Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2763/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 68, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 89, art. 95 par.2, art. 103 par. 1,3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Protokolant referent Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M.i. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień budowalnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Krajowa Komisja), po rozpoznania odwołania M. I., utrzymała w mocy decyzję Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej M. Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Okręgowa Komisja) z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] odmawiającą M. I. nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 11 września 2009 r. M. I. (dalej także skarżąca) złożyła do Okręgowej Komisji wniosek o przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego oraz o nadanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń. Do wniosku załączono szereg wymaganych dokumentów, m.in. odpis dyplomu, zaświadczenie o odbyciu praktyki zawodowej, kopie uprawnień budowlanych itp.

W dniu 4 grudnia 2010 r. został przeprowadzony przez Komisję Egzaminacyjną powołaną przez Okręgową Komisję egzamin na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, do którego przystąpiła także M. I.. Z egzaminu sporządzono protokół o nr [...].

Z protokołu wynika, że skarżąca podczas przeprowadzonej w dniu 3 grudnia 2010 r. części pisemnej egzaminu udzieliła prawidłowej odpowiedzi na 45 z zadanych jej 60 pytań.

Natomiast przystępując do części ustnej egzaminu skarżąca wylosowała zestaw nr 48, w którym znajdowały się następujące pytania:

pyt. 1 - Proszę omówić i zilustrować szkicami problemy związane z miejscem gromadzenia odpadów stałych;

pyt. 2 - Proszę rozwiązać, z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych (również niewidomych, niedowidzących i głuchoniemych) holl dworca kolejowego z kasami, ilustrując wypowiedź szkicami rysunkowymi;

pyt. 3 - Proszę określić zakres usług projektowych, jak i wymienić niezbędne dokumenty, będące podstawą do wykonania projektu budowlanego rejonowej przychodni zdrowia o powierzchni użytkowej 1500 m², zlokalizowanego na obszarze nie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;

pyt. 4 - (dot. praktyki projektowej zdającego, pytanie zadane przez członków Komisji). Omówić problem i rozwiązania projektowe przy projekcie zespołu budynków w Podbieli;

pyt. 5 - (dot. praktyki na budowie zdającego, pytanie zadane przez członków Komisji). Opisać procedurę rozpoczęcia (od momentu wejścia na budowę) i realizacji budowy do etapu stanu "surowego" na przykładzie budowy domu w Skierdach.

Poza przytoczeniem treści ww. pytań w protokole zapisano, że wobec niepełnej odpowiedzi na pytanie nr 1, 2, 3 skarżącej zadano pytania pomocnicze.

Do pytania nr 1 zadano pytanie pomocnicze o treści: "Czy Pani domyśla się jak są usuwane śmieci np. w Hotelu Mariott – system podciśnieniowy – pneumatyczny – wiedza oczywiście specjal. A co z segregacją śmieci."

Do pytania nr 2 zadano pytanie pomocnicze o treści "A dla niewidomych? Co to jest system dźwiękowy – jak działa? Jaki system – informacji – Jak on działa?".

Do pytania nr 3 zadano pytanie pomocnicze o treści: "Proszę wymienić te niezbędne dokumenty do wyk. projektu, określić zakres usług. Aby podpisać umowę musi mieć Pani zakres usług – jakich? Rozpoczyna Pani działalność projektową i co Pani robi? Mamy decyzję – co dalej, proszę mówić. Co Pani musi mieć, żeby projektować, co dalej. Nie może Pani uzgadniać bo Pani jeszcze nie projektuje. Z prawa budowlanego".

Do pytania nr 4 zadano pytanie dodatkowe o treści "Czy Pani pamięta ten budynek. Pani poprosiła o zeszyt praktyk, a czyta w trakcie egzaminu co zapisała w dzienniku praktyk. Proszę odpowiedzieć na zadane pytanie członka komisji. Wielokrotnie wracamy do pytania zadanego".

Do pytania nr 5 zadano pytanie dodatkowe o treści: "Jaka była Pani rola tam. Kim Pani była na budowie – rola. Pani uparcie mówi o swojej formie właścicielskiej – firmy budowlanej".

W protokole znajduje się również adnotacja dotycząca udzielanych przez skarżącą odpowiedzi. Odnośnie odpowiedzi na pytanie nr 3 zawarto adnotacje, że cyt.: "Odpowiedź - nie muszę mieć mapy, żeby zacząć projekt, to nie jest dokument". "Nie potrafiła wymienić niezbędnych dokumentów niezbędnych do projektowania".

Odnośnie odpowiedzi na pytanie nr 4 zawarto adnotację, że: "Nie odpowiedziała na pytania dotyczące praktyk w Podbieli – może świadczyć, że nie uczestniczyła w tych pracach."

Odnośnie odpowiedzi na pytanie nr 5 zawarto adnotację "Brak odpowiedzi na pytanie".

Komisja Egzaminacyjna (składająca się z 7 członków) ustaliła negatywny wynik całego egzaminu, jednocześnie w protokole z egzaminu odnośnie głosowania zawarto zapis: "Za powyższym wynikiem egzaminu głosowało 7 członków Komisji Egzaminacyjnej przy 6 głosu sprzeciwu, 1 wstrzymującym."

Ponadto do protokołu załączono karty egzaminacyjne wypełnione przez poszczególnych członków komisji egzaminacyjnej.

Okręgowa Komisja decyzją z [...] grudnia 2010 r. odmówiła skarżącej nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń oraz w oparciu o § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 2006 r. nr 83, poz. 578 ze zm.), dalej rozporządzenie z 28 kwietnia 2006 r. ustaliła, że ponowne przystąpienie do części ustnej egzaminu na uprawnienia budowlane będzie możliwe po upływie 6 miesięcy od daty poprzedniego egzaminu, tj. nie wcześniej niż w najbliższej sesji egzaminacyjnej.

Decyzja została wydana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 11 i 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. nr 5, poz. 42 ze zm.), dalej u.s.z., a także w oparciu o § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 28 kwietnia 2006 r. oraz na podstawie art. 104 i 107 k.p.a.

W ocenie Okręgowej Komisji odpowiedzi na pytania 1, 2, 3, 4, 5 zostały uznane przez członków Komisji Egzaminacyjnej za niepełne. Pomimo zadania pytań pomocniczych egzaminowana nie udzieliła wyczerpujących odpowiedzi. Stosownie do art. 12 ust. 3 Prawa budowlanego warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej. Z analizy przebiegu części egzaminu wynika, że skarżąca nie wykazuje się taką wiedzą i umiejętnościami, co uniemożliwia nadanie jej uprawnień budowlanych.

Od powyższej decyzji skarżąca pismem z dnia 16 lutego 2011 r. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i naruszenie przepisów postępowania.

Według skarżącej na pytanie nr 1 udzieliła pełnej i jednoznacznej odpowiedzi, zgodnej z przepisami warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dowodem na to mają być jej szkice będące załącznikiem do egzaminu ustnego. Nadto poinformowano ją, że odpowiedź na to pytanie jest prawidłowa i wyczerpująca, a mimo to Przewodniczący Komisji zadał pytanie dodatkowe: czy wie jak wygląda śmietnik w hotelu Mariott w Warszawie. Skarżąca wyjaśniła, że ponieważ nie była w śmietniku ww. hotelu nie mogła udzielić satysfakcjonującej odpowiedzi na to pytanie. W tej sytuacji brak tej odpowiedzi nie powinien być powodem do uznania całej odpowiedzi za niepełną, ponieważ pytanie dodatkowe wykraczało poza zakres Regulaminu (chodzi o Regulamin postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego) i w ogóle nie powinno być zadane.

Odnośnie pytanie nr 2 skarżąca wskazała, że udzieliła pełnej odpowiedzi na część pytania dotyczącą niepełnosprawnych na wózkach (podjazdy, brak progów, obniżone kasy, wc dla niepełnosprawnych itd. Zgodnie z warunkami technicznymi) oraz wobec braku precyzyjnych przepisów dotyczących niewidzących, niewidomych i głuchoniemych udzieliła ogólnej odpowiedzi co do oznaczeń graficznych, dźwiękowych i zróżnicowania nawierzchni posadzek, obecności asystenta i punktu informacyjnego i przywoławczego. Jako dowód przywołała szkice będące załącznikiem do egzaminu ustnego. Po udzieleniu odpowiedzi na to pytanie otrzymała pytanie dotyczące oznaczenia dla głuchoniemych i niewidomych na peronach. Odpowiedziała, że pytanie które wylosowała dotyczy hal dworcowych a nie peronów. Kolejnym pytaniem było jakie są oznaczenia na dworcach w Europie Zachodniej. Odpowiedziała, że nie jeździ po Europie pociągiem, tylko samochodem i w związku z tym nie była na dworcu. Owa odpowiedź spotkała się – w ocenie skarżącej - z "dowcipną" ripostą jednego z członków Komisji, czy dobrze usłyszał, że jeździła samochodem po dworcach. Skarżąca podniosła, że brak szczegółowych przepisów regulujących i dotyczących głuchoniemych, niewidomych i niedowidzących potwierdzają prawnicy z Polskiego Związku Niewidomych i Polskiego Związku Głuchych. Wobec tego na zasadnicze pytania udzieliła odpowiedzi pełnej, a pytania dodatkowe wykraczały poza zakres Regulaminu i nie powinny były być zadane.

Odnośnie pytanie nr 3 skarżąca udzieliła odpowiedzi, że należy ustalić honorarium za prace projektowe, opracować program, podpisać umowę z klientem, otrzymać od klienta lub wystąpić o warunki zabudowy, prowadzić konsultacje z sanepidem, p-poż, bhp itd. W trakcie odpowiedzi usłyszała, że najważniejszą rzeczą potrzebną do rozpoczęcia projektu jest mapa do celów projektowych. Na jej uwagę, że do wystąpienia o warunki zabudowy wymagana jest aktualna mapa zasadnicza (zgodnie z art. 52. ust. pkt 1 ustawy o planowaniu przestrzennym) Komisja zareagowała pogardliwymi komentarzami. Skarżąca wskazała, że odpowiedziała na pytanie co należy przygotować do wniosku o wydanie warunków zabudowy (szkice budynku z podaniem głównych orientacyjnych parametrów, powierzchni, powierzchni zabudowy, wysokości, itd.). W odpowiedzi zaś usłyszała, że szkic to za mało, bo powinno się złożyć zaawansowany projekt, a umowę z klientem podpisuje się dopiero po uzyskaniu warunków zabudowy (zdaniem skarżącej, to kiedy podpisuje umowę z klientem i jak wygląda forma opracowania wniosku o wydanie warunków zabudowy nie powinno podlegać merytorycznej ocenie przez Komisję, a zatem nie powinno wpływać na ocenę egzaminu). Skarżąca uważa, że odpowiedź, której udzieliła, była pełna, a ocena członków Komisji była nieobiektywna i nie poparta żadnymi aktami prawnymi.

W zakresie pytania nr 4 skarżąca wskazała, że w decyzji Okręgowej Komisji zmieniono zapis tego pytania i podano je jako: Omówić problem i rozwiązania projektowe w Podbieli, natomiast faktycznie postawiono pytanie "O czym rozmawiałam z konstruktorem w sprawie posadowienia budynku na skarpie i terenie nasypowym i jako to wpłynęło na projekt architektoniczny w Podbieli?". Skarżąca stwierdziła, że odpowiedziała na nie prawidłowo, ponieważ projektując układ funkcjonalny budynku przewiduje się miejsca na układ konstrukcyjny i w związku z tym zastosowane przez konstruktora rozwiązania konstrukcyjne nie wpłynęły na architekturę. Z konstruktorem rozmawiała o badaniach gruntu i czy przewidziane przez nią miejsca na elementy konstrukcyjne pokrywają się z zastosowanymi przez niego rozwiązaniami. Jeden z członków Komisji oczekiwał od niej narysowania szczegółowych rysunków konstrukcyjnych, które zaprojektował konstruktor. Zdaniem skarżącej takie pytanie nie jest pytaniem dotyczącym architektury lecz konstrukcji. Po kilku latach skarżąca nie pamięta i nie ma obowiązku pamiętać, jaka była marka betonu oraz ile i jakich prętów zbrojeniowych było w ławach fundamentowych - nie jest to egzamin na uprawnienia konstrukcyjne. W jej ocenie przy tak sformułowanym pytaniu, każda odpowiedź mogła być uznana za niepełną. Na potwierdzenie swoich słów zadeklarowała wgląd do pełnego projektu architektoniczno-budowlanego oraz do projektu wykonawczego z obliczeniami konstrukcyjnymi i rysunkami detali konstrukcyjnych.

