Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 533/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 3, art. 7 ust. 1, 2, art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: par. 2, par. 4
journal: Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 26 ust. 1, 2, art. 58
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 124 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Dnia 25 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 roku sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia dotychczasowej decyzji i odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 102a kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz.1257 ze zm., art. 2, art. 3, art. 7 ust. 1, ust. 2, ust. 2b, ust. 4, art. 18 ust. 1, art. 30, art. 31 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) w zw. z art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1551 ze zm.), § 1 ust. 1 pkt 1, § 2, § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2014 r., poz. 1372), art. 2 pkt 1, art. 27, art. 33, art. 35 ust. 1, art. 57 ust. 1 akapit pierwszy, art. 58, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L z 2014 r., nr 181, poz. 48 ) art. 124, rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 0/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 2009 nr L 030 s. 0016-0099) - po rozpatrzeniu odwołania D.Z. w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, znak sprawy: [...] - Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości i o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

D. Z. złożył w dniu 9 maja 2012r. w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012, w którym wystąpił o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Do wniosku załączył materiał graficzny, na którym wskazał położenie zadeklarowanych we wniosku działek.

Pismem z dnia 16 stycznia 2013r organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie działek rolnych: C, K oraz H. W dniu 16 stycznia 2013r. strona złożyła korektę wniosku. W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego w R. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W dniu 9 czerwca 2015r. Kierownik BP ARiMR wznowił postępowanie w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2012 oraz wydał postanowienie o dołączeniu do akt sprawy następujących dokumentów: -raport z czynności kontrolnych z zakresie kwalifikowalności powierzchni, nr dok [...]

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W dniu 15 czerwca 2015r. strona zapoznała się z aktami sprawy, jednocześnie oświadczyła, iż decyzja nr [...] została wydana przed upływem terminu wskazanym w piśmie z dnia 9 czerwca 2015r. informującym o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją.

W dniu 15 czerwca 2015r. strona wniosła odwołanie, od decyzji nr [...] wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego w R., w którym zakwestionowała ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2013r. w odniesieniu działek ewidencyjnych 362,369,167,354 oraz 566. D. Z. podkreślił, że działki te zostały skoszone we wrześniu 2013r.

W dniu [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...]. Kierownika Biura Powiatowego w R. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W dniu 22 czerwca 2016r., strona wniosła odwołanie od ww. decyzji.

W dniu 1 sierpnia 2016r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia

W dniu [...]Kierownika Biura Powiatowego w R. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej oraz o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. W dniu [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] Kierownika Biura Powiatowego w R. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Strona wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] organ II instancji utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że na mocy ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] i odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej jednocześnie nakładając sankcję w wysokości 5541,69 zł oraz odmówił uzupełnianej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Organ wskazał, że podstawę wznowienia postępowania stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, znak sprawy [...], zostało zakończone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wydaniem w dniu [...] decyzji nr [...] o przyznaniu D. Z. przedmiotowych płatności w łącznej wysokości 6449,15 zł, w tym jednolitej płatności obszarowej w wysokości 6281,07 zł, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę w wysokości 168,08 zł. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 14 czerwca 2013r. i uzyskała walor decyzji ostatecznej.

W dniu 29 sierpnia 2013 r. w gospodarstwie D. Z. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą inspekcji terenowej. Kontrola tą metodą polega na przeprowadzeniu wywiadu terenowego i pomiarów terenowych w odniesieniu do co najmniej 50% ogólnej liczby działek rolnych zadeklarowanych przez rolnika we wniosku. Pomiar granic działek rolnych jest wykonywany przy zastosowaniu różnego sprzętu pomiarowego np. tachimetru, odbiornika pomiarów satelitarnych GPS, taśmy mierniczej itp. Wybór metody pomiaru i sprzętu pomiarowego jest uzależniony od uwarunkowań występujących w terenie, tj. kształtu i wielkości mierzonej działki rolnej oraz rzeźby terenu. Wybór w tym zakresie należy do osoby realizującej czynności kontrolne. W analizowanym przypadku kontrola została przeprowadzona przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, legitymujący się upoważnieniami do kontroli nr: [...], [...], [...]. Kontrola została przeprowadzona bez uprzedniego powiadomienia producenta.

Organ wyjaśnił, że celem kontroli na miejscu jest weryfikacja stanu faktycznego w stosunku do danych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządza się raport. W myśl art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej na mocy przepisów niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się w szczególności: poddane kontroli systemy pomocy i wnioski o przyznanie pomocy; obecne osoby; sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiarów każdej zmierzonej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru; liczbę i rodzaj zwierząt, których obecność stwierdzono oraz, w stosownych przypadkach, numery kolczyków, wpisy do rejestru i do skomputeryzowanych baz danych bydła i/łub owiec i kóz oraz wszelkich innych skontrolowanych dokumentów uzupełniających, wyniki kontroli, oraz, w stosownych przypadkach, uwagi szczególne odnośnie do poszczególnych zwierząt i/lub ich kodów identyfikacyjnych; czy rolnik został uprzedzony o wizycie, a jeżeli tak, z jakim wyprzedzeniem; informacje o wszelkich szczególnych środkach kontroli, jakie należy zastosować w ramach poszczególnych systemów pomocy; informacje o wszelkich dodatkowych środkach kontroli zastosowanych później.

Stosownie do treści z art. 31 ww. ustawy czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu określonej w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, przeprowadzanej przez Agencję, są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych na miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonywania. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie rolnikowi, jeżeli jest on obecny podczas kontroli. Czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009. Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do: wstępu na teren gospodarstwa rolnego; żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli; wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; pobierania próbek do badań; żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych. Z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 32 i art. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009 (...). W przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła. Art. 33 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, że kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki rolne, odnośnie do których złożono wnioski o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 73/2009. W miarę możliwości państwa członkowskie mogą wykorzystywać teledetekcję zgodnie z art. 35 oraz techniki globalnego systemu nawigacji satelitarnej.

Z treści raportu z czynności kontrolnych, nr dok- [...] wynika, że w gospodarstwie strony stwierdzono m.in. nieprawidłowości w odniesieniu do następujących działek rolnych:

-Bo powierzchni deklarowanej 0,14 ha i uprawie JPO-TUZ (trwały użytek zielony) położonej na działce ewidencyjnej nr 362; stwierdzono odłóg na powierzchni 0,14 ha; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18 oznaczający, iż na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej,

-Do powierzchni deklarowanej 0,33 ha i uprawie JPO-TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr 369; stwierdzono odłóg na powierzchni 0,33ha; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18,

-Go powierzchni deklarowanej 0,53 ha i uprawie JPO-TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr 167; stwierdzono odłóg na powierzchni 0,53 ha; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18,

-I o powierzchni deklarowanej 1,08 ha i uprawie JPO-TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr 354; stwierdzono odłóg na powierzchni 1,08 ha; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18,

-Jo powierzchni deklarowanej 1,23 ha i uprawie JPO-TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr 566; stwierdzono odłóg na powierzchni 1,19 ha; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18, DR13+ -zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej; oraz DR52 - stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.

Zgromadzony w toku czynności kontrolnych materiał dowodowy w postaci dokumentacji fotograficznej obrazującej stan gruntów rolnych: zdjęcia działki B, tj. nr 29,30,32, D - nr 28,31, G- nr 33,34,35, 1-36,37 oraz J -nr 7,8,9,11,12 potwierdzają, że cała powierzchnia działek pokryta jest niewykoszoną dziko rosnącą roślinnością, wieloletnimi chwastami oraz samosiejkami drzew i krzewów wskazującymi, że grunt ten nie był użytkowany rolniczo i faktyczne stanowił odłóg. Należy wyjaśnić, iż pod pojęciem odłogu należy rozumieć grunt porolny, pozostawiony bez ingerencji człowieka przez wiele lat, który początkowo zarasta roślinnością segetalną, a następnie ruderalną oraz mało wartościowymi gatunkami krzewów i drzew, jak jeżyna, wierzba, brzoza, olcha (np. grunt orny nieuprawiany i nieobsiewany przez kolejne kilka lat. Odłóg to więc obszar, na którym zaprzestano prowadzenia działalności rolniczej na przestrzeni kilku lat, co w efekcie prowadzi do zachodzenia procesów degradujących taki grunt pod względem użyteczności rolniczej.

W toku czynności kontrolnych stwierdzono także nieprawidłowości w odniesieniu do działki rolnej A, F oraz E, na których strona zadeklarowała także uprawę, JPO-TUZ. W przypadku działki A położonej na działce ewidencyjnej 99 faktyczna powierzchnia działki wynosiła 0,10 ha (we wniosku 0,25 ha). Zauważyć należy, że w kolumnie "Uwagi' Tabela XI "Wyniki kontroli działek rolnych" raportu str. 3, inspektorzy zamieścili adnotację, iż "Na pozostałej części działki stwierdzono wieloletnie zaniedbanie". Wykonane w trakcie kontroli zdjęcie nr 38 obrazuje wysypisko śmieci.

W odniesieniu do działki rolnej F położonej na działce ewidencyjnej 5568 (l,32 ha), 575/5 (0,18), 575/6 (0,72ha) ,575/7 (0,67ha), 575/8 (0,12ha) ustalono, iż powierzchnia tej działki to 0,11 ha (we wniosku 3,01ha). Na szkicu pomiaru przedmiotowej działki kontrolujący wskazali, iż na obszarze nieuwzględnionym do płatności znajdował się odłóg. Na dowód stwierdzonych nieprawidłowości została wykonana także dokumentacja fotograficzna (vide: zdjęcia 4,5,6,10,16,17,18,19,20,21,23).

W przypadku działki E położonej na działce ewidencyjnej 317/2 również stwierdzono zawyżenie powierzchni. Według kontrolerów faktyczna powierzchnia tej działki wynosiła 0,80 ha (we wniosku 2,01 ha), obszar wykluczony został udokumentowany na następujących zdjęciach o nr 14,24,25,26. Zauważyć należy, iż fotografie te obrazują teren o braku oznak wykonywania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych (widoczne samosiejki drzew).

Organ wskazał na treść pisma Kierownika Biura Kontroli [...] Oddziału Regionalnego z dnia 16 października 2013r., w którym to odniósł się do zastrzeżeń D. Z. w zakresie ustaleń dokonanych w toku kontroli zawartych w piśmie z dnia 9 października 2013r. Kierownik Biura Kontroli [...] Oddziału Regionalnego podtrzymał wyniki kontroli, jednocześnie wskazując, iż w przypadku działek B,D,G,I,J inspektorzy terenowi ARiMR prawidłowo zastosowali kod pokontrolny DR 18, bowiem na przedmiotowych działkach stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej oraz przestrzegania norm Dobrej Kultury Rolniczej (DKR). Ww. działki nie był przedmiotem użytkowania rolniczego na przełomie kilku ostatnich lat, na co wskazują występujące na działkach kilkuletnie samosiejki drzew, zakrzaczenia oraz chwasty wieloletnie. Powyższe ustalenia udokumentowali fotograficznie.

W odniesieniu do działek rolnych A,E,F oraz K w toku czynności kontrolnych ustalono, że zadeklarowana powierzchnia działki jest większa od powierzchni stwierdzonej, co skutkowało zastosowaniem kodu DR 13+. Na działce rolnej A strona zadeklarowała trwałe użytki zielony na powierzchni 0,25 ha. W wyniku kontroli stwierdzono owies na powierzchni 0,10, pozostałą cześć działki zajmowało wysypisko śmieci i odłóg. W przypadku działki E trwałe użytki zielone zajmowały powierzchnię 0,80 ha , pozostałą część działki stanowił grunt niekwaliflkujący się do płatności bezpośrednich - odłóg. Analogiczna sytuacja miała miejsce na działkach F i K, na które zajmowały powierzchnię odpowiednio 0,11 oraz 44 ha natomiast pozostałą część stanowił odłóg.

Dodatkowo organ wskazał, że o tym, iż działki rolne B i D kontrolowane w 2013r. nie były użytkowane przez kilka kolejnych lat, o czym świadczą rośliny wskaźnikowe, tj. ostrożeń polny, bylica pospolita, przymiotno kanadyjskie oraz silne zadarnienie

Organ odwoławczy stwierdził, że po wydaniu decyzji z dnia [...] wyszły na jaw okoliczności, które mają istotne znaczenie dla sprawy. Z raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej metodą inspekcji terenowej w dniu 29 sierpnia 2013r., dołączonego do akt sprawy na mocy postanowienia z dnia [...] wynika nie tylko to, że strona nie prowadziła w 2013 r. działalności rolniczej na działce rolnej B, D, G, I, J oraz na części powierzchni działki A F oraz E. Wynika z niego również, że zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej miało charakter wieloletni, o czym świadczy wykonana w toku kontroli dokumentacja fotograficzna. Okoliczność nieużytkowania zgłoszonej we wniosku powierzchni ma istotne znaczenie dla sprawy, bowiem płatności przysługują wyłącznie do działek rolnych użytkowanych rolniczo, utrzymanych zgodnie z normami.

W myśl art. 2 pkt 1 ustawy - działka rolna oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Stosownie do brzmienia art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009 "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej.

Zgodnie natomiast z art. 124 ust. 1 Rozporządzenia nr 73/2009, powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych utrzymaną w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy są one wykorzystywane do produkcji, oraz, w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję do celów statystycznych.

Organ II instancji powołał treść art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 2 pkt 16, pkt 15 ustawy i stwierdził, że w świetle tych przepisów podstawowym warunkiem przyznania jednolitej płatności obszarowej jest prowadzenie działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności gruntach rolnych, przy czym sposób użytkowania zgłoszonych do płatności gruntów wyznaczają wymogi oraz normy dobrej kultury rolnej, których przestrzeganie jest zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy jednym z podstawowych warunków przyznania wsparcia.

Ponadto organ powołał treść § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm i stwierdził, że z treści raportu z kontroli na miejscu wynika, że deklarowane przez D. Z. w roku 2013 działki B,D,G,1,J oraz część powierzchni działki A E i F o zgłoszonej uprawie trwały użytek zielony faktycznie nie kwalifikowały się do przyznania płatności, albowiem w rzeczywistości stanowiły odłóg. Stan szaty roślinnej znajdującej się na ww. działkach, stwierdzony w toku kontroli, wskazuje na kilkuletnie zaniedbanie w zakresie gospodarki łąkowej, w szczególności w kontekście systematycznego wykaszania runi łąkowej. Na działkach tych znajdują się silne przerośnięte, zachwaszczone trawy, a także występują samosiewy drzew.

Ponadto organ wskazał, że z porównania treści wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich na 2012r. oraz na 2013r. wynika, iż powierzchnia oraz położenie powyżej wskazanych działek było tożsame. Na tej podstawie organ I instancji uznał, że działka B, D, G, I, J oraz część powierzchni działki A, E oraz F nie była rolniczo użytkowana również w 2012r. Uznać należy, że gdyby ww. okoliczność była znana organowi w dacie wydania decyzji nr [...] z dnia [...], wpływałaby na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.

Organ odwoławczy stwierdził także, że strona w 2012r. nie prowadziła działalności rolniczej na działce rolnej B, D, G, I, J oraz część powierzchni działki A ,E i F. Odłóg stwierdzony na podstawie raportu z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w dniu 29 sierpnia 2013 r. metodą inspekcji terenowej, występował na ww. działkach w dacie wydania decyzji nr [...], której wznowienie dotyczy, tj. w dniu [...]

Organ odwoławczy stwierdził, że dopiero w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 29 sierpnia 2013 r., tj. po wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...], stwierdzono nowe okoliczności o istotnym znaczeniu dla sprawy, tj. brak prowadzenia działalności rolniczej na działce rolnej działce rolnej B,D, G,1,J oraz część powierzchni działki A i F.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że zostały spełnione wszystkie warunki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym należna wnioskodawcy płatność została ustalona w sposób następujący: w przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO) – 2012:

Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych to 8,58 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania wynosiła -1,01 ha [ 0,10ha (działka A)+0,80 ha (działka E) +0,11 (działka F) =1,01 ha]

Różnica między powierzchnią zgłoszoną - 8,58 ha a powierzchnią stwierdzoną - 1,01 ha wyniosła 7,57 ha, co stanowiło 749,50% powierzchni stwierdzonej (stwierdzona różnica 7,57ha x 100 %) / pow. stwierdzona 1,01ha= 749,5%. W tym stanie faktycznym (zawyżenie powyżej 50%) zastosowanie znajduje art. 58 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009, zgodnie z brzmieniem którego jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcie 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20, o zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 (...)". co oznacza, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełna kompensację kwoty sankcji, pozostałe saldo zostanie anulowane.

Ponieważ procentowe zawyżenie wynosiło 749,5%, to organ odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz nałożył sankcje w wysokości 5541,69 zł. Wysokość sankcji została obliczona na podstawie stawki płatności JPO za jeden hektar gruntu, tj. 732,06zł i wyniosła 5541,69zł (stwierdzona różnica 7,57 ha * 732,06 zł stawka płatności jpo= 5541,69 zł.). Wysokość stawki w 2012 została określona w wysokości 732,06 zł na 1 ha gruntów rolnych ( § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2012 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2012 (Dz. U. z 2012, poz. 1308).

Odnosząc się do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na pasze uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) – 2012 – organ powołał art. 7 ust. 2 ustawy i wskazał, że skoro w rozpatrywanej sprawie warunki przyznania jednolitej płatności obszarowej nie zostały spełnione, płatność zwierzęca została stronie odmówiona.

W ocenie organu odwoławczego w analizowanym stanie faktycznym nie ma zastosowania art. 73 ust 1 rozporządzenia nr 1122/2009 zgodnie z którym zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się, w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Organ odwoławczy podkreślił, że ciężar dowodu braku winy spoczywa na wnioskodawcy. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności jest zależne od woli strony i jej obowiązkiem jest staranne i rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania dopłat. Informacje podane przez stronę we wniosku są bowiem dla organu administracji wiążące i stanowią podstawę do jego oceny, w szczególności w zakresie różnic między zadeklarowaną, a rzeczywistą powierzchnia upraw. Tym samym kluczowe znaczenie dla wyniku postępowania ma rzetelne odzwierciedlenie stanu działek wykorzystywanych rolniczo. W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że strona nie użytkowała rolniczo działki B,D,G,I,J oraz część powierzchni działki A E i F w 2012r., co potwierdza dokumentacja fotograficzna wykonana w toku kontroli na miejscu.

D. Z. składając podpis na ostatniej stronie wniosku oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności obszarowych i potwierdził zgodność danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym.

Strona nie skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 73 ust 2 rozporządzenia nr 1122/2009 " (...) Zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach Ii II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. (...)." Z treści niniejszego przepisu wynika, iż w sytuacji gdy producent rolny poinformował organ na piśmie, iż wniosek jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, wówczas informacje podane przez producenta rolnego powodują, że wniosek jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji. Organ zaś nie może na tej podstawie odmówić przyznania płatności. Wyjątek w tym zakresie stanowią przypadki, gdy organ powiadomił już producenta rolnego o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub gdy organ stwierdził nieprawidłowości we wniosku. W analizowanym stanie faktycznym brak jest dowodów potwierdzających okoliczność dokonania zmian we wniosku w zakresie działki rolnej działki B,D,G,I,J oraz część powierzchni działki A E i F.

Zdaniem organu odwoławczego strona mogła dokonać wycofania ww. działek, bez negatywnych dla niej konsekwencji, do dnia powiadomienia przez organ I instancji o nieprawidłowościach we wniosku. Wycofanie części wniosku nie może być skaładane w celu uniknięcia nałożenia sankcji (art. 25 rozporządzenia nr 1122/20090.

Organ podkreślił, że przepisy ustawy nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w kodeksie postępowania administracyjnego statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie płatności. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wobec powyższego, w opinii organu odwoławczego nie narusza prawa takie postępowanie organu, gdy wobec braku jakichkolwiek dowodów dostarczonych przez stronę na potwierdzenie prawdziwości informacji podanych przez nią we wniosku, organ przyjął dowód z przeprowadzonej kontroli na miejscu jako wystarczającą podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Jak natomiast wynika z treści raport z kontroli, w toku czynności kontrolnych stwierdzono, że na działce rolnej działki B,D,G,I,J oraz części powierzchni działki A E i F nie była prowadzona działalność rolnicza i w opinii organu odwoławczego zgromadzony w toku kontroli materiał dowodowy potwierdza, że stwierdzone nieprawidłowości istniały w dniu wydania decyzji nr [...] kończącej postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie płatności na rok 2012.

Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało na wyłączny wniosek strony, która nie była zobowiązana do uzyskania płatności i składania wniosku, ale skorzystała z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa. Co więcej, składając wniosek D. Z. złożył oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. Wobec tego należy stwierdzić w sposób jednoznaczny, że odwołujący dysponował informacją z zakresu wypełniania wniosku o przyznanie płatności na 2012r., jaki i wiedzą dotyczącą warunków przyznawania płatności bezpośrednich. W związku z powyższym, w ocenie organ odwoławczego, wniosek D. Z. ponosi wyłączną winę za nieprawidłową deklarację powierzchni użytkowanej rolnicza we wniosku oraz za zaniechanie wycofania dokonania zmiany we wniosku do dnia wykrycia nieprawidłowości przez organ.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie naruszenia prawa.

Skarżący wskazał, że wypełniając wniosek kierował się danymi wynikającymi z rejestru gruntów. Jeżeli w rzeczywistości okazało się, że faktyczna powierzchnia tych działek jest inna niż wynikająca z rejestru gruntów, to nie powinienem ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji, ponieważ działał w zaufaniu do danych zawartych w publicznym rejestrze i wydanym na ich podstawie dokumencie urzędowym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia [...], który po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2012 uchylił w całości decyzję ostateczną z dnia [...] i odmówił przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oraz nałożył sankcję.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w związku z wynikami kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej u producenta w dniu 29 sierpnia 2013 r.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 151 § 2 i art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) - dalej k.p.a. oraz przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), a także przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.WE.2009.L.316.65).

Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 1992 r. sygn. akt [...], granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania zatem dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym (uchwała NSA z dnia 2 grudnia 2012 r. sygn. akt OPS 11/02, LEX nr 75104).

Jak stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może nastąpić tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wymienione w tym przepisem przesłanki. Nastąpi to zatem wówczas, gdy nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne: są istotne dla sprawy; istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; nie były znane organowi, który wydał tę decyzję; wyszły na jaw po wydaniu decyzji. Podnieść należy także, że w przywołanym przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. została użyta alternatywa, a nie koniunkcja, a zatem podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (zob. wyrok SN z 6 marca 2002 r., III RN 75/01 - OSNAP 2002, nr 17, poz. 401). Z powyższego wynika, że pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu.

Powołując cytowaną normę prawną organ wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że taką nową istotną dla sprawy okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich na rok 2012 było ustalenie w toku kontroli w 2013 roku, że działki nie były użytkowane rolniczo od kilku lat.

W ocenie sądu, analizując argumentację organu i zgromadzony w sprawie materiał dowody, za prawidłowe należy uznać stanowisko, że organ wykazał, iż w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2012. Co za tym idzie - sąd uznał, że organ wykazał podstawę faktyczną i prawną do wznowienia postępowania – postanowieniem z dnia [...], a w następstwie - do wydania zaskarżonej decyzji.

Przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przewiduje, że ma wyjść istotna dla sprawy nowa, nieznana organowi w dacie wydania decyzji okoliczność. Oznacza to, iż musi być to okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Za takim rozumieniem omawianej przesłanki przemawia wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych stanowisko judykatury. Nie można natomiast zapominać, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. sygn. wyrok NSA z dnia 19 października 2010r., sygn. akt II GSK 889/09 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest zagadnienie, czy zaistniała uzasadniona podstawa do wykluczenia skarżącego z płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, a w konsekwencji, do odmowy przyznania tej płatności na rok 2012 z zastosowaniem sankcji.

W stanie sprawy podstawą odmowy przyznania płatności JPO i UPO oraz nałożenia na stronę sankcji w zakresie płatności JPO był materiał z kontroli przeprowadzonej na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, wskazujący, że na działkach zgłoszonych do płatności od wielu lat nie była prowadzona działalność rolnicza.

W zakresie stanu prawnego sprawy wskazać trzeba na art. 7 ust. 1 i 2 ustawy. Art. 7 ust. 1 stanowi, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.), jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) (uchylony),

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa)

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Zauważyć należy, że przepis § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U.z 2010 nr 39, poz. 211 ze zm.) wskazuje w sposób jednoznaczny i wyraźny, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca:

1) koszeniu lub

2) innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

W myśl § 4 ww. rozporządzenia grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem:

1) drzew i krzewów:

a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,

b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,

c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną;

2) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar.

Podstawą przeprowadzania przez organ kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu jest art. 30 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który stanowi, że Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodność wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32. Zasady i sposób przeprowadzania kontroli oraz ich dokumentowania, a także zasady kwestionowania ustaleń kontroli przez rolnika reguluje art. 31 ustawy.

Należy podkreślić, że dla potrzeb pomocy obszarowej podstawowe znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona określona uprawa.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola (art. 26 ust. 2).

Z przytoczonych regulacji wynika, że organy agencji winny przeprowadzać kontrole administracyjne wniosków, jak również kontrole w terenie, w celu weryfikacji danych zadeklarowanych przez producentów rolnych. Wyniki takich kontroli są dla organów podstawą do ustalenia obszaru użytkowanego rolniczo oraz sposobu jego zagospodarowania, jako spełniającego wymogi unijne i krajowe do zakwalifikowania powierzchni do uzyskania określonej płatności.

Wyniki kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym skarżącego stanowiły podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz odmowy przyznania płatności bezpośrednich na rok 2012 r. i nałożenia sankcji.

W ocenie Sądu, stanowisko organów orzekających w sprawie należy uznać za prawidłowe - zgodne z obowiązującymi przepisami.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne przyjęte przez organ za podstawę rozstrzygnięcia.

W toku postępowania skarżący nie zgłaszał wniosków dowodowych, za pomocą których mógłby wykazać, że stanowisko organów w zakresie ustalonej w trakcie kontroli powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności JPO i UPO jest nieprawidłowe.

Jak stanowi art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej /.../, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżący zaś ustaleniom organów nie przeciwstawił żadnych dowodów potwierdzających jego stanowisko.

Należy podkreślić, że uczestnictwo w programach pomocowych nie jest obligatoryjne, a chcąc skorzystać z przywilejów dopłat należy dostosować się w pełni do bardzo precyzyjnych sformalizowanych wymogów, jakimi systemy te są obwarowane i aktywnie uczestniczyć w postępowaniu przed organami. Kwestionując ustalenia organu, co do kwalifikowalności powierzchni strona skarżąca zgłosiła zastrzeżenia do wyników kontroli z 2013 r. we wskazanym terminie, który wynosił 14 dni od dnia doręczenia skarżącemu raportu kontroli, jednak zastrzeżenia producenta do raportu z czynności kontrolnych nie zostały uwzględnione. Skarżący nie przedstawił argumentów, które podważyłyby stanowisko organu.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie, w tym z protokołu kontroli oraz z dokumentacji fotograficznej wynika, że w gospodarstwie skarżącego stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. I tak m.in. stwierdzono nieprawidłowości w odniesieniu do następujących działek rolnych:

-Bo powierzchni deklarowanej 0,14 ha i uprawie JPO-TUZ (trwały użytek zielony) położonej na działce ewidencyjnej nr 362; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18 oznaczający, iż na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej,

-Do powierzchni deklarowanej 0,33 ha i uprawie JPO-TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr 369; stwierdzono odłóg na powierzchni 0,33 ha; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18,

-Go powierzchni deklarowanej 0,53 ha i uprawie JPO-TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr 167; stwierdzono odłóg na powierzchni 0,53 ha; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18,

-I o powierzchni deklarowanej 1,08 ha i uprawie JPO-TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr 354; stwierdzono odłóg na powierzchni 1,08 ha; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18,

-Jo powierzchni deklarowanej 1,23 ha i uprawie JPO-TUZ położonej na działce ewidencyjnej nr 566; stwierdzono odłóg na powierzchni 1,19 ha; zastosowano kody nieprawidłowości: DR18, DR13+ -zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej; oraz DR52 - stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.

Zgromadzony w toku czynności kontrolnych materiał dowodowy w postaci dokumentacji fotograficznej obrazującej stan gruntów rolnych: zdjęcia działki B, tj. nr 29,30,32, D - nr 28,31, G- nr 33,34,35, 1-36,37 oraz J -nr 7,8,9,11,12 potwierdzają, że cała powierzchnia działek pokryta jest niewykoszoną dziko rosnącą roślinnością, wieloletnimi chwastami oraz samosiejkami drzew i krzewów wskazującymi, że grunt ten nie był użytkowany rolniczo i faktyczne stanowił odłóg. Należy wyjaśnić, iż pod pojęciem odłogu należy rozumieć grunt porolny, pozostawiony bez ingerencji człowieka przez wiele lat, który początkowo zarasta roślinnością segetalną, a następnie ruderalną oraz mało wartościowymi gatunkami krzewów i drzew, jak jeżyna, wierzba, brzoza, olcha (np. grunt orny nieuprawiany i nieobsiewany przez kolejne kilka lat. Odłóg to więc obszar, na którym zaprzestano prowadzenia działalności rolniczej na przestrzeni kilku lat, co w efekcie prowadzi do zachodzenia procesów degradujących taki grunt pod względem użyteczności rolniczej.

W toku czynności kontrolnych stwierdzono także nieprawidłowości w odniesieniu do działki rolnej A, F oraz E, na których strona zadeklarowała także uprawę, JPO-TUZ. W przypadku działki A położonej na działce ewidencyjnej 99 faktyczna powierzchnia działki wynosiła 0,10 ha (we wniosku 0,25 ha). Zauważyć należy, że w kolumnie "Uwagi' Tabela XI "Wyniki kontroli działek rolnych" raportu str. 3, inspektorzy zamieścili adnotację, iż "Na pozostałej części działki stwierdzono wieloletnie zaniedbanie". Wykonane w trakcie kontroli zdjęcie nr 38 obrazuje wysypisko śmieci.

W odniesieniu do działki rolnej F położonej na działce ewidencyjnej 5568 (l,32 ha), 575/5 (0,18), 575/6 (0,72ha), 575/7 (0,67ha), 575/8 (0,12ha) ustalono, iż powierzchnia tej działki to 0,11 ha (we wniosku 3,01ha). Na szkicu pomiaru przedmiotowej działki kontrolujący wskazali, iż na obszarze nieuwzględnionym do płatności znajdował się odłóg. Na dowód stwierdzonych nieprawidłowości została wykonana także dokumentacja fotograficzna (zdjęcia 4,5,6,10,16,17,18,19,20,21,23).

W przypadku działki E położonej na działce ewidencyjnej 317/2 również stwierdzono zawyżenie powierzchni. Według kontrolerów faktyczna powierzchnia tej działki wynosiła 0,80 ha (we wniosku 2,01 ha), obszar wykluczony został udokumentowany na następujących zdjęciach o nr 14,24,25,26. Zauważyć należy, że fotografie te obrazują teren o braku oznak wykonywania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych (widoczne samosiejki drzew).

Skoro wyniki kontroli przeprowadzonej 29 sierpnia 2013 r. potwierdziły powyższe nieprawidłowości, działki nie były użytkowane przez kilka kolejnych lat, nie były wykonywane żadne zabiegi agrotechniczne, to za prawidłowe należy uznać stanowisko organów, że powyższe ustalenia z 2013 r. były podstawą do wznowienia postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności na 2012 r.

Zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.

Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej.

Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.

Ponieważ ustalenia i wyliczenia organu w przedmiotowej sprawie nie budzą wątpliwości należało uznać, że zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem organ miał podstawy do odmowy przyznania skarżącemu JPO na 2012 r. i nałożenia sankcji.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2012 r. w sprawie jednolitej płatności obszarowej za 2012 r. (Dz. U. z 2012r., poz. 1308) wysokość stawki została określona w kwocie 732,06 zł na 1 ha gruntów rolnych. Zatem wysokość sankcji została obliczona na podstawie płatności JPO za jeden hektar gruntu i wyniosła [7,57 ha (stwierdzona różnica) x 732,06 zł] 5541,69 zł.

Zgodnie z art. 7 ust 2 ustawy o płatnościach /.../, cyt wyżej, warunkiem uzyskania uzupełniającej płatności do powierzchni upraw jest spełnianie przez rolnika w danym roku warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej. Ponieważ skarżący tego warunku nie spełnił, organ prawidłowo odmówił także przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

W tym stanie rzeczy, zarzuty skarżącego kwestionujące odmowę przyznania płatności w odniesieniu do zawyżonej w deklaracji powierzchni działek, należało uznać za całkowicie bezzasadne. Biorąc zaś pod uwagę ustalenia poczynione przez organ w trakcie kontroli, również twierdzenia skarżącego, że wszystkie działki były utrzymane w dobrej kulturze rolnej nie znajdują uzasadnienia.

Podkreślić także należy, na co wskazano już wyżej, iż postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Na mocy tychże zmian, organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Przyjęto też zasadę, iż ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści. Tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym strona jest zmuszona do większej aktywności.

W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń, co do powierzchni działek rolnych objętych przedmiotowym wnioskiem, stanu kultury rolnej tych działek i ich wykorzystania rolniczego. Ustalenia te, oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym w postaci raportu z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz dokumentacji fotograficznej, nie zostały podważone przez rolnika żadnym przekonywającym dowodem, uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. Także Sąd oceniając raporty z kontroli na miejscu oraz wykonane w sprawie zdjęcia - potwierdzające wnioski zawarte w raporcie - nie powziął wątpliwości co do przyjętego przez organy stanu faktycznego sprawy.

Po analizie całości materiałów sprawy Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Zebrano niezbędne dowody do rozstrzygnięcia w sprawie, po czym dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W treści decyzji organy wnikliwe przedstawiły argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd uznał, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na przedstawione powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Podstawę przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu stanowił przepis art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).

a.l.