Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 631/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskami z dnia 14 lipca i 20 lipca 2011 r. I. K., B. H.- K. i P. H. wystąpili o zwrot nieruchomości położnych w G., oznaczonych jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] obręb S.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta G. odmówił zwrotu wywłaszczonych działek o aktualnych numerach [...],[...],[...],[...] oraz [...] w obrębie ewidencyjnym S., które w całości lub w części obejmują w swych granicach działki o archiwalnych numerach [...],[...] i [...] w obrębie S. Wobec wniesionego przez I. K. odwołania, Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na potrzebę przeprowadzenia dokładnego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego.

Prowadząc ponowne postępowanie Prezydent Miasta G. uzupełnił materiał dowodowy, a następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił spadkobiercom L. E. H. zwrotu wywłaszczonych nieruchomości – działek o aktualnych numerach [...],[...],[...],[...] oraz [...] w obrębie ewidencyjnym S. (stanowiących obecnie własność osób fizycznych oraz Spółki prawa handlowego) zapisanych w księgach wieczystych, które w całości lub w części obejmują w swych granicach działki o archiwalnych numerach [...],[...] i [...] w obrębie S. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przejęte przez Skarb Państwa działki przeznaczone zostały pod budowę osiedla mieszkaniowego im. [...]. Przeprowadzone oględziny potwierdziły, że cel na który działki zostały nabyte został zrealizowany, a nieruchomości wykorzystywane są w dalszym ciągu zgodnie z celem wywłaszczenia. Brak planów realizacyjnych planowanego osiedla, nie oznacza braku zrealizowania celu wywłaszczenia, nawet jeśli pierwotne konkretne zamierzenia uległy zmianie. Ustalono, że działka nr [...] zabudowana jest w całości budynkiem przepompowni wody, a jej obecnym właścicielem jest Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. Z kolei działki nr [...],[...],[...] i [...] – zabudowane są budynkami mieszkalnymi w zabudowie szeregowej wraz z ogródkami przydomowymi, które są własnością osób fizycznych. W ocenie organu opis aktualnego zagospodarowania przedmiotowych działek potwierdza fakt wykorzystywania ich zgodnie z celem wywłaszczenia. Nadto, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od tego kiedy nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia. W tym zakresie odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta G., działając na podstawie art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił uzupełnienia swojej decyzji nr [...] poprzez ustosunkowanie się do treści otrzymanego telefaksu z dnia 25 kwietnia 2013 r. oraz z urzędu uzupełnił tę decyzję pouczeniem o możliwości odwołania.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. K., wnosząc je w imieniu własnym i w imieniu rodzeństwa. Wnioskowała o uchylenie wymienionej powyżej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniosła, że wymienione we wniosku nieruchomości przeszły ma rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i przeznaczone zostały na budowę osiedla mieszkaniowego im. [...] zgodnie z planami realizacyjnymi zatwierdzonymi decyzjami Prezydenta Miasta G. [...] r. (tj. nr [...] z dnia [...] r. i nr [...] z dnia [...] r.). Pomimo próśb ujawnienia tych planów, z których jasno powinno wynikać zrealizowanie celu wywłaszczenia – tj. budowa osiedla a nie budowa budynków jednorodzinnych w szeregowej zabudowie wraz z ogródkami przydomowymi, decyzji tych nie przedstawiono. Zdaniem odwołującej stanowisko Prezydenta, że "zwrot nieruchomości nie jest możliwy, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany bez względu na terminy 7- i 10-letnie wskazane w ustawie, gdyż stanowią one tylko dopełnienie przesłanki zbędności" jest nie do przyjęcia. Nieporozumieniem jest też powoływanie się na plan miejscowy z [...] r. W jej ocenie Prezydent nie ustalił w sposób przekonujący konkretnego celu wywłaszczenie (brak decyzji zatwierdzających plany realizacyjne), jak również nie ustalił, czy cel ten został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie przedłożono bowiem do tej pory dokumentów na potwierdzenie, kto i kiedy wybudował domku na części wywłaszczonej nieruchomości i czy inwestorem była Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. Oględziny terenu nie mogą w jej ocenie zastąpić oryginału planu realizacyjnego. Wybudowanie na "wywłaszczonej nieruchomości domków jednorodzinnych dla wybranych osób fizycznych" nie może być uznane za realizację publicznego celu wywłaszczenia zgodnego z planem realizacyjnym z [...] r. Podkreśliła, że Prezydent Miasta G. nie dokonał obowiązku zwrotu nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia uzasadniający wywłaszczenie. W jej ocenie wywłaszczona nieruchomość powinna zostać zwrócona, gdyż cel publiczny nie został zrealizowany.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przywołał treść obowiązujących przepisów – a w szczególności art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz podzielił ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie stanu faktycznego sprawy. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił cel wywłaszczenia jako budowę osiedla mieszkaniowego im [...]. Cel ten wynika bezpośrednio z treści aktu notarialnego, gdzie mowa o przeznaczeniu nieruchomości "pod budowę osiedla im [...] zgodnie z planami realizacyjnymi zatwierdzonymi decyzjami Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia [...] r. i nr [...] z dnia [...] r.". W toku postępowania samych planów realizacyjnych nie udało się odnaleźć, ale w ocenie organu zwrot "zgodnie z planami realizacyjnymi" odnosi się do sposobu realizacji, a nie do samego celu wywłaszczenia, którym niewątpliwie jest budowa osiedla mieszkaniowego. Przy założeniu, że plany realizacyjne dużych przedsięwzięć często w toku realizacji ulegają zmianie i dopasowywaniu do aktualnych potrzeb i okoliczności, nie zmienia to faktu, że realizacja celu – budowa osiedla – stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości.

W toku postępowania ustalono, że na działkach nr [...],[...],[...], i [...] znajdują się domy jednorodzinne w zabudowie szeregowej, co potwierdzają przeprowadzone oględziny. Domy te były realizowane w drugim etapie budowy osiedla, na podstawie pozwolenia na budowę uzyskanego przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową – decyzja nr [...] z dnia [...] r. Zatem w stosunku do tych nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany. Organ nie podziela stanowiska odwołujących się, że budowa domków jednorodzinnych nie jest zgodna z celem wywłaszczenia, gdyż osiedle mieszkaniowe może składać się także z domów jednorodzinnych. Jako niezasadny należy też uznać zarzut, że organ pierwszej instancji nie zbadał czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w ciągu 10 lat, a prace zostały rozpoczęte w terminie 7 lat od wywłaszczenia. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta może mieć znaczenie dopiero po uznaniu, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

W stosunku do działki nr [...] ustalono, że na jej terenie znajduje się przepompownia wody dla osiedla im. [...]. Można ją bez wątpienia zaliczyć do obiektów infrastruktury osiedla, co mieści się w zakresie pojęcia osiedle mieszkaniowe, jako towarzysząca infrastruktura służąca do obsługi budynków mieszkaniowych osiedla. Zatem i w stosunku do tej działki cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Organ odwoławczy podzielił również pogląd wyrażony przez organ pierwszej instancji, iż przeniesienie prawa własności nieruchomości na osoby trzecie – nawet po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami – może uzasadniać odmowę zwrotu nieruchomości, stanowiąc negatywną przesłankę dla uwzględnienia roszczenia poprzedniego właściciela o zwrot. W wypadku stwierdzenia, iż cel publiczny nie został zrealizowany organ powinien podjąć wszelkie kroki zmierzające do odzyskania władztwa nad nieruchomością przez podmiot publicznoprawny, ale sytuacji takiej nie ma w niniejszej sprawie.

Reasumując organ stwierdził, iż z uwagi na fakt realizacji na działkach o aktualnych numerach [...],[...],[...],[...], i [...] położonych w G. obręb S. celu określonego w umowie sprzedaży nieruchomości, nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do jej zwrotu.

