Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 683/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2 w zw. z  art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 80 i  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2016 r. sprawy ze skargi Parafii Katolickiej pw. [...] w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Parafii Katolickiej pw. [...] w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku Parafii [...] w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] stwierdzającą, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. wydana została z naruszeniem prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1997 r., działając na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1169 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą", stwierdził, że nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, na których znajduje się cmentarz, położone w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], stały się z mocy prawa własnością Parafii [...] w [...]. Na mocy art. 107 § 4 Kpa Wojewoda [...] odstąpił od uzasadnienia decyzji.

Fundacja [...] w [...] wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2014 r. zwróciła się do Ministra Administracji i Cyfryzacji o stwierdzenie, że wyżej wymieniona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku Fundacja podniosła, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji nieruchomość sporna stanowiła własność F. K., [...], który nieruchomość sporną nabył w spadku. F. K. aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2000 r. przeniósł własność spornej nieruchomości na rzecz Fundacji. W ocenie Fundacji, z wykładni systemowej wynika, że przeniesienie własności nieruchomości, na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy, może nastąpić wyłącznie w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej w chwili stwierdzenia przejścia prawa własności własność Skarbu Państwa, zgodnie z powszechnie obowiązującą zasadą, że nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw, niż sam posiada. Na poparcie swoich twierdzeń Fundacja przywołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2003 r., sygn. akt l SA 3217/01 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 664/06. Zdaniem Fundacji, Minister Administracji i Cyfryzacji swoje rozstrzygnięcie w sprawie powinien oprzeć, m.in. na art. 158 § 2 Kpa bowiem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Dla nieruchomości spornej prowadzona jest obecnie przez Sąd Rejonowy w [...], [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w [...], księga wieczysta nr [...]. W tej księdze wieczystej jako właściciel spornej nieruchomości ujawniona była Parafia, a od 2008 r. jako właściciel nieruchomości spornej zapisani są D. i S. P., na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] czerwca 2008 r. Z ustaleń Fundacji wynika, że część nieruchomości spornej stanowiąca działkę nr [...] została w 2011 r. podzielona na działki nr: [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Obecnie właścicielem wyżej wymienionej działki nr [...] jest Gmina [...] na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o podziale nieruchomości.

Parafia w piśmie z dnia [...] września 2015 r. podniosła, że nieruchomość sporna została w 1939 r. darowana Parafii przez osoby fizyczne w celu urządzenia cmentarza, na którym rozpoczęły się pochówki od 10 marca 1939 r. Wybuch II Wojny Światowej uniemożliwił potwierdzenie wspomnianej darowizny w formie aktu notarialnego. Za zgodą Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wyrażoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. dokonano ekshumacji grobów, a następnie umową z dnia [...] czerwca 2008 r. zawartą w formie aktu notarialnego Parafia zbyła nieruchomość sporną na rzecz D. i S. P. Zdaniem Parafii, nieruchomość sporna była niewątpliwie we władaniu Parafii, zgodnie z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, a wspomniane władanie miało charakter posiadania samoistnego.

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. wydana została z naruszeniem prawa. Minister zważył, że art. 3 ust. 1 ustawy oraz tytuł ustawy wskazują, iż ustawa reguluje stosunki pomiędzy Państwem, a Kościołem Katolickim w Rzeczypospolitej Polskiej, w tym jego sytuację prawną i majątkową. Ze względu na te okoliczności, a w szczególności w odniesieniu do art. 60 ustawy decyzje stwierdzające przejście własności nieruchomości na rzecz kościelnych osób prawnych mogą dotyczyć wyłącznie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy, to jest 23 maja 1989 r. oraz obecnie. Przyjęcie odmiennego poglądu może prowadzić do sytuacji, zaistniałej w rozpatrywanej sprawie, w której oparte na omawianym przepisie decyzje administracyjne dotyczą nieruchomości będących własnością osób trzecich. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że nieruchomość sporna nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że przeniesienie własności w trybie art. 60 ust. 1 ustawy może być podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia tylko w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Obowiązuje bowiem generalna zasada, wywodząca się z prawa rzymskiego, że nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw, niż sam posiada. Zdaniem Ministra Administracji i Cyfryzacji, z akt sprawy wynika, że nieruchomość sporna została przez Parafię sprzedana aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2008 r. D. i S. P. Wspomniane przeniesienie własności nieruchomości spornej na rzecz osób trzecich stanowi nieodwracalny skutek prawny, o którym mowa w art. 156 § 2 Kpa. Nieodwracalność skutku prawnego decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. polega na tym, że prawo własności nieruchomości spornej objętej tą decyzją zostało następnie przeniesione wspomnianym aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2008 r. na rzecz osób trzecich. W omawianej sytuacji skutek prawny decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. ma znamiona nieodwracalnego w zrozumieniu art. 156 § 2 Kpa bowiem "odwrócenie" tego skutku pozostaje poza zakresem właściwości i kompetencji organów administracji publicznej, a ewentualne "odwrócenie" wspomnianego skutku może nastąpić na podstawie orzeczenia sądowego, nie zaś w drodze decyzji administracyjnej.

