Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 184/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, , sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2021 r. sprawy ze skargi G.C. i K.C. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody [...] do wydania aktu; II. stwierdza bezczynność Wojewody [...] w rozpatrzeniu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr[...]; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących G.C. i K.C. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z[...]sierpnia 2021 r., G. C. a i K. C.i (zwani dalej: "skarżącymi") wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Wojewody [...] przy rozpoznaniu wniosku skarżących z 24 marca 2021 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją ww. organu z [...]. lutego 2020 r. nr [...]...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla [...]S.A. w [...], pn. "budowa podstacji trakcyjnej D. wraz z niezbędną infrastrukturą na terenie zamkniętym." na terenie działki o nr ewid. [ z obrębu [... ] L. , jedn. ewid. K., powiat wołomiński, woj. [, wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania ww. decyzji.

Skarżący wnoszą o:

I. Stwierdzenie bezczynności organu w sprawie podania skarżących o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [ z [...] lutego 2020 r., nr [... ] oraz równoległego wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania ww. decyzji;

II. Zobowiązanie organu do rozpoznania wniosków skarżących w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku;

III. Stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

IV. Zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego;

V. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym względnie na posiedzeniu niejawnym;

VI. Na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. - dalej jako "p.p.s.a.") o zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że skarżący podaniem z 24 marca 2021 r. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...]lutego 2020 r., nr [...] oraz o wstrzymanie wykonania wyżej wymienionej decyzji. Organ nie rozpoznał ww. wniosków w ustawowym terminie.

W związku z powyższym skarżący wywiedli w dniu 10 maja 2021 r. ponaglenie, które organ odebrał. Powodem tak ponaglenia jak i skargi jest to, że budowa podstacji trakcyjnej (budowy objętej decyzją zawartą w podaniu skarżących) jest na ukończeniu.

Organ przez ponad cztery miesiące (od marca 2021 r.) nie zakończył postępowania z wniosku skarżących o wznowienie. Tym samym nie załatwił on sprawy we właściwym terminie (ustawowym, tj. bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy). Skarżący przypominają, że o niezałatwieniu sprawy w terminie można mówić w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminach określonych ustawowo (art. 35 i art. 36 k.p.a.). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Zdaniem skarżących, mając na uwadze okoliczność, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego oraz o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji - do czasu wywiedzenia niniejszej skargi nie został załatwiony - należy stwierdzić, że bezczynność w sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od czasu złożenia przez skarżących podania o wznowienie postępowania (marzec 2021 r.) nie podjęto żadnych merytorycznych czynności zmierzających do jego rozpoznania. Oceniając charakter bezczynności skarżący wskazują, że w okresie tym organ nie tylko nie podejmował działań, ale również nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a., obejmującego zawiadomienie o przyczynach zwłoki i wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy. Świadomość strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym nie wpływa na obowiązek organu wynikający z ww. przepisu. Ustawodawca nałożył bowiem na organ powyższy obowiązek nie uzależniając go od tego, czy strona ma wiedzę, czy też nie, że toczy się wobec niej określone postępowanie. Art. 36 k.p.a. ma charakter dyscyplinujący organ do bieżącej kontroli toczącego się postępowania i jednocześnie informowania strony, jakie przeszkody uniemożliwiły mu wydanie decyzji w terminach wskazanych w art. 35 i art 36 k.p.a. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa.

