Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 149/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 13
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oraz orzeczenia o jego przyznaniu wraz z dodatkiem i o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres od 1 maja 2018 r. do 31 października 2018 r. oraz odmowie przyznania dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1 listopada 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r.: I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz adwokata K. K. wynagrodzenie w wysokości 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 54,26 (słownie: pięćdziesiąt cztery i 26/100) złotych tytułem zwrotu poniesionych wydatków.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 roku G. P. (zwana dalej stroną skarżącą) zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Działu Świadczeń Rodzinnych w W. o przyznanie na dziecko A. P. na okres zasiłkowy 2017/2018 r. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego - z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. We wniosku podała, że jej rodzina składa się z 3 osób, tj. wnioskodawczyni oraz córek: A.(ur. w 2000 r.) i N. (ur. w 1995 r.).

Po rozpatrzeniu wniosku, Prezydent Miasta W., decyzją z dnia [...]października 2017 r. nr [...]przyznał zasiłek rodzinny na dziecko (A.) - na okres od [...] listopada 2017 roku do [...] października 2018 roku wraz z dodatkami: z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w okresie od [...] listopada 2017 roku do [...] października 2018 roku, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego – jednorazowo we wrześniu 2018 roku oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła w okresie od [...] listopada 2017 roku do [...] czerwca 2018 roku oraz w okresie od [...] września 2018 roku do [...] października 2018 roku. Decyzja stała się ostateczna.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a. wznowiono postępowanie zakończone opisaną powyżej decyzją ostateczną. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawczyni składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na wymienioną córkę przedłożyła m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nr [...]z dnia [...] kwietnia 2016 r. zaliczające córkę do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to wydano do dnia [...] grudnia 2020 r. Natomiast dnia [...] lipca 2019 r. organ otrzymał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nr [...]z dnia [...] lipca 2016 r. uchylające w całości wskazane powyżej orzeczenie nr [...]i zaliczające córkę do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności.

W wyniku wznowionego postępowania w dacie [...] października 2019 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent wydał decyzję nr [...], mocą której:

1) uchylono w całości decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] października 2017 r. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko;

2) przyznano zasiłek rodzinny na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r. oraz dodatek na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r.;

3) odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko w okresie od [...] maja 2018 r. do [...]października 2018 r.;

3) odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na dziecko z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r.

Powyższa decyzja wydana została między innymi na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 k.p.a. oraz art. 3 pkt 1 lit. a, lit. c tiret 14 i 15, pkt 2, pkt 2a, pkt 16, pkt 23, pkt 24, art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a-c, ust. 4, ust. 4b, art. 6 ust. 2, art. 8, art. 13 ust. 1, art. 14, art. 15, art. 24 ust. 7, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220), § 2 – 7 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466).

Jak wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji - iż w dniu [...]marca 2018 r. skarżąca podjęła pracę w Fundacji [...] "A" w W.. Tym samym dochód rodziny został powiększony o kwotę [...]zł, tj. o kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za kwiecień 2018 r. W konsekwencji miesięczny dochód rodziny wyniósł w przeliczeniu na osobę w rodzinie – kwotę [...]zł i przekracza tym samym kwotę [...] zł uprawniającą do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na córkę. A ponieważ łączna kwota świadczeń, które przysługiwałyby stronie jest niższa niż kwota przekroczenia kryterium dochodowego, wobec czego nie można zastosować art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się kwestionując doliczenie do dochodu rodziny za rok 2017 dochodu córki N., która wówczas nie zamieszkiwała wspólnie ze stroną i nie prowadziła wraz z nią gospodarstwa, a tym samym brak podstaw do odebrania uprawnienia do zasiłku rodzinnego oraz dodatków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium zrelacjonowało opisany wyżej przebieg postępowania w sprawie i wskazało na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia, na podstawie których przyznawany jest zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku. Organ nie zakwestionował przy tym zaistnienia podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wskazując na szerokie rozumienie pojęcia "w oparciu" użytego we wskazanym przepisie w odniesieniu do następnie uchylonej lub zmienionej decyzji.

Jak podano w uzasadnieniu, córka strony orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Niepełnosprawności w W. z dnia [...]kwietnia 2016 r. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (stopień ten datowany był od dnia [...] stycznia 2016 r., a orzeczenie wydano do dnia [...] grudnia 2020 r.). W konsekwencji stronie przyznano świadczenie rodzinne na dziecko w okresie od dnia [...] listopada 2017 r. do [...] października 2018 r. Wnioskodawczyni wniosła jednak odwołanie od wskazanego orzeczenia, w konsekwencji czego Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D., orzeczeniem z dnia [...] lipca 2016 roku uchylił w całości orzeczenie pierwszoinstancyjne i zaliczył córkę do lekkiego stopnia niepełnosprawności, datowanego od dnia [...] kwietnia 2016 r.

Przechodząc do kwestii przysługiwania stronie prawa do świadczeń rodzinnych w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...]października 2018 r. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast z akt sprawy jednoznacznie wynika, że warunek, o którym mowa art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie został spełniony, bowiem córka skarżącej wymienionym orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D.z dnia [...] lipca 2016 r. - została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim - od [...] kwietnia 2016 r.

Następnie, organ odwoławczy wyjaśnił sposób rozumienia pojęcia "dochód" na podstawie art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również pojęcia "utraty dochodu" oraz "uzyskania dochodu".

W toku kontroli instancyjnej organ ten ustalił, iż dochód rodziny w 2016 roku stanowiły alimenty na rzecz córek w wysokości [...]zł łącznie oraz stypendium w wysokości [...]zł. Zdaniem Kolegium w roku 2016 córka N. była członkiem rodziny strony, co potwierdza materiał dowodowy, zaś w 2018 roku nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny w związku podjęciem przez skarżącą zatrudnienia w wymienionej wyżej Fundacji [...]i uzyskaniem z tego tytułu dochodu, a w związku z tym do dochodu za rok 2016 należy doliczyć dochód uzyskany za miesiąc kwiecień 2018 r. w wysokości [...]zł. Na podstawie dokonanych ustaleń Kolegium wyliczyło, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie - po odliczeniu dochodu utraconego i uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez stronę w kwietniu 2018 r. wynosi [...]zł.

Jak dalej wywodził organ odwoławczy, przekroczenie kryterium dochodowego stanów przesłankę powodującą ustanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Przepis art. 5 w ust. 3a stanowi, że w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. W myśl ust. 3b Łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym:

1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków;

2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. lla, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków;

3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12.

Odnosząc przywołane przepisy do okoliczności faktycznych sprawy, Kolegium stwierdziło, że strona nie spełnia warunków do zastosowania tego wyjątku, bowiem dochód rodziny przekracza trzykrotność ustawowego kryterium dochodowego, tj. kwotę [...]zł ([...]zł x 3). o kwotę [...]zł. Natomiast łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, jaka przysługiwałaby rodzinie strony w okresie od maja 2018 r. do [...]października 2018 r., ustalona zgodnie z art. 5 ust. 3a wynosi [...]zł. W związku z powyższym Kolegium uznało, że nie został spełniony warunek niezbędny do zastosowania wyjątku określonego w przepisie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu odwoławczego z dokonanych wyliczeń wynika jednoznacznie, że uzyskanie przez stronę dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę w Fundacji [...] spowodowało utratę prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko od dnia [...] maja 2018 roku, bowiem w myśl z art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty.

