Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 2089/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna skargę oddala.


UZASADNIENIE

| Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 5 listopada 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 138 § 1 ustawy z |

|dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz |

|art. 2 ust. 1 i 2 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu w wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567) w|

|związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992) |

|utrzymało w mocy decyzję Kierownika GOPS działającego z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy |

|przyznania K. B. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad bratem W. W. |

|Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: |

|Decyzją z dnia [...] 2010 r. [...] przyznane zostało K. B. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką |

|nad bratem W. W. – od dnia 1.06.2010 r, bezterminowo. Uprawnienie wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 |

|grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. poz.1548 ) z dniem 1 lipca |

|2013 r. |

|W dniu 18 sierpnia 2014 r. K. B. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o ustalenie prawa do |

|zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. oraz za okres od dnia 15 maja 2014 r. w związku z koniecznością |

|sprawowania opieki nad bratem oświadczając, że wprawdzie posiada gospodarstwo rolne, lecz z powodu opieki nad bratem nie prowadzi |

|działalności rolniczej, oraz, że pobiera rentę rodzinną po zmarłym w 2009 r. mężu. |

|Decyzją z dnia [...] 2014 r. Wójt Gminy odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna. Podstawą |

|odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia był art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach |

|rodzinnych ( Dz. U. z 2013r., poz. 1456 j.t., dalej u.o.ś.r) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 6 lit. b) tiret pierwsze ustawy z |

|dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów |

|(Dz.U.2011.205.1212) zmieniającej ustawę u.o.ś.r. z dniem 14 października 2011 r. Przywołany bowiem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a |

|u.o.ś.r. stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m. in. w sytuacji, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do |

|renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia |

|emerytalno-rentowego. Analizując zebrany w toku postępowania materiał dowodowy organ stwierdził w oparciu o informacje uzyskane z |

|Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że K. B. posiada 19 lat i 8 dni okresu składkowego , oraz 11 miesiecy i 22 dni nieskładkowego o jakich|

|mowa w art.6 ust. 2 a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2013 r. ppoz. 1442 ze zm. – |

|s.u.s. ). Co według organu oznacza, że spełnia warunki do uzyskania emerytury, lecz dokonała wyboru świadczenia w postaci renty |

|rodzinnej po mężu. W ustalonych okolicznościach stanu faktycznego zdaniem organu skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt |

|1 lit. a u.o.ś.r. w brzmieniu powyżej przywołanym, gdyż otrzymuje rentę rodzinną i jednocześnie jest uprawniona do emerytury, tj. ma |

|ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w zbiegu prawa uprawnień do renty rodzinnej i innego świadczenia|

|emerytalno-rentowego. |

|Od decyzji tej K. B. złożyła odwołanie domagając się przyznania jej wnioskowanego świadczenia w celu sprawowania opieki nad bratem, |

|gdyż nie ma podstaw do pozbawienie jej tego świadczenia. |

|Zaskarżoną decyzją z dnia 5 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. |

|Organ odwoławczy podzielił przy tym konkluzję zawartą w decyzji organu I instancji, w myśl której skarżącej nie przysługuje zasiłek dla|

|opiekuna. W ocenie Kolegium, jedną z przesłanek przyznania powyższego zasiłku jest spełnienie przez stronę warunków do otrzymania |

|świadczenia pielęgnacyjnego określonego w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w |

|dniu 31 grudnia 2012 r. Z kolei jedną z przesłanek negatywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie renty rodzinnej z|

|tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu uprawnień. |

|W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, K. B. podniosła, że wbrew twierdzeniom |

|organów nie posiada ustalonego prawa do emerytury, nie korzysta i nie zamierza korzystać z przysługującej jej emerytury, bowiem wybrała|

|korzystniejszą (jak przyznała na rozprawie ) rentę rodzinną po zmarłym mężu. |

|Ponadto zdaniem skarżącej, skoro miała wcześniej przyznane świadczenie pielęgnacyjne, to treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego |

|przesądza o tym, że zasiłek dla opiekuna , którego domaga się, winien być przyznany automatycznie. |

|W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: |

|Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy |

|administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te |

|kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub |

|procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo |

|naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź |

|stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami |

|administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są |

|związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. |

|Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w |

|stopniu uzasadniającym jej uchylenie. |

|W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 |

|r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567), regulujący zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów |

|osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji |

|przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 powołanej ustawy). Uchwalenie powyższej ustawy było konsekwencją wyroku |

|Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13, publik. w Dz. U. z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557) uznającego |

|art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.|

|1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 |

|grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw stanowił, iż wydane na podstawie przepisów |

|dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w |

|ust. 1, to jest z dniem 1 lipca 2013 r. |

|W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o|

|ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), a zgodnie z art. 1 tej ustawy określa ona "warunki nabywania |

|oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca |

|2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego". Przepis art. 2 ust. 1 |

|u.u.w.z. stanowi z kolei, że "zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia |

|pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach |

|rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r.". |

|Nie budzi wątpliwości, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiąże się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 |

|grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, który orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o |

|świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), na podstawie których wygasły dotychczasowe decyzje o |

|świadczeniach pielęgnacyjnych – są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału |

|przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, to jest przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to |

|utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie |

|prawnym. |

|W analizowanym postepowaniu odmówiono skarżącej zasiłku dla opiekunów z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki określonej w art.17 |

|ust. 5 pkt 1 lit.a u.o.ś.r. Przepisem ust. 5 art. 17 cyt. ustawy, określono przesłanki wykluczające możliwość uzyskania świadczenia |

|pielęgnacyjnego. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma |

|ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i |

|innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku |

|przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego ( .....). |

|Skarżąca zarówno w odwołaniu jak i w skardze do Sądu powołuje się na okoliczność, że nie pobiera emerytury ani nie występowała o |

|ustalenie uprawnień, co w jej ocenie przesądza o tym, że nie doszło do zbiegu uprawnień do renty rodzinnej i emerytury. |

|Równocześnie jak wynika z pisma ZUS z dnia 3 września 2014 r skarżąca posiada okres uprawniający do emerytury, jednakże dokonała wyboru|

|korzystniejszego świadczenia jakim jest dla niej renta rodzinna po mężu. Okoliczność ta ściśle odpowiada treści normatywnej wynikającej|

|z art. 95 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że w razie zbiegu|

|u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez |

|zainteresowanego. Przepis ust. 1 stosuje się również, z uwzględnieniem art. 96, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych|

|w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w art. 2 ust. 2, z |

|wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa lub policyjna została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z |

|dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin lub w art. 15a lub art. 18e ustawy z dnia 18 |

|lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby |

|Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, |

|Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Przepis ust. 1 stosuje się także w razie zbiegu u jednej osoby prawa do|

|renty rodzinnej z prawem do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego. |

|Zauważyć należy, że przesłanki ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne |

|z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zostały wymienione |

|w art. 17 u.ś.r. Jednocześnie ustawodawca w art. 17 ust. 5 u.ś.r. taksatywnie wymienił przypadki, w których to świadczenie nie |

|przysługuje. Jest to katalog zamknięty i niedopuszczalne jest dokonywanie wykładni rozszerzającej. Przepis ten nie daje organom |

|jakichkolwiek możliwości odstępstw od ustalonych zasad w nim zawartych, nawet gdyby z indywidualnego punktu widzenia wnioski strony |

|były uzasadnione np. jej sytuacja życiową. |

|Nie sposób też podzielić poglądu, ze ustawa o z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (op.cit.) |

|przywraca uprawnienia wszystkim tym osobom , które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z mocy ustawy z dniem 1 lipca 2013r. |

|Podkreślić trzeba, że przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o |

|świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, którym "wygaszono" dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne, było stwierdzenie, |

|iż ustawodawca dopuścił się do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie |

|prawa. |

|Z całokształtu rozważań Trybunału zawartych w wyroku sygn. akt K 27/13 wynika, że uznał on zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy|

|o świadczeniach rodzinnych rozwiązania za nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń |

|pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nie świadczące opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych |

|konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść |

|jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", jednakże zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest |

|jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów |

|ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że |

|dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas |

|uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą |

|niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co nadużywają środków publicznych". |

|Mając na uwadze powyższe należy uznać, że ustawodawca wykonując wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał prawo ograniczyć krąg osób, którym|

|restytuuje uprawnienia utracone w wyniku niekonstytucyjnego przepisu, udzielając ochrony tym, którzy spełniali warunki do uzyskania |

|świadczenia pielęgnacyjnego wg. stanu na dzień 31 grudnia 2012r. Oznacza to zarazem uprawnienie a nawet obowiązek organów do |

|przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień , skoro nie zostały one przywrócone z mocy samego prawa, jak to miało miejsce przy ich |

|wygaszaniu. |

|Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy trzeba mieć na względzie, że skarżąca korzysta z renty rodzinnej po zmarłym w 2009 r |

|mężu, dokonując wyboru, co nie jest sporne świadczenia korzystniejszego od wynikającego z posiadanych uprawnień do emerytury . |

|Okoliczność, że nie wystąpiła o przyznanie jej emerytury nie zmienia faktu, że z uwagi na wykazane okresy składkowe i nieskładkowe oraz|

|osiągnięty wiek (data ur. 15. 04. 1950 r.) posiada do niej uprawnienie. Natomiast w dacie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. 2.|

|07. 2010 r. posiadane uprawnienia w zbiegu z renta rodzinna po mężu nie stanowiły przeszkody prawnej , bowiem ograniczenie powyższe |

|wprowadzone zostało ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom |

|uprawnionym do alimentów ( Dz.U. 2011.205. 1212 – art. 1 pkt 6 lit.b ) |

|Należy uznać, że ustawodawca konsekwentnie wykluczył z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego , a w konsekwencji do zasiłku |

|dla opiekuna osoby, które korzystają ze świadczeń z FUS w sytuacji zbiegu uprawnień i dokonania wyboru renty rodzinnej. |

|Zdaniem Sadu, w niniejszej sprawie, organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i okoliczność, iż skarżąca ma ustalone prawo do |

|renty rodzinnej po małżonku oznacza, że jako osobie sprawującej opiekę nad bratem, wnioskowane świadczenie z mocy wyżej cytowanego |

|przepisu jej nie przysługuje. |

|Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że decyzje organów pierwszej i drugiej instancji odpowiadają prawu, wobec czego skarga na |

|podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu. |

| |

| |

| |

| |