Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1176/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. ,114 pkt 1 i 2 ustawy  z dnia 20 czerwca 1997 r.,  Prawo o Ruchu Drogowym (Dziennik Ustaw, 1997r., nr 98, poz. 602)
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno del. WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2660/13 w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2660/13 oddalił skargę B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej jako SKO w Warszawie) z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - prawa jazdy.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 3 grudnia 2012 r. wpłynął do SKO w Warszawie wniosek Starosty Powiatu [...] o stwierdzenie nieważności prawa jazdy kat. ABCE nr [...] na druku [...] z dnia [...] lipca 1998 r. wydanego B. Z. przez Burmistrza Miasta i Gminy B. We wniosku organ wskazał, że B. Z. na mocy orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1990 r. Kolegium ds. Wykroczeń Warszawa [...] przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy [...] miał orzeczoną karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres 24 miesięcy, tj. od [...] grudnia 1990 r. do [...] grudnia 1992 r. Decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. Burmistrza Miasta i Gminy B., w związku z uzyskaniem przez B. Z. uprawnień kategorii C+E/C, wydał mu prawo jazdy nr [...] na druku seria G nr [...] z datą ważności bezterminowo, pomimo, iż jako osoba pozbawiona prawa jazdy na okres 2 lat winien był zdać egzamin sprawdzający kwalifikacje po wykonaniu kary dodatkowej.

Po dokonaniu analizy akt sprawy i przeprowadzeniu z urzędu postępowania nadzorczego SKO w Warszawie uznało, iż w sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] lipca 1998 r. - prawa jazdy nr [...] na druku seria G nr [...] kat. ABC,C+E,B+C wydanego B. Z. w związku z uzyskaniem uprawnień kategorii C+E/C, z datą ważności bezterminowo.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 91 i art. 114 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r. nr 98, poz. 602) oraz § 14-17 i § 29 rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 1998 r. Nr 72, poz. 462) - w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] lipca 1998 r. tj., na dzień wydania inkryminowanej decyzji.

Organ wskazał, że B. Z. uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii AB uzyskał w dniu [...] marca 1974 r. nr [...] na druku seria G nr [...], bezterminowo (odbiór prawa jazdy pokwitował w dniu [...] kwietnia 1974 r.). W dniu [...] lipca 1987 r. B. Z. wystąpił do Wydziału Komunikacji Urzędu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy o wymianę prawa jazdy. W dniu [...] lipca 1987 r. potwierdził odbiór prawa jazdy kategorii A, B nr [...] na druku ścisłego zarachowania seria A nr [...].

Z kolei w dniu [...] grudnia 1989 r. B. Z. spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym kierując pojazdem pod wpływem alkoholu oraz bez wymaganych dokumentów: prawa jazdy i dowodu rejestracyjnego. Ponieważ wymieniony nie posiadał przy sobie prawa jazdy nie doszło do jego zatrzymania przez Policję w trybie art. 84 ust. 1 pkt 1) i ust. 3 i ust. 4 pkt 2), ust. 6 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu na dzień zdarzenia - [...] grudnia 1989 r.) i wydania decyzji przez naczelnika gminy o zatrzymaniu prawa w trybie art. 84 ust. 6 tej ustawy.

W dniu [...] stycznia 1990 r. B. Z. zgłosił do Urzędu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy kradzież prawa jazdy kategorii AB nr [...] wydanego na druku ścisłego zarachowania seria A nr [...]. W dniu [...] stycznia 1990 r. Wydział Komunikacji Urzędu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy wydał wtórnik prawa jazdy kategorii AB [...] na druku ścisłego zarachowania seria C nr [...]. W dniu [...] lipca 1998 r. B. Z. wystąpił do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w B. o rozszerzenie posiadanego prawa jazdy kategorii AB wydanego w dniu [...] lutego 1990 r. (wtórnik prawa jazdy nr [...] na druku ścisłego zarachowania seria C nr [...]), o kategorię C, C+E. W dniu [...] sierpnia 1998 r. B. Z. pokwitował odbiór prawa jazdy o nr [...] na druku seria G nr [...].

Rozważając przedstawione wyżej fakty SKO w Warszawie podkreśliło, iż pomimo braku wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na czas kary dodatkowej przez właściwy organ, B. Z. był pozbawiony prawa jazdy na skutek prawomocnego orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń Warszawa [...] przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy [...], na okres 24 miesięcy od dnia [...] grudnia 1990 r. do dnia [...] grudnia 1992 r., a więc na okres przekraczający jeden rok. A zatem, aby uzyskać po ustaniu orzeczonego zakazu ponownie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. A, B winien był zostać skierowany przez kierownika rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej, na egzamin sprawdzający posiadane dotychczas kwalifikacje na mocy § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów w zw. z art. 114 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu ([...] lipca 1998 r.) wydania prawa jazdy A, B, C, C+E, B+C przez Burmistrza Miasta i Gminy B.

