Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 366/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. G. (dalej: skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] wydana na podstawie na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: ustawa, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...]., nr [...], orzekającą o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babcią J. D..

W uzasadnieniu decyzji wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wskazaną wyżej decyzją organu pierwszej instancji odmówiono przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babcią. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżąca w dniu 24 stycznia 2013 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazano na przepisy ustawy regulujące zasady przyznawania wnioskowanego świadczenia, zawarte w art. 16a ustawy. Ustalono, że skarżąca jest wnuczką osoby wymagającej opieki, tj. J. D.. Z akt sprawy wynika, że babcia skarżącej posiada córkę M. D., która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. M. D.w oświadczeniu z dnia 28 grudnia 2012 r. podała, że nie jest w stanie zabezpieczyć J. D. należytej opieki jaka jest niezbędna z powodu wieku i inwalidztwa I grupy ponieważ jej sytuacja materialna i zdrowotna na to nie pozwala.

Do wymienionego oświadczenia dołączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika że M. D. została zaliczona na stałe do osób niepełnosprawnych o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ponadto J. D. oświadczyła na piśmie, że posiada jeszcze jedną córkę urodzoną w roku 1950, mieszkającą w G. i będącą obecnie na emeryturze, z którą J. D. od 40-stu lat nie utrzymuje żadnych kontaktów. Organ pierwszej instancji uznał, że skoro zatem żyją dzieci J. D., to na wnioskodawczyni obowiązek alimentacyjny ciążyć może dopiero w drugiej kolejności. Obowiązek alimentacyjny sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania) i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo (art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dalej: k.r.o.). Kodeks ustala kolejność zobowiązanych, w związku z czym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero w braku osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie może zadośćuczynić obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Istnienie obowiązku alimentacyjnego jest, co wprost wynika z art. 16a ust. 1 ustawy, bezpośrednio związane z możliwością ubiegania się o świadczenie rodzinne w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wnuczka jest krewną w linii prostej i jej obowiązek alimentacyjny wobec babci powstaje, gdy nie ma dzieci babci lub dzieci te nie są w stanie dopełnić swego obowiązku alimentacyjnego wobec rodzica. Należy zauważyć, iż uprawnienie do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego, dalsza osoba - w stosunku bliskości do potrzebującego pomocy - uzyskać może dopiero w sytuacji, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, to jest, gdy takiej osoby nie będzie albo gdy osoba ta nie może zadośćuczynić obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest bowiem skierowany do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób. Okoliczność, że córka osoby wymagającej opieki nie utrzymuje z nią żadnego kontaktu, jest wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia przy tym tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze wprawdzie formy starań osobistych ale może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która zapewni opiekę nad matką. Okoliczność, że druga córka osoby wymagającej opieki posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności również nie zwalnia jej z obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności. Zgodnie bowiem z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Skarżąca w oświadczeniu dołączonym do wniosku podała, że nie pracuje i nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych ani socjalnych. Ponadto nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, a od 2009 r. zrezygnowała z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią, z którą zamieszkuje w J. G. przy ul. [...]. Dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki nie przekracza dopuszczalnego kryterium dochodowego do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżąca nie spełnia jednakże głównej przesłanki zawartej w art. 16a ustawy, bowiem nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki. Zrozumienie może budzić fakt, iż to wnuczka sprawuje bezpośrednią i osobistą opiekę nad J. D. co jest niewątpliwie istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej i materialnej rodziny, jednakże brak obowiązku alimentacyjnego stanowi negatywną przesłankę do wnioskowanego świadczenia.

W odwołaniu skarżąca wskazała, że córka J. D. nie posiada niezbędnych środków do sprawowania opieki nad matką (niska renta w wysokości ok. [...] zł miesięcznie), druga córka nie interesuje się J. D. ani nie opiekuje się nią od ponad 40 lat, a ponadto mieszka 600 km od miejsca zamieszkania matki, co jest równoznaczne z brakiem możliwości sprawowania bezpośredniej opieki przez którąkolwiek z rodzonych córek. Odwołująca wskazała, że J. D. jest dla niej rodziną zastępczą (co wynika z załączonego postanowienia sądu). Świadczenie jest dla odwołującej niezbędne do sprawowania prawidłowej opieki nad babcią ze względu na niskie dochody gospodarstwa domowego, a ze względu na zatrudnienie męża w okresie od 2009 r. do 2012 r. była w stanie sprawować opiekę bez pomocy z zewnątrz.

Organ odwoławczy podniósł, że zasady i tryb przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego regulują przepisy ustawy. Świadczenie w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało do ustawy wprowadzone od 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 1548.

Zgodnie z treścią art. 16a ust. 1 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wskazano następnie, że zgodnie z art. 16a ust. 8 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W sprawie niniejszej bezspornym pozostaje, że J. D. jest osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej opieki, co wynika z orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] 1989 r., zaliczającą ją do pierwszej grupy inwalidów, co zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. d ustawy oznacza znaczny stopień niepełnosprawności.

Wnioskiem z dnia 24 stycznia 2013 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad babcią J. D.. Do wniosku załączono m.in. oświadczenie skarżącej o zamknięciu w 2009 r. działalności gospodarczej z konieczności opieki nad babcią. Skarżąca podała także, że wcześniej nie składała wniosku o przyznanie świadczeń, ponieważ jej mąż P. G. pracował, ponadto nie wiedzieli o możliwości wniosku o pomoc. Załączono także informacje o dochodach męża skarżącej za 2011 r. (PIT-11), jego świadectwo pracy, oświadczenia skarżącej, J. D. i P. G. o dochodach uzyskanych w 2011 r., oświadczenie J. D. z dnia 9 lutego 2013 r., zgodnie z którym posiada ona jeszcze jedna córkę, która zamieszkuje w G. i od 40 lat nie utrzymują kontaktu. W toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2013 r. ustalono, że rodzina prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe (skarżąca, J. D., P. G.), skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną J. D. wymagającą opieki w zakresie czynności pielęgnacyjnych i pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Skarżąca nie pracuje zawodowo i nie jest zarejestrowana jako bezrobotna. J. D. oświadczyła w toku wywiadu, że dla wnuczki była rodziną zastępczą i obecnie nie wyobraża sobie lepszej opieki. W oświadczeniu z dnia 28 grudnia 2012 r. M. D. - córka J. D., podała, że ze względu na sytuację zdrowotną i materialną nie jest w stanie zapewnić matce należytej opieki.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę odmowy przez organ przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną J. D. Organ pierwszej instancji odmawiając przyznania świadczenia uznał, że wobec posiadania przez osobę wymagającą opieki dwóch córek, które są zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności, brak jest podstaw do uznania, że specjalny zasiłek opiekuńczy może zostać przyznany wnuczce.

W tych okolicznościach sprawy, odnosząc się do podstawy odmowy przyznania prawa do świadczeń z tytułu opieki nad J. D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, lecz ponadto zwróciło także uwagę na jeszcze jedną istotną dla sprawy okoliczność, związaną ze znacznym upływem czasu pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z prowadzenia działalności gospodarczej (w 2009 r.), a zwróceniem się o ustalenie prawa do świadczeń z tytułu opieki nad babcią.

W ocenie Kolegium, z brzmienia przepisu art. 16a ust. 1 ustawy wynika wprost, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpić musi w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłanka ta, zdaniem Kolegium, nie została w niniejszej sprawie spełniona. Przy ustaleniu, że wyrejestrowanie prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej nastąpiło 29 września 2009 r. (decyzją Wójta Gminy [...] nr [...]), niepełnosprawność J. D. została ustalona w 1989 r., trudno uznać, aby rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła w celu sprawowania opieki.

Odnosząc się do przesłanki możliwości sprawowania opieki przez zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji córkę J. D.– M. D. Kolegium stanęło na stanowisku, że świadczenie z art. 16a ustawy przysługuje osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności w sytuacji, gdy żadna z pozostających przy życiu osób, powołanych w pierwszej kolejności do otrzymania przedmiotowego świadczenia, nie może z uwagi na stan zdrowia sprawować stałej opieki nad tą osobą. W ocenie Kolegium sytuacja taka wystąpiłaby wówczas, gdy krewny bliższy stopniem będzie osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo osobą ciężko chorą przez długi okres czasu, niebędącą w stanie samodzielnie wykonać podstawowych, czynności życiowych, tj. gdy sam będzie wymagał stałej opieki ze strony innej osoby. Na poparcie powyższego powołano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05.

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie osoba wymagająca opieki ma córkę M. D., która nie ma ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, a jedynie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że jest na tyle niepełnosprawną osobą aby nie mogła sprawować opieki nad matką. Kolegium wskazuje jednocześnie, że wskazana przez M. D. niemożność sprawowania opieki także z uwagi złej sytuacji materialnej, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sprawowanie opieki polegać ma na wykonywaniu czynności, do których niezdolna jest osoba niepełnosprawna, a nie na bieżącym łożeniu na utrzymanie takiej osoby. Wobec powyższego Kolegium uznało, że nie dochodzi do nabycia obowiązku alimentacyjnego przez dalszą krewną osoby wymagającej opieki - jej wnuczkę (skarżącą) a zatem brak jest podstaw do przyznawania jej świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Kolegium nie kwestionuje w żaden sposób samego faktu sprawowania przez skarżącą opieki, jednakże brzmienie przepisów nie pozwala, w ocenie Kolegium, na przyznanie wnioskowanego świadczenia w okolicznościach niniejszej sprawy.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzuciła naruszenie przepisów k.r.o., wskazała na niepełnosprawność jednej z córek J. D. – M. D., która ze względu na stan zdrowia i sytuację materialną nie jest w stanie opiekować się matką. Podniosła, że druga córka mieszka w G. i od 40 lat nie utrzymuje kontaktów z matką. Skarżąca wskazała na konieczność sprawowania opieki nad babcią, na rezygnację z wykonywania działalności gospodarczej w 2009 r., co w ocenie skarżącej wypełnia przesłanki zawarte w art. 16a ustawy. Podkreśliła, że niezrozumiałym jest dla niej fakt, że jej matka M. D. "w poprzedniej decyzji MOPS nr [...] została uznana za osobę, która ma ograniczoną zdolność do samodzielnej egzystencji, wymaga częściowej, okresowej pomocy (hospitalizacji) oraz opieki osób drugich".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zwanej dalej ustawą.

Powołany przepis obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy, który przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego

1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy).

Z powyższego wynika, iż w obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przepis w obecnym brzemieniu nie określa natomiast, iż warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, zatem przesłanką ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono zatem osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu.

W art. 3 pkt 22 ustawy ustawodawca zawarł definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wobec tego zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - na które wskazuje art. 16a ust. 1 ustawy, wiąże się z wcześniejszym (przedterminowym) zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej. Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych).

W tej sytuacji zasadnie organ odwoławczy uznał, iż skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku, a tym samym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku opiekuńczego. W aktualnym stanie prawnym osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki na osobom niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie) jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżąca, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał jedynie na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Fakt, iż ktoś nie podejmuje zatrudnienia w świetle dyspozycji art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.

Podzielić zatem należy ustalenia organu odwoławczego, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy. Przy ustaleniu, że wyrejestrowanie prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej nastąpiło w dniu [...] września 2009 r. (decyzja Wójta [...] nr [...]), niepełnosprawność babci skarżącej została ustalona w 1989 r. nie można uznać, że rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła w celu sprawowania opieki.

W tym miejscu Sąd uznaje za błędną argumentację organów obu instancji, że skarżącej świadczenie nie przysługuje bo jako dalsza krewna nie nabyła obowiązku alimentacyjnego. Przepis art. 16a ustawy nie ustala jednak żadnej kolejności zobowiązanych, wskazuje tylko, że zasiłek przysługuje osobie na której ciąży obowiązek alimentacyjny, i niewątpliwie na skarżącej taki obowiązek ciąży.

Reasumując, pomimo tego, że Sąd ma na uwadze trudną sytuację życiową skarżącej oraz niebudzący wątpliwości fakt, iż niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia spowodowane jest koniecznością sprawowania przez nią opieki nad wymagającą opieki babcią to jednak przypomnieć należy, iż sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnych, pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Z kolei organy administracji obowiązane są do przestrzegania naczelnych zasad postępowania administracyjnego, do których zalicza się zasada praworządności (art. 6 k.p.a.). Skoro zatem przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, organom administracji nie pozostawało zatem nic innego, jak tylko odmówić jej prawa do wnioskowanego świadczenia.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.