Skargę na decyzję Wojewody [...] złożyła, w imieniu własnym oraz rodzeństwa B. H.- K. i P. H., I. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. o "odmowie zwrotu prawa własności wywłaszczonych nieruchomości". W jej ocenie, pomimo odebrania właścicielowi prawa własności, nie doszło do realizacji celu publicznego z uwagi na który dokonano wywłaszczenia, gdyż na części wywłaszczonej nieruchomości wybudowane zostały domki jednorodzinne dla wybranych osób fizycznych. Podstawową przesłanką dopuszczalności wywłaszczenia jest natomiast konieczność realizacji celu publicznego. Zatem bez precyzyjnego i obiektywnego ustalenia jaki był cel wywłaszczenia całej nieruchomości w ramach budowy osiedla, nie można stwierdzić czy cel ten został zrealizowany. Skoro w umowie sprzedaży wskazano, że nieruchomość zostanie przeznaczona pod "budowę osiedla im. [...] zgodnie z planami realizacyjnymi zatwierdzonymi decyzjami Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia [...] r. i nr [...] z dnia [...] r.", a przedmiotowych decyzji i planów realizacyjnych nie przedłożono, to nie można powiedzieć o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, wbrew twierdzeniom Wojewody. Zmodyfikowany plan realizacyjny z [...] r. nie mógł wszak stanowić podstawy wywłaszczenia z [...] r. Zdaniem skarżących nie można zgodzić się z tezą, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W ocenie skarżących pierwotny cel publiczny, dla realizacji, którego nastąpiło wywłaszczenie musiał być realny i prawdziwym nie zaś stanowić pretekst dla późniejszego i to dowolnego rozporządzania wywłaszczoną nieruchomością. W ich ocenie nie została sprawa jednoznacznie wyjaśniona, a utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy nastąpiło w oparciu o błędne postępowanie dowodowe. Nie można podzielić stanowiska, że "podstawową przesłanką domagania się zwrotu nieruchomości jest fakt niezrealizowania celu". Ustalenia organów nie pozwalają na dokładne określenie zachowania terminów 7 i 10- letniego dla rozpoczęcia i realizacji osiedla mieszkaniowego, na budowę którego została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość. Wojewoda potwierdził tylko, że budowa domków jednorodzinnych była zgodna z celem wywłaszczenia, nie odniósł się natomiast do rozpoczęcia i zakończenia prac w wymaganym przez ustawę terminie. Tym samym organ pierwszej instancji nie dopełnił ustawowego obowiązku z art. 137, a organ odwoławczy to usankcjonował. Nie zawiadomił także poprzedniej właścicielki w trybie 136 ust. 2 w związku z ust. 5 ustawy o zamiarze ustanowienia prawa wieczystego użytkowania. W dalszej części skargi skarżący odnieśli się do tej części wywłaszczonej nieruchomości, która zajęta została pod urządzenie ogródków działkowych, co stanowi odrębną sprawę.

Na zakończenie podkreślili, że "wywłaszczonym w okresie minionym skarżącym nie chodzi w żadnym przypadku o pozbawienie prawa własności aktualnych właścicieli domków jednorodzinnych lecz o słuszne i ekwiwalentne odszkodowanie".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że realizacja celu publicznego uniemożliwia skuteczne dochodzenie zwrotu nieruchomości, niezależnie od terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Celem publicznym była budowa osiedla mieszkaniowego, a w skład osiedla mogły wchodzić też domki jednorodzinne, co przewidywał plan realizacyjny z [...] r. Odnosząc się do stwierdzenia strony, iż nie dąży do odzyskania własności nieruchomości, a do uzyskania odszkodowania, Wojewoda podkreślił, iż wniosek dotyczy zwrotu nieruchomości, czyli de facto odzyskania prawa własności do niej. Przepisy prawa nie przewidują możliwości uzyskania odszkodowania w miejsce zwrotu nieruchomości. Podkreślił też, że za wymienioną nieruchomość pierwotny właściciel uzyskał stosowaną rekompensatę.

W piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2014 r. nawiązując do otrzymanej odpowiedzi na skargę skarżący stwierdzili, iż argumentacja Wojewody jest niezgodna ze stwierdzonym stanem faktycznym. Ich zdaniem po wpłynięciu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości należało w pierwszej kolejności ustalić cel publiczny wywłaszczenia w dacie zawarcia umowy w trybie art. 6 ustawy z 1958 r., a następnie ustalić czy został on osiągnięty w terminach określonych w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. W umowie (w § 2 aktu notarialnego) określono jednoznacznie jako cel wywłaszczenia – budowę Osiedla im. [...], a nie czterech domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej wraz z ogrodami przydomowymi dla wybranych, w oparciu o nieokreślone bliżej kryteria, osób fizycznych. Istotny w sprawie pozostaje fakt nie odnalezienia planów realizacyjnych budowy tego osiedla, co wbrew twierdzeniom organu odwoławczego nie jest sprawą drugorzędną.

Organ pierwszej instancji nie powiadomił byłej właścicielki o planowanej zmianie sposobu użytkowania nieruchomości, pominął w prowadzonym postępowaniu administracyjnym istotny fakt, iż wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne wraz z ogrodem owocowo-warzywnym, budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi oraz że ich właścicielka posiadała kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa ogrodniczo- rolnego. Wywłaszczenie z [...] r. z domu jednorodzinnego z przyległym gospodarstwem ogrodniczo- rolniczym na cele budowy czterech domów jednorodzinnych dla podmiotów niepublicznych nie można uznać za zrealizowanie celu publicznego. Nadto organy zignorowały obowiązujące przepisy, że wywłaszczenie dopuszczalne było jedynie wówczas, gdy było dokonywane na ściśle rozumiany cel publiczny i dodatkowo za słusznym odszkodowaniem.

