Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 593/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 140
journal: Dz.U. 2015 poz 1311
law: Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 28, art. 156 par.1 pkt 2,  art. 158 par. 1, art.138 par. 1 pkt 2 i 3,  art. 127 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 62,  art. 105 par. 1,  art. 157 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151,  art. 200,  art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2018 r. sprawy ze skarg B. S., A.P., W.P., A. P., K. P., K. P., M. B. oraz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla punkt 1 zaskarżonej decyzji; 2. oddala skargę M. B. w pozostałej części; 3. oddala skargi B. S., A.P., W. P., A. P., K. P., K.P. oraz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej M.; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej M.B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Miasta i Gminy [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. nr [...] w części objętej jej punktem 1 w zakresie w jakim odnosi się ona do aktualnej działki ew. nr [...] z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] i w tej części umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji oraz umorzył postępowanie odwoławcze w pozostałym zakresie.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] lipca 1956 r. nr [...], orzekło, że całe realności Iwh [...] do [...] księgi gruntowej [...] przeszły, względnie zostały przejęte na własność Skarbu Państwa, wskazując jednocześnie jako datę przejęcia 1 lipca 1947 r. W podstawie prawnej tego orzeczenia przywołano art. 1-3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do [...] (Dz.U. Nr 59 poz. 318); art. 1-4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa [...], [...], [...] i [...] (Dz.U. Nr 46 poz. 339); a nadto art. 1 pkt 3 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 57, poz. 321).

W wykazach hipotecznych oznaczonych numerami [...] jako właściciele nieruchomości ujawnieni byli P. i E. małż O., a w lwh [...] E.O.. Opuścili oni nieruchomości ok 1947 r. w związku zajęciem ich domu przez funkcjonariuszy biorących udział w Akcji [...] , zamieszkując u rodziny w [...] oraz [...]. Poszczególne wykazy obejmowały następujące parcele gruntowe: [...].

Teren ww. parcel wszedł w obszar aktualnych działek ew. [...]. Część wymienionych działek stanowi obecnie własność prywatną (działki: [...], dwie własność Skarbu Państwa (działki: [...]), a jedna - oznaczona nr [...] (powstała z części parceli nr [...], oznaczonej później jako parcela gruntowa nr [...], która stała się częścią działki ew. nr [...] podlegającej w 1995 r. podziałowi na działki nr [...]) własność Miasta i Gminy [...].

Pismem z 19 kwietnia 2009 r. M. B., będąca jednym z następców prawnych małżonków [...], wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lipca 1956 r. w części w jakiej dotyczy nieruchomości należących do E. i P.O.

W efekcie przeprowadzenia zainicjowanego tym wnioskiem postępowania nadzorczego Wojewoda ocenił, że kontrolowane w zakwestionowanej części orzeczenie wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r., § 2 ust. 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa Nieruchomości ziemskich w razie gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz.U. Nr 45, poz. 416), a także art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U Nr 36, poz. 341 ze zm.). Uznał jednocześnie, że orzeczenie to w zakresie w jakim dotyczy nieruchomości wchodzących obecnie w skład zajętej droga publiczną działki nr [...], wywołało nieodwracalne skutki prawne.

Wobec tej oceny, Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r., sprostowaną postanowieniem z [...] lutego 2013 r., działając na podstawie art. 158 § 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a., w punkcie 1, stwierdził nieważność orzeczenia w części odnoszącej się do nieruchomości oznaczonych jako: część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętej wykazem hipotecznym nr [...], dawna parcela katastralna nr [...] i część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętych wykazem hipotecznym nr [...], część dawnej parceli katastralnej nr [...] i dawna parcela katastralna nr [...] objętych wykazem hipotecznym nr [...] oraz część dawnej parceli katastralnej nr [...] objętej wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...] w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...]. Natomiast w punkcie 2 decyzji stwierdził, że orzeczenie to w zakresie dotyczącym nieruchomości wchodzących obecnie w skład działki nr [...], wydane zostało z naruszeniem prawa.

Od decyzji tej odwołanie wniosło Miasto i Gmina [...], podnosząc m.in., że własność nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka ew. [...] (dawniej [...]), utworzonej na części ternu stanowiącego była parcelę nr [...] z lwh [...], została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy w formie aktu notarialnego z [...] grudnia 1965 r. od osoby fizycznej, która z kolei uzyskała do niej tytuł na podstawie dokumentu nadania ziemi z [...] marca 1953 r. To zaś podważa możliwość objęcia jej kontrolowanym orzeczeniem.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2018 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Wojewody [...] w części objętej jej punktem pierwszym, w zakresie odnoszącym się do aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] i w tej części umorzył postępowanie (pkt 1). Natomiast na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze w pozostałym zakresie (pkt 2).

Jako przyczynę umorzenia postępowania odwoławczego Minister wskazywał na brak legitymacji Gminy do skutecznego kwestionowania tej części decyzji nadzorczej, która dotyczy nieruchomości stanowiących aktualnie własność osób prywatnych bądź Skarbu Państwa. Nie ma ona bowiem interesu prawnego w jej podważaniu w tej części. Jej interesu prawnego dotyczy jedynie ta część decyzji Wojewody, która odnosi się do nieruchomości stanowiącej aktualnie własność Gminy, tj. działki ew. nr [...]. W tym zaś zakresie ocenił, że inicjatorka postępowania nadzorczego – jako następca prawny małżonków [...] nie miała interesu prawnego w sprawie, gdyż orzeczenie z 1 lipca 1956 r. nie mogło obejmować ww. nieruchomości. Wynikać to miało zaś z faktu, że na dzień jego podjęcia nieruchomość nie była ich własnością. Została bowiem po jej opuszczeniu przez byłych właścicieli (oraz zmianie numerycznego oznaczenia parceli nr [...] na [...]) przydzielona na własność T. T. dokumentem nadania ziemi z [...] marca 1953 r. Tenże z kolei, aktem notarialnym z [...] grudnia 1965 r. rep. A Nr [...], zbył ją na rzecz Skarbu Państwa.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnieśli: M. B.; Miasto i Gmina [...]; B. S. oraz A. P., W. P., A. P., K. P. i K. P..

M. B. zaskarżyła decyzję w całości, żądając stwierdzenia jej nieważności. Zarzucała jej rażące naruszenie przepisów art. art.: 7, 11, 15, 28, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 tego kodeksu oraz art. art.: 128, 136, 138 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., a także art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. art. 100 § 1 i § 2 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 2 § 1 k.p.c., a to wobec:

a) braku niezbędnego wyjaśnienia, czy przedmiotem wniesionego odwołania uczyniono decyzję organu pierwszej instancji w całości, czy w części, a jeżeli w części, to w jakiej, w sytuacji, gdy treść danego odwołania nie pozwalała na poczynienie w tej mierze jakichkolwiek samodzielnych ustaleń;

b) rozpoznania odwołania tak, jakby jego przedmiotem uczyniono całą decyzję organu I instancji;

c) dokonania dowolnych ustaleń co do istnienia lub braku istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. po stronie Miasta i Gminy [...] w zaskarżeniu decyzji Wojewody [...] w całości lub w części, a w szczególności wobec dokonania takich ustaleń w oderwaniu od "historii" prawa własności Gminy do poszczególnych działek oraz związanej z tą "historią" możliwej odpowiedzialności prawnej tej Gminy wobec M.B. lub innych osób, w tym wobec osób, które od tej Gminy nabyły prawo własności do działek o numerach ewidencyjnych [...];

d) braku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego na okoliczność istnienia lub braku istnienia legitymacji M.B.w zakresie żądania wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do orzeczenia z [...] lipca 1956 r w części odnoszącej się do działek lub części działek wyodrębnionych z nowo powstałej w 1948 r. parceli gruntowej o numerze [...], czyli dzisiejszych działek o numerach ew.: [...], [...] (powstałych w następstwie podziałów wyodrębnionej z niej działki nr [...]) oraz części dzisiejszej działki o numerze [...] (w skład której weszła wyodrębniona z parceli nr [...] parcela nr [...]), z ograniczeniem się do dowodu przedstawionego na etapie postępowania odwoławczego w postaci dokumentu nadania ziemi z [...] marca 1953 r., przy jednoczesnym braku istnienia, a tym samym również wskazania, dowodu mogącego świadczyć, by [...] marca 1953 r. Skarb Państwa był właścicielem ww. parceli, a w szczególności, by przed tym dniem nabył ją z mocy prawa lub z mocy aktu indywidualnego władzy publicznej. A nadto braku dowodu, by ww. dokument przed dniem [...] lipca 1956 r. został wykorzystany do założenia księgi wieczystej w połączeniu "z wyprowadzeniem" z wówczas istniejących urządzeń hipotecznych, nowo powstałych parceli gruntowych o numerach [...], których dotyczył, a jednocześnie istnienia dowodu w postaci. orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r., w zakresie wskazującym na nabycie przez Skarb Państwa "całych realności Iwh [...] do [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...]", czyli również tych "realności", które stanowiły własność poprzedników prawnych M.B.;

e) braku zawieszenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a zarazem "milczącego" rozstrzygnięcia we własnym zakresie zagadnienia wstępnego zastrzeżonego do rozpoznania przez sąd powszechny, w danym wypadku co do istnienia po stronie Skarbu Państwa w dniu [...] marca 1953 r. prawa własności do parceli gruntowej nr [...], a tym samym co do zdolności Skarbu Państwa do zadysponowania tym prawem w tym dniu na rzecz T. T.;

f) poczynienia istotnie odmiennych, w stosunku do przyjętych przez organ I instancji, ustaleń co do istnienia legitymacji M.B. w zakresie żądania wszczęcia postępowania nadzorczego także w odniesieniu do dzisiejszej działki o numerze ewidencyjnym [...], w następstwie dokonania dowolnej - w świetle art. 80 k.p.a. - oceny, jakoby ta działka, nie była objęta mocą orzeczenia z [...] lipca 1956 r.;

g) dowolnego uchylenia części decyzji organu I instancji w połączeniu, jeżeli chodzi o ww. działkę z umorzeniem postępowania przed organem I instancji jako bezprzedmiotowego, bądź z umorzeniem postępowania odwoławczego w części odnoszącej się także do innych działek lub części działek.

Miasto i Gmina [...] kwestionując zasadność umorzenia postępowania odwoławczego w odniesieniu do działek nr [...], podnosiła argument, iż przed ich zbyciem na rzecz osób fizycznych (odp. B. S. w 1998 r. oraz J. i A.P. w 1997 r.), była ich właścicielem. Nabyła je bowiem w drodze komunalizacji potwierdzonej decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 1996 r. nr [...]. Zwracała jednocześnie uwagę, że działki te, powstały z podziału działki nr [...], a ta z działki nr [...], która z kolei odpowiada części dawnej parceli gruntowej nr [...], objętej aktem notarialnym z [...] grudnia 1965 r., na mocy którego T. T. zbył ją na rzecz Skarbu Państwa. W związku z czym decyzja Wojewody również winna być uchylona w zakresie ww. działek, a postępowanie nadzorcze przed organem pierwszej instancji umorzone, analogicznie jak ma to miejsce w odniesieniu do tej części orzeczenia, które dotyczy działki nr [...].

B. S. oraz A. P., W. P., A. P., K. P. i K. P., kwestionując zasadność umorzenia postepowania odwoławczego w zakresie w jakim dotyczy ono tej części rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego, które obejmuje przynależne do nich nieruchomości (odp. działki nr [...] oraz [...]), wskazywali, że uznawali, iż podjęte przez Gminę kroki odwoławcze i wyjaśniające zostaną uwzględnione także w stosunku do ww. działek, sprzedanych im przez gminę.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację prezentowaną w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga M. B. jest częściowo zasadna, natomiast pozostałe skargi pozbawione są usprawiedliwionych podstaw.

Zaskarżona decyzja rozstrzyga dwie kwestie. Po pierwsze: legitymację Gminy [...] do skutecznego wniesienia odwołania od wydanej przez Wojewodę [...] decyzji z [...] stycznia 2013 r. stwierdzającej na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 częściową nieważność oraz częściowe wydanie z naruszeniem prawa (stosownie do art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a.) orzeczenia administracyjnego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. o przejściu, względnie przejęciu na własność Skarbu Państwa położonych w powiecie [...] "całych realności Iwh [...] do [...] księgi gruntowej [...] ". Po wtóre: legitymację M. B. do domagania się weryfikacji w postępowaniu nieważnościowym ww. orzeczenia w zakresie, w jakim dotyczy ono nieruchomości stanowiącej aktualną działkę ewidencyjną nr [...] , powstałą na części terenu wchodzącego pierwotnie w skład parceli gruntowej nr [...] objętej dawnym wykazem hipotecznym nr [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...].

Ujęte w decyzji rozstrzygnięcia, podjęte na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., mają charakter formalny i powodują zakończenie prowadzonego przed organami postępowanie w inny sposób, niż poprzez załatwienie sprawy administracyjnej co do jej istoty. Kluczowym dla oceny legalności opartych na tych podstawach decyzji było zatem ustalenie z jednej strony legitymacji ww. gminy do zaskarżenia w całości decyzji Wojewody [...], z drugiej zaś do poprawności oceny legitymacji M. B. do skutecznego uruchomienia postępowania nadzorczego w stosunku do orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej w [...] w zakresie w jakim dotyczy ono (o ile w ogóle) działki nr [...].

Odnosząc się do pierwszego z tych aspektów, wyjaśnić należy, że warunkiem koniecznym jaki musi zostać spełniony, aby organ odwoławczy mógł merytorycznie rozpoznać sprawę, względnie uchylić na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i umorzyć postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji, jest wniesienie środka prawnego od decyzji pierwszoinstancyjnej przez podmiot do tego legitymowany. Postępowanie odwoławcze jest bowiem oparte na zasadzie skargowości. O tym zaś kto może wnieść odwołanie od decyzji przesądza treść art. 127 § 1 k.p.a., wskazując, że uprawnienie to przysługuje "stronie". Kto jest stroną postępowania administracyjnego rozstrzyga z kolei art. 28 k.p.a., z którego treści wynika, że jest nią każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy natomiast upatrywać – jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2009 r. I OSK 178/09 Lex nr 486224). Musi to być interes o charakterze osobistym, zindywidualizowanym i skonkretyzowanym, a także być aktualny i realny. Ustalenie interesu prawnego podmiotu składającego odwołanie jest więc pierwszą czynnością jaką winien dokonać organ odwoławczy po jego otrzymaniu, gdyż warunkuje możliwość prowadzenia postępowania odwoławczego i wydania rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

W przypadku postępowań nadzorczych mających za przedmiot decyzje skutkującą odjęciem własności nieruchomości (względnie potwierdzających przejście ich własności na rzecz Państwa) – a taką jest orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r., wydane na podstawie art. 1-3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do [...] (Dz.U. Nr 59 poz. 318) oraz art. 1-4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa [...] (Dz.U. Nr 46 poz. 339) - interes prawny kreujący przymiot strony mają w sposób oczywisty wszyscy właściciele (współwłaściciele) tych nieruchomości, a gdy ci nie żyją ich spadkobiercy, a nadto podmioty, którym aktualnie przysługuje do nieruchomości tytuł prawnorzeczowy. Źródłem interesu prawnego tej ostatniej grupy są bowiem przepisy regulujące prawo własności, w tym w szczególności art. 140 k.c. Przy czym w odniesieniu do podmiotów z tej grupy, przy ocenie ich statusu w postępowaniu administracyjnym nie ma znaczenia relewantnego to, czy przysługujące im obecnie prawa do nieruchomości są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, czy też nie. Sąd nie podziela tym samym prezentowanego w krańcowej części uzasadnienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanowiska, że status strony przysługuje jedynie tym, których praw rękojmia nie chroni. Takie rozróżnienie pod względem procesowym podmiotów, którym przysługują do objętej postępowaniem nieruchomości prawa rzeczowe, w sytuacji gdy wiążące zakreślenie granic ochrony wynikającej z działania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych nie należy do kompetencji organów administracji publicznej, ale sądów cywilnych, nie tylko znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia w przepisach procedury administracyjnej, ale prowadzić wręcz musi do istotnego naruszenia wyrażonej w art.10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Jednocześnie zauważyć wypada, że z uwagi na źródło interesu prawnego każdego z aktualnych właścicieli nieruchomości, status strony postępowania posiadają oni li tylko w takim zakresie w jakim mogą go wyprowadzić z przynależnego im tytułu prawnego do konkretnej nieruchomości. W związku z czym także możliwość zaskarżenia w toku instancji wydanych w takim postępowaniu aktów mają oni jedynie w odniesieniu do tej ich części, która bezpośrednio dotyczy sfery ich praw. Prawa poszczególnych podmiotów biorących udział w postępowaniu nadzorczym obejmującym orzeczenie odnoszące się do szeregu nieruchomości i interes prawny z nich wynikający są bowiem autonomiczne i niekolizyjne w stosunku do praw i interesu prawnego innych podmiotów w nim uczestniczących. Sam zaś formalny charakter więzi między nimi umożliwia jedynie prowadzenie, zgodnie z art. 62 k.p.a., jednego postępowania, w ramach którego rozstrzygane są sprawy oparte na jednakowej lub bardzo zbliżonej podstawie prawnej i faktycznej. Nie powoduje to jednak powstania między nimi lub sprawami węzłów materialnoprawnych, będących fundamentami interesu prawnego wymaganego również do zaskarżenia decyzji jako strony w odniesieniu do konkretnej sprawy objętej danym postępowaniem.

Z niespornych ustaleń organów, mających odzwierciedlenie w zgromadzonych w aktach materiale dowodowym, wynika, że z objętych decyzją nadzorczą Wojewody [...] nieruchomości, oznaczonych obecnie jako działki ew. nr nr : [...] [...], na dzień jej wydania jedynie działka nr [...] stanowiła własność Miasta i Gminy [...], która tytuł do niej (ujawniony w księgi wieczystej nr [...]) uzyskała w drodze darowizny od powiatu [...] zdziałanej aktem notarialnym z [...] czerwca 2000 r. rep. A Nr [...]. Pozostałe nieruchomości bądź to stanowiły własność Skarbu Państwa bądź osób fizycznych. Skoro zatem status strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], w odniesieniu do innych niż byli właściciele osób, uzależniony był od posiadania przez nie tytułu prawnorzeczowego do określonej nieruchomości, to oczywistym jest, że wniesione przez Gminę odwołanie nie mogło doprowadzić do weryfikacji w toku instancji decyzji Wojewody, w zakresie szerszym niż wynikłoby to z przynależnego jej prawa do nieruchomości, których decyzja ta dotyczyła. Tylko bowiem w zakresie tej nieruchomości skutki stwierdzenia nieważności kontrolowanego przez Wojewodę orzeczenia oddziałują bezpośrednio na sferę praw przynależnych Gminie. Bez znaczenia przy tym dla oceny jej legitymacji pozostaje fakt, że niektóre nieruchomości objęte decyzją Wojewody, stanowiące aktualnie własność osób prywatnych (tu działki nr [...]) przed ich zbyciem należały do jednostki samorządu terytorialnego. Skutkiem bowiem zadysponowania nimi przez Gminę, jest trwała utrata z tymi nieruchomościami jakiejkolwiek więzi prawnej, mogącej być źródłem interesu prawnego w sprawie ich dotyczącej.

Tymczasem przedmiotem odwołania Miasto i Gmina [...] uczyniła całość decyzji organu wojewódzkiego. Wskazuje na to wprost – wbrew temu co sugeruje w skardze M.B.- treść odwołania, a w szczególności zawarte w nim sformułowania: "wnoszę odwołanie od decyzji Wojewody [...]" , "wnoszę o uchylenie decyzji Wojewody [...]", bez jakiegokolwiek ograniczenia przedmiotowego kwestionowanego aktu. Zważywszy zatem na to, że interes prawny Gminy dotyczył wyłączenie oceny legalności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] i wydanej w tym przedmiocie decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. w zakresie w jakim dotyczy ona aktualnej działki nr [...], umorzenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowania wywołanego ww. odwołaniem w zakresie w jakim nie dotyczy ono interesu prawnego Gminy (pkt 2 decyzji Ministra), było jedynym prawnie dopuszczalnym sposobem formalnego zakończenia prowadzonego przezeń postępowania, z uwagi na jego bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Podejmując więc na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. tej treści rozstrzygnięcie – wbrew subiektywnemu przekonaniu skarżących – Minister działał w zgodzie z prawem, co czyni w tym zakresie skargę M.B., a także pozostałe skargi pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Odmienienie natomiast przedstawia się ocena zasadności uchylenia przez Ministra decyzji organu wojewódzkiego i umorzenia postępowania nadzorczego prowadzonego przed organem pierwszej instancji w zakresie dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej ww. działkę nr [...] (pkt 1 decyzji), motywowane brakiem interesu prawnego po stronie M. B. w skutecznym zainicjowaniu w tym względzie postepowania nadzorczego. Oceny jej legitymacji procesowej (statusu strony) - jako następcy prawnego pierwotnych właścicieli nieruchomości - dokonywać należało bowiem przede wszystkim w aspekcie treści kontrolowanego w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia, a także jego konsekwencji prawnych i obowiązującego wówczas porządku prawnego, a nie li tylko – jak uczynił to Minister - przez pryzmat zdarzeń prawnych jakie na tej nieruchomości w sposób faktyczny przed podjęciem orzeczenia zaszły, co jednak nie znajdowało odzwierciedlenia w treści wykazów hipotecznych. Z orzeczenia tego wynika natomiast wprost, że przedmiotem przejęcia uczyniono wszystkie nieruchomości położone w ówczesnej gromadzie [...], uregulowane w wykazach hipotecznych oznaczonych numerami od [...] do [...]. W zbiorze tym niewątpliwie mieścił się więc także wykaz lwh [...], w którym prawo własności parceli nr [...] uregulowano na rzecz P. i E.O. w udziałach po ½ części (k. 41-42 akt administracyjnych). Taki stan własnościowy pozostawał przy tym aktualny do czasu zamknięcia tej księgi w 1959 r. i przeniesienia objętej nią nieruchomości - w związku z orzeczeniem z [...] lipca 1956 r. - do utworzonej wówczas nowej księgi wieczystej nr [...], w oparciu o wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1957 r. (k. 51 akt administracyjnych). Poza sporem przy tym jest, że część dawnej parceli gruntowej nr [...] , w wyniku kolejnych zmian oznaczeń geodezyjnych oraz podziałów, weszła w skład obecnie istniejącej działki ew. nr [...]. A skoro tak, to niepodobna twierdzić, że następcy prawni jej właścicieli w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w zakresie dotyczącym tej nieruchomości nie mają interesu prawnego, którego źródłem jest ujawnione do niej w dawnej księdze wieczystej przynależne im prawo własności. Zgodzić się zatem należy ze skarżącą M. B., że umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji (powiązane z uchyleniem decyzji tego organu) z powodu rzekomego braku przysługiwania jej w sprawie przymiotu strony, było prawnie wadliwe. Naruszało bowiem w sposób istotny przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 157 § 2 k.p.a. i z tych względów nie może się ostać.

Oczywiście mogło się zdarzyć - i taka sytuacja prawdopodobnie miała miejsce w niniejszej sprawie - że doszło do równoległego utworzenia w bliżej nieokreślonych okolicznościach dla tej samej parceli gruntowej, która w latach czterdziestych ub. wieku uzyskała oznaczenie nr [...] , nowej księgi wieczystej nr [...] (na objęcie nieruchomości tą księgą wskazuje akt notarialny z [...] grudnia 1965 r. rep. A nr [...] - k.15 akt administracyjnych), po przyznaniu własności tej nieruchomości T. T.dokumentem nadania ziemi z [...] marca 1953 r. Kwestia ta jednak pozostaje bez wpływu na ocenę przynależnego w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w zakresie tej nieruchomości statusu następcy prawnego E. I P. O., którzy na datę jego wydania byli jako właściciele ujawnienie w wykazie hipotecznym. A przez to także nie determinowała ona możliwości weryfikacji z jego inicjatywy w aspekcie kwalifikowanych wad prawnych z art. 156 § 1 k.p.a. ww. orzeczenia. Co istotne przy tym przeprowadzenie postępowania nadzorczego w tym zakresie, nie wymaga – jak sugeruje skarżąca - uprzedniego przeprowadzenia przed sądem powszechnym stosownym postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ani badania przyczyn z powodu, których do owego podwójnego hipotekowania doszło. Dla oceny legalności orzeczenia z 1956 r., zawierającej jednoznacznie zdefiniowane pod względem przedmiotowym rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, kwestia ta nie ma bowiem istotnego znaczenia.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), w wyniku częściowego uwzględnienia skargi M. B., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 151 r. tej ustawy orzeczono jak w punkcie 2 i 3 wyroku. O kosztach postępowania należnych M. B. orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).

Rozpoznając ponownie sprawę organ, uwzględniając ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku, zobligowany będzie do merytorycznego rozpoznania odwołania Miasta i Gminy [...] w zakresie w jakim dotyczy ono tej części decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r., którą orzeczono o nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1956 r. w części odnoszącej się do nieruchomości objętej dawnym wykazem hipotecznym nr [...] gminy katastralnej [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...].