Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 915/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6201 Prawo wykonywania zawodu lekarza, aptekarza pielęgniarki, położnej
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Rada Pielęgniarek i Położnych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i 2 pkt 3 lit.a, art. 11 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 57 poz 602
law: Ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz /spr./ Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1426/06 w sprawie ze skargi D. B. na uchwałę Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia prawa wykonywania zawodu pielęgniarki oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

II OSK 915/09 U z a s a d n i e n i e

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1426/06 po rozpoznaniu skargi D. B. na uchwałę Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych w Warszawie z dnia [...] czerwca 2006 r. uchylającą uchwałę Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Ł. z dnia [...] kwietnia 2006 r. oraz utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Ł. z dnia [...] lutego 2006 r. w sprawie odmowy stwierdzenia prawa wykonywania zawodu pielęgniarki i odmowy wpisu do rejestru pielęgniarek - uchylił zaskarżoną uchwałę w części utrzymującej w mocy uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Ł. z dnia [...] lutego 2006 r. oraz uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Ł. z dnia [...] lutego 2006 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że orzeczenie o odmowie uwzględnienia wniosku D. B. w sprawie uprawnień zawodowych jest motywowane tym, iż studia ukończone przez nią były niezgodne ze standardami nauczania obowiązującymi nie tylko w dniu ukończenia studiów, ale także w dniu ich rozpoczęcia. W dniu rozpoczęcia studiów przez skarżącą obowiązywały standardy nauczania określone w uchwale Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, które przewidywały 5-letnie studia obejmujące 3.500 godzin kształcenia oraz 1120 godzin praktyki przy czym uchwała ta nie przewidywała zmniejszenia godzin w systemie studiów zaocznych. W dniu ukończenia studiów obowiązywały natomiast standardy określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r., które przewidywały studia 5-letnie i 6100 godzin. D. B. ukończyła natomiast studia, które trwały 4 lata i obejmowały 1357 godzin, co oznacza, że nie spełniają one standardów kształcenia obowiązujących w przepisach i nie mogą być podstawą do przyznania prawa wykonywania zawodu.

Skargę na powyższą uchwałę Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych z dnia [...] czerwca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. B. zarzucając niewłaściwe zastosowanie przez organ przepisów stanowiących podstawę orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga jest zasadna.

Uzasadniając takie stanowisko Sąd wskazał, że zawód pielęgniarki i położnej, stosownie do brzmienia art. 11 ust. 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej może wykonywać osoba posiadająca prawo do wykonywania zawodu stwierdzone przez okręgową radę pielęgniarek i położnych, która w myśl art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych stwierdza prawo wykonywania zawodu, zaś stosownie do art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych Prezydium działa w imieniu rady w związku z uchwałą z dnia 12 października 2004 r. Nr 177/IV Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Łodzi zawierającą upoważnienie dla Prezydium do działania w imieniu rady w określonych sprawach.

Przepis art. 11 ust. 2 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, stanowiący materialno-prawną podstawę zaskarżonej uchwały określa warunki, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o stwierdzenie prawa do wykonywania zawodu pielęgniarki i jest to m. in. posiadanie dyplomu ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej.

