Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 854/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 6a, art. 92a ust. 1,art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 3 ust. 1, art. 15 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2014 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości S. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę dokumentów kierowanego przez M. W. (dalej kierowca) zespołu pojazdów składającego się z samochodu marki [...] (nr rej. [...]) oraz przyczepy marki [...] (nr rej. [...]) o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Podczas kontroli sporządzono protokół (nr [...]), w którym, stosownie do postanowień ustawy z dnia [...] września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2013 r., poz. 141 ze zm.; dalej: ustawa, ustawa o transporcie drogowym) stwierdzono:

wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego (lp. 13.1 zał. nr 1 do ustawy o transporcie drogowym);

nierejestrowanie za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (lp. 6.2.1 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym);

dopuszczenie do naruszenia przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i odpoczynku oraz aktywności kierowcy (lp. 16 zał. nr 2 do ustawy o transporcie drogowym).

Z zapisu załącznika do protokołu wynika ponadto, że: Na urządzeniu rejestrującym oraz karcie kierowcy nie było żadnych wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Kierowca poinformował kontrolującego, że po odbytej przerwie w miejscowości Krzywa dokonał samowolnej ingerencji w urządzenie rejestrujące, poprzez podłączenie pod impulsator umieszczony w skrzyni biegów magnesu neodymowego. Wyjaśnił, że wracając z toalety (do której wyszedł tuż po zatrzymaniu) wykorzystując chwilę nieuwagi kontrolujących zdjął go ze skrzyni biegów i wyrzucił. Po konsultacji telefonicznej ze swoim pracodawca kierowca zmienił jednak wersję zdarzeń informując, że nie dokonał żadnej ingerencji w urządzenie rejestrujące i był przekonany, że tachograf działa prawidłowo.

Kontrolujący sprawdzili raport zdarzeń tachografu i nie stwierdzili żadnej awarii. Dokonano również jazdy próbnej na terminal w Z. W. od godziny [...] do [...]; wszystkie czynności zostały przez tachograf zarejestrowane.

Kierowca odmówił podpisania protokołu kontroli, ponieważ nie zgadzał się z jego treścią. Jednocześnie słuchany do protokołu przesłuchania zeznał, że nie wie, dlaczego tachograf nie rejestrował stosownych wskazań. Również i ten protokół nie został przez niego podpisany. Ustalono, że podmiotem wykonującym przewóz był przedsiębiorca - występujący pod nazwą: M. S. – S. T. (dalej: skarżący, strona).

Postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. (nr [...]), adresowanym do skarżącego (podmiotu realizującego przedmiotowy przewóz), Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w związku z wykonywaniem transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wezwał jednocześnie stronę do:

- wyjaśnienia przyczyny nierejestrowania przez kierowcę za pomocą tachografu analogowego wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności i przebytej drogi;

- nadesłania dokumentów potwierdzających, że przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy umożliwiającą przestrzeganie przez kierowcę przepisów oraz odpowiednich szkoleń;

- nadesłania umowy zatrudnienia kierowcy wraz z zakresem jego obowiązków.

Strona odpowiedzi nie udzieliła. Nie skorzystała także z możliwości zapoznania się z aktami oraz wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. (nr [...]), Naczelnik Urzędu Celnego w L. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w kwocie [...] zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie pracy kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (lp. 6.2.1 ww. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).

W odwołaniu - strona, reprezentowana przez pełnomocnika - zarzuciła naruszenie:

- art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa, polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, że kierowca przyznał, iż dokonał ingerencji w urządzenie rejestrujące, w sytuacji gdy organ nie miał prawa zastąpić czynności przesłuchania w charakterze świadków (kontrolowanego i kontrolującego) nieweryfikowalnymi wpisami dokonanymi przez kontrolującego funkcjonariusza celnego;

- art. 84 § 1 kpa,. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność prawidłowego działania tachografu cyfrowego w przedmiotowym pojeździe w dniu kontroli. Strona podkreśliła, że organ pierwszej instancji nie posiada wiadomości specjalnych z zakresu pracy tachografów cyfrowych, tymczasem wykluczył możliwość awarii tego urządzenia na podstawie jazdy próbnej;

- art. 92b ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o transporcie drogowym, poprzez nałożenie na stronę kary, pomimo zaistnienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie.

