Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 124/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

We wniosku z 17 września 2018 r. Z. L. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o umorzenie odsetek za opóźnienie od zadłużenia alimentacyjnego wynikającego z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych. Wniosek został uzasadniony trudną sytuacją finansową, która spowodowana została zmianą sytuacji dochodowej i rodzinnej. Wskazano, że wydatki rodziny wzrosły w związku z utrzymaniem syna A. urodzonego 9 sierpnia 2018 r. oraz, że żona wnioskodawcy – I. L. nie pracuje od czasu zajścia w ciążę.

Decyzją z [...] października 2018 r., nr [...], wydaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta S., odmówiono umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności podniósł, że decyzją z [...] stycznia 2016 r. rozłożono na raty zadłużenie alimentacyjne ustalając kwotę miesięcznej raty na 250 zł. Wysokość raty została określona w kwocie wskazanej przez wnioskodawcę w podaniu o rozłożenie należności na raty. Wskazano, że zadłużenie z tytułu wypłaconego funduszu alimentacyjnego na dzień wydania przedmiotowej decyzji wynosi 45 590,45 zł. Na kwotę tę składa się należność główna w wysokości 28 411,44 zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości 17 179,01 zł.

Organ pierwszej instancji podniósł, że powstanie powyższego zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniedbania, które polegało na nie wywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci od kilku lat. Podkreślono, że umorzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od należności alimentacyjnych jest instytucją stosowaną w sytuacji wyjątkowej. W ocenie organu za szczególnie trudną sytuacją rodziny muszą przemawiać względy społeczne między innymi niepełnosprawność, wielodzietność, klęska żywiołowa, zdarzenie losowe. Dodatkowo organ jest zobowiązany wziąć pod uwagę fakt, że świadczenia pieniężne z funduszu alimentacyjnego pochodzą ze środków budżetowych.

Wskazano, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną I. L., synem A. oraz córką I. L. D. P. Źródłem dochodu rodziny jest wynagrodzenie wnioskodawcy w kwocie 1.535,00 zł miesięcznie, kwota 457 zł z tytułu wynajmu pokoju, alimenty na rzecz D. w kwocie 500,00 zł oraz dochód z umowy zlecenia Dominiki, którego-wysokość waha się od 150,00 zł do 220,00 zł miesięcznie. Miesięczne wydatki to opłaty za: energię elektryczną w kwocie 221,70 zł, wodę- 239,89 zł, abonament telefoniczny - 99,99 zł wywóz śmieci - 85,00 zł, podatek- 43,00 zł, kredyt 91,23 zł, oraz rata za zadłużenie alimentacyjne wobec MOPR w S. w kwocie 250 zł.

W ocenie organu środki finansowe, którymi dysponuje wnioskodawca nie pozwalają na jednorazową spłatę zadłużenia, jednak pomimo tego, że sytuacja materialno-bytowa jest trudna, to jest stabilna i w związku z tym istnieje możliwość systematycznej spłaty zadłużenia. Rodzina wnioskodawcy dysponuje źródłem dochodu. Organ podniósł, że umorzenie zadłużenia prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci na wszystkich podatników, a zatem sprzeciwia się temu interes społeczny. Wywiedziono, że fakt wypłaty przez organ świadczeń alimentacyjnych nie zwolnił wnioskodawcy z obowiązku alimentacyjnego. Skoro nie wywiązywał się on z wynikających zobowiązań łożenia alimentów, to powinien mieć świadomość, że zadłużenie będzie wzrastać i powinien liczyć się z koniecznością spłaty tych należności. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której ojciec nie poczuwa się do obowiązku utrzymania własnych dzieci, a ciężar ich utrzymania spoczywa tylko na matce.

