Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 419/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1 pkt 1 lit.b, art 118 § 1,
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 10, art 11 ust.1 i ust. 2, art 20 ust.2 pkt 2, art. 21 ust.2,
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. spraw ze skarg P. N. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2016 r. - nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu spółki "A" za zaległości tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług, - nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu spółki "A" za zaległości tej spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od zatrudnionych pracowników, 1) oddala skargi, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokatowi A. S. – Kancelaria Adwokacka w kwocie 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt i 40/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 110,40 (sto dziesięć i 40/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej

1) uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. N. wraz ze spółką "A". za zaległości tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług, odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjne za okresy: VIII, IX 2010 r., I-III, V, IX 2011 r., II, III 2012 r. i:

- umorzył postępowanie w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za VIII i IX 2010 r.

- orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. N., jako byłego członka zarządu ww spółki wraz ze spółką i drugim byłym członkiem zarządu E. R.-N. za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług, odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych,

2) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części.

zaś decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]

1) uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. N. wraz z ww. spółką za zaległości tej spółki z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych, odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne za okresy: X-XII 2010 r., I-III 2012 r. i orzekł w tym zakresie o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. N., jako byłego członka zarządu "A" wraz z ta spółką i drugim byłym członkiem zarządu E. R.-N. za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych od zatrudnionych pracowników, odsetek za zwłokę za wskazane okresy

2) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części.

Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. N. - byłego członka zarządu "A" wraz z ww. spółką za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za: VIII, IX 2010 r., I-III, V, IX 2011 r., II, III, VI 2012 r. Postanowienie zostało doręczone w dniu 7 maja 2015 r.

Postępowanie Naczelnika Urzędu Skarbowego zakończone zostało decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], w której orzeczono o solidarnej odpowiedzialności P. N. jako byłego członka zarządu "A" sp. z o.o. wraz z ww. spółką za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za niżej wymienione okresy wraz z należnymi od tych zaległości odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji, w kwotach:

- sierpień 2010 r. - 1.733,00 zł, odsetki 967,00 zł,

- wrzesień 2010 r. - 698,00 zł, odsetki 384,00 zł,

- styczeń 2011 r. - 20.432,00 zł, odsetki 10.426,00 zł,

- luty 2011 r. - 12.741,00 zł, odsetki 6.380,00 zł,

- marzec 2011 r. - 1.382,00 zł, odsetki 676,00 zł,

- maj 2011 r. - 210,00 zł, odsetki 98,00 zł,

- wrzesień 2011 r. - 472,00 zł, odsetki 198,00 zł,

- luty 2012 r. - 355,00 zł, odsetki 128,00 zł,

- marzec 2012 r. - 2.541,00 zł, odsetki 890 zł,

oraz kosztami egzekucyjnymi powstałymi w wyniku czynności egzekucyjnych, podjętymi w celu zaspokojenia wymienionych zaległości podatkowych w łącznej kwocie 3.144,60 zł. Równocześnie umorzono postępowanie w zakresie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.

Również postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. N. - byłego członka zarządu "A" spółka z o.o. wraz z ww. spółką za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych od zatrudnionych pracowników za: X-XII 2010 r., I-VIII 2012 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] sierpnia 2015 r. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o solidarnej odpowiedzialności P. N. jako byłego członka zarządu "A" sp. z o.o. wraz z ww. spółką za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych od zatrudnionych pracowników za niżej wymienione okresy wraz z należnymi od tych zaległości odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji, w kwotach:

- październik 2010 r. - 319,00 zł, odsetki 173,00 zł,

- listopad 2010 r. - 340,00 zł, odsetki 181,00 zł,

- grudzień 2010 r. - 340,00 zł, odsetki 181,00 zł,

- styczeń 2012 r. - 177,00 zł, odsetki 66,00 zł,

- luty 2012 r. - 129,00 zł, odsetki 47,00 zł,

- marzec 2012 r. - 177,00 zł, odsetki 62,00 zł

oraz kosztami egzekucyjnymi powstałymi w wyniku czynności egzekucyjnych, podjętych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na te zaległości podatkowe w łącznej kwocie 118,46 zł. Równocześnie umorzono postępowanie w zakresie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okresy: kwiecień-sierpień 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.