Jednocześnie Strona zawnioskowała o przeprowadzić dodatkowe postępowanie, poprzez przeprowadzenie dowodów:

- z przesłuchania w charakterze świadka – kierowcy na okoliczność: czy, a jeśli tak, to z jakich przyczyn przedmiotowy tachograf w dniu kontroli działał nieprawidłowo oraz na okoliczność rzeczywistej treści oświadczeń składanych wobec funkcjonariusza Służby Celnej sporządzającego protokół z [...] maja 2014 r.;

- z przedłożonych dokumentów: zaświadczenia o ukończeniu przez kierowcę szkoleń "Czas pracy kierowców - teoria i praktyka" z [...] listopada 2012 r. oraz [...] listopada 2013 r.; umowy o pracę kierowcy z [...] grudnia 2003 r.; pouczenia kierowcy w przedmiocie najważniejszych naruszeń Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewodnika drogowego i uchylające dyrektywy Rady 96/26/WE;

- potwierdzenia zapoznania się przez kierowcę z treścią obwieszczenia nr 2/2012 w przedmiocie zakazu stosowania niedozwolonych urządzeń dodatkowych wpływających na niewłaściwe funkcjonowanie tachografu;

- regulaminu pracy z [...] września 2012 r.

- regulaminu wynagradzania z [...] grudnia 2012 r.

Na okoliczność zaistnienia przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Po rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że decyzja organu pierwszej instancji jest zasadna i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, którego ocena była wprawdzie swobodna (stosownie do art. 80 kpa), ale w żadnym razie dowolna.

Wskazano, że stosownie do lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, karę [...] zł wymierza się za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie pracy kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Natomiast ze sporządzonego protokołu oraz z załączonych do niego dokumentów (m.in. raportu danych tachografu) wynika, że tachograf nie rejestrował wskazanych parametrów, wobec czego nie było i nie ma potrzeby przesłuchiwania kierowcy na okoliczność, czy urządzenie to działało w dniu kontroli, z jakich powodów tachograf nie działał, ponieważ kierowca w chwili kontroli zeznał do protokołu przesłuchania, że tego nie wie. Wprawdzie odmówił podpisania protokołu, ale nie złożył żadnych zastrzeżeń, które w jakikolwiek sposób merytorycznie podważały te fakty.

Podniesiono w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006", przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21, dalej: rozporządzenie Rady nr 3821/85) oraz przepisów rozdziału II ww. aktu prawnego. Przedsiębiorstwo to wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II tego rozporządzenia. Natomiast stosownie do art. 10 ust. 3 tego rozporządzenia, przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się jego kierowcy, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim.

Powołując sie na orzecznictwo administracyjne wskazano, że ta odpowiedzialność administracyjna ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem. Wystarczającą przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej jest zatem stwierdzenie wystąpienia określonego naruszenia, a odpowiedzialność podmiotu zbliżona jest do odpowiedzialności ponoszonej na zasadzie ryzyka

Podniesiono, że nie ma charakteru nieograniczonego, ponieważ przepisy przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary w art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Jednak wykazanie okoliczność wskazanych w tych przepisach ciąży na przedsiębiorcy, nie jest obowiązkiem organu prowadzącego w tym zakresie z postępowania z urzędu.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie nakłada sie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymagań przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

właściwą organizacje i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (W E) nr 561/2006, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, c) umowy europejskiej (AElR);

prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Podkreślano w uzasadnieniu, że z treści tego przepisu wynika, że nie znajduje on zastosowania do naruszeń związanych z obsługa i użytkowaniem urządzeń rejestrujących. Może natomiast być wykorzystany w tych sprawach administracyjnych, w których doszło do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdu, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Dlatego zarzut skarżącego o jego nie zastosowaniu jest bezzasadny, podobnie jak przedłożone dowody na okoliczność zaistnienia wskazanych w nim przesłanek.

