Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1408/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17, art. 17a, art. 17b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

﻿Sygn. akt I SA/Wa 1408/21 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021r., nr [...]. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

A. B. reprezentowany przez radcę prawnego M. M. w dniu [...] grudnia 2020r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad matką J. B. Wniosek nie został podpisany przez pełnomocnika, uzupełniony na wezwanie organu wniosek prawidłowo podpisany przez pełnomocnika r.pr. M. M. został złożony w dniu [...] lutego 2021 r. J. B. legitymuje się orzeczeniem o czasowej niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane przez lekarza orzecznika ZUS w dniu [...].08.2020 r. Wskazano, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała w dniu [...].05.2020r. Orzeczenie wydano na czas określony do dnia [...].02.2021 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Decyzję uzasadniono faktem, nie można ustalić, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Niepełnosprawność J. B. wg orzeczenia lekarskiego powstała zaś od dnia [...].05.2020 r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. B.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę podniosło, że decyzja nie może być wydana zgodnie z wnioskiem skarżącego z innych przyczyn niż wskazane w decyzji organu I instancji.

Kolegium przywołało treść przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020r., poz.111 ze zm.) znajdujących zastosowanie w sprawie i przyznało rację skarżącemu w tym zakresie, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 - w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał wskazał, iż zróżnicowanie sytuacji prawnej osób opiekujących się dorosłymi członkami rodziny i ubiegających się z tego tytułu o świadczenie pielęgnacyjnego w zależności od tego kiedy powstała niepełnosprawność, jest niezgodne z Konstytucją RP. Z tych przyczyn art. 17 ust. Ib ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu po wejściu w życie omawianego orzeczenia. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443, zatem wszedł w życie w tym właśnie dniu. Wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia, (patrz wyrok NSA z dnia 10.11.2016r. sygn. akt IOSK 1512/16).

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, na podstawie przekazanych akt sprawy i wniosku skarżącego, że A. B. jest domownikiem rolnika i jednocześnie oświadczył, że nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. We wniosku, pod którym podpisał się skarżący, zaznaczono wyraźnie w pkt 1, że skarżący jest domownikiem rolnika, a w rubryce w pkt 2 zaznaczono "nie" zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym i jednocześnie nie wskazał daty zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym.

Art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zatem brak takiego oświadczenia stanowi negatywną przesłankę do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, tym bardziej że wniosek został złożony w imieniu A. B. przez profesjonalnego pełnomocnika.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. B. zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy brakiem wykonywania pracy zarobkowej przez odwołującego a sprawowaniem przez niego opieki podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma powstrzymywanie się od pracy zarobkowej bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy (pracy w gospodarstwie), co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia,

niezastosowanie normy przepisu art. 17b ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieoparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym twierdzenie organu, iż odwołujący nie zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym i w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pomimo spełnienia przez odwołującego przesłanki opisanej ww. przepisem.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. okoliczności niemożności podjęcia pracy i niewykonywania pracy w gospodarstwie przez odwołującego w związku z koniecznością opieki and niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, skutkuje odmową odwołującemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący omyłkowo złożył oświadczenie o niezaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym. Opieka nad matką uniemożliwia mu wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, jednak w tym zakresie organ II instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Sądową kontrolą w niniejszej sprawie objęta została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...], którą odmówiono skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź wykonywania w nim pracy. Stanowisko o niespełnieniu w sprawie przedmiotowej przesłanki organ II instancji uzasadnił okolicznością, że skarżący jest domownikiem rolnika i złożył oświadczenie, że nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

W ramach regulacji art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) określone zostały pozytywne i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. I tak przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, wymieniając te pierwsze, stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności , jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W sprawie było bezsporne, że skarżąca spełnia ww. kryteria.

W stosunku do określonej grupy społecznej, tj. rolników oraz ich małżonków i domowników, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zastało obwarowane dodatkowymi warunkami. Stanowi o tym przepis art. 17b u.ś.r. wprowadzony do obrotu prawnego ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), która weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r. Na podstawie tego przepisu wymienione świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, a małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Tym samym zakres ustawy objął grupę podmiotów, która dotąd nie mogła być uprawniona do przedmiotowego świadczenia z powodu niezaklasyfikowania wykonywania działalności rolniczej jako zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 art. 17b, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 ww. ustawy).

We wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący złożył oświadczenie, że jako domownik rolnika nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego ani nie zaprzestał wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Należy zaznaczyć, że oświadczenie to zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W skardze podniesiono, że skarżący omyłkowo złożył to oświadczenie, a rolą organu było ustalenie, że opieka nad niepełnosprawną matką wyklucza pracę w gospodarstwie rolnym.

Sąd powyższego poglądu nie podziela, uznając, że skoro skarżący korzystając z pomocy profesjonalnego pełnomocnika złożył oświadczenie określonej treści pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, to zasadnie Kolegium uznało, że nie spełnia on przesłanki określonej w art. 17b ust. 1 pkt 2 uśr. Nie było rolą organu prowadzenie postępowania w celu ustalenia, czy skarżący złożył oświadczenie zgodnie z prawdą. W sytuacji zaś, gdy złożył on oświadczenie, że nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie zaprzestał wykonywania w nim pracy brak było podstaw do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie ustalenia czy opieka nad niepełnosprawną matką uniemożliwia skarżącemu prowadzenie gospodarstwa było zbędne. Przy czym zaznaczyć należy, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, który by przeczył treści złożonego przez niego oświadczenia, np. dowód na zrezygnowanie z objęcia go ubezpieczeniem społecznym jako domownika rolnika.

Z tych też względów Sąd uznał, że w okolicznościach przedmiotowej spawy nie było podstaw do uznania, że skarżący spełnia wszystkie warunki do otrzymania wnioskowanego świadczenia, o czym prawidłowo przesądził organ II instancji stwierdzając, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, względnie wykonywania w nim pracy. Nie można też organowi zarzucić naruszenia przepisów ani prawa materialnego ani procesowego wymienionych w skardze.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.