Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2465/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marta Waksmundzka – Karasińska, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2005 r. sprawy ze skargi [...] Bank S. A. w P. S. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego ustanowionego na samochodzie 1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. nr [...]z dnia [...] września 2004 r.; 2. Określa, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości; 3. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] października 2004 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "ord. pod." - po rozpoznaniu zażalenia z dnia [...] września 2004 r. wniesionego przez [...] Bank S. A. w P., [...] S. A. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. nr [...] z dnia [...] września 2004 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego ustanowionego na samochodzie osobowym marki [...] nr rej. [...]– utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji w przedmiocie uchybienia terminu do zgłoszenia wniosku o wykreślenie wpisu z rejestru zastawów. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że skoro wypowiedzenie umowy kredytowej - której zabezpieczeniem była umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie samochodu osobowego marki [...] - zawartej między [...] Bankiem [...] S. A., a S. K., nastąpiło w dniu 6 października 2003 r., po egzekucyjnym zajęciu pojazdu ( co miało miejsce w dniu [...] września 2003r.) – nie mogło dojść do przewłaszczenia przez Bank 51/100 części samochodu. W dniu [...] lutego 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego ustanowił zastaw skarbowy na ww. pojeździe. Zdaniem organu II instancji na podstawie umowy cesji zawartej w dniu [...] maja 2004 r. [...] Bank wstąpił w prawa własności 49/100 części samochodu. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że jeżeli na podstawie umowy cesji z dnia [...] maja 2004 r. [...] Bank wchodzi w uprawnienia Banku [...] w W. ( działającego wcześniej pod firmą [...] Bank [...] SA) zawierającego umowę kredytu, to wiążący jest również 7 dniowy termin określony w przepisie art. 42a § 1 ord. pod., liczony od daty wpływu informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego do Banku [...] S. A.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie [...] Bank Spółka Akcyjna (postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Sądu Rejonowego w P. XXI Wydz. Gosp. KRS zmieniona została firma podmiotu z: [...] Bank Spółka Akcyjna na: [...] Bank Spółka Akcyjna, k.19) wskazał, że w dniu [...] stycznia 2002 r. została podpisana umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie, w myśl której Bank stał się właścicielem 49/100 części pojazdu, pozostały udział stał się własnością zawieszoną kredytobiorcy. Tym samym Bank nabył prawo do przejęcia pozostałego udziału na własność w przypadkach określonych w umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie, w tym między innymi w przypadku wypowiedzenia umowy kredytowej. W dniu [...] maja 2004 r. Bank [...] S. A. przeniósł na rzecz [...] Banku S. A. wierzytelność z tytułu umowy przewłaszczenia z dnia [...] stycznia 2002 r. , a zatem od dnia [...] maja 2004 r. właścicielem pojazdu był [...] Bank S. A., którego umowy kredytowe obsługiwane były przez Polskie Towarzystwo Finansowe S. A. Pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego informujące o ustanowieniu zastawu skarbowego na przedmiotowej ruchomości, zostało skierowane do Banku [...] dnia 19 lipca 2004 r. Do [...] S. A. pismo to zostało doręczone w dniu 29 lipca 2004 r., wówczas właściciel dowiedział się o ustanowieniu zastawu na pojeździe stanowiącym jego własność. Zgodnie zatem z art. 42a ord. pod., [...] S. A. w imieniu [...] Banku S. A. wystosował wniosek o wykreślenie ustanowionego zastawu w dniu 5 sierpnia 2004 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu.

Nadto skarżący nie zgadzał się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej, iż fakt zajęcia egzekucyjnego ruchomości uniemożliwia ziszczenie się warunku zawartego we wcześniej podpisanej umowie pomiędzy kredytobiorcą a Bankiem. Zajęcie egzekucyjne nie miało zdaniem skarżącego wpływu na przejście pozostałej części pojazdu na własność Banku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, wskazując że termin określony w art. 42a ord. pod. upłynął dla skarżącego dnia 28 lipca 2004 r., gdyż pismo informujące o ustanowieniu zastawu skarbowego zostało doręczone do Banku [...] S. A. w dniu 21 lipca 2004 r. Na podstawie zarządzenia zabezpieczenia należności podatkowych organ egzekucyjny dokonał zajęcia samochodu osobowego [...] nr rej. [...]w dniu 22 września 2003 r. stanowiącego współwłasność z Bankiem, tj. udział podatnika stanowił 51/100. Wypowiedzenie umowy kredytowej nastąpiło 6 października 2003 r. po egzekucyjnym zajęciu pojazdu i nie mogło dojść do przewłaszczenia przez Bank 51/100 samochodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do brzmienia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako u.p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd kontroluje legalność działania administracji publicznej z urzędu zarówno w zakresie stosowania prawa materialnego jak i procesowego – niezależnie od zarzutów zawartych w skardze. Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, jeżeli sąd nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 u.p.p.s.a.).

Odnosząc wyżej poczynione rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, iż organy obu instancji naruszyły przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji w uzasadnieniu wydanego postanowienia stwierdził, iż strona uchybiła terminowi przewidzianemu w art. 42a § 1 ord. pod. do złożenia wniosku o wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych. Jednocześnie strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 ord. Przepis ten stanowi, iż gdy żądanie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 165 ord. pod., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie to służy zażalenie. Podkreślić należy, iż powoływany przepis dotyczy wstępnego badania żądania (wniosku) strony pod kątem istnienia ewentualnych negatywnych przesłanek formalno –prawnych, których zaistnienie powoduje, iż postępowanie nie może być wszczęte. Wyznaczony komentowanym przepisem formalno –prawny zakres badania sprawy przesądza o tym, iż o odmowie wszczęcia postępowania organ orzeka postanowieniem, a nie w drodze decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, w sprawie rozpoznawanej w trybie art. 165a § 1 ord. pod. za niedopuszczalne uznać należy powoływanie argumentów zmierzających do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Tymczasem Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone do Sądu postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji powołał obok treści formalno – prawnych argumenty natury materialno – prawnej. Wskazał, bowiem na okoliczność, iż na podstawie zarządzenia zabezpieczenia należności podatkowych organ egzekucyjny dokonał zajęcia samochodu osobowego [...] nr rej. [...]w dniu 22.09.2003 r. stanowiącego współwłasność z Bankiem tj. udziału zobowiązanego w 51/100 części (art. 97 § 4 – 4b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968). Skoro wypowiedzenie umowy kredytowej nastąpiło 06.10.2003 r., a więc po egzekucyjnym zajęciu pojazdu , to nie mogło dojść do przewłaszczenia przez Bank 51/100 części samochodu.

Tym samym stwierdzić należy, iż organ II instancji naruszył komentowany wyżej przepis art. 165a § 1 ord. pod. jak również przepis art. 127 ord. pod., który statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego.

Skarżący na etapie postępowania odwoławczego nie miał bowiem możliwości odniesienia się do wskazanych wyżej merytorycznych argumentów organu zawartych w zaskarżonym postanowieniu. Nie mógł formułować wniosków i zarzutów dotyczących powołanych przez organ okoliczności.

Co się zaś tyczy zastosowania w sprawie art. 42a § 1 ord. pod., w pierwszej kolejności zważyć należy, iż przepis ten stanowi, że wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje, jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zaległości podatkowe. Wniosek o wykreślenie wpisu składa się w terminie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 13 maja 2004 r. Bank [...]dokonał cesji wierzytelności z umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie na rzecz [...] Banku S. A., a zatem od dnia 13 maja 2004 r. [...] Bank S. A. stał się właścicielem pojazdu.

W dniu 19 lipca 2004 r. wysłano do Banku [...] pismo informujące o ustanowieniu zastawu skarbowego na pojeździe. Pismo to zostało przez Bank [...] odebrane dnia 21 lipca 2004 r., natomiast do [...] Banku S. A. pismo zostało doręczone w dniu 29 lipca 2004 r.

W tym miejscu Sąd zaznacza, iż w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia rzeczonego pisma do [...] Banku S. A. w dniu 29 lipca 2004r. W treści zażalenia strona wskazała co prawda , iż w załączeniu przesyła kserokopię pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z datą jego wpływu w dniu 29 lipca 2004r. – jednakże w przekazanych Sądowi aktach sprawy brak jest wskazanego pisma. Niemniej jednak, ponieważ organ II instancji nie kwestionował faktu doręczenia pisma do [...] Banku S.A. w dniu 29 lipca 2004 r. , Sąd przyjął, że doręczenie nastąpiło w terminie wskazanym przez stronę.

W tych okolicznościach rację należy przyznać skarżącemu w tym zakresie, w jakim wywodzi on, iż 7 - dniowy termin winien być liczony od daty doręczenia pisma do [...] Banku S. A. Z treści bowiem przepisu art. 42 a§ 1 zdanie drugie ord. pod. jasno wynika, iż bieg terminu należy liczyć od dnia, w którym osoba powołująca się na swe prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu. Doręczenie pisma do Banku [...] nie mogło rodzić żadnych skutków prawnych na gruncie art. 42 a § 1 ord. pod. ponieważ Bank ten, w dacie doręczenia pisma, nie był już właścicielem samochodu.

Wobec powyższego uznać należy, iż organy obu instancji naruszyły przepis art. 42 a §1 ord. pod., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd na marginesie wskazuje, że w art. 12 §1 5 ord,. pod. unormowane zostały zasady obliczania terminów występujących w przepisach prawa podatkowego, zarówno materialnych jak i procesowych. W tym zakresie strona błędnie powołała w skardze regulację zawartą w art. 57 kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Stosownie do § 1 art. 12 ord, pod., jeżeli początkiem biegu terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie to nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby terminów uważa się za koniec terminu. Mając powyższe na uwadze, skoro informacja Naczelnika Urzędu Skarbowego doręczona została do [...] Banku S.A. w dniu 29 lipca 2004 r., to od dnia następującego po tym zdarzeniu należało liczyć 7 – dniowy termin. W niniejszej sprawie ostatnim dniem terminu do złożenia wniosku o wykreślenie wpisu z rejestru zastawów dla [...] Bank S. A. był dzień 5 sierpnia 2004 r. i w tym dniu strona nadała w urzędzie pocztowym wniosek o wykreślenie. Termin został zatem zachowany.

Strona powołała w skardze także zarzuty natury merytorycznej. Ich rozpoznanie zdaniem Sądu należy uznać za przedwczesne. Strona będzie mogła je podnosić w ponownie przeprowadzonym postępowaniu

W związku z powyższymi ustaleniami Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 u.p.p.s.a. orzekł odpowiednio jak w pkt I i II sentencji. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt. 2 u.p.p.s.a.. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 u.p.p.s.a.