W uzasadnieniu podkreślono także, że nie doszło do naruszenia prawa przez organ I instancji, albowiem przeprowadzono postępowanie dowodowe w sposób właściwy, jak również prawidłowo ustalono stan faktyczny w sprawie. Nadto wyliczenie dochodu rodziny wnioskodawczyni, jak również dochodu przypadającego na członka rodziny przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ustawodawca na potrzeby świadczeń rodzinnych stworzył definicje pojęć, w tym "dochodu rodziny", "członka dochodu rodziny", "rodziny". Przepisy w tym zakresie mają charakter norm związanych, co oznacza, że organy administracji orzekające sprawach świadczeń rodzinnych nie mają swobody w zakresie wyliczenia dochodu rodziny, ani ustalania składników tego dochodu, ale mają obowiązek stosować ściśle obowiązujące przepisy prawa. Tym samym organ orzekający zauważył, że nie może przy obliczaniu dochodu rodziny za 2016 rok pominąć alimentów na rzecz córki N. ze względu na fakt, że w roku tym była członkiem rodziny strony skarżącej. Jedyną przesłanką, umożliwiającą organom nieuwzględnienie określonego dochodu w strukturze dochodów rodziny, jest utrata dochodu. Jednakże w świetle przepisów art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu z tytułu alimentów nie można zastosować przepisów o utracie dochodu. Organ nie może również ustalić dochodu członka rodziny w inny sposób niż określony w ustawie, np. w oparciu o dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy i dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód został uzyskany, w przypadku gdy uzyskanie tego dochodu nastąpiło po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Tym samym, w ocenie Kolegium, w świetle przedstawionego stanu faktycznego i prawnego uzasadnione było wydanie, w trybie wznowienia postępowania, decyzji uchylającej w całości ostateczną decyzję przyznającą stronie prawo do świadczeń rodzinnych i odmowa przyznania tego prawa w okresach wynikających z decyzji.

W skardze od tej decyzji między innymi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania w zw. z przepisami prawa materialnego, a to art. 6 oraz art 8 kpa - w zw. z art. 5 ust: 1, 2, 3, 3a 3b, 3d, 4, 4a, 4b ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.) polegające na działaniu organu I i II instancji, wbrew przepisom dot. przyznawania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego poprzez:

a) oparcie rozstrzygnięcia zarówno organu I, jak i II instancji na odgórnym, błędnym przyjęciu, że córka skarżącej – A. - legitymowała się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Niepełnosprawności w Województwie D. przyznającym lekki stopień niepełnosprawności, wydanym w związku z wniesieniem przez skarżącą wniosku jedynie w zakresie uzupełnienia orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespołu ds. Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2016 r. o uzupełnienie symboli przyczyn niepełnosprawności, w sytuacji gdy organ odwoławczy na skutek złożonego wniosku zmienił przedmiotową decyzję ponad zakres zaskarżenia w ten sposób, że zmienił stopień niepełnosprawności ze stopnia umiarkowanego na stopień lekki, toteż bezpodstawnie organ I instancji wznowił postępowanie i wydał decyzję uchylającą przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego;

b) niepoparte żadnym dokumentem i brakiem przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego - gołosłowne stwierdzenie, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku, poprzez błędne przyjęcie, że córka skarżącej – N.- była członkiem rodziny, a zatem do dochodu rodzinny wliczono otrzymywane przez nią alimenty w wysokości 500 zł miesięcznie, co w konsekwencji doprowadziło do nieprzyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z uwagi na rzekome przekroczenie kryterium dochodowego w sytuacji, gdy w rzeczywistości tego kryterium skarżąca nie przekroczyła;

c) bezpodstawną odmowę przyznania dodatku zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia

i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres od [...] listopada 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r. oraz od [...] maja 2018 r. do [...] października 2018 r. z uwagi na błędne zaliczenie ww. córki skarżącej do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim oraz błędnym wyliczeniu kryterium dochodowego warunkującego przyznanie w/w świadczeń - w sytuacji, gdy faktycznie córka (A.) przez cały ten okres pozostawała osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zaś kryterium dochodowe zostało wyliczone przez organ I i II instancji całkowicie błędnie;

- którymi to ww. działaniami i zaniechaniami organy I i II instancji naruszyły jednocześnie zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej;

2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 8 w zw. z art. 139 - w zw. z art. 6 i 7a kpa polegające na wznowieniu postępowania administracyjnego w wyniku otrzymanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2016 r. wydanego przez WZON, które to postanowienie o wznowieniu postępowania zostało wydane wbrew zasadzie reformationis in peius oraz z naruszeniem zasady praworządności i rozstrzygania w razie wątpliwości na korzyść strony;

