Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 408/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-01-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosków J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.12.2008r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2003r. w kwocie 161 480 zł. postanawia: wnioski oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły wnioski J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.12.2008r. nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2003r. w kwocie 161 480 zł.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy o sygn. akt I SA/Kr 396/09 oraz nadesłanych dokumentów J. C. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie

z żoną M. C. ur. w 1959r. i studiującą córką A. C. ur. w 1989r. Z żoną od dnia 10.01.2001r. pozostaje w rozdzielności majątkowej ale otrzymuje od niej 500 zł. miesięcznie. Od syna Ł. C. otrzymuje natomiast 700 zł. miesięcznie. Mieszka w domu teściowej K. L., która ponosi koszty utrzymania gospodarstwa. J. C. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w "K" sp. z o.o. w D., z wynagrodzeniem w wysokości 1001,79 zł. miesięcznie , brutto. Jest obciążony kredytami w Banku PKO S.A. , ING Banku Śląskim S.A. , Kredyt Banku S.A. ale jak to określa :"nie robi spłat rat kredytów". Jego zadłużenie wobec ZUS wynosi 749 188,53 zł. (choć podaje też sumę 450 000 zł.!) Kwota zadłużenia wobec Skarbu Państwa podawana jest raz jako suma 728 467,80 zł. raz jako suma 7 144 121,48 zł. J. C.. określił również, iż jego łączne zobowiązania wobec wierzycieli wynoszą 15 653 516,54 zł.

W wyniku prowadzonych przeciw niemu postępowań egzekucyjnych doszło do zajęcia kont i zabezpieczenia nieruchomości poprzez ustanowienie hipotek na posiadanych przez niego działkach: w O. o pow. 0,1435ha , C. o pow. 0.5106 ha, B. o pow. 8 ha 17 a 93 m2, C. o pow. 0,661 ha, K. o pow. 1,6732 ha, J. o pow. 3ha 71 a, G. o pow. 2 ha 5640 m2 J. C. W 2008r. osiągnął dochód w wysokości 204 776,41 zł. przy przychodzie na poziomie 2 405 160,08 zł. Z wyciągów z Banku PKO S.A oraz z deklaracji VAT – 7 za listopad 2009r. wynika , iż firma "C", J. C. , Zakład Pracy Chronionej, której J. C. jest właścicielem nadal prowadzi działalność gospodarczą. Firma ta w miesiącu listopadzie 2009r. dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, której podstawa opodatkowania wyniosła łącznie 148 997 zł. Przychód firmy w miesiącach od stycznia do sierpnia 2009r. wyniósł 1 551 517,93 zł. Dochód jej za miesiąc wrzesień 2009r. wyniósł natomiast 26 631,63 zł. a za październik 20 732,83 zł. Na dzień 30.11.2009r. na koncie firmy w Banku Pekao S.A. widniała kwota 2 607,08 zł.

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.

Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy

w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub

w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa

i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku

w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma

analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych

w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zdaniem orzekającego, dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych J. C. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni.

Nie nadesłała bowiem: - istotnego, z punktu widzenia oceny jej sytuacji majątkowej, spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami , popartego odpowiednimi rachunkami,

- zeznań podatkowych M. C.; za 2008r. i z tytułu podatku VAT za ostatni miesiąc oraz oświadczenia określającego wysokość jej miesięcznych dochodów.

Od tego ostatniego wymogu nie zwalnia fakt, iż małżonkowie są w formalnej rozdzielności majątkowej. Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Trzeba też zauważyć, iż obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych.(por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 )

Po drugie natomiast, teza ta jest tym bardziej zasadna na gruncie rozpatrywanej sytuacji, kiedy to małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.

Strona skarżąca nie nadesłała też wyciągów z lokat bankowych i kont bankowych J. C. oraz M. C., zarówno osobistych jak i firmowych, obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy. Przysłanie wyciągów z konta ‘C" , J. C, Zakład Pracy Chronionej znajdującego się w Banku PEKAO S.A. nie można bowiem uznać za wywiązanie się z nałożonego na stronę obowiązku. Dokumenty te dotyczą tylko firmy J. C. i stanowią jedynie jednodniowe wyciągi , które nie obrazują przeprowadzanych przez okres trzech miesięcy transakcji.

Wreszcie, strona skarżąca nie nadesłała kserokopii dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów. W żaden też sposób nie odniosła się do tej kwestii.

Poza tym należy podkreślić, iż w złożonych przez J. C. oświadczeniach jest szereg nieścisłości o istotnym znaczeniu dla oceny jego zdolności płatniczych.

Podaje on bowiem różne kwoty zadłużeń w stosunku do np. ZUS i Skarbu Państwa.

Poważne wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń J. C. budzi kwestia zatrudnienia i uzyskiwanych przez niego zarobków.

W formularzu PPF podał on , iż prowadzi działalność gospodarczą. Z nadesłanych później dokumentów wynika, że zatrudniony jest również na podstawie umowy

o pracę, czego nie ujawnił !

Zwrócić też trzeba uwagę , iż Firma ‘C" , J. C., Zakład Pracy Chronionej, której jest właścicielem uzyskuje znaczne dochody ( 26 631,63 zł. za miesiąc wrzesień 2009r. a 20 732,83 zł. za miesiąc październik 2009r.)

W konsekwencji w/w okoliczności nie można w sposób rzeczywisty określić relacji obecnych wydatków do dochodów strony skarżącej, co stanowi podstawę oceny jej zdolności płatniczych.

W tej sytuacji ,mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, J. C. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09)

W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.)