Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1128/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 94 ust 1, ust 3, art 3 ust 1, art 17a ust 4
journal: Dz.U. 2019 poz 330
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
article: art 59 ust 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1541
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2017 poz 2365 art 17 a ust 1 i 4, art 122
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania należności pieniężnych żołnierzowi zwolnionemu ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020r. o numerze [...], dowódca [...] Brygady obrony terytorialnej (dalej zwany: organ I instancji), przyznał [...] G. F. (dalej zwany: stroną, skarżącym), należności pieniężne w postaci:

1. odprawy w wysokości 50% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby w kwocie: 3.168,00 zł (słownie; trzy tysiące sto sześćdziesiąt osiem złotych, 00/100);

2. ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w wymiarze 95 dni roboczych w kwocie: 20.448,00 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy czterysta czterdzieści osiem złotych. 00/100);

3. dodatkowego uposażenia rocznego za 2020 rok, w wysokości 1/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, otrzymanego w roku kalendarzowym, za który dodatkowe uposażenie roczne przysługuje z uwzględnieniem pełnej kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego żołnierzowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym oraz zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość w kwocie: 528,00 zł (słownie: pięćset dwadzieścia osiem złotych, 00/100);

4. gratyfikację urlopową za 2020 r. w kwocie: 3.832,50 zł (słownie; trzy tysiące osiemset trzydzieści dwa złote, 50/100).

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, że skarżący, zgodnie z rozkazem personalnym Nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr z dnia [...] grudnia 2019 r., w związku z wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego, w dniu [...] stycznia 2020 r. zostanie zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. W związku z tym, na podstawie art. 94 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2019 r.. poz. 330 ze zm., zwana dalej ustawą o służbie wojskowej), po 1 roku, 4 miesiącach, 21 dniach służby wojskowej, przysługuje skarżącemu odprawa w wysokości 50% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, czyli kwota 3168 zł.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji do Dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej (dalej zwany: organ odwoławczy)

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2020r organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż pojęcie zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej, należy interpretować ściśle, tj. jako służby pełnionej przez żołnierza powołanego do niej i pełniącego ją na podstawie kontraktu. Skarżący wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Oświadczył tym samym, że znane mu są obowiązujące w tym zakresie - w dacie złożenia wypowiedzenia - przepisy prawa. Zgodnie natomiast z treścią art. 17a ust. 4 ustawy o służbie wojskowej, okres służby w Straży Granicznej, którego doliczenia domaga się skarżący, zalicza się do okresów, od których są uzależnione uprawnienia wymienione w art. 62 ust. 4 i art. 80 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia służby w wyżej wymienionej formacji do celów okresu służby, określonych w art. 94 ustawy o służbie wojskowej. Przyznane stronie należności pieniężne, w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, zostały naliczone prawidłowo i w oparciu o obowiązujące przepisy, które wzajemnie się nie wykluczają.

Zdaniem organu odwoławczego, z art. 122 ustawy o Straży Granicznej wynika, że odprawa nie przysługuje funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, w której przysługuje prawo do takich świadczeń. Mające zastosowanie w niniejszej sprawie regulacje prawne, zawarte w ustawie o Straży Granicznej, jak i normy wynikające z innych ustaw, w tym m.in. ustawy o służbie wojskowej, regulujące odprawę z tytułu zwolnienia ze służby, mają zapobiec kilkukrotnemu wypłacaniu tego świadczenia. Świadczenia, określone w art. 118 i art. 121 ustawy o Straży Granicznej, mają charakter jednorazowy, a przepis art. 122 ustawy o Straży Granicznej ma zapobiegać ich wielokrotnym wypłacaniu. Okoliczność, że w nowej służbie świadczenie przysługuje w innej wysokości niż w Straży Granicznej, pozostaje bez wpływu na stosowanie tego przepisu.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wniósł o zmianę decyzji poprzez przyznanie mu odprawy w wysokości 500% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, czyli kwoty 31 680 zł, alternatywnie o uchylenie decyzji I i II instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji,

2. art. 94 ust. 1, 2 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich błędne zastosowanie, podczas gdy przepisy te przewidywały zaliczenie okresu pełnienia służby w innych formacjach do ustalenia wysokości odprawy;

3. art. 17a ust 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego błędną interpretację;

4. art. 80 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego pominięcie przy wydawaniu decyzji;

5. art. 122 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej przez jego błędne zastosowanie w sprawie przy wydawaniu decyzji, ponieważ przepis ten nie zawiera jakiegokolwiek sformułowania pozwalającego na uznanie, że funkcjonariusz, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby zostaje na zawsze pozbawiony odprawy z pełnienia tej służby w Straży Granicznej. Przepis ten ma co prawda zapobiegać kilkukrotnemu wypłacaniu tego samego świadczenia, ale powinien stanowić gwarancję ciągłości świadczeń;

