Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 361/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 10 pkt  lit a
journal: Dz.U. 2016 poz 487
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] – powołując się na art. 18 ust. 10 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 487 – określanej dalej jako u.w.t.p.a.) w zw. z art. 104 k.p.a. (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - cofnął zezwolenie Wójta Gminy Nr [...] upoważniające K.K., przedsiębiorcę działającego pod firmę L - K.K. NIP [...], do sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu z wyjątkiem piwa w punkcie "S" w [...], udzielonego na okres od [...] czerwca 2015 r. do [...] czerwca 2025 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że prawomocnym wyrokiem wydanym w dniu [...] czerwca 2016 r. przez Sąd Rejonowy L.W. została uznała za winną popełnia czynu polegającego na tym, że we wrześniu 2015 r. w punkcie gastronomicznym "S " na ul. [...], prowadzonym przez L, działając wbrew przepisom ustawy sprzedała napój alkoholowy w postaci wódki osobie do lat 18, tj. występku z art. 43 ust. 1 u.w.t.p.a. Uwzględniając powyższy wyrok organ uznał, iż zachodzą przesłanki do cofnięcia wskazanego powyżej zezwolenia na sprzedaż alkoholu na podstawie art. 18 ust.10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem każda nawet jednorazowa sprzedaż napojów alkoholowych osobie nieletniej w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej obliguje właściwy organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K.K., wnosząc o jej uchylenie, zarzucając jednocześnie organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i 2 oraz 80 k.p.a. poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału oraz błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, jak również brak wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozważenia zabranego materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 18 ust 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca podkreśliła, że zarzuty przedstawione sprzedawcy przez organy ścigania i fakt późniejszego jego skazania wynikał z okoliczności w jakich trudno przyjmować winę umyślną lub nieumyślną przy sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Sprzedawca zaprzeczył bowiem jakoby świadomie dokonał sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, gdyż sprzedaż ta nastąpiła osobie, która obecna była wówczas w sklepie z inną osobą, znaną sprzedawcy jako już pełnoletnią, a kupujący swoim wyglądem w rzeczywistości wyglądał na osobę jeszcze starszą niż wymieniona pełnoletnia osoba towarzysząca. Ponadto odwołująca zaznaczyła, że po uzyskaniu informacji o zaistnieniu wskazywanego zdarzenia rozwiązała umowę o pracę z wymienionym sprzedawcą i co jest bezsporne do chwili obecnej nie zaistniały inne podobne zdarzenia w tym sklepie. W ocenie odwołującej równie bezsporny jest fakt, iż pomiędzy organem wykonawczym Gminy a K.K. istnieje otwarty konflikt interesów zmierzający do wyeliminowania strony z prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Gminy, co przejawia się kwestionowaniem przysługującego jej tytułu prawnego do zajmowanego lokalu oraz uprawnień koniecznych do prowadzenia wskazywanej działalności gospodarczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a u.w.t.p.a. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Intencją ustawodawcy było objęcie unormowaniem zawartym w powyższym przepisie każdego przejawu naruszenia przepisów ustawy, bez względu na stopień i częstotliwość tych naruszeń. Sam fakt sprzedaży alkoholu nieletniemu obliguje zatem do cofnięcia zezwolenia przez uprawniony organ. Cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi jeden z instrumentów w walce ze zjawiskiem alkoholizmu i stanowi sankcję administracyjną za naruszenie zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18, ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 u.w.t.p.a. W związku z tym dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy nie ma znaczenia wina sprzedawcy, nie jest też ważne, czy przedsiębiorca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej, jak też, czy dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika, na którego działanie nie miał wpływu w momencie dokonywania sprzedaży i w końcu nie ma znaczenia ewentualny aspekt ekonomiczny. Ponadto, w ocenie organu ugruntowane jest stanowisko, zgodnie, z którym w razie nieprzestrzegania określonych u.w.t.p.a. warunków sprzedaży napojów alkoholowych, objętych zezwoleniem na sprzedaż danej kategorii napojów alkoholowych, organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym lokalu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy zauważył, iż ustalenia zawarte we wskazanym powyżej wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2016r. sygn. akt [...], które są wiążące dla organu, prowadzą do jednoznacznego wniosku, że sprzedawca dokonał w lokalu gastronomicznym "S" sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Ponadto zaznaczył, iż jedyną przesłanką zastosowania przepisu art. 18 ust 10 pkt 1 lit a u.w.t.p.a. jest obiektywne nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym zakazów i ograniczeń tej sprzedaży przewidzianych w ustawie. Ustawodawca nie różnicuje przy tym skutków nieprzestrzegania warunków sprzedaży napojów alkoholowych od stopnia szkodliwości społecznej konkretnego naruszenia ani też od ilości dokonanych naruszeń. Zatem każda, nawet jednorazowa, sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej, w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych i jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi przez uprawniony organ. Przedsiębiorca jest zobowiązany zorganizować sprzedaż napojów alkoholowych w taki sposób, aby nie doszło do naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Toteż ryzyko ewentualnej utraty zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi obciążą wyłącznie tego przedsiębiorcę. Należy jednak zauważyć, iż przedsiębiorca ma możliwość uniknięcia negatywnych konsekwencji cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 u.w.t.p.a. sprzedawca ma bowiem prawo do wylegitymowania nabywcy napoju alkoholowego. Skorzystanie z tego uprawnienia zależy wyłącznie od woli sprzedawcy i przysługuje bez względu na sposób postrzegania wieku osoby kupującej. Odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy za jednorazową sprzedaż alkoholu nieletnim występuje także wtedy, gdy jednorazowej sprzedaży nie dokonał osobiście przedsiębiorca, lecz zatrudniony przezeń pracownik, na którego działania nie miał on wpływu w momencie dokonywania sprzedaży.

Organ odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 26/09, OTK-A 2011/3/18, w którym Trybunał uznał, że art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. w zakresie, w jakim wyklucza możliwość skutecznego powołania się przez przedsiębiorcę na wypełnienie przez niego wszystkich obowiązków mających na celu zapewnienie przestrzegania przez jego pracowników określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim, za zgodny z art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia - w ocenie organu odwoławczego - pozostaje fakt rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem, który dokonał sprzedaży alkoholu nieletniemu, a także wszelkie okoliczności o charakterze ekonomicznym i gospodarczym. Ponadto podkreślił, iż w toku postępowania organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyła K.K., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a., poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

- art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wykładnia literalna zastosowanego przez organy przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. nie wskazuje, aby sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych znajdowała zastosowanie, w sytuacji jednorazowej sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej czy nietrzeźwej. Konstrukcja gramatyczna tego zapisu, nakazuje odczytywać go w ten sposób, iż dopiero wielokrotna - a przynajmniej częstsza niż raz - sprzedaż alkoholu nieletniemu winna stanowić podstawę do zastosowania rygoru wynikającego z zastosowania wskazanych w nim sankcji. Ustawodawca wskazał bowiem, iż dojść musi do "nieprzestrzegania zasad", a nie do jednorazowego ich naruszenia. Wykładnia prawa winna opierać się na założeniu racjonalności ustawodawcy, wewnętrznej spójności aktu prawnego oraz całego systemu prawa. Oznacza to, że niedopuszczalnym jest przyjęcie wykładni przywołanego przepisu w sposób pozostający w sprzeczności z jego wykładnią gramatyczną, celowościową i logiczną. Ratio legis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. jest dążenie do eliminowania z obrotu napojami alkoholowymi tych przedsiębiorców, którzy dopuszczają się naruszeń zasad sprzedaży napojów alkoholowych. W lokalu skarżącej natomiast nigdy wcześniej, ani też później nie doszło do sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, co stanowi brak przesłanek do zastosowania rygoru z wyżej wymienionego przepisu. W przedmiotowej sprawie - zdaniem skarżącej - osobą wyłącznie odpowiedzialną za dokonanie sprzedaży była L.W., z którą rozwiązała umowę o pracę z powodu zaistniałego zdarzenia. Organ zaniechał przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania L.W., czy samego nieletniego i osoby mu wówczas towarzyszącej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ dopiero wtedy organ ustaliłby faktyczny przebieg całego zdarzenia. Należy zwrócić uwagę na fakt, że cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych powoduje dotkliwe skutki dla przedsiębiorcy, gdyż uniemożliwia ubieganie się o takie zezwolenie przez okres 3 lat od dnia wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia. W związku z tym wydanie decyzji w tym przedmiocie winno być poprzedzone wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym, a stan faktyczny ustalony w trakcie tego postępowania nie może budzić wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369. - określanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialną podstawą zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy stanowi art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a., zgodnie z którym zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw.

