Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 361/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 15 zzs
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art 234
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art 105 par 1 , art 75 par 1 , art84 par 1 , art 80 , art 78 par 1 , art 103
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu'14 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. F. i K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oraz odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr 361720

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 października 2019r., znak: [...], Wójt Gminy M. D. orzekł w pkt 1 o umorzeniu postępowania w części dotyczącej wycieku nieczystości ciekłych i odcieków nawozów naturalnych z działki [...] w K. W. w myśl art. 234 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz. U z 2018r., póz. 2268 ze zm.) oraz w pkt 2 o odmowie nakazania właścicielowi gruntu dz. ew. [...] w K. W. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach będących przedmiotem niniejszego postępowania w myśl art. 234 ust. 3 tej ustawy.

W uzasadnieniu stwierdzono, że postępowanie wszczęto na wniosek K. F. sprawie odprowadzenia "cieczy" z działki [...], co wg wnioskodawcy spowodowało szkodę w postaci podmakania nieruchomości [...] i uniemożliwia właściwe korzystanie ze swoich nieruchomości dz. ew. [...] w K. W. .

Organ przyznał przymiot stron postępowania współwłaścicielom działek ew. [...] w K. W. .

Organ l instancji ustalił, że działka [...] graniczy od południowego zachodu z działką [...] Woda opadowa z działki [...] w naturalny sposób spływała w kierunku rowu na dz. [...] przy drodze [...]. Nieruchomość dz. ew. [...] jest ogrodzona stałym ogrodzeniem na betonowej podmurówce, zabudowana budynkiem mieszkalnym, gospodarczym oraz garażem. W większości budynki są bez systemu orynnowania, jedyna rynna zainstalowana została na budynku gospodarczym z wylotem wody bezpośrednio na trawę. Działka [...] jest działką niezabudowaną, łąką. Dobre i proste rozwiązanie odwadniające teren w/w nieruchomości na tym obszarze już funkcjonowało, kiedy istniał rów odwadniający na działkach [...] od strony drogi [...] Rów ten nie ograniczał możliwości wykorzystywania działek, był to rów otwarty, pierwotnie bez dodatkowego umocnienia korytkami betonowymi. W 2018 r. właściciele działki [...] istniejący rów bez zmiany jego parametrów umocnili korytkami, a na wiosnę 2019r.

l

wybudowali ogrodzenie od strony drogi [...]. Rów na działce [...] zawsze był otwarty, nowi właściciele działki [...] (wnioskodawcy sprawy) przy wykonywaniu prac związanych z budową ogrodzenia na swojej działce istniejący rów zasypali, zatkali wlot do rowu w narożniku z działką [...] kamieniem i darnią, co miało być wyraźnym sprzeciwem wobec odprowadzenia z działki [...] nieczystości i odcieków z nawozów naturalnych do ich rowu. Zasypanie rowu na działce [...] zostało ostatecznie datowane na wrzesień 2018 r. Po zakończeniu prac związanych z budową ogrodzenia pozostawili niewielkie zagłębienie na swojej działce od strony drogi [...] twierdząc, że przywrócili stan rowu do stanu pierwotnego. Po tych działaniach woda opadowa okresowo spływająca z działki [...] prześwitem pomiędzy betonowymi murkami ogrodzenia działek [...] piętrzy się w korytkach na działce [...] od strony drogi [...] wskutek zablokowania wlotu rowu na działce [...], a jej nadmiar na wysokości styku działek [...] rozsącza się na nieruchomość drogową [...], powodując zamakanie drogi asfaltowej, a przy niższych temperaturach jej oblodzenie i niszczenie.

Organ l instancji stwierdził, że właściciele gruntu dz. ew. [...] nie odprowadzają wód oraz nie wprowadzają ścieków na grunty sąsiednie w rozumieniu art. 234 ust. l pkt. 2. Wyjaśnił również, że w jego ocenie w wyniku działań takich jak likwidacja rury i budowa betonowej podmurówki ogrodzenia dz. [...], które można uznać za zmianę stosunków wodnych na gruncie dz. [...] nie stwierdzono szkodliwego wpływu wód opadowych i szkód na gruncie wnioskodawców.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. F., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 stycznia 2020 r., znak [...] - działając na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018r., póz. 2096 ze zm.) oraz art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz. U z 2018r., póz. 2268 ze zm.) - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało, że materialną podstawę prawną prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji stanowią przepisy art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz. U

2

z 2018r., póz. 2268 ze zm.), którego treść przytoczono.