Nadto przed zadaniem pytania nr 5 jeden z członków Komisji wygłosił lekceważącym tonem dygresję, że odbyła praktykę budowlaną tylko na budowie domów jednorodzinnych, zatem może zapytać tylko o procedurę rozpoczęcia (od momentu wejścia na budowę) i realizacji budowy do etapu stanu surowego na przykładzie budowy domu w Skierdach (w decyzji do pytania tego dopisano dodatkową część, tj. "Jakie problemy występowały i jak je rozwiązano"). Według skarżącej nie miała problemu z odpowiedzią na ten temat, jednak odpowiedź przerwano pytaniem dodatkowym, w jakim charakterze była na tej budowie. Skarżąca odpowiedziała, że była to budowa prowadzona w ramach jej działalności gospodarczej (od kilkunastu lat jest współwłaścicielem firmy architektoniczno- budowlanej). To w jej ocenie spotkało się z agresywną reakcją i ostrymi komentarzami, kwestionującymi dopuszczenie jej do egzaminu i rzucaniem jej dzienniczkiem praktyk. Zdaniem skarżącej odpowiedź, której udzieliła na zasadnicze pytanie była w jej ocenie pełna, a pytanie dodatkowe zadane przez członka Komisji wykraczało poza zakres Regulaminu i nie powinno było być zadane.

Reasumując skarżąca uznała, że skoro odpowiedziała wyczerpująco na wszystkie pytania zasadnicze (pytania dodatkowe zadane zostały niezgodne z Regulaminem) to powinna zaliczyć egzamin i uzyskać uprawnienia.

W wyniku rozpoznania odwołania Krajowa Komisja decyzją z [...] marca 2011 r. utrzymała w mocy decyzję Okręgowej Komisji. Według organu odwoławczego egzamin w części ustnej został przeprowadzony w sposób prawidłowy, a skarżąca nie udzieliła prawidłowych odpowiedzi na część zadanych jej pytań, w tym pytań z wylosowanego zestawu nr 48, jak również pytań dodatkowych. Z protokołu egzaminacyjnego wynika, że skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na pytania dotyczące praktyki zawodowej, jak również nie potrafiła wymienić niezbędnych dokumentów do uzyskania pozwolenia na budowę.

Nie wykazała się więc wiedzą i umiejętnościami pozwalającymi na pozytywne złożenie egzaminu, a w konsekwencji uzyskanie uprawnień budowlanych. W ocenie organu ilość zadawanych skarżącej pytań pomocniczych świadczy, że odpowiedzi na wylosowane pytania nie były wystarczające, natomiast brak odpowiedzi na temat przebiegu praktyki zawodowej oraz zakresu dokumentów niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę wskazuje, iż skarżąca w trakcie egzaminu nie posiadała wiedzy i umiejętności niezbędnych do jego zaliczenia.

Zarzuty skarżącej sprowadzają się wyłącznie do prywatnej oceny własnych odpowiedzi na zadane pytania egzaminacyjne. Ocena prawidłowości odpowiedzi zdającego należy natomiast wyłącznie do komisji egzaminacyjnej, której członkowie, posiadają kwalifikacje do oceny prawidłowości odpowiedzi ustnych składanych przez zdającego.

Nadto wylosowany zestaw pytań, jak również pytania dodatkowe oraz dotyczące przebiegu praktyki zawodowej swoją formą i zakresem odpowiadały pytaniom zadawanym wszystkim zdającym w trakcie sesji egzaminacyjnej.

Na powyższą decyzję Krajowej Komisji skarżąca pismem z dnia 30 marca 2011r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA) skargę, którą Sąd ten wyrokiem z 7 lutego 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2358/11 uwzględnił uchylając zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego wyroku - powołując się na treść art. 12 § 3 i § 4 art. 12 Prawa budowlanego oraz § 8 i § 11 rozporządzenia z 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, a także na Regulamin postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego, w tym § 10 ust. 2 pkt 8 Regulaminu - Sąd wskazał, że protokół z egzaminu ustnego skarżącej nie zawiera uzasadnienia negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi udzielonych przez nią, mimo przeznaczonej do tego rubryki. Poza przytoczeniem treści pytań z zestawu nr 48 wylosowanego przez skarżącą, w protokole zapisano, że wobec niepełnej odpowiedzi na pytanie nr 1, 2, 3 zadano pytania pomocnicze oraz znajduje się lakoniczna adnotacja dotycząca zadawanych pytań i udzielanych odpowiedzi.

Nadto w protokole tym zaznaczono punkt, z którego wynika, iż Komisja Egzaminacyjna ustaliła negatywny wynik egzaminu, a następnie pojawia się zapis "za powyższym wynikiem głosowało 7 członków Komisji Egzaminacyjnej przy 6 głosu sprzeciwu, 1 wstrzymującym". W ocenie Sądu oznacza to, iż negatywnemu wynikowi egzaminu sprzeciwiło się 6 Członków Komisji Egzaminacyjnej, a więc jej większość, co z kolei budzi uzasadnione wątpliwości za jakim wynikiem tak naprawdę głosowała Komisja Egzaminacyjna. Zdaniem Sądu okoliczności te nie zostały w sposób wyczerpujący wyjaśnione w zaskarżonej decyzji, pomimo ostatecznego zdecydowania w niej o pozbawieniu skarżącej prawa do wykonywania zawodu. Zgodnie z postanowieniem Regulaminu zawartym w § 10 ust. 2 pkt 10 protokół z egzaminu stanowi podstawę do wydania przez Okręgową Komisję decyzji o nadaniu lub odmowie nadania uprawnień budowlanych. Protokół winien więc udzielać jednoznacznej odpowiedzi, dlaczego zdający uzyskał ocenę negatywną, a w uzasadnieniu decyzji odmawiającej nadania wnioskowanych uprawnień budowlanych organ winien odnieść się do negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi udzielonych przez skarżącą, mając na uwadze zadane pytania i udzielone odpowiedzi; przy czym każda odpowiedź winna zostać przez organ omówiona poprzez wskazanie, dlaczego zasługiwała na ocenę negatywną. Tymczasem organ arbitralnie stwierdził, iż odpowiedzi na zadane pytania były niepełne, a pomimo zadania pytań pomocniczych egzaminowana nie udzieliła wyczerpujących odpowiedzi. Braków w tym zakresie nie wyjaśnił organ w zaskarżonej decyzji, powtarzając jedynie za organem I instancji stwierdzenie o nie udzieleniu przez skarżącą prawidłowych odpowiedzi na część zadanych pytań.

Sąd odwołał się w tej sytuacji do art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a. i polecił Krajowej Komisji, aby w toku ponownego rozpatrzenia sprawy zbadała wszystkie podnoszone przez skarżącą zarzuty i w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący uzasadniła swoje stanowisko, odnosząc się do poszczególnych pytań i przebiegu egzaminu.

Krajowa Komisja ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z [...] maja 2012 r. zwróciła się do Okręgowej Komisji o uzupełnienie materiałów poprzez wskazanie uzasadnienia negatywnej oceny udzielonych przez skarżącą odpowiedzi na pytania, o wyjaśnienie w zakresie zadawanych przez Komisję Egzaminacyjną pytań dodatkowych, jak również o jednoznaczne wskazanie wyniku głosowania dotyczącego wyniku egzaminu.

W odpowiedzi Okręgowa Komisja nadesłała pismo zatytułowane "Uzupełnienie do protokółu z egzaminu na uprawnienia budowlane z dnia 04.12.2010 r., przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną powołaną przez Okręgową Komisję Kwalifikacyjną M. Okręgowej Izby Architektów (dot. skarżącej, znak sprawy: [...])", dalej jako Uzupełnienie protokołu.

W treści tego pisma Okręgowa Komisja zawarła obszerne wywody odnoszące się do przebiegu egzaminu ustnego, któremu skarżąca została poddana, oraz do treści pytań zadawanych skarżącej i odpowiedzi na te pytania.

Okręgowa Komisja wyjaśniła ponadto, że w głosowaniu za zaliczeniem egzaminu ustnego skarżącej głosowanie wyglądało w następujący sposób: za przyznaniem uprawnień - 0 głosów; za nie przyznaniem uprawnień - 6 głosów; głosy wstrzymujące - 1. Łącznie głosowało 7 osób.

W wyniku rozpoznania odwołania Krajowa Komisja decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymała w mocy decyzję Okręgowej Komisji z dnia [...] grudnia 2010 r. Przywołując treść ww. Uzupełnienia protokołu, wskazała w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że co prawda skarżąca wykazała się znajomością procesu budowlanego i wiedzą z zakresu prawa budowlanego, lecz była to znajomość i wiedza niepełna - niewystarczająca dla nadania skarżącej uprawnień budowlanych do projektowania w specjalności architektonicznej bez ograniczeń. Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją.

Na powyższą decyzję Krajowej Komisji, skarżąca pismem z dnia 4 października 2012 r. złożyła do WSA skargę, którą Sąd ten oddalił wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2299/12 Sąd podkreślił w uzasadnieniu tego wyroku, że organy administracji rozpoznające ponownie sprawę były związane wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2011 r., w myśl których Krajowa Komisja, jako organ drugiej instancji, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy zobowiązana była do zbadania i wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących przebiegu i wyniku egzaminu ustnego, odnosząc się do poszczególnych pytań i udzielanych na nie odpowiedzi.

Sąd, opisując przebieg takiego egzaminu wynikający z obowiązującego prawa wskazał, że w jego ocenie analiza zaskarżonej decyzji nie wskazuje uchybień, mogących stanowić podstawę do wyeliminowania kwestionowanych decyzji z obrotu prawnego.

Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej, o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy – tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, jak również zarzutu oparcia decyzji na dokumencie nazwanym "uzupełnieniem protokołu", który to dokument "nie posiada żadnej mocy prawnej".

W ocenie Sądu nadesłane przez Okręgową Komisję wyjaśnienia nazwane "Uzupełnienie do protokółu z egzaminu na uprawnienia budowlane z dnia 04.12.2010 r.," stały się podstawą do wydania przez Krajową Komisję zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2012 r., w której dokonano dodatkowych ustaleń faktycznych dotyczących przebiegu egzaminu w dniu 4 grudnia 2010 r. Z ustaleń tych wynika, że skarżąca nie udzieliła pełnych odpowiedzi na większość wylosowanych pytań, jak również nie odpowiedziała na zadawane jej przez członków komisji egzaminacyjnej pytania dodatkowe. Również sprawa zakwestionowanego przez Sąd we wcześniejszym postępowaniu głosowania członków Okręgowej Komisji została, wyjaśniona w sposób czytelny i jednoznaczny bowiem wskazano, iż za przyznaniem uprawnień oddano - 0 głosów, za nie przyznaniem uprawnień - 6 głosów, głosy wstrzymujące -1, zaś łącznie głosowało 7 osób.

Rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie wyniku egzaminu ustnego na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym.

Egzaminatorzy i komisje podejmujące decyzje, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy, ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. W związku z tym Sąd może jedynie w takich sprawach badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a także czy nie dopuścił się uchybień natury formalnej.

W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że przebieg egzaminu ustnego, jak i oceny poszczególnych odpowiedzi udzielonych przez skarżącą na zadane pytania, mimo surowości, nie naruszają zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

Skarżąca M. I. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła w szczególności oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja Krajowej Komisji narusza art. 75 i art. 80 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o ww. pismo Okręgowej Komisji "Uzupełnienie do protokołu z egzaminu na uprawnienia budowlane z dnia 04.12.2010 r.", które nie może stanowić dowodu ani podstawy do wydania decyzji przez Krajową Komisję, zwłaszcza że zostało sporządzone półtora roku od przeprowadzenia egzaminu.

Nadto przepisy Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...) nie przewidują sporządzania pism będących "uzupełnieniem protokołu". Oparcie wyroku na tej podstawie podważa istnienie procedury odwoławczej od wyniku egzaminu ustnego.

Uwzględniając skargę kasacyjną NSA wyrokiem z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 931/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (WSA).