Parafia [...] w [...] wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2015 r. We wniosku podniesiono, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do wszystkich argumentów przedstawionych w piśmie pełnomocnika Parafii z dnia [...] września 2015 r. oraz, że w omawianym uzasadnieniu błędnie przywołano numer księgi wieczystej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że faktycznie księga wieczysta dotycząca działki nr [...] w zaskarżonej decyzji oznaczona jest nr [...], natomiast księga wieczysta oznaczona jest nr [...]. W zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do wszystkich argumentów, wyjaśnień i hipotez bowiem istotą zagadnienia w rozpatrywanej sprawie jest ustalenie, czy Skarb Państwa był właścicielem spornej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 23 maja 1989 r. Parafia nie przedstawiła dowodów na ostatnio przytoczoną okoliczność.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że do uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej na podstawie art 60 ust 1 pkt 5 ustawy wymagane było, aby w dniu wejścia w życie ustawy, będące przedmiotem postępowania nieruchomości pozostawały we władaniu tej osoby, a ponadto, aby znajdował się na nich cmentarz lub obiekt sakralny wraz z budynkiem towarzyszącym (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt OSK 995/06). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a w szczególności to, że art. 3 ust. 1 ustawy oraz tytuł ustawy wskazują, że ustawa reguluje stosunki pomiędzy Państwem, a Kościołem Katolickim w RP, w tym jego sytuację prawną i majątkową. Ze względu na te okoliczności, a w szczególności w odniesieniu do art. 60 ustawy, decyzje stwierdzające przejście własności nieruchomości na rzecz kościelnych osób prawnych mogą dotyczyć wyłącznie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 23 maja 1989 r. oraz obecnie. Przyjęcie odmiennego poglądu może prowadzić do sytuacji, zaistniałej w rozpatrywanej sprawie, w której oparte na omawianym przepisie decyzje administracyjne dotyczą nieruchomości będących własnością osób trzecich. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że nieruchomość sporna nie stanowiła własności Skarbu Państwa.

Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Parafii [...] w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a. błędną wykładnię art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy poprzez przyjęcie, że nieruchomość na której był urządzony cmentarz kościelny, pozostający w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu kościelnej osoby prawnej, nie mógł stać się z mocy prawa jej własnością, w sytuacji gdy wcześniej nie stanowił on własności Skarbu Państwa; ll. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: a. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa poprzez niewyjaśnienie i nieprzeanalizownie znaczenia dla sprawy kwestii ewentualnego zasiedzenia nieruchomości przez skarżącą, okoliczności prowadzących do prawdopodobieństwa takiego ustalenia oraz konsekwencji z tego wynikających, zarówno dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak i dla Skarbu Państwa; b. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez niezawieszenie postępowania, co winno nastąpić z urzędu, z uwagi na pojawienie się w sprawie zagadnienia wstępnego, dotyczącego możliwości wystąpienia w sprawie zasiedzenia nieruchomości na rzecz skarżącej, które to ustalenie w konsekwencji wskazywałoby, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 1997 r., nr [...] nie została wydana z naruszeniem prawa i w konsekwencji nie będzie rodzić odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa; c. naruszenie art. 28 w zw. z art.10 ust. 1 Kpa poprzez niestwierdzenie interesu prawnego w sprawie Skarbu Państwa i nie wezwanie do sprawy właściwego organu reprezentującego Skarb Państwa; d. naruszenie art. 100 § 1 w zw. z art. 97 § 1 Kpa poprzez brak wystąpienia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, wskazanego przez skarżącą; e. naruszenie art. 107 § 3 Kpa przez brak konkretnego odniesienia się do wszystkich argumentów i wyjaśnień skarżącej oraz wskazanie, że istotą postępowania było wyłącznie ustalenie, czy Skarb Państwa był właścicielem spornej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy. W związku z powyższym Parafia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Parafia wskazała, że zgodnie z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy przesłanką nabycia nieruchomości z mocy prawa, na której znajdował się m.in. cmentarz, było jej posiadanie (władanie) przez kościelną osobę prawną (jaką jest m.in. Parafia). W wyroku z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt OSK 995/06 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że do wydania decyzji stwierdzającej przejście własności nieruchomości lub ich części z mocy prawa na rzecz kościelnych osób prawnych konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek: w dniu wejścia w życie ustawy będąca przedmiotem uwłaszczenia nieruchomość musi pozostawać we władaniu kościelnej osoby prawnej, a ponadto, musi znajdować się na niej cmentarz lub obiekt sakralny wraz z budynkami towarzyszącymi. Przesłanka "władania nieruchomością" wynika wprost z ustawy. Przepis nie odwołuje się do prawa własności, a do charakteru nieruchomości (cmentarz) oraz jej posiadania (władania) przez określony podmiot. Takie rozwiązanie zostało zawarte w samej ustawie i Wojewoda [...] w wydanej decyzji z dnia [...] października 1997 r. wprost zastosował przepis prawa regulujący to rozwiązanie. Ustawodawca w zakresie cmentarzy nie rozróżnił, jakich nieruchomości dotyczy art. 60 oraz do kogo one należą. Oczywiście można poddawać w wątpliwość zasadność takiego rozwiązania, jednakże adresatem związanego z tym zarzutu i ewentualnego roszczenia winien być ustawodawca, a nie organ administracji publicznej, który jedynie zastosował obowiązujący przepis prawa. Fakt, iż sam ustawodawca zdecydował o samodzielnym uregulowaniu statusu nieruchomości, na których znajdowały się cmentarze, wspiera również to, że przewidział on odwrotną, podobną sytuację, gdzie z kolei to osoby fizyczne lub prawne nabywały określone kościelne nieruchomości lub ich części (art. 60 ust. 4 ustawy). Wskazuje to na to, że ustawa nie reguluje tylko stosunków Kościół-Państwo, lecz także stosunki Kościół-osoby fizyczne i osoby prawne.

