Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 507/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 par. 1, art. 148 par. 1, art. 223 par. 2 pkt 1, art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi FN na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wymierzył F. N. (dalej jako: strona, podatnik lub skarżący) karę pieniężną w wysokości [...],- zł za urządzanie gier na dwóch automatach, poza kasynem gry. Powyższa decyzja została doręczona podatnikowi w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, za pośrednictwem księgowej – M. U., w dniu 19 listopada 2015 r., a termin do zaskarżenia aktu upływał z dniem 3 grudnia 2015 r. Odwołanie opatrzone datą 3 grudnia 2015 r. na wspomniane rozstrzygnięcie podatnik wniósł za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego w dniu 4 grudnia 2015 r.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. - w skrócie: "O.p."), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania na wskazaną na wstępie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P..

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał na druk zwrotnego potwierdzenia odbioru, z którego wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] r. została skutecznie doręczona podatnikowi w dniu 19 listopada 2015 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem 3 grudnia 2015 r. Tymczasem odwołanie zostało złożone przez stronę dopiero w dniu 4 grudnia 2015 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu F. N. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Celnej i przekazanie sprawy temu organowi celem merytorycznego rozpoznania. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1) naruszenie przepisów proceduralnych mających wpływ na treść orzeczenia, a polegających na:

- błędnym przyjęciu, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] r. złożone zostało po terminie, w sytuacji gdy skarżący wniósł odwołanie w ustawowym dwutygodniowym terminie od otrzymania powyższej decyzji, a zwłaszcza w sytuacji, gdy decyzję odebrała osoba trzecia - nie będąca właścicielem, współwłaścicielem, pełnomocnikiem procesowym, ani osobą dorosłą zamieszkującą wspólnie z adresatem korespondencji - która przekazała korespondencję adresatowi, ale z informacją, że korespondencja została doręczona w dniu 20 listopada 2015 r.,

- uniemożliwieniu stronie czynnego udziału w wyjaśnianiu sprawy przed organem II instancji i wcześniej przed organem I instancji, zwłaszcza poprzez niepowiadomienie strony o końcowym - ostatecznym zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i uniemożliwieniu w ten sposób:

a) przed organem II instancji - wyjaśnienia okoliczności związanych ze sposobem liczenia terminów procesowych przez stronę, a zwłaszcza wykazaniu, że M. U. nie jest osobą uprawnioną do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego, gdyż nie jest ona właścicielem firmy, jej współwłaścicielem, ani pełnomocnikiem, bądź też osobą wspólnie zamieszkującą z adresatem pisma,

b) przed organem I instancji - możliwości złożenia wniosku o powołanie biegłego z dziedziny języka polskiego, który rozstrzygnąłby, czy użyte przez ustawodawcę w art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 471 - w skrócie: "u.g.h.") słowo "urządzanie" obejmuje w swoim zakresie działanie polegające na wynajęciu innemu podmiotowi części powierzchni lokalu w celu prowadzenia przez ten podmiot działalności zgodnej z przedmiotem działalności zarejestrowanym w CEIDG,

- braku należytej staranności przy wyjaśnianiu sprawy polegającej na:

a) w organie II instancji bezkrytycznym i mechanicznym liczeniu terminów procesowych w sytuacji, gdy chociażby pobieżna analiza dokumentów pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] r. odebrała M. U., a więc osoba, która nie była adresatem tego pisma i to w sytuacji, gdy jedyną osobą, której pełnomocnictwa udzielił skarżący był Z. J.,

b) w organie I instancji na:

• zaniechaniu powołania z urzędu biegłego z dziedziny języka polskiego, który wypowiedziałby się na okoliczności opisane we wcześniejszym zarzucie co do pojęcia "urządzanie",

• bezzasadnego zastąpienia wspomnianej opinii biegłego ustaleniami własnymi przy pominięciu zasady, że w przypadku konieczności dokonania ustaleń wymagających wiedzy specjalistycznej organ orzekający winien korzystać z opinii biegłych,

• wadliwej - dowolnej, a nie swobodnej - ocenie materiału dowodowego gromadzonego pod kątem wykazania z góry założonej tezy, że działania skarżącego były zawinione,