Skarżący, nie godząc się z tym rozstrzygnięciami złożył odwołania od powyższych decyzji, wnosząc o ich uchylenie i zarzucając organowi I instancji:

1) naruszenie prawa do obrony, poprzez pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku o obrońcę z urzędu,

2) naruszenie prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż mimo pisemnego wniosku (pismo z dnia 3 sierpnia 2015 r.) organ I instancji nie doprowadził P. N. z zakładu karnego do Urzędu Skarbowego w celu umożliwienia mu zapoznania ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się w sprawie,

3) nieuwzględnienie w prowadzonym postępowaniu faktu, że "w sprawie upadłości oraz w sprawie o zakaz prowadzenia działalności za niezgłoszenie w terminie wniosku o upadłość", prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. (sygn. akt [...]) zakończonej na skutek apelacji uczestników przez Sąd Okręgowy w R. [...] - postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. sygn. akt [...], oddalono wniosek o zakaz prowadzenia działalności oraz w opinii P. N., zwolniono członków zarządu spółki z zarzutu niewywiązania się z obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość.

Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu spraw decyzjami z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] i nr [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wyjaśnił, że zasady odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych, jako osób trzecich, określa art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Odpowiadają oni solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Zgodnie z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 ww. ustawy, powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Organ wyjaśnił, że wymienione przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej).

O odpowiedzialności podatkowej nie orzeka się, jeżeli wystąpiły okoliczności uwalniające członka zarządu od odpowiedzialności. Regulacja art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje to w sytuacji wykazania przez członka zarządu, że:

- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości łub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), albo

- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez winy członka zarządu, bądź też

- wskaże on mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Organ wskazał, że w świetle przywołanych regulacji, orzekając o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki, organ podatkowy jest obowiązany wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu w chwili upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki (przesłanki pozytywne).

Organ wyjaśnił, że oceniając możliwość wydania przez organ decyzji o odpowiedzialności podatkowej P. N. jako osoby trzeciej, należy odnieść się do regulacji zawartych w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.

Organ wyjaśnił, że prowadzone postępowanie odwoławcze dotyczy zobowiązań podatkowych Spółki z tytułu podatku od towarów i usług, które przekształciły się w zaległości podatkowe z upływem terminów ich płatności: za sierpień 2010 r. w dniu 27 września 2010 r., za wrzesień 2010 r. w dniu 25 października 2010 r., za styczeń 2011 r. w dniu 25 lutego 2011 r., za luty 2011 r. w dniu 25 marca 2011 r., za marzec 2011 r. w dniu 26 kwietnia 2011 r., za maj 2011 r. w dniu 27 czerwca 2011 r., za wrzesień 2011 r. w dniu 25 października 2011 r., za luty 2012 r. w dniu 26 marca 2012 r., za marzec 2012 r. w dniu 25 kwietnia 2012 r.

Jeśli chodzi o zobowiązania podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, to organ odwoławczy zaznaczył, że prowadzone postępowanie odwoławcze dotyczy zobowiązań podatkowych spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, które przekształciły się w zaległości podatkowe z upływem terminów ich płatności: za październik 2010 r. w dniu 22 listopada 2010 r., za listopad 2010 r. w dniu 20 grudnia 2010 r., za grudzień 2010 r. w dniu 20 stycznia 2011 r., za styczeń 2012 r. w dniu 20 lutego 2012 r., za luty 2012 r. w dniu 20 marca 2012 r., za marzec 2012 r. w dniu 20 kwietnia 2012 r.

Organ podkreślił, że wobec powyższego w dacie wydania przez organ I instancji decyzji o odpowiedzialności strony za wymienione zaległości podatkowe spółki (w dniu [...] sierpnia 2015 r.), 5-letni termin wyznaczony w w/w przepisie nie upłynął.

Organ wyjaśnił, że przywołany art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej ogranicza w czasie możliwości kreowania odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, nie ma on jednak znaczenia, w jakim czasie zostaje wydana decyzja organu odwoławczego.

Następnie organ wyjaśnił, że spółka "A" została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego z dniem 29 sierpnia 2007 r. pod numerem KRS: [...].

W jego ocenie bezsporny jest fakt, że P. N. pełnił obowiązki członka zarządu "A" spółka z o.o. w czasie, gdy upływał termin płatności ww. zobowiązań podatkowych. Powołany uchwałą Zgromadzenia Wspólników nr [...] z dnia 1 marca 2007 r., P. N. pełnił funkcję prezesa zarządu do dnia wydania przez Sąd Rejonowy w R. [...], na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] kwietnia 2012 r., postanowienia o wykreśleniu go jako członka zarządu spółki "A" spółka z o.o. w związku wyrokiem Sądu Rejonowego w P. dnia [...] kwietnia 2011 r. [...], skazującym prawomocnie P. N. za czyny z art. 286 § 1 i art. 284 § 1 w związku z art. 12 Kodeksu karnego. Postanowienie uzasadniono tym, że zgodnie z art 18 § 2 Kodeksu spółek handlowych nie może być członkiem zarządu osoba skazana prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwa określone w rozdziałach XXXIII, XXXVII Kodeksu karnego. Ponieważ P. N. został prawomocnie skazany, nie mógł pełnić funkcji członka zarządu spółki, co skutkowało jego wykreśleniem w trybie art. 12 ust. 3 ustawy o KRS.

Organ wyjaśnił, że z treści umowy spółki (akt notarialny z dnia [...] marca 2007 r. Rep. [...]) wynika, że zarząd spółki składa się z prezesa oraz wiceprezesa powoływanych przez Zgromadzenie Wspólników na okres nieoznaczony (§ 12). Zarząd może jednoosobowo podejmować decyzje oraz reprezentować Spółkę na zewnątrz w związku z prowadzeniem bieżącej działalności (§ 13).

Organ podkreślił, że w wyżej wymienionych terminach płatności zobowiązań podatkowych P. N. pełnił obowiązki członka zarządu spółki.

Przechodząc do oceny drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności podatkowej członka zarządu - wykazania bezskuteczności egzekucji, organ zauważył, że powołany przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego i na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.

Organ podkreślił, że w przedmiotowych sprawach organ podatkowy I instancji przekazał do realizacji organowi egzekucyjnemu tytuły wykonawcze obejmujące zaległości podatkowe, których dotyczą zaskarżone decyzje.

W wyniku zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową (postanowienia Sądu Rejonowego w P. [...] z dnia [...] marca 2011 r. sygn. akt [...] oraz z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt [...]), postępowanie egzekucyjne przekazano Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P., który z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji, umorzył prowadzone postępowania, co zostało szczegółowo opisane w treści decyzji organu I instancji. Organ wyjaśnił, że w ramach prowadzonej egzekucji nie zaspokojono istniejących zaległości podatkowych ani innych zobowiązań dłużnika. Komornik Sądowy ustalił, że dłużnik nie osiąga żadnych dochodów. Rachunki bankowe zostały skutecznie wypowiedziane. Spółka nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomego, Ostatecznie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez Komornika Sądowego.

Organ podkreślił, że z analizy akt egzekucyjnych wynika bezspornie, że zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług były objęte egzekucją, przeprowadzoną na podstawie tytułów wykonawczych, doręczonych podatnikowi. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów egzekucyjnych wynika, że spółka "A" zawiesiła działalność gospodarczą w dniu 10 października 2013 r. i nie dysponuje majątkiem ruchomym lub nieruchomym mogącym służyć zaspokojeniu jej zobowiązań. Egzekucja z rachunków bankowych wykazała brak środków i doprowadziła bezpośrednio do zbiegu egzekucji z innymi sądowymi i administracyjnymi organami egzekucyjnymi.

Wobec braku majątku z którego można było skutecznie prowadzić egzekucję zaspokojenie należności podatkowych w toku egzekucji prowadzonej wobec spółki stało się niemożliwe.

W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu podatkowego I instancji, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki pozytywne warunkujące wydanie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej P.N. za zaległości podatkowe spółki.

Następnie organ odwoławczy odniósł się do okoliczności wyłączających odpowiedzialność podatkową strony. Wskazał zasady ukształtowane w orzecznictwie odnośnie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych spółek.

Organ wyjaśnił, że "właściwy czas" do wszczęcia postępowania upadłościowego, to - jak podkreśla się w orzecznictwie - czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli a dokonując ustaleń w tym zakresie należy wziąć pod uwagę zarówno samo zaistnienie przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość, jak i to, że z punktu widzenia realizacji celu postępowania upadłościowego i art. 116 Ordynacji podatkowej, wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki .

Organ podniósł, że w toku postępowań w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej P. N. za zaległości podatkowe spółki Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do strony o przedłożenie dowodów, z których jednoznacznie wynikałoby, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, albo zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości nastąpiło bez jej winy. Równocześnie P. N. został wezwany do wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wezwany został przy tym poinformowany, że czynności powyższych można dokonać przez pełnomocnika lub osobiście, w siedzibie urzędu albo drogą korespondencyjną, a niedopełnienie czynności wymienionych w wezwaniu spowoduje, że organ podatkowy wyda decyzje w oparciu o materiały będące w jego dyspozycji.

W odpowiedzi na to wezwanie P. N. pismem z dnia 10 maja 2015 r. wniósł o ustanowienie "obrońcy z urzędu" wskazując, że wymaga tego jego "sytuacja prawna" ograniczająca jego dostęp do wskazanych w wezwaniu informacji. Ponadto wezwany oświadczył, że tylko on samodzielnie odpowiada za rozliczenie należności będących przedmiotem postępowania i zgodnie z umową spółki nikt nie miał możliwości działać w tym zakresie. Organ zauważył, że żaden z zapisów umowy spółki nie ogranicza uprawnień drugiego z członków zarządu do podejmowania decyzji i prowadzenia spraw spółki.

W czasie postępowania prowadzonego przez organy podatkowe obu instancji P. N. nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na wystąpienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność podatkową członków zarządu spółki, związanych ze zgłoszeniem wniosku o jej upadłość (lub wszczęciem postępowania układowego), bądź wskazaniem mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Jako okoliczność zwalniającą z odpowiedzialności wskazał natomiast orzeczenie Sądu Okręgowego w R. [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. sygn. akt [...], którym oddalono wniosek o zakaz prowadzenia działalności przez P. N.

Odnosząc się do podniesionego przez stronę argumentu organ wskazał, że przepisy Ordynacji podatkowej (art. 181), w zakresie dowodzenia w postępowaniu podatkowym, kładą nacisk na zasadę przeprowadzania dowodów bezpośrednio przez organ podatkowy, czyniąc wyjątek w przypadku materiałów zgromadzonych w toku postępowania karnego bądź postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe bądź wykroczenia skarbowe.

W ocenie organu postępowanie Sądu w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności, nie mieści się w tej kategorii. Ustalenia Sądu Okręgowego w R. ległe u podstaw przywołanego w odwołaniach orzeczenia, niezależnie od jego treści w żaden sposób nie wiążą więc organów podatkowych w postępowaniu podatkowym, dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.

Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, przesłanką negatywną rozstrzygnięcia o odpowiedzialności, jest terminowe złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości względnie brak winy w jego nieterminowym zgłoszeniu, lecz organy nie są związane ustaleniami sądu w tym zakresie (tak w wyroku NSA z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt I FSK 973/05 oraz WSA w Gdańsku z dnia 13 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 962/13 - dostępne w CBOSA).

W ocenie organu odwoławczego organ podatkowy I instancji nie był zatem związany ustaleniami sądu powszechnego, które zostały poczynione odnośnie określenia momentu powstania stanu niewypłacalności spółki i był uprawniony do dokonywania w tym zakresie samodzielnych ustaleń.

Organ wyjaśnił, że toku prowadzonego postępowania odwoławczego uzyskano informację z Sądu Rejonowego w P. [...] (pismo z dnia 6 października 2015 r.), że reprezentanci "A" sp. z o.o. złożyli w dniu 8 października 2012 r. wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, który został prawomocnie zwrócony zarządzeniem z dnia 23 listopada 2012 r.

W ocenie organu sytuacja, w której wniosek o ogłoszenie upadłości został zwrócony jest równoznaczna z brakiem tego wniosku, co wyklucza możliwość uwolnienia się przez członka zarządu spółki od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe z powołaniem się na zgłoszenie wniosku we właściwym czasie. Braki formalne wniosku o ogłoszenie upadłości uniemożliwiają wszczęcie postępowania, którego celem jest ochrona prawna interesów wierzycieli, a zatem złożenie takiego wniosku nie może stanowić przesłanki uwalniającej członków zarządu od odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania spółki. Dla jej spełnienia nie wystarcza bowiem samo wystąpienie o ogłoszenie upadłości, ale konieczne jest także dokonanie wszelkich czynności procesowych, niezbędnych dla kontynuowania tego postępowania.

W ocenie organu na potrzeby zbadania istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność podatkową P. N. jako byłego prezesa zarządu spółki, organ podatkowy I instancji prawidłowo dokonał analizy danych zawartych w sprawozdaniach finansowych spółki za lata 2010 i 2012 oraz zeznań podatkowych CIT-8 z lat 2010-2013, pod kątem zastosowania przepisów art. 10 i art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego. W decyzji zawarto zestawienie danych bilansowych spółki oraz strat za lata: 2010-2013 r. Organ podkreślił, że Spółka nie złożyła w Urzędzie Skarbowym oraz w KRS bilansu z rachunkiem zysków i strat za rok 2011 i 2013.

W wyniku przeprowadzonej analizy ustalono, że sytuacja finansowa spółki była niekorzystna, a wartości wskaźników: zadłużenia ogólnego, zadłużenia własnego czy rentowności netto świadczą o trudnej sytuacji, w jakiej znajdowała się spółka już w 2010 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że w oparciu o powyższe informacje oraz fakt nieregulowania istniejących zobowiązań podatkowych spółki, uwzględniając treść art. 21 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze - wyznaczającego termin 14 dni od zaprzestania regulowania zobowiązań, organ I instancji wskazał, że obowiązek zgłoszenia przez członków zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "A" upływał w dniu 10 października 2010 r. (14 dni od upływu terminu płatności najstarszego zobowiązania w podatku od towarów i usług - za sierpień 2010 r.).

Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził zaistnienia przesłanek uwalniających P. N. od odpowiedzialności jako byłego członka zarządu spółki. Przesłanek takich nie wykazał również P. N. (w tym, nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie należności podatkowych w znacznej części).

Z ustalonego w toku postępowania stanu faktycznego i prawnego wywiedziono natomiast, że P. N. nie może ponosić odpowiedzialności za zobowiązanie spółki powstałe w okresie, w którym nie pełnił już funkcji członka zarządu, tj. zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. oraz zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za okresy kwiecień-sierpień 2012 r.

Dyrektor Izby Skarbowej po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawach, uwzględniając treść odwołań, postanowił uzupełnić go o:

1) pismo Sądu Rejonowego w P. [...] sygn. akt [...] z dnia 6 października 2015 r. w sprawie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "A" z dnia 8 października 2012 r.,

2) kopię postanowienia Sądu Okręgowego w R. [...] sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.,

3) uwierzytelnione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. kopie potwierdzeń odbioru przesyłek skierowanych do "A" spółka z o.o., potwierdzających doręczenie podatnikowi tytułów wykonawczych oraz

4) wyrok Nakazowy Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wydany wobec P. N.

Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko wyrażone w decyzjach będących przedmiotem odwołań, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został zgłoszony, oraz że spełnione zostały wszystkie przesłanki ustawowe umożliwiające orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności podatkowej strony jako byłego członka zarządu za zobowiązania podatkowe.

Odnośnie zarzutu naruszenia "prawa do obrony" poprzez pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku o obrońcę z urzędu oraz naruszenie prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu gdyż mimo pisemnego wniosku, nie umożliwiono mu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym poprzez jego doprowadzenie z zakładu karnego do Urzędu Skarbowego organ odwoławczy uznał je za nietrafne.

W kwestii wniosku o przyznanie obrońcy z urzędu, Dyrektor Izby Skarbowej skierował do strony pismo wyjaśniające z dnia 23 października 2015 r., w treści którego wskazane zostały zasady regulujące udziałem pełnomocnika w postępowaniach podatkowych i wyjaśniono nietrafność żądania wyznaczenia "pełnomocnika z urzędu" przez organy podatkowe. Organ wyjaśnił, że strona w toku postępowania ma prawo wypowiadać się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jest to jej uprawnienie, a nie obowiązek, w razie powzięcia przez organ podatkowy wiadomości o istnieniu przeszkód uniemożliwiających stronie lub jej pełnomocnikowi wypowiedzenie się odnośnie zebranego materiału dowodowego, organ powinien rozważyć możliwość wstrzymania się z wydaniem decyzji do czasu ustania tej przeszkody.

Organ podkreślił, że w przedmiotowych sprawach przeszkodą do osobistego stawienia się w siedzibie organu podatkowego jest fakt przebywania P. N. w zakładzie karnym. W ocenie organu P. N. miał więc świadomość przeszkód, jakie są związane z ograniczeniem wolności i winien ustanowić osoby do reprezentowania go przed organami podatkowymi w toczącym się postępowaniu. Informacje w tym zakresie zawarto w postanowieniach w sprawie wszczęcia postępowań. A zatem P. N. mógł ustanowić pełnomocnika profesjonalnego (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego), a także inną osobę fizyczną posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych, jednak z tej możliwości nie skorzystał.

Organ wyjaśnił, że udostępnienie akt sprawy stronie może mieć miejsce wyłącznie w siedzibie organu, w godzinach jego urzędowania i podkreślił, że gdyby wnoszący odwołanie ustanowił pełnomocnika, mógłby działać przez niego na każdym etapie postępowania. Zdaniem organu przerzucenie negatywnych skutków braku wyznaczenia pełnomocnika na organ podatkowy, w sytuacji gdy strona w wyniku własnych działań nie może stawić się w miejscu udostępnienia akt sprawy, nie znajduje uzasadnienia i przekracza granice obowiązku organu podatkowego do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej dostrzegając uchybienie organu I instancji jakim jest brak w decyzjach o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej za zaległości "A" spółka z o.o. wskazania drugiego członka zarządu spółki tj. E. R.-N., jako odpowiedzialnej solidarnie ze spółką i z P. N. za zaległości powstałe w czasie pełnienia przez nich razem obowiązków członków zarządu uchylił decyzje organu pierwszej instancji w tej części i orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. N. wraz ze spółką i byłym członkiem zarządu E. R.-N. za zaległości podatkowe, w których terminie płatności pełnili równocześnie funkcję w zarządzie, pozostawiając w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie umorzenia postępowania o orzeczeniu odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. i w podatku dochodowym od osób fizycznych za kwiecień-sierpień 2012 r.

Nie zgadzając się z takimi rozstrzygnięciami, skarżący złożył na nie skargi wnosząc o ich uchylenie.

W skargach zarzucił, że w czasie rozpatrywania spraw organ pozbawił go konstytucyjnego prawa do obrony i pomimo bardzo ciężkiej sytuacji rodzinno-finansowej odmówił mu udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej .

Podkreślił, że całkowicie niezrozumiałym jest fakt wskazywania jego odpowiedzialności jako członka zarządu spółki gdy spółka złożyła w odpowiednim momencie wymaganym przepisami prawa wniosek o upadłość. Zarzuty w tym zakresie podtrzymał reprezentujący skarżącego pełnomocnik w z urzędu, który w piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2017 r. wskazał, między innymi, że doszło do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie skarżącemu zapoznania się z materiałami postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ,,p.p.s.a.’’, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Stosownie natomiast do § 2 powyższego artykułu odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W świetle powyższych przepisów dla orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu spółki niezbędne jest wystąpienie przesłanek pozytywnych to jest:

- nieskuteczność w całości lub w części egzekucji z majątku spółki;

- wykazanie, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Natomiast przeszkodą dla orzeczenia tej odpowiedzialności jest wykazanie przesłanek negatywnych, do których zalicza się:

- wykazanie przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

- wskazanie przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zarówno przesłanek pozytywnych jak i negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki.

W ocenie Sądu, z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżący pełnił obowiązki członka zarządu w terminach płatności zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za: październik-grudzień 2010 r., styczeń-marzec 2012 r., oraz w terminach płatności zobowiązań w podatku VAT za: sierpień, wrzesień 2010 r., styczeń, luty, marzec, maj, 2011 r. styczeń, luty, marzec 2012 r.

W sprawie zachodzi także druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności podatkowej członka zarządu - bezskuteczność egzekucji. Powoływany już przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego i na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.

W niniejszej sprawie organ podatkowy I instancji przekazał do realizacji organowi egzekucyjnemu tytuły wykonawcze obejmujące zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku VAT.

W wyniku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej (postanowienia Sądu Rejonowego w P. [...] z dnia [...] marca 2011 r. sygn. akt [...] oraz z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt [...]), postępowanie egzekucyjne przekazano Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P., który z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji, umorzył prowadzone postępowania. W ramach prowadzonej egzekucji nie zaspokojono istniejących zaległości podatkowych ani innych zobowiązań dłużnika - spółki. Komornik Sądowy ustalił, że dłużnik nie osiąga żadnych dochodów. Rachunki bankowe zostały skutecznie wypowiedziane. Spółka nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomego.

Wobec braku majątku spółki, z którego można byłoby skutecznie prowadzić egzekucję, nie ulega wątpliwości, że zaspokojenie należności podatkowych w toku egzekucji prowadzonej wobec spółki stało się niemożliwe.

W tym stanie rzeczy, Sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki pozytywne warunkujące wydanie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej P. N. za zaległości podatkowe spółki "A" w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych. Zaległości podatkowe z tych tytułów powstały bowiem w okresie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu a ich egzekucja prowadzona wobec spółki okazała się bezskuteczna.

Natomiast odnosząc się do zarzutu dotyczącego istnienia stanu niewypłacalności spółki w okresie, gdy skarżący pełnił funkcję członka zarządu stwierdzić należy, co następuje:

Stosownie do art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.u.n." upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, a jeżeli jest osobą prawną uważa się go za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić w stosunku do osób prawnych każdy, kto ma prawo je reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 20 ust. 2 pkt 2 p.u.n.) i jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 2).

Art. 11 ust. 1 p.u.n. określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę do ogłoszenia go upadłym. Jak wskazuje się w doktrynie prawa upadłościowego "dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn, np. nie wykonuje zobowiązań w celu doprowadzenia swego kontrahenta do stanu niewypłacalności albo też nie wykonuje zobowiązań z przyczyn irracjonalnych" (A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Lex 2011, komentarz do art. 11). Niewypłacalność ma zatem charakter obiektywny i wiąże się wyłącznie z niewykonywaniem wymagalnych zobowiązań, bez względu na przyczynę. Jak wskazuje się w doktrynie, nie jest możliwe przyjęcie, że podstawa dla ogłoszenia upadłości istnieje tylko wówczas, gdy dłużnik nie reguluje zobowiązań stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądowym, lub uznanym przez siebie. W razie kwestionowania wierzytelności przez dłużnika (jej istnienia czy wymagalności), sąd rozpoznający wniosek o ogłoszone upadłości uprawniony jest do oceny, czy wierzytelność istnieje, a co za tym idzie, czy zaistniał stan niewypłacalności (por. A. Jakubecki,. F. Zedler).

Oznacza to, że dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Niewypłacalność dłużnika istnieje zatem zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań.

Wskazać należy, że dla powstania stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje żadnych zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie przez dłużnika zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 p.u.n. Co najwyżej można w takim przypadkach oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 tej ustawy.

Art. 11 ust. 2 p.u.n. reguluje drugą postać niewypłacalności i dotyczy m.in. osób prawnych, do grona których należała spółka, za której zobowiązania odpowiada skarżący. Podmioty takie są niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania. Dlatego też dla ochrony praw wierzycieli osób prawnych niezbędne jest, aby zadłużenie tych podmiotów nie przekraczało wartości ich aktywów. W przeciwnym wypadku wierzyciele nie mogliby zostać zaspokojeni z ich majątku w postępowaniu upadłościowym.

Skarżący dążył do wykazania, że sytuacja finansowa spółki w okresie gdy był on członkiem jej zarządu była dobra i nie uzasadniała złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości, co oznacza że nie można było uznać jej za niewypłacalną, powołując się w tej mierze na orzeczenie Sądu Okręgowego w R. [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. sygn. akt [...], oddalającego wniosek o zakaz prowadzenia działalności przez niego działalności gospodarczej.

Ustosunkowując się do powyższego zarzutu przywołać należy odpowiednio pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSP 3/09 (dostępna na orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy. Badając w toku prowadzonego postępowania podatkowego występowanie tej obiektywnej przesłanki, należy uwzględnić wysokość zobowiązania podatkowego określonego w decyzji organu podatkowego, nawet jeżeli decyzja ta została wydana w okresie, kiedy członek zarządu nie pełnił już funkcji.

Odnosząc powyższe stanowisko do oceny zasadności wskazanego zarzutu w ocenie sądu organy prawidłowo ustaliły, że obowiązek zgłoszenia przez członków zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "A" upływał w dniu 10 października 2010 r. (14-dni od upływu terminu płatności najstarszego zobowiązania w podatku od towarów i usług - za sierpień 2010 r.).

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w przeprowadzonej przez organ I instancji analizie danych zawartych w sprawozdaniach finansowych spółki za lata 2010 i 2012 oraz zeznań podatkowych CIT-8 z lat 2010-2013, pod kątem zastosowania przepisów art. 10 i art. 11 p.u.n. W decyzji zaprezentowane zostały między innymi zestawienia danych bilansowych spółki oraz wykazywanych strat za lata: 2010-2013 r. W tym miejscu należy wskazać, że spółka nie złożyła w Urzędzie Skarbowym oraz w KRS bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat za rok 2011 i 2013. W wyniku przeprowadzonej analizy prawidłowo ustalono, że sytuacja finansowa spółki była niekorzystna a wartości obliczonych wskaźników: zadłużenia ogólnego, zadłużenia własnego czy rentowności netto świadczą o trudnej sytuacji w jakiej znajdowała się Spółka już w 2010 r. W zeznaniach podatkowych składanych przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych, CIT-8, spółka wykazała:

- za rok 2010 stratę - 72.758,35 zł, przy przychodach w kwocie 243.900,65 zł,

- za rok 2011 stratę - 56.438,36 zł, przy przychodach w kwocie 76.548,59 zł,

- za rok 2012 stratę - 33.772,87 zł, przy przychodach w kwocie 74.714,20 zł,

- za rok 2013 stratę - 7.805,88 zł, przy przychodach w kwocie 8.921,27 zł.

Bez znaczenia jest tutaj okoliczność podnoszona przez skarżącego dotycząca oddalenia przez Sąd Okręgowy w R. [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. sygn. akt [...], wniosku o zakaz prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Słusznie wskazał organ odwoławczy, że ustalenia Sądu Okręgowego w R. ległe u podstaw tego rozstrzygnięcia, niezależnie od jego treści w żaden sposób nie wiążą organów podatkowych w postępowaniu podatkowym dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, przesłanką negatywną rozstrzygnięcia o odpowiedzialności, jest terminowe złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Prawidłowo także organ odwoławczy wskazał, że organ i instancji nie był związany ustaleniami sądu powszechnego, które zostały poczynione odnośnie określenia momentu powstania stanu niewypłacalności spółki i był uprawniony do dokonywania w tym zakresie samodzielnych ustaleń. Zasadnie uznał odnosząc się do tej kwestii, że w sprawach cywilnych, w przeciwieństwie do postępowania podatkowego, znajduje zastosowanie zasada prawdy formalnej, czyli taki obraz faktów, na jaki godzą się strony. Organy podatkowe zaś przed wydaniem decyzji samodzielnie ustalają stan faktyczny i czynią to w oparciu o wszechstronnie gromadzony materiał dowodowy w celu ustalenia prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej).

Podkreślenia również wymaga, na co także słusznie zwróciły uwagę organy orzekające w sprawie, że w czasie całego postępowania prowadzonego przez organy podatkowe obu instancji skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na wystąpienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność podatkową członków zarządu spółki, związanych ze zgłoszeniem wniosku o jej upadłość (lub wszczęciem postępowania układowego), bądź wskazaniem mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

W świetle powyższego w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki pozytywne do orzeczenia odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki za objęte zaskarżonymi decyzjami zaległości podatkowe, a ten nie wykazał okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności określonej przepisami art. 116 Ordynacji podatkowej.

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty podniesione przez skarżącego oraz uzupełnione przez jego pełnomocnika dotyczące uniemożliwienia skarżącemu zapoznania się z materiałami postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.

Możliwość dokonania tych czynności była faktycznie ograniczona z uwagi na tymczasowe aresztowanie skarżącego. Niemniej jednak skarżący miał dostateczną ilość czasu na ustanowienie osoby do reprezentowania go przed organami podatkowymi w toczącym się postępowaniu. Co istotne, informację o takiej możliwości zawarto w postanowieniu w sprawie wszczęcia postępowania z dnia 6 maja 2015 r. Skarżący mógł ustanowić pełnomocnika profesjonalnego (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego), a także inną osobę fizyczną posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych, jednak z tej możliwości nie skorzystał. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy w odpowiedzi na skargi udostępnienie akt sprawy stronie może mieć miejsce wyłącznie w siedzibie organu, w godzinach jego urzędowania. Gdyby skarżący ustanowił pełnomocnika, mógłby działać przez niego na każdym etapie postępowania i za jego pośrednictwem zapoznać z materiałem dowodowym. Przerzucenie negatywnych skutków braku wyznaczenia pełnomocnika na organ podatkowy, w sytuacji gdy strona w wyniku własnych działań nie może stawić się w miejscu udostępnienia akt sprawy, nie znajduje uzasadnienia i przekracza granice obowiązku organu podatkowego do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Co więcej przyjęcie odmiennego stanowiska w sprawie oznaczałoby, że w stosunku do osób pozbawionych wolności w przypadku nieustanowienia przez nich pełnomocnika niemożliwe byłoby prowadzenie postepowania podatkowego.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 205 § 2 i art. 250 p.p.s.a. i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) w związku z § 22 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714) który stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do zakończenia postępowania w danej instancji. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w innej sprawie - 480 zł, do której zakwalifikować należy postępowanie w niniejszej sprawie. Przy czym zgodnie z § 4 ust. 1 opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Przyznane wynagrodzenie powiększono o podatek VAT w wysokości 23% zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r.