Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1027/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi E. K. i K. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...]z dnia [...] listopada 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] (PINB, organ I instancji), działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm., zwane dalej Prawo budowlane z 1974 r.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwanej dalej k.p.a.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nakazał E. K. i K. S. (skarżący, inwestorzy) rozbiórkę części produkcyjnej budynku nr 2 – produkcyjno – socjalnego, usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...]w W..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia PINB wskazał, iż postępowanie administracyjne w sprawie obiektów wybudowanych na ww. nieruchomości zostało wszczęte w dniu 1 lipca 2010 r. na podstawie pisma, które wpłynęło do organu w dniu 11 września 2008 r. W czasie oględzin nieruchomości stwierdzono, że na tej działce usytuowany jest m.in.: budynek produkcyjno - socjalny nr 2, niepodpiwniczony, parterowy, ścianami pełnymi usytuowany przy ogrodzeniu z posesją sąsiednią. Budynek jest konstrukcji żelbetowej, murowanej, stropodach w części żelbetowy, w części konstrukcji drewnianej, jednospadowy, pokryty papą, spadek w kierunku własnej posesji - nieorynnowany. Wymiary budynku nr 2 to: około 24 m x 5,50 m i 6 m, wysokość wewnątrz pomieszczenia około 2,90 m x 2,70 m, wysokość na zewnątrz około 3,30 m + 3 m. W ścianie zewnętrznej od strony wschodniej okno o wymiarach około 2 m x 1,45 m, brama przesuwna stalowa o wymiarach około 2 m x 1,45 m. W części socjalnej budynku nr 2 zamontowane są drzwi otwierane na zewnątrz. W budynku produkcyjno - socjalnym nr 2 znajdują się 2 pomieszczenia produkcyjne połączone ze sobą, w których stoją maszyny do obróbki kamienia, zaś w części socjalnej znajduje się 1 pomieszczenie ze zlewozmywakiem i natryskiem. Cześć produkcyjna budynku nr 2 zaopatrzona jest w instalację elektryczną i wodociągową, a część socjalna w instalację elektryczną, wodociągową i kanalizacyjną.

Organ ustalił, że przedmiotowy budynek został wybudowany przed 1993 r., tj. w czasie obowiązywania przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Powyższe skutkowało nałożeniem na inwestora obowiązku złożenia dokumentów wymaganych przepisami art. 53 i 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. W oparciu o przedstawioną dokumentację (w tym ekspertyzę techniczną) organ I instancji ustalił, że po wykonaniu robót wykazanych w dokumentacji budowlanej w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami i normami, budynek ten nadaje się do użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem. Budynek nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych, w tym również dla otoczenia. Mimo tej opinii organ wskazał, że zgodnie z postanowieniami Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego [...], zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] z dnia [...]października 2001 r. (Dz. Urz. Województwa [...]z 2001 r. Nr [...], poz. [...]), przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (MN).

W konsekwencji powyższych ustaleń PINB stwierdził, iż z uwagi na sytuowanie spornego obiektu na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową, co powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, nie zostały spełnione przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. pozwalające na legalizację obiektu, skutkiem czego jest nakaz rozbiórki części produkcyjnej obiektu numer 2 na przedmiotowej nieruchomości.

W odwołaniu wniesionym na powyższą decyzję skarżący wnieśli o jej uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 7 – art. 9, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, nadto brak wystarczającego uzasadnienia decyzji oraz przepisów prawa materialnego – art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez bezpodstawną ocenę zgodności przedmiotowej inwestycji z przepisami zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi w dacie rozstrzygania sprawy przez organ, nie zaś według stanu prawnego obowiązującego w okresie budowy tego obiektu, a także przyjęcie, że sporny budynek powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia.

Skarżący podali, iż PINB przedwcześnie nałożył na inwestora obowiązek wykonania kosztownych ekspertyz w zakresie zgodności obiektu z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, powinien wykonać je we własnym zakresie i dopiero po stwierdzeniu sprzeczności inwestycji z przepisami urbanistycznymi nałożyć na inwestora obowiązek przedstawienia oceny technicznej budynku. Wskazali, iż PINB bez uzasadnienia dokonał oceny zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z 2001 r., nie zaś z

planem miejscowym z dnia [...] grudnia 1982 r., obowiązującym w czasie budowy spornego obiektu. Ponadto organ I instancji nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania w celu ustalenia, że budynek produkcyjny powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że "rzecz taka ma miejsce w ocenie organu nadzoru budowlanego". Nie wyjaśnił jednak na czym konkretnie to pogorszenie warunków polega, dlaczego jest niedopuszczalne, nie podał także dowodów, na których oparł to stwierdzenie.

Decyzją Nr [...]z dnia[...]marca 2012 r. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] ([...]WINB, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania skarżących, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie organ odwoławczy stwierdził zasadność decyzji PINB. Wskazał, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowy, bądź po dokonaniu zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru budowy i przy braku sprzeciwu z jego strony. W niniejszej sprawie inwestor nie uzyskał wymaganej prawem zgody właściwego organu i zrealizował przedmiotowy budynek produkcyjno-socjalny nr 2 w warunkach samowoli budowlanej.

[...]WINB podał, iż zgodnie z art. 103 Prawa budowlanego, okoliczność zakończenia przedmiotowych robót budowlanych przed dniem 1 stycznia 1995 r. nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie przepisów art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Niezbędna jest zatem ocena, czy sporny obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Wskazał, iż nakaz rozbiórki, jako środek przywrócenia porządku budowlanego przez fizyczne usunięcie skutku samowoli budowlanej, powinien być stosowany w przypadku, kiedy istnienia takiego obiektu nie daje się pogodzić z porządkiem prawnym. Przywrócenie porządku w zakresie zagospodarowania przestrzeni może nastąpić tylko do obecnie istniejącego stanu prawa, nie zaś do stosunków przestrzennych, regulowanych przepisami i planami zagospodarowania przestrzennego, które utraciły moc. Tak więc ocena zgodności samowolnie wybudowanego obiektu następuje w odniesieniu do przepisów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dacie rozstrzygania w sprawie.

Organ odwoławczy ustalił, że zgodnie z uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...]października 2001 r. (Dz. Urz. Województwa [...]z 2001 r. Nr [...], poz. [...]), zatwierdzającą zmianę miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego [...] dla fragmentów obszarów 0-51 i X-71 teren, na którym położona jest nieruchomość przy ul. [...]w W. (działka ew. nr [...], obręb [...]), przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną o zróżnicowanej intensywności. Nie zezwolono jednak na lokalizację na tym obszarze usług mających charakter uciążliwy, jakimi niewątpliwie są usługi kamieniarskie. Ponadto, w ocenie [...]WINB, charakter prowadzonej w spornym budynku działalności powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Hałas, spowodowany pracą maszyn tnących kamień kilka godzin dziennie, niewątpliwie jest bardzo uciążliwy i negatywnie wpływa na otoczenie. Nie zmienia tego fakt, że poziom hałasu, którego źródłem są ww. maszyny, mieści się w dopuszczalnych granicach wyznaczonych przez Ministra Środowiska w rozporządzeniu z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 120 poz. 826), przy czym w wyniku pomiarów w dniu 27 maja 2011 r. ustalono, że średnia wartość hałasu jest stosunkowo bliska wartości dopuszczalnej.

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że prowadzona w przedmiotowym budynku kamieniarska działalność produkcyjna, jako uciążliwa dla otoczenia, nie może podlegać akceptacji organu nadzoru budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym. Sprzeczna jest również z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zasadnym jest zatem orzeczenie o rozbiórce budynku produkcyjno - socjalnego tylko w tej części, w której prowadzona jest działalność uciążliwa (2 pomieszczenia produkcyjne). Analiza inwentaryzacji budowlanej powykonawczej przedmiotowego budynku doprowadziła do wniosku, że możliwa jest rozbiórka tylko części produkcyjnej obiektu.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, podnieśli naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.:

1. art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

2. art. 40 Prawa budowlanego 1974 r. przez niezastosowanie ww. przepisu i nieuwzględnienie możliwości wprowadzenia zmian lub przeróbek obiektu w celu jego legalizacji;

3. art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego 1974 r. przez wskazanie przez [...]WINB, w odniesieniu do ww. przepisu, iż "organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do zbadania, czy w niniejszej sprawie zachodzi choćby jedna z powyższych przesłanek", podczas gdy organ jest zobowiązany rozpatrywać obie przesłanki łącznie;

4. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez zaniechanie zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego dostępnego materiału dowodowego, stronnicze prowadzenie postępowania przez organy obu instancji, a w konsekwencji nieuzasadnione nieuwzględnienie dokumentacji złożonej przez inwestora w postaci pomiarów hałasu z dnia 27 maja 2011 r., dokumentacji technicznej, niedokonanie przez organ oględzin oraz powołania biegłego w celu ustalenia ewentualnego niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia przez użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego.

Rozwijając zarzuty skargi skarżący za nieuprawnione uznali stanowisko organów obu instancji, iż zastosowanie w sprawie mają przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, a nie budowy obiektu. Skoro bowiem roboty budowlane można rozpocząć i wykonywać tylko na podstawie pozwolenia na budowę, to decydujące znaczenie ma przeznaczenie terenu, na którym obiekt budowlany jest wznoszony lub został wybudowany w dacie budowy, a nie w dacie orzekania przez organ administracji. Na treść decyzji organu nie powinna mieć wpływu regulacja planistyczna, która nie obowiązywała jeszcze w dacie budowy, a została wprowadzona dopiero wiele lat po tej dacie, prowadziłoby to bowiem do nadania przepisom planistycznym mocy wstecznej. Ponadto organy wydały swoje rozstrzygnięcia w odniesieniu do planu zagospodarowania przestrzennego W.zatwierdzonego Uchwałą nr [...]z dnia [...] października 2001 r., a nie planu zagospodarowania przestrzennego [...]z dnia [...] grudnia 1982 r., tj. planu obowiązującego w dacie wybudowania spornego budynku produkcyjnego. Powyższe dawałoby organowi możliwość dowolnego podejścia do różnych przypadków samowoli budowlanej, a co więcej, to organ decydowałby jakie i kiedy normy prawne zastosuje. Skarżący podali, iż zastosowanie do legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. przepisów o planowaniu przestrzennym, obowiązujących w chwili orzekania, a nie budowy, stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady zaufania obywatela do państwa. Mogłoby też stanowić naruszenie zasady równości w stosunku do sprawców samowoli budowlanych zaistniałych wprawdzie w jednym czasie i na tym samym terenie, ale w stosunku do których orzeczenia zostałyby wydane w czasie obowiązywania różnych regulacji planistycznych.

Wskazali następnie, że nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., jako środek bardzo dla inwestora dolegliwy, powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń przez wprowadzenie zmian i przeróbek na zasadzie art. 40 tej ustawy. Tymczasem z oceny technicznej sporządzonej przez zespół projektantów wynika, że budynek w obecnym stanie technicznym nadaje się do użytkowania po wykonaniu robót wykazanych w dokumentacji budowlanej w celu jego doprowadzenia do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami i normami. Budynek kwalifikuje się do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem i nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych, w tym również dla otoczenia. W sprawie nie zachodziła więc, w ocenie skarżących, konieczność rozbiórki obiektu.