Pismem z dnia 31 lipca 2014 r. I. K. wskazała, że wobec trudności uzyskania od rodzeństwa uwierzytelnionych podpisów dla celów pełnomocnictwa procesowego, wnosi o potraktowanie jej jako skarżącej w imieniu własnym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 sierpnia 2014 r. B. H.- K. oraz P. H. oznaczono jako uczestników niniejszego postępowania.

Na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. pełnomocnik Wojewody podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę. W jego ocenie cel nabycia został zrealizowany, a wobec jego realizacji określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki zbędności nie mają zastosowania.

Pełnomocnik uczestnika postępowania – Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. przychylił się do stanowiska prezentowanego przez Wojewodę [...]. Stwierdził, że urządzenia infrastruktury znajdujące się na działce nr [...] służą nie tylko użytkowi publicznemu, ale także całemu osiedlu, w tym też – w postaci domków jednorodzinnych.

Uczestnicy postępowania J. B. i W. S. oświadczyli, że będąc właścicielami domków jednorodzinnych przychylają się do stanowiska organu. Wskazali, że na etapie budowy domków (rozpoczętej w [...] r.) posiadali spółdzielcze prawo własnościowe do domków. J. B. wyjaśnił, że w roku [...] lub [...] Spółdzielnia wykonała ławy fundamentowe i przekazała je do dalszej realizacji poszczególnym właścicielom, którzy realizowali budowę przy zapewnieniu materiałów budowlanych przez Spółdzielnię.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa

Zgodnie bowiem z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli rozpatrują sprawę w jej całokształcie.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani przepisów procedury.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczone nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Na mocy ust. 3 tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli w myśl art. 137 ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Powyższe przepisy mają w sprawie zastosowanie na mocy art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy, w tym też m.in. art. 136 i 137 stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.). o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że L. E. H. na mocy umowy sprzedaży z dnia [...] r. (Rep..A Nr [...]) przeniosła na Skarb Państwa własność nieruchomości położonych w G. oznaczonych jako działki nr [...],[...] i [...]. Była to umowa zawarta w trybie przedwywłaszczeniowym, zgodnie z art. 6 cytowanej ustawy, a celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego im. [...] zgodnie z przyjętymi i zatwierdzonymi planami realizacyjnymi (decyzje Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia [...] r. i nr [...] z dnia [...] r.) .

W przedmiotowej sprawie, I. K., B. H.- K. i P. H. wystąpili z wnioskami o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ pierwszej instancji – Prezydent Miasta G. w przeprowadzonym postępowaniu, rozstrzygając w sprawie postanowił odmówić zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W trakcie postępowania ustalił bezspornie, że nieruchomości wywłaszczone zostały pod budowę osiedla mieszkaniowego im. [...]. Następnie organ ten stwierdził, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, chociaż pomimo prób, nie zostały odnalezione plany realizacyjne dotyczące budowy tego osiedla. W wyniku oględzin i analizy zgromadzonych w sprawie materiałów ustalono, że wywłaszczone działki nr [...],[...] i [...] decyzjami Prezydenta Miasta G. oddane zostały w wieczyste użytkowanie Międzyzakładowej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w G., a następnie podlegały licznym podziałom i scaleniom. Obecnie funkcjonują jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...]. Działki o aktualnych numerach [...],[...],[...], i [...] mocą aktu notarialnego z dnia [...] r. (Rep. A nr [...]) oddane zostały w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Spółdzielnia z kolei sprzedała udziały w wieczystym użytkowaniu tych działek osobom fizycznym, które następnie dokonały przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Działka nr [...] przeszła na własność Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. na mocy aktu notarialnego [...] r. Uwzględniając powyższe zasadnie organ pierwszej instancji ustalił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Prawidłowo zatem organ rozpatrzył sprawę pod kątem realizacji celu wywłaszczenia.

Organy ustaliły w toku postępowania, że cel wywłaszczenia został na wskazanych nieruchomościach zrealizowany. Co prawda wskazując na cel wywłaszczenia nawiązuje się do planów realizacyjnych zatwierdzonych decyzjami Prezydenta Miasta G., których w trakcie postępowania nie udało się odszukać, ale w tym zakresie skład orzekający podziela stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy, że zwrot "zgodnie z planami realizacyjnymi" odnosi się do sposobu realizacji, a nie do samego celu wywłaszczenia, którym niewątpliwie jest budowa osiedla mieszkaniowego. Należy przy tym podkreślić, że plany realizacyjne dużych przedsięwzięć (a do takich niewątpliwie należy zaliczyć budowę osiedla mieszkaniowego) często w toku realizacji ulegają zmianie i dopasowywaniu do aktualnych potrzeb, możliwości i okoliczności. Nie może to jednak zmienić ogólnej oceny, że pomimo ewentualnych różnic w stosunku do pierwotnych planów i zamierzeń – cel wywłaszczenia – budowa osiedla mieszkaniowego został zrealizowany. Z kolei realizacja celu wywłaszczenia stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości.

