Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1566/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Janusz Walawski Protokolant Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], którą odmówił przyznania K. K. renty specjalnej.

W uzasadnieniu organ wskazał, że K. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu emerytury specjalnej w wysokości 4000 zł, motywując to swoją czynną walką o niepodległą Polskę. Wnioskodawca podał, iż w latach 70-tych angażował się w ruch niepodległościowy, był współorganizatorem organizacji [...]. W 1981 r. był organizatorem strajku 260 rolników okupujących budynek Urzędu Gminy w [...] oraz współorganizatorem Krajowego Strajku Rolników w [...]. Od 1981 r. pełnił funkcję przewodniczącego współdziałania NSZZ "Solidarność" i NSZZ RI "Solidarność" na terenie województwa [...]. W 1991 r. został członkiem i pełnomocnikiem Zarządu Krajowego Stowarzyszenia Chłopów Internowanych, Represjonowanych i Prześladowanych. Obecnie jest wiceprzewodniczącym Sądu Koleżeńskiego przy Stowarzyszeniu Osób Represjonowanych Oddziału Wojewódzkiego w [...]. W czerwcu 1981 r. został zwolniony z pracy i uznany za wroga politycznego, co spowodowało, iż nadal nie może uzyskać zatrudnienia pomimo posiadanego wykształcenia. Pracował jedynie w okresie stanu wojennego. Z powodu problemów z zatrudnieniem, w 1991 r. odeszła od niego żona. Od tamtej pory samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W latach dziewięćdziesiątych opiekował się matką, inwalidką I grupy, byłym żołnierzem AK. Jego ojciec, również żołnierz AK, w 1945 r. został zabity przez NKWD i UB, w jego i matki obecności. W grudniu 1981 r. SB podjęła decyzję o jego deportowaniu. Do marca 1983 r. był przetrzymywany w areszcie domowym. W późniejszym okresie pracując czasowo w [...] prowadził działalność opozycyjną. Wskazał też, że posiada zaświadczenie IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż jest osobą pokrzywdzoną. W 1995 r. został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi, w 2001 r. Złotym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Pamiątkowym "Semper Fidelis", w uznaniu wybitnych zasług dla realizacji zadań i celów Związku Solidarności Polskich Kombatantów.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że sprawę K. K. rozpoznaje ponownie, albowiem była ona już przedmiotem rozpoznania zarówno przez organ jak i WSA w Warszawie. Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], Prezes Rady Ministrów odmówił K. K. przyznania wnioskowanego świadczenia.

Już wówczas organ ustalił (pismo Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...]), iż K. K., lat 62, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ma dwie dorosłe córki, które mieszkają oddzielnie i nie utrzymują częstych kontaktów z ojcem. Wnioskodawca mieszka w domu jednorodzinnym, skromnie umeblowanym i wyposażonym. K. K. od 21 marca 2003 r. jest zarejestrowany w PUP jako osoba poszukująca pracy. Jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,29 ha przeliczeniowego, lecz nie osiąga z tego tytułu żadnego dochodu, a gospodarstwo użytkowane jest przez inną osobę. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, iż nie posiada żadnego źródła utrzymania. Pozostaje pod stałą opieką lekarską. Cierpi na chorobę [...]. Wymaga systematycznego przyjmowania lekarstw.

Powyższa decyzja została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1171/07. Uchylając zaskarżoną decyzję w motywach uzasadnienia Sąd stwierdził, że Prezes Rady Ministrów nie zebrał w całości materiału dowodowego. Nadto, że uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom zawartym w art. 107 k.p.a., albowiem brak jest w nim rozważań co do występowania szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby, bądź nie, przyznanie świadczenia specjalnego. Dodatkowo Sąd podkreślił, że nie można uznać za należyte rozpatrzenie całego materiału dowodowego przedstawienie jej stanu faktycznego. Sąd zwrócił także uwagę, że wnioskodawca poza złym stanem zdrowia i trudną sytuacją materialną wskazał również na swoje szczególne zasługi na rzecz ruchu niepodległościowego i solidarnościowego, do czego Prezes Rady Ministrów w ogóle się nie odniósł, a co wydaje się być istotne przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ realizując wytyczne Sądu stwierdził, że że K. K. angażował się w ruch niepodległościowy w latach 70-tych, był współzałożycielem organizacji [...], organizował strajk okupacyjny budynku Urzędu Gminy w [...] w 1981 r. oraz współorganizował Krajowy Strajk Rolników w [...]. Od 27 października 1981 r. pełnił funkcję przewodniczącego współdziałania NSZZ "Solidarność" i NSZZ RI "Solidarność" na terenie województwa [...]. W 1991 r. został członkiem i pełnomocnikiem Zarządu Krajowego Chłopów Internowanych, Represjonowanych i Prześladowanych. Jest również wiceprzewodniczącym Sądu Koleżeńskiego przy Stowarzyszeniu Osób Represjonowanych Oddziału Wojewódzkiego w [...].

