Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 398/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2005 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania B. F., B. M. I. C. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], wykazanej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m², położonej w Dzielnicy B. przy ul. [...],[...] umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Prezydent W. zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] dz. [...], wykazanej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m², położonej w Dzielnicy B. przy ul. [...],[...].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą nr XXXV/199/92 Rady m. st. Warszawy z dnia 28 września 1992 r. nieruchomość objęta decyzją znajduje się w strefie zabudowy mieszkaniowo – usługowej. Teren objęty był decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r. i został wywłaszczony pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Osiedle zostało zrealizowane zgodnie z planem zagospodarowania, łącznie z obiektami towarzyszącymi i infrastrukturą techniczną. Zachodnia granica osiedla została ustalona na obecnej ulicy [...]. Wydzielenie części nieruchomości w celu zwrotu wykonano według szkicu załączonego do pisma Urzędu W. nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. zlecającego podział. Projektowane działki mają dostęp do drogi publicznej. Projekt podziału nieruchomości został pozytywnie zaopiniowany przez Wydział Nieruchomości W. Biura Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru Urzędu W. w piśmie z dnia [...] lipca 2003 r.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wnieśli B. F., B. M. i I. C., domagając się uchylenia decyzji i ponownego rozpatrzenie sprawy.

Z ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynika, że zgodnie z przepisami kpa postępowanie w sprawie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W postępowaniu powinny wziąć udział wszystkie osoby będące stronami postępowania. W myśl art. 28 kpa, "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek", przy czym, w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 kpa oraz pozostałe przepisy tego kodeksu, może wynikać tylko z administracyjnego prawa materialnego, czyli konkretnej normy prawnej, która może być podstawą określenia interesu prawnego lub obowiązku danej osoby. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to znaczy ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stroną w postępowaniu o podział nieruchomości może być właściciel (współwłaściciele), bądź użytkownik wieczysty (współużytkownicy wieczyści) tej nieruchomości, który wykaże się uregulowanym tytułem prawnym do nieruchomości. Tylko ta osoba posiada interes prawny do uczestniczenia w tym postępowaniu. Natomiast osoba, która występuje z roszczeniami w stosunku do nieruchomości, lecz bez ustalonego tytułu, nie może być uznana za stronę w postępowaniu podziałowym i w związku z tym nie może skutecznie wnieść odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości.

B. F., B. M. i I. C. prawo uczestnictwa w postępowaniu podziałowym wywodzą z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a więc z przepisu prawa, który daje poprzednim właścicielom nieruchomości lub ich spadkobiercom dopiero prawo ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, co nie oznacza, że daje uprawnienia do uczestniczenia na prawach strony w postępowaniu podziałowym wywłaszczonej nieruchomości. A więc skarżący, tylko z powołaniem na roszczenie, lecz bez ustalonego tytułu do nieruchomości, nie mogą skutecznie dowodzić swej legitymacji strony i wnosić odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. W związku z powyższym organ uznał, iż B. F., B. M. i I. C. nie wykazali w sposób jednoznaczny przymiotu strony tego postępowania, w którym nie uczestniczą jako właściciele tej lub sąsiedniej nieruchomości, nie mogą zatem skutecznie żądać wszczęcia postępowania odwoławczego w sprawie zakończonej prawomocną decyzją Prezydenta W.

Ponadto organ zauważył, że zarzuty stron merytorycznie odnoszą się do postępowania dowodowego toczącego się w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części i w tamtym postępowaniu, które zakończy się wydaniem decyzji z udziałem B. F., B. M. i I. C. jako stron postępowania, powinny zostać ocenione.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B. M.

Skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zbagatelizowało argumentację odwołujących się, że w stosunku do tej nieruchomości prowadzone jest postępowanie o zwrot, twierdząc, że odwołujący się będą mieli interes prawny dopiero po uzyskaniu tytułu własności tej nieruchomości. Zdaniem skarżącego, do czasu zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości, w sprawach dotyczących tej nieruchomości stronami są zarówno obecny jak i poprzedni właściciel, a ponadto, B. F., B. M. i I. C. stali się właścicielami sąsiedniej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznał skargę zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest bezzasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest umorzenie postępowania odwoławczego od decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.

Podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] objętej [...] o powierzchni [...] m², położonej w Dzielnicy B. przy ul. [...] i [...] stanowiącej własność W., sporządzony został na zlecenie Urzędu W. – Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Skarbu Państwa, w związku z postępowaniem administracyjnym prowadzonym z wniosku spadkobierców poprzednich właścicieli o zwrot części nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym nr rep. [...] z dnia [...] grudnia 1972 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) pod budowę osiedla mieszkaniowego [...].

Zgodnie z art. 127 § 1 kpa, odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy tylko stronie. Na podstawie art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, przesądza przepis prawa materialnego, ponieważ interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w określonej sytuacji określonego podmiotu prawa, jednakże, możliwość ta musi istnieć obecnie i nie ma znaczenia, czy zaistnieje kiedykolwiek w przyszłości wywołana odrębnym zdarzeniem prawnym.

W przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), stronami postępowania są wyłącznie właściciele (współwłaściciele) lub użytkownicy wieczyści (współużytkownicy wieczyści), co oznacza, że stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które aktualnie nie mają do niej żadnego tytułu prawnego. Prawo własności jest prawem rzeczowym, jest kategorią prawa cywilnego. Art. 140 kodeksu cywilnego stanowi, że właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy, i w tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Do uznania zatem konkretnej osoby za stronę postępowania o podział nieruchomości nie jest wystarczające przekonanie, że być może, w przyszłości, osoba ta stanie się właścicielem lub użytkownikiem wieczystym tej określonej nieruchomości. Zdarzenia przyszłe, niepewne, nie stanowią o interesie prawnym, mogą jedynie wykazywać interes faktyczny, który nie daje uprawnień strony.

Nadal zachowuje aktualność wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1995 r. sygn. akt III ARN 16/95 (OSNAP z 1995 r. Nr 21, poz. 258), z którego wynika, że z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić tylko osoba dysponująca tytułem własności lub użytkowania wieczystego. Konsekwencją takiego brzmienia przepisów prawa i ich wykładni jest to, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału. Stanowisko powyższe prezentowane było w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skoro zatem odwołujący się nie są stronami postępowania o podział nieruchomości, ponieważ nie są jej właścicielami ani użytkownikami wieczystym, to organ prawidłowo uznał, że odwołujący się nie mogą skutecznie dowodzić swej legitymacji strony i wnosić odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, nie będącej obecnie ich własnością.

Sąd podziela stanowisko organu, że stwierdzenie, iż odwołujący się nie mają przymiotu strony, uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Nie jest wystarczające, zawarte w skardze, stwierdzenie skarżącego, że B. F., B. M. i I. C. stali się współwłaścicielami sąsiedniej nieruchomości – dla uznania ich za stronę postępowania o podział nieruchomości, do której prawo własności nie przysługuje im. Skarżący nie wskazał miejsca publikacji przywołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nie można więc zapoznać się z jego treścią ani odnieść do niej.

W tych okolicznościach zarzuty podnoszone w skardze przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.