Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2616/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Notarialna
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 71 par. 1, 72 par. 1 i par. 2, 74 par. 2, 75
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: par. 7 ust. 1 w zw. z par. 13
journal: Dz.U. 2005 nr 258 poz 2169
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r.  w sprawie organizacji aplikacji notarialnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi D. G. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Rada Notarialna (dalej KRN) uchwałą z dnia [...] lipca 2013 r.

nr [...] r. działając na podstawie art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.; dalej Pon.) oraz art. 219, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa., utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. (dalej RIN) z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], odmawiającą skarżącej D. G. wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

W uzasadnieniu uchwały KRN odwołała się do treści art. 17 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., pozwalającego wyodrębnić dwie podstawowe sfery funkcjonowania samorządów zawodowych, tj. reprezentowania wobec władzy państwowej i ogółu społeczeństwa członków korporacji oraz zarządzania jej sprawami przez samych zainteresowanych, sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodów zaufania publicznego, co ma służyć zapewnieniu należytego poziomu ich wykonywania. Zwrócono uwagę, że wykonywanie tej funkcji możliwe jest dzięki wyposażeniu samorządów w instrumenty prawne, umożliwiające zapewnienie tego poziomu poprzez odpowiednie przeprowadzenie szkolenia zawodowego i możliwość weryfikacji postępów w przygotowaniu do zawodu, poczynionych przez aplikantów notarialnych.

KRN przywołała dwie definicje pojęcia pieczy. Podała, odnosząc się

do słownika języka polskiego, że pojęcie tłumaczone jest jako dbanie, dbałość

o kogoś lub coś, opieka nad kimś lub nad czymś. Z kolei w doktrynie pojęcie pieczy, zdaniem M. Szydło, należy utożsamiać z obowiązkiem sprawowania nadzoru. Zdaniem H. Izdebskiego, nazbyt wąskie, nazbyt literalne tłumaczenie zwrotu piecza nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, może w kontekście

art. 17 ust. 1 Konstytucji spowodować brak uwzględnienia podstawowych, istotnych cech tego samorządu.

Zdaniem KRN, zgodnie z art. 35 pkt 3 i art. 73 Pon. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 258, poz. 2169 ze zm., dalej rozporządzenie z dnia 22 grudnia 2005 r.) organizowanie i prowadzenie aplikacji notarialnej jest obowiązkiem rad izb notarialnych. W § 13 ww. rozporządzenia mowa jest o organizowaniu przez rady izb notarialnych kolokwiów i sprawdzianów, których celem jest sprawdzenie stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie. KRN zwróciła uwagę, że prawodawca celowo nie unormował kwestii organizowania kolokwiów i sprawdzianów szerszym zakresem, pozostawiając w tym miejscu pole do działania organom samorządu zawodowego, które powinny odpowiednio uregulować tę problematykę w przepisach wewnątrzkorporacyjnych.

KRN powołując się na treść art. 74 § 2 Pon. zauważyła, że ukończenie aplikacji oznacza wywiązanie się z wymaganych obowiązków. Jak wskazała, przyjęta interpretacja jest tym bardziej uzasadniona, że ustawodawca w art. 73 Pon. powierzył organizację i prowadzenie aplikacji notarialnej organowi samorządu notarialnego jakim jest KRN. Skoro zaś KRN w podjętej uchwale przewidziała możliwość organizowania kolokwiów (na podstawie § 13 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2005 r.), których celem jest sprawdzenie wiedzy aplikanta nabytej w czasie aplikacji, to aby mówić o ukończeniu aplikacji przyjąć należy, że aplikant przewidziane programem aplikacji kolokwia zaliczył.

Jak wyjaśniła KRN, do problematyki aplikacji notarialnej zastosowanie znajdują przede wszystkim trzy akty prawne, a mianowicie ustawa – Prawo

o notariacie, rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. oraz uchwały Krajowej Rady Notarialnej. Przepis art. 72 § 2 Pon. przewiduje,

że aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Tryb wydawania zaświadczeń regulują przepisy Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 Kpa., spełnia pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. W myśl art. 219 Kpa. odmowa wydania zaświadczenia następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Przepis ten wymienia przypadki, w których na skutek wniosku o wydanie zaświadczenia organ administracji publicznej obowiązany jest wydać postanowienie - są to odmowa wydania zaświadczenia (brak interesu prawnego osoby ubiegającej się o nie, niewłaściwość organu, do którego skierowano żądanie) oraz odmowa wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę (ze względu

na treść posiadanych przez organ danych lub dokumentów czy też zakaz ustanowiony w przepisach odrębnych).

