Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 743/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 i 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 120, art. 122, art. 180 par. 1, art. 181 par. 1, art. 187 par. 1, art. 188, art. 191
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit.a
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 167, art. 168 lit. a, art. 178 lit. a, art. 220 ust. 1 pkt 1
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lipca 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od lipca do grudnia 2012 roku oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...] czerwca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z [...] stycznia 2019r. określającą J. H. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą J. H. [...], zwanemu dalej skarżącym, zobowiązanie w podatku od towarów i usług za lipiec 2012 r. w wysokości [...] zł, sierpień 2012 r. – [...] zł, wrzesień 2012 r. – [...] zł, październik 2012 r. – [...] zł, listopad 2012 r. – [...] zł i grudzień 2012 r. w wysokości [...] zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Na podstawie imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z [...] stycznia 2015 r. w zakresie podatku i usług za miesiące od lipca do grudnia 2012 r., przeprowadzono u skarżącego kontrolę podatkową zakończoną protokołem doręczonym skarżącemu [...] czerwca 2016 r.

Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec skarżącego w zakresie podatku od towarów i usług za ww. okres.

W trakcie postępowań ustalono, że skarżący w rejestrach nabycia za poszczególne miesiące: od lipca do września i listopad 2012 r. zaewidencjonował faktury VAT dotyczące zakupu towarów (sprzętu fotograficznego) od Spółki A P. B. (zwanym dalej P.B.) na wartość netto [...] zł i podatek VAT [...] zł, od T. W. (zwanego dalej T.W.) na wartość netto [...] zł i podatek VAT [...] zł, Spółki B R. W. (zwanego dalej R.W.) na wartość netto [...] zł i podatek VAT [...] zł. Łączna wartość netto zakupów wyniosłą [...] zł i podatek VAT [...] zł.

Przesłuchany [...] listopada 2015 r. skarżący w odniesieniu do okoliczności kontaktów handlowych w II półroczu 2012 r. z P.B. oświadczył, że współpracę nawiązał telefonicznie lub e-mailowo (jednak nie pamiętał, kto pierwszy nawiązał kontakt). Nie zawierał z tym podmiotem żadnej umowy na współpracę, warunki dostaw były ustalane telefonicznie lub e-mailowo, a zamówienia były składane przez skarżącego lub jego pracownika – S. S.. Skarżący nie pamiętał, czy posiadał dokumentację dotyczącą zamówień – jedynymi dokumentami potwierdzającymi dokonanie transakcji były faktury VAT i dowody zapłaty. Skarżący oświadczył, że zna osobiście P.B., jednak nie był w jego siedzibie ani nie zna innych osób pracujących dla tego przedsiębiorcy. Zamówienia P.B. były odbierane przez niego i to on najczęściej przyjeżdżał z towarem samochodem, a odbiorem towaru zajmował się skarżący albo jego pracownik – S. S.. Zapłata następowała gotówkowo, najczęściej przy dostawie towaru. Na potwierdzenie skarżący przedłożył dowody wpłaty KP. Analiza tych dokumentów przez organ wykazała, że skarżący nie przedstawił dowodów zapłaty za faktury VAT wystawione przez P.B. w lipcu i sierpniu 2012 r. na łączną wartość brutto [...] zł. Ponadto zapłaty za faktury VAT sporządzone przez P.B. we wrześniu 2012 r. na wartość brutto [...] zł, zostały dokonane gotówką na podstawie dowodów wpłaty KP wystawionych w okresie od [...] września 2012 r. do [...] lutego 2013 r. Łącznie wpłacono kwotę [...]zł, na którą składa się 61 dowodów KP, tj.: więcej o [...] zł niż wynika to z faktur VAT. Daty wystawienia dowodów KP nie są zbieżne z ich numeracją, kilka dowodów KP posiada ten sam numer, a wystawione tego samego dnia różnią się o kilkadziesiąt numerów. Do jednej faktury wystawiono 3 dowody wpłaty KP z datami wcześniejszymi niż data faktury, co jest sprzeczne z zeznaniami skarżącego, że zapłata następowała przy dostawie.

Skarżący nie potrafił wyjaśnić tej sytuacji podczas kolejnego przesłuchania [...] listopada 2015 r. Stwierdził, że mógł przekazywać pieniądze pracownikowi P.B., jednak nie pamięta komu (w tym jak wyglądał pracownik, czy miał upoważnienie i czy sprawdzał jego tożsamość). Nie potrafił również wyjaśnić kwestii dotyczącej sposobu zapłaty za faktury wystawione przez P.B. od lipca do sierpnia 2012 r., na które nie przedłożył żadnych dowodów zapłaty mimo wezwań organu. Ostatnia faktura jest z datą [...] września 2012 r. i z tą datą została zakończona współpraca skarżącego z P.B., z którym od tamtej pory skarżący nie ma kontaktu.

Organ uznał zatem, że zeznania skarżącego są sprzeczne, bowiem dowody wpłaty zostały wystawione m.in. w okresie od [...] września 2012 r. do [...] lutego 2013 r., zatem po rzekomym ustaniu kontaktu. Ponadto skarżący zlikwidował działalność gospodarczą [...] grudnia 2012 r., zatem zapłaty wg przedłożonych dowodów KP były realizowane po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ nie uznał za rzetelne dowodów wpłaty KP od P.B., bowiem ich numeracja nie jest zgodna z datami wystawienia - numeracja dowodów z tego samego dnia różni się znacząco od siebie, wielokrotnie wystawione są dowody z tym samym numerem. Z dowodów KP wynika, że zapłaty za dostawę towaru realizowane były w okresie do 2 miesięcy od daty wystawienia faktury VAT, w większości w równych wartościach po [...] zł, co skarżący uzasadnił tym, że wg jego wiedzy nie można przekazać w gotówce większej kwoty niż [...] zł; nie był również wstanie wskazać powodu, dla którego zapłata realizowana była gotówkowo, choć na dokumentach sprzedaży wskazany był "przelew".

Przesłuchany [...] kwietnia 2016 r. pracownik skarżącego – ww. S. S. – oświadczył, że nie dokonywał płatności za towar, nigdy nie zajmował się składaniem zamówień, lecz robieniem zdjęć, obsługą klientów detalicznych i przygotowywaniem sprzętu fotograficznego dla innych przedsiębiorców. Zeznał, że towar dowożony był przez kurierów, a zapłaty realizowane przelewami. Nie odbierał towaru od P.B., a taki dostawca był przez niego kojarzony jedynie z jakiejś faktury VAT, lecz pracownik nie pamiętał towaru i jego ilości. Sprzęt kupowany do dalszej odsprzedaży składowany był na terenie sklepu. Organ uznał zatem, że gdyby towar był dostarczany tak jak wynika to z faktur VAT, a zapłaty byłyby zgodne z dowodami KP to P.B. musiałby być w przedsiębiorstwie skarżącego co kilka dni w okresie od lipca 2012 r. do lutego 2013 r., a przesłuchany pracownik musiałby kojarzyć P.B. i mieć wiedzę o dostarczanym przez niego towarze.\

Organ kontrolujący przesłuchał również innych pracowników skarżącego – Ł. Ł., R. M. i K. Ż., którzy zeznali m.in., że nie kojarzyli P.B. bądź jedynie z faktur gromadzonych w przedsiębiorstwie dla księgowej. Ponadto R. M. zeznał również, że był kilka razy w urzędzie celnym w L., gdzie dostarczał duże ilości faktur i towar, lecz towar w mniejszej ilości niż wynikało to z faktur.

W odpowiedzi na pisma organu o przeprowadzenie czynności sprawdzających w celu ustalenia, czy P.B. posiada faktury VAT wystawione na rzecz skarżącego w miesiącach lipiec-wrzesień 2012 r. oraz czy są one ujęte w rozliczeniu podatku od towarów i usług za ten okres, a także o przesłuchanie P.B. na okoliczność współpracy ze skarżącym, Naczelnicy Urzędów Skarbowych Ł. – Ś. i w B.-B. poinformowali, że skarżący nie przebywał pod wskazanymi adresami zamieszkania oraz nie odbierał korespondencji, także w miejscu wskazanym jako siedziba prowadzenia działalności gospodarczej w 2012 r., w którym nie stwierdzono nadto żadnych oznak prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Z danych urzędu nie wynika, by w 2012 r. P.B. zatrudniał pracowników, posiadał środki transportu – w tym samochód dostawczy. Wprawdzie we wskazanym okresie P.B. był czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, lecz w deklaracjach VAT za te miesiące nie wykazał dostawy ani nabycia towarów i usług. Ponadto korespondencja skierowana [...] listopada 2016 r. do P.B. na niemiecki adres zamieszkania, wskazany przez skarżącego, nie została podjęta.

W trakcie postępowania organ włączył do akt sprawy, postanowieniem z [...] stycznia 2016 r., pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. - Ś. z [...].07.2016r. wraz z trzema załącznikami, tj.: protokołem przesłuchania świadka M. K. na okoliczność użytkowania przez P.B. lokalu mieszkalnego w Ł. , pisma pełnomocnika skarżącego z [...].09.2016r. wraz z oświadczeniem P.B. z [...].07.2016r. Z zeznań M. K. wynika, że w okresie od lipca 2012r. do grudnia 2012r wynajmowała lokal w Ł. P.B., jednak najemca rzadko w nim bywał, gdyż mieszkał w [...]. W lokalu tym nie było żadnych oznak prowadzenia działalności gospodarczej. Kontakt świadka z P.B. urwał się pod koniec 2012 r., gdy ten zniknął, nie oddając kluczy. Z pisma P.B. wynika, że nie ma on roszczeń względem skarżącego, bowiem wszystkie faktury zostały uregulowane do końca lutego 2013 r. Nie powiodły się próby przesłuchania P.B. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. gdyż nie stawił się on na przesłuchanie, nie powiodły się również próby kontaktu telefonicznego – zarówno na numer [...] bazie urzędu, jak i dokonywane przez organ I instancji na numer wskazany przez skarżącego.

Przesłuchana [...].09.2017 r. matka skarżącego zeznała, że w kontrolowanym okresie przebywała w przedsiębiorstwie skarżącego i pomagała mu przy przyjmowaniu i sprawdzaniu towaru, jednak nie składała zamówień, nie dokonywała zapłat, nie podpisywała dowodów wpłaty KP, a odnośnie transakcji z P.B. oznajmiła, że "niekiedy była obecna przy dostawie towaru, widziała odbiór towaru, który przyjeżdżał wraz z fakturami VAT i widziała jak syn płacił gotówką za towar".

Odnośnie drugiego kontrahenta, tj. T.W. (15 faktur z listopada 2012 r.), skarżący zeznał [...] listopada 2015 r., że współpracę nawiązał telefonicznie lub e-mailowo, lecz nie pamięta kto pierwszy nawiązał kontakt. Warunki dostaw ustalał skarżący lub pracownik – S. S., a ze strony dostawcy nie przypomina sobie żadnego pracownika. Nie pamiętał, kto i gdzie dostarczył towar, czy odbierał osobiście. Prawdopodobnie poza fakturami i dowodami potwierdzającymi transakcje były też dowody wpłat. Skarżący nie pamiętał, kto dokonywał zapłaty, w jaki sposób były przechowywane pieniądze i kto je odbierał, gdzie, kto wystawiał pokwitowania KP i czy były przy tym inne osoby. Skarżący nie był w siedzibie T.W., nie zna go osobiście ani innych osób z jego przedsiębiorstwa. Jako powód zakończenia współpracy wskazał różnice cen.

Organ zauważył, że faktury VAT zawierają numerację różniącą się najczęściej o 4-5 numerów (maksymalnie o 19 numerów) zaś dowody zapłaty różnią się od siebie najczęściej o 30-33 numery (maksymalnie o 65 numerów), data wystawienia dowodu wpłaty KP jest zgodna z datą wystawienia faktury, której dowód dotyczy; kwoty z dowodów wpłaty KP dotyczą wartości brutto z faktury.

Przesłuchany S. S. zeznał, ze nie kojarzy T.W. Organ zwrócił przy tym uwagę, że faktury były wystawiane w krótkich odstępach czasu i wynika z nich, że dotyczyły znacznych ilości towaru, zatem ww. pracownik, zajmujący się przygotowywaniem towaru do wysyłki do innych przedsiębiorców posiadałby wiedzę na temat dostaw od T.W.

W odpowiedzi na pisma organu o przeprowadzenie czynności sprawdzających w celu ustalenia, czy T.W. posiada faktury VAT wystawione w listopadzie 2012 r. dla skarżącego oraz czy ujął je w rozliczeniu podatku VAT za ten miesiąc oraz o przesłuchanie T.W. na okoliczność współpracy ze skarżącym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. poinformował, że T.W. nie przebywa pod wskazanym adresem zamieszkania i miejsca prowadzenia działalności gospodarczej (nie odbierał wezwań ani telefonów). T.W. nie posiada obecnie stałego adresu zameldowania, nie jest też wskazany tymczasowy adres jego zameldowania, rodzina nie ma z nim kontaktu i nie jest znane miejsce jego pobytu. Ponadto T.W. wykazał nabycia oraz dostawy we wskazanym okresie, lecz złożył deklaracje podatkowe tylko w zakresie podatku od towarów i usług za cztery miesiące, a był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT w okresie od [...].10.2012r. do [...].02.2014r. (wykreślono go z ewidencji podatników VAT w dniu [...].02.2014r. ze względu na brak kontaktu). W złożonych deklaracjach wykazał dostawy na poziomie nabyć, deklarując niską kwotę zobowiązania. W zgłoszeniu rejestracyjnym T.W. jako przedmiot działalności gospodarczej podał "sprzedaż hurtowa metali i rud metali.", a z faktur wynika, że przedmiotem sprzedaży były aparaty i akcesoria fotograficzne.

W odpowiedzi na wezwania organu o wskazanie aktualnego adresu T.W. skarżący odpowiedział, że ma wiedzy w tym zakresie, a następnie nie odpowiadał. Wobec zastrzeżeń skarżącego do protokołu kontroli organ także [...].05.2017 r. zwrócił się o przesłuchanie T.W., lecz dowód ten nie został przeprowadzony wobec nieobecności adresata wezwania, przy czym T.W. od grudnia 2016r. nie ma wskazanego adresu zameldowania i Urząd nie dysponuje wiedzą, co do aktualnego miejsca jego zamieszkania.

Przesłuchani w charakterze świadków pozostali pracownicy skarżącego zeznali analogicznie jak w przypadku pierwszego z omawianych kontrahentów, tj. P.B. Przesłuchana w charakterze świadka matka skarżącego zeznała, że nigdy nie spotkała T.W., a wiedza o dostarczanym przez tego kontrahenta towarze pochodziła od skarżącego.

W rejestrach zakupów za miesiące lipiec-wrzesień 2012 r. skarżący ujął także faktury nabycia sprzętu fotograficznego od R.W. W odpowiedzi na pismo organu I instancji z [...].03.2016 r. o przeprowadzenie czynności sprawdzających, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. poinformował, że R.W. nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem zamieszkania i miejscem prowadzenia działalności gospodarczej, nie odbiera też pod tym adresem korespondencji urzędowej. Rodzina nie ma z nim kontaktu, a sąsiedzi twierdzą, że nikt taki tam nie mieszka. Podmiot ten został wykreślony [...].03.2016 r. z rejestru podatników VAT ze względu na brak z nim kontaktu. Mimo obowiązku od [...].09.2010 r., R.W. złożył deklaracje tylko za okres od stycznia 2012 r. do marca 2013 r., a w deklaracjach dotyczących lipca-września 2012 r. R.W. wykazał dostawy krajowe prawie o połowę niższe, niż wynika to z zakwestionowanych faktur. Nieskuteczna okazała się również próba przesłuchania w charakterze świadka ojca R.W., zamieszkałego pod adresem zamieszkania i prowadzenia działalności przez syna, lecz wezwania zostały zwrócone jako niepodjęte w terminie; nikt nie odpowiadał również pod numerem mieszkania i nie było możliwości wejścia do budynku. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie organu o podanie adresu zamieszkania R.W. wskazał, że nie ma wiedzy na ten temat. Od marca 2016 r. R.W. nie ma wskazanego miejsca zameldowania, a Urząd Skarbowy w C. nie ma wiedzy co do jego aktualnego miejsca zamieszkania.

Ze względu na braku zgody skarżącego na przesłuchanie i wniosek o przesłanie pytań za pośrednictwem poczty, w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, skarżący wskazał, że to prawdopodobnie R.W. skontaktował się i nawiązał współpracę ze skarżącym, która dotyczyła tylko zakupu sprzętu fotograficznego. Skarżący nie podpisywał z nim żadnej umowy, warunki dostaw były ustalane ustnie. Zamówienia składał skarżący i odbierał towar, jednak nie wskazał gdzie odbierał towar. Oświadczył, że dokumentami potwierdzającymi dostawę towarów od R.W. były faktury VAT, towar był sprawdzany z pozycjami z faktury VAT, nie wystawiano dokumentów gwarancyjnych na sprzedawany towar, gwarancja zapakowana była w oryginalnym pudełku razem z towarem. Skarżący nie znał R.W. ani innych osób z jego przedsiębiorstwa, nie odpowiedział, czy był w siedzibie tego przedsiębiorcy ani gdzie się ona znajdowała. Analiza przedłożonych przez skarżącego faktur VAT i dowodów zapłaty za towar zakupiony od R.W. w lipcu, sierpniu i wrześniu 2012 r. wykazała, że dowody wpłaty KP dotyczą zapłaty za transakcje zrealizowane w lipcu i sierpniu 2012r, lecz brak za wrzesień 2012 r., mimo tez skarżącego o uregulowaniu tych należności w 2012 r. Z pisma skarżącego wynika, że kontrahent żądał zapłaty gotówką, którą osobiście przekazywał mu skarżący, a dowodem zapłaty miały być wpłaty KP, mimo że na fakturach jako sposób zapłaty wskazywano "przelew 60 dni".

Przesłuchani pracownicy skarżącego zeznali analogicznie jak w przypadku pozostałych omawianych kontrahentów, zaś matka skarżącego zeznała, że nigdy nie spotkała R.W. i nie brała udziału w transakcjach zakupu towaru z jego przedsiębiorstwa.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, że faktury VAT wystawione przez ww. kontrahentów nie dokumentują rzeczywiście dokonanych transakcji, a zatem skarżącemu nie przysługiwało – na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., zwanej dalej u.p.t.u.) – prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający ze spornych dokumentów.

Ponadto organ ustalił, że skarżący [...] grudnia 2012 r. na podstawie umowy darowizny, której wartość określono na [...] zł, przekazał swojej matce samochód, stanowiący dotychczas środek trwały u skarżącego ujęty w ewidencji środków trwałych. Nabycie tego pojazdu przez skarżącego nastąpiło po zakończeniu umowy leasingu i zostało wykazane w rejestrze zakupu VAT i rozliczone w lipcu 2012 r., natomiast przekazanie w formie darowizny nie zostało wykazane w ewidencji sprzedaży VAT za grudzień 2012 r. i rozliczone za ten miesiąc, zatem skarżący naruszył art. 7 ust. 2 pkt 2 u.p.t.u. i zaniżył podatek należny o [...] zł.

W efekcie przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. decyzją z [...] stycznia 2019 r. określił skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za lipiec 2012 r. w wysokości [...] zł, sierpień 2012 r. – [...] zł, wrzesień 2012 r. – [...] zł, październik 2012 r. – [...] zł, listopad 2012 r. – [...] zł i grudzień 2012 r. w wysokości [...] zł.

