Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2308/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Elżbieta Lenart, Protokolant sekretarz sądowy Justyna Kobylarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję [...] w C. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

|I SA/Wa 2308/19 UZASADNIENIE |

|Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z [...] lipca 2019 r. |

|nr [...] odmawiającą przyznania M. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku|

|z opieką nad matką N. S. za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2018 r. |

|Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: |

|M. C. [...] czerwca 2019 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej |

|pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2018 r. w wysokości [...] zł |

|miesięcznie z jednoczesnym pomniejszeniem kwoty świadczenia pielęgnacyjnego o pobrany we wskazanym wyżej okresie zasiłek dla opiekuna. |

|W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawczyni pobierała zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką przyznany decyzją Wójta |

|Gminy L. z [...] czerwca 2014 r. nr [...] od [...] maja 2014 r. bezterminowo. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [....] |

|października 2018 r. nr [...] przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne od [...] września 2018 r. na czas nieokreślony w wysokości [...] zł |

|miesięcznie. Wnioskodawczyni powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 orzekający o częściowej |

|niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki |

|uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz wyrok NSA sygn. akt I OSK 1512/16 wskazujący na możliwość skutecznego ubiegania |

|się o świadczenie pielęgnacyjne przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pomimo braku wykonania orzeczenia Trybunału |

|Konstytucyjnego K 38/13. |

|Wójt Gminy L. decyzją z [...] lipca 2019 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia podnosząc, że nie zostały spełnione warunki do |

|jego przyznania. Organ zaznaczył, że data powstania niepełnosprawności wskazuje, że matka miała [...] lata, a ponadto negatywną przesłanką, |

|która wyklucza wnioskodawczynię z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego jest pobrany w okresie od [...] lipca 2013 r. do |

|[...] sierpnia 2018 r. zasiłek dla opiekuna. Organ zaznaczył, że z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych |

|wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym |

|mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. |

|M. C. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozpoznając sprawę - mimo, że nie podzieliło |

|wszystkich argumentów odmowy przyznania świadczenia wskazanych przez organ pierwszej instancji – uznało, że decyzja Wójta Gminy L. z [...] |

|lipca 2019 r. jest prawidłowa. |

|Organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z|

|2018 r. poz. 2220 ze zm.) i podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż M. C. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką pobierała świadczenie |

|pielęgnacyjne przyznane decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] od [...] lutego 2012 r. bezterminowo. Decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem [...]|

|lipca 2013 r. w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie decyzją z [...] czerwca 2014 r. nr [...] przyznano M. C. od|

|[...] lipca 2013 r. bezterminowo zasiłek dla opiekuna. Na wniosek M. C. decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] uchylono w całości od dnia [...]|

|września 2018 r. decyzję z [...] czerwca 2014 r. i od [...] września 2018 r. M. C. w związku z opieką nad matką pobiera świadczenie |

|pielęgnacyjne. |

|SKO w C. wskazało, że główną podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w niniejszej sprawie spełnienie przesłanki z |

|art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że nie podziela stanowiska organu |

|pierwszej instancji w zakresie spełnienia przesłanki negatywnej określonej w przepisie art. 17 ust. 1b powołanej ustawy. Przepis ten |

|wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 - w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia |

|pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na|

|moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Po wejściu w życie tego orzeczenia (tj. |

|23 października 2014 r. – data publikacji w Dzienniku Ustaw), powołany art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być |

|stosowany w dotychczasowym brzmieniu. Wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji,|

|gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje więc |

|uzasadnienia. Na poparcie twierdzeń organ przytoczył stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. |

|Zdaniem Kolegium w sprawie nie zaistniały jednak przesłanki do zmiany lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, bowiem jej |

|podstawą jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. |

|Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżąca decyzją z [...] czerwca 2014 r. miała przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna, która została |

|uchylona ostateczną decyzją od [...] września 2018 r. Prawo do świadczenia rodzinnego, a takim jest również świadczenie pielęgnacyjne |

|zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo |

|wypełnionymi dokumentami. Do czasu, kiedy w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna i prawomocna o przyznaniu jednego ze świadczeń |

|wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, nie jest możliwe przyznanie innego świadczenia. |

|SKO w C. podkreśliło, że nie jest możliwe, aby na etapie postępowania odwoławczego, wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia |

|pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, zmieniając w ten sposób decyzję ostateczną wydaną przez organ pierwszej |

|instancji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Decyzję ostateczną można wzruszyć tylko i wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, o ile |

|zaistnieją przesłanki do jej wzruszenia. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. |

|Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. C. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie |

|art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. |

|W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 podnosząc, że z |

|tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką należne jej jest świadczenie |

|pielęgnacyjne w wysokości otrzymywanej przez osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi, ponieważ jakiekolwiek różnicowanie ich|