Ponieważ jak wynika z akt skarżący na kontrolny egzamin sprawdzający posiadane dotychczas kwalifikacje kategorii AB po ustaniu zakazu nie był formalnie skierowany i go nie zdawał, wydanie mu prawa jazdy kat. ABC,C+E,B+C w dniu [...] lipca 1998 r. w związku z rozszerzeniem uprawnień o kategorię C,C+E, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa materialnego tj. art. 114 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu ich wydania tj. [...] lipca 1998 r. oraz § 29 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów. Powyższe skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego przedmiotowej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

B. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2013 r. podnosząc, iż niedopełnienie obowiązków przez pracowników organów państwowych i samorządowych w postaci niepodjęcia działań prawem przewidzianych po zdarzeniu drogowym w dniu [...] grudnia 1989 r. zostało po 24 latach przerzucone na barki skarżącego. Podkreślił, że przez 24 lata wykonywał on bez zarzutu i bez zdarzeń podważających jego kwalifikacje zawód kierowcy tirów. Z tego też względu nie można zgodzić się z tezą, iż 2-letnia przerwa formalna, nie faktyczna, w latach od grudnia 1990 do grudnia 1992 w korzystaniu z prawa jazdy mogła spowodować utratę kwalifikacji kierowcy. Tym bardziej, iż żaden organ zobowiązany, nie wezwał go do przedłożenia dokumentu potwierdzającego kontrolny egzamin. Z tej przyczyny nie sposób dostrzec zaistnienia przesłanek rażącego naruszenia prawa w działaniu Burmistrza Miasta i Gminy B. Odwołujący się zakwestionował prawidłowość zawiadomienia go o toczącym postępowaniu oraz pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia.

SKO w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2013 r., wydaną na podstawie art. 127 § 3, art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Uznając argumenty strony za niezasadne, organ podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Za niezasadny organ odwoławczy uznał argument o niezapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu, albowiem B. Z. w trakcie postępowania przed Kolegium dwukrotnie był powiadomiony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, nie skorzystał z tej możliwości, nie zgłaszał też żadnych wniosków dowodowych.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO w Warszawie podkreśliło, że już w grudniu 1990 r. Kolegium do Spraw Wykroczeń przesłało Wydziałowi Komunikacji Dzielnicy [...] w Warszawie odpis orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1990 r. celem wykonania kary dodatkowej w postaci utraty prawa do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W następstwie tego w marcu 1991 r. do B. Z. zostało wysłane przez organ wydający prawo jazdy zawiadomienie, że został prawomocnie orzeczony zakaz pojazdów mechanicznych na 24 miesiące, że w wykonaniu prawomocnego orzeczenia Kolegium, którym orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych zatrzymano dokument uprawniający do kierowania pojazdami i że po odbyciu kary dodatkowej, której koniec upływa z dniem [...] grudnia 1992 r. B. Z. może ubiegać się o przywrócenie uprawnienia. Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami o ruchu drogowym, sprawdzeniu kwalifikacji podlegały osoby ubiegające się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym cofniętego na okres dłuższy niż rok (art. 82 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym w brzemieniu do stycznia 1992 r., art. 88 ust. 1 pkt 2 lit a tejże ustawy w okresie późniejszym). Zwolnienie na podstawie art. 89 k.k. od reszty kary dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczonej na okres dłuższy niż rok, nie oznacza automatycznego odzyskania przez skazanego uprawnień do prowadzenia tychże pojazdów, albowiem zwrot prawa jazdy uzależniony jest w takim wypadku od pozytywnego wyniku sprawdzenia kwalifikacji (art. 82 ust. 2 prawa o ruchu drogowym - Dz. U. z 1983 r. Nr 6, poz. 35 ze zm.).

Zdaniem organu, już w końcu roku 1992 skarżący winien był zostać wezwany do sprawdzenia kwalifikacji. Brak jest informacji, iżby skarżący zdał wymagany egzamin sprawdzający kwalifikacje. Skoro zatem we wniosku odwoławczym skarżący oświadczył, że: cyt.: "Jeżeli przez 24 lata od popełnienia wykroczenia drogowego, skutkującego orzeczeniem czasowego 2-letniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych skarżący korzystał bez żadnych ograniczeń z prawa jazdy (...)" a 2-letnia przerwa w wykonywaniu zawodu kierowcy była przerwą formalną a nie faktyczną, to jeżeli twierdzi tym samym, że kierował pojazdami w czasie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych to przyznaje się do wykroczenia określonego w art. 94 Kodeksu wykroczeń. Słuszne wobec tego było stanowisko składu orzekającego SKO, że skarżący powinien być skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a nie otrzymać uprawnienia do kierowania nowymi kategoriami pojazdów.

