Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 441/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 61 a par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., nr [...], utrzymującą w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w Ś. pomiędzy ulicami [...] i [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu [...] r., R. R. złożył do Prezydenta Miasta wniosek o zwrot nieruchomości, położonej pomiędzy ulicami [...] i [...]. Jako podstawę wniosku skarżący wskazał art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015.518), zwanej dalej u.g.n. R. R. wskazał, że jest spadkobiercą C. i J. R. Nieruchomość, której zwrotu żąda, stanowiąca niegdyś boisko szkolne stała się zbędna na cel określony w decyzji z dnia [...] r., bowiem wybudowano na niej chodniki, miejsca parkingowe i garaże oraz wydzierżawiono je na cele komercyjne.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...]., Prezydent Miasta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w [...]. pomiędzy ulicami [...] i [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] r., Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, przekazało Zasadniczej Szkole Rybołówstwa Morskiego, teren położony pomiędzy ulicami [...], [...] i [...], o obszarze 16.562 m2. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wspomniany teren "pozostaje w dyspozycji organów komunalnych". Decyzja, o której mowa nie była decyzją wywłaszczeniową, a dotyczyła jedynie przekazania terenu w użytkowanie na rzecz szkoły. Nieruchomość nie była przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego. Organ podniósł, że w związku z powyższym nie zachodzi możliwość wystąpienia o zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem do wywłaszczenia nie doszło.

R. R. złożył zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta do Wojewody. Skarżący argumentował, że w decyzji o przekazaniu terenu szkole nie ma wzmianki o tym, że stanowi on własność jego ojca C. R. Teren został odebrany C. R. siłą, wbrew jego woli. Zatem w sytuacji, gdy został on przeznaczony na cele inne, aniżeli wskazane w decyzji powinien zostać zwrócony. Skarżący powołał się na pismo Ministerstwa Rolnictwa, z dnia 1 sierpnia 1968 r. oraz pismo Prezydenta Miasta z [...]r., potwierdzające nabycie przez C. R. gruntu o powierzchni 0,30 ha przy ul. [...].

Do zażalenia skarżący załączył kopię pisma z dnia 25 grudnia 1963 r. oraz kopię udzielonej mu w dniu 20 maja 2013 r. przez Prezydenta Miasta informacji. Z pisma z dnia 25 grudnia 1963 r. skierowanego przez Architekta Powiatowego do Zasadniczej Szkoły Rybołówstwa Morskiego wynika, że Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wyraził zgodę, na zmianę sposobu użytkowania terenu, przeznaczonego na rozbudowę szkoły. Wskazano przebieg granic nieruchomości, którą miała objąć w posiadanie szkoła. W treści pisma znajduje się nadto wzmianka o tym, że na terenie, który ma zostać przekazany szkole, znajdują się budynki mieszkalne wraz z zabudowaniami gospodarczymi, które ulegną likwidacji, a zamieszkujące w nich rodziny zostaną przekwaterowane. Pismo z dnia 20 maja 2013 r. stanowi przekazaną skarżącemu przez Miasto informację o stanie prawnym działek o numerach [...], pomiędzy ul. [...] i [...] oraz działek o numerach [...], które aktualnie stanowią własność Miasta.

Pismem z dnia 22 września 2014 r. Wojewoda wezwał R. R. do złożenia dokumentów potwierdzających, że jest on następcą prawnym C. R., a nadto do przedłożenia dokumentów, na które powoływał się w treści zażalenia. Wojewoda wezwał również Prezydenta Miasta, do przedłożenia dokumentów stanowiących podstawę wydania decyzji z dnia [...] r.

R. R. przedłożył wypis i wyrys z rejestru gruntów, z którego wynika, że jest on współwłaścicielem działki gruntu oznaczonej numerem [...], położonej w [...] przy ul. [...], o powierzchni 0,1530 ha, pismo Ministerstwa Rolnictwa z dnia 1 sierpnia 1969 r., pismo Prezydenta Miasta z dnia 24 kwietnia 1985 r. oraz pismo Ministra Skarbu Państwa z dnia 31 stycznia 2008 r.

Prezydent Miasta przedłożył kopie posiadanej dokumentacji, która stanowiła podstawę do przekazania położonego w [...], pomiędzy ul. [...] i [...] gruntu Zasadniczej Szkole Rybołówstwa Morskiego.