|sytuacji jest niezgodne z Konstytucją. W cenie skarżącej przeszkodą do wyrównania świadczenia nie jest brak wykonania obowiązku |

|wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego i niewprowadzenie regulacji dotyczących wyrównania świadczeń pielęgnacyjnych przez |

|ustawodawcę, o czym świadczy m.in. decyzja organu odwoławczego uwzględniająca wyrok NSA wydany w sprawie I OSK 1512/16. Powyższa decyzja |

|wskazuje na możliwość skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pomimo braku |

|wykonania orzeczenia TK. Organ odwoławczy słusznie uznał, że powołany wyrok Trybunału, choć nie ma mocy wstecznej, to jednak norma prawna |

|o treści wskazanej w sentencji wyroku była już od momentu jej wejścia w życie niezgodna z prawem (art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. |

|3 Konstytucji). |

|Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. |

|W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu |

|zaskarżonej decyzji. |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. |

|Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem.|

|Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje zatem jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w |

|przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły co oznacza, że skarga podlega |

|oddaleniu. |

|Z okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wynika, że Skarżącej M. C. , na mocy decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 2014r. |

|- w okresie od [...] maja 2014 r. – bezterminowo, przyznane zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad |

|niepełnosprawną matką N. S. . W to miejsce, w konsekwencji złożenia wniosku i rezygnacji z dotychczas otrzymywanego świadczenia , decyzją|

|SKO z dnia [...] października 2018r. uzyskała świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia [...] września 2018r. |

|Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta zdecydowała, że w niniejszej sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17|

|ust. 5 pkt 1 lit. b powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. , uniemożliwiająca przyznanie Skarżącej |

|wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego we wskazanym przez nią okresie od [....] lipca 2013r. do [...] sierpnia 2018r. . |

|Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej stanowisko to podziela. |

|Stosownie do literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie |

|przysługuje, jeśli osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną ma ustalone prawo do innego świadczenia opisanego w tym przepisie. |

|Celem wskazanej regulacji jest w oczywisty sposób uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania świadczeń, które pełnią tą |

|samą funkcję m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego, pobieranego na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i |

|wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Istotą i |

|funkcją obydwu tych świadczeń jest zrekompensowanie opiekunowi utraty dochodów, w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania|

|opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Poza sporem orzeczniczym pozostaje, że jakkolwiek nie jest dopuszczalne jednoczesne |

|przyznanie i wypłata dwóch lub więcej świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy, to zainteresowanej stronie przysługuje prawo wyboru |

|z którego z nich chce skorzystać. Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie, w związku z czym ustalenie prawa do jednego z |

|wymienionych w omawianym przepisie o świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełnienia warunków ubiegania się o |

|przyznania innego świadczenia. Tym samym warunkiem jego wypłaty jest rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia . Mając na uwadze |

|treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozstrzygnięcie zbiegu praw do kilku świadczeń wymaga|

|zatem złożenia przez osobę uprawnioną stosownego oświadczenia w tym przedmiocie. W sprawie niniejszej Skarżąca dokonała omawianego wyboru |

|oraz złożyła przedmiotowe oświadczenie , w następstwie czego decyzją SKO w C. z dnia [...] października 2018r. uzyskała stosowne |

|świadczenie pielęgnacyjne na matkę , począwszy od dnia [...] września 2018r. |

|W ocenie Sądu , decyzja organu jest zatem prawidłowa. Organ przytoczył przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach |

|rodzinnych określające warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1|

|i pkt 2 podkreślając, że z przepisów tych jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, poza wypełnieniem |

|przesłanek podmiotowych, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich polega albo na niepodejmowaniu, |

|albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem.|

|Druga zaś stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń |

|wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a lub b powołanej ustawy. |

|Skoro zaś z akt sprawy wynika , że wnioskodawczyni w wymienionym okresie uprawniona była do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z |

|opieką nad matką to w sprawie spełniona została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b powołanej ustawy |

|uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. |

|Jednocześnie Sąd zauważa, że wobec ustawowego zakazu jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń, przyznanie Skarżącej wnioskowanego przez |

|nią świadczenia pielęgnacyjnego mogło mieć miejsce wyłącznie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji przyznającej jej specjalny |

|zasiłek opiekuńczy, co też w badanej sprawie nastąpiło. |

|Podkreślenia wymaga także, że przyznanie świadczenia rodzinnego – także w postaci świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe z datą |

|wsteczną. Z uwagi na treść art. 24 ust.2 cyt. ustawy , świadczenie to jest przyznawane począwszy od miesiąca w którym wpłynął prawidłowo |

|złożony oraz merytorycznie zasadny wniosek. |

|Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami |

|administracyjnymi orzekł jak w sentencji. |

| |