W konkluzji organ stwierdził, iż sprzeczność decyzji z powszechnie obowiązującymi przepisami jest oczywista. Rażące skutki naruszenia prawa polegają w analizowanej sprawie na niedopuszczalności wynagradzania zachowań osób stwarzających zagrożenie dla wszystkich uczestników ruchu drogowego, to jest przyznawania im prawa jazdy w poprzednio posiadanych kategoriach, a nawet w innych kategoriach bez sprawdzenia, czy potrafią przestrzegać porządku prawnego, w tym przepisów ruchu drogowego, które uprzednio naruszyli. Istnienie w ruchu drogowym pojazdów prowadzonych przez takie osoby powodowałoby naruszenie zasad praworządności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję SKO w Warszawie z dnia [...] października 2013 r. nr [...], złożył B. Z., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie: art. 6, 7, 8, 9, 16 § 1, 107 § 1 i 3, 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż w zaskarżonej decyzji SKO w Warszawie nie wykazało przesłanek rażącego naruszenia prawa przez Burmistrza Miasta i Gminy B. wydającego decyzję - prawo jazdy. Nie zweryfikowało i nie wykazało czy Burmistrz Miasta i Gminy B. wydając decyzję, która rozszerzała posiadane przez skarżącego od 1974 r. prawo jazdy o dodatkowe uprawnienia kategorii C+E/C (w sytuacji, gdy już wcześniej w dniu [...] stycznia 1990 r. i [...] lutego 1990 r. Wydział Komunikacji Dzielnicy Warszawa [...] wydawał wtórnik prawa jazdy) - miał obowiązek sprawdzać, czy 8 lat wcześniej skarżący winien dopełnić jakieś wymogi formalne po orzeczeniu kolegium ds. wykroczeń z grudnia 1990 r. i czy je dopełnił, a jeżeli nie dopełnił to z jakich przyczyn. Zdaniem skarżącego skoro Kolegium nie ustaliło tych faktów, to chybionym jest zarzut rażącego naruszenia prawa przez Burmistrza Miasta i Gminy B. w zaskarżonej decyzji. Nie udowodniło również, czy skarżący miał w ogóle zatrzymane prawo jazdy, czy organy administracji samorządowej i państwowej wzywały skarżącego do oddania prawa jazdy i czy był wzywany do zdania kontrolnego egzaminu, potwierdzającego posiadanie kwalifikacji. Faktem zaś bezspornym, przeciwnych dowodów bowiem organ nie wskazał, że skarżący posiadał i posiada nieprzerwanie prawo jazdy od 1974 r. i cały czas wykonuje zawód kierowcy ciężkich wielotonowych samochodów. Organ nadzorczy nie wykazał, iż skarżący miał przerwę w wykonywaniu uprawnień kierowcy oraz że był wzywany do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Nie istnieją również żadne dowody, które potwierdzałyby istnienie przesłanek uniemożliwiających Burmistrzowi Miasta i Gminy B. wydanie prawa jazdy. Tym samym decyzja SKO w Warszawie jest sprzeczna z duchem oraz ideą stabilności prawa, tym bardziej, iż skutki uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. są nieobliczalne zarówno w aspekcie ogólnym jak i subiektywnym dla samego skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę B. Z.

W pisemnych motywach swego orzeczenia Sąd I instancji przybliżył instytucję stwierdzenia nieważności decyzji wskazując, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10, publik. Lex nr 824448, z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, publik. Lex nr 746680).

Przenosząc poczynione rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowo organ nadzoru przeanalizował i ocenił weryfikowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] lipca 1998 r. - prawo jazdy nr [...] na druku seria G nr [...] kat. ABC,C+E,B+C wydanego B. Z. w związku z uzyskaniem uprawnień kategorii C+E/C, z datą ważności bezterminowo, uznając, iż dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie bowiem z art. 91 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r. nr 98, poz. 602 - w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] lipca 1998 r.), prawo jazdy nie może być wydane osobie: 1) u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, 2) w stosunku do której orzeczony został - prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń lub orzeczeniem innego organu uprawnionego do orzekania w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym - zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie obowiązywania tego zakazu.

Z kolei stosownie do art. 114 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega: 1) osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją kierownika rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej (od 1 stycznia 1999 r. - starosty), a) w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji, b) na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1, 2) osoba ubiegająca się o: a) przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji, b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok.

Warunki i tryb uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami, szkolenia i egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami lub podlegających sprawdzeniu kwalifikacji oraz wzory dokumentów z tym związanych określa rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 1998 r. nr 72, poz. 462).

Stosownie do § 16 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ustawy, przeprowadzane jest w formie egzaminu państwowego, o którym mowa w § 14 i 15. Egzamin państwowy składający się z egzaminu: 1) teoretycznego i praktycznego - przeprowadzany jest w stosunku do osoby podlegającej sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 pkt 2 ustawy, 2) teoretycznego - przeprowadzany jest w stosunku do osoby podlegającej sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 pkt 1 lit. b) ustawy, 3) teoretycznego i praktycznego lub jednego z nich - przeprowadzany jest w stosunku do osoby podlegającej sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 pkt 1 lit. a) ustawy.

