Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1667/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1667/14

UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zwany dalej Prezes NFZ, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.) - także jako ustawa o świadczeniach - oraz art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję z [...] października 2013 r., Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ (także jako Oddział Wojewódzki NFZ) w sprawie stwierdzenia, że D. R. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na rzecz M. sp. z o.o. z siedzibą w L. na podstawie umowy zlecenia w okresie: od 2 listopada 2010 r. do 23 grudnia 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzja Prezesa NFZ zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Pismem z [...] lipca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym m.in. D. R. z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej zawartej z M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. Z ustaleń kontroli przeprowadzonej u płatnika składek (spółki), wynikało, że Pan D. R. zawarł umowę o świadczenie usług w okresie od 2 listopada 2010 do 23 grudnia 2010 r.

Decyzją z [...] października 2013 r., Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził, iż D. R. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonania w okresie od 2 listopada 2010 roku do 23 grudnia 2010 r. pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej ze spółką w okresie od 2 listopada 2010 r. do 23 grudnia 2010 roku.

Następnie M. sp. z o.o. z siedzibą w L. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania.

Decyzją powołaną na wstępie Prezes NFZ uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Wskazał, że w sprawie niniejszej zastosowanie ma przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, który wskazuje, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121), zwanej dalej "k.c." stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi. W związku z powyższym osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442, z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę, jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Zgodnie z zapisami art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia, a jak wynika z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej lub czynności wykonywanej w ramach świadczenia usług dla dającego zlecenie.

Zdaniem organu umowa zlecenia to umowa o świadczenie usług (umowa starannego działania), a umowa o dzieło - umowa na wykonanie (umowa skutku). Umowę o dzieło od umowy zlecenia odróżnia przede wszystkim to, że umowa o dzieło powinna być zawsze zwieńczona konkretnym i sprawdzalnym rezultatem (dziełem materialnym lub niematerialnym), natomiast w umowie o świadczenie usług, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się dokonać umówionych czynności.

W ocenie organu D. R. w dniu [...] grudnia 2010 r. zawarł z płatnikiem składek umowę nazwaną przez strony "Umowa o dzieło dla badacza". Przedmiotem umowy było przeprowadzenie jednoetapowych obserwacji pacjentów oraz zebranie danych dotyczących oceny schematów terapeutycznych zastosowanych wśród pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. Działania te miały być prowadzone w ramach ogólnopolskiego Programu pt.: "Schematy terapeutyczne dotyczące terapii inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami) w praktyce lekarza POZ i kardiologów". W ramach programu Wykonawca tj. badacz D. R. zobowiązał się do zaproszenia do Programu pacjentów, spełniających kryteria włączenia do Programu oraz do zapisania wyników obserwacji w "Kwestionariuszach Badania". Zgodnie z § 2 umowy czas przeprowadzenia programu obejmował okres: od dnia 2 listopada 2010 roku do dnia 23 grudnia 2010 roku. W myśl § 3 ust. 2 umowy Wykonawca ponosił odpowiedzialność za przeprowadzenie Programu zgodnie z dokumentem zwanym "Instrukcją dla badacza" dołączonym do umowy oraz stanem faktycznym. Wynagrodzenie zostało ustalone na kwotę 1000 zł brutto za każdych 50 pacjentów. Organ podkreślił, że skarżąca specjalizuje się w świadczeniu usług dla firm farmaceutycznych. W przypadku każdej zawartej umowy decydująca jest jej treść, czyli zadania, jakie zatrudniana osoba ma do wykonania, istota obowiązków umownych, które na siebie zawierający umowę przyjmuje. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o charakterze współpracy.

W ocenie organu rozpatrującego odwołanie, prawidłowo przyjął organ I instancji, iż czynności wykonywane w ramach przedmiotowych umów nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny materialny rezultat, były one w istocie realizowane w ramach umowy starannego działania, mającej charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W omawianej sytuacji w istocie mamy do czynienia z wykonywaniem czynności polegających na przeprowadzeniu "Jednoetapowych obserwacji pacjentów oraz zebraniu danych dotyczących oceny schematów terapeutycznych zastosowanych wśród pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowych". W zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, iż ww. czynności w żaden sposób nie zmierzają do powstania nowego bądź zmodyfikowanego w sposób stanowiący o jego indywidualnym charakterze, samoistnego dzieła.

