Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1703/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1  ust. 1,  art. 2  pkt 2  lit. a
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski /spr./ Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Teresa Kobylecka Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 8 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 505/08 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 505/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2007 r. skarżący J. P. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395), dalej zwaną "ustawą z dnia 31 maja 1996 r." Prośbę swą motywował faktem urodzenia się na terenie III Rzeszy w miejscowości Wiesbaden w dniu [...] lipca 1945 r. w okresie wykonywania przez jego rodziców pracy przymusowej na deportacji. Twierdził, że jako dziecko normalnie donoszone na dzień [...] maja 1945 r. żył w okresie deportacji ponad 6 miesięcy, co wyczerpuje jego zdaniem znamiona art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. Czas represji skarżący ocenił na okres od grudnia 1944 r. do maja 1945 r.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż skarżący nie spełnia określonego przepisem warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy.

Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r. (OSK 135/2004), w którym Sąd stwierdził, iż o deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r., można mówić w stosunku do dziecka zarówno wtedy, gdy zostało ono wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. Zdaniem wnioskodawcy stanowisko NSA zasługuje w pełni na aprobatę, zwłaszcza w świetle praw dzieci poczętych a jeszcze na urodzonych, a także wpływu bodźców zewnętrznych na rozwój dziecka w łonie matki.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na treść art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J. P. urodził się w dniu [...] lipca 1945 r. w Wiesbaden, a zatem po dacie zakończenia II wojny światowej w Europie. Tym samym wnioskodawca nie doznał prześladowań objętych przepisami ww. ustawy. Zauważył również, że ustawa z dnia 31 maja 1996 r. nie przewiduje uznania okresu prenatalnego za okres podlegania represjom.

Rozpoznając skargę na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 31 maja 1996r. świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym w ocenie Sądu I instancji świadczenie pieniężne, o którym wyżej mowa przysługuje osobie, która w okresie podlegania represjom była obywatelem polskim, a zatem okres poprzedzający urodzenie się skarżącego (okres prenatalny) nie jest okresem podlegania represjom, ponieważ dziecko poczęte (nasciturus) nie posiada obywatelstwa polskiego. Tak więc represja określona w art. 2 pkt 2 lit a ustawy z 31 maja 1996 r., którą jest w rozumieniu ustawy deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, została związana z posiadaniem obywatelstwa polskiego w okresie podlegania represjom. Sąd I instancji, podzielając pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 135/04 (ONSAiWSA z 2005 r., Nr 1, poz. 15), stwierdził, iż o deportacji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym można mówić w stosunku do dziecka zarówno wtedy, gdy zostało ono wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. Jednak zdaniem Sądu I instancji zasadnicze znaczenie w świetle przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. ma to, czy ofiara represji, w tym przypadku dziecko, w okresie podlegania represjom posiadało obywatelstwo polskie. Ponadto Sąd I instancji wskazał, iż fakt urodzenia się skarżącego w dniu [...] lipca 1945 r. w Wiesbaden, to jest po dacie zakończenia II wojny światowej w Europie wyklucza możliwość podlegania skarżącego represjom w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym. Sąd podkreślił także, iż w czasie przebywania skarżącego (w łonie matki) wraz z matką na robotach przymusowych obowiązywała ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 7, poz. 44 ze zm.). Stosownie do przepisu art. 4 tej ustawy obywatelstwo polskie nabywało się przez urodzenie lub na skutek późniejszych zdarzeń. Nabycie obywatelstwa polskiego przez urodzenie było związane z nabyciem obywatelstwa ojca albo matki (art. 5), co oznaczało, iż to, czy dziecko nabędzie obywatelstwo polskie przez urodzenie, zależało od tego, czy ojciec albo matka dziecka w chwili jego urodzenia posiadali obywatelstwo polskie. Nabycie obywatelstwa polskiego przez urodzenie następowało więc z mocy prawa z chwilą urodzenia dziecka, jeżeli w chwili urodzenia dziecka ojciec albo matka posiadali obywatelstwo polskie. Tak więc nabycie i posiadanie obywatelstwa polskiego nie odnosiło się, zdaniem Sądu I instancji, do osoby przed jej urodzeniem się. Jak podkreślił Sąd I instancji, również Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.) zapewnia dziecku prawo do określenia przynależności państwowej (obywatelstwa) dopiero po urodzeniu. Brak obywatelstwa jakiegokolwiek państwa uznaje się za stan niekorzystny dla człowieka, co znalazło wyraz w art. 7 ust. 1 i 2 Konwencji o prawach dziecka, który zobowiązuje państwa do zapewnienia takich rozwiązań w prawie wewnętrznym, aby każde dziecko uzyskało obywatelstwo "od momentu urodzenia".

Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniósł skarżący J. P., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 1 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 "a" Ustawy o świadczeniu poprzez błędną ich wykładnię

- art. 38 i 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 roku o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach przerywania ciąży

- art. 4 pkt 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 roku, zmieniona protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej

- art. 1 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 roku.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2008 r. w całości i rozpoznanie sprawy przez NSA na podstawie art. 188 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

- przekazanie sprawy składowi siedmiu sędziów NSA na podstawie art. 187 § 1 ustawy o postępowaniu - z uwagi na rozbieżność w orzecznictwie NSA

- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych od Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż treść art. 1 ust. 1 Ustawy o świadczeniu należy przede wszystkim poddać wykładni celowościowej i systemowej, przy uwzględnieniu zapisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku oraz szczególnej sytuacji dziecka jeszcze nienarodzonego, dlatego też celowym jest, zdaniem skarżącego, takie interpretowanie treści art. 1 Ustawy o świadczeniach by świadczenie pieniężne było także dostępne osobie, która niekorzystną dla niej sytuacje związaną z represjami przeżyła jeszcze przed swoim urodzeniem i tym samym przed definitywnym nabyciem obywatelstwa polskiego. Za przyjęciem koncepcji warunkowej zdolności prawnej nasciturusa na gruncie Ustawy o świadczeniu przemawia również konstytucyjna zasada równości (32 ust. 1 Konstytucji RP). Z uwagi na konstytucyjny zakaz dyskryminacji należy, zdaniem skarżącego, przyjąć zdolność prawną nasciturusa i możliwość ubiegania się o świadczenie przewidziane w Ustawie. W przeciwnym razie można by było mówić o sprzeczności ustawy z art. 32 Konstytucji RP oraz zasadą demokratycznego państwa prawnego. W dalszej części skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, iż nie miał żadnej realnej możliwości nabycia obywatelstwa wcześniej, niż przed swoim urodzeniem. Z uwagi na fakt, iż wypełnienie przesłanek z ustawy z dnia 20 stycznia 1920 roku o obywatelstwie państwa polskiego było jedynie kwestią upływu czasu, należy przyjąć, zdaniem skarżącego, że podczas swojego życia prenatalnego posiadał już warunkowo polskie obywatelstwo. Natomiast po urodzeniu się żywym w dniu [...] lipca 1945 roku nabył je definitywnie - w dalszym ciągu doznając przy tym represji. Ponadto interpretacja zastosowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny godzi zdaniem skarżącego również w przepisy prawa międzynarodowego. Wydany wyrok likwiduje bowiem ochronę prawną dla osób które doznały represji przed swoim urodzeniem. Natomiast art. 4 pkt 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności jasno mówi, iż "nikt nie może być trzymany w niewoli lub w poddaństwie", przy czym o tym, że dotyczy to dziecka nienarodzonego świadczy art. 1 Konwencji o prawach dziecka, który stanowi, iż dziecko "oznacza każdą istotą ludzką w wieku poniżej osiemnastu lat". Skarżący podniósł również, iż na terytorium III Rzeszy (także byłej III Rzeszy) przebywał wraz z matką do sierpnia 1945 r., a w miejscu pracy przymusowej matki — do 20 lipca 1945 r. A więc będąc przez 9 dni obywatelem polskim poddany był represjom w konkretnym miejscu pracy przymusowej co uszło uwadze WSA. Pkt 2 "a" art. 2 kładzie nacisk na wywiezienie z terytorium Polski, uznając datę wywiezienia za początek represji. Skoro tak, to końcową datą ustania represji jest, zdaniem skarżącego, data powrotu na terytorium Polski, a nie data zakończenia II wojny światowej.

Na poparcie argumentacji zaprezentowanej w skardze kasacyjnej, skarżący w piśmie z dnia [...] października 2009 r. wskazał na dwa wyroki Sądu Najwyższego z 1996 r.: III ARN 96/95 oraz III ARN 40/96, gdzie zaprezentowano stanowisko zbieżne z poglądem skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia

z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Jak wynika z treści art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Represją, w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym, jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945. Z treści powyższych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż świadczenie pieniężne przysługuje wyłącznie osobie, która podlegała represji w rozumieniu art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym.

Zauważyć należy, iż data zakończenia wojny jest ostateczną datą, do której pobyt osób wywiezionych do prac przymusowych może być uznany za deportację (w konsekwencji i za represję). Pojęcie deportacji użyte w treści art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym, jak potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 marca 1999 r. o sygn. akt III RN 158/98, odnosi się wyłącznie do czasu trwania II wojny światowej na terytorium III Rzeszy i terenach przez nią okupowanych i dotyczy okresu od dnia 1 września 1939 r. do 8 maja 1945 roku. Zatem urodzenie się J. P. poza granicami kraju po 8 maja 1945 r. (dokładnie [...] lipca 1945 r.) nie stanowi pobytu na deportacji. Dlatego też za nietrafne należy uznać powoływanie się przez autora skargi kasacyjnej w okolicznościach niniejszej sprawy na orzeczenie NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 135/2004, gdyż zapadło ono w odmiennych okolicznościach faktycznych sprawy (skarżący urodził się w sierpniu 1940 r. w miejscu deportacji i przebywał tam z matką do października 1945 r., a więc spełniał zarówno przesłanki zawarte w art. 1 ust. 1, tzn. posiadał obywatelstwo polskie w okresie podlegania represjom, jak i w art. 2 pkt 2 lit. a, bowiem w tym przypadku deportacja trwała dłużej niż sześć miesięcy po urodzeniu skarżącego).

Podkreślić należy, iż w orzecznictwie przyjęte jest, że o deportacji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym można mówić nie tylko wówczas, gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, ale i wtedy, gdy dziecko urodziło się podczas pobytu na deportacji swoich rodziców - w miejscu wykonywania robót przymusowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004 r. o sygn. akt OSK 135/04 czy z dnia 12 października 2006 r. o sygn. akt II OSK 1013/06).

W tym miejscu wypada również wskazać, iż do okresu deportacji nie może zostać zaliczony okres pozostawania w miejscu wykonywania pracy przymusowej po dniu zakończenia wojny, jak i okres prenatalny.

Odnosząc się więc do kwestii zaliczenia do czasu trwania represji okresu prenatalnego to podzielić należy w tym względzie pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w sposób prawidłowy przyjął, iż o represji wobec dziecka urodzonego w okresie deportacji - w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym - można mówić od daty jego narodzin. Tym samym do okresu represji nie zalicza się okresu życia płodowego tego dziecka, nawet jeśli w tym czasie jego matka represjom w istocie była poddawana. Decydujące znaczenie dla takiego poglądu ma okoliczność, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, uprawnienia w ustawie tej przewidziane przysługują osobom, które w okresie podlegania represjom były obywatelami polskimi i są nimi aktualnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z tym zauważyć trzeba, iż za obywatela polskiego nie można uznać dziecka jeszcze nienarodzonego, któremu co prawda prawo gwarantuje pewnego rodzaju uprawnienia np. możliwość nabywania majątku w drodze dziedziczenia, jednakże nie przyznaje mu obywatelstwa. Przymiot tego rodzaju przysługuje, po spełnieniu także innych warunków, dopiero z chwilą narodzin dziecka.

W trakcie przebywania J. P. wraz z matką (w łonie matki) na robotach przymusowych obowiązywała ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 7, poz. 44 ze zm.). Stosownie do przepisu art. 4 tej ustawy obywatelstwo polskie nabywało się przez urodzenie lub na skutek późniejszych zdarzeń. Nabycie obywatelstwa polskiego przez urodzenie było związane z nabyciem obywatelstwa ojca albo matki (art. 5), co oznaczało, iż to czy dziecko nabędzie obywatelstwo polskie przez urodzenie zależało od tego, czy ojciec albo matka dziecka w chwili jego urodzenia posiadali obywatelstwo polskie. Prawidłowo więc Sąd I instancji przyjął, iż nabycie obywatelstwa polskiego przez urodzenie następowało z mocy prawa z chwilą urodzenia dziecka, jeżeli w chwili urodzenia dziecka, ojciec albo matka posiadali obywatelstwo polskie. Nabycie i posiadanie obywatelstwa polskiego nie odnosiło się więc do osoby przed jej urodzeniem się.

Wskazać zatem należy, iż nabycie obywatelstwa polskiego następuje z mocy prawa i nie są potrzebne żadne akty władzy publicznej, czyli nabycie przez dziecko obywatelstwa polskiego przez urodzenie jest następstwem obywatelstwa rodziców w dniu urodzenia dziecka. Oznacza to, że nie można przyjąć nawet w sytuacji, kiedy życie i zdrowie człowieka w każdej fazie jego rozwoju stanowi wartość konstytucyjną podlegającą ochronie, iż nasciturus (życie nienarodzone) posiada obywatelstwo polskie. Z kolei, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, nawet Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526) zapewnia dziecku prawo do określenia przynależności państwowej (obywatelstwa) dopiero po urodzeniu. Dlatego też brak obywatelstwa jakiegokolwiek państwa uznaje się za stan niekorzystny dla człowieka. Ponadto art. 7 ust. 1 i 2 Konwencji o prawach dziecka, zobowiązuje państwo do zapewnienia takich rozwiązań w prawie wewnętrznym, aby każde dziecko uzyskało obywatelstwo od dnia urodzenia na co również zwrócił uwagę Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie, podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r. OPS 5/98 (ONSA z 1999 r. z. 1, poz.1), że przyznanie uprawnień do świadczenia, z cyt. ustawy o świadczeniu pieniężnym, tylko określonej grupie osób represjonowanych nie narusza konstytucyjnej zasady państwa prawnego i zasady równości wobec prawa, jeżeli przyjęte kryteria są merytorycznie uzasadnione i nie są niesprawiedliwe. Natomiast ustawa o świadczeniu pieniężnym przyjęła kryterium, iż uprawnienie do świadczenia przysługuje tylko tym osobom, które w okresie podlegania presjom były obywatelami polskimi, co nie narusza tych zasad. Świadczenie pieniężne przysługujące za pracę przymusową jest przywilejem o charakterze rekompensacyjnym przyznanym określonej kategorii osób, który wynika wyłącznie z ustawy, a nie z Konstytucji (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 1998 r. , sygn. akt Ts 71/98).

Z tych względów należy przyjąć, iż w przypadku dziecka urodzonego w okresie deportacji (wywiezienia) matki do pracy przymusowej, okres przed urodzeniem dziecka, w którym dziecko nie posiada obywatelstwa polskiego, nie jest okresem podlegania dziecka represjom w rozumieniu art. 1 ust.1 w związku z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w przypadku represji polegającej na deportacji (wywiezieniu) do pracy przymusowej, ponieważ minimalny okres podlegania tej represji został określony na 6 miesięcy (art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym).

Tym samym, o ile można podzielić pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 1996 r. (sygn. akt III ARN 96/95), iż pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe, to nie sposób przyjąć, iż dziecko poczęte posiada obywatelstwo polskie i w związku z tym okres życia prenatalnego należy wliczyć do okresu podlegania represjom, o którym mowa w ustawie o świadczeniu pieniężnym.

Stanowisko powyższe było prezentowane w szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego – por. wyrok NSA z 12 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1013/06, wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 396/07, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 979/07, wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1456/08. W związku z powyższym uznać należy zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.