3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 kpa polegające na działaniu organu II instancji: wbrew obowiązkowi stania na straży praworządności, zaniechaniu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wbrew słusznemu interesowi skarżącego, zaniechaniu rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - polegające na gołosłownym, niepodpartym żadnym materiałem dowodowym stwierdzeniem, że:

a) otrzymane przez organ I instancji orzeczenie zaliczające córkę skarżącej do stopnia niepełnosprawności w stopniu lekkim, winno determinować z mocy prawa wznowienie postępowania, a w konsekwencji uchylenie decyzji organu I instancji z dnia [...]października 2017 r.;

b) druga córka skarżącej N.pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą oraz jej córką A., wobec czego do dochodu rodziny błędnie zaliczono otrzymywane przez N. alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie - w sytuacji gdy brak było podstaw przyjęcia takiego stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie;

4) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 15 kpa polegające na braku odniesienia się przez organ II inst. w zaskarżonej decyzji do zarzutów odwołania skarżącej, co skutkuje nierozpoznaniem istoty niniejszej sprawy, a w konsekwencji naruszeniem podstawowej zasady postępowania administracyjnego tj. zasady dwuinstancyjności;

5) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1,2 i 3 kpa polegające na wystąpieniu znacznej, zbędnej zwłoki w terminie załatwiania sprawy skarżącego przez organ I i II instancji, a także całkowitym braku wskazania skarżącej przez ww. organ dlaczego postępowanie administracyjne w jej sprawie jest prowadzone przewlekłe, mimo że nie należy ono do kategorii spraw szczególnie skomplikowanych;

6) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 9 w zw. z art. 138 § 2 kpa polegające na niedostrzeżeniu przez organ II inst. podstaw faktycznych i prawnych do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy ww. organ II inst. w żaden sposób nie odniósł się w sposób merytoryczny do kwestii podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu - skupiając się jedynie na uzyskaniu argumentacji do wydania decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, czym naruszył podstawową zasadę postępowania administracyjnego, a to zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o postępowaniu.

W świetle tak sformułowanych zarzutów wniesiono o stwierdzenie nieważności podjętych decyzji organu z powodu zachodzenia przyczyn określonych w art. 156 kpa oraz uchylenie decyzji organów I i II instancji, a następnie na podstawie art. 105 kpa - umorzenie całego postępowania administracyjnego wszczętego postanowieniem o wznowieniu postępowania, względnie o uchylenie obu decyzji w całości, a także zobowiązanie organu I bądź II instancji do umorzenia całego postępowania administracyjnego wszczętego postanowieniem o wznowieniu postępowania - na podstawie art. 105 kpa. Ponadto działający w sprawie pełnomocnik ustanowiony z urzędu wniósł na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku - Prawo o adwokaturze oraz art. 250 § 1 p.p.s.a., a także - § 2 pkt 1 i 2 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1. w zw. z § 8 pkt 3 — w zw. z § 4 ust. 2 pkt 1-4 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.) o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (która nie została opłacona w całości ani w części) w kwocie [...]zł netto ([...]zł brutto) oraz przyznanie zwrotu wydatków według spisu kosztów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna, Sąd bowiem nie stwierdził żadnych naruszeń prawa procesowego lub materialnego.

Przede wszystkim należy zauważyć, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie był władny do rozpatrywania zarzutów podniesionych w skardze, a dotyczących zarzucanej wadliwości orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], zaliczającego córkę skarżącej do lekkiego stopnia niepełnosprawności i w tym zakresie zmieniającego orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Postępowanie administracyjne w zakresie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oraz orzeczenia o jego przyznaniu wraz z dodatkami zostało zakończone decyzją SKO w W.z dnia [...]grudnia 2019 r. nr [...]i to ta decyzja stanowi przedmiot kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu. Kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu nie może być objęte prawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...]lipca 2016 r. Komentowane rozstrzygnięcie zaliczające córkę skarżącej do lekkiego stopnia niepełnosprawności w miejsce umiarkowanego – obejmuje cały okres świadczeniowy w rozpatrywanej sprawie (2017/2018) i odnosi się do okoliczności stanu faktycznego, który ma istotne znaczenie prawotwórcze w sprawie, gdyż ustala ten stopień począwszy od [...]kwietnia 2016 r., pozostając za ten czas w obrocie prawnym, nie zostało w ustalonym przepisami prawa trybie usunięte z obrotu prawnego wobec czego wpływa na ukształtowanie sytuacji prawnej strony skarżącej i w niniejszej sprawie, wiąże zatem zarówno organy jak i Sąd orzekający. Z akt sprawy bowiem wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]lutego 2018 r. sygn. akt IV U 335/16, wniesione odwołanie od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2016 r., zostało oddalone, a wywiedziona od tego wyroku apelacja oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Ś.z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt VII Ua 24/18. W tej sytuacji zarzuty skargi nakierowane na podważenie skutków prawnych omawianego orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności są z gruntu chybione.