W rozpatrywanej sprawie niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności zostały ustalone w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Analizie poddano materiał dowodowy, zgromadzony w aktach niniejszej sprawy, w tym ustalenia poczynione przez organ l instancji, podczas oględzin, a także dokumentację zdjęciową, jak również oświadczenia stron postępowania.

Podczas prowadzonego postępowania ustalono, że w 2017 r. właściciele dz. ew. [...] wyposażyli budynek mieszkalny nr [...] w bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe. Organ l instancji w ramach odrębnych przepisów prawa przeprowadził kontrolę w zakresie opróżniania zbiornika bezodpływowego i transportu nieczystości ciekłych. Stwierdzono, że aktualnie właściciele nieruchomości mają podpisaną umowę z przedsiębiorcą posiadającym zezwolenie na opróżnianie zbiorników bezodpływowych oraz dowody uiszczenia opłat za odbiór nieczystości. Żadne oględziny organu nie potwierdziły wycieku nieczystości ciekłych ani odcieków gnojówki.

Nadto, jak ustalono w oparciu o zeznania stron, właściciele dz. ew. [...] zrezygnowali z prowadzenia działalności rolniczej, nie zajmują się już chowem i hodowlą, w związku z% powyższym aktualnie nie ma gnojówki ani gnojowicy, a płyta obornika jest pusta.

W związku z powyższym Kolegium podzieliło stanowisko organu l instancji dotyczące umorzenia postępowania w części dotyczącej odprowadzania nieczystości ciekłych z działki ew. nr [...].

Wyjaśniono, że przepis art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018r. póz. 2268) stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Dotyczy on ściśle określonego stanu faktycznego, a mianowicie zmian stanu wody na gruncie spowodowanych przez jego właściciela, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie. Legitymacja do złożenia wniosku o zastosowanie środka przewidzianego w art. 234 ust.

3

3 Prawa wodnego przysługuje niewątpliwie właścicielom gruntów, na które szkodliwie wpływa zmiana stosunków wodnych na gruncie.

Zarówno z wniosku z dnia 2 sierpnia 2018 r., jak i z pism znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że istotą działania wnioskodawczyni jest zamiar doprowadzenia do zaniechania odprowadzania w ostatnim czasie - jej zdaniem - cieczy nieznanego pochodzenia - na jej nieruchomość przez właścicieli działki nr ew. [...].

Należy podkreślić, że wprowadzanie ścieków na grunty sąsiednie jest jednoznacznie zakazane z mocy art. 234 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego z 2017 r. Stanowi to jednakże działanie odrębne od zmiany stanu wody na gruncie i pozostaje poza powołaną wyżej regulacją z art. 234 ust. 3 tej ustawy.

Także art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2018 r. póz. 1152 ze zm.) zabrania wprowadzania ścieków bytowych i ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych będących skutkiem opadów atmosferycznych, a także wprowadzania tych wód opadowych i roztopowych oraz wód drenażowych do kanalizacji sanitarnej. Czyn zabroniony, jakim jest wprowadzanie ścieków na grunty sąsiednie wiąże się zarówno z odpowiedzialnością karną, jak i cywilną sprawcy. Rzeczą właściwych organów jest stosowanie przewidzianych prawem konsekwencji w każdym przypadku, gdyby popełnienie taki czynu zostałoby udowodnione. Nie jest natomiast środkiem przewidzianym w tej sytuacji przez ustawodawcę żądanie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego z 2017 r. Także powołany wyżej art. 9 ust. l w związku z art. 3 ust. l ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, powierzający gminie jako zadanie własne zbiorowe odprowadzanie ścieków nie daje podstaw do tego, by wydać decyzję administracyjną w sprawie zastosowaniu środka oczekiwanego przez skarżącą.

W związku z powyższym zarzuty zawarte w odwołaniu nie znajdują uzasadnienia.

Zgodnie z art. 105 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W trakcie prowadzonego postępowania na przedmiotowym terenie doszło do zmiany stanu faktycznego. Na działce ew. nr [...] od strony drogi [...] wybudowane zostało lite ogrodzenie na betonowej podmurówce, zostawiając prześwit pomiędzy podmurówkami ogrodzenia działek [...] (dowód: zdjęcie nr [...] oględziny z dn. 20.03.2019 r.) oraz zlikwidowano skoncentrowany wypływ wody z działki ew. nr [...] do rowu przy drodze [...] (dowód: istniejący wypływ zdjęcie nr [...] oględziny z dn. 11.09.2019 r. oraz po likwidacji zdj. nr [...] oględziny z 20.03.2019 r.). Jak ustalił organ l instancji, w oparciu o oświadczenia strony postępowania K. C. zlikwidowana rura odprowadzała wodę z drenażu kamiennej piwnicy.

Rozpatrując tę kwestię, Wójt Gminy M. D. stwierdził, iż na skutek w/w działań na działce ew. nr [...] nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na działkę ew. nr [...]. W wyniku działań, takich jak likwidacja rury i budowa betonowej podmurówki ogrodzenia dz. [...], które można uznać za zmianę stosunków wodnych na gruncie dz. [...] nie stwierdzono szkodliwego wpływu wód opadowych i szkód na gruncie wnioskodawców, którzy jak wspomniano wcześniej w decyzji organu l instancji, sami też nie wskazali tej szkodliwości.

W ocenie organu l instancji, którą Kolegium również podzieliło, wybudowane ogrodzenie na betonowej podmurówce może stać się zaporą dla swobodnego spływu wody i powodować ewentualne szkody związane ze stagnowaniem wody opadowej. Jednakże uciążliwość związana z okresowym stagnowaniem wody "pod murkiem" betonowej podmurówki, czyli w dolnej części działki [...] może jedynie dotyczyć właścicieli dz. [...]. a w takim przypadku art. 234 ust. 3 ustawy prawo wodne nie ma zastosowania.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

Krakowie K. F. i K. F., zarzucając jej naruszenie

1. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 86 i 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia

wnioskowanych przez stronę dowodów w postaci opinii biegłego hydrologa, uzupełniającego przesłuchania świadków, brak przesłuchania świadka mgr inż. geodety T. N. oraz brak uzupełniającego przesłuchania stron

5

postępowania, mających na celu wykazanie, że właściciele dz. ewid. [...] położonej w K. W. dokonali zmiany kierunku i natężenia odpływu wód z ich nieruchomości w kierunku i na nieruchomość skarżących poprzez wykonane prace polegające na montażu korytek (2018) a następnie doprowadzenie dodatkowej rury do tych korytek a także wybudowanie w tym miejscu ogrodzenia - czym doprowadzili do zmiany warunków wodnych w terenie i woda z działki ewid. [...] zalewa aktualnie nieruchomość skarżących a to dz. ewid. [...] położoną w miejscowości K.

2. art. 7, 75 § 1 , 77 § 1 , 78 § 1 , 86 i 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolne ustalenie przez

organ i to wbrew istniejącemu materiałowi dowodowemu a także pomimo braku

przeprowadzenia w tym zakresie stosownej opinii hydrologicznej, że wg. organu

dokonane przez właścicieli dz. ewid. [...] zapoczątkowane w 2018 r. prace polegające na zmianie przebiegu istniejącego odpływu odprowadzającego wodę i wyłożenie go korytkami, a także doprowadzenie dodatkowej rury i wzniesienie ogrodzenia nie zmieniło parametrów dotychczas istniejącego odpływu wody - podczas gdy w rzeczywistości Państwo C. w sposób celowy i zamierzony zmienili parametry tego opływu czym spowodowali zmianę, stosunków wodnych w tym terenie i w konsekwencji zalewanie nieruchomości skarżących

3. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 86 i 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolne ustalenie przez

organ i to wbrew istniejącemu materiałowi dowodowemu a także pomimo, braku

przeprowadzenia w tym zakresie stosownej opinii w zakresie zbadania składu

wyciekającej cieczy z nieruchomości stanowiącej dz. ewid. [...], dowolne ustalenie,

że nie dochodzi do wycieku z tej nieruchomości nieczystości ciekłych lub innego

rodzaju odcieków nawozów naturalnych, podczas gdy organ w tym zakresie nie

przeprowadził żadnych badań, nie pobrał żadnych próbek wody i gleby w terenie, a

lakoniczne stwierdzenie, że skoro Państwo C. w 2017 roku zamontowali

zbiornik na szambo oraz według ich oświadczenia aktualnie zlikwidowali gospodarstwo rolne - to według organu postępowania należało w tym zakresie umorzyć - co nie jest zgodne z prawem i istniejącym w terenie stanem faktycznym.

4. art. 7, 7b, 8 § 1, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy

zaskarżonej decyzji Wójta Gminy M. D. w sytuacji, gdy organ nie

6

przeprowadził pełnego postępowania dowodowego, pominął szereg istotnych wniosków dowodowych skarżących (w tym dowodów o przeprowadzenie stosownych opinii wymagających wiedzy specjalnej) a nadto sytuacji, gdy sami właściciele dz. ewid. [...] w przedstawionym nagraniu dostarczonym przez skarżących na nośniku pen-drive) potwierdzili i przyznali, że dokonywali w okresie ostatnich 5 lat na swojej nieruchomości szeregu różnego rodzaju prac mających (lub mogących mieć wpływ) na zmianę stosunków wodnych w terenie a w zakresie związanym z wyciekiem nieczystości potwierdzili zainstalowanie dopiero w 2017 zbiornika na szambo i potwierdzili że wcześniej takowego nie posiadali.

5. art. 234 ust 1 i 3 ustawy prawo wodne poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy z

zachowanie właścicieli dz. ewid. [...] potwierdzało, że w sprawie doszło do

naruszenia warunków wodnych skutkujących zalewaniem nieruchomości skarżących

i obligowało organ do reakcji prawnej.

6. art. 9 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu

ścieków poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy z nieruchomości stanowiącej

dz. ewid[...] dochodziło do wycieku różnego rodzaju cieczy, których zapach i

wygląd wskazywał, ,że mogą one stanowi nieczystości ciekłe i odcieki nawozów, a

Organ w tym zakresie i to bez przeprowadzenia stosownego postępowania i

dowodowego (brak opinii) postępowanie umarza i to głównie w oparciu o zapewnienia Państwa C., którzy oświadczyli, że zlikwidowali działalność rolniczą i że zainstalowali szambo - i to bez wyjaśnienia co z nieczystościami działo się wcześniej.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy M. D. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

7

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. póz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych

rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem

COYID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.

U. póz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o

zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z

rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. póz. 875) w okresie

obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z

powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy

administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy

użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z

jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej

uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie

rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla

zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić

przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za

konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać

nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można

przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i

dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech

sędziów (ust. 3). +

Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 maja 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

8

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. póz. 2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. póz. 2325 z późn. zm.) - dalej zwanej p.p.s.a. - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest nieuzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020 r. póz. 310 z późn. zm.), zgodnie z którym:

1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód

opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla

gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie

wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze

szkodą dla gruntów sąsiednich.

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie

szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu

lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu

poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin

wykonania tych czynności.

2. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia

wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.

3. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli

upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o

szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do pkt. 1 decyzji organu l instancji, w którym umorzono postępowanie w części dotyczącej wycieku nieczystości ciekłych i odcieków nawozów naturalnych z działki [...] w K. W. , utrzymanego następnie w mocy decyzją organu II Instancji.

Rozstrzygniecie to oparte zostało na przepisie art. 105 § 1 Kpa (choć nie został on przywołany w decyzji organu l instancji, co jednak nie ma wpływu na wynik sprawy) w związku z art. 234 ust.1 pkt. 2 ustawy prawo wodne. Zgodnie z art. 105 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania. Przyjmuje się powszechnie, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny obejmuje zarówno przyczyny podmiotowe jak i przyczyny przedmiotowe. Do przyczyn przedmiotowych należy zaliczyć ustalenie w wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w sprawie, w której postępowanie zostało wszczęte, że stan faktyczny nie odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w normie materialnego prawa administracyjnego będącego podstawą rozpoznawanej sprawy. W razie gdy stan faktyczny nie odpowiada hipotetycznemu stanowi zapisanemu w normie materialnego prawa administracyjnego

10

wyłączona jest dopuszczalność wyprowadzenia nakazów obciążających jednostkę, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. II OSK 1469/16).

Z akt sprawy bezspornie wynika, że w 2017 r. właściciele dz. ew. [...] (państwo C.) wyposażyli budynek mieszkalny nr [...] w bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe. Świadczą o tym: zgłoszenie budowy zbiornika bezodpływowego (35 kart, zbiorczo oznaczone w aktach adm. tom. II jako "k. 36") oraz dowody wpłat za wywóz nieczystości ciekłych (4 karty, zbiorczo oznaczone w aktach adm. tom. II jako "k. 37").

Dodatkowo organ ustalił, że właściciele działki [...] (państwo C.) zaprzestali prowadzenia gospodarstwa rolnego na wiosnę 2019 r. i w związku z tym nie ma już gnojówki ani gnojowicy, a zbiornik jest pusty. Organ ustalił to na podstawie zeznania K. C., która udokumentowała dodatkowo ten fakty zdjęciem pustego zbiornika na gnojówkę (k. 34 akt administracyjnych).

Z akt sprawy wynika także (zeznania świadka K. W., k. 24 akt adm., byłej właścicielki dz. [...]), że w okresie poprzedzającym wszczęcie postępowania na działce państwa C. nie było szamba ani obudowy obornika i nieczystości spływały wówczas do rowu, jednak jak wyżej wskazano sytuacja ta uległa zmianie.

Zdaniem Sądu zgromadzone przez organ dowody są wystarczające dla stwierdzenie, że na chwilę orzekania przez organ stan faktyczny nie odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w normie materialnego prawa administracyjnego będącego podstawą rozpoznawanej sprawy tj. art. 234 ust. 1 pkt. 2, co stanowi podstawę do umorzenia postępowania. Tym samym nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 86 i 107 § 3 k.p.a. dotyczące tego, że organ błędnie ustalił, że nie dochodzi do wycieku z tej nieruchomości nieczystości ciekłych lub innego rodzaju odcieków nawozów naturalnych. Skarżąca wskazuje, że organ winien przeprowadzić w tym zakresie stosowne badania, pobrać próbki wody i gleby w terenie, zlecić sporządzenie opinii itp.

11

Wskazać zatem należy, że jedną z głównych zasad postępowania dowodowego prowadzonego przez organ administracji publicznej określa art. 75 § 1 Kpa, zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Oznacza to, że nie jest tak jak chce skarżąca, że organ dla wyjaśnienia każdej wątpliwości jest obowiązany przeprowadzić dowód z opinii biegłego. Zgodnie z art. 84 § 1 Kpa, dowód z opinii biegłego prowadzi się wówczas gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Skoro ze zgromadzonego materiału dowodowego, wynika, że na nieruchomości nr [...] nie ma już źródeł odcieków nieczystości (socjalnych i nawozów naturalnych) to należy zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjąć, że nie spływają one na nieruchomości sąsiednie. Tym samym organ nie naruszył również zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kpa). W tym zakresie decyzja został również należycie uzasadniona i jasno z jej uzasadnienia wynika, jakimi motywami i ustaleniami organ kierował się rozstrzygając o umorzeniu postępowania.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez jego niezastosowanie. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 19 września 2018 r. na podstawie art. 234 ustawy prawo wodne, natomiast obowiązek przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, wynikający z art. 9 ust. 3 o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (prowadzenia regularnej kontroli ilości i jakości odprowadzanych ścieków bytowych i ścieków przemysłowych oraz kontroli przestrzegania warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych) -jest realizowany w całkowicie odrębnym postępowaniu.

Odnosząc się natomiast do pkt. 2 decyzji organu l instancji, w którym odmówiono nakazania właścicielowi gruntu dz. ew. [...] w K. W. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, utrzymanego w mocy przez organ II Instancji, wskazać należy co następuje.

Sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organ l Instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.

12

Organ prawidłowo ustalił, że działka [...] (p. C.) graniczy od południowego zachodu z niezabudowana działką [...] (p. F.). Woda opadowa z działki [...] w naturalny sposób spływała w kierunku rowu na dz. [...] przy drodze [...] Nieruchomość dz. ew. [...] jest ogrodzona stałym ogrodzeniem na betonowej podmurówce, zabudowana budynkiem mieszkalnym, gospodarczym oraz garażem.

