Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 138/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 33 ust 1 pkt 6 i 10
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku S. P. ("Skarżący", "Zobowiązany") na wniosek wierzyciela – Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2020r. obejmującego należności z tytułu nieuiszczonych opłat abonamentowych za używanie odbiornika RTV za okres od stycznia 2015r. do października 2019r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł

Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] czerwca 2020r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...]. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały doręczone w dniu [...] czerwca 2020r. W związku z realizacją zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. zakończył egzekucję prowadzoną z majątku Skarżącego.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. Skarżący wniósł o wskazanie powodu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i o doręczenie tytułu wykonawczego. Na powyższy wniosek organ egzekucyjny pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. udzielił wyjaśnień przedstawiając stan faktyczny sprawy i przesyłając kserokopie dokumentów w postaci powyższych zawiadomień i tytułu wykonawczego. Pismem z dnia [...] czerwca 2020r. Skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2020 r.

Organ egzekucyjny, w związku z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r. poz. 1427 ze zm. dalej jako:"u.p.e.a.") wystąpił pismem z dnia [...] lipca 2020r. do wierzyciela – [...] S.A. Centrum Obsługi Finansowej o wyrażenie stanowiska w sprawie zarzutów.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. zajmując stanowisko w sprawie zarzutów postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020r. uznał za niezasadne zarzuty niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W kwestii dopuszczalności egzekucji administracyjnej wierzyciel wskazał na art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020r. poz. 1689, dalej jako: "u.o.a.") zgodnie z którym do opłat abonamentowych stosuje się przepisy, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Odnosząc się do zagadnienia spełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, wierzyciel odwołał się do art. 29 u.p.e.a., zaznaczając, że organ egzekucyjny po otrzymaniu wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, obowiązany jest zbadać dopuszczalność egzekucji oraz poprawność formalną tytułu wykonawczego. Stwierdzenie przez organ egzekucyjny, iż obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy podlega egzekucji administracyjnej, a tytuł spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 zobowiązuje organ egzekucyjny do wszczęcia egzekucji zgodnie z przepisami art. 26 § 1 u.p.e.a. W przeciwnym razie organ egzekucyjny na mocy art. 29 § 2 u.p.e.a. nie przystępuje do egzekucji i zwraca tytuł wykonawczy wierzycielowi, co jednak nie nastąpiło w przypadku przedmiotowego tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny nadał bowiem tytułowi wykonawczą klauzulę o jego skierowaniu do egzekucji administracyjnej i następnie wszczął egzekucję.

Powyższe postanowienie wierzyciela wskutek złożonego przez Skarżącego zażalenia zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. z dnia [...] października 2020 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów, postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. uznał za niezasadne zarzuty Skarżącego w przedmiocie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący wraz z małżonką G. P. pismem z dnia [...] listopada 2020r. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zobowiązany wskazał na pominięcie nałożonego na mocy art. 805 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego obowiązku doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Podniósł, że do [...] listopada 2020r. komornik nie doręczył zawiadomienia o wszczęciu egzekucji i pomimo to, pobrał [...] czerwca 2020 r. niezasadnie [...] zł. Ponadto urząd skarbowy pobrał pieniądze z konta dnia [...] czerwca 2020 r. w wysokości [...] zł, a tytuł wykonawczy bez klauzuli wykonalności doręczył po upływie 10 dni, tj. [...] czerwca 2020 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. W ten sposób, Urząd Skarbowy w I. odmówił Skarżącemu prawa do obrony, gdyż nie udzielił odpowiedzi na zarzuty z dnia [...] czerwca 2020r. i Skarżący nie wie czy nadana została klauzula wykonalności, a jeżeli tak to zmienia pismo z dnia [...] czerwca 2020 r. na żądanie sporządzenia uzasadnienia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] października 2020 r.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji określonej w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. wyjaśnił, że przyczyny tej niedopuszczalności mają charakter formalny – przedmiotowy lub podmiotowy. Niedopuszczalność musi więc wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź wyłączających prowadzenie egzekucji w stosunku do konkretnej osoby np. posiadającej immunitet. Organ podał, że w sprawie egzekwowany obowiązek dotyczy opłat abonamentowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.o.a., a więc podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 7 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. W zakresie z kolei podmiotowym, Skarżący nie wskazał na okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego osobę. Spór z wierzycielem w kwestii zwolnienia podmiotowego z opłat abonamentowych (np. z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy), nie mieści się w zakresie pojęcia niedopuszczalności egzekucji o charakterze podmiotowym. Dlatego w ocenie Dyrektora słusznie uznano zarzut z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. za niezasadny.

W kwestii zarzutu, niespełnienia w tytule wykonawczym określonych wymogów, organ mając na uwadze art. 27 u.p.e.a. stwierdził, że tytuł wykonawczy z dnia [...] maja 2020r., uwzględniając rodzaj egzekwowanej należności, zawiera wszystkie niezbędne elementy. Podkreślił, że z zapisów znajdujących się w tytule wykonawczym wynika, iż klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny nadał w sposób prawidłowy [...] maja 2020r.

Odnosząc się do przywołanych przez Skarżącego przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 1575), organ wskazał, iż nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie.

Na postanowienie organu Skarżący wraz z małżonką G. P. pismem z dnia [...] lutego 2021r. złożyli skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z żądaniem uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W związku z tym, że w powyższym piśmie Skarżący powołali dwa numery nadania przesyłek poleconych, które zawierały postanowienia: z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] z ostrożności procesowej potraktowano je jako skargi na oba postanowienia wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

W skardze do Sądu Skarżący nie podniósł merytorycznych argumentów przeciwko zaskarżonemu postanowieniu. Opisując stan faktyczny sprawy wskazał, że skutecznie podniósł nieistnienie obowiązku przedstawiając na etapie skargi do Sądu dowód potwierdzający wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego w dniu [...] sierpnia 2002 r. w Urzędzie [...], załączając do niej odcinek "W" książeczki nr [...]. Wierzyciel zwrócił przekazem pocztowym na adres zamieszkania Skarżącego przekazaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. kwotę w wysokości [...] zł. Ponadto Poczta [...] S.A. zwróciła się do organu egzekucyjnego o wskazanie kosztów egzekucyjnych oraz opłaty komorniczej. Po otrzymaniu w dniu [...] grudnia 2020 r. pobranej niezasadnie i nielegalnie kwoty [...]zł, Skarżący oczekuje na pozostałą należność. Na poparcie argumentów załączono do skargi pismo [...] S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] grudnia 2020 r., a także potwierdzenie odebrania przekazu pocztowego oraz odcinek "W" książeczki radiofonicznej [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a). Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 1867/17).

W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż organ uwzględnił zmianę przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dokonaną ustawą z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.). Zgodnie z art. 13 ust 1 ustawy nowelizującej do postępowań wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r.

Określone przez ustawodawcę w przepisie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty, są szczególnym środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stanowią one dla zobowiązanego podstawowy środek ochrony przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutów mogą być tylko przyczyny enumeratywnie wyszczególnione w przepisie art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 2 lutego 2012 r., II FSK 1469/10 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia nsa.gov.pl). Stosownie do tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym organ egzekucyjny rozstrzyga zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 i 9 i 10 u.p.e.a. po uzyskaniu stanowiska wierzyciela z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Wierzyciel może wyrazić swoje stanowisko w oparciu o art. 34 § 1 u.p.e.a. lub w oparciu o art. 34 § 1a tej ustawy. W każdym przypadku będzie ono dokonane w formie postanowienia, w którym albo zgodzi się z zarzutami, albo wskaże na ich niezasadność lub stwierdzi, iż zarzuty są niedopuszczalne. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, odnosząc się do wniesionego przez Skarżącego zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej zasadnie wskazał, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. mają charakter formalny, a nie merytoryczny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2011., sygn. akt II FSK 461/10). Egzekucja administracyjna może być zatem niedopuszczalna ze względów przedmiotowych (w szczególności gdy obowiązek podlega egzekucji sądowej) i ze względów podmiotowych - co do zasady wobec osób, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe nie podlegają orzecznictwu organów polskich (orzeczenia NSA : z 22 września 2010, sygn. akt II OSK 1473/09, z 03 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 36/11, z 04 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10; z 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 461/10). Niedopuszczalność egzekucji ze względów przedmiotowych ma miejsce także wtedy, gdy dany obowiązek wynika z decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym (por. Leszek Guzek, "Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji", M. Podatkowy, 2001/6/22).

Nawiązując do zgłoszonego przez stronę zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, organ słusznie wskazał, iż egzekwowany obowiązek dotyczy opłat abonamentowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.o.a., a więc podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 7 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. W zakresie z kolei podmiotowym Skarżący nie wskazał na okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego osobę. Spór z wierzycielem w kwestii zwolnienia podmiotowego z opłat abonamentowych (np. z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy Skarżącego lub małżonki), nie mieści się w zakresie pojęcia niedopuszczalności egzekucji o charakterze podmiotowym. Wobec powyższego organ prawidłowo uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. za niezasadny.

Drugi z podniesionych zarzutów: niespełnienia przez tytuł wykonawczy z dnia [...] maja 2020r. nr [...] wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Sąd również ocenił jako nieuzasadniony. Tytuł ten zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w powołanym przepisie. Ponadto z zapisów znajdujących się w tytule wykonawczym wynika, iż klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny nadał w sposób prawidłowy. W skardze Zobowiązany podnosi, że składając skargę na ostateczne postanowienie wierzyciela, podnosząc nieistnienie obowiązku, załączył odcinek "W" książeczki nr [...] potwierdzający skuteczność wyrejestrowania odbiornika w dniu [...] sierpnia 2002r., co w konsekwencji spowodowało, iż wierzyciel przekazem pocztowym zwrócił Skarżącemu niezasadnie ściągniętą kwotę w wysokości [...] zł. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] były zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 i 10 u.p.e.a. a nie zarzut nieistnienia obowiązku określony w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy, na który Skarżący powołuje się na etapie skargi do Sądu. Niezależnie od powyższego zauważyć trzeba, że jak wynika z odpowiedzi na skargę organu, wyegzekwowane od Zobowiązanego kwoty zostały zwrócone przez wierzyciela jako nienależnie pobrane. Tym samym jak wynika z pisma [...] S.A. z dnia [...] grudnia 2020r. nr [...] wierzyciel uznał prowadzone postępowanie egzekucyjne za bezprzedmiotowe.

Wobec powyższego Sąd uznał, że zarówno postanowienie organu egzekucyjnego, jak i postanowienie organu odwoławczego zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W konsekwencji działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.