2) naruszenie prawa materialnego przez organy I i II instancji polegające na:

- uznaniu, że skarżący, jako właściciel Zakładu [...] w L. ponosi odpowiedzialność za to, że osoba, której wynajął on część lokalu prowadziła tam działalność gospodarczą uznaną później przez organ orzekający za działalność niezgodną z prawem,

- bezzasadnym przyjęciu, że zachowanie skarżącego było zawinione i przez to spełnia kryteria określone w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.,

i to w sytuacji, gdy przepisy O.p. nakładają na organ II instancji obowiązek wyeliminowania z urzędu decyzji dotkniętych wadą oczywistego naruszenia prawa.

3) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skarżący składając wyjaśnienia i dokumenty nie wykazał, że działał zgodnie z obowiązującym prawem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniesiono, że art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Badając zaskarżone postanowienie według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a.") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej zarzutom zaskarżony akt nie narusza prawa, a jego wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r., wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Zgodnie z pierwszym przepisem organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sytuacjach dostrzeżenia, że do takiego uchybienia doszło. Norma zawarta w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, albowiem z jej dyspozycji wynika, że wydanie takiego postanowienia nie zależy od uznania organu, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie tego terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2003 roku, sygn. akt SA/Bk 271/2003, niepubl.). Organ jest zatem zobligowany do jego wydania w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 października 2014 r., o sygn. II SA/Gl 439/14, Lex nr 1647383). Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku uprzedniego przywrócenia terminu do dokonania danej czynności, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Terminy do wnoszenia środków odwoławczych (odwołań, zażaleń) mają charakter ustawowy. Przepisy Ordynacji podatkowej wprost określają długość ustawowego terminu do wniesienia odwołania oraz początek biegu takiego terminu. Przepis art. 223 § 2 pkt 1 O.p. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Dyrektor Izby Celnej zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przyjmując, że decyzja organu I instancji została prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego, czyli skutecznie doręczona skarżącemu na adres prowadzonej działalności gospodarczej.

Sąd rozpatrując w pierwszej kolejności kwestię doręczenia uznał, że Dyrektor Izby Celnej prawidłowo przyjął, że wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. decyzja z dnia [...] r. została skutecznie doręczona stronie w dniu 19 listopada 2015 r. (k. 54 akt admin.). Wbrew twierdzeniom autora skargi skierowanie decyzji merytorycznej organu I instancji na adres prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej nie było wadliwe, albowiem przedmiot sprawy dotyczył prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Po wtóre w aktach sprawy znajdują się pisma, w których sam skarżący podaje adres siedziby swojej firmy i z zaświadczenia CEIDG również wynika, że jest to adres zarówno głównego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, jak adres dla doręczeń. Sąd zauważa, że w toku postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gier osoba, która odebrała wspomnianą decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w miejscu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, uprzednio odebrała również postanowienie o wszczęciu postępowania w tej sprawie z dnia 20 marca 2015 r. (k. 24-25 akt admin.) oraz zawiadomienie wystosowane w trybie art. 200 § 1 O.p. (k. 42-43 akt admin.). Co istotne strona skarżąca na etapie postępowania przed organem I instancji nie kwestionowała ani miejsca doręczania tej korespondencji, ani nie podnosiła braku umocowania do jej odbioru przez M. U. (określaną na drukach zpo jako: księgowa lub kuzynka).

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki skutecznego doręczania pism w postępowaniu podatkowym przewidziane w art. 148 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. W przypadku, gdy osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą i przedmiot postępowania jest związany z tą działalnością organy są uprawnione do doręczania pism i decyzji na adres zgłoszonego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, chyba że strona podałaby inny adres dla doręczeń, co w badanej sprawie nie miało miejsca. Sąd podziela pogląd, że miejsce prowadzonej działalności gospodarczej należy rozumieć szeroko, także jako miejsce pracy. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego skierowanie decyzji organu I instancji na adres prowadzenia działalności gospodarczej na stanowi uchybienia, które mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo w interesie podatnika jest tak zorganizować w siedzibie firmy odbiór korespondencji, w szczególności urzędowej, aby w miejscu tym dokonywała tego jedynie osoba do tego upoważniona. Istnieje bowiem domniemanie, że osoba wykonująca w danym miejscu określone obowiązki (np. księgowej), czy podająca się za kuzynkę jest uprawniona do odbioru korespondencji, skoro nie tylko nie odmawia jej odbioru, ale co istotniejsze na gruncie badanej sprawy, kwituje jej odbiór i podejmuje się oddania pisma adresatowi, co wynika z k. 54 akt admin. Doręczyciel nie jest bowiem uprawniony do pełnej weryfikacji kompetencji osób do odbioru przesyłek listowych w miejscu prowadzonej działalności gospodarczej.

