Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 209/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 153, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 106 ust.5
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: par. 14 ust.1 pkt 1 lit.  c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Dnia 25 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2018 roku sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz T. S. kwotę 497 złotych (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. P.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w Ł.

Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. zmienił decyzję z dnia [...] ustalającą opłatę za pobyt T. S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 4/6 w ten sposób, że:

- od dnia 01.11.2008 r. do dnia 30.11.2008 r. w wysokości 456,95 zł;

- od dnia 01.12.2008 r. do dnia 31.10.2009 r. w wysokości 570,63 zł. miesięcznie;

- od dnia 01.11.2009 r. do dnia 30.11.2009 r. w wysokości 452,89 zł;

- od dnia 01.12.2009 r. do dnia 29.02.2010 r. w wysokości 523,19 zł miesięcznie;

- od dnia 01.03.2010 r. do dnia 30.11.2010 r. w wysokości 563,90 zł miesięcznie;

- od dnia 01.12.2010 r. do dnia 31.12.2010 r. w wysokości 620,83 zł;

- od dnia 01.01.2011 r. od dnia 28.02.2011 r. w wysokości 544,22 zł miesięcznie;

- od dnia 01.03.2011 r. od dnia 31.03.201 1 r. w wysokości 729,86 zł;

- od dnia 01.04.2011 r. od dnia 30.06.2011 r. w wysokości 550,24 zł miesięcznie;

- od dnia 01.07.2011 r. od dnia 31.07.2011 r. w wysokości 725,58 zł;

- od dnia 01.08.2011 r. do dnia 31.08.2011 r. w wysokości 639,88 zł;

- od dnia 01.09.2011 r. od dnia 31.10.2011 r. w wysokości 561,37 zł miesięcznie;

- od dnia 01.11.2011 r. od dnia 30.11.2011 r. w wysokości 649,48 zł;

- od dnia 01.12.2011 r. do dnia 31.12.2011 r. w wysokości 446,64 zł;

- od dnia 01.01.2012 r. od dnia 29.02.2012 r. w wysokości 575,38 zł miesięcznie,

- od dnia 01.03.2012 r. od dnia 30.06.2012 r. w wysokości 613,19 zł miesięcznie,

- od dnia 01.07.2012 r. do dnia 31.07.2012 r. w wysokości 1.015,90 zł;

- od dnia 01.08.2012 r. do dnia 31.08.2012 r. w wysokości 622,24 zł;

- od dnia 01.09.2012 r. do dnia 30.09.2012 r. w wysokości 834,08 zł;

- od dnia 01.10.2012 r. od dnia 30.11.2012 r. w wysokości 610,21 zł miesięcznie;

- od dnia 01.12.2012 r. do dnia 31.12.2012 r. w wysokości 779,60 zł;

- od dnia 01.01.2013 r. do dnia 28.02.2013 r. w wysokości 630,50 zł miesięcznie;

- od dnia 01.03.2013 r. do dnia 31.03.2013 r. w wysokości 839,17 zł;

- od dnia 01.04.2013 r. do dnia 30.06.2013 r. w wysokości 634,03 zł miesięcznie;

- od dnia 01.07.2013 r. do dnia 31.07.2013 r. w wysokości 1.113,08 zł;

- od dnia 01.08.2013 r. do dnia 31.10.2013 r. w wysokości 637,65 zł miesięcznie;

- od dnia 01.11.2013 r. do dnia 30.11.2013 r. w wysokości 715,42 zł;

- od dnia 01.12.2013 r. do dnia 28.02.2014 r. w wysokości 636,38 zł miesięcznie,

- od dnia 01.03.2014 r. do dnia 31.03.2014 r. w wysokości 875,93 zł;

- od dnia 01.04.2014 r. do dnia 31.05.2014 r. w wysokości 655,75 zł miesięcznie,

- od dnia 01.06.2014 r. do dnia 30.06.2014 r. w wysokości 1.044,60 zł.;

- od dnia 01.07.2014 r. do dnia 30.09.2014 r. w wysokości 655,75 zł miesięcznie,

- od dnia 01.10.2014 r. do dnia 31.10.2014 r. w wysokości 739,72 zł;

- od dnia 01.11.2014 r. do dnia 30.11.2014 r. w wysokości 655,75 zł;

- od dnia 01.12.2014 r. do dnia 31.12.2014 r. w wysokości 802,75 zł;

- od dnia 01.01.2015 r. do dnia 28.02.2015 r. w wysokości 655,75 zł. miesięcznie;

- od dnia 01.03.2015 r. do dnia 31.03.2015 r. w wysokości 911,62 zł;

- od dnia 01.04.2015 r. do dnia 30.06.2015 r. w wysokości 674,18 zł;

- od dnia 01.07.2015 r. do dnia 31.07.2015 r. w wysokości 1.028,03 zł;

- od dn. 01.08.2015 r. do dnia 30.11.2015 r. w wysokości 674,18 zł miesięcznie;

- od dnia 01.12.2015 r. do dnia 31.12.2015 r. w wysokości 767,98 zł;

- od dnia 01.01.2016 r. do dnia 29.02.2016 r. w wysokości 683,33 zł miesięcznie;

- od dnia 01.03.2016 r. do dnia 31.03.2016 r. w wysokości 908,99 zł;

- od dnia 01.04 2016 r. do dnia 31.10.2016 r. w wysokości 686,71 zł miesięcznie;

- od dnia 01.11.2016 r. do dnia 30.11.2016 r. w wysokości 881,62 zł;

- od dnia 01.12.2016 r. od dnia 31.12.2016 r. w wysokości 942,71 zł;

- od dnia 01.01.2017 r. od dnia 31.03.2017 r. w wysokości 722,83 zł. miesięcznie;

- od dnia 01.04.2017 r. od dnia 30.04.2017 r. w wysokości 778,67 zł;

- od dnia 01.05.2017 r. do dnia 31.05.2017 r. w wysokości 830,09 zł;

- od dnia 01.06.2017 r. w wysokości 781,82 zł miesięcznie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. G. (kurator osoby częściowo ubezwłasnowolnionej) reprezentująca T. S. Odwołująca podniosła, że MOPS podchodzi bezdusznie do sprawy, nie dostrzegając niepełnosprawnego człowieka, nie posiadającego rodziny i żadnego zabezpieczenia na przyszłość, traktując go wyłącznie jako podmiot do przynoszenia organowi zysków, nie oferując nic w zamian. Podejście takie zmusza niepełnosprawnych z DPS-ów do niepodejmowania żadnej pracy, będącej dla nich często jedyną formą aktywacji i socjalizacji, a doprowadza wręcz do patologii podopiecznych poszukujących innych form zaspokojenia własnych potrzeb życiowych. Zdaniem wnoszącej odwołanie taka decyzja MOPS nie ma nic wspólnego z pomocą społeczną niesioną osobom niepełnosprawnym przebywającym w DPS-ach.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 60 ust. 1 ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa o pomocy społecznej", pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej indywidualizuje przewidziany w art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby (podmioty). W decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 ustawie o pomocy społecznej doznają konkretyzacji ww. przepisy ustawy poprzez: określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w ww. przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64, w całości lub w części z ustalonej opłaty. O takim zakresie decyzji ustalającej opłaty za pobyt w DPS świadczy także treść § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej, w którym zawarto wymóg, by do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej dołączyć oświadczenia o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, lecz także małżonka, zstępnych oraz wstępnych zobowiązanych do ponoszenia opłat. Dane takie są niezbędne i stanowią podstawę do wydania decyzji nie tylko w zakresie obowiązku ponoszenia opłat przez osobę ubiegającą się, ale także przez pozostałe osoby zobowiązane.

W dalszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, przy czym art. 6 pkt 15 tej ustawy definiuje średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej ustala Prezydent Miasta Ł. i ogłasza w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Zgodnie z art. 61 ust. 2 powołanej ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka (pkt 1); małżonek, zstępni przed wstępnymi (pkt 2); gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność (pkt 3). W świetle art. 61 ust. 2 ww. ustawy mieszkaniec wnosi opłatę w wysokości nie większej niż 70% dochodu.

Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie w dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] ustalającą opłatę strony za pobyt w domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 4/6. Z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej strony w dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] o ustaleniu opłaty za pobyt w placówce. Następnie w związku z weryfikacją sytuacji dochodowej strony oraz ww. decyzji w dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Kolegium decyzją dnia [...] nr [...] orzekło o uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...], natomiast decyzją z dnia [...] nr [...] orzekło o uchyleniu decyzji z dnia [...] znak: [...], przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] o ustaleniu opłaty za pobyt strony w placówce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekło o uchyleniu decyzji z dnia [...] nr [...], przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ I instancji ustalił, iż od dnia 14 listopada 2008 r. strona podejmuje zatrudnienie i z tego tytułu uzyskuje dochód. Wysokość dochodu z tytułu stażu odbywanego w okresie od dnia 14 listopada 2008 r. do dnia 13 listopada 2009 r. ustalono na podstawie indywidualnej karty wypłat przekazanej przez Powiatowy Urząd Pracy w Ł. pismem z dnia [...]. Wysokość dochodu z tytułu zatrudnienia ustalono zaś na podstawie kart zarobkowych przekazanych przez pracodawcę pismem z dnia 15 stycznia 2013r. za okres od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2011 r., pismem z dnia 25 lipca 2013 r. za okres od dnia 1 lutego 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r., pismem z dnia 21 października 2013 r. za styczeń 2012 r. oraz okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 30 września 2013 r., pismem z dnia 3 września 2014 r. za okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2014 r., pismem z dnia 18 października 2016 r. za okres od dnia 1 września 2014 r. do dnia 30 września 2016 r. oraz pismem z dnia 6 lipca 2017 r. za okres od dnia 1 października 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r.

W dalszej kolejności organ wskazał na treść art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), powoływanej dalej jako:k.p.a.", oraz art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie podkreślił, że na podstawie art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r., ponoszą odpłatność na dotychczasowych zasadach, tj. na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, powoływanej dalej jako: "ustawa o pomocy społecznej z 1990 r.".

Kolegium wyjaśniło dalej, że w myśl art. 35 ust 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2003 r. miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się w wysokości odpowiadającej 200% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, nie więcej jednak niż 70% dochodu dla osoby dorosłej skierowanej do domu. Nadto zasadą, która również ma zastosowanie po spełnieniu przez dom standardów określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. jest zasada wynikająca z art. 35 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2003 r., która stanowi, iż opłata o której mowa w art. 35 ust. 1 pkt. 1 zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż do 70% dochodu osoby. Nadto organ wskazał na treść art. 106 ust. 3b o pomocy społecznej oraz art. 61 ust. 4 tej ustawy.

Kolegium wskazało następnie na dochody strony uzyskane w poszczególnych miesiącach od listopada 2008 r. do czerwca 2017 r. kwoty zmian dochodu oraz opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Podkreśliło jednocześnie, że przesłanką zmiany decyzji była zmiana sytuacji dochodowej strony, o której mowa art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zauważyło przy tym, iż art. 64 ustawy o pomocy społecznej dopuszcza możliwość częściowego lub całkowitego zwolnienia osoby wnoszącej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej na jej wniosek, w przypadku gdy występują uzasadnione okoliczności, wskazując że brzmienie art. 64 ustawy o pomocy społecznej nie pozostawia wątpliwości co do uznaniowości jego stosowania oraz otwartego katalogu przesłanek uzasadniających zwolnienie osoby z wnoszenia opłaty.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wniósł T. S., reprezentowany przez B. G. (kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej). Zaskarżając decyzję w całości, strona skarżąca podniosła następujące zarzuty naruszenia prawa:

1) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 17 ust. 1 pkt 16 w zw. art. 59 ust. 1 w zw. z art. 60 ust. 1 w zw. z art. 61 ust.1 pkt 1, ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. ustalenie opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, pomimo tego że ustalenie opłaty nie może zostać dokonane z mocą wsteczną, a ponadto w sprawie występują uzasadnione okoliczności przemawiające za zwolnieniem z tej opłaty w całości;

- art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przez jego niezastosowanie, tj. ustalenie opłaty za pobyt w Domu Opieki Społecznej, pomimo tego że w sprawie występują uzasadnione okoliczności przemawiające za zwolnieniem z tej opłaty w całości;

- art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że przepis ten daje podstawę do wydania decyzji z mocą wsteczną, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że zmiana decyzji na niekorzyść strony może wywoływać skutki wyłącznie na przyszłość;

2) naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

- art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady budzenia zaufania obywateli do organów państwa poprzez dokonanie zmiany decyzji na niekorzyść strony z mocą wsteczną za okres od listopada 2008 r.;

- art. 15 k.p.a. przez zaniechanie ponownego rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji, co prowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;

- art. 16 § 1 k.p.a. przez zmianę decyzji z dnia [...] z mocą wsteczną, co skutkowało naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnych;

- art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechania sporządzenia prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj. nieodniesienie się przez organ do części zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz niewyjaśnienie stanowiska przyjętego przez organ;

- art. 138 § pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas gdy zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy.

W związku z powyższym strona skarżąca na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) oraz art.135 tej ustawy wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 25 maja 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt T. S. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 4/6, mocą której organ ten zmienił decyzję własną z dnia [...] o ustaleniu tej opłaty, wskazując szczegółowo okresy i odpowiadające im wysokości opłat, począwszy od 1 listopada 2008 r., a skończywszy na okresie od 1 czerwca 2017 r.

Zdaniem Kolegium zmiana decyzji organu I instancji uzasadniona była zmianą sytuacji dochodowej skarżącego, bowiem w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ I instancji ustalił, iż od dnia 14 listopada 2008 r. strona podejmuje zatrudnienie i z tego tytułu uzyskuje dochód. Wysokość dochodu z tytułu stażu odbywanego w okresie od dnia 14 listopada 2008 r. do dnia 13 listopada 2009r. ustalono na podstawie indywidualnej karty wypłat przekazanej przez Powiatowy Urząd Pracy w Ł. pismem z dnia 20 listopada 2013 r. Wysokość dochodu z tytułu zatrudnienia ustalono zaś na podstawie kart zarobkowych przekazanych przez pracodawcę pismem z dnia 15 stycznia 2013r. za okres od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2011 r., pismem z dnia 25 lipca 2013 r. za okres od dnia 1 lutego 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r., pismem z dnia 21 października 2013 r. za styczeń 2012 r. oraz okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 30 września 2013 r., pismem z dnia 3 września 2014 r. za okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2014 r., pismem z dnia 18 października 2016 r. za okres od dnia 1 września 2014 r. do dnia 30 września 2016 r. oraz pismem z dnia 6 lipca 2017 r. za okres od dnia 1 października 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r.

Sąd rozpoznający przedmiotową skargę, co do zasady, nie kwestionuje powyższych ustaleń organu dotyczących zmiany sytuacji dochodowej T. S. Jednakże zwraca uwagę na to, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił między innymi przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jego treścią decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy decyzja wydana w oparciu o tę normę prawną jest decyzją konstytutywną, czy deklaratoryjną. Konstytutywny charakter decyzji z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przesądza bowiem o tym, że tego rodzaju decyzja może wywierać tylko skutki ex nunc, tj. na przyszłość, a nie - ex tunc, czyli z mocą wsteczną.

Jednocześnie Sąd ma świadomość, iż powyższa kwestia jest sporna również w orzecznictwie sądowym dotyczącym powyższego unormowania. Jednakże Sąd, w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę, w pełni akceptuje stanowisko, że ustawodawca w redakcji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej konsekwentnie posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję, co oznacza, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej, jak i jej uchylenie, mają charakter konstytutywny. Brak jest jakichkolwiek podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej lub nakładające określony obowiązek - z mocą wsteczną - ex tunc. W konsekwencji Sąd w pełni podziela sformułowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż takie skutki można wiązać jedynie z decyzjami deklaratoryjnymi, tj. potwierdzającymi zaistniały już stan rzeczy (zob. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 772/13 - Lex nr 1404923, w Łodzi z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 477/14 - Lex nr 1520150 oraz z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1287/12 – Lex nr 1287068, w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Op 260/14 – Lex nr 1490659, w Warszawie z dnia 14 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2711/13 – Lex nr 1467573, w Krakowie z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 2100/14 – Lex nr 1661086 oraz w Łodzi: z dnia 19 stycznia 2016r. sygn. II SA/Łd 798/15 i z dnia 10 lutego 2016r. sygn. II SA/Łd 1067/15, a także z dnia 24 czerwca 2016 r., II SA/Łd 159/16 – dostępne w CBOSA pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu pogląd ten uznać należy za dominujący w orzecznictwie, a uzasadniony jest on niewątpliwie obowiązującą w prawie polskim zasadą lex retro non agit. Po to zatem, aby możliwe było wydanie w danej, konkretnej sytuacji decyzji, która by regulowała na nowo i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, upoważnienie takie musiałby wyraźnie przewidywać przepis prawa obowiązującego. Nie budzi przy tym wątpliwości, że ustawa o pomocy społecznej takiego uregulowania nie zawiera. Nie jest nim w szczególności art. 106 ust. 5 tej ustawy ani też żaden inny z powołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisów ustawy o pomocy społecznej. Art. 106 ust. 5 tej ustawy umożliwia zatem zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym, czyli ex nunc (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnie 2014r. sygn. I OSK 980/13 – Lex nr 1480913 i z dnia 29 września 2011r. sygn. I OSK 655/11 – Lex nr 1068524 oraz z dnia: 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1099/12, 16 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1280/12, 29 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 945/12, 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 535/08, 10 lipca 2009 r. sygn. I OSK 1501/08, 4 lutego 2010 r. sygn. I OSK 1208/09 – dostępne w CBOSA pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc poczynione wyżej ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić trzeba, że organ I instancji orzekając w dniu [...] o zmianie decyzji własnej z dnia [...] w zakresie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej z datą wsteczną (obejmującą okres prawie 10 lat wstecz), podwyższając tę opłatę począwszy od 1 listopada 2008 r. naruszył art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W dalszej kolejności błąd organu I instancji został powielony przez Kolegium, które utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe, organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy uwzględni ocenę prawną wynikającą z niniejszego wyroku i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa znajdującym w niej zastosowanie, rozważając przy tym zwłaszcza kwestię dopuszczalności zmiany decyzji z dnia [...] ze skutkiem ex tunc, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z regulacją art. 107 § 3 k.p.a., stosownie do uregulowań zawartych w art. 153 p.p.s.a.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt 1 sentencji wyroku).

W kwestii kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) – pkt 2 sentencji wyroku.

Lp/