Wojewoda, celem wyjaśnienia zasadności wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zgromadził dokumentację z dostępnych archiwów i rejestrów. Z tak zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w decyzją z dnia [...] r. po rozpoznaniu odwołania C. R. od decyzji Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] r., nr [...], Wojewódzka Komisja Ziemska przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, postanowiła poświadczyć C. R. własność zabudowanej działki siedliskowej, obejmującej około 0,30 ha oraz budynków złożonych z domu mieszkalnego o wymiarach 14,14 x 5,06 m, budynków gospodarczych o wymiarach 10,22 x 4,62 m i 8,59 x 3,26 m, położonych w [...], przy ul. [...], w granicach obecnego użytkowania. Z uzasadnienia decyzji wynika, że C. R. w [...] r. objął w posiadanie opisaną w decyzji nieruchomość na podstawie skierowania Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. W dacie wydania decyzji C. R. w dalszym ciągu posiadał i użytkował obiekt o powierzchni 0,30 ha. Posiadana w dacie wydania decyzji nieruchomość stanowiła odrębną działkę, użytkowaną na cele rolnicze.

C. R., w związku z decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wniósł, w dniu 25 listopada 1968 r., pismo do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, podnosząc, że zaproponowano mu objęcie w posiadanie placu od ul. [..], przylegającego do zajmowanej przez niego działki gruntu. W zamian za oczyszczenie gruntu i zagospodarowanie miał otrzymać go na własność. Pomimo starań oraz poczynionych nakładów osobistych i finansowych na zagospodarowanie terenu nie wywiązano się z obietnicy, a ziemia została mu odebrana.

W dniu 23 grudnia 1968 r. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wpłynął wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. W uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podniesiono, że została ona podjęta na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Wskazano, że C. R. zajmuje sporną działkę na podstawie umowy dzierżawy, co wynika z posiadanego zaświadczenia z dnia 14 sierpnia 1964 r. Nieruchomość znajduje się w jego posiadaniu od dnia 24 sierpnia 1949 r., a nie jak wskazano w decyzji od [...] r. Poprzednio zamieszkiwał w O. Podniesiono również, że Powiatowa i Wojewódzka Komisja Ziemska wydały decyzje z naruszeniem przepisów o właściwości , ponieważ gospodarka terenami państwowymi w miastach i osiedlach należy do organów gospodarki komunalnej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Niezależnie od powyższego wniosek uzasadniono również tym, że sporny teren został decyzją z dnia [...] r. przekazany Zasadniczej Szkole Rybołówstwa Morskiego.

W aktach sprawy znajduje się pismo Ministerstwa Rolnictwa z dnia 1 sierpnia 1969 r., z którego wynika, że Minister Rolnictwa nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji. Z treści pisma wynika, że Minister przyjął, iż C. R. objął w [...] r. posiadanie gospodarstwo położone w [...] przy ul. [...] o powierzchni ok. 0,60 ha. Dokumentu potwierdzającego objęcie w posiadanie gospodarstwa, wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny nie posiada, bowiem został mu odebrany w 1948 r. przez władze wojskowe. W 1953 r. część posiadanej nieruchomości o powierzchni ok. 0,30 ha została mu odebrana i przekazana na cele państwowe. Do 1951 r. tytuł własności nieruchomości nie został uregulowany, pomimo tego, że działka o powierzchni 0,30 ha znajdowała się w posiadaniu C. R. Minister Rolnictwa uznał, że w tych okolicznościach zasadnym było przyjęcie, iż do nabycia własności nieruchomości o powierzchni 0,30 ha doszło na podstawie dekretu z dnia 6 listopada 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Ostatecznie, pomimo wątpliwości co do daty i okoliczności związanych z objęciem przez C. R. gospodarstwa rolnego, a także wątpliwości związanych z charakterem użytkowanej działki decyzja, mocą której poświadczono własność działki gruntu o powierzchni 0,30 ha, nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.

W 1965 r. nieruchomość położoną pomiędzy ul. [..] i ul. [..] przekazano w użytkowanie Zasadniczej Szkoły Rybołówstwa Morskiego, pozostawiając we władaniu C. R. działkę gruntu o powierzchni ok. 0,15 ha. C. R. domagał się zwrotu nieruchomości przekazanej szkole, o czym świadczy chociażby jego pismo z dnia 10 kwietnia 1985 r., skierowane do Prezydenta Miasta, w którym domagał się przydzielenia mu w zamian za odebraną ziemię, działki o powierzchni ok. 0,15 ha zlokalizowanej w pierwszej strefie, przeznaczonej pod zabudowę i posiadającej uzbrojenie. W trakcie prowadzonych w tej sprawie negocjacji, ostatecznie w zamian za działkę przejętą przez szkołę, przekazano C. R. na własność działkę o powierzchni 1522 m2, położoną w [...] przy ul. [..]. Na skutek przekazania tej nieruchomości C. R., stał się on właścicielem działek: nr [..] o powierzchni 1513 m2, położonej przy ul. [...] oraz nr [...] o powierzchni 1522 m2, przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta, w wykonaniu aktu nadania, w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa, zwolnił C. R. bez rozrachunku i szacunku, od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nieruchomości rolnej, położonej w [...]. Decyzja dotyczyła obu wskazanych wyżej działek.

Skarżący, jako jeden ze spadkobierców C. R., domaga się zwrotu działki o powierzchni 0,30 ha wywodząc, że pierwotnie jego ojciec C. R. posiadał przy ul. [...] grunt o powierzchni 0,60 ha, który został mu bezprawnie odebrany i przekazany Szkole Rybołówstwa Morskiego.

Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z przepisami dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych Dz. U. Nr 46, poz. 340) osoby, które posiadają gospodarstwa rolne i prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejścia w życie dekretu, to jest do dnia 7 września 1951 r. nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw. W celu poświadczenia własności gospodarstwa rolnego i jego przynależności, starosta wydaje z urzędu akty nadania. Podstawą wpisu w księdze wieczystej prawa własności jest prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania. Organ wskazał, że nie odnaleziono ani aktu nadania nieruchomości, której zwrotu domaga się skarżący, ani decyzji o wykonaniu aktu nadania. Organ uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż doszło do wywłaszczenia, bowiem w aktach brak jest dokumentów potwierdzających, że C. R. był kiedykolwiek właścicielem nieruchomości, o zwrot której wystąpił R. R. Działka przekazana Zasadniczej Szkole Rybołówstwa Morskiego pozostawała – co wynika z decyzji o przekazaniu – w dyspozycji organów komunalnych, a zatem nie była przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego. W ocenie organu nie było więc podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. R. R. podniósł, że domaga się zwrotu działki oznaczonej obecnie numerem [...], która została przejęta przez władze [...], bez uprzedniego zawiadomienia jego ojca C. R. W stosunku do tej działki, Wojewoda wydał decyzję z dnia [...] r., stwierdzającą nabycie przez Miasto, nieodpłatnie własności działki nr [...], obecnie [...]. Działkę otrzymał w [...] r. C. R. od Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. W ocenie skarżącego brak było podstaw do dokonania komunalizacji działki, bowiem nie ustalono stanu prawnego tej nieruchomości i nie poczyniono również ustaleń w zakresie tego, czy działka o powierzchni 0,30 ha w części bądź w całości odpowiada nieruchomości, której własność została poświadczona decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. R. R. w uzasadnieniu skargi odwołał się do decyzji, które ostatecznie potwierdziły nabycie przez jego ojca działki o powierzchni 0,30 ha położonej w [...] przy ul. [...]. Skarżący podniósł, iż decyzja Wojewody z dnia [...]r., w części orzekającej o komunalizacji tej działki została wydana z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym zasadnym byłoby stwierdzenie jej nieważności. Na rozprawie skarżący potwierdził, że domaga się zwrotu działki o powierzchni ok. 3000 m2.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył co następuje:

Przystępując do rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, że sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c oraz pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Podkreślenia również wymaga, że sąd nie bada decyzji, postanowień i aktów, które nie zostały zaskarżone.

W niniejszej sprawie skarga dotyczy postanowienia Wojewody w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, natomiast zarzuty skargi w znacznej mierze odnoszą się do decyzji komunalizacyjnej Wojewody z [...] r., która nie była przedmiotem postępowania i nie została w tym postępowaniu zaskarżona. W związku z powyższym sąd dokonał kontroli postanowienia Wojewody, które zostało zaskarżone, dokonując jej według wskazanych wyżej kryteriów. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, wykazała, że nie narusza ono prawa.

Przedmiotem postępowania jest zgodność z prawem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przystępując do rozpoznania sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że na podstawie art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "K.p.a.". postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Nie każdy złożony wniosek wszczyna postępowanie. Stosownie do art. 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Należało zatem zbadać, czy w związku z wnioskiem złożonym przez R. R. zachodziły podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na podstawie przepisów u.g.n..

Skarżący wystąpił z wnioskiem o zwrot nieruchomości, której został pozbawiony jego ojciec podnosząc, że jego ojciec został pozbawiony władztwa nad nieruchomością o powierzchni 0,30 ha, położoną przy ul. [...]. Nieruchomość pierwotnie została przekazana Zasadniczej Szkole Rybołówstwa Morskiego , jednak w związku z faktem, iż stała się ona zbędna do celów, na które została przekazana, zachodzą przesłanki do żądania jej zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n.

Przepis, na który powołuje się skarżący stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Podstawowymi warunkami wystąpienia z żądaniem zwrotu nieruchomości jest posiadanie w stosunku do tej nieruchomości prawa własności przed jej wywłaszczeniem oraz pozbawienie prawa własności dotychczasowego właściciela.

W realiach niniejszej sprawy, w związku z faktem, iż wniosek dotyczył zwrotu nieruchomości, co do której skarżący nie wykazał, jako spadkobierca C. R., aby po pierwsze C. R. posiadał tytuł własności w stosunku do nieruchomości, której zwrotu się domaga, a po drugie nie wykazał, że nieruchomość była przedmiotem postepowania wywłaszczeniowego, koniecznym było dokonanie ustaleń w tym zakresie, celem określenia, czy zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania. Takie ustalenia zostały poczynione w oparciu o dostępne materiały źródłowe. W świetle poczynionych ustaleń nie budzi wątpliwości okoliczność, że C. R. z rodziną przybył na Ziemie Odzyskane i objął w posiadanie gospodarstwo rolne, na które składały się działki gruntu położone w okolicach ul. [...] oraz w dzielnicy [....]. Łączną powierzchnię gospodarstwa objętego w posiadanie sam zainteresowany, jak również niektóre organy (Ministerstwo Rolnictwa) określiły na 3,60 ha, za czego 0,60 ha stanowiły działki gruntu położone w okolicach ul. [...], natomiast 3,00 ha działki położone w dzielnych [...]. Okoliczności te wynikają z pism skarżącego kierowanych do Urzędu Miasta, a także pism urzędowych m.in. pisma Ministerstwa Rolnictwa z dnia 1 sierpnia 1969 r. Brak jest jednak dokumentu, który potwierdzałby przekazanie C. R. na własność gospodarstwa rolnego o takiej powierzchni. W szczególności brak jest aktu nadania oraz orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, o których mowa w dekrecie z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta G. (Dz. U. Nr 49,poz. 279)..

W ocenie sądu w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie miało określenie, czy w stosunku do objętych w posiadanie gruntów C. R. przysługiwało prawo własności, a w konsekwencji czy na skutek przekazania gruntów Zasadniczej Szkole Rybołówstwa Morskiego doszło do wywłaszczenia. W niniejszej sprawie R. R. domaga się zwrotu działki o powierzchni 0,30 ha położonej pomiędzy ul. [...]i [...], zatem tej działki będą dotyczyły dalsze rozważania. Dla poczynienia prawidłowych ustaleń w przedmiocie prawa własności niezbędnym jest odwołanie się do przepisów wspomnianego wyżej dekretu z dnia 6 września 1946 r. Stosownie do art. 14 dekretu nabywcami gospodarstw (działek) mogli być obywatele polscy, którzy przybyli na obszar Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta G. w ramach akcji osiedleńczej, kierowanej przez władze państwowe, bądź posiadają grunty rolne za zgodą władz państwowych, a także te spośród osób stale zamieszkałych przed dniem 1 stycznia 1945 r. na obszarze Ziem Odzyskanych, które uzyskały lub uzyskają obywatelstwo polskie. Stosownie do art. 25 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1946 r., wyznaczenie nabywcy gospodarstwa (działki) następowało w drodze orzeczenia właściwej władzy, stanowiącego akt nadania. Przepisy dekretu dopuszczały możliwość nadania zarówno gospodarstw (działek) fizycznie wydzielonych, jak i nie wydzielonych, w każdym przypadku jednak akt nadania określał obszar nadanego gospodarstwa (działki). Akt nadania uprawniał do objęcia gospodarstwa w posiadanie, celem korzystania i pobierania pożytków, nie stanowił jednak przeniesienia własności. Na podstawie art. 31 ust. 1 z dnia 6 września 1946 r. dekretu następowało ono w drodze orzeczenia, zwanego orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania. W orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania należało – stosownie do art. 31 ust. 2 dekretu, wymienić akt nadania, osobę nabywcy oraz przedmiot i warunki nabycia gospodarstwa (działki).

Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że C. R. nie uregulował stanu prawnego objętej w posiadanie nieruchomości, w szczególności nie uzyskał orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Brak jest w dokumentacji samego aktu nadania, który według C. R. został mu odebrany przez władze wojskowe, a według urzędników Powiatowej Rady Narodowej (pismo do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 17 grudnia 1969 r.) w ogóle nie został C. R. wydany.

Starania o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości przy ul. [...] C. R. podjął dopiero wówczas, gdy teren ten został przekazany w użytkowanie Zasadniczej Szkole Rybołówstwa Morskiego. Ostatecznie, decyzją z dnia [...] r., Wojewódzka Komisja Ziemska przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. poświadczyła C. R. własność zabudowanej działki siedliskowej obejmującej około 0,30 ha położonej w [...]. Podstawą poświadczenia własności był art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich. W myśl art. 2 ust. 1 dekretu z 6 września 1951 r. osoby, które posiadały gospodarstwa rolne i prowadziły je osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejścia w życie dekretu nie nabyły ich własności, stały się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw. W celu poświadczenia własności gospodarstwa rolnego i jego przynależności starosta – stosownie do art. 5 ust. 1 dekretu z 6 września 1951 r. wydawał z urzędu akty nadania, które zawierały określenie osób uprawnionych, powierzchni gruntów i innych składników gospodarstwa rolnego. Na podstawie art. 5 ust. 2 dekretu, akty nadania wydane na podstawie dotychczasowych przepisów stanowiły poświadczenie własności, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu.

Jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, C. R. aktu nadania, o którym mowa w art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. nie otrzymał. W ocenie sądu wynikało to z wątpliwości dotyczących zarówno okoliczności objęcia w posiadanie spornej działki, jak i jej charakteru. Ówczesne organy władzy państwowej, jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, kwestionowały zasadność przekazania C. R. na własność działek, co do których wywodziły, że nie stanowią one gospodarstwa rolnego, a zatem nie mogło dojść do nabycia ich własności z mocy prawa, na podstawie przepisów dekretu z 6 września 1951 r., który dotyczył wyłącznie gospodarstw rolnych.

W tej sytuacji jedynym miarodajnym dokumentem, który stanowi potwierdzenie prawa własności spornej nieruchomości położonej przy ul. [...] jest decyzja Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r., poświadczająca C. R. własność zabudowanej działki gruntu, o powierzchni 0,3 ha wraz zabudowaniami. Oznacza to, zdaniem sądu, że w dacie przekazania działek gruntu pomiędzy ul. [...] i [...], Zasadniczej Szkole Rybołówstwa Morskiego, które nastąpiło w 1965 r. nie był on właścicielem działki o powierzchni 0,6 ha. W konsekwencji C. R. nie mógł być pozbawiony własności w stosunku do działki gruntu, która nie była jego własnością w dacie przekazania w użytkowanie szkole, jak również w stosunku do której, nie potwierdzono jego prawa własności w późniejszym terminie.

W ocenie sądu organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie zasadności wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Przesłanką do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. jest istnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie i prowadzenie postępowania. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; na przykład, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 141/14 dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach niniejszej sprawy organ uznał, że przeszkodę do wszczęcia postępowania stanowi oczywisty brak podstaw prawnych do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie, bowiem nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżący nie była przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego i w dacie przekazania jej Zasadniczej szkole Rybołówstwa Morskiego nie stanowiła własności C. R.

Sąd podzielił argumentację organu, dotyczącą przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie i na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.