W ocenie NSA Sąd I instancji w sposób niewłaściwy zrozumiał zalecenia zawarte wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2011 r. W świetle uzasadnienia tego wyroku organ odwoławczy w toku ponownego rozpatrzenia sprawy zobowiązany był zbadać wszystkie podnoszone przez skarżącą zarzuty i odnieść się do nich w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia oraz w sposób wyczerpujący uzasadnić stanowisko dotyczące wyniku egzaminu ustnego, odnosząc się do poszczególnych pytań i przebiegu egzaminu. Tymczasem organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy oparł się na wyłącznie na tzw. "uzupełnieniu protokołu" z dnia 4 grudnia 2010 r., co zaakceptował Sąd I instancji jednocześnie uchylając się od oceny wykonania poprzednich zaleceń zawartych w powyższym wyroku. Według NSA za błędne należy uznać dokonywanie dodatkowych ustaleń faktycznych w formie uzupełnienia protokołu, tym bardziej że sporządzono je po upływie półtora roku od przeprowadzenia egzaminu.

Stosownie do treści art. 68 § 1 k.p.a. protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Zatem protokół to sposób dokumentowania czynności organu w sformalizowany sposób. Protokół może być sporządzony w czasie dokonywania określonej czynności urzędowej, ponieważ treść protokołu potwierdza jej dokonanie. Protokołu nie można sporządzić w terminie późniejszym, po dokonaniu czynności. Zgodnie z § 8 ust. 2 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...) stanowiącego załącznik do uchwały O-37-III -2010 z dnia 27 października 2010 r. w sprawie zmiany regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego, z czynności egzaminacyjnych sporządza się protokół według wzoru stanowiącego załącznik nr 10. Stosownie zaś do § 10 ust. 2 pkt 8 i 10 ww. Regulaminu protokół z egzaminu stanowi podstawę do wydania przez okręgową komisję kwalifikacyjną decyzji o nadaniu lub odmowie nadania uprawnień budowlanych, a podsumowanie egzaminu następuje bez udziału osoby egzaminowanej i zostaje odnotowane w protokole, który podpisują wszyscy członkowie zespołu egzaminującego. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole.

Zatem istota protokołu z przebiegu egzaminu w sprawie nadawania uprawnień budowlanych wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie jego sporządzania stan faktyczny. W konsekwencji powinien on czynić zadość wymogom określonym w art. 68 k.p.a. Jako zaś dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie, stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Będąc w zasadzie jedynym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach dotyczących przebiegu ww. egzaminu, w zakresie odnoszącym się do jego treści nie może zawierać żadnych wątpliwości co do rzeczywistych faktycznych okoliczności sprawy.

Jak wynika z treści protokołu z dnia 4 grudnia 2010 r. w skład Komisji Egzaminacyjnej wchodziły następujące osoby: przewodniczący J. P., zastępca przewodniczącego A. S., sekretarz E. D. oraz członkowie: S. S., R. K., A. W., A. N., J. U.. Protokół został odczytany, przyjęty i podpisany przez siedmiu członków komisji poza A. N.. Natomiast uszło uwadze Sądu I instancji, że pismo z dnia 30 maja 2012 r., które ma być "uzupełnieniem protokołu" z dnia 4 grudnia 2010 r. podpisali wszyscy członkowie komisji. Zatem nie jest jasne, czy A. N. uczestniczył w przeprowadzonym egzaminie, którego wynik neguje skarżąca. Jest to o tyle istotne, że A. N. podpisując się jako członek komisji pod pismem zatytułowanym "Uzupełnienie do protokółu z egzaminu na uprawnienia budowlane z dnia 04.12.2010 r." poświadczył przebieg egzaminu, który się odbył w dniu 4 grudnia 2010 r., mimo że brak jest jego podpisu w protokole z przebiegu tegoż egzaminu.

Nadto na zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji z dnia [...] września 2012 r. brak jest podpisów wszystkich osób biorących udział w podjęciu tej decyzji; brakuje podpisu Z. K. Stosownie zaś do art. 11 ust. 2 u.s.z. rozstrzygnięcia organów w sprawach indywidualnych podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego organu.

Na tle regulacji prawnych dotyczących przeprowadzania egzaminu ustnego na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń NSA za oczywiście wadliwy uznał pogląd Sądu I instancji, według którego rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie wyniku ustnego egzaminu są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Uznanie administracyjne występuje bowiem w przypadkach, gdy przepis prawa stanowi, że organ administracji "może wydać" rozstrzygnięcie przy braku nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Sposób oceniania wiedzy osoby egzaminowanej nie daje podstaw do przyjęcia uznania administracyjnego. W sprawie ustalenia wyniku egzaminu na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń organ nie działa w sposób charakterystyczny dla decyzji uznaniowej, co oznacza, że wynik egzaminu w zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu powinien być pozytywny lub negatywny.

Reasumując NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem Sądu I instancji będzie ocena legalności zaskarżonej decyzji pod kątem wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA z dnia 7 lutego 2012 r. oraz uwag podniesionych w uzasadnieniu wyroku NSA.

Ponownie rozpoznając sprawę, WSA wyrokiem z dnia 22 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3689/14 uchylił decyzję Krajowej Komisji z dnia [...] września 2012 r. Będąc związany ww. wyrokiem NSA uznał skargę za zasadną, gdyż rację ma skarżąca podnosząc w skardze zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z zaleceniem zawartym w wyroku WSA z dnia 7 lutego 2011 r. organ odwoławczy w toku ponownego rozpatrzenia sprawy zobowiązany był zbadać wszystkie podnoszone przez skarżącą zarzuty i odnieść się do nich precyzyjnie w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia oraz w sposób wyczerpujący uzasadnić stanowisko dotyczące wyniku egzaminu ustnego, odnosząc się do poszczególnych pytań i przebiegu egzaminu. Tymczasem organ oparł się wyłącznie na tzw. "uzupełnieniu protokołu" z dnia 4 grudnia 2010 r. (pismo z dnia 30 maja 2012 r.), nie analizując i nie odnosząc się w sposób szczegółowy do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. Nadto błędne jest dokonywanie dodatkowych ustaleń faktycznych w formie uzupełnienia protokołu szczególnie, że dokument ten powstał półtora roku po przeprowadzeniu egzaminu. Zgodnie z art. 68 § 1 k.p.a. oraz przepisami § 8 ust. 2 i § 10 ust. 2 pkt 10 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...) z czynności egzaminacyjnych sporządza się protokół według wzoru stanowiącego załącznik nr 10. Protokół może być sporządzony jedynie w czasie dokonywania określonej czynności urzędowej, ponieważ treść protokołu potwierdza jej dokonanie. Zatem protokołu nie można sporządzić w terminie późniejszym, po dokonaniu czynności ani też go uzupełnić, co próbował dokonać organ wskazanym wyżej pismem.

Poza tym z treści protokołu z dnia 4 grudnia 2010 r. wynika, że w skład komisji egzaminacyjnej wchodziły następujące osoby: przewodniczący J. P., zastępca przewodniczącego A. S., sekretarz E. D. oraz członkowie: S. S., R. K., A. W., A. N., J. U. Protokół został odczytany, przyjęty i podpisany przez siedmiu członków komisji poza A. N. Natomiast pismo z dnia 30 maja 2012 r., które organ uznał za "uzupełnienie protokołu" z dnia 4 grudnia 2010 r. podpisali wszyscy członkowie komisji. Powstaje zatem wątpliwość co do osoby A. N. w zakresie jego uczestnictwa w przeprowadzonym egzaminie, którego wynik neguje skarżąca. A. N. podpisując się jako członek komisji pod pismem zatytułowanym "Uzupełnienie do protokółu z egzaminu na uprawnienia budowlane z dnia 04.12.2010 r." poświadczył przebieg egzaminu, który się odbył w dniu 4 grudnia 2010 r., mimo że brak jest jego podpisu w protokole z przebiegu tegoż egzaminu. Kwestia ta zatem winna podlegać wyjaśnieniu poprzez zbadanie, czy A. N. uczestniczył w dniu 4 grudnia 2010 r. w egzaminie i nie złożył podpisu pod protokołem, czy też nie uczestniczył w tym egzaminie. Wówczas jednak winno być wyjaśnione dlaczego poświadczył coś w czym nie uczestniczył.

Skarżona decyzja Krajowej Komisji z dnia [...] września 2012 r. nie zawiera podpisów wszystkich członków składu orzekającego Krajowej Komisji; brak jest podpisu Z, K., który był nieobecny. Stosownie zaś do art. 11 ust. 2 u.s.z. rozstrzygnięcia organów w sprawach indywidualnych podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego organu.

Sąd wskazał również, że ponownie rozpoznając sprawę organ winien także wyjaśnić i ustosunkować się do podniesionych przez Skarżącą zastrzeżeń w piśmie z dnia 21 stycznia 2013 r. (pismo kierowane do Sądu) dot. pojawienia się w aktach sprawy nowych dokumentów, których jak twierdzi skarżąca w aktach tych wcześniej nie było (niepodpisane pismo z dnia 26 stycznia 2011 r. arch. S. S., urwana kartka będąca "oczekiwaniami" Komisji dotyczącej odpowiedzi na pytanie nr 5, karty egzaminacyjne członków komisji, wyniki egzaminu ustnego). Organ będzie też zobligowany do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań WSA zawartych w ww. wyroku z dnia 7 lutego 2012 r., które wiążą ten organ, jak również do uwzględnienia ocen i wskazań zawartych w niniejszym wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę Krajowa Komisja w dniach 8, 15 i 24 czerwca 2015 r. przeprowadziła rozprawę administracyjną, z której sporządzono protokoły o nr [...]. Na rozprawie w charakterze świadków przesłuchano członków Komisji Egzaminacyjnej, tj. R. K. i J. P. (w dniu 8 czerwca 2016 r.), S. S., E. D. i A. S. (w dniu 16 czerwca 2016 r.), oraz A. W., A. N. i J. U. (w dniu 24 czerwca 2015 r.). We wszystkich posiedzeniach uczestniczyła skarżąca oraz reprezentujący ją pełnomocnik.

W dniu 29 czerwca 2015 r. skarżąca złożyła do Krajowej Komisji pismo zatytułowane "Stanowisko do Rozprawy administracyjnej w sprawie odwołania od wyników egzaminu ustnego na uprawnienia budowlane z dnia 4 grudnia 2010 r.". W piśmie z tym zgłosiła zastrzeżenia do sposobu prowadzenia rozprawy administracyjnej, który w jej ocenie był sprzeczny z przepisami postępowania administracyjnego. Sekretarz Krajowej Komisji wielokrotnie uchylała pytania jej pełnomocnika zgłaszane do świadków, pomimo że były one istotne w sprawie. Oceny egzaminu na tzw. "kartach egzaminacyjnych" różniły się znacząco od oceny egzaminu zawartej w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. Zamiast pięciu odpowiedzi niepełnych egzamin oceniono następująco: 1 odpowiedź dobra, 2 niepełna, 3, 4, 5 nieprawidłowe. Przesłuchani świadkowie nie potrafili wyjaśnić skąd taka rozbieżność. W trakcie odczytywania protokołu z egzaminu okazało się, że został on przerobiony po powrocie dokumentów z Sądu do Izby Architektów po wyroku WSA z 2012 r., na 3 stronie zostało dopisane zdanie "ad. 5 brak odpowiedzi na pytanie".

Zdaniem skarżącej świadek R. K., który przygotował pytania 4 i 5 oraz zadawał większość pytań dodatkowych zeznał, że skarżąca praktyki budowlane odbyła w firmie budowlanej ojca, sugerował układ rodzinny oraz że nie odbyła żadnych praktyk, co miało wpływ na ocenę egzaminu przez członków komisji.

Ponadto skarżąca podniosła, że świadek A. S. zeznał, że skarżąca nie musi znać procedur obowiązujących na budowie, ponieważ zatrudnia, pracowników, którzy się na tym znają.

Według skarżącej przesłuchanie świadków potwierdziło jej wszystkie wcześniejsze zarzuty, tj.:

- egzamin miał charakter czysto uznaniowy i wrażeniowy, a nie ocenny,

- zadawane były pytania dodatkowe, które nie miały nic wspólnego z tematem egzaminu, po to by stworzyć wrażenie niepełnej lub nieprawidłowej odpowiedzi,

- protokół był kilkukrotnie uzupełniany już po egzaminie i jej odwołaniu do WSA przez J. P. oraz E. D. (co może zostać zakwalifikowane jako występek z art. 271 k.k.),

- w protokole brak jest szczegółowego uzasadnienia rzekomo negatywnych odpowiedzi na poszczególne pytania mimo przeznaczonej do tego rubryki,

- członkowie Okręgowej Komisji nie znają regulaminu egzaminu i Kodeksu postepowania administracyjnego.