Dalej podkreślono, że w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt nierejestrowania przez tachograf określonych danych. Nie stwierdzono przy tym, aby uległ on awarii, o czym zaświadcza zarówno raport zdarzeń tachografu jak i jazda próbna przeprowadzona przez funkcjonariuszy, która potwierdziła sprawność ww. urządzenia. Ponadto wspomniane urządzenie posiadało w ważne badanie techniczne. Natomiast stosownie do art. 15 ust. 6 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 wynika, że urządzenie rejestrujące powinno być tak skonstruowane, aby bez otwierania obudowy możliwe było sprawdzenie, że dokonywana jest rejestracja danych. Podniesiono, że pośrednio o sprawności tachografu może świadczyć także fakt, że skarżący nie nadesłał żadnej informacji dotyczącej ponowienia legalizacji. Tymczasem w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 11 lutego 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych (Dz. U. Nr 33, poz. 295), sprawdzania urządzenia rejestracyjnego zainstalowanego w pojeździe zarejestrowanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w ust. 3 lit. b rozdział VI załącznika nr I do ww. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 wykonuje się nie rzadziej niż co 24 miesiące, licząc od daty podanej na tabliczce pomiarowej, o ile wcześniej nie nastąpi uszkodzenie urządzenia rejestrującego.

Podniesiono, w uzasadnieniu, że to, że nie są znane jasne przyczyny, z powodu których tachograf zainstalowany w pojeździe nie rejestrował danych, nie zwalnia skarżącego z odpowiedzialności administracyjnej. Nie zobowiązuje także organów do ustalania przyczyn braku zapisu, stąd nie było potrzeby powoływania przez organ w sprawie biegłego. Skoro zdaniem strony zaistniała sytuacja, która wymagałby takiej opinii - mógł się o nią zwrócić we własnym zakresie skarżący, to on bowiem powinna udowodnić, że wbrew ustaleniom kontrolujących, urządzenie było niesprawne, pomimo, że nie odnotowało faktu awarii, a ponadto "nagle zadziałało" przy dokonywaniu jazdy próbnej. Podkreślono, że sam brak dokonania zapisu jest wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, ponieważ odpowiedzialność przewoźnika nie jest oparta na zasadzie winy, a więc odpowiada on także za skutki ewentualnej niestaranności kierowcy czy przypadku.

Skarżący nie wskazał w tym zakresie okoliczności uzasadniających, stosowanie do art. 92c ust. 1 ustawy, tj. możliwość zwolnienia się z tej odpowiedzialności.

Zgodnie z powyższym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Powołując sie na orzecznictwo administracyjne wskazano, że nie można uznać za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność podmiotu wykonującego transport drogowy brak możliwości kontroli kierowcy w czasie, gdy wykonuje transport drogowy. Wykonywanie przewozu przez kierowcę najczęściej odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, co jednak nie może oznaczać zwolnienia go z odpowiedzialności za naruszenia, których dopuszcza się kierowca. Natomiast zaistnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy powinien udowodnić on sam, ponieważ wywodzi skutki prawne z nich wynikające. Czyli na stronie ciążył obowiązek przedłożenia dowodów na okoliczności objęte hipotezą omawianego przepisu, z których wynikałoby, że nie miała ona wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń czy okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

Zadaniem organu, w sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący był bezradny w skutecznym egzekwowaniu obowiązków pracowniczych, to bezradność ta nie może żadną miarą stanowić przesłanki, że ziściły się wyjątkowe zdarzenia i okoliczności niedające się przewidzieć, a tym samym zwalniające skarżącego od odpowiedzialności. Ponadto poza deklaracją, że dokonuje permanentnej wewnętrznej kontroli swoich kierowców, a wszelkie naruszenia podlegają karom porządkowym, o których mowa w art. 108 kodeksu pracy, to jednak w żaden inny sposób tego skarżący nie udowodnił.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, domagając się uchylenia w całości decyzji Dyrektora Izby Celnej .

W skardze strona zarzuciła organowi naruszenie:

1) art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego błędną wykładnię. Podkreśliła, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć, a dodatkowo organ nie wykazał, by kierowca dokonał ingerencji w działalnie urządzenia rejestrującego. W ocenie Skarżącego, nie sposób przy tym rozpatrywać art. 92c ust. 1 pkt 1 w oderwaniu od analizy okoliczności opisanych w art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy, tzn. od kwestii organizowania pracy kierowców i stosowanych zasad wynagradzania. Ponadto w ocenie skarżącego organ winien zadać sobie pytanie, czy przewoźnik mógł jeszcze podjąć jakieś działania zapobiegające naruszeniu w odniesieniu do wykonywanego [...] maja 2014 r. przewozu.

Skarżący wskazał, że:

- przeszkolił kierowcę w zakresie przestrzegania norm czasu pracy i na bieżąco nadzorował jego czas pracy, a ponadto kierowca ten nigdy nie popełni żadnych naruszeń. Dowodem na to są; pouczenie kierowcy w przedmiocie najważniejszych naruszeń rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewodnika drogowego i uchylające dyrektywy Rady 96/26/WE; zaświadczenie o ukończeniu przez kierowcę szkoleń "Czas pracy kierowców - teoria i praktyka" z [...] listopada 2012 r. oraz [...] listopada 2013 r.;

- ustanowił zasady wynagradzania, które nie uzależniają wynagrodzenia od ilości przejechanych kilometrów - na co dowodem jest umowa o pracę zawarta z kierowcą z [...] grudnia 2003 r.;

- zakazał stosowania niedozwolonych urządzeń wpływających na pracę urządzeń rejestrujących (tachografów), co potwierdza obwieszczenie nr 2/2012 w przedmiocie zakazu stosowania niedozwolonych urządzeń dodatkowych wpływających na niewłaściwe funkcjonowanie tachografu;

- tak zorganizował przewóz, by kierowca miał odpowiednią ilość czasu do jego wykonania.

Strona wyjaśniła, że do nadzorowania czasu pracy kierowców posiada program 4Trans i dokonuje w tym zakresie permanentnej wewnętrznej kontroli, także systemem GPS. Po każdym wykonanym transporcie - raz na tydzień lub raz na dwa tygodnie, kierowca ma obowiązek przedłożyć kartę z tachografu cyfrowego, która jest sczytywana, a następnie dokonywana jest weryfikacja. Każdy kierowca jest przy tym indywidualnie pouczany i dyscyplinowany, a w przypadku naruszeń natychmiast stosowana jest kara dyscyplinarna. Wszyscy kierowcy przechodzą w grudniu każdego roku szkolenie w zakresie wszystkich istotnych aspektów związanych z czasem pracy kierowców. Tym samym wszelkie stwierdzone nieprawidłowości wynikają wyłącznie z winy kierowcy.

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 Kpa, polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, że kierowca przyznał się do dokonania ingerencji w urządzenie rejestrujące, w sytuacji gdy organ nie miał prawa zastąpić czynności przesłuchania w charakterze świadków (kontrolowanego i kontrolującego) nieweryfikowalnymi wpisami dokonanymi przez kontrolującego funkcjonariusza celnego. Strona podniosła, że ustalenia organu pozostają w sprzeczności ze stanowiskiem kierowcy odnotowanym w protokole, który odmówił jego podpisania z tego względu, że nie zgadzał się z jego treścią, tj. nie ingerował w pracę tachografu. Zdaniem Strony organ był zobligowany do wyjaśnienia tych sprzeczności, przede wszystkim poprzez przeprowadzenie stosownych przesłuchań;

3) art. 7, 78 § 1 i 2 oraz art. 84 § 1 Kpa, polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z: przesłuchania w charakterze świadka kierowcy na okoliczność, czy ingerował w działalność tachografu, a jeśli tak - czy miało to miejsce za wiedzą i przyzwoleniem skarżącego, a także czy kierowca miał możliwość terminowego zrealizowania wykonywanego w momencie kontroli zlecenia transportowego bez naruszania obowiązujących norm czasu pracy, a także jaka była przyczyna nierejestrowania przez tachograf aktywności; z opinii biegłego na okoliczność prawidłowego działania tachografu cyfrowego w przedmiotowym pojeździe w dniu kontroli. Jednocześnie skarżący wskazał, że w sytuacji, gdyby sam dostarczył taką opinię miałoby to jedynie charakter dokumentu prywatnego. Podkreślono, że fakt istnienia ważnego badania okresowego tachografu nie wyklucza możliwości powstania awarii.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."),sady te sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.

W ocenie Sądu, wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja nie chybia obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Przede wszystkim godzi się zauważyć, że organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę wydanych rozstrzygnięć.

Nie budzi wątpliwości w sprawie, że skarżący - będący adresat zaskarżonej decyzji - był podmiotem wykonującym przewozy drogowe w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2013 r. poz. 1414, ze zm., dalej też: ustaw; ustawa o transporcie drogowym). Zgodnie z art. 4 pkt 6a tej ustawy, przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE. L. 2006. 102. 1), zwane dalej: rozporządzeniem (WE) nr 561/2006.

Natomiast zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 ustawy).