W toku postępowania ponad wszelką wątpliwość ustalono, że na działkach nr [...],[...],[...], i [...] (powstałych w wyniku podziału działek pierwotnie wywłaszczonych) znajdują się domy jednorodzinne w zabudowie szeregowej. Fakt ten potwierdzają przeprowadzone oględziny i nie jest on sporny. Nie może być także kwestionowany fakt, że budowa tych domów była realizowana, w drugim etapie budowy osiedla, na podstawie pozwolenia na budowę uzyskanego przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową – decyzja nr [...] z dnia [...] r. Roboty budowlane w tym zakresie rozpoczęte zostały na przełomie [...] /[...] r. Wprawdzie po pracach wstępnych –położenie ław fundamentowych, następnie budowę prowadzili obecni właściciele domków jednorodzinnych, ale Spółdzielnia Mieszkaniowa zapewniała materiał budowlany aż do zakończenia budowy w ramach posiadanego przez wykonawców spółdzielczego własnościowego prawa do domków. Zatem w stosunku do tych nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany. Trzeba bowiem podzielić stanowisko organów, że budowa domków jednorodzinnych jest zgodna z celem wywłaszczenia, gdyż osiedle mieszkaniowe może składać się także z domów jednorodzinnych. Nadto, co trzeba podkreślić, nie była to prywatna inwestycja osób fizycznych, jak twierdzi strona skarżąca, ale kolejny etap realizacji celu wywłaszczenia – budowy osiedla mieszkaniowego (przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową).

W stosunku do działki nr [...] ustalono, że na jej terenie znajduje się przepompownia wody dla osiedla im. [...]. Bez wątpienia obiekt ten należy zaliczyć do obiektów infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynku mieszkalne – bloki –budynki wielorodzinne czy budynki jednorodzinne ale również towarzysząca budowie osiedla infrastruktura. Zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1537/09. Podzielić trzeba stanowisko pełnomocnika Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o., że znajdujące się na działce nr [...] urządzenia infrastruktury służą użytkowi publicznemu, w tym także całemu osiedlu – tak w postaci budynków wielorodzinnych – bloków, jak i domków jednorodzinnych. Zatem i w stosunku do tej działki cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W ocenie składu orzekającego niezasadne zatem pozostają zarzuty skarżącej zarzucające niezrealizowanie celu, na jaki wnioskowana do zwrotu nieruchomość została wywłaszczona.

Odnosząc się z kolei do zarzutu, iż organ nie zbadał sprawy pod kątem przesłanek z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, trzeba przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Odnosząc się do powyższego organy odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych uznały, że podstawową przesłanką domagania się zwrotu nieruchomości jest fakt niezrealizowania celu. Jeżeli zaś cel wywłaszczenia został zrealizowany nie jest możliwe uznanie jej za zbędną i domaganie się zwrotu niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła.

W tym zakresie trzeba też odnieść się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P/38/11 stwierdził, iż "art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędna uznaje nieruchomość wywłaszczoną przez dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". , Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z nieruchomością wywłaszczona przed dniem 27 maja 1990 r. - bo na podstawie umowy notarialnej z dnia [...] r. Niewątpliwie do realizacji celu wywłaszczenia doszło do września 2004 r., a zatem zgodnie z powyższym stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego nie można domagać się zbadania przesłanki określonej w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy – tj. upływu 10 lat.

W konsekwencji orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że cel, na który wnioskowane do zwrotu nieruchomości zostały wywłaszczone został zrealizowany, a zatem brak jest podstaw do ich zwrotu.

Odnosząc się wreszcie do stwierdzenia skarżącej, iż w istocie wnioskujący o zwrot nieruchomości nie dążą do odzyskania własności nieruchomości, a do uzyskania odszkodowania, trzeba podzielić stanowisko Wojewody, iż wniosek dotyczy zwrotu nieruchomości, czyli de facto odzyskania prawa własności do niej, natomiast obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości uzyskania odszkodowania w miejsce zwrotu nieruchomości. Należy przy tym podkreślić, że za wymienioną nieruchomość pierwotna właścicielka uzyskała stosowaną rekompensatę.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę.