Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 478/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 25 ust. 1, art. 35, art. 28 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 344 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A.M. jest decyzja Wojewody [...] (dalej zwany też Wojewodą) z dnia [...] marca 2019 r., znak [...], wydana w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego pod adresem [...].

Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia 11 października 2018 r., P.M. zwrócił się do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania A.M. z domu znajdującego się w [...], ponieważ nie mieszka on pod wskazanym adresem. Wójt Gminy [...] po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], orzekł o wymeldowaniu A.M. Wyjaśniono w decyzji, iż właścicielem domu o adresie [...], do dnia 16 października 2018 r., był P.M., który sprzedał ten dom W.S. i D.S. Podczas rozprawy w dnia 27 grudnia 2018 r., reprezentująca A.M. pełnomocnik Z.Ł. wyznała, że A.M. nie mieszka [...] od 2 lat, a pod tym adresem nie ma rzeczy stanowiących jego własność. Obecnie A.M. mieszka w [...] w mieszkaniu, które wynajmuje na ul. [...]. Jest właścicielem niezabudowanej działki, którą ma zamiar sprzedać i za uzyskane pieniądze ma zamiar kupić mieszkanie. Podczas rozprawy 27 grudnia 2018 r. nowi właściciele domu w [...] stanowczo zażądali wymeldowania A.M. D.S. zeznał, że pan A.M. nie mieszka od 2 lat w [...]. Dom został kupiony bez rzeczy, które byłyby własnością wyżej wymienionego. Z uwagi na zgodność zeznań stron, a także w związku ze stanowiskiem stron o braku konieczności dokonania oględzin lokalu, Organ odstąpił od przeprowadzenia tego dowodu. W decyzji przytoczono przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Poczynione przez Wójta ustalenia wskazują w sprawie, że A.M. trwale opuścił miejsce zameldowania nie dopełniając ustawowego obowiązku.

Odwołanie od decyzji Organu I instancji do Wojewody wniósł A.M. W odwołaniu podkreślił, że domu nie opuścił dobrowolnie, gdyż został zmuszony przez brata Piotra, który wszczynał ciągłe awantury. Odwołujący się zgłosił przemoc na Policji, jednakże swój wniosek wycofał. Natomiast w 2016 r. prosił Wójta o pomoc załatwieniu mieszkania, jednakże obietnica tego Organu nie została dochowana.

Wojewoda po rozpoznaniu odwołania A.M. decyzją z dnia [...] marca 2019 r., utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o wymeldowania A.M. z miejsca pobytu stałego. Przytoczono w treści tej decyzji art. 35 oraz art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że właścicielem nieruchomości działki o nr 1188/3, z postawionym na niej budynkiem mieszkalnym pod adresem [...], był P.M. Działka ta podzieliła się na dwie kolejne działki. Po tym podziale właścicielem nieruchomości obejmującej działkę i budynek mieszkalny był P.M. W.S. i D.S. w dniu 16 października 2018 r. kupili od P.M. nieruchomość obejmującą działkę o nr 1188/19 wraz z budynkiem mieszkalnym pod adresem [...]. Sąd Rejonowy w [...] przyznał na własność działkę o nr 1188/3 wraz ze stojącym na nim budynkiem mieszkalnym P.M. P.M. pismem z dnia 20 lipca 2016 r. wezwał brata A.M. do opuszczenia budynku. W miesiącu wrześniu lub październiku 2016 r., A.M. opuścił budynek pod adresem [...] i po powrocie z [...] został przyjęty do Szpitala w [...], gdzie kontynuował leczenie. Po opuszczeniu szpitala nie mógł wejść do budynku pod adresem [...], ponieważ zamki w drzwiach były wymienione. Zamieszkał w wynajętym lokalu przy ulicy [...] w [...], który stał się jego centrum życiowym. W tym budynku A.M. prowadzi codzienne życie, tam nocuje spędza wolny czas i tam odbiera korespondencję. Zebrane w sprawie dowody wzajemnie się dopełniają, zatem nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że od 2016 r., A.M. nie mieszka w budynku pod adresem [...] i od tego czasu jego centrum życiowym związanym z zaspokajaniem podstawowych potrzeb osobistych i majątkowych jest lokal przy ulicy [...] w [...]. Odnosząc się do zarzutu przymusowego opuszczenia budynku, Organ odwoławczy podkreślił, że strona nie skorzystała we właściwym czasie z możliwości złożenia powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. Natomiast nowi właściciele tego budynku nie życzą sobie jego obecności. Ewentualne pozostawienie rzeczy przez odwołującego się w budynku nie świadczyłoby wcale o jego zamieszkiwaniu w nim. Fakt, że kupujący przedmiotowy budynek wiedzieli o zameldowaniu A.M. w nim nie wyklucza wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Powrót A.M. do budynku pod adresem [...] jest niemożliwy bowiem nie ma żadnego prawa podmiotowego do tego budynku. Poza tym, jest rzeczą logiczną i zrozumiałą, że nowi właściciele budynku nie życzą sobie obecności wymeldowanego w swoim domu. Odmowa wymeldowania nie może opierać na tym, że kiedyś osoba mieszkała w tym budynku. Utrata meldunku nie pociąga za sobą utraty jakichkolwiek praw przysługujących odwołującemu. Dodano, że gdy A.M. powróci do budynku mieszkalnego pod adresem [...] i tam zamieszka, to wtedy będzie miał prawo i obowiązek zameldować się pod w/w adresem w drodze czynności materialno-technicznej poprzez wypełnienie i podpisanie właściwego formularza meldunkowego.

Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], do WSA złożył A.M. Nie precyzując kierunku jej weryfikacji wskazał, że nie jest prawdą jakoby dobrowolnie opuścił dom pod adresem [...]. Został do tego zmuszony przez brata, który mu groził. Wyjaśnił, że jest inwalidą I grupy, obecnie wynajmuje mieszkanie, a wszystkie jego rzeczy osobiste pozostały pod adresem z którego został wymeldowany. Podczas jego pobytu w sanatorium brat "wyrzucił je w pole". W jego ocenie został pokrzywdzony podczas przeprowadzonego postępowania o dział spadku (sygn. Ns 680/14). Wówczas nie wyraził zgody na służebność osobistą dożywotniego mieszkania, gdyż brat groził mu pozbawieniem życia. W toku tego postępowania wnioskował o przyznanie mu domu na własność, z uwagi na fakt, że jest inwalidą I stopnia, a także dlatego, że podczas ciężkiej choroby ojca tylko ona sprawował nad nim opiekę.

Skarżący wyjaśnił, że ubiega się o przydział mieszkania socjalnego, a Wójt obiecał mu pomoc. Tymczasem jego wniosek od 2 lat czeka w Urzędzie Miasta na rozpoznanie. Aktualnie nie posiada meldunku. W jego ocenie organy celowo nie poinformowały go o rocznym terminie na wytoczenie powództwa posesoryjnego (o terminie tym dowiedział się dopiero z uzasadnienia decyzji Wojewody). Został wymeldowany mimo, że nie opuścił domu dobrowolnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga jako zupełnie niezasadna została przez Sąd oddalona w całości.

Na wstępie Sąd obowiązany jest wyjaśnić stronom postępowania, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Przedmiotem skargi A.M. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego z budynku mieszkalnego pod adresem [...]. Podstawą materialnoprawną tej decyzji był art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2018 r. poz. 1382 ze zm.; zwana dalej u.l.). Stan faktyczny sprawy został przez Organy obu instancji ustalony w sposób zgodny z regułami dochodzenia do prawdy obiektywnej, a zatem pozwalał na zastosowanie wobec skarżącego przepisów o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego. Nie wymagał też od Sądu uzupełnienia na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.

Według treści art. 35 ust. 1 u.l. organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest według art. 25 ust. 1 w/w ustawy zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Z uwagi na przedmiot sprawy wyjaśnić przyjdzie, iż zameldowanie na pobyt stały, należy do instytucji prawa administracyjnego i de lege lata nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Ma ono wyłącznie charakter rejestracyjny, potwierdzający fakt pobytu w nim konkretnej osoby, co powoduje, że czynność zameldowania nie tworzy ani nie potwierdza istnienia jakiegoś prawa do tego lokalu (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 1973/10, Lex nr 1112023). Wynika to z faktu, że ewidencja ludności ma jedynie na celu odzwierciedlenie stanu faktycznego miejsca pobytu osoby. Jej ewidencyjno-rejestrowy charakter służy organom państwa do zbierania informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób przebywających na jego terytorium. Wykonanie obowiązku meldunkowego nie ma w zasadzie nic wspólnego z tytułem prawnym legitymującym do przebywania w lokalu. Spory na tle majątku regulowane są przepisami prawa cywilnego i z tej przyczyny podlegają kognicji sądów powszechnych, nie zaś organów administracji publicznej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, iż przesłanką wymeldowania danej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Przez "opuszczenie miejsca pobytu" rozumie się przy tym takie opuszczenie, które ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z bezprawnego działania innych osób. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych. Ponadto o takiej trwałości można mówić także wtedy, gdy zainteresowana osoba nie ma zamiaru powrotu do miejsca swojego zameldowania (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 lipca 2014 r., o sygn. akt II SA/Sz 298/14). Uznać także wypada, że jeżeli osoba zameldowana na pobyt stały zostaje usunięta z lokalu nawet wbrew jej woli, ale jednocześnie w innym lokalu faktycznie mieszka i koncentruje w nim swoje sprawy życiowe, to w takiej sytuacji odmowa wymeldowania oznaczałaby w rzeczywistości utrzymywanie fikcji, podważającej tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności, co oczywiście nie jest stanem pożądanym (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2014 r., o sygn. akt II SA/Rz 384/14, LEX nr 1498229, z dnia 9 stycznia 2015 r. o sygn. akt II SA/Rz 1000/14, CBOSA).

