Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1055/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 771/18 w sprawie ze skargi M.G. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia prawa do uposażenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 771/18, oddalił skargę M.G. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia prawa do uposażenia.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r., Komendant Miejski Policji [...], na podstawie art. 121e ust. 1 i 2 pkt 2 oraz ust. 3 i 7 ustawy z dnia 6 kwietnia 1999 r. o Policji (Dz. U z 2017 r., poz. 2067 ze zm.) pozbawił M.G. prawa do uposażenia za okres pozostawania na zwolnieniu lekarskim od dnia 27 listopada 2017 r. do dnia 29 grudnia 2017 r. W ocenie organu, ujawnione podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 29 listopada 2017 r. okoliczności nie pozostawiają wątpliwości, że udzielone policjantce zwolnienie lekarskie nie zostało wykorzystane zgodnie z jego celem.

Komendant Wojewódzki Policji [...], po rozpatrzeniu odwołania, rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że w dniu 29 listopada 2017 r. policjantka, przebywając na zwolnieniu lekarskim, w budynku Szkoły Podstawowej [...], ubrana w kimono, prowadziła trening karate z dziećmi, co naocznie stwierdzili kontrolujący. Po zakończonych zajęciach oświadczyła, iż jest na zwolnieniu lekarskim z powodu ciąży, może chodzić i prowadzić zajęcia karate ale nie może w tym stanie pełnić służby. W piśmie z dnia 19 grudnia 2017 r. policjantka przedstawiła swoje stanowisko, w którym stwierdziła, że treningi karate poprawiają koordynację ruchową i wydolność krążenia, a więc mają dobroczynny wpływ zarówno na zdrowie kobiety, jak i dziecka. Ponadto zaznaczyła, iż prowadzone przez nią zajęcia odbywają się na zasadzie wolontariatu, gdzie korzystając ze swojego bogatego doświadczenia i wiedzy w zakresie sztuk walki pomaga młodym adeptom ulepszać ich umiejętności. Wyjaśniła też, że podstawową formą komunikacji jaką stosuje podczas tych zajęć jest komunikacja werbalna.

Organ odwoławczy wskazał też, iż raportem z dnia 22 maja 2017 r. policjantka zwróciła się do Komendanta Miejskiego Policji [...] o wyrażenie zgody na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego, tj. prowadzenia własnej działalności gospodarczej, polegającej na organizowaniu zajęć sportowych dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] uzyskała zgodę Komendanta na podjęcie wskazanego zajęcia zarobkowego poza służbą na okres od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. Raportem z dnia 23 listopada 2017 r. ponowiła prośbę o zgodę na kontynuację działalności i dodatkowe zajęcie zarobkowe. Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2017 r. Komendant Miejski Policji [...] odmówił wyrażenia takiej zgody.

Dokonując analizy przedstawionego stanu faktycznego i prawnego organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 121e ust. 2 pkt 2, ust 3 oraz ust. 13 ustawy o Policji, prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie policjanta, o którym mowa w art. 121c ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, może podlegać kontroli. Kontrolę w zakresie prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego i spełnienia wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich przeprowadza przełożony policjanta w sprawach osobowych. Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, policjant traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia.

Zdaniem organu, okres niezdolności do służby spowodowanej chorobą ma służyć leczeniu. W wielu przypadkach dopuszczalne jest wychodzenie z domu, czy wykonywanie drobnych prac domowych, jeżeli nie koliduje to z procesem rekonwalescencji pacjenta. Jednak podejmowanie się innych zajęć, niezwiązanych z leczeniem i niezaleconych przez lekarza, należy traktować jako korzystanie ze zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem. Oznacza to również brak lojalności wobec pracodawcy i współpracowników obciążonych w tym czasie dodatkowymi obowiązkami służbowymi. Za niezgodne z celem zwolnienia uznaje się takie postępowanie, które w powszechnym odczuciu jest nieodpowiednie dla osoby chorej i może nasuwać wątpliwości co do rzeczywistego stanu jej zdrowia. Czas zwolnienia lekarskiego nie może być traktowany jako równoważny okresowi urlopu wypoczynkowego, urlopu bezpłatnego, czy innych dni wolnych od służby, w których to okresach policjant decyduje o sposobie spędzania wolnego czasu.

Organ nie kwestionuje zasadności wystawienia policjantce zwolnienia lekarskiego ani tego, iż okres przebywania na zwolnieniu lekarskim był usprawiedliwioną nieobecnością w służbie. Ustalał jedynie sposób wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez osobę kontrolowaną.

Powyższy rozkaz personalny stał się przedmiotem skargi M.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozkazie personalnym.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 121e ustawy o Policji, stwierdzający, iż prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie policjanta, o którym mowa w art. 121c ust. 1 pkt 3, może podlegać kontroli (ust. 1). Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, policjant traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia (ust. 3).

Kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy policjant w okresie orzeczonej niezdolności do służby nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem (art. 121e ust. 7 ustawy o Policji). W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że policjant wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w inny sposób, niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym podaje, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (art. 121e ust. 10 ustawy o Policji). Na podstawie ustaleń zawartych w protokole przełożony stwierdza utratę prawa do uposażenia za okres, o którym mowa w ust. 3 lub 4 (art. 121e ust. 13 zdanie pierwsze ustawy o Policji).

Zadaniem organu było zatem dokonanie, w oparciu o ustalony stan faktyczny oraz zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy, oceny, czy wykonywanie w czasie zwolnienia lekarskiego opisanych w decyzji czynności i zajęć przez skarżącą, może być uznane za prawidłowe wykorzystanie tego zwolnienia, tzn. czy było związane z zaspokojeniem jej życiowych, a w szczególności zdrowotnych, potrzeb.

W sprawie nie jest sporne, iż skarżąca, przebywając na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą, w dniu 29 listopada 2017 r. prowadziła zajęcia karate dla dzieci. Zdaniem Sądu, dokonana przez organy obu instancji ocena realizowanych przez skarżącą w dniu 29 listopada 2017 r. czynności, polegających na prowadzeniu zajęć karate z grupą dzieci, jako nieprawidłowego wykorzystania udzielonego jej zwolnienia lekarskiego od służby, jest zasadna. Okoliczność, że skarżąca czyniła to na zasadzie wolontariatu i zajęcia te nie miały charakteru zarobkowego, nie wpływa na ocenę, iż w tym wypadku wykorzystanie zwolnienia lekarskiego nie było zgodne z jego celem. W świetle treści art. 121e ust. 7 i 10 ustawy o Policji taka ocena może bowiem odnosić się nie tylko do pracy zarobkowej, ale również do zajęć niezarobkowych, niedających się uzasadnić koniecznością zaspokojenia potrzeb własnych osoby korzystającej ze zwolnienia, w szczególności mających znaczenie dla jej zdrowia.

WSA w Szczecinie podzielił stanowisko organu, iż zamieszczenie na druku zaświadczenia lekarskiego oznaczenia "2", wskazującego, iż chory może chodzić, nie oznacza, że policjant/policjantka przebywający na zwolnieniu lekarskim może traktować okres zwolnienia lekarskiego jako czas wolny od służby, którym może dowolnie dysponować, a zwłaszcza podejmować się zajęć lub działalności ukierunkowanej nie na zaspokojenie własnych potrzeb życiowych, lecz na rzecz innych podmiotów. Orzeczona niezdolność do służby z możliwością poruszania się oznacza jedynie możliwość i prawo wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego oraz dokonywanie niezbędnych dla życia lub zdrowia czynności jak wizyty u lekarza, niezbędne zakupy, czy np. udział w zajęciach przygotowujących do porodu, a także spacery lub własne zajęcia sportowe, mające znaczenie prozdrowotne dla osoby korzystającej ze zwolnienia lekarskiego. Musi to jednak służyć zaspokojeniu własnych potrzeb osoby, której udzielono zwolnienia lekarskiego od pracy i służby, nawet jeśli zwolnienie to miało funkcję prewencyjną, tzn. związane było z warunkami pracy lub służby niekorzystnymi dla zdrowia lub – jak w tym wypadku – miało sprzyjać jedynie prawidłowemu i bezpiecznemu przebiegowi ciąży. Każdą czynność, która nie stanowiła dla osoby niezdolnej do służby (pracy) czynności dnia codziennego należy uznać za nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. Nie sposób bowiem uznać, iż podjęcie się przez skarżącą zajęć karate z dziećmi, (nawet jeśli to było działanie wolonterskie), służyło zaspokajaniu jakichkolwiek jej własnych potrzeb bytowych, życiowych bądź zdrowotnych lub było wskazane dla osiągnięcia celów zwolnienia lekarskiego udzielonego jej ze względu na ciążę i niesprzyjające jej warunki służby w Wydziale [...]. Nie jest przekonywująca ani trafna teza skarżącej, że powyższa aktywność pozytywnie wpływała na jej zdrowie, zwłaszcza iż – jak wynika z jej twierdzeń – sama w ćwiczeniach nie uczestniczyła, a zatem trudno mówić o ich znaczeniu zdrowotnym. Czas zwolnienia lekarskiego udzielonego policjantce z uwagi na ciążę może i powinien być wykorzystany na odpoczynek i działania prozdrowotne. Osoba korzystająca ze zwolnienia lekarskiego zobowiązana jest unikać narażenia na niepożądane dla zdrowia zdarzenia. Nie można bowiem wykluczyć negatywnych skutków przebywania w większej grupie, w której mogą być osoby chore na choroby wirusowe w początkowym stadium.

Za prawidłową zatem Sąd pierwszej instancji uznał ocenę organu, iż prowadzenie przez skarżącą, korzystającą z profilaktycznego – ze względu na ciążę i warunki służby – zwolnienia lekarskiego, zorganizowanych w ramach pewnego cyklu zajęć o charakterze treningu sportowego stanowi wykorzystanie zwolnienia niezgodnie z jego celem.

W ocenie Sądu, zarzuty skarżącej co do nieprzeprowadzenia dowodów z zakresu obowiązków służbowych skarżącej i warunków jej służby w Policji oraz prewencyjnego charakteru zwolnienia są bezprzedmiotowe. Między stronami nie ma bowiem sporu co do faktów, a jedynie co do oceny prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego. Ocena, iż wykorzystanie tego zwolnienia na aktywność lub działalność niesłużącą zaspokojeniu osobistych potrzeb skarżącej bądź nie służyło celom zdrowotnym (nawet jeśli nie miało oddziaływania negatywnego) stanowiła – w ocenie Sądu – uzasadnioną podstawę do zastosowania wobec skarżącej art. 121e ust. 13 ustawy o Policji.

Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

1. art. 121e ust. 1, 3 i 7 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące przeprowadzeniem kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez skarżącą i w jej wyniku pozbawienie jej prawa do uposażenia, w związku z nieprawidłowym jego wykorzystaniem, w sytuacji kiedy kontrola prawidłowości wykorzystania przez skarżącą zwolnienia lekarskiego przeprowadzona w dniu 29 listopada 2017 r. o godz. 17.00 została faktycznie przeprowadzona przed wystawieniem skarżącej zwolnienia lekarskiego, którego wystawienie, po odbyciu wizyty lekarskiej i przeprowadzeniu badania USG, nastąpiło w dniu 29 listopada 2017 r. o godz. 18.30;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 i art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd skargi na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., mimo naruszenia przez ten organ przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący, obiektywny i wszechstronny, z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, w tym treści zwolnienia lekarskiego z dnia [...] listopada 2017 r. w tym daty jego wystawienia oraz protokołu z kontroli z dnia 29 listopada 2017 r., co przyczyniło się do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy polegającego na przyjęciu, iż skarżąca w czasie przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, która miała miejsce o godz. 17.00 w budynku Szkoły Podstawowej [...] przebywała już na zwolnieniu lekarskim, podczas gdy zwolnienie to zostało wprawdzie wystawione w dniu 29 listopada 2017 r. lecz dopiero o godz. 18.30 - z mocą wsteczną od dnia 27 listopada 2017 r., co spowodowało błędną subsumpcję przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie podjęte w sprawie;

3. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z pominięciem istotnych dla tego rozstrzygnięcia okoliczności związanych z datą wystawienia skarżącej zwolnienia lekarskiego z dnia 29 listopada 2017 r. oraz jego mocą wsteczną, w kontekście godziny i daty przeprowadzenia kontroli, a także wyjaśnień złożonych przez skarżącą w trakcie rozprawy przed Sądem i tym samym błędne przyjęcie, w ślad za organem, że w chwili przeprowadzenia kontroli, tj. w dniu 29 listopada 2017 r. o godz. 17.00 zwolnienie lekarskie było już wystawione, podczas gdy zostało ono wystawione w tym dniu dopiero o godz. 18.30;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd skargi na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji [...], mimo naruszenia przez ten organ przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji z pominięciem wyjaśnienia na jakiej podstawie organ przyjął, że w dniu przeprowadzenia kontroli, tj. dnia 29 listopada 2017 r. o godz. 17.00 skarżąca przebywa na zwolnieniu lekarskim, skoro zwolnienie to nie znajdowało się w dyspozycji organu i nie zostało przez skarżącą okazane podczas kontroli, co więcej zostało datowane na dzień 29 listopada 2017 r., tj. w dniu przeprowadzenia kontroli, co mogło mieć istotne znaczenie dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia;

5. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, tj. przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez organ z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. przyjęcie, że skarżąca podczas kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przeprowadzonej w dniu 29 listopada 2017 r. o godz. 17.00 przebywała już na zwolnieniu lekarskim, podczas gdy zwolnienie to zostało zgodnie z jej wyjaśnieniami złożonymi na rozprawie (protokół rozprawy) wystawione w dniu 29 listopada 2017 r. z mocą wsteczną, dopiero po ok. 2 godzinach po kontroli na co wskazuje zaświadczenie z dnia 30 listopada 2018 r.

Wobec przedstawionych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodu z zaświadczenia wystawionego przez dr. n. med. A. P. spec. z zakresu położnictwa i ginekologii z dnia 30 listopada 2018 r. - na okoliczność dokładnej daty odbycia przez skarżącą wizyty u tego lekarza i dokładnej daty otrzymania zwolnienia lekarskiego w dniu 29 listopada 2017 r.; rozpatrzenie sprawy na rozprawie; uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie; oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że podczas kontroli skarżąca kasacyjnie nie była jeszcze na zwolnieniu albowiem była umówiona na wizytę lekarską w dniu 29 listopada 2017 r. na godz. 18.30. Zatem kontrola prawidłowości wykorzystania przez skarżącą zwolnienia lekarskiego miała miejsce faktycznie przed jego wystawieniem przez lekarza ginekologa w dniu 29 listopada 2017 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., dopuścił wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej na okoliczność daty odbycia przez skarżącą kasacyjnie wizyty u lekarza ginekologa i dokładnej daty otrzymania zwolnienia lekarskiego w dniu 29 listopada 2017 r.

Oceniając skargę kasacyjną w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Wprawdzie co do zasady w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jednak w tym przypadku na wstępie należało rozważyć zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego. Zakres koniecznego postępowania dowodowego określa przepis prawa materialnego.

Zgodnie z art. 121e ust. 1 ustawy o Policji, prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie policjanta, o którym mowa w art. 121c ust. 1 pkt 3, może podlegać kontroli.

Przepis art. 121e ust. 3 ustawy o Policji zawiera przesłankę nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego, której ustalenie w wyniku kontroli powoduje, że policjant traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia.

Z art. 121e ust. 7 ustawy o Policji wynika z kolei, że kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego polega na ustaleniu, czy policjant w okresie orzeczonej niezdolności do służby (...) nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. Użycie zwrotu "w szczególności" oznacza, iż możliwe są jeszcze inne przypadki.

W świetle przywołanej regulacji zadaniem organu było dokonanie wyłącznie kontroli tego, w jaki sposób wykorzystywane jest zwolnienie lekarskie udzielone skarżącemu. W toku kontroli dokonywanej w trybie art. 121e ust. 1, 3 i 7 ustawy o Policji, organ nie ustala stanu zdrowia policjanta, nie dokonuje analizy jednostki chorobowej i nie ocenia prawidłowości realizacji przez niego procesu leczenia i zaleceń medycznych. Organ bada jedynie, czy policjant w okresie orzeczonej niezdolności do służby, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. Inaczej mówiąc, organ kontroluje w jaki sposób jest realizowane przez policjanta zwolnienie lekarskie w celu odzyskania pełnej zdolności do służby.

Celem zwolnienia lekarskiego jest bowiem uzyskanie przez chorego policjanta pełnej zdolności do służby. Związane z konkretnym policjantem zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby implikuje domniemanie, że policjant, którego to zaświadczenie dotyczy, jest niezdolny do służby z powodu choroby przez okres wskazany w tym zaświadczeniu.

W celu osiągnięcia przez policjanta celu zwolnienia przeszkodą może być zarówno wykonywanie przez niego pracy zarobkowej (co przesądził ustawodawca), jak i jego inne zachowania. Obowiązek wykorzystania przez policjanta zwolnienia lekarskiego zgodnie z celem – w sensie poddania się wskazaniom lekarskim – stawia wymóg eliminowania sytuacji takiemu celowi przeciwnych. Chodzi zatem o zaniechanie zachowań, które są wykorzystywaniem zwolnienia lekarskiego w innym celu niż odzyskanie zdolności do służby.