KRN wskazała, że zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej rada właściwej izby notarialnej wydać może tylko i wyłącznie aplikantowi, który zgodnie

z art. 72 § 2 Pon., odbył aplikację notarialną w rozumieniu § 1 ust. 1, § 6 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2005 r. nr 258 poz. 2169 ze zm.). Z przepisów tych wynika, że odbywanie aplikacji to czas, w którym aplikant notarialny odbywa praktykę w sądzie lub odbywa szkolenie pod kierunkiem przypisanego sobie patrona. Łącznie okresy te winny zsumować się do 2 lat i 6 miesięcy. KRN podkreśliła, że zgodnie z art. 72 § 1 Pon., aplikacja polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. Ściśle związany z tym unormowaniem jest przepis § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia, w myśl którego aplikant notarialny obowiązany jest stale podnosić poziom swojej wiedzy zawodowej, jak również pkt 2, ustanawiający obowiązek uczestnictwa w zajęciach szkoleniowych. Treść tych przepisów wynika bezpośrednio z samej istoty aplikacji notarialnej, która ma służyć wszechstronnemu przygotowaniu merytorycznemu i praktycznemu kandydata do wykonywania zawodu zaufania publicznego.

W ocenie KRN, w oparciu o wskazane unormowania art. 72 § 1 Pon. można określić aplikację jako zorganizowany proces zaznajamiania się aplikanta

z całokształtem pracy notariusza, w ramach którego jednym z podstawowych obowiązków aplikanta jest - co wynika z przepisów ww. rozporządzenia - stałe podnoszenie poziomu wiedzy zawodowej. Organizacja aplikacji notarialnej należy,

w myśl przepisów ustawy i rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2005 r. do organów samorządu notarialnego, w tym w szczególności do rady właściwej izby notarialnej. Przeprowadzanie szkolenia zawodowego stanowi istotny element sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Przeprowadzając szkolenie

i nadzorując postępy w podnoszeniu poziomu wiedzy aplikantów, organy samorządu zawodowego zapewniają tym samym odpowiedni poziom merytoryczny osób, które będą się później ubiegać o powołanie na stanowisko asesora, a następnie notariusza. W interesie publicznym leży, aby szkolenie odbywało się należycie, co implikuje konieczność sprawdzenia nabytej przez aplikantów w trakcie szkolenia wiedzy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że celem każdego szkolenia jest podwyższenie kwalifikacji, czy też wiedzy osoby biorącej w nim udział. Podnoszenie poziomu wiedzy, stanowiące bez wątpienia kluczowy element zaznajamiania się aplikanta z całokształtem pracy notariusza, jest podstawowym obowiązkiem aplikanta, a cała organizacja aplikacji notarialnej normowana w rozporządzeniu ma na celu stworzenie odpowiednich warunków i rozwiązań, umożliwiających prawidłowe przeprowadzenie szkolenia. Wśród przepisów rozporządzenia znajduje się § 13 stanowiący, że rada właściwej izby notarialnej może dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z którego prowadzone jest szkolenie, przeprowadzać kolokwia i sprawdziany. Konstrukcja wskazanych przepisów implikuje wniosek, że uzyskanie z kolokwiów i sprawdzianów pozytywnych wyników jest potwierdzeniem spełniania przez aplikanta obowiązku stałego podnoszenia poziomu wiedzy zawodowej. Wynikająca z ustawy definicja aplikacji jako procesu zaznajamiania się z całokształtem pracy notariusza również prowadzi do tego samego wniosku, gdyż oczywistym jest, że w ramach procesu zaznajamiania się konieczne jest weryfikowanie zdobytej przez aplikanta wiedzy i umiejętności (bez tej weryfikacji niemożliwe byłoby ustalenie, czy aplikant podnosi swój poziom wiedzy zawodowej).

Jak podała KRN, zgodnie z § 13 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2005 r., kolokwia i sprawdziany są unormowane w uchwale Krajowej Rady Notarialnej

w sprawie programu aplikacji notarialnej (dalej uchwała). W myśl § 6 ust. 1 uchwały w czasie odbywania aplikacji notarialnej aplikanci składają dwa kolokwia, co należy uznać za obowiązek każdego aplikanta. Sformułowanie "składanie kolokwium" zostało sprecyzowane przez Krajową Radę Notarialną poprzez odwołanie się do brzmienia art. 11 pkt 5 Pon., zgodnie z którym notariuszem może być powołany ten, kto złożył egzamin notarialny. KRN podkreśliła, że ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie określeniem "zdał egzamin notarialny", a jedynie określeniem "złożył".

W ocenie KRN, zaprzeczeniem logiki byłoby przyjęcie tezy, że wystarczy samo "przystąpienie" do egzaminu, aby można mówić o tym, że została spełniona przesłanka umożliwiająca powołanie na notariusza. Stąd też nie ulega wątpliwości, jak stwierdziła KRN, że posłużenie przez Krajową Radę Notarialną w treści § 5 ust. 1 uchwały sformułowaniem "składają dwa kolokwia" w świetle art. 11 pkt 5 Pon. oznacza wymóg zdania kolokwiów. Z kolei § 1 ust. 2 uchwały stanowi, że wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych programem uprawnia go do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. W konsekwencji należy uznać, jak podała KRN, że aplikant, który podczas aplikacji notarialnej nie złożył któregokolwiek z dwóch kolokwiów, tym samym nie wykonał swoich obowiązków i jako taki nie jest uprawniony do otrzymania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

KRN stwierdziła w związku z powyższym, że przyjęcie stanowiska, zgodnie

z którym zdanie kolokwiów (sprawdzianów) nie ma charakteru obowiązkowego, skutkowałoby rozumowaniem ad absurdum, w wyniku którego należałoby przyjąć, że brak jest w ogóle obowiązku przystępowania do kolokwiów, idąc dalej można by przyjąć, że rada właściwej izby notarialnej pozbawiona jest tym samym możliwości przeprowadzania kolokwiów, co jest jednoznacznie sprzeczne z § 13 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2005 r.

KRN uznała, że za osobę, która odbyła aplikację, nie może zostać uznana osoba, która mimo posiadania statusu aplikanta swoich obowiązków nie wykonuje

i nie posiada wiedzy merytorycznej określonej w programie szkolenia.

KRN stanęła na stanowisku, że rzeczą oczywistą w kontekście zawodów prawniczych jest, że szkolenie aplikantów notarialnych pozbawione kolokwiów lub szkolenie, elementem którego są kolokwia, pozbawione skutków ich niezaliczenia, skutkowałoby tym, że szkolenie w swej istocie miałoby charakter iluzoryczny. Istota takiego szkolenia zbliżałaby się w zasadzie do swego rodzaju "wykładów otwartych", w których uczestniczenie nie wymagałoby od słuchaczy żadnego "bieżącego" przygotowania, a co za tym idzie sprawdzania uzyskanej w ich trakcie wiedzy.

Jak wskazała KRN, dokonana powyżej wykładnia przepisów znajduje również oparcie w konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa i niedyskryminacji wyrażonej w art. 31 Konstytucji RP. Jak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, konstytucyjna zasada równości wobec prawa polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak

i faworyzujących. Relewantność ta, jak wskazuje Trybunał, pozostaje w ścisłym związku z celem i zasadniczą treścią omawianych przepisów oraz służy realizacji tego celu. Jak przypomniała KRN, celem prawodawcy normującego problematykę aplikacji notarialnej jest zapewnienie jak najlepszego przygotowania osób mających w przyszłości wykonywać zawód zaufania publicznego. Cechą relewantną w tym przypadku jest wypełnienie przez aplikanta notarialnego obowiązków nałożonych na niego przez przepisy prawa, normujące organizację aplikacji notarialnej. Oznacza to, zdaniem KRN, że takie same traktowanie aplikantów, którzy swoje obowiązki wypełniali oraz aplikantów którzy nie uczynili im zadość (nie zaliczyli kolokwiów), byłoby jawnym zaprzeczeniem konstytucyjnej zasady równości.

Nadto KRN zauważyła, że brak jest podstaw do odmiennego traktowania aplikantów notarialnych w stosunku do aplikantów innych profesji prawniczych, przykładowo adwokackich czy radcowskich. Skoro bowiem do zdania kolokwiów przewidzianych programem aplikacji zobligowani są aplikanci tych profesji prawniczych, to w analogiczny sposób traktować należy aplikantów notarialnych.

Jak podała KRN, w uchwale z dnia [...] lipca 2012 r. RIN po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wskazała, że skarżąca została wpisana na listę aplikantów notarialnych uchwałą RIN, odbyła praktyczne szkolenie zawodowe oraz wymagane praktyki sądowe, uczestniczyła w zajęciach szkoleniowych oraz nie przekroczyła prawem przewidzianego limitu nieobecności, jednakże nie uzyskała pozytywnego wyniku z kolokwium po drugim roku aplikacji i z kolokwium poprawkowego po drugim roku aplikacji, których przeprowadzenie przewidziane jest przez program aplikacji notarialnej.

KRN podkreśliła, że celem postępowania określonego w art. 218 § 2 Kpa. jest ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki do wydania zaświadczenia. Na etapie wydania zaświadczenia nie chodzi zaś o dokonanie oceny wiedzy aplikanta, gdyż ocena taka ma miejsce na etapie przeprowadzania kolokwium. Na etapie wydania zaświadczenia następuje jedynie stwierdzenie faktów, że wskutek nieprzystąpienia do kolokwium lub jego niezdania nie zostały spełnione przesłanki do uznania, że aplikant aplikację odbył.

W konkluzji KRN stwierdziła, że w świetle wskazanego wyżej stanu faktycznego i prawnego, skarżąca nie wypełniła swojego obowiązku stałego podnoszenia wiedzy zawodowej, a zatem nie zaznajomiła się z całokształtem pracy notariusza. W konsekwencji nie było możliwe uznanie, że odbyła aplikację notarialną, a zatem RIN podjęła słuszne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lipca 2013 r.

Skarżąca zarzuciła wydanej uchwale KRN naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 72 § 2 Pon. w związku z § 1 ust. 1 oraz § 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2005 r., poprzez: wprowadzenie dodatkowych pozaustawowych wymogów dla uznania odbycia przez aplikanta notarialnego aplikacji, w sytuacji gdy takie działanie Rady Izby Notarialnej wykracza poza ustawowo przyznane kompetencje organu samorządu notarialnego; odmowę wydania zaświadczenia, w sytuacji gdy odbyła ona aplikację notarialną w rozumieniu ustawy Pon. oraz § 1 ust. 1 oraz § 9 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia, tj. rozpoczęła aplikację po zdanym egzaminie na aplikację notarialną, kontynuowała ją przez 2 lata i 6 miesięcy oraz zaznajomiła się z całokształtem pracy notariusza pracując w kancelarii notarialnej, a ponadto zaznajomiła się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczysto-księgowych odbywając praktyki sądowe;

- art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 72 § 1 i 2 w związku z art. 73 oraz art. 40 § 1 pkt 9 w związku z art. 75 Pon. oraz § 13 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2005 r., poprzez wykroczenie poza ustawowe przyznane kompetencje organu samorządu notarialnego.

Skarżąca zarzuciła też naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

- art. 217 § 2 pkt 1 Kpa., poprzez odmowę wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej w sytuacji, gdy skarżąca spełniła wszystkie ustawowe warunki do uzyskania zaświadczenia, którego obowiązek wydania wynika z treści art. 72 § 2 Pon., a organ samorządu zawodowego notariuszy posiadał dane wystarczające

do wydania zaświadczenia o żądanej treści;