Opisane przesłanki wymeldowania zostały w niniejszej sprawie wypełnione. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę A.M. bardzo szczegółowo i merytorycznie odnosi się do wyrażonych w skardze zarzutów. Ponieważ stanowisko Wojewody jest zgodne z prawem oraz ustalonym w sprawie stanem faktycznym, to wymaga zaakceptowania w całości przez Sąd administracyjny.

Za w/w Organem powtórzyć należy, iż skarżący nie może twierdzić, iż do opuszczenia budynku został zmuszony przez P.M. albowiem nie skorzystał z możliwości wniesienia powództwa o przywrócenie naruszonego stanu posiadania dotychczasowego miejsca zameldowania znajdującego się w budynku. W chwili wydawania decyzji określony w przepisach K.c. termin na złożenie powództwa posesoryjnego bezpowrotnie minął. Skarżący nie może też skutecznie powoływać się z na nieznajomość przepisów K.c. i wywodzić z tego nielegalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zdaniem WSA, nie można łączyć z sobą nieznajomość przepisów prawa, w tym prawa cywilnego, z oceną legalności decyzji wojewody o wymeldowaniu. Przewidziany w art. 344 § 2 K.c. roczny termin na złożenie powództwa posesoryjnego, jest terminem na tyle długim, że strona miała wystarczające możliwości, aby dowiedzieć się o nim, np. z internetu, czy z punktów bezpłatnej pomocy prawnej.

Wymaga tu podkreślenia, że strona nie tylko nie skorzystała z powództwa posesoryjnego, ale także nie zawiadomiła organów ścigania o podnoszonych przez nią okolicznościach przymusowego opuszczenia w lokalu. Dlatego też organy zasadnie przyznały w swych decyzjach, że wysuwane przez stronę okoliczności opuszczenia lokalu nie miały znaczenia dla kwestii niezrealizowania obowiązku meldunkowego polegającego na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego. W rezultacie, Wojewoda miał pełne podstawy do uznania dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego.

Słusznie też podkreśla Wojewoda, że pozostawianie rzeczy osobistych w domu w należącym obecnie do Państwa S. nie oznacza, że skarżący nie opuścił budynku i nadal w nim zamieszkuje. Natomiast brak lokalu mieszkalnego w świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności, nie stanowi przeszkody do wymeldowania z miejsca pobytu stałego, które zostało w sposób oczywiście trwały opuszczone przez osobę fizyczną. Kapitalne znaczenie ma w niniejszej sprawie także i to, że budynek należy w chwili obecnej do osób, które nie wyrażają zgody na pobyt skarżącego. Poruszana przez skarżącego kwestia niskich dochodów czy przydziału lokalu socjalnego dla stosowania przepisów ustawy o ewidencji ludności nie miała jakiegokolwiek znaczenia, stąd oparte na tych okolicznościach zarzuty należało uznać za oczywiście bezzasadne, gdyż nie pozostają w związku z przedmiotem postępowania.

Podkreślić na koniec przyjdzie, iż Organy administracji nie mogą tolerować fikcji prawnej, której trwaniem zainteresowany jest skarżący, wyrażając zgodę na istnienie stanu ewidencyjnego niezgodnego z rzeczywistością.

Sąd kontrolując zaskarżone decyzje administracyjne poza granicami zgłoszonych zarzutów nie dopatrzył się w nich jakikolwiek naruszeń prawa, które mogłyby wpłynąć na wynik postępowania sądowego – art. 134 § 1 P.p.s.a. Decyzja Wojewody jako w pełni legalna powinna pozostać w obrocie prawnym.

Z tych powodów skarga A.M. została przez Sąd oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.