W świetle § 17 ust. 5 ww. rozporządzenia, osoba podlegająca kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 pkt 1 lit. b) i pkt 2 ustawy składa do ośrodka egzaminowania: 1) podanie na druku według wzoru określonego w załączniku nr 9 do rozporządzenia, 2) skierowanie wydane przez kierownika rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej, 3) dowód uiszczenia opłaty za egzamin.

Stosownie do § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia, uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym lub tramwajem może uzyskać osoba, która: 1) spełnia warunki ustalone dla osób ubiegających się o prawo jazdy lub pozwolenie albo osób podlegających sprawdzeniu kwalifikacji: a) w ustawie z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r. nr 11, poz. 41 i nr 26, poz. 114 oraz z 1995 r. nr 104, poz. 515), jeżeli złożyła egzamin państwowy przed dniem 1 lipca 1999 r., b) w ustawie, jeżeli złożyła egzamin państwowy po dniu 30 czerwca 1999 r., 2) odbyła szkolenie, o którym mowa w § 6, dla danej kategorii prawa jazdy lub pozwolenia, 3) złożyła z wynikiem pozytywnym wymagany dla określonej kategorii prawa jazdy lub pozwolenia egzamin państwowy.

Zgodnie zaś z art. 29 ust. 2 ww. rozporządzenia, warunkiem uzyskania: 1) prawa jazdy kategorii C, C1, D, D1 lub trolejbusowej jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, 2) prawa jazdy kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E jest posiadanie odpowiednio prawa jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1, 3) prawa jazdy lub pozwolenia jest uiszczenie opłaty za wydanie tych dokumentów.

Natomiast stosownie do § 32 ust. 1 ww. rozporządzenia, osoby ubiegające się o prawo jazdy lub pozwolenie, które ukończyły przed dniem 1 lipca 1998 r. odpowiednie szkolenie określone w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 marca 1992 r. w sprawie uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami i uprawnień instruktorów, wykładowców, egzaminatorów oraz w sprawie szkolenia i egzaminowania (Dz. U. z 1996 r. nr 134, poz. 626), uważa się za spełniające wymagania określone w § 29 w stosunku do odpowiedniego rodzaju uprawnień.

Uznając ustalenia organu za prawidłowe i wyczerpujące Sąd I instancji stwierdził, że pomimo braku wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na czas kary dodatkowej przez właściwy organ, B. Z. był pozbawiony prawa jazdy na skutek prawomocnego orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń Warszawa [...] przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy [...], na okres 24 miesięcy od dnia [...] grudnia 1990 r. do dnia [...] grudnia 1992 r., a więc na okres przekraczający jeden rok. Zatem, na co zasadnie wskazał uwagę organ nadzoru, aby uzyskać po ustaniu orzeczonego zakazu ponownie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. A, B winien był zostać skierowany przez kierownika rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej, na egzamin sprawdzający posiadane dotychczas kwalifikacje na mocy § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów w związku z art. 114 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] lipca 1998 r.).

Słusznie także, wskazał organ, że ratio legis przepisu art. 114 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym sprowadza się do stwierdzenia, że pozbawienie ponad rok możliwości prowadzenia pojazdu jest już wystarczającą podstawą do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Taki długi okres przerwy w prowadzeniu pojazdów mechanicznych wymaga niewątpliwie sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Z użytego w omawianym przepisie sformułowania "podlega" wynika, że decyzje podejmowane na jego podstawie nie zostały pozostawione uznaniu organu orzekającego. Z kolei przez pojęcie "pozbawiony prawa jazdy" należy rozumieć kategorie prawne przewidziane w kodeksach karnym i wykroczeń oraz we wskazanej wyżej ustawie (jak zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, zatrzymanie i cofnięcie prawa jazdy), a nie stan faktyczny, jak na przykład niepobranie prawa jazdy od organu administracji, zagubienie, czy kradzież. Co oznacza, że przesłanką do orzeczenia obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 pkt 2 lit. b ustawy z 1997 r. Prawo o ruchu drogowym jest fakt pozbawienia prawa jazdy na wskazany w powołanym przepisie okres przekraczający jeden rok, niezależnie od formy prawnej tego pozbawienia.

Skoro więc B. Z. nie został formalnie skierowany na kontrolny egzamin sprawdzający posiadane dotychczas kwalifikacje kategorii A, B po ustaniu zakazu i go nie zdawał, wydanie mu prawa jazdy kat. A, B, C, C+E, B+C w dniu [...] lipca 1998 r. w związku z rozszerzeniem uprawnień o kategorię C, C+E, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa materialnego tj. art. 114 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym oraz § 29 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów. Tym samym przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zostały spełnione.