Jednakże organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w materiale dowodowym zebranym w sprawie widnieją istotne rozbieżności odnośnie okresu faktycznego wykonywania umowy. [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] przesłał do Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia pismo z dnia [...] grudnia 2013 r. przesłane przez skarżącą wraz z kserokopiami prawomocnych decyzji administracyjnych wydanych przez Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia. W analogicznej sprawie stwierdzono, że dana osoba nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w ramach realizacji programu "Schematy terapeutyczne dotyczące terapii inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami) w praktyce lekarza POZ i kardiologów". Również do odwołania została załączona kopia decyzji wydanej w analogicznej sprawie przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Równocześnie w aktach sprawy znajduje się umowa o dzieło dla badacza zawarta w dniu [...] grudnia 2010 r. pomiędzy "M." Sp. z o.o. a Panem D. R., w której wskazano, iż program zostanie przeprowadzony w okresie od 2 listopada 2010 r. do 23 grudnia 2010 r. Z protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] przeprowadzonej u płatnika składek w dniach: 11 marca 2013 r. - 20 marca 2013 r., od 16 kwietnia 2013 r. - 29 kwietnia 2013 r. wynika, iż z Panem D. R. zawarto umowę o świadczenie usług w okresie od 2 listopada 2010 r. do 17 grudnia 2010 r. Natomiast z informacji o sprostowaniu błędów w protokole kontroli z dnia [...] kwietnia 2013 r przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], wynika, iż na stronie 14 protokołu zmieniono treść protokołu na następującą: D. R. - umowę o świadczenie usług zawarto w okresie: od 17 grudnia 2010 r. do 17 grudnia 2010 r. Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy kwestionariusza osobowego wynika, iż dzieło zostało wykonane przez Pana D. R. dnia 17 grudnia 2010 r. Natomiast dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w decyzji nr [...] z dnia [...] października 2013 r. ustalił, że Pan D. R. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonania pracy na podstawie umowy zlecenia, zawartej z płatnikiem "M." Sp. z o.o., w okresie od 2 listopada 2010 r. do 23 grudnia 2010 r.

Mając na uwadze stwierdzone rozbieżności, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uznał, iż sprawa wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalenia faktycznego okresu realizowania spornej umowy, a tym samym ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. W tym celu zobowiązał organ I instancji do przeprowadzenia stosownych czynności wyjaśniających w zakresie ustalenia odnośnie faktycznego wykonywania umowy.

Od decyzji nr [...] z [...] marca 2014 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 6 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji niezgodnie z niżej wskazanymi przepisami k.c.;

2) art. 7 i 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji mimo, że NFZ w identycznych przedmiotowo sprawach wydał na rzecz skarżącego ostateczne decyzje odmienne co do ustaleń, jak i kwalifikacji takich samych umów, jak objęta niniejszym postępowaniem, a nadto nie dokładnie wyjaśnił sprawę, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania wadliwych ustaleń i kwalifikacji umowy jako umowy o świadczenie usług, zamiast umowy o dzieło;

3) art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e) i art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 13 pkt. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich zastosowanie w zaskarżonej decyzji mimo, że umowa z [...] listopada 2010 r. nie była umową zlecenia i inną o podobnym charakterze;

4) art. 627 k.c. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c. oraz art. 3531 k.c. poprzez ich wadliwe zastosowanie i ustalenie, że w niniejsza sprawa dotyczyła umowy o świadczenie usług, a nie z umowy rezultatu (o dzieło) mimo, że zamiar i cel stron umowy był odmienny.

W odpowiedzi na skargę Prezes Funduszu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej działalności ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Poza tym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2012r., p.270 ze zm.) zwanej dalej ppsa.

Mając powyższe kryteria na uwadze, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2014 roku uchylająca decyzję nr [...] z [...]października 2013 roku, wydana przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalając, że Pan D. R. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej z płatnikiem "M." Sp. z o.o. w okresie od 2 listopada 2010 do 23 grudnia 2010 roku. Podstawę prawną w/w decyzji stanowił m.in. art. 138 § 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Według oceny Sądu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie uchybił powyższemu przepisowi. Trafnie uznał, że sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na rozbieżności odnośnie okresu faktycznego wykonywania umowy przez D. R.

W aktach sprawy znajduje się bowiem umowa o dzieło dla badacza zawarta w dniu [...] grudnia 2010 roku pomiędzy M. Sp. z o.o. a Panem D. R., w której ustalono, że program zostanie przeprowadzony w okresie od 2 listopada 2010 roku do dnia 23 grudnia 2010 roku. Natomiast z protokołu kontroli ZUS w [...] wynika, że z Panem D. R. zawarto umowę o świadczenie usług w dacie od 2 listopada 2010 do 17 grudnia 2010 roku. Z informacji o sprostowaniu błędów w protokole kontroli z dnia [...] kwietnia 2013 roku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] wynika, że na str. 14 protokołu wprowadzono zmianę: - D. R. – umowę o świadczenie usług zawarto w okresie od 17 grudnia 2010 do 17 grudnia 2010 roku. Ze znajdującego się w aktach sprawy kwestionariusza osobowego wynika, że dzieło zostało wykonane przez D. R. w dniu 17 grudnia 2010 roku. Decyzją organu I instancji ustalono, że Pan D. R. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonania pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej z płatnikiem M. Sp. z o.o. w okresie od 2 listopada 2010 roku do 23 grudnia 2010 roku.

W tej sytuacji istniała konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalenia faktycznego okresu realizowania spornej umowy, a tym samym ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.

Rozstrzygnięcie organu II stopnia jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym i nie przesądza o merytorycznym rozpoznaniu sprawy.

Z tego względu zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego należało uznać za przedwczesne i z tego względu na obecnym etapie nie podlegały one kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wobec bezskuteczności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 ppsa.