Skarżący podnieśli również, iż organy nie udowodniły w żaden sposób łącznego naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania ww. art. 37 ust. 1. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Ponadto organy w żaden sposób nie udowodniły pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, w związku z wybudowanym obiektem. Rzekome stwierdzenie naruszenia w postaci uciążliwego hałasu, który zgodnie z przedstawioną przez skarżących opinią mieści się w normach, nie jest wystarczające, aby przyjąć, że to naruszenie automatycznie stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ustalony na podstawie badań pomiar hałasu określony został jako mieszczący się w normach.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał argumentację przedstawioną

w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W ramach tak określonej kognicji Sądu, przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kontrolowane decyzje są zgodne z prawem.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zrealizowany przez inwestora samowolnie przed 1993 r. budynek produkcyjno – socjalny podlega postępowaniu legalizacyjnemu, czy też z uwagi na brak przesłanek do legalizacji niezbędne było orzeczenie nakazu rozbiórki tego obiektu w części produkcyjnej. Mając na uwadze, że inwestycja zrealizowana została przed dniem 1 stycznia 1995 r., to materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Z kolei wedle regulacji art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce (...), gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub 2) powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby, niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Warunkiem zastosowania przez organ nadzoru budowlanego przymusowej rozbiórki obiektu, przewidzianej w tym przepisie, jest więc nie tylko stwierdzenie, że obiekt wybudowano bez wymaganego prawem pozwolenia, ale też ustalenie jednej z dwóch w/w przesłanek. Celem powołanej regulacji było wyeliminowanie samowoli budowlanej pozostającej w kolizji z przepisami o planowaniu przestrzennym.

Dokonując wykładni językowej przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. należy zwrócić uwagę na to, że używa on czasu teraźniejszego – "obiekt budowlany znajduje się", co wskazuje na ocenę stanu faktycznego w odniesieniu do przeznaczenia gruntu według stanu prawnego z daty orzekania o skutkach samowoli budowlanej. Za takim kierunkiem wykładni przemawia ponadto zróżnicowanie sformułowań obu przesłanek rozbiórki, a mianowicie wskazanie, że przesłanka niezgodności budowy obiektu budowlanego z przepisami prawa ma być odnoszona do przepisów "obowiązujących w okresie ich budowy" i brak takiego określenia w stosunku do przesłanki przeznaczenia terenu. Zastosowana technika redakcyjna przepisu wskazuje, że gdyby intencją ustawodawcy była ocena przeznaczenia terenu, na którym obiekt budowlany został samowolnie zbudowany według przepisów obowiązujących w dacie jego powstania, to odpowiednie określenie znalazłoby się w treści przepisu. Także wykładnia funkcjonalna analizowanego przepisu przemawia za takim jego rozumieniem, jak przyjął to organ. Wartością nadrzędną w postępowaniu zmierzającym do legalizacji samowoli budowlanej powinien być ład przestrzenny istniejący w dacie orzekania przez organy i określony w przepisach aktualnie obowiązujących na danym terenie - miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, jak i w przepisach ustawowych, a nie ład przestrzenny istniejący w dacie wzniesienia obiektu i wynikający z ówcześnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania terenu.

Powyższa kwestia była wielokrotnie przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych. Początkowo Naczelny Sąd Administracyjny przyjmował, że dla oceny, czy samowolnie wzniesiony obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju decydujące znaczenie ma stan istniejący w czasie budowy przedmiotowego obiektu. Zwrotu w tak ukształtowanej linii orzecznictwa dokonano w wyroku NSA z dnia 24 stycznia 2007 r. w sprawie II OSK 205/06, w którym przyjęto, że zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy rozpoczęcia lub zakończenia budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji. Taki nowy kierunek wykładni art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. znalazł następnie wyraz w szeregu orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia: 8 października 2010 r., II OSK 1318/06, z dnia 12 maja 2010 r., II OSK812/08, publ. w LEX nr 597879, z dnia 17 maja 2010 r., II OSK 878/09, LEX nr 597928).

