Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3864/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

1 W Y R O K 2 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: 2 Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) 3 As. sąd. Edyta Podrazik 4 Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie; o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Podrazik /-/ E.Makosz-Frymus /-/ P.Miładowski TG


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] roku nr [...] Kierownik Urzędu do spraw kombatantów i osób represjonowanych, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 20 ust. w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. O kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. 1997 nr 142, poz. 950 z późn. zm.), pozbawił J. B. uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu ... wskazywał, że mąż J. B., zmarł [...]r., a posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane przez były ZBOWID z tytułu "udziału w walce zbrojnej o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej", od [...] do [...]. W okresie tym T. B. zatrudniony był w organach Milicji Obywatelskiej. W tych okolicznościach wyłączną podstawą przyznanych uprawnień kombatanckich było tak zwane utrwalanie władzy ludowej, a to prowadzi zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 Ustawy o kombatantach ... do pozbawienia uprawnień kombatanckich T. B. - jako uprawnień pierwotnych, a w konsekwencji także do pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie, jako uprawnień wtórnych. Z akt administracyjnych nie wynika bowiem by istniały inne tytuły do przyznania uprawnień kombatanckich, w szczególności z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Milicja Obywatelska nie była bowiem służbą zmilitaryzowaną i jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w MO nie mogą być uznane za działalność kombatancką.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. B., że w okresie służby jej męża w MO Wojska Polskiego nie było jeszcze, a poza tym nie można weryfikować uprawnień wdów po kombatantach, którzy te uprawnienia posiadali za życia. Rozpoznając ów wniosek Kierownik Urzędu ... zaskarżoną decyzją z [...] roku orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z [...] roku o pozbawieniu uprawnień przysługujących wdowie pozostającej po kombatancie. Według Kierownika Urzędu ... kwestionowane rozstrzygnięcie ma materialno-prawną podstawę (art. 25 ust. 2 pkt 2 z wz. z art. 20 ust. 3 Ustawy o kombatantach ... ) przepisy ustawy z dnia 24.01.1991 o kombatantach dopuszczają możliwość weryfikacji uprawnień wdów także i po śmierci męża kombatanta. Kierownik Urzędu powołał się także na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1996 roku. W skardze do naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca przywołała argumentację przytoczoną wcześniej w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie.

Skargę wniesiono jeszcze pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Ustalenia faktyczne i dokonana na ich podstawie ocena Kierownika Urzędu, że wyłączną przyczynę przyznania zmarłemu mężowi skarżącej uprawnień kombatanckich była tak zwana walka o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Niewadliwa jest przeto konkluzja, że taki stan rzeczy przy braku okoliczności, które pozwalałyby nabyć bądź zachować uprawnienia kombatanckie na innej lecz przewidzianej w Ustawie podstawie prowadzi stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 Ustawy o kombatantach ... do pozbawienia pierwotnych uprawnień kombatanckich (uprawnień nabytych przez zmarłego męża skarżącej T. B.), a w konsekwencji także w oparciu o normę zawartą w art. 20 ust. 3 omawianej ustawy do pozbawienia uprawnień wtórnych - wdowy pozostałej po kombatancie i innej osobie uprawnionej. Ma bowiem rację Kierownik Urzędu ..., że jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia bądź służby w Milicji Obywatelskiej bez względu na zajmowane stanowisko służbowe, nie mogą być uznane jako działalność kombatancka. Z akt administracyjnych nie wynika, by T. B. był w Wojsku Polskim we wskazanym w art. 25 ust. 2 pkt 2 okresie bądź, by walczył w Hiszpanii względnie, by przysługiwał mu inny tytuł do nabycia uprawnień kombatanckich niż dotychczas przyznany mu (z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej). Wbrew też twierdzeniu skarżącej przywołany przez Kierownika przepis zezwala na weryfikację uprawnień także wdowy pozostałej po kombatancie. Według bowiem art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 25 ust. 4 i 5 oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 O kombatantach ... można pozbawić uprawnień wdowy lub wdowców, emerytów lub rencistów pozostałych po osobach, które uzyskały lub uzyskałyby uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie Władzy Ludowej". Takie też stanowisko prezentuje orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (porównaj np. uchwałę SN z 25 stycznia 1996r. i wyrok NSA z 8 marca 2001r.).

Generalnie bowiem uprawnienia wdowy po kombatancie nie mają pierwotnego charakteru. Należą do kategorii uprawnień pochodnych, na co słusznie zwrócił uwagę organ orzekający. Uprawnienia pochodne uzależnione są od uprawnień pierwotnych. Z istoty zatem uprawnień pochodnych wynika, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych. Z kolei zachowanie uprawnień wtórnych zależy od tego czy pierwotnie uprawniony zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył. Skoro w toku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego ustalono, że pierwotne uprawnienia zmarłego kombatanta ulegają pozbawieniu, to tym samym pozbawieniu ulegają uprawnienia wtórne J. B., jako wdowy po kombatancie. Zatem skoro skarżąca nie wykazała skutecznie braku legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, to skargę J. B. zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami a nadto w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) należało oddalić.

/-/ E.Podrazik /-/ E.Makosz-Frymus /-/ P.Miładowski

TG