Skoro powołane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ustalające, że lekki stopień niepełnosprawności datuje się względem córki strony skarżącej począwszy od [...] kwietnia 2016 r. i w tej materii zreformowało w toku instancji orzeczenie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, to tym samym bezsprzecznie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej świadczeń rodzinnych za okres 2017/2018, na mocy art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Podstawą bowiem wydania pierwotnej decyzji ostatecznej o przyznaniu przez organ pierwszej instancji zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami było orzeczenie nr [...]z dnia [...] kwietnia 2016 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Okoliczność zmiany orzeczenia w przedmiocie stopnia niepełnosprawności mieści się bezsprzecznie w zakresie zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., tym samym uzasadniało wznowienie postępowania administracyjnego, co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

Przeprowadzone przez Sąd badanie legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania względem niego norm prawa materialnego. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Przechodząc do oceny pozostałych kwestii spornych powstałych na gruncie niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że mające zastosowanie w przedmiotowym postępowaniu unormowania ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (zwanej poniżej w skrócie ustawą), określają warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń, do jakich, w myśl art. 2 pkt 1, należy zasiłek rodzinny oraz przysługujące do tego zasiłku dodatki.

Podkreślić trzeba, że ustalenie składu rodziny jest warunkiem koniecznym dla ustalenia dochodu tej rodziny. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 2 ustawy przez dochód rozumie się sumę dochodów członków rodziny. Z kolei według art. 3 pkt 2a ustawy, dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c. Jak wynika nadto z art. 5 ust. 1 ustawy :"Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł", natomiast jak wskazano w ust. 2 cytowanego artykułu: "W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł".

Jak zgodnie wskazuje się w orzecznictwie, podstawowym warunkiem materialnoprawnym nabycia prawa do zasiłku rodzinnego jest nieprzekroczenie granicy kryterium dochodowego. To główne założenie wynika z celu, jakiemu zasiłek rodzinny - stosownie do art. 4 ust. 1 u.ś.r. - powinien służyć.

W przedmiotowej sprawie skarżąca ubiegała się o przyznanie zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2017/2018, a zatem rokiem poprzedzającym okres zasiłkowy jest rok 2016.

Stosownie do art. 5 ust. 4 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny (...) w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny (...) w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny (...) osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Natomiast w świetle z art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny (...) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny (...), powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.

Jak wynika z treści decyzji, odnośnie do spornych okresów, za które odmówiono zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, do miesięcznego dochodu rodziny za rok 2016 doliczono zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy dochód uzyskany przez skarżącą z tytułu zatrudnienia w Fundacji [...] "A" za kwiecień 2018 r. w wysokości [...]zł, co skutkowało utratą prawa do świadczeń rodzinnych w okresie od [...] maja 2018 roku do [...]października 2018 r. Dochód miesięczny rodziny w przeliczeniu na osobę we wskazanych okresach przekraczał bowiem kwotę kryterium uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego oraz dodatków na dziecko, również podwyższonego kryterium dochodowego z tytułu niepełnosprawności dziecka.

Należy też wyjaśnić, że do dochodu rodziny za rok 2016 należało doliczyć również dochód córki N. z tytułu alimentów, skoro, jak odzwierciedlają to akta administracyjne sprawy - skarżąca podała we wniosku z [...]sierpnia 2017 r., że w skład rodziny w roku 2016 wchodzą trzy osoby – skarżąca wraz z córkami. To samo stwierdziła również strona skarżąca w swym oświadczeniu złożonym w dacie [...] września 2018 r. Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się kopia umowy zlecenia z [...] lipca 2016 r. zawarta w W. między "B" S.A. a córką skarżącej N., w treści której to umowy podano, że adresem zameldowania córki jest adres zamieszkania strony skarżącej. Tenże adres został również ujawniony w informacji PIT-11 za 2016 rok, składanej przez wymienioną spółkę jako płatnika do urzędu skarbowego. Godzi się zauważyć, że strona nie poinformowała organu o uzyskaniu dochodu (podjęciu zatrudnienia), zmianie składu rodziny oraz niekorzystnym zakończeniu postępowania przed sądem powszechnym.

