Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 180/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155, art. 156, art. 138 par. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] stwierdziło na wniosek Zarządu Powiatu w L. nieważność ostatecznej decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] r. znak: [...] zmieniającej ostateczną decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] r. znak: [...] w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr [...] o pow. [...] ha położonej we wsi W. A..

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium podniosło, że decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy G. zatwierdził, na wniosek A. O., M. D. i E. K., podział nieruchomości położonej we wsi W. A., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, na działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (pkt 1 decyzji). Jednocześnie, w pkt 2 decyzji, wskazał, iż działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, przeznaczone są pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (1MNj). W pkt 3 decyzji organ wskazał, iż działki nr [...], [...], [...] zgodnie z planem zagospodarowania przeznaczone są pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z usługami. W pkt 4 decyzji organ wskazał, iż działka nr [...] przeznaczona jest pod usługi i handel. W pkt 5 decyzji organ wskazał, iż działki nr [...], [...], [...] przeznaczone są pod drogi dojazdowe w osiedlu i z mocy prawa przechodzą na rzecz gminy.

Następnie decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Wójt Gminy G., na wniosek E. K., A. O. i M. D., na podstawie art.155 k.p.a., orzekł o zmianie ostatecznej decyzji z dnia [...] r. w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej we wsi W. A. w ten sposób, że w punkcie 1. wykreślił działkę Nr [...] o pow. [...] m i dopisał w punkcie 1. działki Nr [...] o pow. [...] m2, Nr [...] o pow. [...] m2, Nr [...] o pow. [...] m2, Nr [...] o pow. [...] m2, a także w punkcie 5 wykreślił, że działki Nr [...], Nr [...], Nr [...] przeznaczone są pod drogi dojazdowe w osiedlu i z mocy prawa przechodzą na rzecz gminy, a dopisał, że działki Nr [...] o pow. [...] m2 i działkę nr [...] o pow. [...] m przeznaczone są pod drogę gminną i z mocy prawa przechodzą na rzecz gminy. Działka Nr [...] o pow. [...] m przeznaczona jest pod drogę powiatową.

Wnioskiem z dnia [...] r. Zarząd Powiatu w L. wystąpił do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] r. w części w jakiej decyzja zmieniająca orzeka, iż działka nr [...] o pow. [...] m2 przeznaczona jest pod drogę powiatową. Decyzji powyższej wnioskodawca zarzucił rażące naruszenie art. 155 k.p.a. i art. 28 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż decyzją Wójta Gminy G. z dnia [...] r. zatwierdzony został podział działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej we wsi W. A., w wyniku którego powstały m.in. działki o nr: [...], [...] i [...] przeznaczone pod drogi dojazdowe w osiedlu i z mocy prawa przeszły na rzecz Gminy G.. Powyższy podział wykonany został zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w G. nr [...] z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy G., na podstawie art. 155 k.p.a., zmienił własną decyzję znak: [...] z dnia [...] r. dopisując m.in. że działka nr [...] o pow. [...] m przeznaczona jest pod drogę powiatową, w uzasadnieniu decyzji powołując się na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego osiedla W. zatwierdzoną Uchwałą nr [...] z dnia [...] r. W ocenie Zarządu Powiatu w L. nie jest możliwa zmiana decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości z uwagi na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego, która miała miejsce 3 lata po wydaniu decyzji zatwierdzającej podział, tj. [...] r. z uwagi na fakt, że w świetle obowiązującej wówczas ustawy z dnia [...] r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, na podstawie art. 10 ust. 1, ust. 3 i ust. 5, powstałe w wyniku podziału działki zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego prawidłowo zostały przeznaczone pod drogę gminną. Wnioskodawca wskazał, iż prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego art. 155 k.p.a. jest uwarunkowana prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając powyższy wniosek wskazało, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z wydaniem decyzji administracyjnej w trybie art. 155 k.p.a. z rażącym naruszeniem prawa, co obliguje Kolegium do wyeliminowania jej z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym.

Decyzja podziałowa z dnia [...] r. wydana została przez Wójta Gminy G. na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W dacie wydania tej decyzji obwiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Rady Gminy G. nr [...] z dnia [...] r., w którym nowopowstałe działki nr [...], [...] i [...] przeznaczone zostały pod drogi lokalne - drogi dojazdowe w osiedlu, przechodząc z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna (art. 10 ust. 5 w/w ustawy). W dacie wydania decyzji zmieniającej ww. decyzję podziałową w trybie art. 155 k.p.a., obowiązywała już nowa ustawa regulująca podział nieruchomości, tj. ustawa z dnia [...] r. o gospodarce nieruchomościami (weszła w życie [...] r.), jak również zmieniony plan zagospodarowania przestrzennego będący prawem miejscowym, tj. uchwała Rady Gminy w [...] nr [...] z dnia [...] r., w którym m.in. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] przeznaczona została pod drogę powiatową.

W dniu wydania decyzji podziałowej właścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] byli E. K., A. O. i M. D.. W dacie, w której decyzja podziałowa stała się ostateczna, wydzielone pod budowę ulic działki nr [...], [...] i [...] stały się z mocy prawa własnością Gminy G.. Następnie wnioskodawcy postępowania podziałowego dokonali zbycia większości nowo wydzielonych działek. W dacie wydania decyzji zmieniającej decyzję podziałową w trybie art. 155 k.p.a., właścicielami działek (odrębnych nieruchomości) powstałych w wyniku podziału byli: M. D. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], współwłasność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), Gmina G. (własność nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], nr [...] i nr [...]), J. S. i H. S. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), P. W. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), J. W. i I. W. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), P. N. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), M. S. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), T. J. i B. J. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), J. S. i Z. S. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), A. i K. K. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), E. K. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i nr [...], współwłasność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), D. B., K. B. i C. B. (współwłasność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), M. S. i D. S. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), A. O. (własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], współwłasność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]).

Powyższe zmiany - zmiana stanu faktycznego i prawnego oraz zmiana kręgu stron postępowania - wykluczały, w ocenie Kolegium, możliwość zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Kolegium wskazało, iż prawna możliwość zastosowania powyższego trybu uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Z uwagi na wskazane powyżej zmiany, jakie nastąpiły (zmiana stanu faktycznego, stanu prawnego, stron postępowania) nie można mówić o tożsamości spraw w powyższym rozumieniu. Oznacza to, iż zmiana decyzji pierwotnej w trybie art. 155 k.p.a. była niedopuszczalna, a kwestionowana decyzja obarczona jest wadą nieważności, skutkującą stwierdzeniem jej nieważności.

Niezależnie od powyższego, organ wskazał, iż przesłanką negatywną zastosowania art. 155 k.p.a. jest zakaz wzruszania decyzji ostatecznych wynikający z przepisów szczególnych. W badanej sprawie zakaz ten wynika z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia [...] r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w myśl którego, grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W przepisie tym ustawodawca nie przewidział żadnego "luzu decyzyjnego" w zakresie decydowania o własności gruntów wydzielonych pod budowę ulic. Decyzja wydana w trybie ww. przepisu jest decyzją związaną - organ ma obowiązek wydać taką decyzję w określonych prawem okolicznościach i wola stron, czy też ich zgoda nie może skutkować możliwością zmiany takiej decyzji. Przewłaszczenie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w trybie tego przepisu następuje z mocy prawa z dniem, w którym decyzji lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne. Działki gruntu wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem, tj. działki nr [...], nr [...] i nr [...] przeszły na własność Gminy G. i brak było podstaw do zmiany decyzji podziałowej w tym zakresie w trybie art. 155 k.p.a., ingerując decyzyjnie w sposób nieuprawniony w przysługujące ww. podmiotowi prawo własności.

Na koniec Kolegium stwierdziło, iż decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. znak: [...] obarczona jest wadą nieważności, przy czym wadą powyższą objęta jest cała przedmiotowa decyzja, nie tylko jej część, której wniosek dotyczył, co obligowało Kolegium do objęcia postępowaniem nieważnościowym całej decyzji i do wydania rozstrzygnięcia w takim właśnie zakresie.

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli Gmina G. i M. B.. Gmina G. powyższej decyzji zarzuciła naruszenie:

1/ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. zawiera wady o charakterze rażącym, uzasadniające stwierdzenie jej nieważności, w sytuacji gdy przedmiotowe rozstrzygnięcie sprawy nie jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem,

2/ art. 156 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, w sytuacji, gdy po wydaniu w/w decyzji zawarto szereg umów o charakterze cywilnoprawnym, a zatem "odwrócenie" skutków prawnych tejże decyzji nie może nastąpić na drodze administracyjnej,

3/ art. 155 k.p.a., poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zmiana pierwotnej decyzji w trybie art. 155 k.p.a., była niedopuszczalna w sytuacji, gdy to właśnie zmiana okoliczności faktycznych, następująca po skonkretyzowaniu uprawnień lub obowiązków strony, uzasadnia skorzystanie z instytucji zmiany (uchylenia) decyzji,

4/ art. 155 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) poprzez przyjęcie, iż z art. 10 ust. 5 w/w ustawy wynika zakaz wzruszania decyzji ostatecznych, a tym samym brak było podstaw do zmiany decyzji podziałowej w trybie art. 155 k.p.a., ingerując decyzyjnie w sposób nieuprawniony w przysługujące Gminie G. prawo własności, 5/ art. 7, art. 70 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym oraz niewszechstronnym rozpoznaniu sprawy, w szczególności poprzez niedokonanie jakichkolwiek ustaleń w zakresie możliwości odwrócenia skutków prawnych przedmiotowej decyzji w kontekście zawartych w okresie późniejszym umów o charakterze cywilnoprawnym,

6/ art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji z dnia [...] r. z uwagi na to, że organ w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego argumenty stron w kwestii nieodwracalnych skutków prawnych nie zasługują na uwzględnienie.

7/ art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) w związku z art. 155 k.p.a., w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że z uwagi na to, iż przewłaszczenie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w trybie przedmiotowego przepisu następuje z mocy prawa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, to brak było podstaw do zmiany pierwotnej decyzji w trybie art. 155 k.p.a., a tym samym w/w decyzja obarczona jest wadą nieważności w sytuacji gdy przedmiotowe rozstrzygnięcie sprawy nie jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem.

M. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy z prawidłowym, ustaleniem stron postępowania. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 10 i art. 28 k.p.a. przez pominięcie podmiotów, które winny występować jako strony postępowania. Stwierdziła, że stronami postępowania o stwierdzenie nieważność winny być strony decyzji, której nieważność została stwierdzona. Stwierdziła, że osoby te nadal pozostają w świetle zapisów księgi wieczystej LU [...]/3 współwłaścicielami działki nr [...] i w takim charakterze figurowały w ewidencji gruntów i budynków co najmniej do 2009 r. Następnie dodała, że zapis w ewidencji został zmieniony bez wskazania podstawy faktycznej i prawnej oraz bez powiadomienia dotychczas wpisanych właścicieli. Załączyła do wniosku wydruk z działu I i II księgi wieczystej [...] dla dz. nr [...] według stanu na dzień [...] r., gdzie jako współwłaściciele figurują A. M. O., E. M. K., M. D..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu w dniu [...] r. powyższych wniosków Gminy G. i M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2, art. 158 § 2 i art. 155 k.p.a. oraz w zw. z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami w pkt 1. uchyliło zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] r. znak: [...] w całości i w pkt 2. stwierdziło, że ostateczna decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. znak: [...] zmieniająca ostateczną decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] r. znak: [...] zatwierdzającą podział działki nr [...] o pow. [...] ha położonej we wsi W. A., została wydana z naruszeniem prawa.

Kolegium stwierdziło, że wnioski Gminy G. i M. B. są zasadne w kwestii nieodwracalnych skutków prawnych i braku doręczenia decyzji A. O.. W pozostałych kwestiach wnioski te na uwzględnienie nie zasługują. Wobec tego zaskarżona decyzja Kolegium podlega uchyleniu w całości.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ostateczna decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. rażąco narusza prawo, tak jak to wywiodło Kolegium w zaskarżonej decyzji. Decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 155 k.p.a. oraz art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jeszcze raz podkreślił, że nie jest możliwa zmiana lub uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. decyzji o charakterze związanym jaką jest decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. zatwierdzająca podział. Ponadto zastosowanie tego trybu uniemożliwia zmiana stanu prawnego, gdyż w dacie wydawania decyzji zmieniającej obowiązywała już ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Ponadto organ wydający decyzję zmieniającą rozszerzył krąg stron postępowania (o Starostwo Powiatowe w L.), co jest w trybie orzekania w oparciu o art. 155 k.p.a. niedopuszczalne. Jednak rozpatrywana decyzja zmieniająca Wójta Gminy G. z dnia [...] r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Powstałe w wyniku jej wydania działki zostały zbyte na rzecz innych osób. Ta okoliczność powoduje, że Kolegium nie stwierdza z tego powodu nieważności rozpatrywanej decyzji, a jedynie stwierdza na podstawie art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 k.p.a., że rozpatrywana decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Poza tym organ podniósł, że trafny jest zarzut, że w zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzji Kolegium pominięto A. O.. Osoba ta otrzymała zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] r. (doręczone w dniu [...] r.). Jednak przez przeoczenie Kolegium nie doręczono jej decyzji. Niniejsza decyzja zostanie doręczona A. O.. Identyczna sytuacja dotyczy M. D., otrzymał on zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] r. (doręczone w dniu [...] r.). Niniejsza decyzja zostanie doręczona także jemu.

P. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: SKO [...] Powyższej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 2 k.p.a. przez uchylenie w całości decyzji Kolegium z dnia [...] r. stwierdzającej nieważność decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] r. i ograniczenie się do stwierdzenia wydania tejże decyzji Wójta Gminy G. z naruszeniem prawa w sytuacji, gdy decyzja Wójta [...] w części nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych i jednocześnie w tymże zakresie wydana została z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności w tej części na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r., w części, w jakiej stwierdzenia jej nieważności domagał się P. L., wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Organ zaniechał dokonania ustaleń w tym zakresie i to pomimo faktu, iż M. B. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała, iż według księgi wieczystej Nr LU [...]/3 współwłaścicielami działki nr [...] są A. O., E. K. i M. D., tj. te same osoby, które były właścicielami tej działki w chwili wydania decyzji podziałowej Wójta Gminy G. z dnia [...] r. Do dnia dzisiejszego w księgach wieczystych nie zostało ujawnione przejście własności tej działki wskutek wydania decyzji podziałowej i późniejszej decyzji zmieniającej. Działka ta nie została ponadto zbyta, według wiedzy skarżącego, na rzecz innych osób w drodze umowy cywilnoprawnej.

Powiat zwrócił uwagę, że domagał się stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej w części, w jakiej decyzja ta orzeka, iż działka nr [...] przeznaczona jest pod drogę powiatową. Skarżący z całą stanowczością podtrzymuje, iż w świetle okoliczności niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja zmieniająca Wójta Gminy G. z dnia [...] r. wywołała we wskazanej części nieodwracalne skutki prawne. Organ zaniechał dokonania w tej kwestii jednoznacznych ustaleń i nie wypowiedział się co do ewentualnego istnienia takich skutków w odniesieniu do działki nr [...] w uzasadnieniu decyzji. Okoliczności powyższe prowadzą do konkluzji, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z akt sprawy wynika, że decyzją Wójta Gminy G. z dnia [...] r. znak: [...] dokonano podziału nieruchomości nr [...] o pow. [...] ha położonej we wsi W. A. na działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Jednocześnie wskazano, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], przeznaczone zostały pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (1MNj), a działki nr [...], [...], [...] pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z usługami, działka nr [...] pod usługi i handel, a działki nr [...], [...], [...] pod drogi dojazdowe w osiedlu i z mocy prawa przechodzą na rzecz gminy. Następnie na wniosek E. K., A. O. i M. D. Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] r. znak: [...] na podstawie art.155 k.p.a. - zmienił decyzję z dnia [...] r. w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej we wsi W. A. w ten sposób, że w punkcie 1. wykreślił działkę Nr [...] o pow. [...] m i dopisał w punkcie 1. działki Nr [...] o pow. [...] m2, Nr [...] o pow. [...] m2, Nr [...] o pow. [...] m2, Nr [...] o pow. [...] m2, a także w punkcie 5 wykreślił, że działki Nr [...], Nr [...], Nr [...] przeznaczone są pod drogi dojazdowe w osiedlu i z mocy prawa przechodzą na rzecz gminy, a dopisał, że działki Nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m przeznaczone są pod drogę gminną i z mocy prawa przechodzą na rzecz gminy. Działka Nr [...] o pow. [...] m przeznaczona jest pod drogę powiatową.

Następnie na wniosek Zarządu Powiatu w L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] (decyzja I instancji w niniejszej sprawie) stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] r. zmieniającej ostateczną decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] r. w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr [...] o pow. [...] ha położonej we wsi W. A..

W wyniku rozpoznania wniosków Gminy G. i M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2, art. 158 § 2 i art. 155 k.p.a. oraz w zw. z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia [...] r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami w pkt 1. uchyliło zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] r. znak: [...] w całości i w pkt 2. stwierdziło, że ostateczna decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. znak: [...] zmieniająca ostateczną decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] r. znak: [...] zatwierdzającą podział działki nr [...] o pow. [...] ha położonej we wsi W. A., została wydana z naruszeniem prawa.

Kontrolowana przez Sąd w niniejszej sprawie powyższa decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu odwoławczego należy uznać za słuszne. Organ odwoławczy zasadnie bowiem uchylił w całości decyzję organu I instancji, jak również prawidłowo stwierdził, że decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem prawa. Niewątpliwie zaś wskutek takiego rozstrzygnięcia organu odwoławczego wyeliminowana została z obrotu prawnego wadliwa decyzja organu I instancji.

