pieniężna, w przeciwieństwie do grzywny, ma przede wszystkim charakter kompensacyjny, a jedynie akcesoryjnie charakter represyjny. Przy orzekaniu o przyznaniu rzecz skarżącego sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.) jakiego doznał skarżący skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. Organ wskazał, że jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd I instancji bezczynność ustała, tym samym przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej nie prowadziło w żaden sposób do przyśpieszenia postępowania. Ponadto, przyznanie sumy pieniężnej, jako środka o charakterze dyscyplinująco-represyjnym powinno być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach, gdy działania organu noszą znamiona rażącego naruszenia prawa np., gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (tak też: wyrok NSA z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK/2428/19).

W konsekwencji w ocenie organu przyznanie sumy pieniężnej przez Sąd I instancji było niezasadne, bowiem organ zakończył postępowanie i ustał stan bezczynności jeszcze przed wydaniem wyroku. Po wtóre, w ocenie organu nie doszło do bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, a tylko tego typu kwalifikowana postać bezczynności winna skutkować ewentualnym rozważeniem przez Sąd przyznaniem sumy pieniężnej.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła K.H. reprezentowana przez pełnomocnika. Wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca przyznaje zatem sądowi administracyjnemu swobodę, w zakresie oceny charakteru bezczynności. Nie definiuje bowiem określenia "rażące naruszenie prawa", przyjętego w cytowanym przepisie. W tym zakresie zatem do głosu dochodzi uznanie sędziowskie, oparte o zasady logiki, doświadczenia życiowego i zawodowego, w kontekście celu przepisu, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy i dyrektyw doktrynalnych oraz praktyki (zob. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 650/21). W judykaturze akcentuje się, że określenie to, jakkolwiek nie może być tożsame z interpretacją tego określenia zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., choć ma identyczne brzmienie i w obu wypadkach chodzi o istotne uchybienie obowiązującemu przepisowi prawa, to pozwala na pewne uogólnienia właściwe dla nich obu (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5081/21). Poza tym wskazuje się szereg przypadków rażącej bezczynności, do których zalicza się zwykle zbyt długi okres prowadzenia sprawy niemający uzasadnienia ani w stopniu skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, ani w ilości spraw do załatwienia przez organ, ani w ilości wniosków procesowych składanych przez strony (zob. wyroki NSA z dnia: 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2163/19, 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 124/21, 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 651/21). Jednak te kryteria zawsze należy odnieść do stanu konkretnych spraw. Zatem zagadnienie charakteru bezczynności trzeba ocenić przez pryzmat rodzaju i stanu danej sprawy. Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa przykładowo przyjmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5071/21). Należy dodać, że jest to stan, w którym naruszenie to jest także istotne, a więc niedające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając charakter bezczynności nie można pominąć więc charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (zob. wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. I OSK 585/15). Sąd musi przy tym wziąć pod uwagę m.in. występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" bezczynność organu (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. II FSK 3614/13). Również w literaturze prawniczej akcentuje się, że sąd administracyjny powinien uwzględnić całość okoliczności indywidualnych sprawy (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, Art. 149, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 616). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyjaśniano, że rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. - jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności. Tym samym stwierdzić należy, że bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności zdejmujące z organu odpowiedzialność za tę bezczynność.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w niniejszej sprawie doszło do znaczącego przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy wskazanego w art. 35 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że K.H. w dniu [...] kwietnia 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko – K.H.1. Wniosek ten został rozpoznamy przez Wójta Gminy Wejherowo decyzją z dnia 27 maja 2016 r. poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego od dnia [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] września 2017 r. W dniu [...] sierpnia 2016 r. K.H. złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na J.H., K.H.1 i W.H. oświadczając, że jej mąż przebywa poza granicami RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przedmiotowy wniosek został przekazany Marszałkowi Województwa Pomorskiego w dniu 7 lipca 2016 r. W dniu 25 kwietnia 2017 r. organ zwrócił się do wnioskodawczyni o dostarczenie dokumentów niezbędnych do jego rozpatrzenia. Dokumenty nadesłano w dniu [...] maja 2017 r. Rozstrzygnięciem z dnia 7 czerwca 2017 r. Marszałek stwierdził, że do sprawy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] października 2016 r. oraz od dnia [...] kwietnia 2017 r. do chwili obecnej. W tym samym dniu Marszałek, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. wydał decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze na syna na okres od dnia [...] sierpnia 2016 r. do dnia [...] października 2016 r. oraz od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] września 2017 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji rozstrzygającej ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę – J., z uwagi na cofnięcie wniosku w tym zakresie. Decyzją z dnia 18 lipca 2017 r. Wójt Gminy Wejherowo uchylił decyzję własną z dnia 27 maja 2016 r. przyznającą wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze na córkę – K. za okres od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] października 2016 r. oraz za okres od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] września 2017 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Wójt Gminy Wejherowo przesłał Marszałkowi Województwa Pomorskiego m.in. kopię ww. decyzji z dnia 18 lipca 2017 r. celem wydania przez Marszałka decyzji w sprawie świadczeń wychowawczych. Ponagleniem z dnia [...] lipca 2019 r. wniesionym do Wojewody, K.H. wniosła o niezwłoczne rozpoznanie jej wniosków złożonych do Wójta, a przekazanych Marszałkowi celem zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wskazała na wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz na fakt, że sprawa została przekazana do Marszałka w związku z częściowym uchyleniem decyzji dotyczącej córki – K.H.1. Podała także, że do tej pory nie uzyskała wypłaty świadczeń za lipiec, sierpień i wrzesień 2017 r., a za pozostały okres świadczenia są należne, bowiem mąż żadnych świadczeń za granicą nie pobierał. Rozstrzygnięciem z dnia 6 sierpnia 2019 r. Wojewoda Pomorski stwierdził, że do spraw K.H. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 czerwca 2016 r. do dnia dzisiejszego. Postanowieniem z dnia 25 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wskazało, że organ rozpatrujący sprawę nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Kolegium stwierdziło, że wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie dotyczył K.H.1, bowiem została z wniosku wykreślona.

W dniu [...] grudnia 2019 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) K.H. wniosła skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2016/2017 w zakresie świadczenia na K.H.1 za okres od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] października 2016 r. i za okres od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] września 2017 r. W dniu 13 stycznia 2020 r. Wojewoda Pomorski wydał informację o przyznaniu K.H. świadczenia wychowawczego na córkę K.H.1 na okres od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] października 2016 r. oraz na okres od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] września 2017 r. - na skutek rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Stwierdzić zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo orzekł, iż postępowanie zapoczątkowane przed Marszałkiem Województwa Pomorskiego, a następnie prowadzone przez Wojewodę Pomorskiego (na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428), zadania Marszałka od dnia 1 stycznia 2018 r. przejął Wojewoda Pomorski) – trwało od dnia przekazania Marszałkowi Województwa Pomorskiego kopii decyzji Wójta Gminy Wejherowo z dnia 18 lipca 2017 r., tj. 21 sierpnia 2017 r. do dnia wydania przez Wojewodę decyzji, tj. 13 stycznia 2020 r. Tym samym, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, bezczynność Wojewody należy datować od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 13 stycznia 2020 r. Nie ulega również wątpliwości, że decyzja w sprawie wydana została dopiero po wniesieniu w dniu [...] grudnia 2019 r. przez K.H. skargi na bezczynność tego organu. Bezsprzecznym jest zatem, że Wojewoda w dniu wniesienia skargi na bezczynność w bezczynności tej pozostawał, bowiem wniosek K.H. z dnia [...] kwietnia 2016 r. dotyczący świadczenia wychowawczego na córkę – K.H.1 za okres od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] października 2016 r. i od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] września 2017 r., który to wniosek Marszałek Województwa Pomorskiego otrzymał w dniu [...] sierpnia 2017 r., nie był na dzień wniesienia skargi rozpoznany.

Okoliczność wskazana przez skarżącego kasacyjnie, że bezczynność nie była spowodowana złą wolą organu i "jak tylko organ zorientował się, iż wniosek strony w zakresie córki K. został faktycznie złożony" przyznał świadczenie we wnioskowanym zakresie, nie może stanowić o braku winy organu. Nie może o tym stanowić także przekonanie organu, iż złożony wniosek dotyczył wyłącznie syna K.H. i "niezwłocznie po ustaleniu powyższego, organ wydał stosowną informację w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego na córkę K.H.1". Wskazać bowiem należy, że obowiązkiem organu jest dokładna i szczegółowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego i na tej podstawie wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika natomiast, o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach, że dopiero po wniesieniu przez K.H. skargi na bezczynność Wojewody, organ ten w sposób "wnikliwy" dokonał analizy złożonej w sprawie dokumentacji i wydał decyzję w sprawie.

Biorąc powyższe okoliczności stwierdzić należy, iż Sąd I instancji zasadnie uznał, że Wojewoda Pomorski dopuścił się stanu bezczynności i bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z tych tez względów, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 149 § 1a P.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do podniesionej w skardze kasacyjnej kwestii niewłaściwego zastosowania art. 149 § 2 P.p.s.a., tj. przyznania od organu na rzecz K.H. sumy pieniężnej wskazać trzeba, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 ww. przepisu (uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłość), może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Podnieść należy, że suma pieniężna, o której mowa w powyższym przepisie, nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Ma ona przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich strona doznała na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności organu administracji (zob. wyroki NSA z dnia: 11 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 2209/21, 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 1551/21, 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 2765/20, 25 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 4314/18). Natomiast przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, podobnie jak wymierzenie przez sąd administracyjny grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., pozostawione jest do uznania sądu i stanowi jego uprawnienie w sytuacji uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I OSK 950/18). Przyznanie sumy pieniężnej powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczyniłby się on do wydłużenia postępowania. Jednakże ustawodawca, przewidując możliwość przyznania sumy pieniężnej w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, nie określił żadnych kryteriów tego rozstrzygnięcia poza jego górną wysokością. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu – bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie – oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Oznacza to, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Art. 35 § 1 - 3 k.p.a. stanowi rozwinięcie tej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki i określając terminy jej załatwienia. Niezałatwienie sprawy, wszczętej na wniosek strony, w terminach wskazanych w art. 35 k.p.a. daje podstawy do czynienia organowi zarzutu, że pozostaje bezczynny, bądź, że przewlekle prowadzi postępowanie administracyjne.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz orzekł o przyznaniu od organu sumy pieniężnej wskazując, iż złożony w niniejszej sprawie wniosek winien był być rozpoznany w ciągu miesiąca od wpływu dokumentów do Marszałka Województwa Pomorskiego, co nastąpiło w dniu 21 sierpnia 2017 r. Stanowisko to należy uznać za słuszne, bowiem K.H. we właściwym terminie nie uzyskała środków na pokrycie wydatków związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka, nie uzyskiwała w sposób określony prawem informacji o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy, a także nie miała żadnego wpływu na zmianę organu właściwego do wydania decyzji w sprawie. Okoliczności te wskazują, że przyznanie w rozpoznawanej sprawie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. było zasadne, co też zostało właściwie ustalone i umotywowane przez Sąd I instancji.

Z powyższych względów, za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 149 § 2 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.