Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 510/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2, art. 145 § 1  pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 594/14 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M.C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

W stanie faktycznym sprawy przyjętym jako podstawa orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013, wydanej w dniu 16 stycznia 2014 r.

W dniu 18 kwietnia 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji (ARiMR) w S.wpłynął wniosek pana M. C. (dalej przywoływany jako "skarżący"), o przyznanie płatności bezpośrednich, w którym do przyznania płatności za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.09 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) oraz w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), na jednej działce rolnej o powierzchni 15,00 ha z załącznikami graficznymi.

W dniu 2 lipca 2013 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowego ARiMR w S. oświadczenie o wystąpieniu w jego gospodarstwie kradzieży oraz zgryzienia przez dziką zwierzynę sadzonek, która na powierzchni 15% wymaga ponownego uzupełnienia.

W okresie pomiędzy 30 lipca a 6 sierpnia 2013 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę w związku z realizowanym Programem rolnośrodowiskowym, z której sporządzony został raport o nr dok. [...].

W dniu [...] stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, w uzasadnieniu której wskazał, iż rozstrzygnięcie takie zapadło w związku, z ustaleniami kontroli na miejscu, podczas których stwierdzono nieprawidłowości w stopniu uzasadniającym orzeczenie o odmowie przyznania płatności do uprawy sadowniczej zadeklarowanej w wariancie 2.9.

W dniu 5 lutego 2014 r. Skarżący złożył w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w S. oświadczenie o uzupełnieniu plantacji w miesiącach październiku i listopadzie 2013 r.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2014 r., wnosząc o uchylenie decyzji w całości.

W skardze wskazał na naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wadliwy sposób przeprowadzenia czynności kontrolnych, wadliwe ustalenie liczby drzew nie spełniających wymogów, nie policzeniu wszystkich sadzonek, odmowy mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej.

Skarżący podniósł także naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z dnia 7 marca 2007 r. (dalej: ustawa EFFROW) , art. 8, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.

Skarżący zakwestionował sposób i prawidłowość przeprowadzonej kontroli. Podniósł, iż kontrolujący nieprawidłowo liczyli drzewa na plantacji i niezgodnie z metodyką prowadzenia kontroli mierzyli wysokość drzew.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w wyroku z dnia 13 listopada 2014 r, na wstępie wywodu nakreślił ramy prawne sprawy, wskazując, że w przypadku pomocy finansowej z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego, o przyznanie której Strona skarżąca wnioskowała poprzez złożony w dniu 18 kwietnia 2013 roku wniosek o przyznanie płatności, rozważyć należy, czy spełnione zostały warunki wynikające z § 2 oraz § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze. zm., dalej przywoływane jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe 2013"). Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z przywołanym § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem" jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 h;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 50 ww. rozporządzenia, rolnik który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym") w zakresie m. in wariantu dziesiątego pakietu, Rolnictwo ekologiczne (tj. wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), może kontynuować realizację tego zobowiązania, zgodnie z wymogami określonym dla tego wariantu w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Ponadto - zgodnie z ust, 3 § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013 - w przypadku uprawy sadowniczej zadeklarowanej we wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej płatność jest przyznawana, wówczas gdy są spełnione warunki do jej przyznania określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym.

W oparciu o § 9 ust. 2 pkt 3) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w którym ustawodawca określił warunki, po spełnieniu których jest przyznawana płatność rolnośrodowiskową, sąd wskazał, że płatność za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w przypadku wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Ponadto, wszystkie uprawiane drzewa mają być drzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, które zostały określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Ww. wymagania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r. Nr 29, poz. 189 ze. zm.), zgodnie z którym sadzonka jabłoni domowej powinna spełniać warunek odpowiedniej wysokości nie mniejszej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej a średnica jej pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania.

Podkreślenia wymaga fakt, iż jedynie łączne spełnienie przez rolnika ww. przesłanek stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Z kolei załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne zawiera m.in. następujące wymogi dla wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania):

a) wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na paszę, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

b) utrzymywanie minimalnej obsady drzew (...), która w przypadku drzew jabłoni stanowi 125 sztuk na 1 ha powierzchni oraz

c) prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 27 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z § 50 ust. 3 pkt 2) rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013).

Wysokość zmniejszeń określa załącznik nr 7 do rozporządzenia, zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów m.in. w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie (z zaznaczeniem, iż dopuszczalna granica błędu wynosi do 5% wymaganej obsady).

Zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100% ma również zastosowanie w przypadku uchybienia polegającego na prowadzeniu produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

W odniesieniu do warunku z § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego określonego dla uprawy sadowniczej, dotyczącego spełnienia przez wszystkie uprawiane drzewa wymogu co do ukorzenienia oraz wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 50 ust. 3 pkt 1) rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013, kolejna płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne m.in. w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), może zostać przyznana rolnikowi wyłącznie po spełnieniu warunków jej przyznania, a więc także ww. warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a).

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy - zarówno europejskie, jak i krajowe - nie przewidują możliwości przeprowadzenia przez rolnika czynności naprawczych i nie konstytuują mechanizmu prawnego, który pozwoliłby na uchylenie skutków stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli zainteresowany producent rolny dokona ich naprawy w określonym terminie.

Sąd stwierdził, iż stawiany przez skarżącego zarzut nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli należy uznać za nieuzasadniony.

Jak wynika z akt sprawy, tj. raportu, dokumentacji fotograficznej i szkiców pomiarowych, ustalenia poczynione podczas kontroli na wszystkich działkach sadowniczych nie budzą wątpliwości. Stan działek i znajdujących się na nich drzewek jabłoniowych udokumentowany został w sposób należyty poprzez dokumentację zdjęciową, a zasięg pomiaru powierzchni działek oznaczono na szkicach pomiarowych zawierających także oznaczenia miejsc wykonania zdjęć i terenów wyłączonych.

Jak wskazano wyżej, jedynie spełnienie przez wszystkie drzewka jabłoni domowej wymagań elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego co do ich wysokości i grubości, stanowi podstawę do przyznania płatności za realizację wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe w pakiecie 2. Rolnictwa ekologicznego.

Natomiast jak wynika ze zgromadzonego podczas kontroli materiału dowodowego, znacząca część drzewek stwierdzonych na działkach A, B, C, nie spełniała ww. wymagań. Na każdej z kontrolowanych działek rolnych z uprawą sadowniczą stwierdzono drzewka suche bądź o wysokości poniżej 80 cm i średnicy pnia nieprzekraczającej 8 mm. Ich ilość, stanowiąca odpowiednio:

- 157 sztuk drzewek uschniętych na działce B,

- 182 sztuk drzewek uschniętych na działce C,

- 941 sztuk drzewek uschniętych i 3927 sztuk sadzonek żywych – poniżej 80 cm na działce rolnej A,

stanowi tę część uprawy, która prawidłowo nie została zakwalifikowana do obsady poszczególnych działek obejmującej drzewka wykazujące cechy żywotności, o wysokości przekraczającej 80 cm i średnicy pnia większej niż 8 mm (mierzonej na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia).

Potwierdzenie dla wyłączenia części drzewek jabłoni z liczby sadzonek uwzględnionych do obsady, którą inspektorzy terenowi obowiązani byli obliczyć podczas kontroli, Organ uzyskał w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, z której - w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości także w ocenie Sądu - wynika zasadność nieuwzględnienia części materiału nasadzeniowego w ustalonej obsadzie. Na zdjęciach (w tym m. in. fotografiach o nr: 1430 - 1456), udokumentowano drzewka suche, złamane, ogłuszone chwastami czy o wysokości poniżej 80 cm, o średnicy pnia mniejszej niż 8 mm.

Nie znajduje w ocenie sądu pierwszej instancji potwierdzenia faktycznego zarzut skarżącego, iż inspektorzy przeprowadzający kontrolę nie liczyli i nie mierzyli wysokości wszystkich drzewek znajdujących się na plantacji, co uczyniło tę kontrolę za przeprowadzoną niezgodnie z zasadami prawa i nie wystarczająco udokumentowaną. Jednak skarżący formułując takie zarzuty nie wskazał jakiegokolwiek przepisu obowiązującego prawa, który w przeprowadzonej kontroli został jej zdaniem naruszony, jak również nie wskazał świadków mogących potwierdzić okoliczności związane z liczeniem i mierzeniem drzewek.

Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy EFRROW, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, czyli w wypadku powyższej okoliczności - na skarżącym, który uznając sposób przeprowadzenia kontroli za nieprawidłowy, winien był wykazać niezgodność przeprowadzonych czynności z obowiązującym przepisem prawa w efekcie wpływającą na błędny charakter ustaleń z raportu.

W odniesieniu do okoliczności wystąpienia kradzieży sadzonek oraz powstałych szkód przez zwierzynę leśną, która w uprawie sadowniczej dokonała zniszczeń części jabłonek Sąd wskazał, iż pozostają one bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. Przyznanie płatności bowiem jest możliwe jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego. To z kolei w sposób prawidłowy zostało zweryfikowane przez jednostki kontrolne ARiMR.

Sąd zaakceptował stanowisko Organu II instancji w zakresie informacji skarżącego o uzupełnieniu obsady w związku ze zniszczeniem uprawy przez zwierzynę, oraz kradzieżą, że aby móc kontynuować podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie wariantu sadowniczego, producent rolny zobowiązany jest uzupełnić brakujące nasadzenia drzew materiałem szkółkarskim zgodnie z wymaganiami z rozporządzenia MRiRW z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego. Uzupełnienie brakujących nasadzeń potwierdza, że obsada w gospodarstwie nie była przez cały rok trwającego zobowiązania utrzymywana w wymaganym rozmiarze, t.j. 125 sztuk na 1ha powierzchni uprawy, do czego skarżący był zobowiązany podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż przyznanie płatności rolnośrodowiskowej możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego związanych z podjętym zobowiązaniem. To z kolei zostało zweryfikowane przez jednostki kontrolne ARiMR w trakcie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącej w dniach 30 lipca a 6 sierpnia 2013 r., podczas której stwierdzono, iż warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazujący na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości - jak również - wymóg z załącznika nr 3 do rozporządzenia do określonej minimalnej obsady drzew i prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, nie zostały spełnione.

Zdaniem sądu pierwszej instancji w sprawie została prawidłowo zastosowana dyspozycja § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, czyli zmniejszenie wysokości płatności o 100% w odniesieniu do działek rolnych, na których zostało stwierdzono uchybienie tym wymogom - co w istocie sprowadzało się do konieczności odmowy przyznania płatności do uprawy sadowniczej zadeklarowanej do płatności w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe.

W ocenie Sądu słusznie Organ II instancji uznał, że inspektorzy terenowi w sposób właściwy dokonali pomiaru i kwalifikacji drzewek uwzględnionych do wyliczeń obsady, wśród których znalazły się wyłącznie sadzonki żywe, o wysokości nie mniejszej niż 80 cm i średnicy pnia nie mniejszej niż 8 mm, mierzonej na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia. Potwierdzeniem prawidłowości pomiarów jest znajdujące się w aktach pismo prof. L. M., zastępcy Dyrektora ds. Naukowych Instytutu Ogrodnictwa, wskazujące na prawidłowe postępowanie przy mierzeniu wysokości drzewek na plantacji.

Jak wynika z § 9 ust. 2 pkt 3) lit a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku pakietu 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2009, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, czyli w tak zatytułowanym rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 29, poz. 189 ze zm.).

W załączniku nr 9 akt ten określa m.in., iż elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien liczyć nie mniej niż 80 cm wysokości, mierząc od szyjki korzeniowej.

W tym miejscu Sąd podniósł, iż przepisy szczególne odnoszące się do płatności rolnośrodowiskowych nie przewidują możliwości uzasadnienia nieprawidłowości tego rodzaju i niezastosowania sankcji. Mają one zastosowanie zawsze, niezależnie od tego, z jakiej przyczyny wysokość drzewek uległa zmniejszeniu do poziomu poniżej 80 cm.

Potwierdzenie dla wyłączenia części drzewek jabłoni z liczby sadzonek uwzględnionych do obsady, którą inspektorzy terenowi obowiązani byli obliczyć podczas kontroli, organ uzyskał w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, z której - w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości - wynika zasadność nieuwzględnienia części materiału nasadzeniowego w ustalonej obsadzie.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdził, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności za realizację Programu rolnośrodowiskowego, w tym ww. rozporządzeń rolnośrodowiskowych z 2009 r. i z 2013 roku, w których określono, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi wówczas gdy realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, jak również rolnik ten winien spełniać warunki przyznania płatności w ramach określonych w rozporządzeniu pakietów lub ich wariantów, Organy obu instancji, wydały decyzje zgodne z obowiązującym prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podkreślił, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa musi gwarantować, że w sposób dokonywania jakichkolwiek płatności odbywa się przy spełnieniu odpowiednich wymogów wspólnotowych oraz zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i unijnym. W związku z powyższym ARiMR jako agencja płatnicza nie tylko przyznaje płatności do gruntów rolnych, ale także w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wnioskach złożonych przez producentów rolnych ma obowiązek stosować odpowiednie sankcje.

Reasumując, sąd stwierdził, iż istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Jak to bowiem wynika z ustaleń ARiMR co potwierdza także sam Skarżący, na gruntach objętych wnioskiem nie była - przejściowo - dotrzymana minimalna obsada drzew na hektar. Niezależnie od tego z ustaleń kontrolerów ARiMR wynika, iż w dacie kontroli część nasadzeń nie spełniało wymogu wysokości określonej w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz od strony przeciwnej.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez błędna wykładnię polegająca na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, że wadliwy sposób przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz wadliwa weryfikacja sprawiają, że nie może on decydować o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W ramach tego zarzutu pełnomocnik skarżącego wskazał na wadliwość czynności kontrolnych polegającą na nieprawidłowym pomiarze liczby drzew nie spełniających wymogów, nie policzeniu wszystkich sadzonek oraz na niezasadną odmowę mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej.

Skarżący zarzucił nadto naruszenie prawa materialnego, tj. art. 174 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 i § 1 9 ust. pkt 3 lit. b w zw. z treścią załącznika nr 3 i 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. polegające na błędnej wykładni przejawiającej się w uznaniu przez sąd I instancji, że z treści wskazanych przepisów ww. rozporządzenia wymóg utrzymania danej obsady oznacza brak możliwości uzupełniania ubytków w danym roku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, zatem podlegała oddaleniu.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, które w tej sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych, to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s a., z których żaden jednak nie okazał się zasadny.

W pierwszej kolejności skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, t.j. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez błędną wykładnię polegająca na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mających w jego ocenie istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności. Mianowicie, wskazał na wadliwy sposób przeprowadzenia czynności kontrolnych: nieprawidłowy pomiar liczby drzew nie spełniających wymogów, nie policzenie wszystkich sadzonek oraz na niezasadną odmowę mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej. Zarzut powyższy jest niezasadny z następujących przyczyn.

Należy wskazać, iż z mającego zastosowanie w sprawie na mocy § 50 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. przepisu § 9 ust. 2 pkt 3) lit a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. wynika, iż w przypadku pakietu 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2009, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, czyli w tak zatytułowanym rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. (Dz. U. z 2007r. nr 29, poz. 189 ze zm.).

W załączniku nr 9 akt ten określa m.in., iż elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien liczyć nie mniej niż 80 cm wysokości, mierząc od szyjki korzeniowej.

Sąd pierwszej instancji w sposób należyty odniósł się do powyższej kwestii, podnoszonej uprzednio przez stronę w skardze skierowanej do tego sądu od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] marca 2014 r. Mianowicie, wskazał po pierwsze – na treść art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. EFRROW, przewidującym, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, czyli w wypadku powyższej okoliczności - na skarżącym, który uznając sposób przeprowadzenia kontroli za nieprawidłowy, winien był wykazać niezgodność przeprowadzonych czynności z obowiązującym przepisem prawa w efekcie wpływającą na błędny charakter ustaleń z raportu. Po drugie zaś – śąd wskazał na znajdujące się w aktach sprawy pismo prof. L. M., z-cy Dyrektora ds. Naukowych Instytutu Ogrodnictwa z dnia 9 maja 2014 r, wskazujące na prawidłowe postępowanie przy mierzeniu wysokości drzewek na plantacji. Certyfikat Zgodności wydany przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji został wydany na podstawie art. 29 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 oraz rozporządzenie (WE) nr 889/2008. Potwierdza, że wymieniony w tym dokumencie podmiot gospodarczy poddał swoją działalność kontroli pod kątem zgodności procesu produkcji z wymogami rozporządzenia (WE) nr 834/2007 i spełnia wymagania określone we wspomnianym rozporządzeniu. Posiadanie powyższego certyfikatu nie rzutuje w żaden sposób na uzyskane wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach od 30 lipca do 6 sierpnia 2013 r. związanej z realizacją przez niego programu rolnośrodowiskowego.

Powyższe okoliczności w potwierdzają, iż stanowisko skarżącego należy uznać za nieprawidłowe, a stawiany zarzut naruszenia procedury przez sąd pierwszej instancji za niezasadny. W tej sytuacji należy uznać, że stan faktyczny sprawy ustalony na podstawie raportu z kontroli nie budzi zastrzeżeń.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 174 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 i § 19 ust. pkt 3 lit. b w zw. z treścią załącznika nr 3 i 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. polegającego na błędnej wykładni przejawiającej się w uznaniu przez sąd I instancji, że z treści wskazanych przepisów ww. rozporządzenia wymóg utrzymania danej obsady oznacza brak możliwości uzupełniania ubytków w danym roku.

Należy zauważyć na wstępie, iż zarzut ten nie został przez pełnomocnika strony dostatecznie sprecyzowany. Nie zostało w nim wyraźnie powiedziane, z jakiej treści wymienionych przepisów wynikać by miał brak obowiązku posiadania pełnej obsady drzew w sadzie oraz uprawnienie beneficjenta płatności rolnośrodowiskowych do uzupełniania nasadzeń już po przeprowadzonej kontroli, w trakcie której stwierdzono braki w obsadzie, skutkujące w danym roku pomniejszeniem o 100%.

Jak słusznie wywiódł sąd pierwszej instancji, brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 27 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z § 50 ust. 3 pkt 2) rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013).

Wysokość zmniejszeń określa załącznik nr 7 do rozporządzenia, zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów m. in. w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie (z zaznaczeniem, iż dopuszczalna granica błędu wynosi do 5% wymaganej obsady).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności za realizację Programu rolnośrodowiskowego, w tym ww. rozporządzeń rolnośrodowiskowych z 2009 r. i z 2013 roku, w których określono, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi wówczas gdy realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, jak również rolnik ten winien spełniać warunki przyznania płatności w ramach określonych w rozporządzeniu pakietów lub ich wariantów, Organy obu instancji, wydały decyzje zgodne z obowiązującym prawem.

Działanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa musi gwarantować, że w płatności rolnośrodowiskowe dokonywane są przy spełnieniu odpowiednich wymogów wspólnotowych oraz zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i unijnym. W związku z powyższym ARiMR jako agencja płatnicza nie tylko przyznaje płatności do gruntów rolnych, ale także w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wnioskach złożonych przez producentów rolnych ma obowiązek stosować odpowiednie sankcje.

Wyniki przeprowadzonej kontroli, które stanowią podstawę stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania przez sąd pierwszej instancji, pozwalają przyjąć uchybienia w stosunku do przyjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych skarżącego. Fakt uzupełnienia brakujących nasadzeń nie niweluje ustaleń kontroli, która stwierdziła, że obsada w gospodarstwie nie była przez cały rok trwającego zobowiązania utrzymywana w wymaganym rozmiarze, tj. 125 sztuk na 1ha powierzchni uprawy, do czego skarżący się dobrowolnie zobowiązał.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.