- art. 218 § 2 Kpa., poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego polegającego na prawnej analizie i dowolnej ocenie przesłanek do wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji przez skarżącą, podczas gdy organ uprawniony jest i ograniczony w swoich uprawnieniach, jedynie do przeprowadzenia

w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego z wyłączeniem możliwości dokonywania jakichkolwiek ocen prawnych czy analiz, które stanowią domenę regulowaną aktem władczym, tj. decyzją administracyjną.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały KRN w całości oraz uchylenie uchwały RIN, ewentualnie o stwierdzenie nieważności uchwał wydanych w obu instancjach.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała w szczególności, że przepisem prawa, który wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów jest art. 72 § 2 Pon., zgodnie z którym aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Skarżąca stanęła na stanowisku, że jeżeli przepis prawa wymaga potwierdzenia pewnego stanu rzeczy zaświadczeniem, to organ ma obowiązek jego wystawienia bez wnikania w prawny interes osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zdaniem skarżącej, wydanie zaświadczenia o ukończeniu aplikacji jest wprost związane

z jej ukończeniem w takim kształcie, jaki został uregulowany w art. 72 Pon. Przepis ten, w ocenie skarżącej, nie wprowadza wymogu uzyskania pozytywnego wyniku

z przeprowadzanych w trakcie szkolenia kolokwiów i sprawdzianów ani nie reguluje sankcji za ich niezaliczenie.

Skarżąca nie zgodziła się z dostrzeżonym przez organy samorządu zawodowego notariuszy podobieństwem sytuacji prawnej aplikantów notarialnych

z adwokackimi i radcowskimi. Podała, że ustawy zawodowe radców prawnych

i adwokatów zawierają przepisy dające samorządom zawodowym możliwość skreślenia aplikantów z listy aplikantów w wypadku braku zaliczenia kolokwiów

i stwierdzenia w związku z tym nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata albo radcy prawego (odpowiednio: art. 79 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz art. 37 ustawy o radcach prawnych), jednakże takich analogicznych regulacji nie zawiera ustawa Pon.

Skarżąca wskazała w związku z powyższym, odwołując się do wyroku WSA

w Warszawie z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2102/12, że wprowadzając dodatkowy warunek odbycia aplikacji notarialnej nieznany ustawie Pon., w postaci konieczności uzyskania pozytywnego wyniku z dwóch kolokwiów przeprowadzonych w trakcie trwania aplikacji, podczas gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają negatywnych skutków niezaliczenia kolokwiów oraz nie ustanawiają dla organów samorządu notarialnego upoważnienia do ich określenia, RIN oraz KRN wykroczyły poza ustawowe przyznane im kompetencje.

KRN w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przyjętą w zaskarżonej uchwale z dnia [...] lipca 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270, nazywanej dalej "p.p.s.a.").

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, analizowana skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie Krajowej Rady Notarialnej jak i poprzedzające je postanowienie Rady Izby Notarialnej – nie naruszają przepisów prawa.

Zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, do wydawania których prawo posiada Prezydent, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów i ministrowie. Rozporządzenia to akty prawne o charakterze wykonawczym, wydawane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie (każda ustawa jeśli przewiduje konieczność wydania do niej aktów wykonawczych wskazuje organ, który zobowiązany jest go wydać i przedmiot regulacji, czego ma on dotyczyć), bez którego rozporządzenie nie może być wydane.

W przedmiotowej sprawie istotne jest rozstrzygnięcie czy zaliczenie obydwu kolokwiów przeprowadzonych w trakcie aplikacji notarialnej jest warunkiem koniecznym jej ukończenia czyli jednym z warunków wymaganych przez prawo do uzyskania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej.

Skarżąca została wpisana na listę aplikantów notarialnych uchwałą Rady Izby Notarialnej w Warszawie nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Odbyła naukę mając za patrona notariusza, który wydał jej pozytywną opinię oraz odbyła wymaganą sześciomiesięczną praktykę sądową zakończoną również bardzo dobrymi opiniami.

Zgodnie z art. 72 § 1 Pon., aplikacja notarialna rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku, trwa 2 lata i 6 miesięcy i polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. W ramach szkolenia aplikant jest obowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych. Z przepisu można wywnioskować, że za odbywanie aplikacji można uznać tylko ten czas, w którym aplikant notarialny odbywa praktykę w sądzie lub odbywa szkolenie pod kierunkiem przypisanego sobie patrona. Łącznie okresy te winny zsumować się do 2 lat i 6 miesięcy.

Przyznanie zaświadczenia byłoby możliwe gdyby przepisy ustawy Prawo o notariacie regulowały kwestię odbycia aplikacji tylko tym przepisem. Argumenty skarżącej o spełnieniu przesłanek uprawniających do żądania wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji byłyby zasadne w świetle art. 72 § 2 Pon., który stanowi, że aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, o której mowa w § 1, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej, wydane na podstawie art. 75 Pon., Minister Sprawiedliwości, po uzgodnieniu z Krajową Radą Notarialną, określi w drodze rozporządzenia organizację pracy notarialnej. Zgodnie z § 7 ust. 1 w zw. § 13 rozporządzenia Minister Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej Rada Izby ustala szczegółowy program zajęć seminaryjnych i ich formę oraz zapewnia zespół wykładowców, zaś dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie, przeprowadza kolokwia i sprawdziany, które to uprawnienie wynika z art. 40 § 1 pkt 9 cyt. ustawy.

Uchwała [...] z dnia [...] listopada 2011 r. zawiera program aplikacji notarialnej. Zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 uchwały w czasie odbywania aplikacji aplikanci składają dwa kolokwia, które mają na celu sprawdzenie ich wiedzy z przedmiotów objętych dotychczasowym szkoleniem. Pierwsze kolokwium aplikant składa po odbyciu pierwszego roku aplikacji. Zgodnie z uchwałą zmieniającą uchwałę z dnia [...] listopada 2011 r. kolokwium obejmuje materiał będący przedmiotem szkolenia od dnia rozpoczęcia aplikacji do dnia poprzedzającego drugie kolokwium, przy czym aplikanci, którzy zaliczyli z pozytywnym wynikiem pierwsze kolokwium, o którym mowa w ust. 2, drugie kolokwium składają w zakresie ograniczonym do materiału będącego przedmiotem szkolenia prowadzonego po pierwszym kolokwium.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie uzyskała pozytywnego wyniku z kolokwium po drugim roku aplikacji oraz kolokwium poprawkowego po drugim roku aplikacji, które przewiduje program aplikacji notarialnej. Oceny negatywne uzyskane przez skarżącą z kolokwiów wskazują, że nie zdobyła wykształcenia, o którym mowa w § 1 ust. 2 Uchwały [...], uczestnicząc w organizowanym dla niej szkoleniu. W ocenie Sądu, przez zdobycie wykształcenia w rozumieniu cytowanego przepisu należy rozumieć przyswojenie wiedzy i umiejętności wchodzących w zakres programu nauczania na szkoleniach w stopniu pozwalającym na pozytywne zaliczenie pierwszego i drugiego kolokwium.

W ocenie Sądu skarżąca nie wywiązała się z ciążących na niej obowiązków, ponieważ nie uzyskała pozytywnego wyniku z obu kolokwiów po drugim roku aplikacji (normalne i poprawkowe). Odwołując się do art. 74 § 2 ustawy Pon., z którego wynika, że do egzaminu notarialnego może przystąpić osoba, która ukończyła aplikację notarialną i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu. W świetle powyższych ustaleń należy zauważyć, iż skarżąca nie spełniła wszystkich warunków wymaganych od aplikanta w trakcie trwającej aplikacji, a więc tym samym nie można uznać, że ją odbyła.

Kwestię odbycia aplikacji należy rozpatrywać uwzględniając obowiązki określone w art. 71 § 1 Pon., przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości oraz obowiązki określone przepisami uchwały, wydanej z upoważnienia ustawodawcy, na podstawie art. 40 § 1 pkt 9 ustawy – Pon. Skarżąca powinna była spełnić wszystkie warunki wymagane od aplikanta, również zdanie wszystkich kolokwiów z wynikiem pozytywnym, aby można było uznać, że odbyła aplikację.

Na zakończenie należy wskazać, że również Naczelny Sąd Administracyjny w licznych orzeczeniach (np. II GSK 990/13, II GSK 1070/13) zajął podobne stanowisko w tożsamej sprawie wskazując na konieczność zaliczenia kolokwiów odbywających się w trakcie aplikacji, co Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.