Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1647/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 145 par. 1, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 156, art. 8, art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 9 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 19 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1117
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa - t.j.
article: art. 14 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi T. S. na uchwałę Krajowej Rady Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę członków izby 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę [...] Okręgowej Rady Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2021 r.; 2. zasądza od Krajowej Rady Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej T. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą nr [...] z [...] grudnia 2021 r. Krajowa Rada Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "KRIA RP", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 11 ust. 1 oraz art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1117; dalej: "s.z.a."), utrzymała w całości uchwałę [...] Okręgowej Izby Architektów RP nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę członków Izby Architektów RP Pani T. S..

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] grudnia 2020 r. Okręgowa Komisja Kwalifikacyjna [...] Okręgowej Izby Architektów RP sporządziła na zlecenie organów policji opinię prawną dotyczącą T. S.. W treści opinii stwierdzono m.in., iż T. S. posiada uprawnienia budowlane do projektowania architektury w ograniczonym zakresie, zgodnie z ustaleniami decyzji [...] i posiada z tego tytułu prawo do: sporządzania projektu architektonicznego obiektu o kubaturze do 1000 m3 na terenie zabudowy zagrodowej oraz sporządzania projektów zagospodarowania działki lub terenu dla obiektów, o których mowa powyżej. W opinii wskazano również, iż wykonywanie czynności w ramach posiadanych uprawnień możliwe jest wyłącznie w sytuacji posiadania członkostwa we właściwej izbie samorządu zawodowego czyli w Izbie Architektów RP.

Wnioskiem z dnia 16 lutego 2021 r. T. S. (zwana dalej również: "Skarżącą") zwróciła się do [...] Okręgowej Izby Architektów RP o wpisanie na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów RP. Do wniosku dołączono poświadczone za zgodność z oryginałem kopie dwóch dyplomów z Politechniki [...] Wydział Inżynierii Budowlanej i Sanitarnej potwierdzające, iż pani T. S. uzyskała w dniu 8 lipca 2003 r. tytuł "Inżyniera" po odbyciu studiów na kierunku "Budownictwo" w zakresie "budownictwa ogólnego" (studia I stopnia) a następnie w dniu 19 października 2006 r. tytuł zawodowy "Magister Inżynier" po odbyciu studiów na kierunku Budownictwo w zakresie "zarządzania zasobami obiektów budowlanych" (studia II stopnia). Do wniosku dołączono także kopię Decyzji z dnia [...] maja 2010 r. wydanej przez [...] Okręgową Izbę Inżynierów Budownictwa stwierdzającą, że pani T. S. otrzymała uprawnienia budowlane do projektowania w ograniczonym zakresie w specjalności architektonicznej uprawniające do: projektowania, sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych i sprawowania nadzoru autorskiego, sprawowania kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych, sporządzania projektu architektoniczno-budowlanego w odniesieniu do architektury obiektu o kubaturze do 1000 m2 na terenie zabudowy zagrodowej, sporządzania projektów zagospodarowania działki lub terenu w zakresie tej specjalności

Pismem z dnia 18 marca 2021 r. [...] Okręgowa Rada Izby Architektów RP poinformowała Skarżącą, iż dołączona do jej wniosku decyzja Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa obarczona jest wadą prawną polegającą na nieprawidłowym sformułowaniu przyznanych uprawnień zawodowych co uniemożliwia podjęcie uchwały o wpisaniu Skarżącej na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów RP. Poinformowano przy tym, iż sprawie zostanie nadany dalszy bieg po przedstawieniu decyzji o zmianie nieprawidłowej decyzji przez Okręgową Komisję Kwalifikacyjną [...] Okręgowej Izby Architektów RP w trybie art. 155 kpa.

Pismem z 17 maja 2021 r. Skarżąca mając na uwadze stanowisko [...]Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w [...] zwróciła się ponownie o wpis na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów. Do pisma dołączono korespondencję w której [...] Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa wskazuje na obowiązek rozpoznania jej wniosku przez [...] Okręgową Radę Izby Architektów RP oraz na trwałość wydanej w stosunku do niej decyzji administracyjnej o nadaniu uprawnień budowlanych.

Uchwałą z dnia [...] lipca 2021 r. [...] Okręgowa Rada Izby Architektów RP odmówiła wpisania T. S. na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów RP. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, iż dołączona do wniosku decyzja o nadaniu uprawnień budowalnych została wydana w stosunku do osoby, która nie legitymuje się wykształceniem pokrewnym z uwagi na : 1) ukończenie studiów magisterskich co prawda na kierunku budownictwo ale w specjalności zarządzania zasobami obiektów budowlanych, 2) nieprzeprowadzanie przez [...] Okręgową Izbę Inżynierów Budownictwa procedury indywidualnego rozpatrzenia i uznania wykształcenia wnioskodawczyni w sytuacji ewidentnych braków w zakresie kształcenia architektonicznego. Organ I instancji szczegółowo zanalizował odbyty przez wnioskodawczynię w ramach studiów proces kształcenia wskazując, iż wnioskodawczyni nie posiada właściwego wykształcenia dla ubieganie się o nadanie uprawnień budowalnych do projektowania w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie.

Nadto niezależnie od kwestii wykształcenia podniesiono, iż decyzja o nadaniu uprawnień budowlanych obarczona jest wadą prawną polegającą na nieprawidłowym sformułowaniu treści zawartych w decyzji, co budzić może poważne wątpliwości co do zakresu wydanej decyzji.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji Skarżąca zarzuciła, iż organ ten dokonał bezpodstawnej oceny decyzji o nadaniu jej uprawnień zawodowych czym wykroczył poza przyznane mu uprawnienia w zakresie oceny wniosku o wpis na listę członków Okręgowej Izby Architektów RP.

Uchwalą z [...] grudnia 2021 r. Krajowa Rada Izby Architektów utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu uchwały przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz podtrzymano motywy organu I instancji co do stwierdzenia braku wykształcenia zdobytego na kierunku pokrewnym ponieważ program odbytych studiów zawierał jedynie 505 godzin zajęć z przedmiotów kierunkowych i podstawowych zamiast wymaganych 2.066 godzin takich zajęć.

T. S. w ustawowym terminie wniosła skargę do tut. Sądu od powyższej uchwały z [...] grudnia 2022 r. podtrzymując w całości zarzuty z odwołania. W ocenie Skarżącej motywy obu Izb Architektów RP orzekających w sprawie są niedopuszczalne i wykraczają poza przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy z zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Wniesiona skarga zasługiwała na uwzględnienie a podniesione w niej zarzuty były uzasadnione.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 dalej ,,ppsa") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 ppsa).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga Strony zasługuje na uwzględnienie. Kwestią kluczową dla oceny sprawy była ostateczna decyzja administracyjna z dnia [...] maja 2010 r. jak również poczynione przez organy administracyjne ustalenia w szczególności Opinia Okręgowe Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP przygotowana na potrzeby innego postępowania jednakże w oparciu o ww. decyzję z [...] maja 2010 r., która dotyczyła uprawnień Skarżącej.

Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazać, należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o samorządzie zawodowym, okręgowe izby tworzą ich członkowie, których przynależność powstaje z chwilą uzyskania wpisu na listę członków okręgowej izby właściwej według miejsca zamieszkania. Natomiast w art. 5 ust. 1 tej ustawy wskazano Izba architektów zrzesza osoby, które: 1) posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, o której mowa w art. 14 specjalności uprawnień budowlanych ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą – Prawo budowlane"; 2) posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń lub uprawnienia w zakresie odpowiadającym zakresowi tej specjalności uzyskane przed dniem wejścia w życie ustawy – Prawo budowlane; 3) są obywatelami państw członkowskich, którzy nabyli kwalifikacje zawodowe do wykonywania działalności w budownictwie, równoznacznej wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dziedzinie architektury, odpowiadające wymaganiom określonym w pkt 1 i 2 oraz posiadają odpowiednią decyzję o uznaniu kwalifikacji zawodowych.

Określone powyżej zasady postępowania dotyczące wpisu określają, iż o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego decyduje zakres uprawnień, które wnioskodawca ma zamiar wykonywać w ramach uprawnień budowalnych w danej specjalności architektonicznej. Stwierdzenie posiadania odpowiednich dla danego wniosku uprawnień zobowiązuje Izbę do dokonania wpisu na listę członków. A contrario stwierdzenie braku wykazania uprawnień zobowiązuje do odmowy dokonania wpisu. W ocenie Sądu z materiału zebranego w sprawie wynika, iż Skarżąca wykazała posiadanie stosownych uprawnień w ograniczonym zakresie w specjalności architektonicznej objętych jej wnioskiem o dokonanie wpisu poprzez dołączenie do swojego wniosku ostatecznej decyzji administracyjnej potwierdzającej zakres jej uprawnień. Zdaniem organów orzekających w sprawie przyznane jej uprawnienie nadane jednakże zostały ostateczną decyzją administracyjną z naruszeniem przepisów prawa bowiem program studiów Skarżącej był w ocenie organu niewystarczający do nadania przedmiotowych uprawnień. Ponadto w ocenie organów obu instancji zakres uprawnień nadanych decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] określony został w sposób nieprecyzyjny co uniemożliwia uwzględnienie wniosku Skarżącej zwalający na odczytanie faktycznego zakresu posiadanych uprawnień.

Stanowisko organu w przedmiotowej sprawie nie jest uprawnione. Przede wszystkim wskazać tutaj należy, iż organem właściwym do oceny programu studiów i wydania lub zmiany stosownej decyzji jest zgodnie z ustawą o samorządach zawodowych okręgowa Komisja kwalifikacyjna (art. 24 ustawy o samorządach) w trybie postępowania dotyczącego nadania danych uprawnień zawodowych. Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych Organem właściwym do badania nadanych uprawnień jest Krajowa Komisja Kwalifikacyjna, która uchyla uchwały okręgowych komisji kwalifikacyjnych sprzeczne z prawem lub uchwałami i regulaminami wydanymi na podstawie ustawy.

W przedmiotowej sprawie Organy obu instancji badały złożony wniosek o wpis na listę członków Izby Architektów w oparci o nadane już ostateczną decyzją administracyjną wobec Skarżącej uprawnienia zawodowe. Organ administracyjny winien zatem oceniać wyłącznie kwestie kompletności załączników wniosku oraz zakresu wniosku względem wykazanych uprawnień, natomiast ewentualne zastrzeżenia co do faktycznego zakresu uprawnień w ramach złożonego wniosku organ winien wyjaśnić wzywając w razie potrzeby Skarżącą do stosownych sprostowań wniosku. W tym kontekście wskazać jednak należy na dołączoną do akt administracyjnych sprawy opinię Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP z [...] grudnia 2020 r. gdzie organ kolegialny organu I instancji odpowiedzialny za nadawanie i ocenę posiadanych już uprawnień zawodowych nie miał wątpliwości, iż Skarżąca posiada uprawnienia budowlane do projektowania architektury w ograniczonym zakresie zgodnie z ustaleniami decyzji z [...] maja 2010 r. nr [...] gdzie na stronie 2 w pkt II szczegółowego zakresu uprawnień stwierdzono, że Skarżąca ma prawo do: sporządzania projektu architektonicznego obiektu o kubaturze do 1000 m3 na terenie zabudowy zagrodowej oraz sporządzania projektów zagospodarowania działku lub terenu dla obiektów, o których mowa powyżej. W opinii tej wskazano również wprost, iż jedynym warunkiem wykonywania tych uprawnień jest posiadanie członkostwa we właściwej izbie samorządu zawodowego, czyli w Izbie Architektów RP. Skoro zatem organ kolegialny uprawniony w imieniu organów orzekających w sprawie do nadawania i badania spraw dotyczących uprawnień zawodowych nie miał w powyższym stwierdzeniu wątpliwości co do zakresu uprawnień nadanych Skarżącej ostateczną decyzją administracyjną, niezrozumiałe jest działanie organów orzekających w sprawie, które najpierw miały wątpliwość co do zakresu posiadanych uprawnień a następnie wychodząc poza zakres wyznaczony złożonym przez Skarżącą wnioskiem dokonały oceny nabytych przez Skarżącą uprawnień przyjmując przeciwne stanowisko od Komisji Kwalifikacyjnej [...]OIARP.

W związku z powyższym w ocenie Sądu działanie organów administracyjnych obu instancji orzekających w sprawie stanowiło naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządach zawodowych w zw. z art. 19 ust. 2 tej ustawy. Organy obu instancji dokonały bowiem bezpodstawnej oceny przesłanek w zakresie posiadanego wykształcenia mimo przedstawienia decyzji stwierdzającej posiadanie uprawnień oraz dołączenia do akt opinii Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP potwierdzającej ten fakt co do posiadania uprawnień budowalnych do projektowania architektury w ograniczonym zakresie.

Ponadto obie podjęte uchwały naruszały również art. 8 kpa oraz art. 107 kpa poprzez naruszenie zasady zaufania do organów państwa oraz brak uzasadnienia w zakresie objętym odwołaniem skarżącej oraz co do stanowiska strony prezentowanego w toku postępowania administracyjnego na etapie postępowania przed organem I instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracyjne winy dokonać ponownej oceny wniosku Skarżącej przy prawidłowym uwzględnieniu zakresu złożonego wniosku tj. ograniczając się do jego oceny w oparciu o wykazane uprawnienia zawodowe skarżącej a w przypadku dalszych wątpliwości co do zakresu posiadanych przez Skarżącą uprawnień przy uwzględnieniu stanowiska Komisji Kwalifikacyjnej, która dokonała już klarownej oceny zakresu posiadanych przez skarżącą uprawnień w załączonej do akt administracyjnych opinii.

Mając zatem na uwadze wskazane wyżej okoliczności, zdaniem Sądu zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.