W wydanej decyzji organ stwierdził ponadto, że prowadzone przez skarżącego rejestry nabyć za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień i listopad 2012r. w częściach dotyczących zaewidencjonowania faktur VAT wystawionych przez Spółkę A P. B., T. W. i Spółkę B R. W. (zakup sprzętu fotograficznego) są nierzetelne, a skarżącemu nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikające z ww. dokumentów nabyć, gdyż nie odzwierciedlały one rzeczywistych transakcji. W konsekwencji organ nie uznał ewidencji zakupów za ww. miesiące 2012 r. dla potrzeb rozliczenia podatku od towarów i usług za dowód, w związku z dokonaniem w nich zapisów nieodzwierciedlających stanu rzeczywistego (tj.: kwota nabyć i podatku naliczonego nie jest zgodna ze stanem faktycznym sprawy). W pozostałym zakresie rejestr zakupów za ww. miesiące uznał za rzetelny i stanowi dowód tego, co wynika z zawartych w nim zapisów. W zakresie natomiast podatku należnego, organ I instancji prowadzoną przez Podatnika w miesiącu grudniu 2012r. ewidencję sprzedaży (sprzedaż krajowa) w zakresie braku zapisów dotyczących przekazania w formie darowizny środka trwałego w postaci samochodu uznał za nierzetelną.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucił, że organ dokonał rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w oparciu o dowolnie ustalony stan faktyczny. W ocenie skarżącego żaden z argumentów przywołanych przez organ nie stanowi przesłanki do uznania, że faktury wystawione na rzecz skarżącego nie odzwierciedlają rzeczywiście dokonanych transakcji. Nie było pisemnych umów, gdyż ich strony nie stosowały odroczonego terminu płatności, tylko towar był wydawany w zamian za spełnienie przez skarżącego świadczenia wzajemnego, a sprzedający nie godzili się na odroczony termin płatności ze względu na wielkość zamówień. Zamówienia były bowiem składane w zależności od potrzeb i od razu były regulowane. Dowodami zakupu były faktury oraz pokwitowania odebrania gotówki. Błędy przy numeracji pokwitowań nie mają decydującego znaczenia dla ustalenia, że nie odpowiadają rzeczywistości. Organ nie wyjaśnił również okoliczności, że sporny towar został przeznaczony do dalszej odsprzedaży, a okoliczność ta została potwierdzona przez świadków, którzy stwierdzili, że w zasadzie cały dostarczany sprzęt trafiał do kolejnych nabywców jeszcze tego samego lub następnego dnia i że nie było takich sytuacji, aby sprzęt był magazynowany w sklepie lub w innym miejscu. . Skoro suma sprzętu sprzedanego i posiadanego na stanie sklepu odpowiada ilości sprzętu kupionego to należy przyjąć, że transakcje się odbyły. Skarżący podjął również starania związane z weryfikacją kontrahentów, bowiem posiadali oni zarejestrowaną działalność gospodarczą i byli czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Skarżący nie interesował się, gdzie kontrahenci prowadzili działalność, dostawa towaru wraz z zapłatą upraszczały współpracę. Ponadto świadkowie nie zeznali, że nie było dostawców spornego towaru, lecz że nie pamiętają nazw, gdyż zajmował się tym wyłącznie skarżący. Nie zostało również wzięte pod uwagę, że oprócz dostawców spornego towaru byli inni dostawcy, a także, że świadkowie zeznawali po upływie sporego czasu. Zdaniem skarżącego organ obciążył go odpowiedzialnością za błędy i nierzetelność jego kontrahentów, a wszystkie niedające się wyjaśnić wątpliwości rozstrzygnął na jego niekorzyść. Dokonał błędnej oceny zeznań świadków, a oświadczenie P.B., że zakwestionowane transakcje miały miejsce, całkowicie pominął. Nie przeprowadził również miarodajnych dowodów wskazujących, że transakcje w rzeczywistości nie odbyły się.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...] czerwca 2019 r., wskazaną we wstępie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przytoczył stan faktyczny, dokonał analizy sprawy pod kątem przedawnienia zobowiązania i wskazał, że wskutek doręczenia skarżącemu zarządzeń zabezpieczenia przed upływem terminu przedawnienia – doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych nastąpiło od dnia [...].06.2017r. (doręczenie skarżącemu zarządzeń zabezpieczenia) do [...].02.2019r. (doręczenie skarżącemu decyzji określającej zobowiązania w podatku od towarów i usług) - tj. o [...]dni. Bieg terminu przedawnienia po zawieszeniu dla zobowiązań za miesiące od lipca do listopada 2012r. rozpoczyna się od [...].02,2019r. a kończy z dniem [...].09.2019r. ([...] dni), a za grudzień 2012r. rozpoczyna się od [...].02.2019r. a kończy z dniem [...].09.2020r. ([...] dni). Ponadto organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w kwestii braku możliwości odliczenia przez skarżącego podatku naliczonego ze spornych faktur VAT, jako nieodzwierciedlających rzeczywiście dokonanych transakcji. Organ uznał świadomy udział skarżącego w transakcjach o charakterze oszukańczym z ww. kontrahentami, bowiem skarżący nie podjął żadnych działań mających na celu zweryfikowanie podmiotów. Skarżący nie pamiętał, kto nawiązał kontakt, nie zawierał umowy, zapłata następowała gotówką (mimo odmiennych zapisów na fakturach o znacznej wartości), przy czym trudno dać wiarę, że przekazywał gotówką kwotę [...]zł osobie, której nie znał. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów pełnomocnika skarżącego. Odniósł się w tym zakresie szczegółowo do zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie obu decyzji. W uzasadnieniu powtórzył argumentację odwołania. Wskazał, że współpraca miała charakter przejściowy, więc nie było konieczne podpisywanie umowy, zapłata gotówką była w 2012 r. rzeczą normalną, a organ nie odniósł się do kwestii dalszej odsprzedaży nabytego towaru. Powtórzył tezę co do weryfikowania kontrahentów oraz znaczenia zeznań świadków, a także obarczania skarżącego odpowiedzialnością za błędy i nierzetelność kontrahentów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub (i) prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.)