Sąd I instancji podkreślił, iż B. Z. nie może poszukiwać usprawiedliwienia w okoliczności, iż Burmistrz Miasta i Gminy B. nie dokonał sprawdzenia, czy 8 lat wcześniej skarżący winien był dopełnić jakieś wymogi formalne po orzeczeniu kolegium ds. wykroczeń i czy je dopełnił. Nie zmienia to bowiem faktu, że wydanie przez Burmistrza Miasta i Gminy B. decyzji nastąpiło, z naruszeniem prawa, które oceniono jako rażące, a ponadto okoliczność ta stanowić może jedynie potwierdzenie naruszenia prawa, które nawet można zakwalifikować, jako rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Sam skarżący zresztą nie kwestionuje faktu, że nie przystąpił do kontrolnego egzaminu sprawdzającego posiadane dotychczas kwalifikacje kategorii A, B po ustaniu zakazu. O możliwości ubiegania się o przywrócenie uprawnień B. Z. został poinformowany w marcu 1991 r., kiedy to przesłano mu zawiadomienie, że został prawomocnie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na 24 miesiące, że w wykonaniu prawomocnego orzeczenia Kolegium zatrzymano dokument uprawniający do kierowania pojazdami, oraz że po odbyciu kary dodatkowej, której koniec upływa z dniem [...] grudnia 1992 r. może ubiegać się o przywrócenie uprawnień.

Sąd I instancji podniósł, iż wprawdzie, ciężaru dowodów nie można przerzucać na stronę postępowania, bowiem rzeczą organu jest wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, jednakże skarżący wiedząc, iż powinien poddać się ponownemu sprawdzeniu kwalifikacji, o tym fakcie na etapie postępowania o udzielenie uprawnień w kolejnych kategoriach, winien poinformować organ. Strona winna brać bowiem czynny udział w zbieraniu materiału dowodowego. Zaniechanie tego, można na gruncie niniejszej sprawy uznać za obejście prawa, albowiem, jak wskazał sam skarżący, pomimo zakazu, jak przyznał, wykonywał on przez cały czas zawód kierowcy.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2660/13 stał się przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez B. Z. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, pełnomocnik skarżącego kasacyjne, na zasadzie art. 173, art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił Sądowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 114 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602) w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] lipca 1998 r. w zw. § 17 ust. 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 1998 r. Nr 72, poz.462).

Zarzucił także na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z:

a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez niczym nie uzasadnione przyjęcie, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] lipca 1998 r. - prawo jazdy nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] lipca 1998 r. w zw. z § 16 ust. 1 i 2, § 17 ust. 5 i § 29 ust.1 powołanego rozporządzenia,

b) art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez zaakceptowanie twierdzenia, jakoby skutki ekonomiczne lub gospodarcze utrzymania ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. były niemożliwe do zaakceptowania przez organy praworządnego państwa,

c) art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a., poprzez uznanie oczywistości naruszenia prawa poprzez fakt wydania decyzji rozszerzającej uprawnienia skarżącego przez Burmistrza Miasta i Gminy B. w dniu [...] lipca 1998 r., a treścią art. 114 Prawa o ruchu drogowym i § 16, § 17 ust. 5 i § 29 ust. 1 tego rozporządzenia,

d) art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a., poprzez uznanie spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w tym przepisie, w tym niemożność zaakceptowania skutków gospodarczych i społecznych (w tym również bezpieczeństwa ruchu) zaskarżonej decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa, w sytuacji kolizji tych przesłanek z ochroną nabytych praw obywatelskich.