Dobre i proste rozwiązanie odwadniające teren w/w nieruchomości na tym obszarze już funkcjonowało, kiedy istniał rów odwadniający na działkach [...] od strony drogi [...] Rów ten nie ograniczał możliwości wykorzystywania działek, był to rów otwarty, pierwotnie bez dodatkowego umocnienia korytkami betonowymi. W 2018 r. właściciele działki [...] istniejący rów bez zmiany jego parametrów umocnili korytkami, a na wiosnę 2019r. wybudowali ogrodzenie od strony drogi [...]. Rów na działce [...] zawsze był otwarty, nowi właściciele działki [...] (wnioskodawcy sprawy) przy wykonywaniu prac związanych z budową ogrodzenia na swojej działce istniejący rów zasypali, zatkali wlot do rowu w narożniku z działką [...] kamieniem i darnią, co miało być wyraźnym sprzeciwem wobec odprowadzenia z działki [...] nieczystości i odcieków z nawozów naturalnych do ich rowu. Zasypanie rowu na działce [...] zostało ostatecznie datowane na wrzesień 2018 r. Po zakończeniu prac związanych z budową ogrodzenia pozostawili niewielkie zagłębienie na swojej działce od strony drogi [...] twierdząc, że przywrócili stan rowu do stanu pierwotnego. Po tych działaniach woda opadowa okresowo spływająca z działki [...] prześwitem pomiędzy betonowymi murkami ogrodzenia działek [...] piętrzy się w korytkach na działce [...] od strony drogi [...] wskutek zablokowania wlotu rowu na działce [...], a jej nadmiar na wysokości styku działek [...] rozsącza się na nieruchomość drogową [...], powodując zamakanie drogi asfaltowej, a przy niższych temperaturach jej oblodzenie i niszczenie.

W pierwszej kolejności stwierdzić więc należy, że naturalny spadek terenu z obydwu działek niezmiennie odbywa się w stronę drogi - działki nr [...] i dalej z rowu przy działce [...] odbywał się obecnie zasypanym rowem przy działce [...], w kierunku działki [...]

Taki był wyjściowy "stan wody na gruncie" w stosunku do którego rozważać

13

należy, czy zostały wprowadzone zmiany i czy te zmiany wpływają szkodliwie na nieruchomości sąsiednie tj. w tym przypadku na dz. [...].

Dokonując rozstrzygnięcia na podstawie art. 234 ustawy prawo wodne organ musi jednoznacznie ustalić, czy właściciel terenu dokonał zmiany stanu wód na swoim gruncie i czy zmiana ta powoduje szkody na gruncie czy gruntach sąsiednich tj., że istnieje bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia, a szkodą występującą na gruncie sąsiednim.

Wskazać zatem należy, że skarżąca nie wykazała żadnej szkody na swoim gruncie.

W istocie rzeczy postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. F. z dnia 2 sierpnia 2018 r. w którym wskazuje na odprowadzanie na jej działkę nieczystości ciekłych, a nie zwykłej wody opadowej czy roztopowej. Jak już wyżej wskazano, problem odprowadzania nieczystości ciekłych z działki p. C. istniał przed wszczęciem postępowania i częściowo (w zakresie odcieków nawozów zwierzęcych) także w toku postępowania, jednak kwestie te zostały rozwiązane i nie mają już obecnie miejsca. Natomiast aby organ mógł wydać nakazy na podstawie art. 234 ust. 3 prawa wodnego nie wystarcza sama zmiana stosunków wodnych, bo taka nie jest zakazana. Konieczne jest aby równocześnie prowadziła ona do szkód na gruntach sąsiednich. Takich szkód skarżąca nie wykazała. W związku z tym rację mają organy, że w przedmiotowym postępowaniu nie ma potrzeby badania i ustalania jaki ewentualny wpływ na stosunki wodne miały konkretne czynności wykonane przez p, C. na swoim gruncie (np. budowa ogrodzenia od strony drogi przy pozostawionym prześwicie celem umożliwienia spływu wody do rowu), jeżeli nie stwierdzono szkody na gruncie skarżącej. Dodatkowo wskazać należy, że p. C. pozostawili wzdłuż swojej działki rów (umocniony obecnie korytami), którego to rowu natomiast nie ma wzdłuż działki skarżącej - zatem woda nie znajdując odpływu zgodnie z ukształtowaniem terenu rozlewa się, ale nie na nieruchomość skarżącej, ale na drogę gminna nr [...]. Wynika to jednoznacznie z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy.

Wobec powyższego bezprzedmiotowe są zarzuty skarżącej dotyczące prowadzenia dodatkowych dowodów w tym głownie dowodu z opinii biegłego, bo

14

zgodnie z art. 78 § 1 Kpa, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skoro brak jest szkód na gruncie skarżącej, to prowadzenie dalej idącego postępowania jest niepotrzebne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd podkreśla, że organ l instancji wyjątkowo sprawnie i rzetelnie przeprowadził postępowanie, a uzasadnienie decyzji (następnie utrzymanej w mocy przez organ II Instancji) odpowiada warunkom stawianym przez art. 103 § 3 Kpa.

Wobec powyższego skarga jako bezzasadna została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.