Zasadnie bowiem organ zwrócił uwagę, że decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 155 k.p.a. oraz art. 10 ust. 5 ustawy z dnia [...] r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127). Przy czym warto zwrócić uwagę, że zgodnie z tym ostatnim przepisem odjęcie własności działek gruntu miało charakter publicznoprawny, ponieważ następowało z mocy samego prawa w związku z wydaniem i uzyskaniem waloru ostateczności przez decyzję administracyjną o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Na gruncie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości jedną z koniecznych przesłanek do spełnienia dla przejścia za odszkodowaniem własności działki na gminę było przeznaczenie tej działki w wyniku podziału pod budowę ulicy, przy czym ulica ta nie musiała być zaliczana do żadnej z kategorii dróg publicznych. (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 maja 2014 r. II SA/Go 1023/13, LEX nr 1485704).

Poza tym należy wskazać, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 155) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony, i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. W orzecznictwie wskazuje się, że komentowany przepis może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Ich zastosowanie w stosunku do decyzji związanych, a taką jest decyzja Wójta Gminy G. z dnia [...] r. zatwierdzająca podział, jest niedopuszczalne (wyrok NSA z dnia 25 lutego 2011 r., I OSK 607/10, LEX nr 784233; wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2013 r., II OSK 756/12, LEX nr 1376778). Decyzja o podziale nieruchomości nie ma bowiem charakteru uznaniowego, co oznacza że jeżeli z wnioskiem o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości występuje właściciel lub użytkownik wieczysty, a proponowany podział jest w zasadzie zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego, to organ nie może odmówić jego zatwierdzenia (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 239/14).

Ponadto na co również zwrócił uwagę organ odwoławczy, nastąpiła zmiana stanu faktycznego i stanu prawnego. Nastąpiło bowiem zbycie większości nowo wydzielonych działek przez strony postępowania podziałowego i w dacie wydawania decyzji zmieniającej obowiązywała już ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), co także – w ocenie Sądu - świadczy o braku możliwości zmiany przedmiotowej decyzji podziałowej w trybie art. 155 k.p.a. (w zakresie wszystkich działek).

W rozpatrywanej sprawie kontrolowana decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki prawne poprzez przeniesienie własności nieruchomości (poszczególnych działek) powstałych w wyniku podziału na rzecz innych osób, co oznacza, że przestał istnieć uprzedni przedmiot postępowania. Wobec zbycia wydzielonych podczas podziału działek powstały odrębne przedmioty własności (nieruchomości objęte odrębnymi księgami wieczystymi) i nie da się obecnie w trybie administracyjnym odwrócić zaistniałej sytuacji oraz powrócić do stanu istniejącego przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy, że decyzja wywołuje nieodwracalny skutek prawny, gdy ani przepisy prawa materialnego ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji (uchwał składu siedmiu sędziów z dnia 28 maja 1992 r. III AZP 4/92, publ. OSNCP z 1992 r. Nr 12, poz.211).

Wyjaśnić trzeba, że w stosunku do działki nr [...] nastąpiła zmiana jedynie w ewidencji gruntów, z której wynika, że właścicielem działki jest P. L. (k. 63 akt admin. SKO). Poza tym okoliczność, że zmiany tej nie zgłoszono w księdze wieczystej, nie ma prawnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wpis w księdze wieczystej ma jedynie charakter deklaratoryjny, a więc nie tworzy prawa. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2016 r., poz. 790 ze zm.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Zaś w myśl art. 3 ust. 1 tej ustawy domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zatem mamy tutaj do czynienia jedynie z domniemaniem, które stosownie do art. 10 ust. 1 wskazanej ustawy może zostać w każdym momencie obalone poprzez powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. A więc rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych w takich sytuacjach upada.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. podnieść należy, że organ wstrzymując postępowanie w sprawie nieważności decyzji administracyjnej nie jest właściwy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do całokształtu sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji. Władczy jest on rozstrzygając wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. W postępowaniu nieważnościom dopuszczalne jest orzekanie tylko w granicach wyznaczonych art. 156 k.p.a. i tylko w tym zakresie możliwe jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Poza tym należy zwrócić uwagę, że w związku z tym, że decyzja Wójta [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne (ze względu na to, że powstałe w wyniku podziału działki gruntu stały się następnie przedmiotem obrotu w drodze czynności cywilnoprawnej), uniemożliwiało to stwierdzenie jej nieważności, czyniąc koniecznym ograniczenie się przez organ do stwierdzenia na zasadzie art. 156 § 2 k.p.a., że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1369) orzekł jak w wyroku.