Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 439/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od orzeczenia wydanego na podstawie art.138 par.2 k.p.a.
Powołane przepisy: article: art. 9 pkt 7, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 935
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1, art. 136, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64b par. 3, art. 64c par. 1 i par. 4, art. 64d par. 1 i par. 2, art. 107, art. 109, art. 151a par. 2, art. 250
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

SENTENCJA

Dnia 21 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2018 roku sprawy ze sprzeciwu J. I. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem 1. oddala sprzeciw, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat J. W. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) – zwanej dalej: "k.p.a." – uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] r., Nr [...], którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1332) – powoływanej jako: "Prawo budowlane" – nakazano P.R. doprowadzenie obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego wielorodzinnego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 30 (budynek na działce nr 109 w obrębie [...]) do stanu poprzedniego poprzez demontaż samowolnie wykonanej rozbudowy instalacji gazowej w lokalu mieszkalnym nr 7.

Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że 14 marca 2016 r. do organu I instancji wpłynęło pismo J. I., w swej treści stanowiące wniosek o przeprowadzenie kontroli w lokalach nr 7, 15, 33 przy ul. A 30 w Ł. pod kątem wybudowania instalacji gazowych do grzejników podokiennych bez wymaganych zezwoleń i dokumentacji.

15 kwietnia 2016 r. organ stopnia podstawowego przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 30 stwierdzając, że w lokalu nr 7 zgodnie z oświadczeniem właściciela lokalu (P.R.) rozbudowę instalacji gazowej wykonano zgodnie z projektem, nie okazano jednak dokumentacji, na podstawie której wykonano rozbudowę. Odnośnie dokumentacji technicznej, dotyczącej pozostałych lokali stwierdzono istnienie następujących dokumentów: pozwolenie na rozbudowę Nr [...],[...] (dla lokalu nr 9); załącznik do decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2004 r. (dla lokalu nr 13); decyzja nr [...],[...], styczeń 2016 r. (dla lokalu nr 15); decyzja nr [...] z [...] kwietnia 2004 r. (dla lokalu nr 33). Ponadto według oświadczenia zarządcy sądowego – I. B. ustalono, że lokale nr 7, 9, 13, 15, 33 posiadają przeglądy gazownicze i kominiarskie, które zostaną dostarczone do 22 kwietnia 2016 r. Nie dokonano wglądu do lokalu nr 33 z uwagi na nieobecność najemcy.

Pismem z 30 maja 2016 r. organ szczebla powiatowego zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanej rozbudowy instalacji gazowej w lokalu mieszkalnym nr [...] zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na nieruchomości w Ł. przy ul. A 30 (budynek na działce nr 109 w obrębie [...]).

[...] maja 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wydał postanowienie Nr [...], nakładające na P. R., obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej sporządzonej przez odpowiednio uprawnione osoby wraz z projektem budowlanym, dotyczącym jednoznacznego sposobu usunięcia ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym nr 7 na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 30 w zakresie wykonania instalacji gazowej i rozbudowy instalacji gazowej w ww. lokalu mieszkalnym i podłączenia przewodów kominowych wentylacyjnych do pomieszczeń, w terminie do 15 lipca 2016 r.

15 lipca 2016 r. zobowiązany złożył ekspertyzę techniczną wraz z projektem rozbudowy i wykonania instalacji gazowej w lokalu mieszkalnym w Ł., ul. A 30 m. 7.

W toku postępowania zażaleniowego organ wojewódzki postanowieniem z [...] stycznia 2017 r., Nr [...], utrzymał w mocy ww. postanowienie w części dotyczącej nałożonego obowiązku, natomiast uchylił je w części dotyczącej określenia terminu wykonania nałożonego obowiązku i postanowił o nowym terminie do 1 marca 2017 r.

Pismem z 10 marca 2017 r. organ szczebla powiatowego zobowiązał P. R. w wyznaczonym terminie do uzupełnienia przedłożonej dokumentacji o wskazane w nim braki.

23 marca 2017 r. P.R. przedłożył ekspertyzę techniczną uzupełnioną o ww. brakujące dokumenty.

Pismem z 7 czerwca 2017 r. organ I instancji wezwał I. B. (zarządcę sądowego nieruchomości, ustanowionego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł., [...] Wydział Cywilny z [...] października 2014 r., sygn. akt [...]) do przedłożenia w określonym terminie aktualnej opinii kominiarskiej dla lokalu nr 7 w budynku przy ul. A 30 oraz aktualnego protokołu z kontroli instalacji gazowej oraz próby szczelności instalacji gazowej dla budynku przy ul. A 30 w Ł.

W odpowiedzi na ww. wezwanie przy piśmie z 19 czerwca 2017 r. I.B. przedłożyła w organie I instancji: protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych dla nieruchomości A 30 z 27 grudnia 2016 r., Nr [...]; protokół Nr [...] z kontroli gazowej budynku przy ul. A 30; aneks do protokołu z przeglądu gazowego Nr [...].

5 lipca 2017 r. organ szczebla podstawowego przeprowadził czynności kontrolne nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 30 stwierdzając, iż lokal nr 7 znajduje się na parterze budynku oficyny, do którego wejście jest bezpośrednio z podwórka. Podczas tych czynności wykonano dokumentacje fotograficzną oraz rysunek przedstawiający rzut lokalu nr 7.

Pismem z 31 lipca 2017 r. organ stopnia powiatowego wezwał P.R. do uzupełnienia przedłożonej dokumentacji technicznej, tj. projektu budowlanego wraz z orzeczeniem o stanie technicznym z czerwca 2016 r. opracowanego przez mgr inż. Inżynierii Środowiska W. N. poprzez wskazanie w treści ekspertyzy sposobu usunięcia nieprawidłowości w zakresie wykonania przewodów do odprowadzania spalin i umiejscowienia wylotów tych przewodów w ścianie zewnętrznej budynku w sposób zgodny z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r., a także przedłożenie projektu wykonania ww. robót.

18 października 2017 r. zobowiązany przedłożył w siedzibie organu szczebla podstawowego orzeczenie o stanie technicznym oraz trzy egzemplarze projektu budowlanego.

W tak ustalonym stanie faktyczno-prawnym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał wskazaną na wstępie decyzję, od której odwołanie złożył P. W. nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem.

Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wyjaśnił, że zasadniczym celem postępowania prowadzonego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego jest zbadanie przez organ nadzoru budowlanego, czy wykonane w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 ustawy roboty budowlane, spełniają wymogi sformułowane w przepisach prawa oraz czy są zgodne z zasadami wiedzy technicznej oraz, w sytuacji stwierdzenia uchybień w ww. zakresie, zobligowanie inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do doprowadzenia ich do stanu zgodnego z przywołanymi wymogami.

Dalej organ II instancji podkreślił, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...] maja 2000 r., nr [...], znak: [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił P.R. pozwolenia na budowę - na wykonanie instalacji gazu w lokalu mieszkalnym nr 7 przy ul. A 30. Z opisu technicznego do projektu budowlanego wynika, że opracowanie obejmuje rozbudowę instalacji wewnętrznej gazu od istniejącej instalacji ( 65 znajdującej się w bramie budynku, do 3 lokali mieszkalnych usytuowanych w oficynie budynku oraz 4 lokali znajdujących się (1 na parterze i 3 na III piętrze) części frontowej budynku, które wyposażone będą w PGW, PC.O. i KG4P. Instalacja gazowa do lokalu nr 7 znajdującego się parterze oficyny doprowadzona będzie od projektowanego pionu gazowego ( 50 do KG4P.

Organ II instancji wskazał następnie, że w wyniku przeprowadzonych 15 kwietnia 2016 r. oględzin oraz uzyskanych w przedmiotowej sprawie informacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, że w lokalu nr 7, znajdującym się w budynku w Ł. przy ul. A 30, istnieje rozbudowana o podgrzewacze gazowe instalacja gazowa. Inwestorem powyższych robót był współwłaściciel spornej nieruchomości – P. R., przy czym brak jest dokumentacji, związanej z wykonaniem ww. robót. W aktach sprawy znajduje się "Projekt budowlany z orzeczeniem o stanie technicznym wewnętrznej instalacji gazowej w Ł., ul. A 30 m. 7", opracowany w lipcu 2016 r. przez W.N., posiadającego uprawnienia budowlane do kierowania robotami oraz projektowania bez ograniczeń w specjalności instalacyjno-inżynieryjnej. Autor omawianego opracowania stwierdził, iż w budynku istnieje stalowa instalacja gazowa. Pion gazowy zlokalizowany został we wspólnym korytarzu przy wejściu z klatki schodowej. Od pionu wykonane zostało przyłącze z rur stalowych o połączeniach gwintownych (Dn) 25 pod gazomierzem z zaworem głównym (zamontowany na wspólnym korytarzu). Od gazomierza poprowadzona została instalacja z rur stalowych o połączeniach gwintownych (Dn) 20 przez pomieszczenia pokoju z przejściem do kuchni, do podejść pod urządzenia co i kuchnię gazową z rur Cu. Do generowania ciepła zastosowano ogrzewacze typu "B". Przeprowadzona główna próba szczelności i wytrzymałości instalacji gazowej dała wynik pozytywny, ale z uwagi na fakt doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa usytuowanie ogrzewaczy wymaga opracowania projektu budowlanego na roboty, polegające na przebudowie wylotów spalin przez ścianę elewacyjną instalacji gazowej w technologii spawanej ze zmianą trasy od gazomierza do podejścia pod kocioł, prowadząc rury przez pomieszczenie kuchni i ciąg komunikacyjny między pokojami (Dn) 20 i wymianie rury spalinowej łączącej kocioł z przewodem kominowym na rurę z blachy kwasoodpornej (Dn) 120.

Natomiast z projektu budowlanego, opracowanego przez W.N. we wrześniu 2017 r., dotyczącego przebudowy instalacji spalinowej w lokalu mieszkalnym nr 7 wynika, iż roboty montażowe celem doprowadzenia instalacji gazowej do stanu zgodnego z przepisami polegać będą na: demontażu istniejącej instalacji spalinowej z ogrzewaczy typu "B", przestawieniu urządzeń grzewczych, przebiciu nowych otworów pod wyloty w ścianie elewacyjnej szt. 2, montażu rur spalinowych stalowych z końcówkami wyrzutowymi szt. 2 w odległości od skraju otworów okiennych > od 50 cm.

W ocenie organu II instancji z powyższych opracowań wynika, że istnieje możliwość doprowadzenia instalacji gazowej w lokalu nr 7 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na nieruchomości w Ł. przy ul. A 30 do stanu zgodnego z przepisami, a to stanowi, że brak jest przesłanek do doprowadzenia obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego wielorodzinnego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 30 do stanu poprzedniego poprzez demontaż samowolnie wykonanej rozbudowy instalacji gazowej w lokalu mieszkalnym nr 7.

Organ odwoławczy podkreślił, że nakaz doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego obok nakazu rozbiórki jest najdalej idącą a zarazem najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów szeroko pojętego Prawa budowlanego i w związku z tym należy stosować ją jako ostateczność. Celem nadrzędnym wskazanych nakazów w stosunku do obiektu budowlanego jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a nie karanie inwestora za to, że naruszył przepisy prawa. Dopiero ustalenie przez organ nadzoru, iż przywrócenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem jest niemożliwe, uprawnia i zarazem obliguje organ do orzeczenia obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.

Zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające winien ustalić jakie roboty wykonał inwestor poza udzielone decyzją z [...] maja 2000 r., nr [...], znak: [...] pozwolenie na budowę na wykonanie instalacji gazu w lokalu mieszkalnym nr 7 przy ul. A 30.

Od ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. sprzeciw do sądu administracyjnego złożyła J. I. podnosząc, że przeprowadzone postępowanie administracyjne z urzędu na szczeblu powiatowym wykazało szczegółowe, daleko idące naruszenie przez P.R. prawa budowlanego, administracyjnego oraz karnego w zakresie samowolnie wykonanej rozbudowy instalacji gazowej w lokalu nr 7 przy ul. A 30 w Ł.

W ocenie skarżącej, wydana decyzja z [...] maja 2000 r. zezwalała na podstawie załączonego projektu rozbudowanie instalacji gazowej wyłącznie z doprowadzeniem do kuchenki gazowej czteropalnikowej. Projekt nie obejmował rozszerzenia instalacji gazowej do podłączenia pieca CO i CW, który nigdy nie został zainstalowany. W ścianach przylegających do spornego lokalu nie stwierdza się zgodnie z obecnymi opiniami kominiarskimi zabezpieczeń przewodów kominowych wkładami kwasowymi, które nigdy nie były zabezpieczone wspomnianym materiałem. Wykonana przez inwestora, świadomie i samowolnie instalacja gazowa z zainstalowaniem dwóch grzejników podokiennych wymagała zgody wszystkich właścicieli nieruchomości oraz uzyskania decyzji UM[...] i PINB w Ł., których do chwili obecnej nie posiada. Dodatkowo w opinii przeglądu gazowego na nieruchomości wykonanej przez K.M. stwierdza się nieprawidłowości w samowolnie rozbudowanej instalacji gazowej, które nakazowo należało usunąć, gdyż zagrażały bezpieczeństwu budowlanemu.

Skarżąca wyjaśniła również, że w toku postępowania P. R. wnosił kolejne projekty bez zgody wszystkich właścicieli nieruchomości do samowolnie rozbudowanej instalacji gazowej, proponując zmianę położenia instalacji, ponowne naruszenie struktury ściany nośnej budynku przez wykucie otworów, podanie nieprawdy w kwestii wymiarów i odległości od otworów okiennych i odległości od poziomu podłoża oraz pominięcie w projekcie prawidłowych wymiarów ścian nośnych, które po wykonaniu proponowanej przebudowy instalacji zostaną dodatkowo znacznie osłabione co zagraża bezpieczeństwu budowlanemu z narażeniem życia mieszkańców.

Zdaniem skarżącej, P. R. celowo nie dokonał czynności, zmierzających do uzyskania zezwolenia na samowolnie rozbudowaną instalację gazową ze względu na uwarunkowania, wynikające z prawa budowlanego. Pomimo posiadanej wiedzy, że nie uzyska zgody urzędów decyzyjnych i braku zgody skarżącej (współwłaścicielki) na dokonanie powyższych czynności, drastycznie naruszył prawo właścicielskie, prawo budowlane i przepisy karne tym samym narażając życie mieszkańców kamienicy. Po samowolnym rozbudowaniu instalacji gazowej nie zgłosił dodatkowych urządzeń grzewczych, które generowały zwiększoną dystrybucję gazu.

Według skarżącej inwestor przez samowolnie rozbudowanie instalacji gazowej stwarzał i stwarza zagrożenie życia mieszkańców. Przez uchybienie przepisom prawa budowlanego i właścicielskiego P.R. winien ponieść daleko idące konsekwencje i sankcje prawne, wynikające nie tylko z "naruszenia przepisów prawa", ale w wyniku ich świadomego wprowadzenia w życie. Przywrócenie samowolnie rozbudowanej instalacji gazowej do stanu poprzedniego poprzez demontaż jest najmniej dotkliwą sankcją dla lokatora, który w wyniku bezprawnie wykonanych czynności na cudzej nieruchomości winien dodatkowo ponieść wysoką karę pieniężną odszkodowawczą oraz za świadome wdrożenie w życie nielegalnej budowli, uchybiając przepisom budowlanym, wysoką karę administracyjno-finansową.

Skarżąca podkreśliła, że jako współwłaściciel nieruchomości nie dopuszcza możliwości zalegalizowania samowolnie rozbudowanej instalacji gazowej i nie wyraża zgody na uznanie projektu bez wymaganych pozwoleń, którego zawartość pod względem pomiarów nie jest zgodna ze stanem faktycznym.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uznanie decyzji PINB w Ł. decyzji z [...] grudnia 2018 r. w całości jako zasadnej i doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego poprzez demontaż samowolnie wykonanej rozbudowy instalacji gazowej w lokalu nr 7.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie sprzeciwu.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 maja 2018r. przyznano skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dlań adwokata z urzędu.

Postanowieniem z dnia 21 września 2018r. oddalono wniosek skarżącej o odroczenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie jest zasadny.

W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1302 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017, poz. 935 dalej ustawa nowelizującą), która wprowadziła zmiany między innymi do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". W myśl nowowprowadzonego art. 64a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu znacznie uproszczono, bowiem organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), co do zasady sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym, ale może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie (art. 64d § 1 i § 2). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1), organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4), a sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Z przepisu tego wynika jednocześnie, że do spraw wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej stosuje się nowe przepisy.

Ponieważ zarówno doręczenie zaskarżonej decyzji, jak i wniesienie sprzeciwu od decyzji (które powoduje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego) nastąpiło już po wejściu w życie ustawy nowelizującej - zastosowanie do niniejszej sprawy znajdzie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, objęta tekstem jednolitym opublikowanym w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302.

Według nowego brzmienia przepisów p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151 a § 1 zd. 1. p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151 a § 2 p.p.s.a.).

Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że na tle przepisu art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ I instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2007r., sygn. akt II SA/GI 439/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 maja 2014r., sygn. akt I SA/Sz 1256/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, "gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a." (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., II SA/Kr 997/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Reasumując organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017r., sygn. akt II OSK 1386/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016r., sygn. akt II OSK 1427/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Wszystkie okoliczności, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej muszą zostać ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie zaś z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją obowiązywania zasady praworządności jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Powyższe obowiązki, ciążą na organach administracji publicznej obu instancji. Organ odwoławczy ma obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą te same, co na organie I instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ I instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny, ale obszerny materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie normy art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, uznać należy za prawidłowe. Trafna jest bowiem konkluzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie administracyjne, naruszało zasady procedowania, co mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem organ I instancji ustalił, że instalacja gazowa w lokalu nr 7 została wykonana w roku 2000, na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę, która miała zasilać kuchnię gazową czteropalnikową (KG4P), to ustalenia wymagało w następnej kolejności, jakie roboty budowlane były przewidziane do wykonania w zatwierdzonym projekcie budowlanym, czy wszystkie roboty budowlane wykonano zgodnie z tym projektem a także ewentualnie czy i jakie roboty wykonane zostały w okresie późniejszym po zakończeniu inwestycji, objętej udzielonym w 2000r. pozwoleniem na budowę. Dopiero precyzyjne wyjaśnienie tej kwestii pozwoli bowiem na ustalenie czy i ewentualnie jaki był zakres robót wykonanych samowolnie (np. odstępstwo od zatwierdzonego projektu, przebudowa czy ewentualnie rozbudowa instalacji gazowej), pozwalając na zastosowanie określonego reżimu prawnego, związanego z likwidacją skutków owej samowoli. Tych zaś ustaleń organ I instancji w ogóle nie poczynił, co uzasadniało konkluzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o potrzebie podjęcia rozstrzygnięcie opartego o treść art. 138 § 2 k.p.a. Niezależnie od tego podkreślić należy, iż podlegające skasowaniu rozstrzygnięcie organu I instancji obejmowało nakaz przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego "poprzez demontaż samowolnie wykonanej rozbudowy instalacji gazowej w lokalu nr 7". Orzeczenie wspomniane jest wadliwe również i z tej przyczyny, że nie wskazuje oczekiwanego "stanu poprzedniego" oraz przedmiotu demontażu, czyniąc ją faktycznie niewykonalną z uwagi na niedostatecznie precyzyjne określenie obowiązku, nałożonego na zobowiązanego. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1728/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych).

Dodatkowo również wskazania wymaga, iż postępowanie wyjaśniające, prowadzone przez organ I instancji winno obejmować także swoim zakresem kwestie, związane z ustaleniem podmiotu (lub ewentualnie podmiotów), na które mogą być nakładane obowiązki, wynikające z przepisów ustawy Prawo budowlane (art. 52 ustawy) z uwzględnieniem faktu, iż nieruchomość stanowi współwłasność a zarząd nieruchomością sprawowany jest przez wyznaczonego zarządcę sądowego.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie uchybia normie art. 138 § 2 k.p.a., na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu sprzeciwu jako bezzasadnego.

Oddalono również wniosek skarżącej o odroczenie rozprawy, z uwagi na uczestniczenie przezeń w posiedzeniu sądu w sprawie karnej "wszczętej z (...) wniosku" skarżącej. Przepis art. 109 p.p.s.a. obliguje sąd do odroczenia rozprawy, jeżeli stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym zdarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. J.I. w niniejszym postępowaniu reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, ustanowionego na jej wniosek, który brał udział w rozprawie, wyznaczonej na dzień 21 września 2018r. Ponieważ zaś obecność strony na rozprawie nie jest obowiązkowa (art. 107 p.p.s.a.), zaś profesjonalny pełnomocnik umocowany był należycie do reprezentowania strony, okoliczność związana z udziałem skarżącej w innym postępowaniu, nie mogła być uznana za przeszkodę do procedowania w niniejszej sprawie.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono zaś na podstawie art. 250 p.p.s.a., określając ich wysokość na podstawie § 21 ust. 1 pkt lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2016, poz. 1714 ze zm.) na kwotę 240 zł., powiększoną o należny podatek od towarów i usług w związku ze złożonym przez pełnomocnika oświadczeniem, iż koszty te nie zostały pokryte nawet w części.

dc