Z kolei, zgodnie z art. 4 ustawy pkt 22 ustawy, użyte w ustawie określenia: obowiązki lub warunki przewozu drogowego – oznaczają obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz min.: rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE. L. 1985. 370. 8; dalej rozporządzenie(EWG) nr 3821/85); rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

Zgodnie z art. 3 ust.1 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Pojazdy o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, oraz pojazdy, które wyłączono z zakresu stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, ale które nie są już wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, muszą spełniać ten wymóg do dnia 31 grudnia 2007 r. Stosownie do art. 13 tego rozporządzenia, pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z załącznikiem IB. Z kolei, zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

Przepisy powyższego rozporządzenia wskazują, że pojazd winien być wyposażony w stosowne urządzenie rejestrujące, że prowadzenie przez kierowcę pojazdu w danym dniu generuje wobec niego obowiązek używania w tym dniu wykresówek wraz z koniecznością rejestracji na niej swej aktywności.

Natomiast, stosownie do lp. 6.2.1 zał. nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrowego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, zagrożone jest kara pieniężną w kwocie 5.000 zł.

Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, wystarczającą przesłanką ukarania jest, by stwierdzone zostało, że tachograf nie rejestrował wskazanych wyżej parametrów. W sprawie urządzenie rejestrujące nie rejestrowało określonych danych, czego skarżący w skardze nie neguje. Wynika to także zarówno z protokołu kontroli oraz z załączonych do niego dokumentów (m.in. raportu danych tachografu). W tym stanie rzeczy nie było potrzeby przesłuchiwania kierowcy na okoliczność, czy urządzenie to działało w dniu kontroli i z jakich przyczyn tachograf nie działał. Wystarczył niekwestionowany fakt, że tachograf nie rejestrował wymaganych parametrów.

Wskazać należy, że kierowca zeznał w chwili kontroli do protokołu przesłuchania, że tego, dlaczego tachograf nie działa, nie wie. Odmówił wprawdzie podpisania wskazanego dokumentu, ale nie złożył żadnych zastrzeżeń, które w jakikolwiek sposób merytorycznie podważałyby ten fakt (nie działania urządzenia). Podzielić należy stanowisko, że odmowa podpisania protokołu bez jednoczesnego wniesienia własnych uwag ze strony danej osoby, wywiera ten skutek, że dla oceny stanu faktycznego miarodajne są ustalenia stwierdzone w protokole (zob. wyrok WSA w Warszawie z 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 702/14).

Wystąpiło wiec w sprawie naruszenia warunków przewozu drogowego zagrożone kara pieniężną, obciążającą przedsiębiorcę. Idzie w sprawie o naruszenie nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrowego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (Lp. 6.21. załącznika nr 3 do ustawy).

Nie uzasadnione są w tej sytuacji zarzuty skargi, nie zgromadzenia materiału dowodowego i nie wyjaśnienia okoliczności, odnośnie nie wykazania, że kierowca ingerował w prace tego urządzenia.

Podkreślić należy w tym miejscu, co znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie, że odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem. Dlatego wystarczającą przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej jest stwierdzenie wystąpienia określonego naruszenia, a odpowiedzialność podmiotu zbliżona jest do odpowiedzialności ponoszonej na zasadzie ryzyka (zob. min.: wyrok WSA w Gliwicach z 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/G1 1230/13; wyrok NSA z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1257/06).

Pozostaje kwestia możliwość odstąpienia od nałożenia kary, przewidziana w art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 92b ust. 1, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Jak wynika z powyższego, wyłączenie to ma zastosowanie w sprawach w których doszło do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdu, wymaganych przerwach i okresach Z takimi naruszeniami nie mamy jednak do czynienia w omawianym przypadku. Natomiast przepis ten nie znajduje zastosowania do naruszeń związanych z nie funkcjonowaniem urządzeń rejestrujących. Tak wiec, przedłożone przez skrzącego dowody na okoliczność zaistnienia przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, jak i podniesione w tym zakresie zarzuty, nie mogą być wzięte pod uwagę.

Stosownie natomiast do art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Mając na uwadze obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów ustawy w zakresie transportu drogowego, jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów w trakcie przewozu, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 ustawy, powinna być wykazana przez przewoźnika, przy uwzględnieniu kryterium odpowiednio wysokiej staranności. Wykazanie więc w sprawie okoliczności, zdarzeń, o których mowa w tych przepisach, ciąży na skarżącym jako przedsiębiorcy, nie jest obowiązkiem organu prowadzenie w tym zakresie z urzędu postępowania. Nie uzasadnione są więc zarzuty skargi, iż organy celne nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania wyjaśniającego z urzędu, w zakresie dlaczego tachograf nie działał.

Za taką nieprzewidzianą okolicznością w sprawie, mającą wpływ na powstanie naruszenia (nierejestrowania przez tachograf danych), nie można uznać, jak wynika z akt sprawy, awarii tachografu.

Świadczy o tym sporządzony przez funkcjonariuszy celnych raport zdarzeń tachografu jak i przeprowadzona przez nich jazda próbna. Jak już wskazano, stosownie do art. 15 ust. 6 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, urządzenie rejestrujące powinno być tak skonstruowane, aby bez otwierania obudowy możliwe było sprawdzenie, że dokonywana jest rejestracja danych. W czasie przez rozpoczęciem przejazdu jak i w trackie przerw w jego wykonywaniu można więc oceniać czy przedmiotowe urządzenie jest sprawne. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, kierowca nie sygnalizował jego niesprawności. Również znajdujący się w aktach raport czynności, zdarzeń tachografu nie wskazuje na zaistnienie takiej sytuacji. Natomiast ustalenia poczynione podczas jazdy próbnej na terminal dokonanej w trakcie kontroli wskazują, że tachograf zarejestrował wszystkie czynności. Powyższe niewątpliwie przemawia – jak przyjęły organy celne - o sprawności tachografu.

Skarżąca nie przedstawił dowodów, które mogłyby obalić wiarygodność tych wskazanych ustaleń. Podnosi jedynie, że nieznane są przyczyny niesprawności urządzenie, że w zakresie ustalenia przyczyn tego zdarzenia organ celny nie przeprowadziła należytego postępowania wyjaśniającego.

Jak już wskazano, niezasadne jest przerzucanie ciężaru dowodowego (min. w zakresie powołania biegłego) na organ, to na przedsiębiorcy, a nie na organie spoczywa ciężar dowodu wskazującego na zaistnienie bądź to przesłanki polegającej na braku wpływu na powstanie naruszenia, bądź to, iż stwierdzone naruszenie nastąpiło w skutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W tej sytuacji podniesione w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

W konsekwencji nie można uznać, jak chce skarżący, że w sprawie wystąpiły zdarzenia, czy okoliczności, których nie mógł przewidzieć, a które uwalniają od odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcę. Za taką, nie dającą się przewidzieć sytuacją o której mowa w art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie można uznać w świetle wskazanych okoliczności, awarii urządzenia rejestrującego dane. W tej sytuacji, jak to wskazał organ celny, podnoszona kwestia, że nie wyjaśniono jednoznacznie czy kierowca ingerował w przedmiotowe, nie zwalnia skarżącego z odpowiedzialności administracyjnej.

Podnieć należy, że powyższy przepis (art. 92c ust. 1) został powołany przez skarżącego dopiero na etapie skargi, wcześniej bowiem - w odwołaniu - wywodziła on, że zastosowanie znajduje art. 92b ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, który - jak to wskazano wyżej - nie dotyczy przedmiotowej sprawy.

W tym zakresie wskazać należy za organem, że pomimo podnoszenia przez skarżącego, że dokonuje permanentnej, systematycznej wewnętrznej kontroli swoich kierowców, korzysta z odpowiedniego programu komputerowego, systemu GPS, a wszelkie naruszenia podlegają karom dyscyplinarnym, to jednak w żaden inny sposób tego nie udowodnił. Przedstawione zaś dowody nie obrazują realizacji przewozów i ich organizacji przez przedsiębiorcę, w tym organizacji pracy kierowców, by usługi transportowe były wykonywane tak, aby pozwoliły na "wychwytywanie" niesprawności urządzenia rejestrującego. Skarżący nie przedstawił dowodów, że to urządzenie było niesprawne, pomimo nie odnotowania w zapisach tachografu i podczas kontroli faktu awarii, w sytuacji, gdy podczas dokonywania jazdy próbnej nagle zadziałało.

Z tych wszystkich względów, wbrew podniesionym zarzutom, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga – jako nie zasługująca na uwzględnienie – podlega oddaleniu.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.