Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2737/02
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2003-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 614  Oświata, szkolnictwo wyższe, nauka, działalność badawczo-rozwojowa i archiwa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 161
journal: Dz.U. 1990 nr 65 poz. 385
law: Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
article: art. 21
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: Przysługująca Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z mocy art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./, sfera kognicji - badania zgodności z prawem decyzji organów uczelni w indywidualnych sprawach studenckich - wyznacza te elementy postępowania decyzyjnego w związku z ubieganiem o przyjęcia na studia, które podlegają regulacji przepisami ustawy i uchwałą, senatu.

Ocena poprawności odpowiedzi na zadane pytania należy wyłącznie do organów powołanych do przeprowadzania egzaminów i nie należy do elementu postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie studenckiej podlegającego sądowej kontroli pod względem zgodności z prawem.

TEZY

Przysługująca Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z mocy art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./, sfera kognicji - badania zgodności z prawem decyzji organów uczelni w indywidualnych sprawach studenckich - wyznacza te elementy postępowania decyzyjnego w związku z ubieganiem o przyjęcia na studia, które podlegają regulacji przepisami ustawy i uchwałą, senatu.

Ocena poprawności odpowiedzi na zadane pytania należy wyłącznie do organów powołanych do przeprowadzania egzaminów i nie należy do elementu postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie studenckiej podlegającego sądowej kontroli pod względem zgodności z prawem.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Katarzyny K. na decyzję Rektora UJ w K. z dnia 10 września 2002 r., (...) w przedmiocie odmowy przyjęcia na 1 rok studiów dziennych na Wydziale Prawa i Administracji UJ - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Rektor UJ w K., po rozpatrzeniu przez Uczelnianą Komisję Rekrutacyjną dla doboru kandydatów na 1 rok studiów w UJ w roku akademickim 2001/2002, odwołania Katarzyny K., decyzją z dnia 10 września 2002 r. (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Prawa i Administracji z dnia 5 lipca 2001 r., którą odmówiono przyjęcia Katarzyny K. na 1 rok studiów kierunek prawo w roku akademickim 2001/2002. Decyzję Rektora oparto na przepisach art. 141 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./, postanowieniach par. 124 Statutu UJ oraz uchwały Senatu UJ z dnia 20.12.2000 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego na 1 rok studiów dziennych na rok akademicki 2001/2002, wskazując, iż decyzja jest zgodna z wnioskiem Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia 6.09.2001 r.

W uzasadnieniu decyzji poczyniono następujące ustalenia:

Decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej na Wydziale Prawa i Administracji UJ z dnia 5 lipca 2001 r. odmówiono przyjęcia Katarzyny K. na 1 rok studiów dziennych w roku akademickim 2001/2002 na Wydziale Prawa i Administracji - kierunek prawo - z powodu nie uzyskania wymaganej do przyjęcia ilości 109 punktów, w wyniku egzaminu pisemno-testowego.

W odwołaniu Katarzyna K. zakwestionowała niezaliczenie do uzyskanych 99 punktów jednego punktu co do pytania o datę Unii Kastylii z Aragonią, podnosząc, iż podaną przez nią datę wskazują niektóre prace, oraz zarzuciła, że treść pytania nr 4 na str. 3 testu dotycząca problematyki wojny peloponeskiej nie była objęta informatorem wydanym przez Wydział Prawa i Administracji na rok 2000/2001, w którym zamieszczono kryteria egzaminacyjne następnego roku akademickiego i zalecaną literaturę. Zdaniem skarżącej nie była obowiązana przygotować odpowiedzi na to pytanie i wnosząc o jego zaliczenie - co dawałoby dalsze 9 punktów podnosiła, że uzyskałaby w ten sposób wynik kwalifikujący na studia, tj. 109 punktów.

Rozpatrując odwołanie Uczelniana Komisja Rekrutacyjna ustaliła, że w wyniku egzaminu Katarzyna K. uzyskała 100 punktów, uznając zasadność odwołania co do niezaliczenia odpowiedzi na pytanie o wartości 1 punktu. Po ponownym sprawdzeniu pracy egzaminacyjnej i dokumentacji dotyczącej przebiegu egzaminu wstępnego, Uczelniana Komisja Rekrutacyjna w protokole z dnia 6 września 2001 r. zawarła wniosek o nieuwzględnienie odwołania, uznając iż postępowanie kwalifikacyjne nie zawiera nieprawidłowości. W uzasadnieniu decyzji Rektora UJ wyrażono stanowisko, że "zagadnienie wojny peloponeskiej mieści się w problematyce nr 1 historii powszechnej ogłoszonej kandydatom: "ustrój społeczny i polityczny starożytnych Aten i Sparty", albowiem wojna ta wybuchła na tle rozbieżności ustrojowych pomiędzy demokratycznymi Atenami a oligarchiczną Spartą. Kwestie ustrojowe nieustannie dawały znać o sobie, zmiany ustrojowe w szczególności w Atenach były spowodowane niekorzystnym dla Aten przebiegiem wojny".