Analiza art. 121e ustawy o Policji prowadzi do wniosku, że wystarczającą podstawą do pozbawienia policjanta prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego jest stwierdzenie, że wykonywał on pracę zarobkową w okresie orzeczonej niezdolności do służby i nie jest niezbędne ustalenie, aby była ona niezgodna z celem zwolnienia lekarskiego. Zatem jeżeli w toku przeprowadzonej kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, organ ustali, że policjant w okresie orzeczonej niezdolności do służby (niezależnie od tego, czy stosuje się do zaleceń lekarskich związanych z rodzajem stwierdzonej u niego choroby - bierze wskazane leki, stosuje dietę itp.), wykonuje jakąkolwiek pracę zarobkową albo podejmuje jakąkolwiek aktywność niezwiązaną z procesem leczenia, to zasadnie uzna, że takie zachowanie policjanta stanowi nienależyte wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. Wykonywanie pracy nie wymaga ustalenia, że aktywność kolidowała z zaleceniami lekarza udzielającego zwolnienia lekarskiego. Wyjaśnić przy tym należy, że pracą jest również podejmowanie zatrudnienia w sposób nieodpłatny (praca na wolontariacie). Podkreślić należy, że zwolnienie lekarskie wystawia się ze względu na stan zdrowia i w okresie wskazanym w tym dokumencie pacjent powinien powstrzymywać się od pracy. Zwolnienie lekarskie nie obejmuje swym zakresem jedynie zwolnienia od pracy u danego pracodawcy, ale stanowi nakaz powstrzymywania się od wykonywania jakiejkolwiek innej pracy, czy to pracy nieodpłatnej, wykonywanej w ramach wolontariatu, czy to pracy wykonywanej na zlecenie. W czasie zwolnienia lekarskiego należy bowiem nabierać sił, wypoczywać, a nie aktywnie wykonywać zadania nie związane z podstawowym źródłem zatrudnienia, jak również nie związane z powrotem do zdrowia.

Tak więc w sytuacji, w której funkcjonariusz wykonuje pracę (podejmuje zatrudnienie nawet w formie wolontariatu) podczas zwolnienia lekarskiego, należy uznać, że wykorzystuje on zwolnienie w sposób niezgodny z jego celem. W tym zakresie organy Policji nie muszą więc badać, czy zwolnienie lekarskie zawiera jakieś szczegółowe zasady dotyczące wykorzystania zwolnienia lub dozwolonego wysiłku fizycznego. Czas zwolnienia lekarskiego nie może być bowiem traktowany jako równoważny okresowi urlopu wypoczynkowego, urlopu bezpłatnego czy innych dni wolnych od służby, w których to okresach policjant decyduje o sposobie spędzania wolnego czasu (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/ Wa 1687/16, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 511/2018).

Zasadnie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że każdą czynność, która nie stanowiła dla osoby niezdolnej do służby czynności dnia codziennego należy uznać za nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. Nie sposób bowiem uznać, iż podjęcie się przez skarżącą kasacyjnie zajęć karate z dziećmi, służyło zaspokajaniu jakichkolwiek jej własnych potrzeb bytowych, życiowych bądź zdrowotnych lub było wskazane dla osiągnięcia celów zwolnienia lekarskiego udzielonego jej ze względu na ciążę i niesprzyjające jej warunki służby.

Ponownie podkreślić należy, że z art. 121e ust. 7 ustawy o Policji, zawierającego wyjaśnienie, na czym polega kontrola prawidłowości zwolnienia lekarskiego, nie wynika, aby obowiązkiem organu było ustalenie jednostki chorobowej, z powodu której policjantce zostało wystawione zwolnienie lekarskie, ani ustalanie stanu zdrowia. Organ natomiast, opierając się na doświadczeniu życiowym był uprawiony ocenić, czy fakt prowadzenia zajęć karate z dziećmi przez policjantkę korzystającą ze zwolnienia lekarskiego stanowił prawidłowe, czy też nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego w sposób zgodny, czy też niezgodny, z celem zwolnienia.