W związku z powyższym skarżący uważają, że należy orzec o przyznaniu na ich rzecz od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Kwota 2000 zł będzie stanowić dostateczne zadośćuczynienie za opisaną wyżej bezczynność organu. W sprawie żądanie sumy pieniężnej uzasadnia długotrwałość prowadzenia postępowania i utrata zaufania do organów. Nie może również ujść uwadze i to, że długotrwałość postępowania jest związana z powstaniem u skarżących poczucia krzywdy moralnej oraz przekłada się na szkodę konkretną, tj. brak możliwości, z uwagi na upływ czasu, wyeliminowania decyzji Wojewody [...]z [...] lutego 2020 r., nr [...] o pozwoleniu na budowę podstacji trakcyjnej, co skutkuje koniecznością znoszenia uciążliwości usytuowania ww. budynku w bezpośrednim sąsiedztwie domu skarżących.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Organ podkreślił, że wniosek skarżących (wpływ do organu - 24 marca 2021r.) zawierał nieścisłości, dlatego Wojewoda [,,,] pismem z [...] maja 2021 r. wezwał wnioskodawców, podstawie art. 64 § 2 k.p.a., do określenia jakiego typu działań domagają się wnioskodawcy od organu wojewódzkiego, tj. o wskazanie trybu postępowania, w jakim, winna nastąpić weryfikacja zaskarżonego rozstrzygnięcia (dotyczy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r. nr [...]). Z uwagi na powyższe należało wskazać numer decyzji administracyjnej oraz rodzaju sprawy, w którym wydano przedmiotowe rozstrzygnięcie przez Wojewodę [...] . Organ zauważył, że w rejestrach Wydziału Infrastruktury nie odnaleziono decyzji z [...] grudnia 2017 r., nr [...], której wstrzymania domagali się skarżący.

W odpowiedzi, pismem z 19 maja 2021 r. G. C.i K.C. wyjaśnili, iż "przedmiotem podania jest tak wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...] jak i wstrzymanie wykonania ww. decyzji Wojewody.

Z uwagi na powyższe, Wojewoda [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z[...] lutego 2020 r., nr [...] ze względu na fakt złożenia wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznego terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej wnioski mogły zostać uwzględnione na dzień orzekania przez Sąd.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona stosownym środkiem z art. 37 § 1 k.p.a. skierowanym do właściwego organu, co też w niniejszej sprawie miało miejsce (ponaglenie – wpływ do organu - 27 maja 2021 r. – zwrotne potwierdzenie odbioru - k 12 akt sądowo- administracyjnych).

Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga obejmuje zarzut bezczynności Wojewody [...]...] w zakresie nierozpoznania w terminie wniosku skarżących złożonego w dniu 24 marca 2021 r. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z [...] lutego 2020 r., nr [...]

Oceniając czy doszło do przedmiotowego naruszenia w niniejszej sprawie, Sąd zauważa, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, "Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1) i pkt 2) k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. I tak bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód."

Niewątpliwie więc pojęcie "przewlekłości postępowania" ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Wobec tego, aktualność zachowuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone jeszcze w wyroku z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12 oraz w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12. W tym ostatnim orzeczeniu podano, że "Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tamo Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238)."

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy więc do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.

Należy w tym miejscu podkreślić, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Sąd nie wnika zatem w merytoryczną i procesową poprawność aktu lub czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności w rozumieniu wyżej przytoczonym.

Bezczynność jest kategorią obiektywną, zachodzi zawsze wtedy, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie jednego miesiąca (sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania), lub gdy nie rozpoznał odwołania w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania lub w terminach wskazanych w przepisach szczególnych (art. 35 k.p.a.). Wynika z tego, że dla oceny zachowania organu (stwierdzenia bezczynności organu) istotny jest jedyne upływ czasu między datą wszczęcia postępowania (wniesienia odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) a chwilą orzekania przez sąd w sprawie ze skargi na bezczynność. Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ administracji oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280).

Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że Sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie.

Kierując się powyższym, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżących z 24 marca 2021 r.

Podkreślić należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Przyjęta zasada ogólna szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) na pierwszym miejscu wymienia obowiązek działania wnikliwie, a to znaczy z poszanowaniem zasady ogólnej prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz przepisów szczególnych regulujących postępowanie dowodowe.

W pierwszej kolejności należy zatem ustalić, czy i w jakiej dacie rozpoczął się bieg terminu do rozpoznania wniosku skarżących przez Wojewodę [...].

W myśl art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postepowania na żądanie strony jest dzień doręczenia organowi administracji publicznej żądania strony.

W przedmiotowej sprawie wniosek skarżących został przekazany do organu w dniu 24 marca 2021 r. Jest to więc także data rozpoczęcia biegu terminu do załatwienia sprawy.

Zgodnie dyspozycją przywołanego już wcześniej przepisu art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy organ uznał, że postępowanie w sprawie z wniosku skarżących nie może być wszczęte, gdyż podanie to zostało złożone z uchybieniem terminu ustawowego. Tym samym, w świetle ww. orzeczenia organu nie było konieczne prowadzenie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego i sprawa nie miała "szczególnie skomplikowanego" charakteru. Co więcej, z akt sprawy nie wynika, ażeby Wojewoda [...]podejmował jakiekolwiek czynności dowodowe w sprawie. Organ nie podejmował też jakichkolwiek innych działań procesowych, zaś wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania i merytorycznego rozpoznania wniosku skarżących nastąpiło dopiero w dniu [...] sierpnia 2021 r., a więc po upływie ponad pięciu miesięcy od dnia wpływu podania do organu (24 marca 2021 r.).

Wojewoda [...]i w odpowiedzi na skargę zwraca uwagę, że wniosek skarżących zawierał nieścisłości wymagające wyjaśnienia. Zgadzając się z tym spostrzeżeniem, należy jednak wyjaśnić, że stosownie do treści art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Nawet więc uwzględniając, że rozpoznanie wniosku skarżących wymagało uprzedniego wyeliminowania wad formalnych, to jak wynika z akt sprawy i co przyznaje sam Wojewoda [...], już w dniu 27 maja 2021 r. (data wpływu do organu) skarżący sprecyzowali treść swojego żądania. Od tego dnia (27 maja 2021r.) do dnia wydania przez Wojewodę postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ([...] sierpnia 2021 r.) upłynęły bez żadnego powodu ponad trzy miesiące.

Wbrew stanowisku organu, w sprawie doszło zatem do bezczynności, gdyż sprawa zainicjowana odwołaniem skarżącego została załatwiona w sposób przewidziany prawem (postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r.) już po upływie terminu ustawowego, wynikającego z treści art. 35 § 2 k.p.a.

Tym niemniej, Sąd uznał, że choć zaistniała niedopuszczalna bezczynność organu, to jednak nie nosi ona cechy rażącego naruszenia prawa.

Dokonując takiej oceny naruszenia Sąd wziął pod uwagę, że dla stwierdzenia, że bezczynność organu miała charakter rażący nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. Jak wskazał bowiem NSA w postanowieniu z 27 marca 2013 r. (sygn. akt II OSK 468/13): "długość trwania przewlekłości postępowania nie jest prymarną przesłanką przemawiającą za uznaniem, że rażąco narusza ono prawo". Kwalifikacja naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dlatego też wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, nadto oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). W konsekwencji, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa, czy inaczej, że każda bezczynność jest naruszeniem prawa, ale już nie każde postępowanie dotknięte bezczynnością nosi cechy rażącego naruszenia prawa.

O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Analizując akta sprawy Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Niewątpliwie postępowanie organu naruszyło określoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Jednak w okolicznościach sprawy nie można uznać, aby stwierdzona bezczynność miała rażący charakter. Oceny tej Sąd dokonał na gruncie znanych mu z urzędu terminów zastawiania spraw tego rodzaju, wynikających najczęściej z nadzwyczaj dużej liczby spraw kierowanych do organów administracji architektoniczno-budowlanej, których niełatwa materia wymaga zaangażowania pracowników posiadających odpowiednie kwalifikacje. Poza tym, Sądowi wiadomym jest fakt, że wskutek stanu epidemii SARS-CoV-2 urzędy dodatkowo borykają się z trudnościami wynikającymi ze zwiększonej absencji pracowników. W tym przypadku Sąd doszedł więc do przekonania, że opóźnienie organu w wydaniu aktu nie było istotnie znaczące. Dlatego też Sąd uznał, że wprawdzie organ bezspornie dopuścił się zarzucanej bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a), ale nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a) .

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i ust. 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt II i III sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

W związku z tym, że na datę wydawania wyroku przez tutejszy Sąd w aktach sprawy znajdowało się już postanowienie Wojewody [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], którym organ odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżących, Sąd orzekając w niniejszej sprawie przyjął, iż postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe i podlegało w związku z tym umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I wyroku). Skoro bowiem przed wydaniem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przez Sąd, doszło do wydania postanowienia przez Wojewodę [...] to tym samym brak było podstaw do zobowiązania tego organu do wydania aktu w tym przedmiocie.