Wskazując na powyższe kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz kosztów postępowania kasacyjnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jaj autor podniósł, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki rażącego naruszenia prawa w postaci naruszenia art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez nieprzystąpienie skarżącego kasacyjnie po [...] grudnia 1992 r. do kontrolnego egzaminu sprawdzającego jego kwalifikacje do kierowania pojazdami mechanicznymi. Bowiem po zdarzeniu w dniu [...] grudnia 1990 r., skutkującym orzeczeniem przez Kolegium ds. Wykroczeń Warszawa [...] przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy [...] kary dodatkowej pozbawienia prawa jazdy na okres 24 miesięcy, żaden z organów państwa nie wypełnił należycie swoich obowiązków w zakresie powiadamiania innych organów administracji państwowej, w tym wydających prawo jazdy o orzeczonym zakazie. W efekcie tego, kierownik rejonowego urzędu administracji ogólnej, zgodnie z § 16 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, nie wzywał skarżącego, ani do zwrotu prawa jazdy, ani do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Przerzucenie tych zobowiązań i jego skutków na skarżącego, pozostaje w sprzeczności z art. 2 Konstytucji RP. Nadto § 17 ust. 5 tego rozporządzenia stanowi, iż osoba zgłaszająca się do sprawdzenia kwalifikacji w trybie art. 114 lit. 6 pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, winna złożyć skierowanie wydane przez kierownika rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej. Nieuzasadnionym w tym stanie rzeczy stało się wymaganie od kierowcy ciężarówek znajomości szczegółowych formalno-prawnych procedur, związanych ze zdarzeniem z dnia [...] grudnia 1990 r., skoro organy państwa procedur administracyjnych nie przestrzegły. Tym bardziej nietrafne jest zaakceptowanie przez Sąd I instancji stanowiska SKO w Warszawie o dopuszczeniu się przez skarżącego wykroczenia z art. 94 k.w. i twierdzenia, iż jego zachowania miało znamiona obejścia prawa (wobec nie wzywania go do zwrotu prawa jazdy i zgłoszenia się na sprawdzian kwalifikacji). Konsekwencją zaniechań bądź zaniedbań organów administracji było doprowadzenia do zaistniałego stanu rzeczy. Skoro przez 24 lata istnienia w obrocie prawnym prawa jazdy skarżącego nie spowodowało żadnych społecznych i gospodarczych skutków (brak dowodów na ich wystąpienie), to nie można zgodzić się z stwierdzeniem, iż naruszenie wymogów sprawdzenia kontrolnego kwalifikacji kierowcy ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (przykładowo orzeczenie SN z dnia 30 listopada 1999 r. sygn. akt VSA 876/99, publik. Lex nr 50137).

Autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż w niniejszej sprawie Sąd powinien z urzędu wziąć pod uwagę przesłanki nieodwracalności skutków prawnych z art. 156 § 2 k.p.a. zwarzywszy na skutki wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] lipca 1998 r. i uznanie, iż skarżący kasacyjnie od 24 lat kieruje ciężkimi wielotonowymi pojazdami ciężarowymi bez uprawnień. Skutki cywilne, administracyjne i karne są obecnie nieprzewidywalne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwym zastosowaniu (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres jego kontroli ograniczony jest wyłącznie do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), której przesłanki określa przepis art. 183 § 2 p.p.s.a. (patrz. uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, publik. ONSAiWSA 2010/1/1).

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 114 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602) w zw. § 16 ust. 1 i 2, § 17 ust. 5 i § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 1998 r. Nr 72, poz.462) - w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] lipca 1998 r.

Stwierdzić trzeba, iż wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, organ administracyjny, a za nim Sąd I instancji, prawidłowo przyjęły, że skarżący kasacyjnie został pozbawiony prawa jazdy kategorii A, B na okres 24 miesięcy od dnia [...] grudnia 1990 r. do dnia [...] grudnia 1992 r., na skutek wydania przez Kolegium ds. Wykroczeń Warszawa [...] przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy [...] prawomocnego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1990 r. Kolegium orzekło wobec B. Z. 2-letni zakaz kierowania pojazdami mechanicznymi, bowiem w dniu [...] grudnia 1989 r. spowodował on zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym kierując pojazdem pod wpływem alkoholu oraz bez wymaganych dokumentów: prawa jazdy i dowodu rejestracyjnego. W dniu zdarzenia nie doszło do zatrzymania sprawy prawa jazdy, w trybie art. 84 ust. 1 pkt 1) i ust. 3 i ust. 4 pkt 2), ust. 6 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu na dzień zdarzenia [...] grudnia 1989 r.) i wydania decyzji przez naczelnika gminy o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 84 ust. 6 tej ustawy, tylko dlatego, iż takowych sprawca przy sobie w czasie zatrzymania nie posiadał.