Ostatecznie utrwaliła się więc linia orzecznictwa wyrażająca pogląd, że przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy okresu realizacji budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji. Za przyjęciem takiego rozumienia wskazanego przepisu przemawiają wyniki wykładni językowej, uzupełnionej o wykładnię celowościową i funkcjonalną, a nadto prokonstytucyjną, uwzględniającą ochronę własności i innych praw majątkowych oraz zasadę demokratycznego państwa prawa (art. 2, art. 21 i art. 64 Konstytucji RP). Ustawodawca, zmieniając przepisy art. 48 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r., poszedł bowiem w kierunku możliwej ochrony również obiektów budowlanych wzniesionych samowolnie, jeżeli jest tylko prawna możliwość doprowadzenia do ich legalizacji. Zdaniem Sądu, za przyjęciem zgodności budowy z aktualnie obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym przemawia przede wszystkim argument, że jeżeli obowiązujące w dacie wydawania decyzji przepisy przewidują na danym terenie możliwość budowy takiego obiektu, jaki znajduje się na tym terenie, to odwoływanie się do miejscowego planu obowiązującego w czasie budowy i orzekanie rozbiórki przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej.

Zasadnie zatem organy uznały, iż aktualnie obowiązujące regulacje prawne nie dopuszczają na nieruchomości przy ul. [...] w W; (działka ew. nr [...],[...]) lokalizacji samowolnie wzniesionego budynku produkcyjno - socjalnego nr 2 w części produkcyjnej, służącego do prowadzenia działalności kamieniarskiej, co powoduje konieczność przyjęcia, że spełnione zostały ustawowe przesłanki do orzeczenia rozbiórki budynku w tej części. Powyższa okoliczność w ocenie Sądu wypełnia przesłankę, określoną w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. W konsekwencji zasadnym było orzeczenie o nakazie rozbiórki spornego ogrodzenia.

W tym miejscu należy wskazać, że nakaz rozbiórki jest środkiem nadzoru, rozumianym jako instytucja materialnego prawa administracyjnego, gwarantująca poszanowanie porządku prawnego i przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Naruszającego prawo obciąża ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedzającego naruszenie prawa. Osoba, dopuszczająca się naruszenia ustanowionych wymagań, musi liczyć się z tym, że Państwo nie będzie respektować bezprawnych faktów dokonanych i legalizować naruszeń prawa, ale skutecznie wymusi restytucję stanu zgodnego z prawem (por. wyrok TK z dnia 12 stycznia 1999 r., P2/98, OTK ZU nr 1, 1999, poz. 2 oraz wyrok TK z dnia 26 marca 2002 r., SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, p. 15).

Odnosząc się do argumentu skargi, że organ, podejmując decyzję o rozbiórce obiektu na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. zobowiązany jest rozpatrywać obie przesłanki z art. 37 ustęp 1 punkt 1 i 2 tego Prawa, Sąd nie podziela tego stanowiska z uwagi na gramatyczną wykładnię omawianego przepisu. W art. 37 ustęp 1 Prawa budowlanego z 1974 r. między punktami 1 i 2 widnieje spójnik "lub", co oznacza, że dla ustalenia braku możliwości legalizacji samowoli wystarczy, że występuje jedna z przesłanek wymieniona w tym przepisie. Organ byłby zobowiązany do wzięcia pod uwagę obu przesłanek, gdyby między punktami występował spójnik "i", a nie "lub".

Wobec ustalenia, że nie jest możliwa legalizacja przedmiotowej samowoli budowlanej w oparciu o art. 37 ustęp 1 punkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., zarzuty skarżących co do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz prawa materialnego: art. 37 ustęp 1 punkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. przez brak ustalenia, że budynek produkcyjny nr 2 powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia i ograniczenie się organów do stwierdzenia, że rzecz taka ma miejsce, nie miała znaczenia dla oceny konieczności nakazu rozbiórki części produkcyjnej przedmiotowego obiektu.

Jednocześnie należy stwierdzić, że usunięcie skutków prowadzonej przez skarżących w obiekcie nr 2 działalności gospodarczej (obróbka kamienia przy użyciu specjalnych maszyn), z uwagi na lokalizację obiektu względem sąsiednich nieruchomości, mogłoby nastąpić tylko poprzez zaprzestanie tejże działalności. Nie było zatem możliwe wydanie innego (skutecznego) nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.