Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1040/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 par. 1, art. 77 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 21 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 roku sprawy ze skargi A. P., B. S., Z. P., W. M., J. P. i H. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...], nr [...] dotyczącej: 1. zwrotu na rzecz J. P., H. J., J. P., Z. P., A. P., W. M. i B. S. nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 97, oznaczonej jako działki: nr 3/4, nr 3/5, nr 87/7, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...]; 2. odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 87/67, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...]; 3. zwrotu na rzecz Gminy Miasto Ł. kwoty 2.324.000,00 zł zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego za nieruchomość.

W toku postępowania ustalono, iż decyzją z dnia [...], nr [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o zwrocie na rzecz J. P., J. P., Z. P., A. P., W. M. i B. S. nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 97, oznaczonej jako działki: nr 3/4, nr 3/5, nr 87/7, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 87/6 (KW Nr [...]), oraz o zwrocie na rzecz Gminy Miasto Ł. kwoty 2.324.000,00 zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji z dnia [...], nr [...], pomniejszonego o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Decyzja stała się ostateczna z dniem 5 maja 2008r.

W wyniku złożenia przez rzeczoznawcę majątkowego aneksu z dnia 4 sierpnia 2008r. do przyjętego za dowód w sprawie operatu szacunkowego z dnia 10 marca 2008r., postanowieniem z dnia [...], nr [...], Starosta [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 149 § 1 K.p.a., wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...] z uwagi na fakt, iż wyszły na jaw nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję.

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 5, art. 140 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 6, art. 142, art. 216 ust. 2 pkt 3, art. 217 ust. 2, art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm., powoływana także jako ustawa) oraz art. 26 § 2, art. 107, art. 151 § pkt 1 i 2 K.p.a., organ I instancji orzekł o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...], nr [...] w części dotyczącej pkt 1 i w pkt 2 orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 97, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 3/4, nr 3/5, nr 87/7, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] i o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, oznaczonej jako działka nr 87/6, oraz uchylił ww. decyzję w części dotyczącej pkt 3 orzekającej o zwrocie na rzecz Gminy Miasto Ł. kwoty 2.324.000,00 zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji z dnia [...], nr [...], pomniejszonego o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu i orzekł o zwrocie na rzecz Gminy Miasto Ł. kwoty 500.500,00 zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania pomniejszonego o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu w częściach odpowiadających posiadanym przez ww. udziałom, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie stanie się ostateczna.

W wyniku złożenia przez Prezydenta Miasta Ł. odwołania od ww. decyzji organu I instancji z dnia [...] Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponowną decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. orzekł o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] nr [...].

Odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] wniósł pełnomocnik A. P., B. S., Z. P., W. M., J. P. i H. J., zarzucając naruszenie art. 151 § 1 pkt , art. 145 § 1 pkt 5, art. 105 § 1, art. 28 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w zakresie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i ograniczenie zaistnienia przesłanki wznowienia tylko do opinii biegłego, pominięcie nowej okoliczności, jaką było zaistnienie omyłki "w wycenie wartości zwaloryzowanego odszkodowania", nieuwzględnienie dodatkowych okoliczności sprowadzających się do błędnego ustalenia kwoty odszkodowania. Jednocześnie pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji organu i rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania w części dotyczącej punktu l sentencji decyzji z dnia [...], uchylenie ww. decyzji w części orzekającej o zwrocie na rzecz Gminy Miasta Ł. kwoty 2.324.000,00 zł i orzeczenie o zwrocie kwoty 550.550,00 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Wojewoda [...], w wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż nie było podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] z powodu braku zaistnienia przesłanek wykazanych w art. 145 § 1 K.p.a. Wojewoda stanął na stanowisku, że postępowanie w sprawie wznowienia zostało wszczęte wadliwie, bowiem postępowania z urzędu winno być poprzedzone czynnościami wewnętrznymi ustalającymi dopuszczalność wznowienia postępowania, które w omawianej sprawie zostały dokonane w sposób nieprawidłowy, wynikający z nieprawidłowo zastosowanego w decyzji z dnia [...] przepisu art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ II instancji wyjaśnił, iż bezwzględny obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie wznowienia powstaje wówczas, gdy nastąpi w procesie wydania decyzji naruszenie norm prawa procesowego. Jednakże obowiązek, o którym mowa powstaje dopiero w przypadku znalezienia przyczyny uzasadniającej wznowienie, która w niniejszej sprawie faktycznie nie zaistniała, w odmiennym przypadku jest to tylko prawo organu. Badanie każdorazowo z urzędu, czy występują, czy też nie przesłanki do wznowienia postępowania po wydaniu postanowienia w sprawie wznowienia może stanowić votum nieufności wobec ogólnie pojętych działań organu.

Następnie Wojewoda wskazał, iż w wyniku negatywnych ustaleń po dokonaniu wstępnych czynności wewnętrznych organ nie wszczyna postępowania, co powinno być urzeczywistnione w niniejszej sprawie, a w razie gdy w wyniku wadliwej oceny wszczął postępowanie, wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Jednakże dotyczy to tylko braku podstaw do wszczęcia postępowania, np.: wszczęcia postępowania w sprawie cywilnej, gdy występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia. Odmiennie będzie, gdy dopiero po wszczęciu postępowania z urzędu organ dojdzie do przekonania, że przesłanka podana jako powód wznowienia naprawdę nie zaistniała, wówczas umorzenie z tego tylko powodu nie jest akceptowalne. W fazie wszczęcia postępowania nie jest dopuszczalne badanie wystąpienia przesłanki pozytywnej, czyli jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 K.p.a. podstaw prawnych wznowienia, bowiem ta przesłanka jest przedmiotem rozpoznania w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania, o czym przesądza treść art. 149 § 2 K.p.a. Tym czasem w niniejszej sprawie organ wznowił z urzędu postępowanie, czyli uznał zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., by następnie w decyzji z dnia [...] wycofać się ze swojego stanowiska przyjmując w motywach decyzji, że jednak przesłanki uzasadniające wznowienie nie wystąpiły i podając: "po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji uznał, że w przedmiotowym postępowaniu nie zaistniała podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 5". W zaistniałej sytuacji, skoro nie może znaleźć zastosowania instytucja umorzenia postępowania, jedynym sposobem zakończenia postępowania będzie użycie przepisu art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Gdy organ ustali nieistnienie (nieprawdziwość) badanej przyczyny wznowienia, to chociażby dostrzegł inne wady prawne decyzji dotychczasowej, wydaje decyzję o odmowie jej uchylenia. Natomiast organ I instancji czyniąc rozważania dotyczące zasadności posłużenia się przepisem art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i w konsekwencji art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., skoncentrował się głównie na aspekcie sprowadzającym się do ustalenia, czy nieznany organowi w dniu wydania decyzji aneks do operatu może stanowić nowy dowód w sprawie, pomijając w zasadzie kwestie, czy faktycznie okoliczności wyprowadzone w aneksie były istotne dla sprawy. Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody mogą wszak stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne mające w konsekwencji wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych.

Organ odwoławczy podkreślił, iż fakt pominięcia aspektu okoliczności istotnych dla sprawy, jako przesłanki przemawiającej za niemożnością wznowienia, a w przypadku jego wznowienia niemożnością uchylenia decyzji, wiąże się z niewłaściwą z gruntu kwalifikacją dokumentu na etapie wznowienia w korelacji z nieprawidłowym ustaleniem należnego do zwrotu na rzecz Gminy Miasta Ł. odszkodowania, co z kolei wypływa z błędnego zastosowania przepisu art. 140 ustawy zawierającego regulację tej kwestii. Błędne wyliczenie nie może pozostać niezauważone przez organ II instancji, jak też niewłaściwym byłoby uznanie za prawidłowe uruchomienie procedury wznowienia. Zaistniały stan nie może bowiem w żadnej mierze legitymować wznowienia postępowania. Aby wykazać, że treść aneksu z dnia 4 sierpnia 2008r. do operatu szacunkowego z dnia 10 marca 2008r. nie była istotna dla sprawy niezbędnym będzie odwołanie się do przepisu art. 140 ust. 1 ustawy stanowiącego, iż w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Organ I instancji w decyzji z dnia [...] wskazał, że sporna nieruchomość została wywłaszczona za odszkodowaniem w kwocie 258.343.136,00 zł. Skoro wywłaszczenie miało miejsce przed denominacją kwota podana jest w tzw. starych złotych. Zgodnie z art. 140 ust. 2 ustawy odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. W świetle art. 217 ust. 2 ustawy osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990r., co zaistniało w niniejszej sprawie, w razie zwrotu tych nieruchomości zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż zwaloryzowana kwota podlegającego zwrotowi odszkodowania po denominacji wg wyliczeń rzeczoznawcy majątkowego zawartych w operacie szacunkowym z dnia 10 marca 2008r. wyniosła 3.184.025,00 zł. Oszacowana przez biegłego wartość nieruchomości wg stanu na dzień zwrotu stanowiła natomiast kwotę 4.648.000,00 zł. Z powyższego wynika, iż zgodnie z art. 140 ust. 2 ustawy w powiązaniu z treścią przepisu art. 217 ust. 2 ustawy, że kwota zwaloryzowanego odszkodowania podlegająca zwrotowi (3.184.024,00 zł) nie może przekroczyć 50% aktualnej wartości gruntu (4.648.000,00 zł), czyli 2.324.000,00 zł. Stosownie natomiast do przepisu art. 140 ust. 4 ustawy zdanie pierwsze w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. W związku z powyższym dopiero kwota odszkodowania ustalonego stosownie do ust. 2, a zatem wynosząca 2.324.000,00 zł podlega pomniejszeniu o wartość równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Jak wyliczył biegły wartość nieruchomości na dzień wywłaszczenia wynosiła 5.477.000,00 zł a na dzień zwrotu 4.648.00,00 zł. Różnica daje wynik 829.000,00 zł i o tę kwotę winno być pomniejszone odszkodowanie ustalone zgodnie z art. 217 ust. 2 ustawy w kwocie 2.324.000,00 zł. Natomiast gdy zostałoby przyjęte, że zwaloryzowana kwota podlegającego zwrotowi odszkodowania po denominacji wyniosła zgodnie z aneksem z dnia 4 sierpnia 2008r. do operatu szacunkowego 3.821359,00 zł, to nadal zgodnie z przepisem art. 217 ust. 2 ustawy kwota zwaloryzowanego odszkodowania podlegająca zwrotowi (3.821359,00 zł) nie może przekroczyć 50% aktualnej wartości gruntu (4.648.000,00 zł), czyli tak samo jak przy wyliczeniach przeprowadzonych powyżej - 2.324.000,00 zł. Dalsze czynności, tj. zastosowanie art. 140 ust. 4 ustawy także przeprowadza się analogicznie, bez wpływu na wartość końcową.

Powyżej przeprowadzone wyliczenia potwierdzają bezspornie, że okoliczności, na które wskazał biegły w aneksie do operatu same w sobie nie mogły być istotnymi dla sprawy, bowiem samo błędne wyliczenie waloryzacji nie mogło przyczynić się w istocie do zmiany orzeczenia, a zatem nie było zasadne wznawianie postępowania na tej podstawie, co z kolei warunkuje wydanie orzeczenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.

Na ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] skargę do sądu administracyjnego wniósł pełnomocnik A. P., B. S., Z. P., W. M., J. P., H. J., który zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez błędną interpretację i nieuwzględnienie, że okoliczność błędnego ustalenia wartości zwaloryzowanego odszkodowania wyszła na jaw po wydaniu decyzji, istniała w dacie wydania decyzji i nie była znana organowi, oraz naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w zakresie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i ograniczenie zaistnienia przesłanki wznowienia do aneksu biegłego, a pominięcie faktu, iż nową okolicznością było zaistnienie w toku postępowania omyłki i nieuwzględnienie, iż w toku postępowania wznowieniowego organ I instancji z urzędu ustalił istnienie dodatkowych okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., że rzeczoznawca majątkowy błędnie ustalił kwotę odszkodowania, którą należało zwaloryzować przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS, które istniały w dniu wydania decyzji, a które wyszły na jaw po wydaniu decyzji i nie były znane organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 6 lutego 2013r. pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż w niniejszej sprawie sądowej kontroli podlegały jedynie rozstrzygnięcia organów administracji wydane w trybie wznowienia postępowania, a więc w trybie nadzwyczajnym. Sąd był więc uprawniony do badania legalności wydanych rozstrzygnięć pod kątem zaistnienia przesłanek uchylenia decyzji ostatecznej rozstrzygającej o zwrocie skarżącym nieruchomości oraz o zwrocie na rzecz Gminy Miasta Ł. odszkodowania - decyzji Starosty [...] z [...]. Kwestią sporną jest natomiast to, czy aneks do operatu szacunkowego złożony przez jego autora z uwagi na oczywistą omyłkę w obliczeniu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, po uostatecznieniu się decyzji Starosty z dnia [...], a zmieniający kwotę odszkodowania należnego Gminie, może stanowić podstawę wzruszenia decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a tym samym, czy jest on nowym dowodem w sprawie.

Postępowanie wznowieniowe, jak każde postępowanie nadzwyczajne, jest postępowaniem o charakterze szczególnym, prowadzi ono bowiem do wzruszenia zapadłego w sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia i ponownego merytorycznego orzekania co do istoty. Stanowi wiec wyjątek wobec wynikającej z art. 16 § 1 K.p.a. generalnej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest trwałość ostatecznych decyzji administracyjnych. Tym samym przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania muszą być interpretowane ściśle.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją wznawia się, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Po pierwsze przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, ale błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi. Ujawnienie nowych dowodów może prowadzić nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Nowe okoliczności faktyczne mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Po drugie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wszystkie trzy wskazane wyżej przesłanki muszą zaistnieć łącznie, w przeciwnym razie wznowienie postępowania będzie niedopuszczalne.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że operat szacunkowy jest dowodem sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, którego prawidłowość podlega ocenie przez organ administracyjny w toku postępowania administracyjnego. Operat szacunkowy, tak jak i inne dowody, podlega ocenie w szczególności w zakresie wyboru właściwej metody szacowania, właściwego podejścia (uzasadnienia wyboru podejścia), doboru nieruchomości do porównania, poprawności obliczeń matematycznych, logiczności wywodów. Jednakże organ administracji przy ocenie operatu nie może wkraczać w jego merytoryczną zasadność, gdyż nie posiada wiadomości specjalnych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Łd 697/10; wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 września 2011r., sygn. akt II SA/Kr 710/11; wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 marca 2009r., sygn. akt II SA/Lu 743/08 – wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Orzekając co do istoty sprawy organ administracji wydaje swe rozstrzygnięcie w oparciu o stan faktyczny ustalony na dzień wydania decyzji oraz w oparciu o dokumenty zgromadzone do tego czasu, w tym sporządzony w sprawie operat szacunkowy. Tymczasem w przedmiotowej sprawie żadna ze stron nie zakwestionowała prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, jak również samej decyzji, w związku z czym decyzja ustalająca wysokość odszkodowania stała się ostateczna.

O wznowieniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie przesądził aneks do operatu szacunkowego, który został złożony przez jego autora w dniu 4 sierpnia 2008r. Aneks ów określał nową kwotę zwaloryzowanego odszkodowania należnego od skarżących na rzecz Gminy tj. kwotę 3.821.359,00 zł, a więc na kwotę wyższą o 637.334,00 zł w stosunku do kwoty określonej pierwotnie. Dopiero sporządzenie kolejnego operatu szacunkowego w toku postępowania wznowieniowego spowodowało ustalenie wysokości odszkodowania na rzecz Gminy w kwocie niższej niż pierwotnie ustalona.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił stanowiska pełnomocnika skarżących, jakoby nawet błędnie sporządzony operat szacunkowy, skorygowany następnie aneksem, stanowił nową okoliczność faktyczną w tej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, według którego za nowe okoliczności i dowody nie można uznać wydanych w późniejszym czasie opinii biegłych lub aneksów do tych opinii. Sporządzenie nowego operatu szacunkowego, ustalającego wartość nieruchomości już po ostatecznym rozstrzygnięciu kwestii wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2001r.; sygn. akt I SA 1788/99 publ. LEX nr 75514; wyrok NSA z dnia 26 marca 2009r., sygn. akt I OSK 457/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 grudnia 2007r.; sygn. akt II SA/Kr 359/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2008r.; sygn. akt VII SA/Wa 1357/07 – wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).

Przy ocenie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. najistotniejszym warunkiem jest bowiem istnienie okoliczności lub dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeśli powstały one po dacie wydania decyzji ostatecznej nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania, lecz tylko podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Okoliczności faktyczne i dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, jednakże nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję. Podstawą wznowienia postępowania nie mogą być więc okoliczności faktyczne i dowody, które powstały po wydaniu decyzji ostatecznej. W rozpoznawanej sprawie aneks, a właściwie nowy operat, na który powołuje się strona skarżąca, powstał po wydaniu decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, dlatego też za słuszne należy uznać stanowisko organu, według którego aneks do operatu szacunkowego (operat) nie wypełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. jest przede wszystkim zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 K.p.a., a dopiero potem wynik postępowania co do istoty sprawy. Nawet prawidłowe ustalenia co do istoty sprawy nie mogą decydować o uchyleniu decyzji, jeśli nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 K.p.a. Skoro zatem operat sporządzony po wydaniu decyzji ostatecznej nie mógł stanowić nowego dowodu, czy nowej okoliczności w sprawie, to tym samym nie mógł stanowić skutecznej podstawy uwzględnienia żądania, w związku z czym zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji należy uznać za prawidłowe. Na marginesie stwierdzić należy, że tak naprawę brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do sporządzenia nowego operatu.

Wbrew argumentom pełnomocnika skarżących organ odwoławczy dokonał prawidłowej interpretacji przesłanek wznowieniowych, określonych w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. co sprawia, że zarzut naruszenia powołanego przepisu, jak również przepisu art. 77 § 1 K.p.a. polegający na braku rozstrzygnięcia sprawy w zakresie całości zebranego materiału dowodowego okazał się bezzasadny.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł,

jak w sentencji.

LS