Skarżąca podkreśliła, że do nabycia przez kościelną osobę prawną nieruchomości, na której znajdował się cmentarz, dochodziło z mocy samego prawa, a decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. miała charakter jedynie deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Organ winien więc, zgodnie z brzmieniem przepisu, stwierdzić jedynie w sprawie stan władania nieruchomością przez kościelną osobę prawną i to, czy znajduje się na niej cmentarz, a następnie wydać decyzję potwierdzającą przejście własności nieruchomości. Rozumowanie, że to ustawodawca przewidział możliwość ewentualnej ingerencji w prawa osób trzecich może potwierdzać fakt, iż ustawa nie zawiera sformułowania analogicznego do tego, jaki zawierała tzw. ustawa komunalizacyjna z dnia 10 maja 1990 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 191), a mianowicie, że ustawa nie narusza praw osób trzecich do komunalizowanego mienia (art. 7 ust. 2). Ustawodawca dopuścił więc sytuację, w której z mocy prawa kościelne osoby prawne nabywały nieruchomości, na których znajdowały się parafialne cmentarze. Zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda, Wojewoda literalnie stosując przepis art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy nie naruszył prawa. Nie miał bowiem podstaw do stosowania innych rodzajów wykładni, czy to na podstawie treści samej ustawy czy też systemu prawa.

Skarżąca podnosiła w trakcie postępowania, że w związku z nieformalną umową darowizny zawartą z pierwotną właścicielką była posiadaczem samoistnym nieruchomości czując się jej właścicielem. Zachowywała się ona jak właściciel i nikt, nigdy nie zgłaszał przeciwko temu żadnych zastrzeżeń. W związku z tym Parafia zagospodarowała sporną nieruchomość na cmentarz, następnie po wielu latach przeprowadziła jego likwidację oraz uzyskała decyzję z dnia [...] października 1997 r., a następnie także posiadała tę nieruchomość w oparciu o tytuł własności, po czym dokonała jej sprzedaży. Z uwagi na powyższe skarżąca wskazała, że w związku z otrzymaniem tej nieruchomości w drodze nieformalnej umowy darowizny, Parafia będąc posiadaczem samoistnym, czując się jak właściciel zasiedziała ją, co skutkowało tym, iż decyzja z dnia [...] października 1997 r. nie naruszała praw wnioskodawcy, ponieważ nieruchomość była jednak własnością Parafii. Z oczywistych względów w powyższym zakresie musiałoby jednak dojść do stwierdzenia takiego zasiedzenia przed sądem powszechnym. Z uwagi na to, że skutkiem stwierdzenia wydania wskazanej decyzji z naruszeniem prawa mogą być roszczenia przeciwko Skarbowi Państwa skarżąca wskazała w postępowaniu, że organ rozstrzygający niniejszą sprawę, jako organ administracji publicznej, winien być inicjatorem czynności zmierzających do weryfikacji, czy rzeczywiście doszło do zasiedzenia nieruchomości, czy też nie. Winien więc zwrócić się do właściwych organów reprezentujących Skarb Państwa ze stosownym pismem sygnalizacyjnym, a następnie zawiesić postępowanie, czy to od razu, czy też po podjęciu przez organy reprezentujące Skarb Państwa stosownych czynności. Organ administracyjny winien przynajmniej wezwać Skarb Państwa jako stronę niniejszego postępowania, stwierdzając, że Skarb Państwa ma w tym interes prawny.

Ewentualnie decyzja z dnia [...] października 1997 r. mogłaby być uznana za bezprzedmiotową, gdyż skoro Parafia [...] stycznia 1977 r. była już na skutek zasiedzenia właścicielem nieruchomości to tym samym nie powinno dojść do wydania wskazanej decyzji, czego konsekwencją mogłoby być stwierdzenie jej wydania z rażącym naruszeniem prawa (jednak, z innych przyczyn, niż wskazywał wnioskodawca w postępowaniu sygn. [...]). Oczywiście w tym zakresie również musiałoby jednak dojść do stwierdzenia zasiedzenia przed sądem powszechnym.

Skarżąca w toku postępowania administracyjnego wskazała, że w kwestii zasiedzenia miałby zastosowanie obowiązujący od dnia 1 stycznia 1947 r. dekret Rady Ministrów z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321) i jego art. lll § 1 pkt 1 i XXXIII, który stanowił, że do zasiedzenia którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie prawa rzeczowego, stosowało się od tej chwili przepisy tego prawa; dotyczyło to w szczególności możności nabycia prawa przez zasiedzenie. Z uwagi na niezachowanie formy aktu notarialnego samoistne posiadanie przez Parafię cmentarza należałoby uznać za posiadanie w złej wierze. Posiadanie bowiem nieruchomości przez nabywcę Iegitymującego się ważnym tytułem objęcia nieruchomości w posiadanie i władanie nią jak właściciel, traktowane jest jako posiadanie w złej wierze zarówno na gruncie prawa rzeczowego, jak i Kodeksu cywilnego. Stąd, jak wskazywała skarżąca, należałoby przyjąć, że okres zasiedzenia dla Parafii wynosił 30 lat i upływał [...] stycznia 1977 r., a art. XXXIII § 2 dekretu nie miał zastosowania. Z uwagi na to, że termin zasiedzenia upływał już pod rządami Kodeksu cywilnego, to zastosowanie miał jego art. XLI § 2, gdzie przewidziana została możliwość stosowania przepisów dotychczasowych, jeżeli zasiedzenie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 1965 r. nastąpiłoby wcześniej według tych przepisów, niż upływ krótszego terminu (20 lat), liczonego od dnia wejścia w życie kodeksu (1 stycznia 1965 r.). Dla kwestii zasiedzenia istotnym byłoby, że skarżąca choć nie była wpisana w księdze wieczystej jako właściciel, to na skutek nieformalnej umowy darowizny i posiadania samoistnego tej nieruchomości, nabyła ją będąc przekonaną, iż takim właścicielem jest. Zgodnie z tym przekonaniem, uzyskując decyzje z dnia [...] października 1997 r., następnie po 11 latach, w dobrej wierze zbyła nieruchomość na rzecz osób trzecich, tj.: D. P. i S. P.

Skarżąca podnosiła również, że Parafia działała w zaufaniu do treści księgi wieczystej, gdyż zarówno F. K., jak i sam wnioskodawca nie przedsięwzięły czynności zmierzających do ujawnienia swoich praw w księdze wieczystej. Dodatkowo, jak wynika z przedłożonego przez wnioskodawcę aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2000 r., w którym F. K. przenosi własność nieruchomości na rzecz Fundacji, do aktu notarialnego nie został załączony wypis z rejestru gruntów, z którego wynikałoby już wtedy, że w sprawie została wydana na rzecz Parafii decyzja z dnia [...] października 1997 r. Skarżąca wskazała, że w opisanych okolicznościach nieruchomość została najpierw nabyta na podstawie decyzji administracyjnej przez skarżącą, a następnie zbyta w dobrej wierze na rzecz osób trzecich.

Parafia nie ma już zatem interesu we wszczynaniu postępowania dotyczącego stwierdzenia zasiedzenia. Taki jednak interes powinien posiadać Skarb Państwa, który winien już na tym etapie sprawy wyjaśnić kwestię zasiedzenia, dzięki której jak wskazano, mogłoby nie dojść do konieczności stwierdzenia wydania decyzji z 1997 r. z naruszeniem prawa. Stwierdzenie zasiedzenia ma charakter deklaratoryjny, więc postanowienie o zasiedzeniu, co prawda ujawniłoby zmianę własności dopiero aktualnie, ale ujawnienie to skutkowałoby już od 1977 r., obejmując tym samym 1997 r. Podsumowując argumentację dotyczącą możliwości zasiedzenia nieruchomości przez skarżącą, Parafia wskazała, że okres najpierw posiadania samoistnego, a następnie właścicielskiego nieruchomości przez Parafię, jak również przytoczone wyżej przepisy wskazują, iż do takiego zasiedzenia faktycznie doszło. Organ winien więc zebrać i przeanalizować wszystkie okoliczności faktyczne dotyczące posiadania nieruchomości, a następnie zastosować przepisy postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim odsyłały do kompetencji innych organów.

W związku z powyższym najpierw nastąpiło wyraźne naruszenie art. 7 Kpa stanowiącego, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także art. 77 § 1 Kpa, nakładającego na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, gdyż organ administracji rozpoznający tę sprawę, nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyjaśnienia znaczenia ich dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym nie przeprowadził dowodów z zeznań ówczesnego proboszcza Parafii. Sposób załatwienia sprawy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszył również art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek obligatoryjnego zawieszenia postępowania, w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego - ewentualności zasiedzenia spornej nieruchomości przez skarżącą - przez inny organ lub sąd.

Jednocześnie w związku ze wskazanym naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 Kpa Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się naruszenia art. 100 § 1 Kpa. Nadto stan faktyczny sprawy wskazuje, że Skarb Państwa był zainteresowanym wynikiem toczącego się postępowania, gdyż stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa może rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę. Tym samym zostały naruszone przepisy Kpa, które definiują stronę postępowania i obowiązki organu z tego wynikające (art. 28 w zw. z art. 10 ust. 1 Kpa). Interes prawny wynika z tego, że zasiedzenie jest sposobem nabycia nieruchomości, sposobem który następuje z mocy prawa i który daje pełnię praw właścicielskich, mimo braku ujawnienia w księdze wieczystej (art. 172 w zw. z art. 140 Kc). Organ administracji nie dosyć, że nie wystąpił, ani nie zobowiązał strony do wystąpienia z wnioskiem do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, jak również nie poinformował Skarbu Państwa o toczącym się postępowaniu, to jeszcze w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do wskazywanej przez skarżącą możności zasiedzenia przez nią nieruchomości, co dodatkowo stanowi naruszenie art. 107 § 3 Kpa. Wszystkie wskazane naruszenia przepisów postępowania miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia bowiem sprowadzały się do niezebrania i nierozpatrzenia materiału wskazującego na możliwość wystąpienia w sprawie kwestii zasiedzenia oraz do nierozważenia jakie ta kwestia ma znaczenie w sprawie. W przypadku, gdyby okazało się, że w sprawie rzeczywiście doszło do zasiedzenia przez skarżącą nieruchomości decyzja z dnia [...] października 1997 r. nie byłaby obarczona wadą nieważności, tym samym nie doszłoby do takiego rozstrzygnięcia przez Ministra sprawy jakie zapadło. To zaś, czy w sprawie doszło do zasiedzenia winno spowodować zawieszenie postępowania, do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii w postępowaniu cywilnym.

Rozstrzygnięciem zaś, czy nieruchomość należała do Fundacji, czy została nabyta przez zasiedzenie przez Parafię zainteresowany jest Skarb Państwa, który nie uczestniczył w postępowaniu. Gdyby Skarb Państwa uczestniczył w postępowaniu mógłby zgłaszać zarówno wniosek o zawieszenie postępowania, jak i mógłby samodzielnie wszcząć związane z tym postępowanie cywilne, czy też być do tego zobowiązanym w określonym terminie przez Ministra. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozstrzygając niniejszą sprawę jako organ nadzoru, nie jest reprezentantem Skarbu Państwa w zakresie cywilnoprawnym (jako statio fisci), tym samym nie mógł decydować za Skarb państwa jako stronę o jego interesach związanych z niniejszą sprawą.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko. Dodatkowo wskazał, że wykładnia przepisu prezentowana przez Parafię mogłaby prowadzić do sytuacji nie dających się pogodzić np. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem Ministra podnoszone w skardze zagadnienie zasiadzenia spornej nieruchomości przez Parafię nie ma znaczenia przy badaniu przesłanek wynikających z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy. Gdyby okazało się, że Parafia zasiedziała sporną nieruchomość postępowanie uwłaszczeniowe byłoby bezprzedmiotowe bowiem nie można zostać właścicielem nieruchomości po raz wtóry.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności trzeba odnieść się do natury postępowania nadzorczego. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem oceny jest to, czy decyzja kwestionowana w tym trybie obarczona jest kwalifikowanymi wadami z art. 156 § 1 Kpa. Zasadniczo w tym trybie weryfikacji decyzji nie ocenia się prawidłowości prowadzenia postępowania wyjaśniającego lecz ustala, czy w kontrolowanej decyzji tkwią wady o największym ciężarze gatunkowym. Wystarczy przy tym stwierdzenie jednej z wad nieważności z art. 156 § 1 Kpa, aby organ mógł wydać decyzję na podstawie art. 158 § 1 Kpa. Jeżeli chodzi o podstawę do stwierdzenia nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) trzeba wskazać, że podstawowym warunkiem uznania, że organ działał z rażącym naruszeniem prawa jest to, czy organ ten naruszył jasny w swej treści przepis prawa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie służy do ponownej merytorycznej oceny sprawy, co do jej istoty. Nie jest to kontynuacja postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, ponieważ organ nadzoru nie jest organem orzekającym jako organ wyższej instancji. Istotą tego postępowania – jeżeli chodzi o ocenę decyzji pod kątem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (rażącego naruszenia prawa) - jest to, aby w oparciu o przepisy prawa stanowiące podstawę prawną kwestionowanej decyzji dokonać jej weryfikacji i w ramach nadzorczego postępowania dowodowego potwierdzić, czy organ kontrolowany orzekając w określony sposób działał z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie.

W postępowaniu nadzwyczajnym uregulowanym w przepisie art. 156 Kpa i następnych organ nadzoru obowiązany prowadzić postępowanie administracyjne z zachowaniem reguł obowiązujących w postępowaniu zwyczajnym, w szczególności dążyć do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a zwłaszcza wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i oceny w oparciu o całokształt tego materiału czy okoliczności istotne dla sprawy zostały udowodnione (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa). Tylko ustalone w takich warunkach fakty mogą stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 i 3 Kpa).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wskazane wyżej standardy rzetelnej procedury nie zostały dochowane, jeżeli chodzi o wyjaśnienie przedstawionych poniżej kwestii o zasadniczym dla sprawy znaczeniu.

Sąd zauważa, że przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. stwierdzająca przejście, z mocy samego prawa, z dniem 23 maja 1989 r. (z dniem wejścia w życie ustawy) na rzecz Parafii [...] w [...] własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...]. W zakresie kontroli legalności tej decyzji istotne znaczenie miał zatem stan faktyczny i prawny spornej nieruchomości istniejący w dniu 23 maja 1989 r.

Minister Administracji i Cyfryzacji orzekający jako organ nadzoru i Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji orzekający jako organ odwoławczy w uzasadnieniach swych decyzji wskazali, że z akt sprawy niewątpliwie wynika, że sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, lecz własność osób trzecich. Tymczasem w aktach sprawy brak dowodu wskazującego, kto w dacie uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej był jej właścicielem. Dowodu własności spornej nieruchomości nie stanowi zwłaszcza przedłożony akt notarialny z dnia [...] czerwca 2000 r. Z treści tego aktu wynika tylko tyle, że nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] i [...] były w dacie jego sporządzenia zapisane w księdze wieczystej Kw nr [...] (brak odpisu z tej księgi wieczystej), prowadzonej przez Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] Sądu Rejonowego w [...] i że F. K. nabył te nieruchomości w spadku (brak prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku). Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] września 1995 r. wynika, że przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej jako właściciel ujawniona była E. D., która zmarła po II wojnie światowej (nie wiadomo dokładnie w jakiej dacie), na co wskazuje Parafia w piśmie z dnia [...] września 2015 r. Brak jest zatem ustaleń dotyczących stanu prawnego spornej nieruchomości istniejącego w dniu 23 maja 1989 r. W tej sytuacji przedwczesne było stanowisko organu nadzoru wskazujące na to, że sporna nieruchomość stanowiła własność osób trzecich w stosunku do Skarbu Państwa.

Sąd zauważa, że kwestionowana decyzja Wojewody [...] nie zawiera uzasadnienia, a zatem to organ nadzoru w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego winien zweryfikować przesłanki uwłaszczenia z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, które legły u podstaw wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] października 1997 r., czego organ ten nie uczynił.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że zarówno decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji, jak i decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu z pkt I lit. a skargi należy wskazać, że w niniejszej sprawie przedwczesne było stanowisko Ministra, co do właściwej wykładni przepisu art. 60 ust. 1 pkt 5, ponieważ stan prawny spornej nieruchomości nie został zweryfikowany. Nie wiadomo zatem jaki podmiot legitymował się w dacie 23 maja 1989 r. tytułem prawnym do przedmiotowego gruntu.

Jeżeli chodzi o to zagadnienie trzeba wskazać, że dopiero wyjaśnienie, że właścicielem spornej nieruchomości w dniu 23 maja 1989 r. była osoba inna, niż Skarb Państwa spowoduje, że aktualne stanie się pytanie, czy uwłaszczenie kościelnej osoby prawnej majątkiem osoby prywatnej świadczy o tym, że wydana w niniejszej sprawie decyzja Wojewody [...] narusza przepis art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, stanowiący podstawę materialnoprawną jej wydania, a jeżeli tak, to czy takie naruszenie miało charakter rażący, ponieważ tylko takie naruszenie prawa może stanowić podstawę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Jeżeli chodzi o tę kwestię należy zaznaczyć, że – co do zasady – samo powoływanie się na tzw. wykładnię systemową tego przepisu nie jest wystarczające do uznania naruszenia przepisu prawa za rażące, ponieważ błąd w wykładni przepisu stanowiącego podstawę prawną wydania decyzji nie może być zakwalifikowany jako rażące naruszenie prawa (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 1995 r., sygn. akt II SA 1531/94, ONSA 1996/1/37).

Odnosząc się do wskazanej w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji problematyki wykładni przepisu art. 60 ust. 1 ustawy trzeba wskazać, że w orzecznictwie sądowym dotyczącym przepisu art. 60 ust. 1 ustawy pojawiło się stanowisko wskazujące, że uwłaszczenie kościelnej osoby prawnej dotyczy nieruchomości Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 3217/01, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 664/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1301/09). Z takim poglądem skład orzekający w niniejszej sprawie zasadniczo się zgadza.

Nie można jednak pominąć tego, że w wyroku z dnia 2 kwietnia 2003 r., sygn. akt K 13/02 Trybunał Konstytucyjny - badając konstytucyjność m. in. przepisu art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz. U. Nr 66, poz. 287 ze zm.), który stanowi regulację tożsamą z przepisem art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy - odwołał się do ustawy dotyczącej Kościoła Katolickiego i wskazał, że ustawodawca w art. 60 ust. 1 pkt 1-5 ustawy unormował sprawy nieruchomości kościelnych, będących w posiadaniu kościelnych osób prawnych, których stan prawny był niepewny lub sporny. Trybunał wskazał, że poza ustawą o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko–Metodystycznego, ustawy regulujące stosunek Państwa do poszczególnych kościołów przewidują nabycie własności nieruchomości na których znajdują się cmentarze, znajdujących się we władaniu osób prawnych danego kościoła, bez względu na to, czy stanowiły one w przeszłości własność osób prawnych danego kościoła. Z kolei w wyroku z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 995/06 Naczelny Sąd Administracyjny - rozpatrujący sprawę dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, w której w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m. in. że przesłanką zastosowania tego przepisu jest to, że nieruchomości muszą stanowić własność Skarbu Państwa (skargę kasacyjną złożyły osoby fizyczne twierdzące, że uwłaszczenie dotyczyło gruntu będącego ich własnością) – wskazał, że dla uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej wymagane było, aby w dniu wejścia w życie ustawy nieruchomość pozostawała we władaniu tej osoby, a ponadto, aby znajdował się na niej cmentarz. NSA stanął na stanowisku, że ratio legis przepisu art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy było uwłaszczenie kościelnych osób prawnych nieruchomościami niezbędnymi do sprawowania kultu religijnego i wykorzystywania właśnie w tym celu. Trzeba też odnotować to, że w niektórych wypowiedziach judykatury wskazano, że dla uwłaszczenia kościelnej osoby prawnej w trybie art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy niezbędne było spełnienie łącznie dwóch przesłanek: 1) nieruchomość musiała pozostawać w dniu 23 maja 1989 r. we władaniu kościelnej osoby prawnej, 2) na nieruchomości musiał znajdować się cmentarz lub obiekt sakralny wraz z budynkami towarzyszącymi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2312/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2116/14).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że przepis art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy nie jest jednoznacznie rozumiany. Zgodzić należy się z Ministrem, że dokonując interpretacji przepisu art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy w zw. z tytułem ustawy i przepisem art. 3 ust. 1 można dojść do wniosku, że uwłaszczenie dotyczy – co do zasady – relacji Państwo-Kościół Katolicki i wobec tego stwierdzenie przejścia własności nieruchomości, o którym mowa w przepisie art. 60 ust. 5 ustawy winno dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa. Przepis ten reguluje bowiem instytucję tzw. uwłaszczenia. Nie jest o regulacja o charakterze nacjonalizacyjnym, czy wywłaszczeniowym. Przejęcie mienia prywatnego z mocy prawa w stanie prawnym ówczesnej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej odbywało się na rzecz Państwa, a nie odrębnych osób prawnych.

Jednak możliwa jest także inna interpretacja przepisu art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy. Trzeba mieć bowiem na uwadze to, że ustawa weszła w życie w okresie istnienia państwa komunistycznego - Polski Rzeczypospolitej Ludowej. Wówczas obowiązująca Konstytucja PRL z 1952 r. nie gwarantowała wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem, jak to ma miejsce obecnie (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP z 1997 r.), natomiast postulowała rozdział Państwa od Kościoła i wskazywała, że sprawy dotyczące stosunku Państwa do Kościoła, w tym sprawy majątkowe związków wyznaniowych ureguluje ustawa (art. 82 ust. 2). Nie można pominąć i tego, że ówczesne przepisy prawa nie dopuszczały istnienia świeckich cmentarzy prywatnych. Grunt mógł być zajęty tylko pod cmentarz komunalny bądź wyznaniowy, a cmentarzami mogły zarządzać odpowiednio właściwe organy rad narodowych lub związki wyznaniowe (art. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych – Dz. U. z 1972 r. Nr 47, poz. 298 ze zm.). Wobec tego wykonywanie przez osobę fizyczną uprawnień własnościowych poprzez korzystanie z gruntu zajętego pod cmentarz w praktyce nie mogło mieć miejsca, co z kolei mogło być argumentem za uwłaszczeniem tego typu gruntem kościelnych osób prawnych. Trafnie wskazała skarżąca, że ustawa, jeżeli chodzi o uwłaszczenie z art. 60 ust. 1 ustawy, nie dotyczy wyłącznie relacji Państwo-Kościół Katolicki, ponieważ reguluje też sytuację prawną innych podmiotów, niż kościelne osoby prawne, tj. państwowych jednostek organizacyjnych, osób fizycznych i prawnych (art. 60 ust. 3 i 4 ustawy) i nie zawiera zastrzeżenia, że uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Trzeba również wziąć pod uwagę to, że przepis art. 61 ustawy umożliwia przywrócenie kościelnej osoby prawnej upaństwowionych nieruchomości, a zatem ustawodawca redagując Dział IV Rozdział 1 ustawy miał na uwadze to kryterium, jednakże nie wprowadził go wprost do regulacji z art. 60 ust. 1 ustawy.

Wobec tego oceniając legalność kwestionowanej decyzji z dnia [...] października 1997 r. organ nadzoru musi ocenić, czy uwłaszczenie Parafii przy zastosowaniu innej wykładni przepisu art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy, niż ta prezentowana przez organ nadzoru świadczy o wydaniu tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Jeżeli chodzi o podnoszoną kwestię zasiedzenia spornej nieruchomości przez Parafię w 1977 r. jako tzw. zagadnienie wstępne (art. 97 § 1 pkt 4 Kpa) dla niniejszej sprawy nieważnościowej należy podkreślić, że w niniejszym postępowaniu organ nadzoru nie dokonuje ponownej rekonstrukcji stanu faktycznego i prawnego sprawy, jak to ma miejsce w postępowaniu zwyczajnym. W postępowaniu nadzorczym Minister był zobligowany do zbadania legalności decyzji z 1997 r., przez pryzmat podstaw nieważności określonych w przepisie art. 156 § 1 Kpa. Organ nadzoru winien zatem zweryfikować kwestionowane rozstrzygnięcie (które nie zawiera uzasadnienia) poprzez pozyskanie dowodów, które były dostępne także Wojewodzie [...] wydającemu kwestionowaną decyzję, a dotyczyły stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie uwłaszczenia 23 maja 1989 r. (obecnie będą to zapewne materiały archiwalne). Minister ocenia bowiem legalność decyzji w aspekcie tego, czy organ wojewódzki miał podstawy do wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 60 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 5 ustawy i czy decyzja ta zawiera chociażby jedną z kwalifikowanych wad nieważności z art. 156 § 1 Kpa. Wobec tego niezasadne były zarzuty skargi zawarte w pkt II lit. a, b i d. Organ nadzoru nie był bowiem uprawniony do orzekania w zakresie innego stanu faktycznego i prawnego, niż ten który był możliwy do wyjaśnienia przez Wojewodę [...].

W niniejszej sprawie nie można odnieść się do zarzutu zaprezentowanego w pkt II lit. c skargi, ponieważ organ nadzoru nie zgromadził materiału dowodowego, odnoszącego się do stanu prawnego spornej nieruchomości istniejącego w dniu 23 maja 1989 r. Z dowodów potwierdzających aktualnie stan własnościowy przedmiotowej nieruchomości nie wynika natomiast tytuł własności Skarbu Państwa. Wobec tego Minister nie miał podstaw do tego, aby Skarb Państwa traktować jako stronę niniejszego postępowania w rozumieniu przepisu art. 28 Kpa. Interes prawny do bycia stroną postępowania nadzorczego musi być aktualny i wynikać ze zgromadzonych w sprawie dowodów. Interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa nie kreuje zdarzenie przyszłe i niepewne takie jak potencjalna odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną poprzez wydanie ostatecznej decyzji, której niezgodność z prawem może zostać stwierdzona we właściwym do tego trybie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Organ zgromadzi dowody potwierdzające stan prawny spornej nieruchomości na dzień 23 maja 1989 r. Jeżeli organ nadzoru ustali, że w dacie 23 maja 1989 r. właścicielem spornej nieruchomości była inna osoba, niż Skarb Państwa i uzna, że uwłaszczenie sporną nieruchomością Parafii nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, to następnie oceni legalność kwestionowanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. w kontekście pozostałych przesłanek uwłaszczenia z art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).