Sąd dokonując kontroli przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania pod kątem prawidłowości zastosowania w nim przepisów proceduralnych nie stwierdził, aby przepisy te zostały naruszone. W tym kontekście należy przypomnieć, że myśl art. 122 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., zwanej dalej O.p.) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Natomiast art. 187 § 1 O.p.j zobowiązuje organ podatkowy do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei art. 191 O.p. obliguje organ do oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu organy podatkowe zgodnie z art. 120 O.p. działały na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, przez co nie została naruszona zasada prawdy obiektywnej (art. 122 O.p). W sposób wyczerpująco został zebrany i rozpatrzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.), zaś jego spójna i logiczna ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Dokonując ustaleń faktycznych w kontrolowanej sprawie, organy podatkowe korzystały z szerokiego wachlarza dowodów, prowadząc postępowanie dowodowe w zgodzie z art. 180 § 1, art. 181 § 1 i art. 188 O.p.

Przechodząc do analizy przepisów prawa materialnego w kontekście okoliczności sprawy, należy podkreślić, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 86 ust. 1 u.p.t.u. prawo do odliczenia podatku naliczonego jest podstawową cechą podatku od wartości dodanej. Zapewnia ono neutralność tego podatku dla podatników VAT, przy jednoczesnym faktycznym opodatkowaniu konsumpcji. Prawo do odliczenia podatku naliczonego gwarantuje, że podatek płacony przez podatnika VAT przy nabyciu towarów i usług wykorzystywanych w działalności opodatkowanej nie będzie stanowił dla niego faktycznego kosztu (obciążenia finansowego). Przepis art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a tej ustawy stanowi, że kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że prawo do obniżenia podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy odliczenia dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, pochodzą od wystawcy faktury.

Zgodnie zaś z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi stwierdzającymi czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. Odwołując się natomiast do odpowiednich regulacji unijnych, wskazać należy na dyrektywę 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. z 2006 r. Nr L347, s. 1, ze zm., dalej: "dyrektywa 112"), która w art. 167 wskazuje, że prawo do odliczenia powstaje w momencie, gdy podatek, który podlega odliczeniu, staje się wymagalny. Przepis art. 168 lit. a dyrektywy 112 stanowi, że jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika, podatnik jest uprawniony, w państwie członkowskim, w którym dokonuje tych transakcji, do odliczenia następujących kwot od kwoty VAT, którą jest zobowiązany zapłacić: VAT należnego lub zapłaconego w tym państwie członkowskim od towarów i usług, które zostały mu dostarczone lub które mają być mu dostarczone przez innego podatnika. Stosownie do art. 178 lit. a dyrektywy 112 w celu dokonania odliczenia, o którym mowa w art. 168 lit. a, w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług, musi posiadać fakturę sporządzoną zgodnie z art. 220-236 i art. 238, 239 i 240. Ponadto zgodnie z art. 220 ust. 1 pkt 1 tej dyrektywy każdy podatnik upewnia się, że faktura została wystawiona przez niego, nabywcę lub usługobiorcę, albo w jego imieniu i na jego rzecz przez osobę trzecią, w m.in. przypadku: dostaw towarów lub świadczenia usług dokonywanych przez niego na rzecz innego podatnika lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Z powołanych przepisów jasno wynika, że podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług dokonanych przez innego podatnika wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. W przypadku, gdy podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy - faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanego w niej podatku. Faktura nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu konkretnej operacji gospodarczej m.in. wtedy, gdy opisane w tej fakturze zdarzenie gospodarcze nie miało miejsca pomiędzy wskazanymi w niej podmiotami.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, jeżeli organ podatkowy stwierdzi którąkolwiek niedoskonałość w rozliczeniu (podmiotową lub przedmiotową, w połączeniu z brakiem tzw. dobrej wiary podatnika - wtedy, gdy jej badanie jest konieczne) ma prawo, a przede wszystkim - przez wzgląd na neutralność podatku oraz interes finansów publicznych - obowiązek zanegowania odliczenia. Nie można uznać za prawidłową fakturę, gdy sprzecznie z jej treścią wykazuje ona zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało, bądź zaistniało w innych rozmiarach lub z innym towarem (usługą) albo między innymi podmiotami. Ponadto, w realiach gospodarczych zasadą jest, że przedsiębiorcy dokonują zapłaty za pośrednictwem banku. Obrót bezgotówkowy to podstawowy sposób rozliczania się między podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą. Skoro zaś podatnik dokonywał płatności gotówką zwłaszcza w przypadku bardzo wysokich kwot, to świadomie zrezygnował z prowadzenia swoich spraw w sposób zapewniający przejrzystość dokonywanych transakcji. W tej sytuacji nie może oczekiwać, że organy podatkowe będą wszelkimi innymi dowodami dochodzić rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych z jego udziałem, zwłaszcza gdy dowody zapłaty w formie gotówkowej zostały potwierdzone wyłącznie przez samego podatnika, a nie przez usługodawcę, tym bardziej, że te dowody budzą uzasadnione zastrzeżenia.

Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest podstawowym prawem podatnika. Zaznaczyć trzeba, że podatek od towarów i usług w swej konstrukcji obciążać ma konsumpcję, więc jego ciężarem ekonomicznym nie powinni być obciążani podatnicy VAT, o ile wykorzystują zakupione towary i usługi do prowadzenia działalności opodatkowanej. W świetle art 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług nie ulega wątpliwości, że aby podmiot będący podatnikiem podatku od towarów i usług mógł obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu sprzedaży towarów i usług, nabycie towaru (usługi) ujęte w fakturze musi mieć związek z sprzedażą opodatkowaną. Sam fakt posiadania oryginału danego dokumentu nie przesądza o prawdziwości zdarzeń z niego wynikających. Źródłem prawa do odliczenia podatku naliczonego nie jest sama faktura, lecz nabycie towaru lub usługi i wykorzystanie do wykonywania czynności opodatkowanych. Tylko faktura rzetelna od strony podmiotowej i przedmiotowej, tj. dokumentująca rzeczywistą czynność opodatkowaną podatnika, przez niego wykonaną i udokumentowaną tą fakturą, daje jej odbiorcy uprawnienie do odliczenia wykazanego w niej podatku (tak wyrok WSA w Białymstoku z 18 grudnia 2019 r.).

W niniejszej sprawie zarówno pracownicy skarżącego, jak i jego matka, zeznający w charakterze świadka, nie kojarzyli rzekomych dostawców towarów, mimo rzekomo częstych dostaw w krótkich odstępach czasu i na znaczące kwoty. Niektórzy z pracowników skarżącego sugerowali wręcz, że ilość towaru na fakturach przekazywanych urzędowi celnemu była inna niż w rzeczywistości. Z żadnym z rzekomych dostawców towarów nie udało się nawiązać kontaktu (poza pisemnym oświadczeniem P.B.), niemal nikt nie wiedział nic o ich działalności. Sam skarżący nie weryfikował ich w żaden sposób, ograniczając się do sprawdzenia, czy prowadzą działalność gospodarczą i są aktywnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Nie zawarł pisemnej umowy, zamówienia składał telefonicznie lub e-mailowo, a płacił gotówkowo wbrew zapisom na fakturach, które różniły się z dowodami KP. Zeznania skarżącego były również wewnętrznie sprzeczne, co dokładnie wykazały organy w zaskarżonych decyzjach. W związku z powyższym należy stwierdzić, że skarżący świadomie odliczył podatek naliczony z faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych transakcji, ponieważ podmiot widniejący na fakturze nie był dostawcą towarów wykazanych na zakwestionowanych fakturach.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.