W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Celnej zasadnie przyjął, że decyzja organu I instancji z dnia [...] r. została skutecznie doręczona stronie w dniu 19 listopada 2015 r. Decyzja ta zawierała też prawidłowe pouczenie o 14 - dniowym terminie do wniesienia odwołania liczonego od dnia doręczenia decyzji. Oznacza to zatem, iż zgodnie z brzmieniem przepisu art. 12 § 1 w związku z art. 223 § 2 O.p. - bieg zawitego terminu procesowego do skutecznego wniesienia przez stronę odwołania w niniejszej sprawie rozpoczął się w dniu 20 listopada 2015 r. i ostatni dzień przypadał na 3 grudnia 2015 r. Wobec powyższego odwołanie strony, nadane drogą pocztową dopiero w dniu 4 grudnia 2015 r. (k.58 akt admin.), zostało ponad wszelką wątpliwość wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Stąd też na organie odwoławczym ciążył obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu.

Strona skarżąca w niniejszej sprawie nie przedstawiła żadnego przeciwdowodu na obalenie domniemania skutecznego doręczenia decyzji wydanej przez organ I instancji, twierdząc, że do doręczenia doszło 20 listopada 2015 r., bo taką datę rzekomo podała M. U.. Co istotne samego faktu tego doręczenia skarżący nie kwestionuje. Nie ma jednak racji strona sugerując, że nie może odpowiadać za ewentualny błąd M. U., która miała podać skarżącemu późniejszą datę odbioru spornej decyzji. Bezzasadne i spóźnione są wywody strony skarżącej w tym zakresie oraz co do tego, że organ stwierdzając uchybienie terminu nie przeprowadził postępowania dowodowego. Zdaniem Sądu organ odwoławczy trafnie oparł się na zwrotnym poświadczeniu odbioru korespondencji, bo nie mógł oprzeć się na innym dokumencie. Po wtóre strona wraz z odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie naruszonego terminu do wniesienia odwołania.

Odnosząc się do podnoszonej w skardze kwestii udzielenia pełnomocnictwa Z. J. rację ma strona, że osoba ta była umocowana jedynie do zapoznania się z aktami sprawy (k. 46 akt admin.). Jednak w realiach badanej sprawy istotniejsze jest, że upoważnienie jednej osoby do podjęcia tej konkretnej czynności w imieniu mocodawcy, nie wyklucza późniejszej możliwości doręczenia korespondencji w siedzibie firmy skarżącego innej osobie.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym Dyrektor Izby Celnej wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] r., nie naruszył przepisów art. 228 § 1 pkt 2 i art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Wydanie postanowienia takiej treści było następstwem ustalenia obiektywnego faktu spóźnienia się strony ze złożeniem odwołania i konsekwencją, że nie doszło do przywrócenia terminu do jego wniesienia.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia zasad postępowania Sąd stwierdza, że stan faktyczny w sprawie dotyczącej uchybienia terminu do wniesienia odwołania został ustalony w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości, a materiał zebrany w sprawie nie wymagał żadnego uzupełnienia. Na obecnym etapie postępowania niemożliwe jest badanie kwestii merytorycznych, jak tego oczekuje strona, czyli ustalania zakresu pojęcia "urządzanie" i zasadności uznania skarżącego za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry, czy też oceny niepowołania biegłego w sprawie. Wobec powyższego zarzuty w tym zakresie Sąd uznał za nieuprawnione.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał przedmiotową skargę za nieuzasadnioną, nie stwierdzając tym samym naruszeń prawa w zaskarżonym postanowieniu. Wobec powyższego Sąd, działając w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.