Przepis art. 91 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchy drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 – wg. stanu na dzień wydania decyzji objętej kontrolą nadzorczą decyzji) bezwzględnie określa, iż prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczeniem kolegium do straw wykroczeń lub orzeczeniem innego organu uprawnionego do orzekania w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym – zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie obowiązywania tego zakazu. Po tym czasie "odzyskanie" uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych przez osobę, która utraciła uprawnienia, zostało obwarowane wymogiem poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, o czym stanowi art. 114 ust. 2 lit. a i b Prawa o ruchu drogowym stwierdzając, iż takiemu sprawdzeniu podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Przy czym Sąd I instancji zasadnie podkreślił, iż ustawodawca nie pozostawił jakiegokolwiek luzu decyzyjnego w tym względzie przyjmując, iż osoba pozbawiona prawa jazdy stosownym orzeczeniem na okres powyżej roku, na skutek zdarzenia prawnego – orzeczonego zakazu, nie zaś faktycznego – nieposiadania prawa jazdy np. z powodu zagubienia, kradzieży, nie może ubiegać się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy (cofniętego uprawnienia) bez sprawdzenia kwalifikacji egzaminem państwowym kontrolnym, o którym mowa w § 16 powołanego rozporządzenia. W praktycznym wymiarze oznacza to, iż skarżący kasacyjnie w okresie od dnia [...] grudnia 1990 r. do dnia [...] grudnia 1992 r. nie posiadał uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i B, bowiem w tym czasie obowiązywał zakaz ich prowadzenia na podstawie prawomocnego orzeczenia Kolegium z dnia [...] kwietnia 1990 r. Także po dniu [...] grudnia 1992 r. już tych uprawnień nie uzyskał, bowiem nie przystąpił do państwowego egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Posługiwanie się zatem przez skarżącego kasacyjnie wtórnikiem prawa jazdy kategorii A, B nr [...] seria C nr [...], który został mu wydany w dniu [...] stycznia 1990 r. na skutek zgłoszenia kradzieży prawa jazdy kategorii A, B nr [...] było bezprawne, o czym musiał on zdawać sobie sprawę, skoro w marcu 1991 r. doręczono zainteresowanemu zawiadomienie o prawomocnym orzeczonym zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych na 24 miesiące, w którym został on poinformowany, że w wykonaniu prawomocnego orzeczenia Kolegium zatrzymano dokument uprawniający do kierowania pojazdami oraz po odbyciu kary dodatkowej może on ubiegać się o przywrócenie uprawnień. W tym stanie rzeczy jako co najmniej jako wątpliwe jawią się twierdzenia strony skarżącej kasacyjnej o braku wiedzy zainteresowanego, co do możliwości zgodnego z prawem posługiwania się wtórnikiem prawa jazdy po dacie obejmującym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, który niewątpliwie na skutek błędnego działania organu administracji publicznej, czy też raczej jego braku, nie został zainteresowanemu odebrany. Dostrzeżenia wymaga, iż skarżący kasacyjnie nie może uwolnić się od zarzutu bezprawnego działania (posługiwania się wtórnika prawa jazdy), tylko z tego powodu, iż organ administracji publicznej nie dopełnił obowiązku fizycznego pozbawienia skarżącego kasacyjnie posiadanego wbrew przepisom ustawy - Prawo o ruchu drogowym dokumentu.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu naruszenia § 17 ust. 5 powołanego rozporządzenia, należy wskazać, iż zgodnie z jego treścią, osoba podlegająca kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 pkt 1 lit. b) i pkt 2 ustawy składa do ośrodka egzaminowania: 1) podanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (wg. wzoru określonego w załączniku nr 9 do rozporządzenia), 2) dokumenty, o których mowa w ust. 4 (skierowanie wydane przez kierownika rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej i dowód uiszczenia opłaty za egzamin). Z brzmienia powyższych regulacji wynika jednoznacznie, iż przystąpienie do egzaminu państwowego sprawdzenia kwalifikacji nie jest dokonywane z urzędu na podstawie skierowania, o którym mowa w § 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, co zdaje się postulować autor kasacji, lecz na wniosek zainteresowanego (§ 17 ust. 5 pkt 1), do którego należy dołączyć przedmiotowe skierowanie. Skoro kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma charakter wnioskowy, to nie można organu administracji obarczać brakiem wymaganego działania, które uwarunkowane jest uprzednią aktywnością strony, której jednak ona nie wykazała.

Obowiązujący w dacie wydania decyzji objętej kontrolą nadzorczą art. 87 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym stanowił, iż kierującym może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z warunków określonych w pkt 1-3: 1) posiada wymagane umiejętności do kierowania w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nie narażający kogokolwiek na szkodę oraz wymagany dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem, 2) odbywa, w ramach szkolenia, naukę jazdy odpowiednio przystosowanym pojazdem pod nadzorem instruktora, 3) zdaje egzamin państwowy odpowiednio przystosowanym pojazdem pod nadzorem egzaminatora. W świetle zaś art. 88 ust. 1 i 4 tej ustawy, dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii. Warunkiem zaś uzyskania prawa jazdy kategorii C, C1, D lub D1 jest posiadanie prawa jazdy kategorii B.

Wydane na podstawie delegacji ustawowej (art. 115 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym) rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. z 1998 r. Nr 72, poz. 462) w § 29 ust. 1 doprecyzowało, iż uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym lub tramwajem może uzyskać osoba, która: 1) spełnia warunki ustalone dla osób ubiegających się o prawo jazdy lub pozwolenie albo osób podlegających sprawdzeniu kwalifikacji: a) w ustawie z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41 i Nr 26, poz. 114 oraz z 1995 r. Nr 104, poz. 515), jeżeli złożyła egzamin państwowy przed dniem 1 lipca 1999 r., b) w ustawie, jeżeli złożyła egzamin państwowy po dniu 30 czerwca 1999 r., 2) odbyła szkolenie, o którym mowa w § 6, dla danej kategorii prawa jazdy lub pozwolenia, 3) złożyła z wynikiem pozytywnym wymagany dla określonej kategorii prawa jazdy lub pozwolenia egzamin państwowy. Jednakże, zgodnie z § 29 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia, warunkiem uzyskania prawa jazdy kategorii C, C1, D, D1 lub trolejbusowej jest posiadanie prawa jazdy kategorii B. Skarżący kasacyjnie przystępując w 1998 r. do podwyższania uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, poprzez uzyskanie prawa jazdy kategorii C+E/C, w znaczeniu prawnym nie legitymował się posiadaniem prawa jazdy kategorii B. Był jedynie w posiadaniu dokumentu - wtórnik prawa jazdy, którym w świetle obowiązujących przepisów nie powinien się posługiwać.