Organ stwierdził, że aktualna sytuacja rodziny wnioskodawcy wskazuje, że obecny stan ma charakter przejściowy i nie uzasadnia umorzenia powstałych odsetek ustawowych za opóźnienie. Fakt zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej przez żonę I. L. ma charakter tymczasowy i był związany z okresem ciąży, a obecnie sprawowaniem opieki nad synem A. Okres przez który żona nie jest aktywna zawodowo zależy tyko i wyłącznie od niej samej. Umieszczenie np. rocznego dziecka w żłobku daje możliwość żonie podjęcia zatrudnienia a co za tym idzie poprawy sytuacji dochodowej rodziny. Nadto podano, że wnioskodawca jest kierowcą pojazdów ciężarowych otrzymującym za swoją pracę wynagrodzenie w kwocie 2.100 zł brutto. Jednocześnie w podaniu o umorzenie powstałych odsetek zadeklarował, że jak tylko będzie możliwość zmiany pracy na bardziej dochodową wówczas będzie dokonywał wpłat w wyższej kwocie. Pobieżna analiza ofert na rynku pracy dla kierowcy pojazdów ciężarowych dokonana w odniesieniu do krótkiego odcinka czasu wskazuje, że jest zapotrzebowanie na kierowców pojazdów ciężarowych co znajduje odzwierciedlenie w ofertach pracy ogólnie dostępnych na stronach internetowych. Wynagrodzenie oferowane przez pracodawców zamieszczających oferty pracy przewyższa znacząco osiągane w chwili obecnej wynagrodzenie wnioskodawcy. Nadto podniesiono, że z informacji zawartych na stronie internetowej Wyższej Szkoły Menedżerskiej w W., miejsca studiowania D. P. wynika, że studenci zarówno studiów stacjonarnych jak też niestacjonarnych mogą otrzymywać pomoc materialną. Jedną z form pomocy jest stypendium socjalne dla studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Wysokość tego stypendium została określona na kwotę 750 zł. W związku z powyższym zdaniem organu należy rozważyć złożenie wniosku o tego typu stypendium. Ponadto należy rozważyć złożenie wniosków o przyznanie na syna A.: zasiłku rodzinnego oraz świadczenia rodzicielskiego o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych; świadczenia wychowawczego o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Zdaniem organu z akt sprawy nie wynika natomiast, aby w sytuacji wnioskodawcy wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające umorzenia powstałych odsetek. Okolicznością taką nie jest z pewnością to, że w opinii wnioskodawcy otrzymuje on małe wynagrodzenie za świadczoną pracę. Przedstawione okoliczności, nie czynią sytuacji wnioskodawcy wyjątkową i nie mogą stawiać go w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych zobowiązanych do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.

Końcowo podniesiono, że umożliwiono wnioskodawcy spłatę zadłużenia w ratach, których kwotę określił sam wnioskodawca rozkładając spłatę zadłużenia na okres około 30 lat. Deklarując kwotę jaką jest w stanie spłacać miesięcznie wnioskodawca powinien brać pod uwagę, że ostateczna kwota zapłaconych odsetek od wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego będzie uzależniona od okresu przez który będzie spłacane zadłużenie. Wyższa kwota rat i krótszy okres spłaty generują niższą kwotę ostatecznie zapłaconych odsetek.