Skarżąca ukończyła studia w zakresie pielęgniarstwa na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi i legitymuje się stosownym dyplomem, natomiast organy wydając rozstrzygnięcie o odmowie uwzględnienia wniosku o stwierdzenie uprawnień zawodowych zakwestionowały fakt ukończenia przez skarżącą szkoły pielęgniarskiej w rozumieniu ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej. Stanowisko kwestionujące dyplom ukończenia wyższej uczelni zaskarżoną uchwałą w ocenie Sądu nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach. Z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej wynika wprost, iż pielęgniarka uzyskuje kwalifikacje zawodowe po ukończeniu szkoły pielęgniarskiej, którą w rozumieniu ustawy jest m. in. wyższa szkoła prowadząca kształcenie w formie studiów magisterskich jednolitych lub uzupełniających. Określenie w ustawie minimalnego czasu trwania i ilości godzin kształcenia na studiach wyższych zawodowych, a więc nie magisterskich, jakie ukończyła skarżąca, nie daje uprawnień samorządowi pielęgniarskiemu do kontroli przestrzegania przez poszczególne uczelnie prawidłowości wymogów ustawy. Jedynym uprawnionym w tym zakresie organem jest Krajowa Rada Akredytacyjna Szkolnictwa Medycznego. Przedstawienie więc przez skarżącą dyplomu ukończenia jednolitych studiów magisterskich na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi i uzyskanie tytułu magistra pielęgniarstwa oznacza, iż spełniła ona wymóg określony w art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, co powoduje, że brak było podstaw do podjęcia uchwały o odmowie stwierdzenia prawa wykonywania zawodu. Uchwałę z dnia [...] kwietnia 2006 r. Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Ł. należało wyeliminować poprzez stwierdzenie jej nieważności z uwagi na podjęcie z rażącym naruszeniem przepisów o właściwości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w części orzekającej o uchyleniu zaskarżonej uchwały oraz uchwały utrzymanej nią w mocy wniosła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych reprezentowana przez radcę prawnego P. D., zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej /tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602 ze zm./ przejawiającą się w pominięciu znajdującego się w tym przepisie wyrażenia "prowadzącą kształcenie w zawodzie pielęgniarki", przy jednoczesnym nieuwzględnieniu dyspozycji art. 8c ust. 1-3 tej ustawy. a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 11 ust. 2 pkt 2 w następstwie nieprawidłowego przyjęcia, że dyplom, który uzyskała skarżąca, jest dyplomem ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej w rozumieniu ustawy, niezależnie od kwestii "zadośćuczynienia przez tę szkołę prawem określonym standardom kształcenia".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż błędnie Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że samo posiadanie dyplomu wyższej uczelni jest wystarczające do uwzględnienia jej wniosku o stwierdzenie prawa do wykonywania zawodu. Niewłaściwe jest też stanowisko Sądu, że organ wydając zaskarżoną decyzję zakwestionował dyplom bowiem dokonano tylko sprawdzenia, czy skarżąca zadośćuczyniła prawnemu wymogowi przewidzianemu w art. 11 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy a więc czy "posiada dyplom ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej". Pojęcie polskiej szkoły pielęgniarskiej jako pojęcie ustawowe, określone w art. 7 ust. 2 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej precyzuje wymagania dla takiej szkoły. W świetle art. 8c ust. 1 tej ustawy szkoła wyższa zamierzająca prowadzić kształcenie w zawodzie pielęgniarki jest obowiązana uzyskać akredytację potwierdzającą spełnienie określonych standardów kształcenia. Oceniając, czy dana szkoła wyższa prowadzi kształcenie w zawodzie pielęgniarki nie można abstrahować od kwestii spełniania przez nią określonych standardów. Dokonując analizy w tym zakresie organy orzekające w sprawie stwierdziły, że ukończone przez skarżącą studia nie spełniały na żadnym ich etapie wymaganych standardów nauczania i to w sposób rażący. Błędne jest zatem przyjęcie przez Sąd, że skarżąca odbyła kształcenie w zawodzie pielęgniarki, a zatem ukończyła polską szkołę pielęgniarską w rozumieniu art. 7 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, a w konsekwencji spełniła wymaganie określone w art. 11 ust. 2 pkt 2 tej ustawy - posiadanie dyplomu polskiej szkoły pielęgniarskiej. Samo przyznanie akredytacji szkole nie może niejako sanować rażących uchybień przeprowadzonego procesu edukacji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosi się o jej oddalenie i wywodząc, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w kwestii spełnienia przez skarżącą wymogu ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej wobec legitymowania się dyplomem uzyskania tytułu magistra Uniwersytetu Medycznego w Łodzi jest całkowicie prawidłowe. Podnosi się też, że merytoryczna ocena ukończonych studiów dokonana przez organ jest nieprawidłowa, a poza tym kontrola funkcjonowania uczelni nie należy, jak to słusznie stwierdził Sąd w zaskarżonym wyroku, do samorządu zawodowego, lecz do Państwowej Komisji Akredytacyjnej oraz ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego. Kompleksowe uregulowanie tych zagadnień wyklucza kontrolę następczą przez samorząd zawodowy.

Pełnomocnik strony wnoszącej skargę kasacyjną obecny na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oświadczył, iż pomimo podjęcia przez ten Sąd w składzie 7 sędziów uchwały stwierdzającej, iż samorząd zawodowy pielęgniarek nie ma kompetencji do kontroli spełnienia przez szkołę wydającą stosowny dyplom wymaganych standardów nauczania, nadal skargę kasacyjną podtrzymuje.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Jako podstawę skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie podnosi się zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej /tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602 ze zm./. Dość zawiłe sformułowania w skardze kasacyjnej wskazują jednak na to, że wnoszący tę skargę organ samorządu zawodowego pielęgniarek zarzuca Sądowi pierwszej instancji nieprawidłową ocenę w zakresie przyjęcia, że do uzyskania uprawnień zawodowych jest wystarczające legitymowanie się dyplomem ukończenia określonej szkoły bez uwzględnienia, czy szkoła wydająca ten dyplom wypełnia wymagane standardy kształcenia. Oznacza to, iż organ, który wydał zaskarżoną decyzję, następnie uchyloną zaskarżonym wyrokiem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, prezentuje pogląd, że do jego kompetencji należy dokonywanie analizy i oceny toku nauki w szkołach, a w razie negatywnej oceny, wydanie orzeczenia o odmowie uwzględnienia wniosku w sprawie uprawnień zawodowych.

Z takim stanowiskiem według orzekającego w niniejszej sprawie składu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można się zgodzić. Jak to obszernie i logicznie wywodzi się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, istnieje w Państwie podział na wyodrębnione organy i jednostki mające określone kompetencje. W razie wystąpienia sporów kompetencyjnych, przewidziane są procedury i organy rozstrzygające te spory.

W niniejszej sprawie organy korporacji zawodowej wydające decyzje administracyjne nie dostrzegły, że kontrola prawidłowości toku kształcenia nie należy do ich właściwości i z tego braku prawidłowej oceny własnych kompetencji wyciągnęły nieodpowiednie wnioski i wydały wadliwe rozstrzygnięcia. Samorząd zawodowy niewątpliwie jest zainteresowany, aby do zawodu wchodziły osoby odpowiednio przygotowane także poprzez właściwe kształcenie, jednakże ich kompetencje ograniczają się do występowania organów właściwych, to jest pozostających w systemie organów szkolnictwa, do których należy kierować sugestie i wnioski.

Prawidłowo jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że niedopuszczalne, bowiem pozostające poza kompetencjami samorządu zawodowego, są takie orzeczenia, które odmawiają stwierdzenia uprawnień zawodowych na podstawie oceny samorządu odnoszącej się do toku kształcenia /liczby godzin na konkretnym kierunku studiów/. W tej właśnie kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w składzie 7 sędziów w dniu 13 maja 2009 r. sygn. akt II OPS 2/08 zawierającą tezę, iż w toku postępowania o stwierdzenie prawa wykonywania zawodu pielęgniarki, organy samorządu zawodowego pielęgniarek, przy ustalaniu przesłanki posiadania dyplomu ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej wydanego przez szkołę wyższą posiadającą akredytację, o którym mowa w art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej /Dz. U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602, ze zm./, nie mogą badać czy szkoła ta spełnia wymagane standardy kształcenia. Stanowisko to w pełni odpowiada poglądowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonemu w zaskarżonym w niniejszej sprawie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również z tym stanowiskiem całkowicie się zgadza.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa.