Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1150/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Działający z upoważnienia Burmistrza J., Kierownik Działu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., decyzjami z dnia [...] 2017 r. wydanymi po rozpoznaniu wniosków W. G. z 2 listopada 2016 r. oraz 30 listopada 2017 r., odmówił przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego:

- na remont mieszkania (decyzja nr [...] dot. wniosku z 2 listopada 2016 r. ),

- na remont mieszkania ( decyzja nr [...] - dot. wniosku z 30 listopada 2016 r. ),

- na zakup opału ( decyzja nr [...]),

- na zakup bielizny i odzieży ( decyzja nr [...]),

- na zakup leków ( decyzja nr [...]),

- na zakup urządzeń gospodarstwa domowego ( decyzja nr [...]),

- na szybki dostęp do pomocy medycznej u specjalistów ( decyzja nr [...] dot. wniosku z 2 listopada 2016 r.),

- na szybki dostęp do pomocy medycznej u specjalistów ( decyzja nr [...] dot. wniosku z 30 listopada 2016 r.).

Odmawiając przyznania pomocy na remont mieszkania w kwocie [...], - zł (decyzje nr [...] i nr [...]) organ wyjaśnił, iż z pisma otrzymanego w dniu 14 marca 2017 r. od [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. J. Kujawskiego wynika, iż mieszkanie W. G. zostało sprzedane w drodze licytacji publicznej. Ponadto, do organu wpłynęło także pismo ze Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w J. z 6 marca 2017 r., informujące o zadłużeniu z tytułu opłat za mieszkanie. Wobec powyższego, w ocenie organu, brak jest przesłanek do remontu przedmiotowego mieszkania. Ponadto zaznaczono, iż zasiłek celowy może być przyznany jedynie na drobne remonty i naprawy w mieszkaniu.

Odmawiając przyznania pomocy na zakup opału (decyzja nr [...]) organ także wskazał na okoliczność sprzedaży w drodze licytacji publicznej mieszkania W. G. przez komornika sądowego. Tym samym, zdaniem organu, brak jest przesłanki do finansowania zakupu opału na ogrzanie tego mieszkania.

Odmawiając pomocy na zakup bielizny i odzieży w kwocie [...]- zł ( decyzja nr [...]) organ zauważył, iż w miesiącu styczniu 2017r. zostało przyznane W. G. dofinansowanie na ten cel w wysokości [...] zł decyzją nr [...] z dnia 20 stycznia 2017r. oraz w wysokości [...] zł decyzją nr [...] z dnia 21 marca 2017r. Organ poinformował wnioskodawcę, iż może on też skorzystać z pomocy punktu PCK w J., który dysponuje sprzętem AGD, meblami, odzieżą.

Odmawiając pomocy finansowej na zakup leków w wysokości 1000,- zł (decyzja nr [...]) wyjaśniono, iż powodem odmowy jest brak współpracy z pracownikiem socjalnym polegający na niedostarczeniu oryginałów recept i faktur za leki. Wskazano też, iż potrzeba stosowania leków bądź innych środków medycznych, musi być potwierdzona przez lekarza specjalistę bowiem pracownik organu pomocowego nie dysponuje wiedzą, która umożliwiłaby mu samodzielną weryfikację potrzeb medycznych. Organ zauważył, iż wnioskodawca dostarczył do biura obsługi MGOPS w J. kserokopię recept i faktury, na których nie ma widocznych nazw leków. W dniu 29 marca 2017r. wysłano do strony wezwanie o uzupełnienie dokumentów, poproszono o dostarczenie oryginałów recept, których kserokopię wykona pracownik socjalny i uda się do apteki po niezbędny kosztorys. Podczas wywiadu środowiskowego w dniu 17 marca 2017r. wnioskodawca odmówił okazania oryginałów recept. Także w dniu 5 kwietnia 2017r. po raz kolejny bezskutecznie poproszono W. G. o dostarczenie recept do MGOPS w J. w celu wykonania ich kopii przez pracownika socjalnego.

Odmawiając udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup niezbędnych urządzeń do prowadzenia gospodarstwa domowego w wysokości [...] zł (decyzja nr [...]), organ wskazał, iż w miesiącu styczniu 2017r. zostało już przyznane wnioskodawcy dofinansowanie na ten cel w wysokości [...] zł (decyzja nr [...] z dnia 20 stycznia 2017r.). Wnioskodawca do dnia wydania niniejszej decyzji nie przedstawił żadnego dowodu zakupu sprzętu za kwotę uzyskaną na ten cel. Podczas wywiadu nie stwierdzono jakichkolwiek nowych sprzętów ani ich braków. Organ poinformował wnioskodawcę, iż może on też skorzystać z pomocy punktu PCK w J., który dysponuje sprzętem AGD, meblami, odzieżą.

Odmawiając udzielenia pomocy finansowej na zakup badań diagnostycznych, zabiegów medycznych i rehabilitacyjnych w wysokości 2x5.000,- zł, (decyzje nr [...] i [...]) wskazano na brak zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność wizyty w specjalistycznych gabinetach lekarskich, diagnostycznych, rehabilitacyjnych na które wnioskodawca nie może oczekiwać w ramach NFZ. Stwierdzono, iż W. G. nie współdziała z pracownikiem socjalnym i nie dostosowuje się do zasad ubiegania się o pomoc społeczną, bowiem nie udokumentował, iż szybki dostęp do pomocy medycznej u specjalisty jest dla niego niezbędny i konieczny z medycznego punktu widzenia. W przypadku świadczeń na pokrycie zakupu leków bądź innych środków medycznych, potrzeba ich stosowania przez wnioskodawcę musi być potwierdzona przez specjalistę (lekarza). Pracownik socjalny nie dysponuje bowiem wiedzą, która umożliwiałaby mu samodzielnie weryfikację potrzeb medycznych wnioskodawcy. Dofinansowanie z budżetu Gminy musi uwzględniać rzeczywistą potrzebę pacjenta przy ściśle określonych wskazaniach lekarskich. Wnioskodawca pomimo wysłanych wezwań z dnia 29 marca 2017 r. nie dostarczył wymaganych dokumentów. Wskazano ponadto, iż w toku wywiadu środowiskowego wnioskodawca nie zgodził się na odnotowanie badań diagnostycznych jakim się poddaje.

Dodatkowo we wszystkich decyzjach organ wyjaśnił, iż mimo udzielenia informacji przez pracownika socjalnego wnioskodawca nadal traktuje pomoc jako stałe źródło dochodu, tymczasem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Jako "niezbędną potrzebę bytową", o której mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć przede wszystkim potrzeby bez których zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia osoby - żywność, leczenie, leki, opał, odzież, niezbędne przedmioty użytku domowego, drobnych remontów i napraw. Jednak chodzi tu tylko o takie naprawy i remonty, które zabezpieczają byt, a nie które podnoszą jakość życia.

Organ wyjaśnił, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zatem bierne oczekiwania W. G., że potrzeby życiowe zostaną w całości sfinansowane ze środków pomocy społecznej, jest pozbawione podstaw prawnych.

Organ zwrócił też uwagę, iż według oświadczeń strony nie jest ona posiadaczem środka transportu, podczas gdy z pisma Starosty [...] w J. z 10 lutego 2017 r. wynika, iż jest posiadaczem samochodów osobowych. Zaznaczono, iż zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może być powodem odmowy udzielenia pomocy.

Biorąc pod uwagę powyższe, tj. dysproporcję miedzy wskazanym brakiem dochodu, a sytuacją majątkową oraz brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, zasadna była odmowa udzielenia pomocy, mimo występującego bezrobocia i inwalidztwa.

Na zakończenie organ wskazał, iż w roku 2016 wypłacił na zasiłki celowe [...] zł, tymczasem plan na 2017 r. wynosi [...] zł w podziale na opłacenie schronisk i noclegowni dla bezdomnych, zdarzeń losowych i zasiłków celowych.

Odwołania od powyższych decyzji W. G. wniósł jednym pismem z 4 maja 2017 r., żądając ich unieważnienia i pozytywnego rozpoznania jego wniosków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 5 września 2017 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania W. G. od wyżej opisanych decyzji Kierownika Działu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] 2017 o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], orzekło o utrzymaniu zaskarżonych decyzji w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, iż w aktach sprawy znajduje się orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] 2016r., znak: [...], z którego wynika iż W. G. został zaliczony do grona osób o lekkim stopniu niepełnosprawności. We wskazaniach tego orzeczenia podano m.in. otwarty rynek pracy. Ponadto w dniu 5 kwietnia 2017r. przeprowadzono z W. G. aktualizację wywiadu środowiskowego. Wynika z jego treści, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, zamieszkującą w mieszkaniu 3 - pokojowym, w którym ponadto znajduje się kuchnia i łazienka. Strona nie posiada stałego dochodu, w okresie wcześniejszym korzystała z wsparcia pomocy społecznej. Zgodnie z oświadczeniem W. G. z dnia 5 kwietnia 2017r., posiada on mieszkanie własnościowe o powierzchni ok. 75 m2, za które nie reguluje żadnych opłat. Zgodnie z treścią adnotacji urzędowej (karta 26 i nast. akt) przedstawiono W. G. ofertę kontraktu na prace społecznie użytecznych. Z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. z dnia 13 marca 2017r. wynika, iż ww. lokal mieszkalny został sprzedany w drodze licytacji publicznej, jednakże dłużnik wykazuje, że zamieszkuje pod wskazanym adresem.

Dalej Kolegium zauważyło, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zaznaczono, iż decyzje w sprawie przyznania przedmiotowego zasiłku mają charakter uznaniowy. Wskazano także, iż jak wynika z przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w zw. z §1 pkt 1 lit. b) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł. Zwrócono następnie uwagę, iż stosownie do przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc ta ma na celu umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z zapisu tego wynika, iż pomoc społeczna ma pełnić funkcję subsydiarną, tj. posiłkową, przy czym od adresata tej pomocy wymaga się współdziałania. Uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź wyłącznie roszczeniowa postawa wnioskodawcy może spowodować odmowę przyznania świadczenia.

Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, iż W. G. prezentuje postawę bierną i roszczeniową. Strona od długiego czasu nie czyni żadnych kroków, by poprawić swoją sytuację materialno-bytową, a instytucję pomocy społecznej traktuje jako stałe i regularne źródło dochodów. Nie współpracuje przy tym z pracownikami socjalnymi, bowiem nie przedstawia (chociażby do wglądu) żądanych dokumentów. Ponadto stwierdzono, iż organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że m.in. remont mieszkania nie stanowi "niezbędnej potrzeby bytowej', o której mowa w przepisie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Nie ulega także wątpliwości, że środki finansowe dostarczane na realizowanie przez organy administracji publicznej zadań z zakresu pomocy społecznej są niewystarczające w porównaniu ze stosunkowo dużą liczbą osób korzystających z tego typu wsparcia. W konsekwencji tego organy pomocy społecznej nie są w stanie realizować wszystkich potrzeb swych beneficjentów. Tym bardziej więc pomocą społeczną należy objąć te osoby, których sytuacja materialno-bytowa jest ciężka, ale które współpracują z pracownikami socjalnymi i nie prezentują jedynie roszczeniowej postawy.

Z przyczyn powyższych Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż zasadna była odmowa przyznania wnioskowanej pomocy w formie zasiłków celowych W. G. z powodu jego postawy. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji wykonał wszystko, co było w zakresie jego możliwości, by w pełni ustalić stan faktyczny sprawy. Z uwagi jednak na brak pełnej współpracy ze strony samego wnioskodawcy, nie było to możliwe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podnosiło, iż z materiału dowodowego sprawy wynika, że W. G. w dalszym ciągu zajmuje ww. mieszkanie, a więc jego najpilniejsze potrzeby egzystencjalne nie są zagrożone. Ponadto organ pierwszej instancji proponował mu pomoc w postaci odpłatnych prac społecznych, jednakże strona nie wyraziła na nie zgody.

Skargę na powyższe rozstrzygniecie W. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarga nie zawierała uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Badając zaskarżoną decyzję według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż wnioski W. G. z 2 i 30 listopada 2016 r. zostały rozpoznane przez organ I instancji 8 decyzjami. W każdej z decyzji organ rozstrzygnął o zasadności udzielenia pomocy finansowej na zaspokojenia innego rodzaju zgłaszanej potrzeby. Natomiast odwołania od powyższych decyzji, zgłoszone w jednym piśmie, organ odwoławczy rozpoznał jedną decyzją. W ocenie Sądu taki sposób rozpoznania sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może zostać uznany za wadliwy. Zauważyć należy, iż wszystkie rozstrzygnięcia wydane przez organ I instancji łączy adresat tych decyzji (rozstrzygają o uprawnieniach tej samej osoby), są one tożsame, co do przedmiotu (zasiłek celowy), podstawy prawnej oraz zbieżne, co do stanu faktycznego stanowiącego podstawę tych decyzji. Zatem, w ocenie Sądu, wszystkie wnioski skarżącego mogły zostać rozpoznane jednym aktem administracyjnym, choć z podanego przez organ numeru sprawy wynika, że każda sprawa zarejestrowana została odrębnie (nr [...]).

W dalszej kolejności zauważyć należy, iż zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm. – dalej w skrócie u.p.s.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł.

Stosownie do treści art. 106 ust. 4 u.p.s. wydanie decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, poprzedzone musi być przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie takiego wywiadu lub na jego aktualizację, przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej stanowi, w świetle art. 107 ust. 4a u.p.s., podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ponadto zaznaczyć należy, że pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc, złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej (art. 107 ust. 5 u.p.s,).

Z kolei, jak wynika z treści art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Ponieważ ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, ustawodawca rygorystycznie podchodzi do kwestii współpracy osoby ubiegającej się o takie świadczenie z organem pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu, czy to poprzez odmowę jego przeprowadzenia, czy odmowę odpowiedzi na poszczególne pytania pracownika socjalnego, względnie niewywiązywanie się z uzasadnionych żądań złożenia stosownych dokumentów, może zostać uznane za brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, co z kolei stanowi wyrażoną w art. 11 ust. 2 u.p.s. przesłankę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zwrócić bowiem należy uwagę, że tylko należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy może pozwolić organowi na wnikliwą ocenę sytuacji materialnej osoby zwracającej się o świadczenia z pomocy społecznej, a w konsekwencji – pozytywne rozpatrzenie jej wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 czerwca 2016 r. o sygn. akt I OSK 1055/16 (dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) zauważył, iż art. 11 ust. 2 u.p.s., dotyczący braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przepisy nie precyzują realizacji obowiązku współpracy, zatem kwestia oceny postawy wnioskodawcy pozostawiona jest w tym zakresie ocenie organów pomocowych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" wnioskodawcy z systemu pomocy społecznej i umożliwienia mu samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia.

Zatem organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Stąd na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania, również w tym aspekcie, postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Osoba występująca o świadczenia z pomocy społecznej nie może zakładać bierności w ustaleniu okoliczności, które mogą świadczyć na jej korzyść. Wręcz przeciwnie, to od klienta pomocy społecznej należy oczekiwać chociażby minimum współpracy z pracownikiem socjalnym.

Ponadto należy podkreślić, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki jej charakter oznacza, że organ administracji ma pewną swobodę decyzyjną co do ustalenia treści wydawanej decyzji, związaną z realizowaniem określonej (w zakresie przedmiotu decydowania) polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do decyzji uznaniowych ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy i czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności; a zatem – czy organ prowadzący postępowanie nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po takim rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia oraz ustalenie zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż rozpatrując wnioski W. G. z 2 i 30 listopada 2016 r. organy należycie rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego dokonały oceny sytuacji życiowej oraz postawy wnioskodawcy, uznając ją za bierną i roszczeniową. Ponadto organy wskazały iż nie wszystkie zgłaszane potrzeby są w przypadku skarżącego rzeczywiście niezbędne (remont całego mieszkania, zakup sprzętu gospodarstwa domowego i opału), a co do części z nich skarżący nie udokumentował, mimo wezwania, ich niezbędności ( zakup leków oraz usług medycznych i diagnostycznych).

Sąd podziela zapatrywania organów, iż wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Stąd też organy mogą odmówić udzielenia pomocy na potrzeby zgłaszane regularnie, zwłaszcza w sytuacji gdy strona nie czyni starań do poprawy swojej sytuacji życiowej. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie w odniesieniu do zgłaszanej potrzeby w postaci pomocy w zakupie odzieży i bielizny oraz urządzeń do prowadzenia gospodarstwa domowego. Pomoc na te cel był przyznana skarżącemu decyzjami organu I instancji z 20 stycznia 2017 r. oraz 23 marca 2013 r.

Nie bez znaczenia dla zasadności odmowy przyznania wnioskowanej sytuacji pozostaje też niewyjaśniona przez skarżącego jego rzeczywista sytuacja majątkowa. W oświadczeniu majątkowym z dnia 5 kwietnia 2017 r. stwierdził on, iż nie posiada samochodu. Tymczasem organ I instancji w uzasadnieniach swoich decyzji powołuje się na pismo Starosty [...] w J. z 10 lutego 2017 r., z którego wynika, iż skarżący jest posiadaczem samochodów osobowych. Co prawda w aktach sprawy brak jest powołanego przez organ I instancji pisma Starosty [...] w J., niemniej Sądowi wiadomym jest z urzędu, iż w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. akt II SA/Po [...], a dotyczącej skargi W. G. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] 2017 r., [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego, znajduje się pismo Starostwa Powiatowego w J. z 3 sierpnia 2017 r. kierowane do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z którego wnika, iż W. G. jest właścicielem/współwłaścicielem/użytkownikiem 11 pojazdów rejestrowanych w tym urzędzie, w tym dwóch przyczep, jednego motocykla, siedmiu samochodów osobowych i jednej ciężarówki. Powyższa informacja, wobec oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 5 kwietnia 2017 r., budzi zastrzeżenia, co do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i woli jej wykazania.

Przedstawione okoliczności skłoniły Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja Kolegium i poprzedzające ją decyzje organu I instancji nie naruszają prawa, stąd skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.