Odwołanie od tej decyzji złożył Z. L. i zarzucił naruszenia art. 30 ust. 2 ustawy, przez nierzetelną analizę jego sytuacji dochodowej i rodzinnej. W uzasadnieniu zarzucono, że nie uwzględniono przyczyn powstania zadłużenia a mianowicie tego, że odwołujący borykał się z chorobą alkoholową. Brak uiszczania na bieżąco świadczeń alimentacyjnych na rzecz synów w okresie od 2009 r. do kwietnia 2013 r. nie był spowodowany celowym działaniem ale było skutkiem tej choroby. Odwołujący podjął walkę z chorobą i chce spłacić zobowiązania z funduszu alimentacyjnego. Jednak wpłacane kwoty pokrywają jedynie część należności głównej a reszta pokrywa odsetki. Kwota odsetek aktualnie jest o 3.000 zł wyższa niż w dniu rozłożenia zadłużenia na raty. W takiej sytuacji istnieje obawa, że odwołujący nie będzie w stanie spłacić zadłużenia a spłata całego zadłużenia lub w wyższej kwocie niż 250 zł miesięcznie jest niemożliwa z uwagi na sytuację majątkową i rodzinną. Nadto zarzucono, że nie wzięto pod uwagę tego, iż odwołujący w kwietniu 2013 r. podjął się opieki starszego z synów, który z nim zamieszkał i wówczas wszystkie zaległości finansowe zostały uregulowane z matką co skutkowało umorzeniem egzekucji komorniczej. Aktualnie syn P. jest na swoim utrzymaniu. Nie wzięto także pod uwagę, że odwołujący od 2014 r., czyli przez ponda 4 lata regularnie dokonuje wpłat w kwocie po 250 zł miesięcznie. Jest to bardzo wysoka kwota dla rodziny odwołującego. Odwołujący podniósł, że wie, iż obowiązek alimentacyjny spoczywa na rodzicach i w związku z tym nigdy nie wnioskował o umorzenie kwoty głównej. Nie był jednak świadomy, że zobowiązanie zostało rozłożone na okres 30 lat, bo takiej informacji nie było w decyzji o rozłożeniu na raty. Odnośnie sugestii organu pierwszej instancji w zakresie ubiegania się o pomoc społeczną podano, że zostało przyznane świadczenie wychowawcze na rzecz syna A., odmówiono natomiast prawa do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków, a córka D. złożyła wniosek o przyznanie stypendium ale nie otrzymała jeszcze decyzji. Przyznane świadczenie wychowawcze nie pozwala jednak, w ocenie odwołującego, na wyższe wpłaty, albowiem jest to świadczenie dla dziecka. Nadto podniesiono, że choroba żony koliduje z możliwością zmiany pracy przez odwołującego. Żona potrzebuje pomocy a aktualna praca pozwala odwołującemu na dyspozycyjność. Żona odwołującego została zakwalifikowana do operacji na dwóch odcinkach kręgosłupa, po porodzie stan się pogorszył i jest na etapie kwalifikacji na operację na razie jednego z odcinków kręgosłupa. Posiada cechy niedokrwienia mózgu oraz uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego wraz ze zmianami naczyniopochodnymi mózgu co jest powodem migrenowych bóli oraz zawrotów głowy wraz z zaburzeniami pamięci -powyższy stan jest utrwalony i nie ma rokowań co do wyleczenia zaś stopień rozwoju jest w fazie aktywnej. Od 2014 r wymaga stałego leczenia farmakologicznego, rehabilitacji i nadzoru specjalistycznego- neurologa i ortopedy. Od stycznia 2018 r. choruje na zakrzepicę i jest pod stałą opieką hematologa oraz chirurga naczyniowego. Nie posiada na chwilę obecną orzeczenia o stopniu niesprawności ale dokumentacja jest jednoznaczna, powyższe schorzenia wymagają stałego nadzoru specjalistycznego do końca jej życia, co wiąże się z kosztami na leki oraz na wizyty do specjalistów. Znalezienie pracy jest dla niej wyzwaniem, ponieważ z zawodu jest krawcową .W miejscowości w której mieszka nie ma pracy a już w ogóle jako krawcowa, znalezienie czegokolwiek wiąże się z dojazdami do najbliższych miast około 30 km, co znowu koliduje z oddaniem dziecka do żłobka a nie ma możliwości pomocy rodziny czy znajomych. Schorzenia kręgosłupa nie pozwalają na podjęcie pracy fizycznej a z uwagi na ciążę oraz połóg żona odwołującego zmuszona była do przesunięcia terminu pierwszej operacji kręgosłupa. Mimo wszystko żona chce w przyszłości podjąć jakiekolwiek zatrudnienie z braku środków do życia swojej rodziny.

Wskazując na powyższe odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie odsetek ewentualnie o odroczenie spłaty zadłużenia w taki sposób aby do dnia spłaty nie narastały odsetki od należnej kwoty. Nadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do odwołania.

Decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.). Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym zakresie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadniania odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a. W szczególności zaś decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie winno realizować wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadę przekonywania. W ocenie Kolegium, poczynione ustalenia organu pierwszej instancji są wyczerpujące, a rozstrzygnięcie wydane na podstawie tych ustaleń odpowiada prawu.

Analizując sytuację bytową wnioskodawcy i jego rodziny, która w zasadzie jest bezsporna, wskazano, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną I. L., synem A. oraz córką I. L. - D. Źródłem dochodu rodziny jest wynagrodzenie wnioskodawcy w kwocie netto 1.535,00 zł miesięcznie, dochód uzyskiwany z wynajmu pokoju w kwocie 457,00 zł miesięcznie, alimenty na rzecz D. w kwocie 500,00 zł oraz dochód uzyskiwany przez D. w wysokości 150,00-220,00 zł miesięcznie, co daje kwotę łączną w wysokości ok, 2.650,00 zł miesięcznie. Niezależnie od powyższego, decyzją z [...] października 2018 r. żonie wnioskodawczym zostało przyznane świadczenie wychowawcze na dziecko na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Rodzina wnioskodawcy, jak deklaruje, nie posiada żadnych oszczędności. Organ odwoławczy ocenił przy tym, że wskazane wydatki leżą w możliwościach finansowych rodziny. Podniesiono, że co prawda I. L. z uwagi na opiekę nad wspólnym małoletnim dzieckiem nie pracuje, ale wbrew twierdzeniom strony, brak jest jakichkolwiek przeciwskazań do podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze pracy. Żona skarżącego nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, a posiadane schorzenia, o których mowa w załączonych do akt sprawy dokumentach medycznych, w żaden sposób nie stanowią przeciwskazań do podjęcia pracy w ogólności. Brak jest jednocześnie zaświadczenia lekarza medycyny pracy, z którego wynikałyby jakiekolwiek ograniczenia do podjęcia pracy. Podniesiono przy tym, że sytuacja na rynku pracy jest na tyle dobra, co jest informacją powszechnie znaną, iż nie ma barier do podjęcia pracy. Niezależnie od powyższego system pomocy społecznej daje możliwość pozyskania określonych form wsparcia dla rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji bytowej.

Kolegium podniosło, że jeden z członków rodziny, tj. D. (córka żony wnioskodawcy) kontynuuje swoją edukację, ale jak wynika z zaświadczenia uczelni wyższej studia odbywają się w trybie niestacjonarnym, co umożliwia podjęcie dodatkowej pracy lub ewentualnie, co zauważył również organ pierwszej instancji, ubieganie się o stypendium socjalne, co niewątpliwie poprawiłoby sytuację rodziny.

Mając powyższe na uwadze, a zwłaszcza w kontekście udzielenia dotychczasowej ulgi w spłacie zobowiązania przez rozłożenie należności na raty, Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji i stwierdziło, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sytuacja bytowa rodziny odwołującego nie jest łatwa, ale ma charakter przejściowy. W ocenie Kolegium odwołujący jak również członkowie jego rodziny, nie podjęli prób poprawy swojej sytuacji bytowej lub nie wykorzystują wszystkich możliwości, które ewentualnie zmieniłyby ich sytuację. Końcowo zaznaczono, że nie bez znaczenia jest również fakt, iż instytucja umorzenia należności, w tym przypadku odsetek, ma charakter wyjątkowy, a tym samym przedmiotowa ulga nie może być nadużywana przez organy.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł Z. L. i zarzucił:

- bezzasadną odmowę umorzenia odsetek od zaległości alimentacyjnych przez przyjęcie, że on i członkowie jego rodziny nie podjęli próby poprawy swojej sytuacji bytowej lub nie wykorzystują wszystkich możliwości, które zmieniłyby ich sytuację;