6. art. 7,77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, w zakresie w jakim organ II instancji przyjął zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy i podzielił ocenę dokonaną przez ten organ, w szczególności poprzez brak odniesienia się do dołączonego do odwołania zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2020r. potwierdzającego pełnienie przez skarżącego służby przed podjęciem zawodowej służby wojskowej i braku odniesienia się do tego, że w dniu zwolnienia ze Straży Granicznej skarżący odprawy nie otrzymał;

7. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu prawnego, sprowadzające się do błędnej wykładni prawa materialnego oraz subsumcji ustalonego stanu faktycznego do odpowiedniej normy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;

8. Art. 32 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez naruszenie konstytucyjnie chronionej zasady równości wobec prawa, gdyż odmowa przyznania i wypłacenia należności pieniężnych, związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości 500% uposażenia zasadniczego, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby bez uznania do zaliczania okresu, od którego przysługuje to uprawnienie, jest niezasadne i nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej nie otrzymał świadczenia, określonego w art. 118 i art.121 ustawy o Straży Granicznej. Ustawodawca nie uzależnił prawa do odprawy dla funkcjonariusza zwalnianego ze służby od wysokości odprawy w poszczególnych rodzajach służb, lecz od tego, czy w innej służbie, niż Straż Graniczna, przysługuje prawo do odprawy. Funkcjonariuszom zmieniającym rodzaj wykonywanej służby stworzono tym samym gwarancję ciągłości należnych im uprawnień i świadczeń.

Skarżący podniósł, że przedmiotowa odprawa ma charakter jednorazowy, ale też ciągły. Funkcjonariusze zachowują odpowiednio ciągłość służby lub zatrudnienia, a zatem nie podejmują oni służby od nowa, co potwierdza, że służba pełniona uprzednio, powinna mieć znaczenie dla wypłaty odprawy za okres służby wojskowej.

Gdyby otrzymał odprawę po zakończeniu służby w Straży Granicznej i następnie po przerwie podjął służbę w innej formacji, to w przypadku kolejnego zwolnienia z tej służby otrzymałby świadczenie wyrównawcze bądź uzupełniające do uprzednio otrzymanej odprawy. Prowadzi to zatem do uprzywilejowania takiego funkcjonariusza w stosunku do funkcjonariusza, który "bezpośrednio" po zwolnieniu ze służby podejmuje służbę w innej formacji i nie otrzymuje odprawy za służbę w Straży Granicznej i nie ma już prawa do takiego świadczenia ani też do uzupełnienia odprawy. W ocenie skarżącego, takie rozumienie przepisów narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Na marginesie skarżący wskazał, że organ odwoławczy nie odniósł się do zaświadczenia [...] Brygady Obrony Terytorialnej w [...] z dnia [...] stycznia 2020r., załączonego do odwołania. Wskazał jedynie, że skarżący pełnił zawodową służbę wojskową od dnia [...] września 2018 r. do dnia [...] stycznia 2020 r. tj. przez 1 rok, 4 miesiące i 21 dni. Z załączonego oświadczenia wprost wynika, że skarżący pełnił zawodową służbę wojskową również w okresie od [...] grudnia 2000 r. do [...] listopada 2001 r., okres pełnienia tej służby podlegał zaliczeniu do ustalenia wysokości odprawy, jednak fakt ten został całkowicie pominięty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd, rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa wskazanego w art. 145 § 1. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zadaniem Sądu Administracyjnego jest kontrolowanie administracji, co oznacza, że ograniczona jest możliwość ustalania faktów. Zadanie Sądu Administracyjnego sprowadza się zatem do weryfikacji działań organu administracji oraz prawidłowości stosowania przez niego przepisów prawa materialnego, w szczególności realizując zasadę prawdy materialnej.

W niniejszej sprawie istota problemu sprowadza się do oceny, czy organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały przepisy art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej, przyznając skarżącemu odprawę w wysokości 50 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby.

Zgodnie z przepisem art. 94 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, odprawa w wysokości: 1) po roku służby - 100%, 2) po pięciu latach służby - 200%, 3) po dziesięciu latach służby - 300% - kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Natomiast w myśl ust.5 w.w. przepisu, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16 albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż dziesięć lat - przysługuje 50% kwoty odprawy, o której mowa w ust. 1 i 2.

W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, że skarżący pełnił zawodową służbę wojskową od dnia [...] września 2018 r. do dnia [...] stycznia 2020 r. tj. przez 1 rok, 4 miesiące i 21 dni. Stosunek służbowy skarżącego wygasł wskutek wypowiedzenia, dokonanego przez skarżącego.

Jednakże zdaniem skarżącego, do okresu jego służby winien być wliczony również okres pełnienia służby w Straży Granicznej.

Zdaniem Sądu twierdzenia skarżącego nie mają oparcia w obowiązujących przepisach. Zgodnie bowiem z art.94 ust.3 ustawy o służbie wojskowej, do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne, będące przyczyną zawieszenia lub aresztowania, zostało umorzone bądź żołnierz został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym.

Z cytowanego przepisu wprost wynika zatem, że do okresu, na podstawie którego określa się kwotę odprawy żołnierza zawodowego, należy zaliczać okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej. Czynna służba wojskowa to nie to samo, co służba w Straży Granicznej.

Poczynając od pojęcia "pełnienia czynnej służby wojskowej", w ocenie Sądu organ w sposób prawidłowy dokonał wykładni systemowej tego pojęcia.

Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej, żołnierze zawodowi są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej. W przedmiotowej ustawie brak definicji legalnej pojęcia żołnierza "w czynnej służbie wojskowej", taka definicja znajduje się natomiast w przepisach ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Definicja zawarta w tejże ustawie pełni charakter subsydiarny dla prawidłowej wykładni przepisów ustawy o służbie wojskowej. Przepis art. 59 ust.1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP stanowi, iż żołnierzami w czynnej służbie wojskowej w rozumieniu niniejszej ustawy, są osoby, które odbywają lub pełnią następujące jej rodzaje: 1 zasadniczą służbę wojskową; 2 przeszkolenie wojskowe; 3 terytorialną służbę wojskową; 4 ćwiczenia wojskowe; 5 służbę przygotowawczą; 6 okresową służbę wojskową; 7 służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Korzystając zatem z definicji legalnej "żołnierza w czynnej służbie wojskowej", zawartej w ustawie o powszechnym obowiązku obrony RP, należy stwierdzić, że okres służby w Straży Granicznej nie może zostać zaliczony do okresu, za który zawodowemu żołnierzowi przysługiwała będzie odprawa.

Na gruncie ustawy o służbie wojskowej, uprawnienia (w tym: byłego) funkcjonariusza Straży Granicznej zostały (wyczerpująco) wskazane w przepisie art. 17a ust. 1 i 4. Zgodnie z art. 17a ust.1, osobę posiadającą stopień policyjny, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Urzędu Ochrony Państwa, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, można powołać do służby kontraktowej, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, do służby stałej, na stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia wojskowego równorzędnego ze stopniem posiadanym w odpowiedniej służbie. W myśl przepisu art. 17a ust. 4, okresy służby w formacjach, o których mowa w ust. 1, zalicza się do okresów, od których są uzależnione uprawnienia wymienione w art. 62 ust. 4 i art. 80 ust. 1 pkt 3.

Wskazując szczegółowo przepisy (art. 62 ust. 4 i art. 80 ust. 1 pkt 3), ustawodawca wyraził wolę, aby okresy służby m.in. w Straży Granicznej, były zaliczane jedynie do uprawnień, przysługujących w enumeratywnie wyliczonych w przepisie przypadkach. Wychodząc z założenia racjonalnego ustawodawcy, celowo nie zawarto wśród nich przepisu art. 94 ustawy o służbie wojskowej. Zatem podzielić należy pogląd organu odwoławczego, iż w zakresie przesłanek warunkujących prawo i wysokość odprawy, przysługującej żołnierzowi zawodowemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie zalicza się do nich okresu służby w Straży Granicznej, co wprost wynika z art. 17a ust. 4 ustawy o służbie wojskowej.

Podsumowując, w ocenie Sądu, organ odwoławczy wydał prawidłową decyzję. Okres pełnienia służby w Straży Granicznej nie może być "doliczony" do okresu służby wojskowej, od którego zależy wysokość odprawy. Błędne jest zatem stanowisko skarżącego.

"Nieprzerwana czynna służba wojskowa" w kontekście niniejszego przepisu należy rozumieć jako "trwająca stale", cechująca się ciągłością, występująca bez żadnej przerwy. Pomiędzy okresami nie może zaistnieć nawet najmniejsza przerwa, gdyż wtedy następuje utrata "ciągłości". Z tej przyczyny do okresu służby nie może być zaliczona, pełniona przez skarżącego, zawodowa służba wojskowa w okresie od [...] grudnia 2000r do [...] listopada 2001r. Prawidłowo zatem organy wzięły pod uwagę tylko okres pełnienia przez skarżącego służby od [...] września 2018 r. do [...] stycznia 2020 r.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów, stawianych przez skarżącego w skardze, Sąd stwierdza, iż nie są uzasadnione zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący, co więcej w skardze skarżący zdaje się potwierdzać ustalenia faktyczne, dokonane przez organ. W istocie zarzuty skarżącego wynikają z błędnego rozumienia przez niego art. 94 ustawy o służbie wojskowej, a nie z błędów w ustaleniach faktycznych, które w ocenie Sądu nie miały miejsca.

Zupełnie niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 122 ustawy o Straży Granicznej, gdyż w tej sprawie przepisy tej ustawy nie miały zastosowania. Nie otrzymanie przez skarżącego odprawy na podstawie ustawy o Straży Granicznej po zwolnieniu ze służby, nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż sąd bada prawidłowość zaskarżonej decyzji, a nie całokształt praw/należności skarżącego z tytułu służby w różnych formacjach mundurowych.

W sprawie nie naruszono też konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, gdyż skarżący naruszenie to powiązał z odmową wypłacenia mu należności w żądanej przez niego wysokości, co jednakże nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Z przedstawionych względów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art.151 p.p.s.a.