Ponadto, Sąd oddalił skargę w zakresie, w jakim skarżący domagali się przyznania od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł. Wyjaśnić bowiem należy, że jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter przede wszystkim dyscyplinujący i prewencyjny, zaś suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter kompensacyjny (zob. m.in.: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 164/19). Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego żądania, czy też na konieczność zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, czy przewlekłości.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 111/19, który to pogląd tutejszy Sąd w pełni podziela i uznaje za własny, wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu, przy czym trzeba zauważyć, że środki te występują wobec siebie w ramach alternatywy zwykłej. Wybór sądu powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu.

Nie ulega wątpliwości, że cele skargi w kontrolowanej sprawie zostały już w pełni osiągnięte z uwagi na ostateczne rozpatrzenie sprawy przez organ II instancji.

Sąd uznał przy tym, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem skarżącym sumy pieniężnej, w szczególności za przyznaniem jej w wysokości przez nich określonej.

Wymaga zauważenia, że wniosek skarżących przyznania od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w cyt. art. 149 § 2 p.p.s.a., nie został poparty jakimkolwiek skonkretyzowanym, czyli odnoszącym się do okoliczności niniejszego przypadku, uzasadnieniem. W kontekście roli kompensacyjnej wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w skardze nie wskazano na konkretne okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością złożonego wniosku w tym zakresie.

Skarżący podnoszą jedynie, że długotrwałość postępowania powoduje u nich powstanie poczucia krzywdy moralnej oraz przekłada się na szkodę konkretną, tj. brak możliwości, ze względu na upływ czasu, wyeliminowania decyzji Wojewody [...]z [...]lutego 2020 r., nr [...] o pozwoleniu na budowę podstacji trakcyjnej, co z kolei skutkuje koniecznością znoszenia uciążliwości usytuowania ww. budynku w bezpośrednim sąsiedztwie domu skarżących. Argumentacja skarżących zdaje się zatem sugerować, że to opieszałość organu spowodowała brak możliwości usunięcia z obrotu prawnego decyzji zezwalającej na inwestycję powodującą dolegliwe dla nich uciążliwości. Tymczasem, z uzasadnienia postanowienia organu z [...] sierpnia 2021 r. wynika, że to potencjalne uchybienie terminu przez skarżących w złożeniu stosownego wniosku jest przeszkodą do weryfikacji ww. decyzji Wojewody [...] o pozwoleniu na budowę w jednym z trybów nadzwyczajnych. Niemniej, nie jest rolą Sądu w niniejszym postępowaniu ocena merytorycznych przesłanek, jakimi kierował się organ odmawiając wznowienia procedury w przedmiotowym przypadku, lecz ustalenie, czy działanie organu spowodowało realną szkodę u skarżących. Nie sposób zatem oceniać, jaki będzie ostateczny rezultat sprawy, której zainicjowania domagają się skarżący, a tym bardziej, czy decyzja o pozwoleniu na realizację spornej inwestycji rzeczywiście wywołuje jakieś niedogodności dla wnioskodawców. Sąd nie doszukał się natomiast takich okoliczności, które będąc wynikiem bezczynności organu skutkować mogłyby koniecznością przyznania skarżącym sumy pieniężnej w oparciu o treść art. 149 § 2 p.p.s.a.

Ponownie należy podkreślić, że zasądzanie wskazanej sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy to uzasadniają (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 207/19). Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien więc zawierać uzasadnienie, w którym powinno się nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt III SAB/Wa 48/19).

Ta okoliczność uzasadnia odstąpienie przez Sąd od przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej i w konsekwencji Sąd oddalił skargę w tym zakresie (pkt IV wyroku).

Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym, skoro przedmiotem skargi jest bezczynność organu administracji. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

O kosztach postępowania (pkt V) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z zasadą zwrotu skarżącym kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, ustalając je na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a. (wpis od skargi – 100 zł).