- przekroczenie przez organ ram uznania administracyjnego przez błędne ustalenie czy istnieją przesłanki umorzenia odsetek od należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na podstawie nieaktualnego stanu faktycznego, podczas gdy organy powinny dokonywać ustaleń na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji, w sytuacji gdy skarżący wykazał złożonymi dokumentami że jego sytuacja bieżąca jest trudna;

- naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., przez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób prawidłowy i zupełny, skutkiem czego było wydanie decyzji w oparciu o dowolność, a nie swobodę przy jej wydaniu a nadto art.80.K.p.a przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów prowadzące do uznania że skarżący nie znajduje się w szczególnie nadzwyczajnej sytuacji wbrew zgromadzonym dowodom

- naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy przez odmowę umorzenia należności w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych i zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że sytuacja dochodowa i rodzinna przemawia za taką koniecznością. Organ nie poczynił właściwych ustaleń faktycznych nadto odmowę wydania decyzji oparł lakonicznym uzasadnieniem.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie decyzji pierwszej i drugiej instancji i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi. W uzasadnieniu skargi powtórzono właściwie argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo przedłożono do akt decyzję z [...] listopada 2018 r. o przyznaniu córce stypendium socjalnego w wysokości 750 zł na okres 9 miesięcy. Jednocześnie podniesiono, że gdyby nie stypendium to córka nie mogłaby kontynuować nauki. Stypendium wystarcza na opłacenie szkoły i w żaden sposób nie wpływa na sytuację rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Sprawa niniejsza dotyczy odmowy umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Słusznie w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć organy administracji zauważyły, ich uprawnienie do orzekania w zakresie wynikającym ze wskazanego przepisu realizowane jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ może umorzyć". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi. Organ ma możliwość wyboru co do uwzględnienia wniosku dłużnika alimentacyjnego nawet wówczas, gdy zostaną spełnione ustawowe przesłanki warunkujące udzielenie tej formy pomocy. Nie oznacza to jednak, że organ może działać całkowicie dowolnie, gdyż pozostawienie sposobu rozstrzygnięcia sprawy do jego uznania bezwzględnie wiąże się z obowiązkiem zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozpatrzenia, w tym ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.). Dokonaną ocenę organ powinien przedstawić w uzasadnieniu, odnoszącym się zarówno do istotnych w sprawie faktów, jak i do wyjaśnienia zastosowanej w sprawie podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie przesłankami zastosowania ulgi we wnioskowanym zakresie jest sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego, co wynika wprost z treści art. 30 ust. 2 ustawy. Na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, w tym stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz (vide: wyroku NSA z 21 października 2008 r. I OSK 1685/07, pub. CBOSA). Ustalenie tych okoliczności i poddanie ich analizie pozwala na załatwienie sprawy co do jej istoty - umorzenie, bądź odmowę umorzenia (vide: wyrok NSA z 21 czerwca 2016 r., I OSK 2311/14, pub. CBOSA).

Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona jedynie w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (vide: wyrok WSA w Warszawie z 27 czerwca 2007 r., II SA/Wa 694/07, pub. CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy sąd nie stwierdził tego rodzaju uchybień. Organy w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy i poddały go pełnej i prawidłowej ocenie, nie naruszając granic uznania administracyjnego. W tym miejscu podkreślić należy, że umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego obowiązku alimentacyjnego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone są "w zastępstwie" osoby zobowiązanej, która ze względu na aktualnie trudną sytuację życiową nie jest w stanie podołać ciążącemu na niej obowiązkowi alimentacyjnemu. Już w preambule do ustawy zaznaczono, że dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny, a wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji.

Pomoc państwa w opisanym zakresie zmierza więc przede wszystkim do ochrony dóbr osób uprawnionych do alimentacji tak aby, poprzez brak środków z tytułu alimentów, nie pozostały pozbawione podstawowego zabezpieczenia materialnego. Pomoc ta nie jest zaś nakierowana na zwolnienie osoby zobowiązanej z obowiązku alimentacyjnego wobec osób uprawnionych, który to obowiązek wynika z przepisów prawa. Zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, które wynikają z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach (vide: wyrok NSA z dnia 9 lutego 2016 r., I OSK 1549/14, pub. CBOSA).

W ocenie sądu organy prawidłowo przyjęły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący nie wykazał istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku. Zdaniem sądu organy słusznie stwierdziły, że co prawda sytuacja dochodowa skarżącego nie jest łatwa ale zarówno on jak i członkowie jego rodziny posiadają możliwości uzyskiwania większego dochodu. Okoliczność ta została wykazana w takcie toczącego się postępowania prze samego skarżącego. Na datę wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji źródłem dochodu rodziny skarżącego było jego wynagrodzenie w kwocie 1.535,00 zł miesięcznie, kwota 457 zł z tytułu wynajmu pokoju, alimenty na rzecz D. w kwocie 500,00 zł oraz dochód z umowy zlecenia D., którego-wysokość waha się od 150,00 zł do 220,00 zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji wykazano już dodatkowy dochód w postaci świadczenia wychowawczego przyznanego na rzecz A. L. w wysokości 500 zł a na etapie skargi do sądu administracyjnego dochód ten zwiększył się o kwotę 750 zł stanowiącą stypendium socjalne przyznane studiującej córce D. W ocenie sądu możliwości uzyskiwania większego dochodu przez rodzinę skarżącego nie zostały jeszcze w pełni wykorzystane. Rodzina skarżącego nie znajduje się w sytuacji bez wyjścia, trwale uniemożliwiającej uzyskanie wyższego dochodu w przyszłości dochodu. Skarżący ma uprawnienia zawodowe - wykonuje zawód kierowcy. Zamieszkuje w S., gdzie rynek pracy jest duży, szczególnie jak słusznie podnoszą organy dla kierowców zawodowych. Może więc znaleźć zatrudnienie z wyższym wynagrodzeniem. Jeżeli chodzi o sygnalizowany problem zdrowotny żony skarżącego (dolegliwości związane przede wszystkim z kręgosłupem) trzeba wskazać, że jest to powszechny problem społeczny, zwłaszcza osób posiadających siedzącą pracę. Zatem tego typu problemy zdrowotne nie są czymś wyjątkowym. Z tego typu problemami boryka się wiele pracujących osób. Sprawowanie opieki nad urodzonym 9 sierpnia 2018 r. synem stanowi w ocenie sądu przeszkodę tymczasową. Dziecko jest coraz starsze i może być umieszczone w żłobku. Trudno zatem znaleźć obiektywne przesłanki wyłączające żonę skarżącego z możliwości znalezienia zatrudnienia. Słusznie stwierdził organ pierwszej instancji, że okres przez który nie jest ona aktywna zawodowo zależy tyko i wyłącznie od niej samej.

Organy trafnie więc uznały, że brak jest podstaw do uznania sytuacji skarżącego za wyjątkową, a w konsekwencji aby zasadne było umorzenie zobowiązania we wnioskowanym zakresie. Skarżący należy bowiem do grona typowych dłużników alimentacyjnych.

Końcowo zauważyć należy, że skarżący korzysta już ze wsparcia finansowego ze strony organów administracji i wobec tego wnioskowana ulga stanowiłaby kolejną formę pomocy finansowanej ze środków publicznych. Decyzją z [...] stycznia 2016 r. rozłożono bowiem na raty zadłużenie alimentacyjne ustalając kwotę miesięcznej raty na 250 zł - rata została określona w kwocie wskazanej przez wnioskodawcę. Istotnie spłacanie tych rat przez okres 30 lat może generować wysokie odsetki, ale jak wykazano powyżej rodzina skarżącego ma możliwość uzyskiwania większego dochodu a w konsekwencji spłacania zadłużenia w większych ratach. Zarzucanie przy tym organowi braku wskazania okresu spłacania zaległości jest bezpodstawne, albowiem przy znajomości wysokości zadłużenia i wysokości rat nie jest to trudne do samodzielnego wyliczenia.

Mając powyższe na uwadze skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).