Wobec jednoznacznie brzmiących powołanych przepisów prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, iż wydanie skarżącemu przez Burmistrza Miasta i Gminy B. w dniu [...] lipca 1998 r. decyzji – prawa jazdy kategorii ABCE nr [...] nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 114 pkt 2 lit. b ustawy – Prawo o ruchy drogowym oraz § 29 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia.

Sąd I instancji nie naruszył zatem przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze kasacyjnej, jak też nie naruszył art. 135 p.p.s.a. oraz stanowiącej podstawę kontroli nadzorczej normy procesowej - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przesłankę rażącego naruszenia prawa, wyrażoną w powołanym przepisie, należy, bowiem upatrywać nie w błędach wykładni przepisu, lecz w jasnych i niedwuznacznych przekroczeniach prawa i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotkniętego wadą rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje więc przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub odmowy jego przyznania wbrew wszystkim przesłankom przepisu (patrz wyroki NSA z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1056/10, publ. LEX nr 1070197, z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 363/11, publ. LEX nr 1145109, z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 2226/10 (publ. LEX nr 824448). W niniejszej sprawie owa oczywistość naruszenia prawa materialnego występuje. Powołane powyższej przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 maja 1998 r. są przepisami nie budzącymi wątpliwości interpretacyjnych, które zostały naruszone w sposób oczywisty oraz, wbrew twierdzeniom autora kasacji, jednoznaczność naruszenia tych przepisów jest nie do pogodzenia z zasadami państwa praworządnego. W tej mierze trafnie Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż nie do zaakceptowania w praworządnym państwie jest aprobata zachowań osób łamiących prawo, ani udzielenia uprawnień do kierowania pojazdami w określonych kategoriach osobom, które zgodnie z przepisami nie powinny ich otrzymać, nie spełniając warunków do ich uzyskania. Przyjęcie odmiennego punktu widzenia prowadziłoby do swoistego nagradzania osób nieprzestrzegających prawa, które z powodu upływu czasu wysuwają roszczenie o usankcjonowanie zachowań nie tylko sprzecznych z przepisami prawa, ale też nieakceptowanych społecznie. W szczególności tej akceptacji być nie może wobec osoby, która mając świadomość utraty posiadanych uprawnień, wykorzystując nieprawidłowe działanie organu administracji publicznej, posługiwała się dokumentem, którego w świetle prawa nie powinna posiadać. Niezrozumiałe jest przy tym twierdzenie strony skarżącej kasacyjnie, iż wydana w niniejszej sprawie decyzja nadzorcza pozostaje w kolizji z ochroną nabytych praw obywatelskich, albowiem trudno przypisywać ochronę prawu uzyskanemu w sposób naruszający normy prawne i to w postaci kwalifikowanej.

Odnosząc się do zarzutu mówiącego o tym, że Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a., z uwagi na skutki jakie miałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] lipca 1998 r. należy stwierdzić, iż zarzut ten jest niezasadny. Powołany przepis, wskazuje na dwie przesłanki negatywne stwierdzania nieważności decyzji. Przesłankami tymi są upływ czasu i nieodwracalne skutki prawne. Upływ czasu, tj. dziesięć lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, nie występuje przy wszystkich przesłankach. Wobec decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub rażąco naruszającej prawo, niewykonalnej i takiej, która może wywołać czyn zagrożony karą, może nastąpić stwierdzenie nieważności po upływie tego okresu. Przesłanka nieodwracalnych skutków prawnych dotyczy wszystkich przyczyn nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Odnosi się przy tym do skutków prawnych, a nie faktów. NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1585/12 (publik. LEX nr 1430368) stwierdził, iż cyt.: "Nieodwracalność skutków prawnych (art. 156 § 2 in fine k.p.a.) oznacza w szczególności sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony, gdyż: przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, lub podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania (wykonywania) owego prawa (odpadło dane prawo po stronie tego podmiotu) albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa. U podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego tkwi właśnie to, że administracja nie dysponuje instrumentami do tego, aby tego rodzaju skutek odwrócić. Szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego, tj. gdy stała się ona podstawą do dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego". W analizowanym przypadku nieodwracalne skutki prawne nie zachodzą, albowiem skutki prawne wywołane podlegającą kontroli nadzorczej decyzją s możliwe do odwrócenia na drodze administracyjnoprawnej.

Z tych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.