Przez nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego należy bowiem rozumieć każdą aktywność osoby niezdolnej do służby przekraczającą zwykłe czynności dnia codziennego.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organy wykazały, że skarżąca kasacyjnie wykonywała czynności niewskazane dla osoby pozostającej na zwolnieniu lekarskim. Odnosząc się do twierdzenia, że kontrola prawidłowości wykorzystania przez skarżącą zwolnienia lekarskiego przeprowadzona w dniu 29 listopada 2017 r. o godz. 17.00 została faktycznie przeprowadzona przed wystawieniem skarżącej zwolnienia lekarskiego, którego wystawienie nastąpiło, po odbyciu wizyty lekarskiej i przeprowadzeniu badania USG, w dniu 29 listopada 2017 r. o godz. 18.30, to wskazać należy, że działanie organów Policji, w niniejszej sprawie, opierało się na zaufaniu do funkcjonariusza, który w dniu 28 listopada 2017 r. poinformował pracodawcę, że od dnia 27 listopada 2017 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Fakt ten wynika z notatki urzędowej sporządzonej w dniu 29 listopada 2017 r., przez Kierownika [...] KMP [...], w której podano, że w dniu 27 listopada 2017 r., o godzinie 20.10 policjantka telefonicznie poinformowała przełożonego, że nie stawi się na służbę o godzinie 22, ze względu na całodzienne problemy jelitowe. Dodała, że jeżeli nie nastąpi poprawa, to w dniu następnym uda się do lekarza. Następnego dnia, tj. 28 listopada 2017 r., policjantka telefonicznie poinformowała, że otrzymała zwolnienie lekarskie od dnia 27 listopada 2017 r. do dnia 3 grudnia 2017 r. W notatce została również ujęta informacja, że policjantka w dniu 27 listopada 2017 r. prowadziła zajęcia sportowe, które zakończyła o godzinie 20. Z kolei z notatki służbowej z dnia 30 listopada 2017 r., sporządzonej przez Naczelnika [...] KMP [...] wynika, że w związku z otrzymaną informacją, że policjantka w dniu 29 listopada 2017 r. o godz. 16.30 ma zaplanowany kolejny trening karate w Szkole Podstawowej [...], udał się wraz z p.o. Zastępcą Naczelnika [...] o godzinie 17 pod wskazany adres, gdzie na hali sportowej zauważył ubraną w kimono policjantkę, która prowadziła zajęcia sportowe z dziećmi. Po zakończeniu zajęć podeszli do policjantki i w rozmowie z nią usłyszeli, że przebywa na zwolnieniu lekarskim wystawionym przez lekarza ginekologa z powodu zajścia w ciążę. Poinformowanie zatem pracodawcy o korzystaniu ze zwolnienia lekarskiego, dawało organowi prawo do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania zgłoszonego ustnie zwolnienia lekarskiego, tym bardziej, że organ uzyskał również informację, że policjantka, mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim prowadzi zajęcia sportowe z dziećmi. Wystawione natomiast w dniu 29 listopada 2017 r., po przeprowadzonej kontroli, zaświadczenie lekarskie potwierdziło jedynie, że od dnia 27 listopada 2017 r. do dnia 29 grudnia 2017 r., skarżąca kasacyjnie jest niezdolna do służby z powodu choroby, a tym samym, że przeprowadzona w dniu 29 listopada 2017 r. kontrola była zasadna. W okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego skarżąca kasacyjnie prowadziła bowiem zajęcia sportowe, które nie stanowiły czynności dnia codziennego. Kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego wykazała zatem, że zwolnienie lekarskie zostało wykorzystane niezgodnie z jego celem.

W tej sytuacji za nietrafny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. W sprawie bowiem zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, który oceniono i rozważono w sposób wszechstronny, a rozstrzygnięcia wydane przez organy rozpatrujące sprawę w pełni odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a., co Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy ocenił.

Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu.

Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w zakresie stwierdzenia utraty prawa do uposażenia w związku z ustaleniem nieprawidłowego wykorzystania przez funkcjonariusza zwolnienia lekarskiego, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m.in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 1862/09; wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06; postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2438/11; wyrok NSA z 15 października 2015 r., sygn. akt I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można też skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., sygn. akt I GSK 264/09).

Jako niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość pisemnych motywów wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera elementów wskazanych w powołanym przepisie oraz nie pozwala na kontrolę kasacyjną zaskarżonego orzeczenia. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano zarzuty sformułowane w skardze oraz wskazano i wyjaśniono podstawę oddalenia skargi. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez WSA w Szczecinie jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącą skargę kasacyjną nie oznacza, że pisemne motywy zaskarżonego wyroku zawierają wady konstrukcyjne oraz nie poddają się kontroli kasacyjnej. Za pomocą tego przepisu nie można ponadto skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.