Organ odwoławczy w sposób prawidłowy dokonał w tej materii stosownych ustaleń oraz obliczeń, które Sąd w pełni aprobuje.

Równocześnie wskazać trzeba, że jak wynika z treści art. 13 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych: "Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności; 2) powyżej 16. roku życia do ukończenia 24. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności". W tym zaś kontekście wypada podkreślić, o czym wyżej była już mowa, bezsprzecznie za omawiany okres świadczeniowy 2017/2018 oraz rok bazowy – 2016 r., strona skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem zaliczającym córkę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Tym samym nie został spełniony warunek określony w przytoczonym powyżej art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy uprawniający do otrzymania wskazanego dodatku.

Nadto dodatki określone w art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mają charakteru samoistnego, ale wymagają przyznania świadczenia podstawowego jakim jest zasiłek rodzinny (tak m.in. słusznie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. w wyroku z dnia [...] lutego 2018 roku sygn. II SA/Op 347/17 stawiając tezę, że dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie jest świadczeniem samoistnym, ale będąc "dodatkiem" do zasiłku rodzinnego, jest on nierozerwalnie związany z tym zasiłkiem i przysługuje jedynie w wówczas, gdy istnieje prawo do świadczenia podstawowego.

Sąd rozpoznając skargę, nie znalazł zatem podstaw do jej uwzględnienia, bowiem jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zastosowane przepisy dotyczące wyliczenia dochodu rodziny jednoznacznie określa ustawa o świadczeniach rodzinnych. Regulacje te mają – jak prawidłowo wskazał organ II instancji – charakter norm związanych, a nie uznaniowych, tym samym organy administracji mają bezwzględny obowiązek ich stosowania. Nie uchybiono normom prawa materialnego.

Zaskarżona decyzja została wydana po wyczerpujących i niewadliwych ustaleniach stanu faktycznego sprawy, spełnia także wymogi formalnoprawne z art. 107 § 3 k.p.a. Ocena materiału dowodowego została dokonana w zgodzie z art. 80 k.p.a. Nie ma podstaw by skutecznie zarzucić organowi odwoławczemu naruszenie art. 15 k.p.a.. Kolegium rozpoznało wskutek wniesionego odwołania na nowo sprawę w pełnym zakresie, to znaczy co do wszystkich podstaw faktycznych i prawnych.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić w całości, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi strony skarżącej oraz zwrocie poniesionych i udokumentowanych wydatków Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku – na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. Poniesione wydatki zostały przez pełnomocnika w całości udokumentowane, Sąd wszakże nie dopatrzył się usprawiedliwionych okolicznościami podstaw do przyznania wynagrodzenia z tytułu świadczenia przez pełnomocnika nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponad zakres wyznaczony treścią § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c), tzn. ponad ściśle tam określoną kwotę 240 zł, na mocy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz.18 ). Na mocy § 4 tego rozporządzenia: "1. Opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy.

2. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem:

1) nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;

2) wartości przedmiotu sprawy;

3) wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;

4) stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności."

Abstrahując od tego, że żądanie przekracza 150% opłaty ustalonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c), to należy zauważyć, że za inne okresy świadczeniowe, ale w zbieżnym stanie faktycznym i prawnym oraz z tymi samymi zasadniczo wątkami spornymi, w sprawach ze skarg tej samej strony skarżącej o sygnaturach IV SA/Wr [...], IV SA/Wr [...]oraz IV SA/Wr [...], w których wyroki zapadły w dniach [...] i [...] września br. - ustanowionym z urzędu pełnomocnikom w tamtych sprawach przyznano wynagrodzenie w granicach § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c), tzn. 240 zł (bez VAT). Niniejsza sprawa nie różni się ani materią, ani nie wymaga zwiększonego nakładu pracy poza standardowym, nie cechuje się również zawiłością lub obszernością w zakresie problematyki prawnej lub materiału dowodowego.

Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji.