Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 833/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi E. D.- M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 czerwca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku E. D.-M. odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2013 r. do maja 2016 r. w łącznej wysokości 35.420,95 zł.

W motywach rozstrzygnięcia podano, że w dniu 5 kwietnia 2018 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek E. D.-M. o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą samotną, nie ma dzieci. Dochód, jaki uzyskuje, to renta w wysokości 669,84 zł. Wyjaśniła, że mimo, że jest po kilku operacjach, to jej stan zdrowia nie uległ poprawie; korzysta z pomocy rodziny, aby odbyć zalecaną rehabilitację. Ze względu na niewielkie dochody kupuje tańsze zamienniki leków. Nie posiada żadnych zobowiązań w bankach ani innych instytucjach finansowych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy został przeanalizowany i oceniony w oparciu o przesłanki, warunkujące umorzenie należności, wynikające z art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz.1778 ze zm.), w skrócie "u.s.u.s.".

Z art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter bardzo wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że w przypadku strony taka sytuacja nie zachodzi. Zadłużenie, będące przedmiotem niniejszego postępowania, jest bowiem ściągane w drodze postępowania egzekucyjnego. Istnieje również możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości o nr [...] oraz o nr [...], na której Zakład może zabezpieczyć swoje należności wpisem hipoteki. Organ podkreślił przy tym, że to płatnik zobligowany jest do składania poprawnych dokumentów rozliczeniowych oraz dokonywania terminowych wpłat.

W tych okolicznościach organ uznał, że brak jest podstaw dla podjęcia decyzji o umorzeniu należności na podstawie art. 28ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s.

Wobec niestwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przystąpił do rozpatrzenia wniosku w oparciu o art. 28 ust.3a u.s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365).

Analizując sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni, organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Strona nie wykazała bowiem, że spłata zadłużenia pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wskazując na okoliczność niekorzystania z pomocy społecznej, organ podkreślił, że sytuacji wnioskodawczyni nie można uznać za zagrażającą zaspokojeniu jej podstawowych potrzeb życiowych. Spłata zadłużenia również nie powinna wpłynąć na znaczne pogorszenie tej sytuacji. Spłata ta obecnie realizowana jest w drodze egzekucji, ale może być rozłożona na raty, dostosowane do możliwości płatniczych strony.

Ponadto strona nie wykazała, że poniosła jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Organ dodał, że wnioskodawczyni nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i nie wykazała, że sprawuje opiekę nad chorym członkiem rodziny.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że nie ma możliwości podejmowania decyzji o umorzeniu w oparciu o jakiekolwiek inne przesłanki, niż te, które są określone w obowiązujących przepisach. Dlatego powołane przez stronę we wniosku argumenty nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. D.-M., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła opisanej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 czerwca 2018 r. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż nie spełnia wymagań uprawniających ją do skorzystania z dobrodziejstwa umorzenia należności z tytułu składek.

W związku z tym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za wnioskowany okres; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu podniesiono, że dokumentacja załączona do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek obrazuje tragiczną i wyjątkowo złą sytuację finansową skarżącej. Jej jedynym dochodem jest obecnie świadczenie rentowe w wysokości 669,84 zł. Ponadto jest osobą bardzo schorowaną i większą część bardzo niskich dochodów przeznacza na koszty związane z leczeniem. Stan zdrowia wnioskodawczyni ulega systematycznemu pogorszeniu, a tym samym coraz odleglejsze są jakiekolwiek możliwości dodatkowego przez nią zarobkowania.

Ponadto wskazano, że skarżąca nie posiada osób bliskich, które mogłyby ją wspomóc w trudnej sytuacji życiowej. Prowadzenie egzekucji administracyjnej niewątpliwie doprowadzi do pogorszenia się sytuacji skarżącej i wpędzi ją w skrajne ubóstwo zagrażające życiu i zdrowiu. Wskazano również, że brak zapłaty należności na rzecz organu był spowodowany nie przez niedbalstwo skarżącej, lecz przez niefortunny splot wydarzeń, na który nie miała de facto wpływu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz.1302, dalej jako "p.p.s.a.").

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu administracyjnego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Przepisy te określają przypadki, w razie zaistnienia których możliwe jest umorzenie należności składkowych w całości bądź w części. I tak, należności te mogą zostać umorzone w razie stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.) lub w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

Sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność przewidziane zostały w ust. 3 cyt. artykułu. Z kolei co do możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a cyt. ustawy, to szczegółowe zasady umorzenia określone zostały w powołanym już rozporządzeniu, w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 tego aktu prawnego.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1. u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca sprecyzował przypadki całkowitej nieściągalności, o której mowa w ust. 2. I tak, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1.dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tej normie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W okolicznościach niniejszej sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności. Zadłużenie skarżącej jest ściągane w drodze postępowania egzekucyjnego w kwocie 90 zł. Co istotne, skarżąca jest właścicielką nieruchomości o nr [...] oraz o nr [...], a także pojazdu marki Volkswagen CADY rocznik 2014 r.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ prawidłowo ocenił, że w przedmiotowej sprawie istnieje możliwość skutecznego wyegzekwowania należności, a więc nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji umarzającej należności z tytułu składek.

Jak już podkreślono, alternatywnie wobec wskazanych przesłanek organ może dokonać umorzenia należności z tytułu składek, gdy zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który daje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, ale wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Przepis ten odsyła do rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W myśl § 3 ust. 1 pkt 1-3 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2.poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3.przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności.

W tym miejscu należy zaznaczyć należy, że przywołany wyżej przepis rozporządzenia daje organowi administracyjnemu - podobnie jak w przypadku stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, o jakiej mowa w art. 28 u.s.u.s., możliwość, a nie obowiązek umorzenia zaległości. To w gestii uznania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostaje więc, czy przy zaistniałym stanie faktycznym za zasadne uzna umorzenie należnych świadczeń. Co ważne, przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną. Zatem trudna sytuacja materialna (finansowa) nie stanowi automatycznie o umorzeniu, a subiektywne przekonanie strony o spełnieniu przesłanek i brak bieżących wolnych środków pieniężnych nie uzasadnia rezygnacji z dochodzenia zaległości.

Ponadto przychylić się należy do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 884/08, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s) - a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika).

Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych dysponował określonym materiałem dowodowym zaoferowanym przez skarżącą. W ocenie Sądu, organ stwierdzając, że w przypadku skarżącej nie zaistniały podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, nie naruszył cytowanych przepisów prawa materialnego.

Jak wskazano wyżej, umorzenie należności z tytułu składek jest wyjątkiem, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, kiedy przesłanki umorzenia zostały wykazane w sposób niewątpliwy. Tymczasem w sprawie niniejszej nie zostało wykazane, że jakakolwiek forma spłat pociągnie za sobą niemożliwe do akceptacji skutki dla skarżącej. Skarżąca uzasadniała żądanie w zakresie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne problemami natury finansowej oraz zdrowotnej. Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności i dokonał ich oceny.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odnotował, że obecnie skarżąca uzyskuje dochód z tytułu renty w wysokości 669.84 zł. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, którego łączny koszt utrzymania wynosi 520,00 zł (razem z opłatami eksploatacyjnymi). Wnioskodawczyni na leki przeznacza miesięcznie kwotę 100,00 zł. Posiada tylko zobowiązania wobec ZUS, które są dochodzone w drodze egzekucji w wysokości 90,00 zł miesięcznie. Jest właścicielką dwóch nieruchomości, a także pojazdu marki Volkswagen CADDY rocznik 2014 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd zauważa, że pomimo akcentowanej przez skarżącą trudnej sytuacji finansowej, stanowisko organu co do braku podstaw do uznania, że znajduje się ona w sytuacji zagrażającej zaspokojeniu jej podstawowych potrzeb, nie narusza prawa. Skarżąca nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej. Spłata zadłużenia jest realizowania w drodze egzekucji, ale jak podniósł organ, może być rozłożona na raty dostosowane do możliwości płatniczych skarżącej.

W motywach zaskarżonej decyzji organ podniósł, że wnioskodawczyni nie wskazała na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązaną możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał również, że skarżąca nie udowodniła stanu przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego płacenie należności. Organ zaznaczył przy tym, że skarżąca otrzymuje rentę w wysokości 669,84 zł. Zdaniem organu, istotnym jest również, że skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy.

W odniesieniu do tej przesłanki podkreślenia wymaga, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym zaznaczyć trzeba, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb.

W kontekście powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie udowodniła, że nie jest w stanie opłacać należności z tytułu składek bez narażania siebie na niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skoro zatem skarżąca nie wykazała, że po jej stronie zaszły przesłanki otwierające możliwość rozważenia umorzenia zaległości, to rozstrzygnięcie organu należało uznać za poprawne.

Wymaga zaakcentowania, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności jest definitywną rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania, w związku z powyższym taka decyzja musi być podejmowana bardzo rozważnie. Organ zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze zobowiązanego, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości.

Jeżeli więc, tak jak w badanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia skarżąca nie wykazała, to negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Podzielić przy tym należy pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2051/13, iż świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną - nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia z 2003 r. będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim, jako wnioskodawcy.

Podsumowując, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sytuacja finansowa skarżącej w kontekście przywołanych wyżej przepisów, regulujących zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została oceniona należycie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z uwzględnieniem interesów, publicznego i indywidualnego skarżącej oraz stanu faktycznego, ustalonego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wnioski wyprowadzone z tej oceny nie noszą znamion dowolności.

Jeszcze raz podkreślić trzeba, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w niniejszej sprawie nie zachodzą. Ponadto, umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno-rentowych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo indywidualizując okoliczności sprawy ważyć zasadność wniosku o umorzenie należności składkowych co, zdaniem Sądu, nastąpiło w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Niezależnie od powyższego, przypomnieć należy, że każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości lub z wnioskiem o rozłożenie należności na raty w myśl art. 28 u.s.u.s., bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu.

Końcowo, ustosunkowując się do wniosku skarżącej o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek, wyjaśnić należy, iż sądy administracyjne - w myśl art. 184 Konstytucji RP - sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania lub zaniechania organu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować pod względem legalności działanie tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organu administracji i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli administracji publicznej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na mocy art. 151 p.p.s.a.