Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2181/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 151a par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu G.G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty - oddala sprzeciw -


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] (Wojewoda) decyzją z [...] grudnia 2018 roku potwierdził prawo do rekompensaty G.G.(Skarżąca) z tytułu pozostawienia przez Z.B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...].

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 2, art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 8, art. 12 ust. 2 i art. 13 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097, dalej "ustawa z 8 lipca 2005 roku").

Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organu było ustalenie, że Z.B., której siostrzenicą i spadkobierczynią jest Skarżąca, spełniła przesłanki o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy, to jest to jest była 1 września 1939 roku obywatelką polską, miała miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i opuściła to terytorium w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku

Organ pierwszej instancji wskazał następnie, że skarżąca dołączyła do akt sprawy :

1. Niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię pisma A. B. (taki zapis w dokumencie), właścicielki nieruchomości położonej w [...] nr [...] (dawniej [...]), do Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] marca 1934 roku. Pismem właścicielka przedstawia, celem uzyskania zwolnień podatkowych, zaświadczenie Magistratu miasta [...] o zakończeniu w 1932 roku budowy nowego domu w [...] nr [...].

2. poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię dowodu ubezpieczeniowego nr [...] Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych z [...] grudnia 1938 roku, wystawionego na nazwisko A.B. (zapis poprawiony odręcznie na B.) jako właścicielki nieruchomości położonej w miejscowości [...] nr [...], składającej się z dwóch domów i dwóch szop, dołączona do akt sprawy przez wnioskodawczynię G. G.

Organ wskazał, że właścicielką nieruchomości opisanej w tych dokumentach była A.B., matka Z.B. Skarżąca pomimo wezwania nie przedłożyła dowodu, z którego wynikałoby, kto nabył spadek po A.B. Dokumenty te nie są zatem dowodami potwierdzającymi, że Z.B. jako właścicielka pozostawiła opisaną w nich nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 roku Zgodnie bowiem z ww. dokumentami nieruchomość w nich opisana stanowiła własność innej osoby.

Wojewoda wskazał, że w aktach administracyjnych znajdują się również dwa egzemplarze urzędowego opisu mienia pozostawionego na nazwisko Z.B., córka J. Na egzemplarzu złożonym przez Skarżącą znajdują się odręczne poprawki.

Zgodnie z tym dokumentem Z.B. (zapis poprawiony odręcznie na B.) pozostawiła w miejscowości [...], obwód [...], nieruchomość składającą się z: domu mieszkalnego o kubaturze [...] m2, ściany drewniane, dach kryty blachą, zbudowanego w 1909 roku (wartość [...]rubli), stodoły o kubaturze [...] m3, ściany drewniane, dach kryty dachówką, zbudowanej w 1905 roku (wartość [...] ruble), murowanego domu o kubaturze [...] m3, dach kryty blachą, zbudowanego 1928 roku (wartość [...] rubli), drewnianej szopy, zbudowanej w 1928 roku (wartość [...] rubli), [...] drzew owocowych oraz ziemi o powierzchni ogółem [...] ha, w tym sad o powierzchni [...] ha, zaś na [...] ha ziemi zasiano oziminę.

Organ podkreślił, że zapisy w punkcie piątym w ww. oryginale opisu mienia pozostawionego: "Wykorzystana w gospodarstwie rola i zasiewy oziminy" są ewidentnie niespójne, ponieważ ziemi ogółem w gospodarstwie jest [...] ha, w tym sad o powierzchni [...] ha i zasiane oziminy [...] ha (co dawałoby [...] ha). Organ wyjaśnił, że z zasad logiki, a także z doświadczenia wynikającego z analizy wielu urzędowych opisów mienia pozostawionego, będących dowodami w postępowaniach administracyjnych wynika, że suma liczb zapisanych jako powierzchnie sadu i zasianych ozimin nie powinna być wyższa niż liczba określająca powierzchnię ziemi ogółem.

Skarżąca dołączyła również do akt sprawy poświadczony przez notariusza za zgodność z oryginałem odpis ww. urzędowego opisu mienia pozostawionego z dnia [...] lutego 1947 roku. Odpis ten jest niezgodny z oryginalnym dokumentem, z którego odpis został wykonany, wymienionym w pkt. 3, ponieważ:

- wartość szacunkowa domu o kubaturze [...] m3 w oryginale wynosi [...] rubli, w odpisie dokumentu [...] rubli,

- wartość szacunkowa stodoły w oryginale wynosi [...] ruble, w odpisie dokumentu [...] ruble.

Ponadto wartość szacunkowa całej nieruchomości opisanej w ww. odpisie ([...] rubli) nie zgadza się z sumą jej poszczególnych składników ([...] rubli).

Z uwagi na powyższe rozbieżności organ uznał, że należy odmówić przymiotu wiarygodności odpisowi.

Do akt złożono również dwie identyczne, poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie oryginału urzędowego opisu mienia pozostawionego wystawionego na nazwisko Z.B. (taki zapis w dokumencie), córka J., przechowywanego w Archiwum Akt Nowych w [...], w zespole archiwalnym "Rejonowi Pełnomocnicy Rządu RP do Spraw Ewakuacji Ludności Polskiej z [...] ([...]) - grupa zespołów, sygn. [...]":

- dokument przekazany przez Archiwum Akt Nowych do [...] Urzędu Wojewódzkiego i dołączony do akt sprawy w dniu [...] czerwca 2009 roku;

- dokument przekazany przez Archiwum Akt Nowych do [...] Urzędu Wojewódzkiego i dołączony do akt sprawy w dniu [...] marca 2016 roku, w odpowiedzi na prośbę o weryfikację dokumentu w związku z zaleceniem Ministra Skarbu Państwa zawartym w decyzji z [...] października 2015 roku Zgodnie z ww. dokumentami Z.B. pozostawiła w miejscowości [...], obwód [...], nieruchomość składającą się z: domu mieszkalnego o kubaturze [...] m3, ściany drewniane, dach kryty gontem, zbudowanego w 1909 roku (wartość [...] rubli), stodoły o kubaturze [...] m3, ściany drewniane, dach kryty dachówką, zbudowanej w 1905 roku (wartość [...] ruble), [...] drzew owocowych oraz ziemi o powierzchni ogółem [...] ha, w tym sad o powierzchni [...] ha.

Organ uznał zatem, że w zasobach Archiwum Akt Nowych w [...] znajduje się oryginał (egzemplarz) urzędowego opisu mienia pozostawionego przez Z.B. (B.) w miejscowości [...], obwód [...]. Dokument ten nie zawiera odręcznych poprawek oraz błędów rachunkowych i opatrzony jest podpisem właściciela pozostawionej nieruchomości.

Następnie organ wyjaśnił, że w toku postępowania przeprowadzony został dowód z ekspertyzy z dnia [...] stycznia 2018 roku, wykonanej w Katedrze Kryminalistyki Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu [...] oraz na Wydziale Chemii Uniwersytetu [...]. Ekspertyza ta sporządzona została celem ustalenia, czy przedłożony przez stronę do akt sprawy egzemplarz urzędowego opisu mienia pozostawionego przez Z.B., córkę J., w miejscowości [...], obwód [...], wydanego przez Rejonowego Pełnomocnika Rządu Rzeczypospolitej Polskiej do Spraw Ewakuacji Ludności Polskiej z [...]; Republiki Rad, stanowi w całości oryginalny dokument czy nosi ślady przerobienia. Ekspertyzę sporządzili dr G.R. i dr R.C.

Zgodnie z ww. ekspertyzą w badanym dokumencie stwierdzono wyraźną ingerencję praktycznie we wszystkie jego zapisy. Były one przerabiane (a także wywabiane) co najmniej raz, a nie można wykluczyć, że przeróbek dokonywano więcej razy, np. trzy, bo tyle różnych środków kryjących widać na zapisach dokumentu. Część przeróbek polegała na ponownym nadpisaniu przerabianego tekstu, co powoduje, że w wielu miejscach widnieją fragmenty nieprzystające do naniesionego na wierzchu tekstu. Także z powodu dokonania przeróbek, wszystkie kwoty widoczne na badanym dokumencie są nieautentyczne. W konkluzji ww. ekspertyzy jej autorzy stwierdzają, że: "Z powodu bardzo intensywnej barwy i silnego krycia użytych do przeróbek środków kryjących (atramentów) bardzo trudne (najczęściej niemożliwe) jest odtworzenie pierwotnego zapisu, zwłaszcza że pierwotny zapis zamaskowano nadpisaniem, być może, że celem było zamaskowanie miejsc, w których dokonano zmian w pierwotnym tekście".

W związku z powyższym, dokonując oceny zebranych w sprawie dowodów, Wojewoda stwierdził, że w sprawie funkcjonują dwa odręcznie spisane dokumenty, opatrzone tym samym tytułem: "Urzędowy opis mienia pozostawionego przez Z.B., córkę J., w miejscowości [...], obwód [...]", oba zawierające stosowne pieczęcie i podpisy, w tym podpis właścicielki, różniące się jednak w zakresie kluczowych danych dotyczących liczby, wielkości i wartości obiektów wchodzących w skład pozostawionej nieruchomości.

Z ekspertyzy z [...] stycznia 2018 roku wynika, że przedłożony przez stronę G.G., dokument - urzędowy opis mienia pozostawionego, ze względu na dokonane nim przeróbki i wywabiania praktycznie wszystkich zapisów, a także niemożność odczytania tekstu pierwotnego, zamaskowanego nadpisaniem, nie może być wiarygodnym dowodem świadczącym o pozostawieniu przez Z.B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc się do dołączonych przez Skarżącą do akt sprawy dokumentów: niepoświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pisma do Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] marca 1934 roku oraz poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii dowodu ubezpieczeniowego nr [...] Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych z dnia [...] grudnia 1938 roku, Wojewoda wskazał, że jako właścicielka wymienionych w dokumentach nieruchomości występuje A.B., strona postępowania nie wykazała zaś następstwa prawnego Z.B. po A.B. Dwa ww. dokumenty z pewnością dotyczą jednej i tej samej nieruchomości (to samo nazwisko właścicielki – A.B., i numer nieruchomości - [...] nr [...]), jednakże nie są zgodne z urzędowym opisem mienia pozostawionego co do dat powstania obiektów (1909 roku, 1905 roku, 1928 roku w opisie mienia i 1932 roku w dwóch pozostałych dokumentach), nie można więc z całą pewnością twierdzić, że opis mienia dołączony przez stronę oraz dwa pozostałe ww. dokumenty dotyczą tych samych obiektów. Zatem pismo do Urzędu Skarbowego w [...] z [...] marca 1934 roku oraz dowód ubezpieczeniowy nr [...] Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych z [...] grudnia 1938 roku, mimo wnoszenia o to przez Skarżącą, także nie mogą być dowodami świadczącymi o pozostawieniu przez Z.B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda uznał zatem, że jedynym wiarygodnym dokumentem pozostaje egzemplarz urzędowego opisu mienia pozostawionego znajdujący się aktualnie w zasobach Archiwum Akt Nowych w [...]. Także kwerenda przeprowadzona w archiwach [...] i [...] nie wykazała istnienia innego poza urzędowym opisem mienia pozostawionego dokumentu stwierdzającego prawo własności Z.B. do pozostawionej nieruchomości.

Na podstawie ww. urzędowego opisu mienia pozostawionego (poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie przekazane przez Archiwum Akt Nowych w [...] [...] czerwca 2009 roku oraz [...] marca 2016 roku) organ prowadzący postępowanie ustalił części składowe nieruchomości pozostawionej przez Z.B. w [...] i stwierdza, że w skład przedmiotowej nieruchomości wchodziły:

- dom mieszkalny o kubaturze [...] m3, ściany drewniane, dach kryty gontem, zbudowany w 1909 roku,

- stodoła o kubaturze [...] m3, ściany drewniane, dach kryty dachówką, zbudowana w 1905 roku,

- [...] drzew owocowych,

- ziemia o powierzchni ogółem [...] ha w tym sad o powierzchni [...] ha.

Organ podkreślił, że w urzędowym opisie mienia zapisano, że miejscowość [...] położona była w obwodzie [...], co zgadza się z podziałem administracyjnym [...] Socjalistycznej Republiki [...] w roku 1946, kiedy to nieruchomość została pozostawiona. Na podstawie analizy "Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorialnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych" pod redakcją T.B., Wydawnictwo Książnicy Narodowej, [...] 1934 roku, oraz informacji zawartych na stronie internetowej www.kami.net.pl ustalono, że do wybuchu drugiej wojny światowej miejscowość [...] położona była na terenie powiatu [...], w byłym województwie [...].

W zakresie powierzchni użytkowej domu mieszkalnego i stodoły organ uznał za wiarygodne ustalenia poczynione przez rzeczoznawcę majątkowego, zawarte w operacie szacunkowym z [...] czerwca 2015 roku

Skarżąca wniosła od powyższej decyzji odwołanie zarzucając Wojewodzie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego to jest :

- art. 76 § 1, art. 80 i art. 220 § 1 k.p.a. poprzez odmówienie wiarygodności dwóm dokumentom i ich treści: oryginalnemu urzędowemu opisowi mienia oraz oryginalnemu Dowodowi Ubezpieczeniowemu Nr [...] z Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń, Dział Przymusowych Ubezpieczeń budowli od ognia, Inspektor Powiatowy w [...] i nie uwzględnienie faktu istniejącej na pozostawionej nieruchomości zabudowy w postaci domu murowanego o kubaturze [...] m3, kryty dachówką, rok budowy 1928, szopy drewnianej wybudowanej 1928 roku, drzew owocowych i sadu [...] ha,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;

- art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niewykorzystanie wszystkich środków dowodowych wymienionych w art. 75 §1 k.p.a. w zakresie ustalenia części składowych nieruchomości pozostawionej (budynków) jako okoliczności mającej znaczenie dla sprawy;

- art, 80 ustawy k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w trakcie postępowania;

- art. 86 ustawy k.p.a., poprzez nieprzesłuchanie strony postępowania, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody. Wskazała, że organ ten nie podjął się własnej, obiektywnej analizy zgromadzonego w mojej sprawie materiału dowodowego. Wyjaśniła, że dostarczyła dodatkowo inny dokument urzędowy na dowód, że składniki w ww. wymienionej nieruchomości sporządzone w opisie mienia są wiarygodne. Również pismo A.B. do Urzędu Skarbowego w [...] z [...] marca 1934 o zwolnienie z podatku jej nieruchomości ze względu na wybudowanie nowego domu na podstawie ustawy o rozbudowie miast z 22 kwietnia 1927 roku jest dowodem na to, że na ww. nieruchomości były na pewno dwa domy mieszkalne. Mając dowód ubezpieczeniowy, przymusowych ubezpieczeń budowli od ognia z 31 grudnia 1938, który opłacony jest na cały rok 1939 oraz pismo A.B. z 1934 roku do Urzędu Skarbowego o zwolnienie z podatku jej nieruchomości ze względu na rozbudowę nieruchomości można wysunąć zgodny z logiką wniosek, że pomimo skreśleń i poprawek dowód w postaci opisu mienia pozostawionego przez Z.B. odzwierciedla stan faktyczny mienia pozostawionego.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Skarżącą, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister) decyzją z [...] sierpnia 2019 roku uchylił decyzję Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w znajdują się sprzeczne ze sobą dokumenty dotyczące posiadania prawa własności do nieruchomości położonej w miejscowości [...] (kopia dowodu Ubezpieczeniowego Nr [...] z 1938 roku, z którego wynika, że jako właścicielkę nieruchomości położonej w miejscowości [...] nr [...] składającej się z dwóch domów i dwóch szop wpisana jest Pani A.B. oraz opis mienia pozostawionego z którego wynika, że właścicielką nieruchomości położonej w miejscowości [...] była Pani Z.B.).

Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Ministra, Wojewoda nie ustalił, kto był przed wybuchem II Wojny Światowej właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że sam opis mienia pozostawionego nie jest dowodem świadczącym o tym, że osoba wpisana w tym dokumencie była przed wybuchem II Wojny Światowej właścicielem opisanej w nim nieruchomości.

Minister przypomniał również że organy administracji prowadząc postępowania administracyjne w sprawach o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie ustawy z 8 lipca 2005 roku są zobowiązane zgodnie z art. 2 ustawy ustalić bezsprzecznie, kto był właścicielem nieruchomości pozostawionej przed wybuchem II Wojny Światowej. Powyższa przesłanka związana jest z przesłanką dotyczącą również bezpośrednio właściciela nieruchomości, a świadczącą o zamieszkiwaniu przez niego przed wybuchem II Wojny Światowej na byłym terytorium RP, posiadaniu przez niego obywatelstwa polskiego, opuszczeniu przez niego byłego terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 roku oraz przybyciu w/w na obecne terytorium RP z przyczyn związanych z wybuchem wojny w 1939 roku

Minister wskazał, że wprawdzie organ I instancji pismem z [...] lutego 2016 roku wystąpił do Konsulatu Generalnego RP we [...] celem uzyskania dokumentów dotyczących A.B., jednakże z pisma Państwowego Archiwum Obwodu [...] z [...] kwietnia 2016 roku, wynika, że w w/w archiwum brak dokumentów. Powyższe nie zwalniało organu I instancji z dokonania ustalenia, kto był przed wybuchem II Wojny Światowej właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...]. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie ustalił bezsprzecznie kto był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...] przed wybuchem II Wojny Światowej. Biorąc zatem powyższe pod uwagę organ I instancji naruszył art. 7, 8, 77 i 80 kpa.

Minister podkreślił, że wszystkie przesłanki określone w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 roku muszą być spełnione łącznie, bowiem w przeciwnym przypadku, organ administracji prowadzący postępowanie jest zobowiązany wydać decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Przesłanki z art. 2 ustawy muszą być spełnione przez właściciela nieruchomości. Jeżeli bowiem prawo do rekompensaty nie może być przyznane właścicielowi nieruchomości, to tym bardziej nie może być przyznane jego następcom prawnym.

Minister wskazał, że bez ustalenia, kto był przed wybuchem II Wojny Światowej właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...], nie można ustalić, czy ta osoba zamieszkiwała na byłym terytorium RP przed wybuchem II Wojny Światowej, posiadała wówczas obywatelstwo polskie, opuściła byłe terytorium RP w związku z wojną rozpoczęta we wrześniu 1939 roku i przybyła na obecne terytorium RP z przyczyn związanych z wybuchem wojny w 1939 roku zatem ustalenia organu I instancji poczynione względem Pani Z.B., bez ustalenia, czy w/w była przed wybuchem II Wojny Światowej właścicielką nieruchomości położonej w miejscowości [...], nie stanowią dowodów umożliwiających wydanie pozytywnej decyzji przez organ I instancji. Należy przy tym wskazać, iż w przypadku bezsprzecznego ustalenia, że właścicielką nieruchomości położonej w miejscowości [...] była Pani A.B., niezbędne będzie w pierwszej kolejności ustalenie jej następców prawnych. Bowiem zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 października 2017 roku sygn. akt I OPS 3/17: "Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie Dz. U. z 2016 roku poz. 20142 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy." Zatem w przedmiotowej sprawie może się okazać, że Skarżąca, która złożyła pierwotny wniosek nie jest jedyna Stroną przedmiotowego postępowania.

Odnoszą się do znajdujących się w aktach sprawy opisów mienia pozostawionego przez Z.B. określających rodzaj i powierzchnię pozostawionych przez w/w nieruchomości, Minister wyjaśnił, że przed ustaleniem, kto był właścicielem w/w nieruchomości przed wybuchem II Wojny Światowej opisy te nie mają znaczenia. Jeżeli jednak okaże się, że właścicielką nieruchomości położonej w miejscowości [...] była Pani Z.B. wówczas, w ocenie organu II instancji, z uwagi na treść Ekspertyzy Technicznej Skarżącą z [...] stycznia 2018 roku, organ I instancji przy podejmowaniu stosownej decyzji powinien za dowód na okoliczność powierzchni i rodzaju nieruchomości położonej w miejscowości [...] przyjąć opis mienia pozostawionego uzyskany z Archiwum Akt Nowych.

Skarżąca wniosła od powyższej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy to jest :

1. art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 pkt 3 k.p.a.

2. art. 139 k.p.a.

3. art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa) polegające na nierespektowaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 408/12 z dnia 22.05.2013 r. wydanego w wyniku skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.10.2011 r. sygn. akt I SA/Wa 984/11.

4. art. 76 § 1, art. 220 § 1 k.p.a. poprzez odmówienie wiarygodności treści następujących dokumentów:

a) -oryginalnemu Dowodowi Ubezpieczeniowemu Nr [...] z Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń, Dział Przymusowych Ubezpieczeń budowli od ognia z dnia 31 grudnia 1938 na nazwisko A.B.,

b) -dwóm pismom A.B. z dnia [...] marca 1934 r. i [...] kwietnia 1934 r. do Urzędu Skarbowego w [...], woj. [...], -karki pocztowej z dnia [...] lipca 1925 r. do Z.B. na adres [...], [...], [...],

c) - opisowi mienia pozostawionego przez Z.B. sporządzony przez notariusza w [...], Pana M.C., -skróconemu odpisowi aktu urodzenia Z. B. -skróconemu odpisowi zgonu Z.B.,

d) wezwaniu sądowemu, L.N., mamy skarżącej, sygn. akt: [...] na przesłuchanie w charakterze strony w sprawie G.G. o stwierdzenie nabycia spadku po Z.B.

5. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;

6. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niewykorzystanie wszystkich środków dowodowych wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a. w zakresie ustalenia zastępstwa prawnego oraz części składowych nieruchomości pozostawionej jako okoliczności mającej istotne znaczenie dla sprawy;

7. art. 80 ustawy k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w trakcie postępowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wszystkich aktów pierwszej i drugiej instancji wydanych po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2013 roku oraz dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych oraz dokumentu znajdującego się w aktach sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po Z.B.

W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Sprzeciw jest niezasadny i jako taki podlega oddaleniu.

Skarżąca w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zakwestionowała ustalenie składników mienia pozostawionego przez jej poprzedniczkę prawną, Z.B. poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Wywodziła, że celem prawidłowego ustalenia, jakie składniki wchodziły w skład mienia organ winien wykorzystać dane zawarte w piśmie A.B. do Urzędu Skarbowego w [...] oraz w dowodzie ubezpieczeniowym nr [...] Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych z [...] grudnia 1938 roku.

Minister słusznie zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty z których nie wynika w sposób jednoznaczny kto był przedwojennym właścicielem nieruchomości objętych wnioskiem o rekompensatę.

Sąd w pełni podziela stanowisko Ministra, że bez ustalenia tej okoliczności nie jest możliwe stwierdzenie, że spełnione zostały warunki o których mowa w art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 roku, to jest czy osoba ta była 1 września 1939 roku obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt a-c ustawy, opuściła byłe terytorium RP z przyczyn wskazanych w art. 1 ustawy lub z przyczyn tych nie mogła na nie wrócić i jest obywatelem polskim.

Sąd w pełni podziela również stanowisko Ministra, że w przypadku ustalenia, że właścicielem pozostawionego mienia była jednak A.B. konieczne będzie ustalenie jej następców prawnych. Wynika to wprost z przywołanej przez organ drugiej instancji uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 roku sygn. akt I OPS 3/17.

Przywołane przez Skarżącą w sprzeciwie dokumenty w postaci skróconego odpisu aktu urodzenia i zgonu Z.B., potwierdzają jedynie, że była ona córką A.B. Nie stanowią natomiast dowodu potwierdzającego następstwo prawne. Dowodem potwierdzającym następstwo prawne może być bowiem wyłącznie postanowienie spadkowe albo akt poświadczenia dziedziczenia. Okoliczność, że jak twierdzi Skarżąca, Sąd Rejonowy w [...] zanim wydał postanowienie o nabyciu przez Skarżącą spadku po Z.B. rozpoczął postępowanie spadkowe również nie potwierdza następstwa prawnego po A.B.

Sąd przypomina w tym miejscu, że w toku postępowania Skarżąca była wzywana przez Wojewodę do przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionej kopii postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A.B. wydanego przez Sąd Rejonowy w [...] w sprawie [...]. Skarżąca w toku postępowania powoływała się bowiem na fakt wydania w tej sprawie postanowienia spadkowego. Skarżąca nie przedłożyła jednak tego dokumentu w toku postępowania przed organem pierwszej instancji.

Z akt sprawy wynika, że również Minister, wobec treści odwołania Skarżącej poszukiwał postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A.B. :

Pismem z [...] stycznia 2019 roku Minister zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] z prośbą o udzielenie informacji, czy postępowanie o stwierdzenia nabycia spadku po Pani A.B. prowadzone pod sygn. akt [...] zakończyło się wydaniem postanowienia. W odpowiedzi Sąd Rejonowy w [...] poinformował, że pod sygn. Akt [...] nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po A.B., Pod wskazaną sygn. akt toczyło się inne postępowanie sądowe. Jak wynika z kolejnego pisma Sądu Rejonowego w [...], pod sygn. akt. [...] toczyło się postępowanie o ustanowienie drogi koniecznej.

Skoro w aktach sprawy administracyjnej znajdują się dokumenty z których nie wynika w sposób jednoznaczny, komu przysługiwało prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem Skarżącej o przyznanie prawa do rekompensaty, w konsekwencji nie jest ustalone czy były właściciel spełniał przesłanki z art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 roku jak również nie są ustaleni następcy prawni owego właściciela, organ drugiej instancji postąpił prawidłowo uchylając decyzję Wojewody i przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania.

W sprawie zaistniały bowiem przesłanki o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z uwagi na niewyjaśnienie podstawowej okoliczności to jest tego, komu przysługiwało prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem jak również nie ustalenie kręgu ewentualnych następców prawnych, z udziałem których powinno toczyć się postępowanie.

Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, jakie okoliczności powinny być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącej dotyczącego naruszenia art. 170 p.p.s.a. z uwagi na wydanie w sprawie ustalenia prawa do rekompensaty wyroku tutejszego sądu z 14 października 2011 roku I SA/WA 984/11 i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2013 roku I OSK 408/12 wyjaśnić należy, że przedmiotem kontroli była w tych sprawach decyzja Ministra Skarbu Państwa z [...] kwietnia 2011 roku. Decyzją tą Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności swojej decyzji z [...] listopada 2008 roku, na podstawie której uchylono decyzję Wojewody z [...] marca 2008 roku potwierdzającą G.G. prawo do rekompensaty za mienie [...].

Rzeczywiście, Sądy obu instancji oddalając skargę a następnie skargę kasacyjną Skarżącej wskazały, że decyzja kasatoryjna Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2008 roku nie jest dotknięta wadą nieważności. W wyrokach sądów obu instancji nie zostały jednak zawarte żadne wytyczne ani oceny dotyczące dalszego sposobu procedowania organów w sprawie wniosku Skarżącej o przyznanie jej prawa do rekompensaty.

Końcowo sąd wyjaśnia, że wymienione w sprzeciwie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej sąd wziął pod uwagę z urzędu z uwagi na treść art. 133 § 1 p.p.s.a. Brak było natomiast możliwości i podstaw do przeprowadzenia dowodu z wezwania sądowego L.N. na [...] sierpnia 1998 roku. Skarżąca nie dołączyła tego dokumentu do sprzeciwu, zatem sąd nie miał możliwości przeprowadzenia z niego dowodu. Dodatkowo wskazać należy, że wezwanie na rozprawę nie stanowi dowodu potwierdzającego nabycia spadku.

Z uwagi na powyższe, uznając sprzeciw za niezasadny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił go na podstawie art. podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.