Powyższe okoliczności stanowiły podstawę decyzji organu odwoławczego.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchylenie wraz z decyzją poprzedzającą wniosła Katarzyna K. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skarżąca podniosła, iż Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie rozpatrując poprzednią jej skargę na decyzję Przewodniczącego Uczelnianej Komisji rekrutacyjnej UJ z dnia 20 września 2001 r. rozstrzygającą o odwołaniu od decyzji z dnia 5 lipca 2001 r. wyrokiem z dnia 24 czerwca 2002r. /II SA/Kr 3175/01/ stwierdził nieważność decyzji z 20 września 2001 r., lecz wyrok nie rozstrzygał o zasadności odwołania.

W skardze podtrzymano podniesione już w poprzedniej skardze zarzuty, że w teście egzaminacyjnym zostało umieszczone pytanie o wojnę peloponeską, które w informatorze na rok 2000/2001, nie było zamieszczone jako obowiązująca problematyka egzaminu wstępnego na rok akademicki 2001/2002. Skarżąca powoływała się na to, iż w informatorze z roku studiów 1999/2000, tematykę wojny peloponeskiej wskazano w punkcie 8 wykazu problematyki obowiązującej do egzaminu wstępnego na 1 rok studiów na kierunku Prawo w roku akademickim 2000/2001, jako odrębną od problematyki "ustroju społecznego i politycznego Aten i Sparty" wymienionej w pkt 4 wykazu. Zdaniem skarżącej również literatura zalecana wykazem do egzaminu nie dawała jej szans "przygotowania tej tematyki w sposób, który był wymagany na egzaminie". Zarzucała, że w uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do tej argumentacji zawartej w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Rektor UJ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko, w obszernym uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, przytaczając ustalenia obu decyzji i opisując przebieg postępowania, zawarto także rozważania uzasadniające związek wojny peloponeskiej z treścią problematyki ustroju społecznego i politycznego starożytnych Aten i Sparty. Odniesiono się także do zarzutu skargi, wskazując, iż informator wymienia tylko literaturę zalecaną, co nie oznacza, że wyłącznie w oparciu o nią układane są pytania.

Podniesiono, także powołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ocena poprawności odpowiedzi egzaminacyjnych, nie stanowi elementu postępowania administracyjnego, z punktu widzenia sprawowania kontroli zgodności z prawem decyzji w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył:

Skarga nie jest uzasadniona.

Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2002 r. II SA/Kr 3175/01 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej UJ z dnia 20 września 2001 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej na Wydziale Prawa i Administracji UJ z dnia 5 lipca 2001 r. Przyczyną nieważności był brak właściwości wskazanego wyżej organu do podjęcia decyzji w postępowaniu odwoławczym. Następstwem wyroku Sądu, było zatem ponowne rozpatrzenie odwołania skarżącej, od odmawiającej przyjęcia na studia decyzji z dnia 5 lipca 2001 r., przez Rektora UJ - jako organu właściwego stosownie do przepisu art. 141 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./. W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, iż stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji bezprzedmiotowym czyniło w ówczesnym postępowaniu rozważanie, czy przedmiotem kontroli pod względem zgodności z prawem jest ta faza postępowania decyzyjnego wyższej uczelni prowadzącego do odmowy przyjęcia na studia, która związana jest z ustalonymi zasadami i trybem przyjmowania oraz zakresem egzaminu wstępnego. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r., nie zawierał zatem oceny prawnej, która z mocy art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ wiązałaby Sąd oraz organ rozpatrujący odwołanie skarżącej.

Stosownie do przepisu art. 21 powołanej ustawy o NSA Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga naruszenia prawa upatruje w tym, iż z porównania obowiązującej na kierunku prawo i administracja, tematyki egzaminów wstępnych na lata akademickie 2000/2001 i 2001/2002, zamieszczonej w informatorach Wydziału Prawa i Administracji, wydanych odpowiednio na rok akademicki 1999/2000 i na rok 2000/2001, wyciągnęła skarżąca wniosek, iż tematyka wojny peloponeskiej na egzaminie wstępnym na rok akademicki 2001/2002 nie jest obowiązująca i nie mieści się w temacie "ustroju społecznego i politycznego starożytnych Aten i Sparty".

Stosownie do przepisu art. 161 zd. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym - /zwanej dalej ustawą/, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy Kpa i przepisy o zaskarżaniu decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przepis art. 141 ust. 1 ustawy stanowi, że senat uczelni określa na wniosek rady wydziału, zasady i tryb przyjmowania oraz zakres egzaminu wstępnego na studia. Szczegółowe zasady przyjmowania na studia laureatów oraz finalistów olimpiad stopnia centralnego senat określa na okres co najmniej trzech lat. Uchwała senatu jest podawana do publicznej wiadomości w sposób określony w statucie uczelni, co najmniej na 9 miesięcy przed początkiem następnego roku akademickiego. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu w przypadku, gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutacje przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez dziekana wydziału lub inny organ wskazany w statucie. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia.

Według regulacji zawartej w art. 141 ust. 5 ustawy od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty otrzymania decyzji o nieprzyjęciu na studia, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut uczelni. Decyzję podejmuje rektor zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna. Powyższa regulacja wskazuje, iż mimo, że odwołanie służy do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, to organem właściwym do wydania decyzji jest rektor, przy czym decyzję wydaje zgodnie z wnioskiem /stanowiskiem/ uczelnianej komisji rekrutacyjnej.

Przysługującą zatem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z mocy art. 21 ustawy o NSA w związku z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym, sferę kognicji - badania zgodności z prawem decyzji organów uczelni w indywidualnych sprawach studenckich - wyznaczają te elementy postępowania decyzyjnego w związku z ubieganiem o przyjęcie na studia, które podlegają regulacji przepisami ustawy i uchwałą senatu.

Z tego punktu widzenia zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Nie jest bowiem w skardze nawet kwestionowany fakt, iż uchwałą Senatu z dnia 20 grudnia 2000 r. ustalono zasady i tryb przyjmowania oraz zakres egzaminu wstępnego, czyli zasady postępowania kwalifikacyjnego na I rok studiów na UJ w roku akademickim 2001/2002 w tym na Wydziale Prawa i Administracji, oraz że w wydanym na rok akademicki 2000/2001 informatorze Wydziału Prawa i Administracji, wskazany został zakres egzaminu wstępnego na rok akademicki 2001/2002. Zachowany został zatem przewidziany art. 141 ust. 1 zd. III ustawy o szkolnictwie wyższym termin co najmniej 9 miesięcy przed początkiem następnego roku akademickiego, do podania do publicznej wiadomości zasad i trybu przyjmowania oraz zakresu egzaminu wstępnego.

Wskazana w punkcie 1 obowiązująca do egzaminu wstępnego w zakresie historii powszechnej problematyka "ustroju społecznego i politycznego starożytnych Aten i Sparty", była adresowana do wszystkich kandydatów na studia na Wydziale Prawa i Administracji UJ w roku akademickim 2001/2002. W tym aspekcie objęcie egzaminem wstępnym skarżącej również tą problematyką, było zgodne z przyjętym dla wszystkich kandydatów jednakowym zakresem egzaminu wstępnego i nie narusza zasad tego egzaminu.

Wymyka się natomiast spod kryterium sądowej "kontroli pod względem zgodności z prawem", ocena treści pracy egzaminacyjnej, a w szczególności ocena zakresu tematyki objętej pytaniem. W konkretnej sprawie, skarżąca domaga się akceptacji przeprowadzonego przez nią wnioskowania, że w wyżej wskazanej tematyce egzaminu nie mieści się wymóg wiedzy o "wojnie peloponeskiej". Ocena poprawności odpowiedzi na zadane pytania należy wyłącznie do organów powołanych do przeprowadzenia egzaminów i nie należy do elementu postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie studenckiej podlegającego sądowej kontroli pod względem zgodności z prawem. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 grudnia 1994 r. I SA 1636/94 /ONSA 1995 Nr 4 poz. 176/ i z dnia 31 stycznia 1994 r. SA/Wr 1769/93 /Wokanda 1994 nr 6 str. 37/. Poza tą kontrolą, pozostaje także kwestia zalecanej informatorem literatury.

Niesporne było także, że zaskarżona decyzja Rektora UJ zgodna jest z wnioskiem Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej zawartym w protokole z 6.09.2001 r.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.