Po przeanalizowaniu powyższych okoliczności organ uznał, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie pozwalają zakwalifikować wniosku K. K. jako szczególnego przypadku, dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego. Prezes Rady Ministrów podkreślił, że za wyjątkiem kierowania kilkudniowym strajkiem okupacyjnym w siedzibie Gminy [...] brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia działalności wnioskodawcy w okresie stanu wojennego, a aktywność zaczął on wykazywać dopiero jesienią 1989 r. Wskazał też, że wykazywana wcześniej postawa obywatelska wnioskodawcy, podobnie jak innych ludzi, którzy w okresie komunizmu podejmowali walkę z władzą komunistyczną, zasługuje na uznanie, lecz wnioskowane świadczenie nie jest rekompensatą dla osób, które prowadziły działalność organizacyjną we własnym zakresie. Nie jest również świadczeniem socjalnym przyznawanym jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy.

Powyższa decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2009 r. stała się przedmiotem skargi K. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie Konstytucji RP oraz szeregu przepisów k.p.a. Podkreślił, że organ nie odniósł się do wszystkich materiałów zgromadzonych w aktach sprawy, nadto, że był dyskryminowany i niesprawiedliwie traktowany przez organy administracji państwowej. Jednocześnie podniósł, że znajduje się w ciężkiej sytuacji zdrowotnej, na dowód czego załączył zaświadczenia lekarskie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne oraz prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 82 ust. 1 ustawy

z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone

w ustawie. Świadczenia, o których mowa, mają charakter wyjątkowy, a ich przyznanie pozostawione zostało uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. W postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w wymienionej ustawie stosuje się – zgodnie z art. 124 – przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes Rady Ministrów jest zatem związany przy rozpatrywaniu sprawy rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Swoboda Prezesa Rady Ministrów przy wydawaniu decyzji nie oznacza dowolności. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza również jej sądowej kontroli.

W szczególności sąd sprawdza, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

W toku postępowania o świadczenie, określone w art. 82 ustawy o emeryturach i rentach, organ obowiązany jest przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, która jest jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą, wyrażoną w art. 7 k.p.a w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prezes Rady Ministrów obowiązany jest również w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 kpa.

W rozpatrywanej sprawie organ, mimo wytycznych Sądu, zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1171/07, ponownie dopuścił się naruszenia wymienionych reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

A mianowicie wbrew zaleceniom Sądu Prezes Rady Ministrów nie odniósł się w pełni do zasług skarżącego na rzecz ruchu niepodległościowego oraz solidarnościowego. Wskazać należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się liczne dokumenty, które zostały przez organ pominięte, do których organ w ogóle się nie odniósł, a które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Te dokumenty to:

• oświadczenie NSZZ "Solidarność" Regionu [...] Oddziału w [...] z dnia 7 czerwca 2008 r., z którego wynika, że skarżący w latach 1980-1989 brał czynny udział w działalności podziemnej opozycji niepodległościowej i solidarnościowej uczestnicząc w tajnych spotkaniach, rozprowadzając podziemną prasę, będąc łącznikiem oraz kurierem organizacji (k-423 akt administracyjnych);

• zaświadczenie Komitetu Obywatelskiego "Solidarności" w [...] z dnia 13 grudnia 2006 r., z którego wynika, że dwukrotnie z ramienia NSZZ "Solidarności" Rolników Indywidualnych skarżący organizował strajki w województwie [...], a w samej organizacji działał w latach 1981-1990 (k- 421 akt administracyjnych);

• zaświadczenie Zarządu Krajowego Stowarzyszenia Chłopów Internowanych, Prześladowanych i Represjonowanych w byłej P.R.L. w [...], potwierdzające, iż K. K. był współorganizatorem na terenie województw [...] i [...] struktur niepodległościowych od 1970 r., a następnie w 1980 r. struktur NSZZ "Solidarność" i w roku 1981 r. czynnie przyczynił się do zjednoczenia wówczas istniejących trzech związków zawodowych chłopów i rolników, w jeden związek pod nazwą Niezależny Samorządowy Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Solidarność (k-425 akt administracyjnych);

• decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], która potwierdza, że K. K. w okresie od 1 stycznia 1980 r. do 16 kwietnia 1989 r. świadczył pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. (k-538 akt administracyjnych);

W świetle powyższych dokumentów nieuzasadnione i niezrozumiałe jest zawarte w zaskarżonej decyzji twierdzenie organu o braku dowodów na okoliczność aktywności skarżącego w okresie stanu wojennego, oraz w okresie do 1989r. Nieuzasadnione jest również ustalenie, że skarżący zaczął wykazywać aktywność dopiero jesienią 1989 r. Podkreślić też należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji (w zakresie wytycznych) ogranicza się do jednego zdania. Taka lakoniczność oceny ,,szczególnych zasług na rzecz ruchu niepodległościowego’’ powoduje, że nie można uznać, że wytyczne Sądu zostały wykonane. Podkreślić też należy, że organ całkowicie pominął dokonania oceny faktu, że skarżący został odznaczony w 1995r. Srebrnym Krzyżem Zasługi, w 2001r. Złotym Krzyżem Zasługi, oraz Krzyżem Pamiątkowym "Semper Fidelis", w uznaniu wybitnych zasług dla realizacji zadań i celów Związku Solidarności Polskich Kombatantów.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Rady Ministrów weźmie pod uwagę całość zgromadzonego materiału dowodowego, w tym również przytoczone wyżej dokumenty odnosząc się do oceny zasług skarżącego. Następnie, biorąc pod uwagę wcześniejszą niesporną działalność opozycyjną skarżącego oraz jego aktualną sytuację zdrowotną i materialną, rozważy czy w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie K. K. świadczenia specjalnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

W oparciu o art. 152 cytowanej ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.