Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 966/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca),, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego za 2011 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. W. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...], znak: [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2011 r. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W jej uzasadnieniu podano, że Wójt Gminy Ł. ww. decyzją ustalił skarżącemu wymiar podatku rolnego za 2011 r. w kwocie 26,00 zł za nieruchomość położoną w miejscowości Ż., działka nr [...] o powierzchni 0,33 ha, dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Powołując się na przepis art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm., zwanej dalej: "u.o.p.r."), w myśl którego, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, podkreślił, że podstawę wymiaru podatku stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

Organ I instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość tj. niezabudowana działka nr [...] o powierzchni 0,58 ha sklasyfikowana jest w ewidencji gruntów jako grunty orne. Stanowi ona własność Gminy Ł. Przedmiotem opodatkowania objęto jej część o powierzchni 0,33 ha, która w 2011 r. znajdowała się w posiadaniu samoistnym J. W.

Podał także, że wzywał skarżącego do złożenia informacji co do posiadanych nieruchomości na terenie Gminy Ł., będących podstawą do ustalenia wymiaru podatku na 2011 r., ale J. W. do wezwania się nie zastosował. Podobnie wyglądała sytuacja w sprawie dzierżawy gruntu. Skarżący niejednokrotnie wnioskował o wydzierżawienie posiadanej części działki, ale do zawarcia umowy dzierżawy nie doszło.

Na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 16 czerwca 2011 r. ustalono, że jedną część działki użytkuje J. W. (w czasie oględzin porośnięta była trawą), który stwierdził, że grunt utrzymuje w "dobrej kulturze" poprzez koszenie trawy, zaś drugą, na podstawie umowy dzierżawy – R. W. (w czasie oględzin zasiany był jęczmień). J. W. do protokołu z tych czynności wniósł uwagi twierdząc, że klasa gruntu jest niższa niż wskazana w ewidencji gruntów RIVa oraz, że grunt użytkuje od ponad 40 lat. Z kolei z notatki służbowej sporządzonej w dniu 6 lipca 2012 roku wynika, że jest zainteresowany jej kupnem, albo wydzierżawieniem na dowolną liczbę lat.

Organ I instancji stwierdził, że skarżący nigdy nie kwestionował i nadal twierdzi, że jest w posiadaniu 0,33 ha działki nr [...]. Ustalił nadto, że jest on zarejestrowany w ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz występuje o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, deklarując między innymi sporną działkę nr [...] o powierzchni 0,33 ha. Wymierzając podatek za tę część działki oparto się na danych z ewidencji gruntów, danych i oświadczeniach składanych przez użytkowników oraz zastosowano stawkę dla gospodarstwa rolnego, zaś podstawę opodatkowania ustalono na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.o.p.r.

W odwołaniu od tej decyzji, skarżący wnosił o jej uchylenie, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz jej przeniesienie do innego Kolegium, zarzucając, że te same osoby kolejny raz rozpatrują tę samą sprawę. Podkreślił, że już wielokrotnie występował o wydzierżawienie działki nr [...] w części lub w całości, ale organ podatkowy ma problem z przesłaniem umowy dzierżawy. Zarzucił, że nie dokonano pomiaru działki, ani jej nie rozgraniczono. Oparto się natomiast na wątpliwych zeznaniach sąsiada. Podniósł także, że powierzchnie zgłaszane do dopłat nie są równoznaczne z powierzchniami, za które należy pobierać podatek. Wskazał dalej, iż na działce stał drewniany budynek, a z części działki sprzedany został piach, przez co została ona zdegradowana. Po drugiej stronie budynku, ziemię wydzierżawiono sąsiadowi (mierzono krokami, na "oko"), natomiast pozostałą część około 33 a wydzierżawiono jego matce, mimo, że posiadała akt własności. Zgłaszając w 2006 r. działkę nr [...] do dopłat dokonał jej pomiaru taśmą mierniczą, ale uznał, że pomiar ten jest również mało dokładny. Podał powierzchnię 33 a, bo nie chciał - jak to określił - ujmować części ziemi sąsiada.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w rozpoznaniu tych zarzutów podkreśliło na wstępie, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym działka nr [...] o powierzchni 0.58 ha oznaczona jest w ewidencji gruntów i budynków symbolem "R IVa", co oznacza, że podlega ona opodatkowaniu podatkiem rolnym. Podczas przeprowadzonego postępowania podatkowego, na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że ww. działka stanowi własność Gminy Ł., a jej część o powierzchni 0,33 ha znajduje się w posiadaniu J. W. Pozostałą część o powierzchni 0,25 ha na podstawie umowy dzierżawy pozostaje w posiadaniu R. W.

Podało dalej, że zgodnie z art. 1 u.o.p.r., opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem, gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, dodając, iż o tym, czy dany grunt jest użytkiem rolnym i podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym decydują zapisy w ewidencji gruntów, zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm., zwanej dalej: "u.p.g."). Stwierdziło również, że organ podatkowy w zakresie informacji zawartych w ewidencji jest nimi związany, argumentując, że skoro stosownie do danych wynikających z ewidencji, działka gruntu nr [...] o pow. 0,58 ha składa się z użytków rolnych oznaczonych symbolem "R-IVa", to oznacza to, że taki grunt podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym.

Powołując się w następnej kolejności na art. 3 ust. 2 u.o.p.r., podało, że skarżący ma obowiązek podatkowy w podatku rolnym, albowiem jest posiadaczem samoistnym gruntu o powierzchni 0,33 ha, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, tj. protokołu oględzin z dnia 16 czerwca 2011 r. oraz z protokołu oględzin i notatki służbowej sporządzonej w dniu 6 lipca 2012 r. (na okoliczność przeprowadzonej z nim rozmowy). Na prawidłowość powyższych ustaleń wskazują także: oświadczenie R. W. - dzierżawcy pozostałej części działki nr [...], jego informacja w sprawie podatku rolnego i danych o nieruchomościach rolnych, pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa L. Oddziału Regionalnego.

Wobec tych dowodów, organ odwoławczy stwierdził również, że jeżeli działka nr [...], zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze gruntów stanowi obszar 0,58 ha, a R. W. użytkuje 0,25 ha, to nie jest możliwe, aby J. W. użytkował więcej niż 0,33 ha, dodając, że pismo z dnia 16 sierpnia 2010 r., które mogło budzić wątpliwości co do powierzchni będącej w posiadaniu skarżącego pochodziło z referatu zajmującego się zarządzaniem mieniem gminy, którego celem było, doprowadzenie do porozumienia współużytkowników działki. Zaznaczył nadto, że na prośbę J. W., Urząd Gminy w Ł. wielokrotnie wychodził z propozycją wydzierżawienia części działki, jednak do zawarcia umowy nie doszło, co skarżący usprawiedliwiał różnego rodzaju przeszkodami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że J. W. nie kwestionował faktu posiadania części działki nr [...]. Składając odwołania od kolejnych decyzji wymierzających podatek, formułował w zasadzie zarzuty, które nie miały bezpośredniego związku ze sprawą i nie miały wpływu na wymiar podatku, zaś w całym toku postępowania przyjmował on postawę bierną, nie stosował się do wezwań, w zasadzie nie uczestniczył w oględzinach, jak również nie stawiał się na wezwania, doprowadzając do przewlekłości postępowania.

Mając na względzie powyższe, uznało, że skarżący jako posiadacz samoistny części działki nr [...] o powierzchni 0,33 ha zobowiązany jest do regulowania podatku rolnego, dodając, że dla wymierzenia kwoty podatku, podstawa opodatkowania ustalona została zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 u.o.p.r., a stawka podatkowa – prawidłowo w myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.p.r., tj. od 1 ha przeliczeniowego gruntów gospodarstw rolnych, z uwagi na to, że jest on również współwłaścicielem gospodarstwa rolnego.

Od tej decyzji, J. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W jej uzasadnieniu argumentował, że:

- "nie dopełniono niektórych czynności, typu: pomiar, rozgraniczenie, wydzierżawienie";

- "powierzchnia do dopłat bezpośrednich rożni się znacząco z powierzchnią płaconego podatku";

- "w dniu 30 kwietnia 2009 r., w którym odbyły się oględziny działki należało dokonać rozgraniczenia działki nr [...] na niego i sąsiada – R. W.";

- "nie mógł użytkować 0,33 ha";

- "w dniu 6 lipca 2012 r. odbyły się ponowne oględziny i również nie dokonano rozgraniczenia";

- "nie wiadomo, jaką powierzchnię działki nr [...] utrzymuje w dobrej kulturze rolnej";

- "organy wykazują stronniczość",

- "wielokrotnie się zwracał o przeniesienie jego sprawy do innego miasta".

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., wnosząc o jej oddalenie podtrzymało swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja została wydana w warunkach naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Nie wszystkie argumenty skargi Sąd jednak uznał za uzasadnione.

Zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpatrzeniu odwołania J. W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. znak: Fn. [...] z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2011 r. w kwocie 26,00 zł.

Zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów, działka nr [...] stanowi obszar 0,58 ha i oznaczona jest symbolem "R IVa". Grunty tej działki są własnością Gminy Ł. Użytkowane są przez dwie osoby fizyczne, z których każda posiada na wyłączność "swoją" część. Skarżący użytkuje grunty o pow. 0,33 ha, a R. W., na podstawie umowy dzierżawy - grunty o pow. 0,25 ha. Te okoliczności stanu faktycznego w sensie przedmiotowym, jak również – podmiotowym co do osoby skarżącego zostały już przesądzone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 maja 2012 r., w sprawie o sygn. I SA/Lu 807/11, w którym ten stan rzeczy i posiadania uznano za bezsporny. Sąd uchylając wówczas decyzje organów obu instancji zakwestionował opodatkowanie spornej działki nr [...] na zasadzie współposiadania, które organy podatkowe przypisały skarżącemu i R. W., stwierdzając, że samo ewidencyjne wydzielenie – wyodrębnienie nieruchomości gruntowej – nie zawsze oznacza, że użytkowanie gruntów wydzielonej działki ewidencyjnie przez kilka osób jest "współposiadaniem" w rozumieniu art. 3 ust. 5 u.o.p.r. Sąd stanął na stanowisku, że podział rzeczy (gruntu) guoad usum, ustalony w przedmiotowej sprawie, wykluczył przyjęcie współposiadania gruntów działki przez skarżącego i R. W., co uniemożliwiło zastosowanie w sprawie art. 3 ust. 5 u.o.p.r. i przyjęcie gruntów działki nr [...] za odrębny przedmiot opodatkowania.

Niezależnie od powyższego, Sąd w sprawie niniejszej stwierdza, że kwestionowanie przez skarżącego w sporze niniejszym posiadanej powierzchni działki nr [...], to jest 0,33 ha nie ma uzasadnienia. Nie ma również podstaw do kwestionowania w postępowaniu podatkowym zapisów w ewidencji gruntów, w której sporny grunt oznaczono jako: RIVa, które dla organów podatkowych miały charakter wiążący (art. 21 ust. 1 u.p.g.). Wobec takiego oznaczenia, działka nr [...], zgodnie z art. 1 u.o.p.r. podlegała opodatkowaniu podatkiem rolnym. Skarżący zaś, co do posiadanych gruntów 0,33 ha był z mocy art. 3 ust. 2 u.o.p.r., podatnikiem tego podatku, jako ich posiadacz samoistny. Brak jest także uzasadnienia dla stwierdzenia, że w niniejszej sprawie winno dojść do pomiaru, rozgraniczenia, czy wydzierżawienia spornego gruntu. Na potrzeby podatku rolnego, powierzchnię gruntu można ustalać każdym dowodem. Stąd też czynienie zarzutu, że organy podatkowe powołały się również na okoliczność otrzymywania przez skarżącego dopłat unijnych do gruntu 0,33 ha na składane przez niego wnioski w tym przedmiocie jest całkowicie chybione. Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa L. Oddziału Regionalnego z dnia 28 stycznia 2013 r. (k-83 akt podatkowych) w sposób niewątpliwy wynika, iż skarżący "w latach 2006-2012 wnioskując o przyznanie płatności bezpośrednich deklarował działkę nr [...] o powierzchni 0,33 ha". Okoliczności tej skarżący nie zaprzeczył. Uzasadniony okazał się jednak zarzut co do nieuwzględnienia ulgi inwestycyjnej. Skarżący na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. oświadczył, że "kwota ulgi inwestycyjnej nie została wyczerpana" oraz, że "nie wie dlaczego ulga była wcześniej uwzględniana, a w późniejszych decyzjach już nie". Istotnie z akt postępowania, w szczególności zaś z decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2011 r. (k-77 akt podatkowych) wynika, że skarżącemu została przyznana ulga inwestycyjna decyzją z dnia [...] nr [...] zmienioną następnie decyzją z dnia [...], nr [...], która powinna być stosowana od dnia 1 czerwca 2005 r., nie dłużej niż 15 lat oraz, że kwota przyznanej ulgi nie została jeszcze wykorzystana. Ostatecznie, po uwzględnieniu ulgi inwestycyjnej, podatek rolny za 2011 r. ustalono jako "0 zł" (str. 3v ww. decyzji). Decyzja ta została w wyniku złożenia przez skarżącego odwołania (brak w aktach podatkowych) uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] nr [...] (k- 42 akt podatkowych). Organ II instancji w kwestii ulgi się nie wypowiadał.

Następnie w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2011 r. została wydana przez Wójta Gminy Ł. decyzja znak: [...] z dnia [...] poprzedzająca zaskarżoną decyzję z dnia [...]. Ulga inwestycyjna "zniknęła". Zarówno organ I instancji, jak też i organ odwoławczy tę kwestię pominęły całkowitym milczeniem. Stąd też nie wiadomo, dlaczego tak się stało. Nie wyjaśniając jej, organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, a mianowicie: art. art. 120, 122 i 187 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.o.p.r., podatnikom podatku rolnego przysługuje ulga inwestycyjna z tytułu wydatków poniesionych na:

1) budowę lub modernizację budynków inwentarskich służących do chowu, hodowli i utrzymywania zwierząt gospodarskich oraz obiektów służących ochronie środowiska,

2) zakup i zainstalowanie: a) deszczowni, b) urządzeń melioracyjnych i urządzeń zaopatrzenia gospodarstwa w wodę, c) urządzeń do wykorzystywania na cele produkcyjne naturalnych źródeł energii (wiatru, biogazu, słońca, spadku wód) - jeżeli wydatki te nie zostały sfinansowane w całości lub w części z udziałem środków publicznych. Ulga inwestycyjna przyznawana jest po zakończeniu inwestycji i polega na odliczeniu od należnego podatku rolnego od gruntów położonych na terenie gminy, w której została dokonana inwestycja - w wysokości 25% udokumentowanych rachunkami nakładów inwestycyjnych (ust.2). Ulga z tytułu tej samej inwestycji nie może być stosowana dłużej niż przez 15 lat (ust.3). Kwota ulgi inwestycyjnej jest odliczana z urzędu w decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Podatnicy obowiązani do składania deklaracji na podatek rolny odliczają, określoną w decyzji w sprawie ulgi inwestycyjnej, kwotę przyznanej ulgi od należnego podatku rolnego (ust. 3a). Podatnik traci prawo do odliczenia od podatku rolnego niewykorzystanej kwoty ulgi inwestycyjnej w przypadku sprzedaży obiektów i urządzeń, od których przyznana została ta ulga, lub przeznaczenia ich na inne cele niż określone w ust. 1 (ust. 4). Z powyższych regulacji, w sposób niewątpliwy wynika, że kwota ulgi inwestycyjnej ma bezpośredni wpływ na wymiar podatku rolnego, albowiem powinna ona zmniejszać jego wysokość. Odnosząc się do wniosku skarżącego o "przeniesienie jego sprawy do innego SKO niż w C.", czego domagał się w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak również na co zwracał uwagę w skardze, Sąd stwierdza, że w stanie niniejszej sprawy, jakkolwiek z akt podatkowych nie wynika, aby wniosek ten został rozpoznany, to jednak ta okoliczność nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Organy podatkowe były bowiem zobligowane do uwzględnienia powierzchni gruntu podlegającej opodatkowaniu podatkiem rolnym, to jest 0,33 ha (por. wyrok w sprawie I SA/Lu 807/11). Ze względu na to, że kwestia przyznania ulgi inwestycyjnej skarżącemu pozostaje poza jakimkolwiek sporem, przy jednoczesnym niewątpliwym jej wpływie na wysokość podatku rolnego, brak jednoznacznych ustaleń w tym przedmiocie skutkował uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ podatkowy będzie zobowiązany do dokonania jednoznacznych ustaleń w zakresie przysługującej skarżącemu ulgi inwestycyjnej, jak również do wyjaśnienia, dlaczego nie została ona ostatecznie uwzględniona w wymiarze podatku rolnego za 2011 r., mimo tego, że organ I instancji wziął ją pod uwagę w ww. decyzji z dnia [...] W zależności od dokonanych ustaleń w tym przedmiocie, wyda decyzję, którą uzasadni w sposób odpowiadający rygorom określonym w przepisie art. 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku ma swoje uzasadnienie w przepisie art. 152 p.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200.