Krajowa Komisja decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymała w mocy ww. decyzję Okręgowej Komisji z dnia [...] grudnia 2010 r.

Organ odwoławczy, mając na uwadze wytyczne WSA zawarte w wyroku z dnia 22 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3689/14, obszernie doniósł się zarzutów skarżącej.

W odniesieniu do pytania nr 1 "Proszę omówić i zilustrować szkicami problemy związane z miejscem gromadzenia odpadów stałych", skarżąca w odwołaniu z dnia 16 lutego 2011 r. podniosła, iż udzieliła pełnej i jednoznacznej odpowiedzi, czego dowodem są szkice stanowiące załącznik do protokołu egzaminu ustnego. Ponadto skarżąca wskazała [k. 16 str. 1], że została poinformowana, iż odpowiedź na pytanie nr 1 jest prawidłowa i wyczerpująca, lecz pomimo tego przewodniczący komisji zadał pytanie dodatkowe: "Czy Pani domyśla się jak są usuwane śmieci np. w hotelu Mariot - system podciśnieniowy - pneumatyczny - wiedza oczywiście specjał. A co z segregacją śmieci" [str. 3 protokołu z dnia 4 grudnia 2010 r.].

W związku z kwestionowaniem przez skarżącą zasadności zadania przez Komisję Egzaminacyjną pytania dodatkowego do pytania nr 1, w sytuacji uznania odpowiedzi na pytanie nr 1 za pełną i wyczerpującą, Krajowa Komisja podniosła, że odpowiedź na pytanie nr 1 została zaliczona przez wszystkich członków Komisji Egzaminacyjnej, natomiast ww. pytanie uzupełniające zostało zadane jedynie w celach edukacyjnych oraz nie podlegało ocenie, o czym skarżąca została poinformowana, co potwierdza również materiał dowodowy zgromadzony w sprawie tj. zeznania świadków [k. 85 - str. 3, 5; k. 87 - str. 2, 4, 6; k. 90 - str. 2, 5, 7]. Za bezzasadny Krajowa Komisja uznała zarzut skarżącej, iż zadanie pytań dodatkowych (m. in. do pytania nr 1), miało spowodować wrażenie, że egzaminowana nie udziela pełnych odpowiedzi. Sama skarżąca bowiem przyznaje fakt poinformowania jej podczas egzaminu o udzieleniu prawidłowej i wyczerpującej odpowiedzi na pytanie nr 1. Biorąc pod uwagę jedno z kryteriów swobodnej oceny dowodów, tj. doświadczenie życiowe, informacja o udzieleniu odpowiedzi prawidłowej, nie mogła spowodować po stronie skarżącej przekonania przeciwnego, tj. że odpowiedź nie została uznana. Wrażenia takiego nie mogło ponadto wywołać samo pytanie dodatkowe, z uwagi na poinformowanie skarżącej, iż odpowiedź na przedmiotowe pytanie nie podlega ocenie [k. 90 - str. 2, 7]. Zważywszy na nieograniczony zakres uprawnień do projektowania w specjalności architektonicznej, o jaki stara się skarżąca, Komisja Egzaminacyjna miała prawo do zadania uzupełniającego pytania, ponieważ temat nie dotyczył wyłącznie budownictwa jednorodzinnego. Zadane pytanie w ocenie organu stanowiło uzupełnienie pytania podstawowego i mieściło się w zakresie jego treści. Dodatkowo pytanie uzupełniające nie miało wpływu na ocenę odpowiedzi na pytanie pierwsze, w konsekwencji nie miało wpływu na wynik postępowania w niniejszej sprawie.

W zakresie pytania nr 2 "Proszę rozwiązać z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych, również niewidomych, niedowidzących i głuchoniemych hali dworca kolejowego z kasami, ilustrując wypowiedź szkicami rysunkowymi." Skarżąca wskazała, że udzieliła pełnej odpowiedzi na część pytania dotyczącego niepełnosprawnych na wózkach (podjazdy, brak progów, obniżone kasy, wc dla niepełnosprawnych itd.), powołując się na obowiązujące przepisy. Skarżąca wskazała również, iż jej wypowiedź co do oznaczeń graficznych, dźwiękowych, zróżnicowania nawierzchni posadzek, obecności asystenta i punktu informacyjnego i przywoławczego była ogólna z uwagi na brak precyzyjnych przepisów dotyczących niewidomych, niedowidzących i głuchoniemych, czego dowodem są szkice stanowiące załącznik do protokołu egzaminu ustnego z dnia 4 grudnia 2010 r. W związku z uznaniem przez komisję egzaminacyjną odpowiedzi na niniejsze pytanie za niepełną (pkt 3 ww. protokołu), zadano pytanie pomocnicze tj. "A dla niewidomych? Co to jest system dźwiękowy - jak działa? Jaki system informacji - jak on działa?".

Krajowa Komisja ustaliła, iż odpowiedź skarżącej na niniejsze pytanie, została oceniona jako niepełna [k. 85 - str. 3; k. 87. - str. 2, 4, 5, 6; k. 85 - str. 3; k. 90 - str. 2, 5]. Egzaminowana pominęła problemy osób niedowidzących oraz punktu przywoławczego i informacyjnego [k. 90 - str. 2, 6]. Wykonany przez skarżącą rysunek jest niepełny i odnosi się tylko do przypadku rozwiązania przestrzeni budynku recepcyjnego dworca. Rysunek egzaminowanej nie podawał rozwiązania wystarczającego dla pełnego zobrazowania treści pytania i nie wyczerpywał też wszystkich potrzeb niepełnosprawnych. W ocenie organu Komisja Egzaminacyjna miała na celu sprawdzenie, czy wiedza i umiejętności egzaminowanej w zakresie zadanego pytania są kompletne, wykazujące rozeznanie co do różnorodności możliwych rozwiązań projektowych, uwzględniających potrzeby osób niepełnosprawnych w halach dworcowych, w tym również i takich na przykład, w których perony znajdują się wewnątrz tych hal (np. hal peronowych). Pytanie o dostępność peronów dla niepełnosprawnych zadane przez egzaminatorów było więc zasadne i dotyczyło niepodanych przez egzaminowaną przypadków. Brak udzielenia odpowiedzi z jednoczesną argumentacją braku zapoznania takich rozwiązań, dyskwalifikuje odpowiedź egzaminowanej jako pełną.

Na pytanie nr 3 "Proszę określić zakres usług projektowych, jak i wymienić niezbędne dokumenty będące podstawą do wykonania projektu budowlanego rejonowej przychodni zdrowia o powierzchni użytkowej 1500 m2, zlokalizowanego na obszarze nie objętym miejscowym planem gospodarowania przestrzennego", jak twierdzi skarżąca, udzieliła odpowiedzi, iż należy ustalić honorarium za prace projektowe, opracować program, podpisać umowę z klientem, otrzymać od klienta lub wystąpić o warunki zabudowy, prowadzić konsultacje z sanepidem, ppoż, bhp itd. Skarżąca w odwołaniu podnosi również, że odpowiedziała na pytanie co należy przygotować do wniosku o wydanie warunków zabudowy. W ocenie skarżącej, udzieliła pełnej odpowiedzi na pytanie nr 3.

W związku z uznaniem przez komisję egzaminacyjną odpowiedzi na pytanie 3 za niepełną (pkt 3 ww. protokołu), zadano pytanie dodatkowe (uzupełniające, pomocnicze), tj. "Proszę wymienić te niezbędne dokumenty do wyk. projektu określić zakres usług - aby podpisać umowę musi mieć pani zakres usług - jakich? Rozpoczyna Pani działalność projektową i co pani robi? Mamy decyzję - co dalej, proszę mówić. Co Pani musi mieć, żeby projektować, co dalej - nie może Pani uzgadniać bo Pani jeszcze nie projektuje - z prawa budowlanego - odpowiedź - nie muszę mieć mapy, żeby zacząć projekt, to nie jest dokument". Odnosząc się do twierdzeń skarżącej dotyczących udzielenia pełnej odpowiedzi na pytanie nr 3, organ wskazał, że w pierwszej kolejności należy odnieść się do treści załącznika do protokołu egzaminu ustnego z dnia 4 grudnia 2010 r., tj. opieczętowanej karty z notatkami oraz szkicami rysunkowymi Skarżącej. W zakresie pytania nr 3 skarżąca przygotowała odpowiedź o treści: "pisemna umowa, honorarium 4,8 % 4,6%, wystąpić o warunki zabudowy (decyzja o warunkach zabudowy), projekt zagospodarowania terenu, wykonanie projektu warunków zabudowy, niezbędne uzgodnienia ppoż. sanepid, zapewnia do udziału w projekcie osób posiadających odpowiednie specjalności, sprawdzenie projektu, ochrona interesów osób trzecich, sprawdzenie oddziaływania na środowisko". Fakt nieudzielenia przez skarżącą pełnej odpowiedzi na pytanie nr 3 oraz na pytania pomocnicze, znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, tj. zeznaniach świadków (k. 85 - str. 3, 4; k, 87 - str. 2, 4, 5, 6; k. 90 - str. 2, 5, 6), zgodnie z którymi skarżąca nie odpowiedziała w pełni na pytanie nr 3 i w związku z tym Komisja Egzaminacyjna zadała szereg pytań pomocniczych w celu ułatwienia odpowiedzi, naprowadzenia na poprawną odpowiedź. Zgodnie z ww. zeznaniami [k. 85 - str. 4], Komisja Egzaminacyjna mogła oczekiwać konkretnej wypowiedzi na tak zadane pytanie, tj. enumeratywnego wymienienia elementów wchodzących w zakres usług projektowych. Egzaminowana niniejszych elementów nie wymieniła. Ponadto skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na pytania dodatkowe (uzupełniające, pomocnicze) [k. 90 - str. 2].

W ocenie Komisji Krajowej, której dokonano na podstawie protokołów z rozprawy administracyjnej, analizy protokołu z egzaminu z dnia 4 grudnia 2010 r. oraz zarzutów podniesionych w odwołaniu skarżącej, udzielona przez egzaminowaną odpowiedź nie dotyczyła treści zadanego pytania. Skarżąca zamiast podjąć wątek projektu budowlanego skupiła się przede wszystkim na honorarium oraz decyzji o warunkach zabudowy, co nie było istotą pytania. Sama treść pytań dodatkowych (pomocniczych) świadczy o tym, że odpowiedź egzaminowanej zmierzała w niewłaściwym kierunku, nie związanym z sensem zadanego pytania. Skarżąca zgodnie z poleceniem miała za zadanie opisać zakres usług na rzecz klienta, tj. usług projektowych, a nie zakres świadczenia wzajemnego w postaci wynagrodzenia za wykonaną usługę, tymczasem od tego skarżąca rozpoczęła swą wypowiedź. Skarżąca błędnie wyszczególniła wykonanie projektu warunków zabudowy, albowiem nie wchodzi ono w zakres usług projektowych, lecz w zakres pracy organów administracji architektoniczno-budowlanej. Podjęcie tego wątku może również świadczyć o braku zrozumienia pytania. Skarżąca wymieniła kwestie drugorzędne bądź niezwiązane (ochrona interesów osób trzecich, sprawdzenie oddziaływania na środowisko) z tematem pytania bez podejmowania wątku zasadniczego, koniecznego dla pozytywnej oceny odpowiedzi na pytanie. Całkowicie błędną jest odpowiedź, że jak twierdzi skarżąca "nie muszę mieć mapy żeby zacząć projekt, to nie jest dokument". Organ stwierdził, że mapa do celów projektowych jest jednym z podstawowych dokumentów niezbędnych dla uzyskania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenia na budowę. A więc bez mapy do celów projektowych nie można sporządzić projektu budowlanego.

Dodatkowo Krajowa Komisja, w odniesieniu do pytań egzaminacyjnych nr 1, 2, i 3 wskazała, iż zgodnie z treścią Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...),tj. § 10 ust. 2 pkt 2, 3 i 4, pierwsze 3 pytania egzaminacyjne mają charakter ogólny, czas egzaminu wynosi 45 minut plus 20 minut na przygotowanie, zaś podczas egzaminu ustnego egzaminowany może posługiwać się tekstami wymaganych aktów prawnych. Skarżącej zapewniono dłuższy niż 20 minut czas do przygotowania się do odpowiedzi [k. 87 - str. 4, 6], co w ocenie Krajowej Komisji, świadczy o wysokim standardzie prowadzenia egzaminu, a także o jego transparentności. Przedłużenie czasu przeznaczonego do przygotowania się do odpowiedzi, spowodowane było przedłożeniem przez M I. w toku postępowania kwalifikacyjnego opinii psychologicznej stwierdzającej dysleksję rozwojową, dysortografię, dysgrafię oraz dyskalkulię. Zgodnie z Regulaminem egzaminowana miała prawo do posługiwania się w trakcie egzaminu (a więc również w trakcie przygotowywania się do odpowiedzi) tekstami wymaganych aktów prawnych, w konsekwencji miała możliwość odpowiedniego przygotowania się do odpowiedzi.

W zakresie pytania nr 4 związanego z odbytą praktyką w oparciu o prace projektowe przedstawione przez osobę egzaminowaną: "Omówić problemy i rozwiązania projektowe przy projekcie zespołu budynków w Podbieli", skarżąca wskazała, iż pytanie brzmiało: "O czym rozmawiałam z konstruktorem w sprawie posadowienia budynku na skarpie i terenie nasypowym i jak to wpłynęło ma projekt architektoniczny w Podbieli?", natomiast jego treść zmieniono w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. na "Omówić problem i rozwiązania projektowe w Podbieli."

Odnosząc się do ww. zarzutu skarżącej Komisja Krajowa stwierdziła, iż w protokole z dnia 4 grudnia 2010 r. została zapisana następująca treść pytania nr 4: "Omówić problem i rozwiązania projektowe przy projekcie zespołu budynków w Podbieli." Identyczny zapis powyższego pytania znajduje się w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. W związku z powyższym zarzut skarżącej dotyczący zmiany treści pytania nr 4 jest bezzasadny.

Krajowa Komisja na podstawie protokołu z egzaminu na uprawnienia budowlane z 4 grudnia 2010 r. ustaliła, iż Komisja Egzaminacyjna przy pytaniu nr 4 poczyniła adnotację o treści: "Problemy wynikały na gruncie nasypowym oraz na skarpie - jak był rozwiązany - spotkanie z konstruktorem" oraz zadała pytania pomocnicze do pytania: "Czy pani pamięta ten budynek." Ponadto w treści protokołu znajduje się uwaga dotycząca przebiegu odpowiedzi skarżącej na pytanie nr 4 "Pani poprosiła o zeszyt praktyk projektowych i czyta w trakcie egzaminu co zapisała w dzienniku praktyk. Proszę odpowiedzieć na zadane pytanie członka komisji. Wielokrotnie wracamy do pytania zadanego."

Skarżąca w odwołaniu wskazała na udzielenie odpowiedzi, że projektując układ funkcjonalny budynku przewiduje miejsca na układ konstrukcyjny i w związku z tym zastosowane przez konstruktora rozwiązania konstrukcyjne nie wpłynęły na architekturę. Z konstruktorem rozmawiała o badaniach gruntu i czy przewidziane przez skarżącą miejsca na elementy konstrukcyjne pokrywają się z zastosowanymi przez niego rozwiązaniami. Skarżąca w odwołaniu wskazała, iż członek Komisji Egzaminacyjnej oczekiwał od niej wykonania szczegółowych rysunków konstrukcyjnych, które zaprojektował konstruktor zarzucając, iż pytanie takie nie jest pytaniem dotyczącym architektury lecz konstrukcji. Po kilku latach nie pamięta i nie musi pamiętać jaka była marka betonu oraz ile i jakich prętów zbrojeniowych było w ławach fundamentowych.

Odnosząc się do udzielonej przez skarżącą odpowiedzi, Krajowa Komisja wskazała, iż z materiału dowodowego wynika, że skarżąca w ocenie członków Komisji Egzaminacyjnej na pytanie nr 4 udzieliła odpowiedzi niepełnej. Podczas odpowiedzi skarżąca nie mogła przypomnieć sobie o problemach zapisanych w dzienniku budowy, poprosiła o swój dziennik praktyk, po czym odczytywała jego zapisy. Odpowiedzi udzielone przez egzaminowaną były ogólne, chaotyczne i nieodnoszące się do konkretnych problemów [k. 87 - str. 2, 5, 6; k. 90 - str. 2, 3, 6], Bezzasadny jest również zarzut, iż członek komisji oczekiwał od egzaminowanej wykonania szczegółowych rysunków konstrukcyjnych, które zaprojektował konstruktor. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w celu uzupełnienia odpowiedzi na pytanie skarżąca została poproszona o wykonanie prostego szkicowego przekroju [k. 87 - str. 2, 3], nie zaś szczegółowych rysunków konstrukcyjnych. W związku z powyższym Krajowa Komisja stwierdziła, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, bezzasadność twierdzenia skarżącej, że udzieliła wyczerpującej odpowiedzi na zasadnicze pytanie nr 4. Skarżąca bezzasadnie też kwestionuje słuszność zadania przez Komisję Egzaminacyjną pytań uzupełniających do pyt. nr 4 jako nieregulaminowych. W przypadku udzielenia niepełnej odpowiedzi na pytanie zasadnicze, Komisja Egzaminacyjna miała prawo zadać pytania uzupełniające do pyt. nr 4, przy czym - jak wynika z materiału dowodowego - pytania te miały charakter wyłącznie pomocniczy [k. 87 - str. 2, k. 90 - str. 6], w konsekwencji - wbrew stanowisku skarżącej - nie mogły mieć jednocześnie na celu wywołania wrażenia, iż skarżąca nie udzieliła prawidłowej odpowiedzi na pytanie zasadnicze. Szczególną wątpliwość budzi fakt, iż egzaminowana nie potrafiła udzielić odpowiedzi na pytanie, odsyłając Komisję Egzaminacyjną do rysunków konstrukcyjnych i zapisów dzienniczka praktyk. Pytanie Komisji Egzaminacyjnej dotyczyło koordynacji branży architektonicznej z konstrukcyjną. Uchylenie się od wykonania podstawowego szkicu projektowego, tj. przekroju, świadczy o tym, iż skarżąca nie wykazała znajomości treści projektów wskazanych jako odbyta praktyka oraz ich specyfiki. Odczytywanie dziennika praktyki świadczyć może również o nieznajomości prac podczas niej wykonywanych i nieposiadaniu wystarczającej praktycznej wiedzy.

W zakresie pytania nr 5 w oparciu o praktykę na budowie: "Opisać procedurę rozpoczęcia od momentu wejścia na budowę realizacji budowy do etapu stanu "surowego" na przykładzie domu w Skierdach", skarżąca podniosła w odwołaniu, iż odpowiedź na ww. pytanie nie stanowiła dla niej problemu, wskazując jednocześnie na art. 41 ustawy Prawo budowlane. Skarżąca wskazała również, iż zadanie pytania nr 5 poprzedzały komentarze członka Komisji Egzaminacyjnej. Ponadto podczas udzielania odpowiedzi, jej wypowiedź została przerwana przez członka komisji i zadano pytanie dodatkowe.

Krajowa Komisja ustaliła, iż w protokole z dnia 4 grudnia 2010 r., w nieustalonej dacie następującej po dniu przeprowadzenia egzaminu ustnego, występuje zapis: "ad. 5) Brak odpowiedzi na pytanie" oraz zapis na ostatniej stronie protokołu z egzaminu ustnego "ad. 4 Nie odpowiedziała na pytania dotyczące praktyki w Podbieli - może świadczyć, że nie uczestniczyła w tych pracach. Ad. 3 Nie potrafiła wymienić dokumentów niezbędnych do projektowania" [k. 85 - str. 2, 3, 6]. W związku z brakiem możliwości ustalenia momentu dopisania przedmiotowych adnotacji, Krajowa Komisja przy wydawaniu niniejszej decyzji ww. pomija ww. adnotacje, odmawiając im tym samym mocy dowodowej.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej do pytania nr 5, zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, odpowiedź na przedmiotowe pytanie spowodowała po stronie Komisji Egzaminacyjnej wątpliwości. Krajowa Komisja ustaliła - wbrew twierdzeniom skarżącej podnoszonym w odwołaniu - iż skarżąca nie potrafiła udzielić merytorycznej odpowiedzi na to pytanie, co potwierdzają spójne i wzajemnie uzupełniające się zeznania świadków, [k. 85 - str. 5; k. 87 - str. 2, 3, 5, 6, k. 90 - str. 2, 6]. W związku z tym, Komisja Egzaminacyjna zadała pytanie dotyczące charakteru uczestnictwa egzaminowanej w procesie budowy. Egzaminowana udzieliła odpowiedzi, że budowa była prowadzona w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej [k. 85 - str. 3, k. 87 - str. 2, 3, 5, 6; k. 90 - str. 2, 6]. Według Komisji zarzuty podniesione przez skarżącą w odwołaniu są bezzasadne, gdyż twierdzenia dotyczące udzielenia przez nią pełnej odpowiedzi na pytanie 5, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z materiału tego, w tym z samego odwołania skarżącej wynika, że nie udzieliła odpowiedzi w zakresie charakteru uczestnictwa na budowie, poprzestając jedynie na wskazaniu, że budowa prowadzona była w ramach jej działalności gospodarczej. Pytanie dodatkowe (uzupełniające, pomocnicze) zadane przez Komisję Egzaminacyjną dotyczyło pełnionej przez skarżącą funkcji na budowie.

W zakresie uczestnictwa A. N. w przeprowadzonym egzaminie, Krajowa Komisja na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie [k. 85 - str. 5, k. 87 - str. 4, k. 90 - str. 4 ] stwierdziła, że A. N. nie uczestniczył w egzaminie M. I. w dniu 4 grudnia 2010 r. Odnośnie podpisania przez niego dokumentu "Uzupełnienie do protokółu z egzaminu na uprawnienia budowlane z dnia 04.12.2010 r.", pod dokumentem tym widnieją podpisy członków Okręgowej Komisji, nie zaś podpisy członków Komisji Egzaminacyjnej, która przeprowadzała egzamin ustny w dniu 4 grudnia 2010 r. W dniu 30 maja 2012 r. uzupełnienia do protokołu nie mogła sporządzić Komisja Egzaminacyjna, bowiem z dniem zakończenia czynności związanych z przeprowadzeniem egzaminu w sesji zimowej 2010 r., Komisja Egzaminacyjna zakończyła działanie. Tytuł "uzupełnienie protokółu" należałoby potraktować jako dodatkowe wyjaśnienia Okręgowej Komisji, a nie Komisji Egzaminacyjnej. Krajowa Komisja przy ocenie materiału dowodowego przy podjęciu przedmiotowej decyzji odmówiła mocy dowodowej dokumentowi pn. "Uzupełnienie do protokółu z egzaminu na uprawnienia budowlane z dnia 04.12.2010 r."

Ponadto Krajowa Komisja ustaliła okoliczność złożenia przez A. N. podpisu pod decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]. Pod decyzją nie podpisuje się skład Komisji Egzaminacyjnej, która jest ciałem dokonującym jedynie czynności egzaminacyjnych, a skład Okręgowej Komisji [k. 90 - str. 4]. Wynika to z dyspozycji § 11 ust. 2 zd. pierwsze Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...) "Bezzwłocznie po otrzymaniu protokołu z czynności egzaminacyjnych, okręgowa komisja kwalifikacyjna wydaje decyzję o nadaniu uprawień budowlanych albo o odmowie nadania tych uprawnień." Składem orzekającym był bowiem w niniejszym przypadku pełny skład Okręgowej Komisji, lecz definicja składu orzekającego nie jest równoznaczna z definicją wszystkich członków organu.

W zakresie wskazanej przez Sąd wady decyzji Krajowej Komisji z dnia [...] września 2012 r. utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję Okręgowej Komisji z dnia [...] grudnia 2010 r. organ wskazał, że decyzja ta ww. wyrokiem WSA z dnia 22 grudnia 2014 r. została uchylona, zatem nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Organ wyjaśnił jednak obszernie zasady działania samorządu architektów w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2014r., poz. 1946 ze zm.).

W zakresie obowiązku wyjaśnienia i ustosunkowania się przy ponownym rozpatrywaniu sprawy do zastrzeżeń skarżącej podniesionych w piśmie z dnia 21 stycznia 2013 r. dot. pojawienia się - jak twierdzi skarżąca - w aktach sprawy nowych dokumentów, organ podniósł, że w odniesieniu do nie podpisanego pisma z dnia 26 stycznia 2011 r. arch. S. S., nie jest możliwe ustalenie konkretnej daty pojawienia się pisma w aktach sprawy. Z tego też powodu organ nie bierze go pod uwagę. Jednak na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. świadek S. S. wskazał, że jest autorem tego pisma oraz podtrzymuje jego treść. Treść pisma stanowi tym samym część zeznań świadka S. S.. Zeznania te, stanowią zaś dowód w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do dokumentu - urwanej kartki będącej "oczekiwaniami" Komisji dotyczącej odpowiedzi na pytanie nr 5 - z praktyki budowlanej, kart egzaminacyjnych członków komisji oraz wyników egzaminu ustnego, w związku z niemożnością ustalenia daty pojawienia się w aktach sprawy, Krajowa Komisja odmówiła im mocy dowodowej.

W kwestii złożonego w toku postępowania ww. pisma skarżącej z dnia 29 czerwca 2015 r., organ wskazał m.in., że skarżąca, podobnie jak jej pełnomocnik, brała udział w rozprawie administracyjnej w dniach 8, 16, 24 czerwca 2015 r., tj. składała oświadczenia, wnioski i zadawała pytania przesłuchiwanym świadkom.

Zgodnie z art. 95 § 2 k.p.a. kierujący rozprawą może uchylić zadawane świadkom, biegłym i stronom pytania, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla sprawy. Jednakże na żądanie strony należy zamieścić w protokole osnowę treści uchylonego pytania. W ocenie kierującego rozprawą, pytania dotyczące ilości przeprowadzonych egzaminów oraz liczby przeegzaminowanych osób w określonym czasie nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z dyspozycją cytowanego powyżej przepisu, uchylone pytania zostały wpisane do protokołu w ich dosłownej treści.

Co do wiarygodności i mocy dowodowej kart egzaminacyjnych (oraz pozostałych dokumentów, które pojawiły się w aktach sprawy), Krajowa Komisja wyjaśniła, iż karty oraz zbiorcze wyniki egzaminu są wyłącznie wewnętrzną dokumentacją Okręgowej Komisji o charakterze pomocniczym. Służą Izbie Architektów RP i jej organom również do celów statystycznych, co wynika z samego charakteru dokumentu. Nie mogą więc stanowić załącznika do protokołu z egzaminu ustnego na uprawnienia budowlane. Regulamin postępowania kwalifikacyjnego (...) nie zawiera zapisów uniemożliwiających członkom Komisji Egzaminacyjnej dokonywania notatek, np. w formie indywidualnych kart egzaminacyjnych. Na indywidualnych kartach egzaminacyjnych poszczególnych członków Komisji Egzaminacyjnej oraz zbiorczej karcie zawierającej wyniki egzaminu, znajdują się wyniki kilkudziesięciu osób egzaminowanych w dniu 4 grudnia 2010 r., nie zaś jedynie skarżącej. Nadto nie ww. wewnętrzne dokumenty, a zeznania świadków, stanowią dowód w niniejszej sprawie.

Co do wskazywanych przez skarżącą rozbieżności ocen opisanych w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. i kartach egzaminacyjnych, Krajowa Komisja stwierdziła, iż indywidualne karty egzaminacyjne są jedynie dokumentacją pomocniczą, natomiast wiążący negatywny wynik egzaminu ustalony był w drodze głosowania, zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 7 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...). Po wyczerpaniu pytań i odpowiedzi zespół egzaminacyjny dokonuje oceny egzaminu ustnego, a w przypadku, gdy oceny nie można ustalić większością głosów, decyduje głos przewodniczącego zespołu.

W toku postępowania Komisja nie ustaliła, kiedy w treści ww. protokołu dokonano odręcznych adnotacji i zapisków. Wobec zarzutów skarżącej, nie wzięła pod uwagę dodatkowych komentarzy przy rozpatrywaniu sprawy o następującej treści: "ad 5 Brak odpowiedzi na pytanie.", "ad 4. Nie odpowiedziała na pytania dotyczące praktyki w Podbieli - może świadczyć, że nie uczestniczyła w tych pracach. Ad. 3 Nie potrafiła wymienić niezbędnych dokumentów niezbędnych do projektowania".

Zarzut skarżącej dotyczący treści zeznań świadka R. K. jakoby zeznał, że praktyki budowlane skarżąca odbyła w firmie budowlanej ojca oraz zasugerował układ rodzinny, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Świadek zeznał bowiem: "...Pani I. nie umiała odpowiedzieć na pytanie 5. Z tego co pamiętam p. I. powiedziała, że była zatrudniona w firmie swojego ojca, który prowadził budowę. Nie pamiętam czy powiedziała jaką konkretną funkcję techniczną pełniła. P. I. powiedziała że pracowała w firmie taty więc zachodzą wątpliwości czy Pani I. była na budowie." Świadek był przesłuchiwany nie na okoliczność faktu odbycia praktyki budowlanej przez skarżącą lecz na okoliczność przebiegu egzaminu.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących zeznań świadka A. S. jako pomówień, Krajowa Komisja wskazała że świadek zeznał: "Pytanie nr 5 dotyczące praktyki budowlanej zostało ocenione na 0. Trudno sobie przypomnieć po tylu latach odpowiedzi na inne pytania, tak w przypadku tego pytania odpowiedź Pani mi utkwiła w pamięci. Pani powiedziała że nie musi znać procedur obowiązujących na budowie bo jako właściciel firmy zatrudnia pracowników na budowie i to oni się na

tym znają". Zdaniem organu twierdzenia skarżącej odnoszące się do jej odpowiedzi na pytanie nr 5 przeczą materiałom zgromadzonym w sprawie. Z zeznań świadków oraz argumentacji samej skarżącej podniesionej w odwołaniu wynika, iż na pytanie dodatkowe (uzupełniające) do pytania nr 5 skarżąca powołała się na okoliczność prowadzenia budowy w ramach jej działalności gospodarczej.

Zdaniem organu to wiedza skarżącej podlegała ocenie członków Komisji Egzaminacyjnej, potwierdzeniem czego jest materiał dowodowy. Czas odpowiedzi jest regulaminowo ograniczony do 45 minut plus 20 minut na przygotowanie się do odpowiedzi (które w przypadku przygotowania skarżącej za zgodą Komisji przekroczyło 20 minut). W konsekwencji odpowiedź powinna wynieść po 9 minut na każde z pięciu pytań, a co za tym idzie przedłużanie odpowiedzi może mieć wpływ na jej ocenę, co potwierdza materiał dowodowy. Komisja Egzaminacyjna działa na podstawie regulaminu i między innymi ma obowiązek przestrzegania czasu trwania egzaminu.

Z Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...) nie wynika, w jaki sposób szczegółowe uzasadnienie negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi ma być sporządzone w protokole oraz jakie elementy ma zawierać. Zgodnie z Regulaminem członkowie komisji egzaminacyjnej są niezależni w wykonywaniu swoich zadań, natomiast w odniesieniu do zapisów protokołu Regulamin stanowi jedynie, iż protokół zawiera między innymi wynik rozwiązania testu oraz treść pytań stawianych egzaminowanemu. Jednocześnie jednak - m.in. w kontekście niezależności członków Komisji w wykonywaniu zadań oraz faktu ustalenia wyniku egzaminu kolegialnie w drodze głosowania - każdy członek Komisji oddaje własny głos za danym wynikiem egzaminu, nie wskazując przy tym ustnie powodów (uzasadnienia) głosowania. Podstawą oceny egzaminacyjnej jest udzielenie bądź nie udzielenie odpowiedzi na pytania, jednakże szkice i rysunki również podlegają ocenie, m.in. wtedy gdy pytanie zawiera polecenie zilustrowania wypowiedzi szkicami rysunkowymi.

Istotą przesłuchania świadka jest uzyskanie bezpośrednich informacji, niezbędnych dla ustalenia przebiegu zdarzeń będących przedmiotem postępowania. W myśl zasad postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 75 k.p.a.) organy administracji są zobowiązane do podejmowania wszelkich działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy i dopuszczania jako dowodów wszystkiego, co do jej wyjaśnienia może się przyczynić. Na indywidualnych kartach egzaminacyjnych widnieją wyłącznie oceny poszczególnych odpowiedzi wyrażone w liczbach. Na podstawie samej oceny (liczby, ilości punktów), świadkowie nie mogliby zeznać w sposób tak szczegółowy co do przebiegu egzaminu, udzielanych przez egzaminowaną odpowiedzi, braku udzielenia przez egzaminowaną odpowiedzi, pytań dodatkowych, ich ilości czy też zachowania i reakcji egzaminowanej. Co do charakteru ww. uzupełnienia protokołu organ jest związany oceną i wskazaniami wyroku WSA z 22 grudnia 2014 r. Ponadto dokument ten nie był okazany żadnemu ze świadków na rozprawie w dniach 8, 16 i 24 czerwca 2015 r.

M. I. na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy Krajowej Komisji do ponownego rozpoznania.

Postawiła zarzuty:

1. naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 75 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Okręgowej Komisji z dnia [...] grudnia 2010 roku,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i spowodowanie u skarżącej braku zaufania do władzy publicznej,

3. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 68 § 1 k.p.a. oraz przepisów § 8 ust. 2 oraz § 10 ust. 2 pkt 10 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...), poprzez oparcie się na zeznaniach świadków/członków organu I instancji, gdy tymczasem jedynym odzwierciedleniem przebiegu egzaminu winien być pisemny protokół według wzoru stanowiącego załącznik nr 10 do w/w Regulaminu.

4. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 95 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu pytań pełnomocnika skarżącej zadawanych świadkom/członkom Komisji Egzaminacyjnej, a dotyczących ilości przeprowadzonych egzaminów oraz liczby przeegzaminowanych osób w okresie od dnia 4 grudnia 2010 r. do chwili obecnej.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko i zarzuty stawiane decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r.

Wskazała m.in., że organ II instancji miał prawo, zgodnie z treścią art. 89 § 1 i 2 k.p.a. przeprowadzić rozprawę administracyjną. Jednakże w ocenie skarżącej w charakterze świadków w toku tej rozprawy nie mogli być słuchani członkowie Okręgowej Komisji, którzy w ramach organu kolegialnego wydali zaskarżoną przez skarżącą decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. Organ II instancji rozstrzygając sprawę mógł się jedynie opierać na protokole z egzaminu ustnego, albowiem zgodnie z przepisem art. 68 § 1 k.p.a. oraz obowiązującymi w niniejszej sprawie przepisami § 8 ust. 2 oraz § 10 ust. 2 pkt 10 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...) z czynności egzaminacyjnych sporządza się protokół według wzoru stanowiącego załącznik nr 10. Protokół może być sporządzony jedynie w czasie dokonywania określonej czynności urzędowej, ponieważ treść protokołu potwierdza jej dokonanie. Ponieważ protokół z egzaminu ustnego skarżącej nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi udzielonych przez nią, mimo przeznaczonej do tego rubryki, za nieuprawnioną należy uznać próbę organu II instancji zastąpienia tego braku zeznaniami świadków.

Organ II instancji oparł się przede wszystkim na zeznaniach członków Komisji Egzaminacyjnej, którzy wchodzili w skład Okręgowej Komisji. Jako zainteresowani w utrzymaniu swojej decyzji w mocy nie mogli być słuchani w charakterze świadków w niniejszej sprawie. Zatem szczegółowe odniesienie się przez Krajową Komisję do poszczególnych pytań i przebiegu egzaminu w oparciu o zeznania świadków, z których organ II instancji wysnuł konkluzje, iż skarżąca nie zdała egzaminu, pozostaje w sprzeczności z treścią protokołu z przebiegu egzaminu ustnego z dnia 4 grudnia 2010 r. Protokół nie zawiera uzasadnienia rzekomo negatywnych ocen poszczególnych odpowiedzi. Gdyby negatywnie oceniono odpowiedzi skarżącej na poszczególne pytania, znalazło by to odzwierciedlenie w postaci uzasadnienia negatywnych ocen w specjalnej rubryce tego protokołu. Nawet gdyby uznać za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania członków organu I instancji na okoliczność treści odpowiedzi na pytania egzaminacyjne zadane skarżącej, to i tak nie mógłby on stanowić podstawy do oceny prawidłowości tych odpowiedzi. Niemożliwe jest bowiem aby wszyscy świadkowie po 5 latach od egzaminu pamiętali dokładnie treść odpowiedzi skarżącej, tym bardziej że takie egzaminy przeprowadzane są co pół roku i egzaminowanych jest za każdym razem kilkadziesiąt osób. Nadto z protokołów rozprawy administracyjnej, na które powołuje się organ II instancji wynika, że przesłuchiwani świadkowie opierali się na indywidualnych kartach egzaminacyjnych, które nie zostały uznane za dowody w sprawie.

Odnośnie złożenia przez A. N. podpisu pod ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Krajowa Komisja nie wyjaśniła na jakiej podstawie twierdzi, iż definicja składu orzekającego nie jest równoznaczna z definicją wszystkich członków organu, a skład orzekający Krajowej Komisji nie jest równoznaczny z pełnym składem Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej.

Skarżąca podtrzymała też stanowisko objęte ww. pismem z dnia 29 czerwca 2015 r. w kwestii rozprawy administracyjnej; m.in. karty egzaminacyjne były odczytywane i okazywane świadkom, aby na ich podstawie przedstawili przebieg egzaminu. Skoro co do wiarygodności i mocy dowodowej kart egzaminacyjnych (oraz pozostałych dokumentów, które pojawiły się w aktach sprawy) Krajowa Komisja odniosła się w zaskarżonej decyzji negatywnie i postanowiła nie uznać ich za materiał dowodowy, na którym można oprzeć decyzję, to bezpodstawne było ich okazywanie świadkom w celu "przywrócenia im pamięci" w zakresie egzaminu.

Niezgodne ze stanem faktycznym jest stwierdzenie Krajowej Komisji, że indywidualne karty egzaminacyjne są jedynie dokumentacją pomocniczą, natomiast wiążący negatywny wynik egzaminu ustalony był w drodze głosowania, zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 7 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...), gdyż nie wynika to z protokołu z egzaminu; odwrotnie z zapisu protokołu wynika, że na 7 członków Komisji Egzaminacyjnej 6 członków było przeciwnych uznania niezaliczenia przez M I. egzaminu na uprawnienia projektowe w budownictwie.

Poza tym wobec zarzutów skarżącej, Krajowa Komisja nie wzięła pod uwagę dodatkowych adnotacji i zapisków na protokole. Nie znalazło to jednak odzwierciedlenia w decyzji końcowej organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia 15 listopada 2016 r. strona skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego, jak również z dokumentów w postaci kopii protokołów przesłuchań członków Komisji Egzaminacyjnej w Prokuraturze Rejonowej w Warszawie z dnia 24, 25, 26, 30 listopada 2015 r. na okoliczność różnicy od ich zeznań składanych podczas postępowania administracyjnego prowadzonego przez Krajową Komisję w dniach 8, 16 i 24 czerwca 2015 r.

Na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. Sąd uwzględnił ten wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stan faktycznoprawny tej sprawy nie zmienił się od daty inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego skargą skarżącej na ww. decyzje Krajowej Komisji z dnia [...] marca 2011 r. utrzymującą w mocy ww. decyzję pierwszoinstancyjną organu (Okręgowej Komisji) z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie nadania skarżącej uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej. Przedmiotem sporu jest natomiast w dalszym ciągu prawna jego kwalifikacja i wnioski do jakich strony tego postępowania (organ i skarżąca) dochodzą na podstawie okoliczności, które legły u podstaw tego stanu, a zostały wyżej szeroko opisane w części historycznej niniejszego uzasadnienia, tak że nie ma powodów, żeby je tu ponownie przytaczać.

W sumie sprawa ta była już trzykrotnie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (por. ww. wyroki WSA: z 7 lutego 2012 r. uchylający zaskarżoną decyzję organu II instancji z [...] marca 2011 r., z 31 stycznia 2013 r. oddalający skargę skarżącej na decyzję tego organu z [...] września 2012 r. i z 22 grudnia 2014 r. uchylający zaskarżoną decyzję organu z [...] września 2012 r.), a raz przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok tego Sądu z 4 lipca 2014 r. uchylający ww. wyrok WSA z 31 stycznia 2013 r. i przekazujący temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania).

W ostatnim z wymienionych wyroków NSA wskazał m.in., że Sąd I instancji w sposób niewłaściwy zrozumiał zalecenia zawarte w ww. wyroku WSA z dnia 7 lutego 2011 r., w świetle których organ odwoławczy obowiązany był zbadać i odnieść się do zarzutów skarżącej, uzasadniając swoje stanowisko co do poszczególnych pytań i przebiegu egzaminu, podczas gdy oparł się wyłącznie na ww. uzupełnieniu protokołu, natomiast w ww. rynku WSA z dnia 22 grudnia 2014 r. Sąd ten nawiązał do tego stanowiska podnosząc naruszenie w rozpatrywanej sprawie przez organ odwoławczy art. 153 p.p.s.a. (obok naruszenia art. 7, 8, 11, 68, 77 § 1 i 107 § 1 i 3 k.p.a.). Stosownie do tego przepisu (w obecnym brzmieniu ustawy) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynności lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Skutkiem ww. wyroków, ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy- Krajowa Komisja uzupełniła materiał dowodowy w tej sprawie o zeznania świadków, a to wszystkich członków Komisji Egzaminacyjnej biorących udział w objętym sporem ww. egzaminie na uprawnienia budowlane z 4 grudnia 2010 r., do którego przystąpiła skarżąca. Mianowicie w dniach 8, 15 i 24 czerwca 2015 r. przeprowadziła rozprawę administracyjną, na której świadkowie ci (w obecności skarżącej) zostali przez organ przesłuchani i złożyli w sprawie tego egzaminu szczegółowe zeznania. Bazując na tak uzupełnionym materiale dowodowym Krajowa Komisja zaskarżoną w tej sprawie decyzją ponownie utrzymała w mocy ww. decyzję pierwszoinstancyjną Okręgowej Komisji z [...] grudnia 2010 r. o odmowie nadania skarżącej dochodzonych przez nią uprawnień budowlanych.

Niniejszym wyrokiem Sąd ostatecznie zaakceptował to rozstrzygnięcie wychodząc z założenia, iż w szeroko opisanych wyżej okolicznościach stanu faktycznego i prawnego tej sprawy organ odwoławczy wyczerpał już wszelkie możliwości uzupełnienia czynionych w niej ustaleń i ocen, w szczególności w zakresie odtworzenia czy interpretacji treści ww. protokołu z egzaminu skarżącej na uprawnienia budowlane z 4 grudnia 2010 r., co jest osią sporu w sprawie, przy jednoczesnym uznaniu, że protokół ten, postrzegany również w kontekście pozostałych materiałów sprawy, a zwłaszcza zeznań świadków – członków Komisji Egzaminacyjnej przesłuchanych na ww. rozprawie administracyjnej przed organem, sam w sobie (nawet przy pominięciu zakwestionowanych przez skarżącą niektórych jego elementów w postaci ww. odręcznych adnotacji i zapisków, co uczyniła Krajowa Komisja w zaskarżonej decyzji) nie uzasadniał ustalenia pozytywnego wyniku egzaminu, do czego zdaje się zmierzać skarżąca podnosząc w skardze, że gdyby negatywnie oceniono jej odpowiedzi na poszczególne pytania, znalazłoby to odzwierciedlenie w postaci uzasadnienia negatywnych ocen w rubryce protokołu, który potwierdza dokonanie czynności urzędowej, a organ mógł się wyłącznie na nim opierać.

Stanowisko to jest jednak nieuzasadnione; przy wszystkich bowiem, szczegółowo wyżej opisanych przez skarżącą i sądy rozpoznające tę sprawę na kolejnych etapach procedowania, mankamentach tego protokołu, nawet jego akceptowalna przez obie strony treść w żadnym wypadku nie uprawnia do twierdzenia, że wynika z niego pozytywny wynik egzaminu skarżącej. Istotnie przeznaczona na "szczegółowe uzasadnienie negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi" rubryka protokołu nie została wypełniona (umieszczono tam zapisy na temat zadanych pytań pomocniczych), jednak wydrukowany na blankiecie/formularzu tego protokołu zapis "Komisja Egzaminacyjna ustala pozytywny wynik całego egzaminu" jest przekreślony na rzecz pozostawionego zapisu "Komisja Egzaminacyjna ustala negatywny wynik całego egzaminu", za którym to wynikiem głosowało 7 członków Komisji, przy 0 głosach sprzeciwu i 1 wstrzymującym (po wyjaśnieniu w toku sprawy treści tego zapisu wobec oczywistej nielogiczności jego wyjściowej/oryginalnej wersji – por. treść protokołu w aktach administracyjnych sprawy) "a więc ponad połowa członków Komisji Egzaminacyjnej". Zatem uchybienie Komisji w postaci niewypełnienia wskazanej rubryki nie oznacza uzyskania przez skarżącą pozytywnego wyniku egzaminu, skoro przeczy temu pozostała część protokołu, ani wyniku takiego nie potwierdzają ww. świadkowie – członkowie Komisji Egzaminacyjnej słuchani w ramach wzmiankowanej rozprawy administracyjnej, jak również w postępowaniu prokuratorskim; o dopuszczenie dowodu przez Sąd z tych ostatnich zeznań wnioskowała skarżąca.

W szczególności wskazani świadkowie w żadnym miejscu zeznań nie podali, że postrzegają egzamin skarżącej w kategoriach wyniku pozytywnego. Zeznania świadków złożone na ww. rozprawie administracyjnej przed organem zostały poddane przez organ w zaskarżonej decyzji wyczerpującej analizie i posłużyły organowi do sformułowania ostatecznych w sprawie wniosków i ocen w zakresie podnoszonych przez skarżącą zarzutów w odniesieniu do poszczególnych pytań, w tym do odniesienia się do negatywnej oceny odpowiedzi na te pytania dokonanej przez Komisję Egzaminacyjną, a to drogą wskazania każdego pytania i udzielonej na to pytanie odpowiedzi, przy czym każda odpowiedź została przez organ poddana analizie pod kątem przypisanej tej odpowiedzi oceny Komisji Egzaminacyjnej. Tym samym organ wyjaśnił dlaczego, poza odpowiedzią na pytanie nr 1, która została uznana za pełną i wyczerpującą, pozostałe odpowiedzi tego waloru nie posiadały (odpowiedź na pytanie nr 2 była niepełna; odpowiedź na pytanie nr 3 była niepełna, przy czym skarżąca nie odpowiedziała na pytania pomocnicze; odpowiedź na pytanie nr 4 była niepełna, a skarżąca bezzasadnie kwestionuje zadanie pytań uzupełniających; na pytanie nr 5 skarżąca nie potrafiła udzielić merytorycznej odpowiedzi, a twierdzenia skarżącej o pełnej odpowiedzi nie potwierdza materiał dowodowy), co uniemożliwiło ustalenie pozytywnego wyniku całego egzaminu. Żeby taki (pozytywny) wynik uzyskać należy bowiem odpowiedzieć na wszystkie pytania egzaminacyjne (por. § 10 ust. 2 pkt 6 ww. Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego /.../, stosownie do którego warunkiem zaliczenia egzaminu ustnego jest udzielenie prawidłowej odpowiedzi na wszystkie pytania, przy czym dopuszcza się zaliczenie egzaminu przy jednej odpowiedzi niepełnej).

Szczegółową analizę odpowiedzi skarżącej na zadane pytania egzaminacyjne, pod kątem podniesionych przez skarżącą zarzutów i w kontekście przytaczanej treści tych pytań, organ zawarł na stronie 8-14 zaskarżonej decyzji; wyżej natomiast analiza ta została przytoczona na str. 16 i nast. części historycznej niniejszego uzasadnienia. Jest to – zdaniem Sądu – analiza spójna w treści, logiczna pod względem wniosków i ustaleń, do których w jej wyniku doszedł organ, jak również wyczerpująca, tak że nie ma potrzeby ponownego jej przytaczania/powtarzania w tym miejscu uzasadnienia.

Sąd odnotowuje jedynie przekonujący charakter argumentacji organu w tym względzie, a w końcowym rachunku zasadność poczynionych przez organ ustaleń co do negatywnego wyniku ww. egzaminu skarżącej, które legły u podstaw podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Tak samo Sąd ocenia stanowisko organu w pozostałych kwestiach związanych z przedmiotowym egzaminem, w tym co do A. N., który w nim nie uczestniczył, wady ww. decyzji organu z [...] września 2012 r. uchylonej przez Sąd (WSA) wyrokiem z 22 grudnia 2014 r., a więc nie funkcjonującej już w obrocie prawnym, pisma i zeznań arch. S. S., kart egzaminacyjnych (por. stanowisko organu w tych kwestiach opisane na str. 23 i nast. części historycznej niniejszego uzasadnienia).

Przede wszystkim jednak Sąd ma na uwadze zasadnie podniesiony przez organ fakt wiążącego negatywnego wyniku egzaminu skarżącej, który to wynik ustalony został w drodze głosowania członków Komisji Egzaminacyjnej, zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 7 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...). Stosownie do tego przepisu, po wyczerpaniu pytań i odpowiedzi zespół egzaminacyjny dokonuje oceny egzaminu ustnego, a w przypadku, gdy oceny nie można ustalić większością głosów, decyduje głos przewodniczącego zespołu. Na tym tle organ prawidłowo zauważył, że z Regulaminu tego nie wynika, w jaki sposób szczegółowe uzasadnienie negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi ma być sporządzone w protokole oraz jakie elementy ma zawierać. W § 10 ust. 2 pkt 8 wskazano jedynie na "podsumowanie egzaminu (...)", które zostaje odnotowane w protokole podpisywanym przez wszystkich członków zespołu egzaminacyjnego, zaś "protokół zawiera między innymi wynik rozwiązania testu oraz treść pytań stawianych egzaminowanemu".

Skoro zatem każdy członek Komisji oddaje – jak prawidłowo zauważył organ – własny głos za danym wynikiem egzaminu i decyduje o tym wyniku suma tych głosów (za, przeciw, wstrzymał się), to w takiej sytuacji nie sposób przypisać faktowi niewypełnienia w formularzu egzaminacyjnym rubryki > szczegółowe uzasadnienie negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi < znaczenia podważającego ten wynik, ważność egzaminu, czy też dającego podstawę do ustalenia, że wynik ten był inny niż wynikający z odnotowanego w protokole i potwierdzonego liczbą oddanych za tym wynikiem głosów (za, przeciw, wstrzymał się). Poza tym z niczego nie wynika, żeby oddawane w ten sposób głosy, aczkolwiek poprzedzane niewątpliwie dyskusją członków Komisji, były odrębnie uzasadniane w toku głosowania na potrzeby "negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi", o której mowa w ww. rubryce. Rodzi to z kolei dalsze pytanie, jak i przez kogo takowe uogólniające uzasadnienie miałoby być sformułowane, zwłaszcza przy głosach zróżnicowanych, kiedy o wyniku decyduje ich większość.

Należy zatem przyjąć, że wynik głosowania jest w tej sytuacji wystarczającym elementem ustalenia wyniku egzaminu i przesądzającym ten wynik, nawet przy braku wypełnienia – jak w tej sprawie – ww. rubryki formularza egzaminacyjnego > szczegółowe uzasadnienie negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi <, gdyż uzasadnienie to wyraża się w liczbie głosów za, przeciw, wstrzymujących się.

W okolicznościach szczegółowo opisanego wyżej stanu faktycznoprawnego tej sprawy, mając na uwadze przede wszystkim prawidłowo ustalony przez organ wynik głosowania, nie budzi wątpliwości negatywny wynik całego egzaminu skarżącej stwierdzony w protokole egzaminu, a znajdujący też potwierdzenie w pozostałych materiałach sprawy, w szczególności w zeznaniach ww. świadków – członków Komisji Egzaminacyjnej przesłuchanych przez organ w ramach ww. rozprawy administracyjnej, jak i w postępowaniu prokuratorskim. Z żadnego z zeznań tych świadków w najmniejszym stopniu nie wynika inny wynik egzaminu niż stwierdzony ww. protokołem, który w myśl § 10 ust. 2 pkt 10 Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego (...) stanowi podstawę do wydania decyzji o nadaniu lub odmowie nadania uprawnień budowlanych. Brak w protokole uzasadnienia negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi nie może – w myśl poczynionych wyżej wywodów – spowodować ustalenia przez organ innego wyniku niż skutkowany odnotowaną w protokole liczbą głosów członków Komisji i jej ustaleniem.

Poza tym zwraca uwagę, wynikająca z wzmiankowanych zeznań świadków, krytyczna ocena członków Komisji odpowiedzi skarżącej na pytania egzaminacyjne w toku egzaminu (poza pierwszym pytaniem), która wykluczała pozytywny wynik egzaminu, a więc inny niż stwierdzony protokołem. Wskazują na to nie tylko zeznania tych świadków, ale też pośrednio wynika to z argumentacji samej skarżącej, która w cytowanym wyżej (por. str. 4 i nast. części historycznej niniejszego uzasadnienia) odwołaniu od decyzji Okręgowej Komisji z [...] grudnia 2010 r. (pismo skarżącej z 16 lutego 2011 r.) podniosła takie okoliczności związane z przebiegiem egzaminu jak: dowcipna riposta jednego z członków Komisji, Komisja zareagowała pogardliwymi komentarzami, ocena członków Komisji była nieobiektywna, jeden z członków Komisji wygłosił lekceważącym tonem dygresję, że odbyła praktykę budowlaną, agresywna reakcja i ostre komentarze kwestionujące dopuszczenie skarżącej do egzaminu. Gdyby skarżąca uzyskała pozytywny wynik egzaminu z jej argumentacji nie wynikałby obraz pewnej emocji/konfrontacji towarzyszącej przebiegowi tego egzaminu, co dodatkowo i na marginesie powyższego wzmacnia – w ocenie Sądu – wniosek, że przed wskazaną Komisją skarżąca nie mogła tego egzaminu zdać. Niewątpliwie ww. zeznania świadków – członków Komisji nie są (z racji chociażby czasowej odległości od daty zdarzenia) precyzyjne i szczegółowe w treści, jednak ogólna ich wymowa/przekaz jest jasny w kwestii ustalenia negatywnego wyniku całego egzaminu na uprawnienia budowlane, któremu poddała się skarżąca i w tym sensie jednoznacznie korespondują z protokołem z egzaminu z 4 grudnia 2010 r., wykluczając tym samym wątpliwości co do tego, jaki wynik egzaminu protokół ten stwierdza, a dalej czy Okręgowa Komisja prawidłowo na jego podstawie odmówiła skarżącej nadania wnioskowanych uprawnień budowlanych.

Reasumując tę część rozważań podkreślenia wymaga, że skoro skarżąca pozytywny wynik egzaminu wywodzi zasadniczo z braku szczegółowego uzasadnienia w protokole negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi, a pozostały materiał dowodowy w sprawie nie wskazuje na wynik tego egzaminu inny niż stwierdzony tym protokołem, to nie ma uzasadnionych podstaw do podważania zaskarżonej decyzji. Wskazany brak nie świadczy bowiem jednocześnie o złożeniu egzaminu z wynikiem pozytywnym; co najwyżej może wskazywać na niedostatki/mankamenty protokołu, jednak nie w stopniu prowadzącym do zmiany stwierdzonego w tym protokole wyniku negatywnego na pozytywny. Nadto protokół ten, tak jak każdy inny dowód podlega ocenie organu w świetle pozostałych dowodów, w tym zeznań przesłuchanych przez organ świadków – członków Komisji Egzaminacyjnej. Zeznania te nie są zaś ze sobą sprzeczne (nie wyłączając z tej oceny zeznań tych samych świadków w postępowaniu prokuratorskim); przeciwnie wzajemnie się uzupełniają i w swojej istocie wyłania się z nich zasadniczo spójny przekaz, który wykluczał możliwość ustalenia przez organ, że skarżąca zdała przedmiotowy egzamin. Dodatkowo były składane w warunkach pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Opierały się też - jak wynika z treści tych zeznań – na wiedzy/pamięci świadków co do przebiegu egzaminu a nie na kartach egzaminacyjnych, co zarzuca skarżąca. Jak bowiem słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę "nie jest możliwe by z ocen widniejących na kartach egzaminacyjnych wyrażonych w liczbach świadkowie mogli czerpać szczegółową wiedzę bądź informacje co do przebiegu egzaminu (...)".

Słuszna jest też uwaga tej odpowiedzi, że rozprawa administracyjna jest szczególną formą postępowania dowodowego przed organem, umożliwiającą stronie zajęcie stanowiska co do wyników postępowania w sprawie. Sąd uznaje w tej sprawie za chybione zarzuty skargi kwestionujące przesłuchanie przez Krajową Komisję (organ II instancji) ww. świadków w osobach członków Komisji Egzaminacyjnej, skoro w myśl art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, zaś w okolicznościach stanu faktycznoprawnego tej sprawy, zasadniczo była to jedyna już - jak się wydaje – możliwość dodatkowego wyjaśnienia tego stanu. Poza tym w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy określonego środka dowodowego. Wskazany przepis art. 75 § 1 k.p.a. nie zawiera też zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu dowodowym, tj. operując sformułowaniem "w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny" (zdanie drugie § 1) wymienia te dowody przykładowo. Z drugiej strony nałożony w art. 7 k.p.a. na organ obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, obliguje go do wyjścia – gdy jest taka potrzeba - poza ten katalog.

Wszystko to razem oznacza obowiązek wyczerpania przez organ każdej możliwości dowodowej, która przyczyni się do wyjaśnienia sprawy w myśl zasady prawdy obiektywnej leżącej u podstaw każdego postępowania. W tej sprawie ww. rozprawę administracyjną i przeprowadzony na niej dowód z przesłuchania świadków – członków Komisji Egzaminacyjnej należy traktować jako wywiązanie się organu z tego obowiązku.

Tym samym w myśl poczynionych wyżej uwag brak podstaw do uznania w tej sprawie, że jedynym dowodem, który mógłby być uwzględniony przez organ jako element stanu faktycznego sprawy, jest ww. protokół z egzaminu na uprawnienia budowlane z 4 grudnia 2010 r., a wobec wyżej szeroko omawianych mankamentów treści tego protokołu, nie można było ustalić rzeczywistego przebiegu egzaminu posiłkując się innymi dowodami (tu z przesłuchania świadków – członków Komisji Egzaminacyjnej). Art. 68 § 1 k.p.a., stosownie do którego protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby, określa jedynie sposób sporządzenia protokołu oraz jego warunki formalno-materialne odnoszące się do przebiegu danej czynności (tu egzaminu) i nie wyklucza postępowania dowodowego w obszarze okoliczności objętych treścią tego protokołu, gdy stan faktyczny ustalony w tym dokumencie wywołuje wątpliwości i jest kwestionowany przez stronę postępowania, a zarazem uczestnika czynności, której protokół dotyczy. Przeprowadzając ww. rozprawę administracyjną i przesłuchując w charakterze świadków członków Komisji Egzaminacyjnej organ podjął czynność niezbędną do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a zatem uczynił zadość obowiązkowi dążenia do prawdy obiektywnej, gdyż wykorzystał dostępne mu w tym względzie środki dowodowe.

Poza tym wszystkim podkreślenia wymaga, że w okolicznościach stanu faktycznoprawnego tej sprawy wskazane zeznania świadków w żadnym wypadku nie zastępują spornego protokołu z egzaminu skarżącej na uprawnienia budowlane i nie mogą być też tak traktowane. Służą jedynie wyjaśnieniu i przesądzeniu treści tego protokołu pod kątem wynikającego z niego ustalenia negatywnego wyniku całego egzaminu skarżącej. Nie są też przez organ interpretowane w oderwaniu od treści protokołu, tylko do niego nawiązują. Protokół dalej pozostaje w tej sprawie podstawowym środkiem dowodowym utrwalającym przebieg egzaminu, natomiast wskazane zeznania świadków stanowią dopuszczalną formę uzupełnienia materiału dowodowego, tak żeby przy wzmiankowanych mankamentach protokołu można go było odczytać i zinterpretować w zgodzie z rzeczywistym przebiegiem egzaminu i ustalonym przez Komisję Egzaminacyjną jego wynikiem. Wskazana wyżej rozprawa administracyjna przed organem pozwoliła organowi uzupełnić materiał dowodowy w podanym wyżej kierunku ostatecznego wyjaśnienia sprawy. Protokoły tej rozprawy (por. akta administracyjne) potwierdzają zgodność procedowania organu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w tej formule postępowania (tj. rozprawy administracyjnej – por. przepisy art. 89 i nast. k.p.a.). W szczególności stosownie do art. 95 § 2 k.p.a. kierujący rozprawą może uchylać zadawane świadkom pytania, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla sprawy; należy jedynie na żądanie strony zamieścić w protokole osnowę treści uchylonego pytania, co uczyniono.

W tym stanie rzeczy wydaną w sprawie zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z prawem, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził po stronie organu takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Dlatego też Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.