Należy wskazać, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007r. (II GPS 2/07, wwww.orzeczenia.nsa.gov.pl) w razie nieprzestrzegania określonych w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi warunków sprzedaży napojów alkoholowych objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych, organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu.

Bezsporne jest w niniejszej sprawie, iż pracownik skarżącej – L.W. we wrześniu 2015 r. w punkcie gastronomicznym "S " na ul. [...], sprzedała napój alkoholowy w postaci wódki osobie do lat 18. Wynika to z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2016r., sygn. akt [...], uznającego wyżej wymienioną za winną popełnienie występku z art. 43 ust. 1 u.w.t.p.a. i skazującego ją za to przestępstwo na karę grzywny. W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż okoliczności potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu karnego należy uznać za udowodnione w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia co do faktów, zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu powszechnego nie są przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej. Ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 58/07, LEX nr 339679, wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1993 r. III SA 262/93 POP 1994, nr 6 poz.108).

W odniesieniu zaś do sądu administracyjnego dokonującego kontroli legalności decyzji administracyjnej wskazać należy na przepis art. 11 p.p.s.a., stanowiący, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" użytym w art. 11 p.p.s.a. rozumieć zaś należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Sąd administracyjny pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do sfery faktów dowodowych istotnych dla stwierdzenia popełnienia przestępstwa (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 914/12, LEX nr 1336111). Przepis art. 11 p.p.s.a. ma przy tym nie tylko zastosowanie w sytuacjach opisanych w art. 106 § 3 p.p.s.a., a więc w przypadkach dokonywania ustaleń niezbędnych do usunięcia istotnych wątpliwości w drodze uzupełniającego dowodu z dokumentu. Wprowadzenie regulacji zawartej w art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć bowiem również w ten sposób, że znajduje ona zastosowanie także do oceny prawidłowości ustaleń faktycznych organu administracji publicznej. W konsekwencji analizowana norma z art. 11 p.p.s.a. nakazuje sądowi administracyjnemu akceptację ustaleń faktycznych organu administracji publicznej, które są zgodne z ustaleniami wyroku skazującego (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 914/12, Lex nr 1336111).

Bez znaczenia dla odpowiedzialności administracyjnej wynikającej z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a., jest brak świadomości sprzedawcy, że sprzedaje piwo osobie nieletniej. Fakt, że osoba, która nabyła alkohol miała wyglądać na pełnoletnią, na co powoływała się skarżąca, nie jest usprawiedliwieniem dla złamania zakazu sprzedaży alkoholu osobom do lat 18 - wynikającego z art. 15 ust. 1 pkt 2 u.w.t.p.a. W myśl art. 15 ust. 2 u.w.t.p.a. w przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy, sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Z treści przyznanego sprzedawcy w przepisie art. 15 ust. 2 u.w.t.p.a. uprawnienia do wylegitymowania nabywcy alkoholu (napoju alkoholowego) wynika, że tylko od niego zależy, czy z tego uprawnienia skorzysta. Sposób, w jaki uprawnienie to zostało ukształtowane oznacza, że sprzedawca może z niego skorzystać bez względu na to, jak postrzega wiek osoby kupującej (por. wyroki NSA: z dnia 6 lutego 2009 r., II GSK 712/08; z dnia 30 stycznia 2013 r., II GSK 2003/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli sprzedający z tego uprawnienia nie korzysta, to niejako godzi się na ponoszenie ewentualnych konsekwencji naruszenia zakazu. Z tych względów skutkom udostępniania alkoholu osobom niepełnoletnim nie można przeciwstawiać skutków pozbawienia przedsiębiorcy pozwolenia na sprzedaż lub podawanie napojów alkoholowych (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., II GSK 175/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec jednoznacznej treści zakazu ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 u.w.t.p.a. uprawnieniem i zarazem obowiązkiem sprzedawcy, w sytuacji odmowy wylegitymowania się przez kupującego, jest odmowa sprzedaży alkoholu (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013 r., II GSK 2003/11, www.orzeczenia.bsa.gov.pl). Oznacza to, iż sam fakt sprzedaży alkoholu nieletnim w miejscu prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej rodzi zatem bezwzględny obowiązek cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu przez uprawniony organ. Nie jest przy tym istotne ustalenie winy sprzedawcy, gdyż wina nie jest elementem konstrukcyjnym przesłanki nakazującej organowi cofnięcie zezwolenia. Wina stanowi natomiast warunek odpowiedzialności karnej za popełnienie przestępstwa określonego w art. 43 ust. 1 u.w.t.p.a Ustawodawca nie różnicuje także skutku nieprzestrzegania warunków sprzedaży alkoholu w zależności od stopnia szkodliwości społecznej konkretnego naruszenia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 października 2008 r., II SA/Bd 607/08, wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r., II GSK 843/10, www.orzeczenmia.nsa.gobv.pl). Wobec powyższego brak było podstaw do przeprowadzenia dodatkowych dowodów, o których mowa w skardze, a mianowicie dowodu z przesłuchania L.W. oraz osoby, której sprzedano alkohol, a także osoby jej towarzyszącej oraz czynienia w związku z tym organom obu instancji zarzutów z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia prawa materialnego tj. art 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. Zarzuty skarżącej w tym zakresie sprowadzają się do takiej wykładni powyższego przepisu, który prowadzi do uznania, iż nie ma on zastosowania do jednorazowego naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych osobie nieletniej. Rekonstruując normatywną treść art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. w orzecznictwie przyjmuje się, że każda, nawet jednorazowa, sprzedaż alkoholu osobie nieletniej stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. i jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (por. wyroki: WSA w Krakowie z dnia 21 stycznia 2009 r., III SA/Kr 870/08; WSA w Warszawie z dnia 6 października 2008 r., VI SA/Wa 1319/08; NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., II GSK 111/07; NSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2007 r., II GSK 102/07; WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., VI SA/Wa 1942/05; NSA z dnia 25 października 2006 r., II GSK 175/06; WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r., VI SA/Wa 1529/06; WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2006 r., VI SA/Wa 411/06; NSA z dnia 27 września 2005 r., II GSK 198/05; NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., II GSK 111/07; NSA z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 166/10; NSA z dnia 1 września 2011r., II GSK 843/10; NSA z dnia 18 sierpnia 2011 r., II GSK 769/11; NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., II GSK 436/10; NSA z dnia 4 luty 2011r., II GSK 167/10; NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II GSK 972/09; NSA z dnia 14 maja 2009 r., II GSK 923/08; WSA w Opolu z dnia 3 czerwca 2014 r., II SA/Op 179/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zastosowanie w treści przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. liczby mnogiej ogranicza się wyłącznie do wskazania (podkreślenia), że zasad sprzedaży napojów alkoholowych jest wiele. Nie oznacza to jednak, że wiele też musi zaistnieć przypadków nieprzestrzegania zasad sprzedaży napojów alkoholowych, aby wystąpiła konieczność zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2008 r., VI SA/Wa 2236/07; NSA w Warszawie z dnia 27 września 2005 r., II GSK 148/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdyby ustawodawcy chodziło o działania wielokrotne wskazałby to wyraźnie w ustawie. Tymczasem z redakcji przepisu oraz kategorycznej formy zakazu (zabrania się) wynika, że każde naruszenie wskazanej zasady skutkuje cofnięciem zezwolenia (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2005 r., II GSK 148/05; z dnia 10 października 2006 r., II GSK 160/06; z dnia 25 października 2006 r., II GSK 175/06; z dnia 29 sierpnia 2007r., GSK 111/07; z dnia 19 stycznia 2011 r., II GSK 90/10; z dnia 22 maja 2014 r., II GSK 388/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r., II GSK 160/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2006r., VI SA/Wa 1529/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też następcze zwolnienie pracownika po stwierdzeniu sprzedaży przez niego alkoholu osobie poniżej 18 roku życia, nie uwalania przedsiębiorcy od odpowiedzialności administracyjnej określonej w art. 18 ust.10 pkt. 1 lit.a u.w.t.p.a. Trafnie w odniesieniu do tej kwestii organ odwoławczy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 kwietnia 2011 r., P 26/09, OTK-A 2011/3/18, w którym Trybunał orzekł, że art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. w zakresie, w jakim wyklucza możliwość skutecznego powołania się przez przedsiębiorcę na wypełnienie przez niego wszystkich obowiązków mających na celu zapewnienie przestrzegania przez jego pracowników określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim, jest zgodny z art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że w świetle Konstytucji zapewnienie prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży oraz ochrona przed demoralizacją wynikającą ze spożywania przez nie alkoholu jest "ważnym interesem publicznym", o którym mowa w art. 22 Konstytucji. Na wykładnię art. 22 Konstytucji niewątpliwy wpływ ma brzmienie art. 72 ust. 1 Konstytucji, z którego wynika obowiązek państwa ochrony dziecka (rozumianego w ujęciu konstytucyjnym jako osoba poniżej 18 lat) i jego praw nie tylko przed demoralizacją, ale też przed przemocą, okrucieństwem i wyzyskiem wynikającym m.in. z nadużywania alkoholu przez nie samo i przez bliskie mu osoby. Waga interesu publicznego w przypadku nieletnich wynika z faktu negatywnego wpływu spożycia nawet niewielkich ilości alkoholu na ich rozwój fizyczny, psychiczny i intelektualny. Alkohol może prowadzić u tych osób do zmian osobowościowych i osłabienia funkcji poznawczych. Zastosowanie sankcji określonej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. prowadzi bezpośrednio do całkowitego zaprzestania – po cofnięciu zezwolenia na sprzedaż alkoholu – legalnej sprzedaży napojów alkoholowych w punkcie prowadzonym przez konkretnego przedsiębiorcę. Wstrzymanie sprzedaży nie następuje wprawdzie natychmiast po wykryciu nielegalnej sprzedaży alkoholu, lecz jakiś czas po tym fakcie, zależnie od szybkości reakcji organu administracji. Kwestionowana sankcja prowadzi do ustania w przyszłości zarówno sprzedaży alkoholu zgodnej z ustawowymi zasadami, jak i ewentualnych ponownych naruszeń ustawy w przyszłości. Pośrednim skutkiem zastosowania tego przepisu jest również oddziaływanie na pozostałych przedsiębiorców i opinię publiczną. Samo obowiązywanie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a u.w.t.p.a. ma działanie prewencyjne dla części przedsiębiorców. Stanowi także środek motywujący tych przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, którzy potrafią zapewnić przestrzeganie ustawowych zasad tejże sprzedaży. Spośród możliwych środków oddziaływania ustawodawca wybrał zatem środek dolegliwy, w zasadzie nieuchronny, ale efektywny dla osiągnięcia założonego celu, ponieważ ewidentnie zapobiega powtórzeniu naruszenia ustawy w przyszłości. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, kwestionowany przepis zapewnia dość skutecznie osiągnięcie zamierzonego przez ustawodawcę skutku. Na jego efektywność wskazuje się w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym do działań przeciwdziałających demoralizacji nieletnich zalicza się przede wszystkim konsekwentne egzekwowanie zakazu sprzedaży alkoholu osobom, które nie ukończyły 18 lat, oraz rygoryzm w stosowaniu sankcji administracyjnych w razie złamania takiego nakazu (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2005 r., II GSK 148/2005, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zakaz sprzedaży alkoholu pewnym grupom konsumentów stanowi nie tylko środek reglamentacji alkoholu. Oznacza również pomoc – w postaci odmowy sprzedaży lub podania alkoholu – osobom niemogącym, z racji np. wieku, w pełni świadomie kierować swoim postępowaniem, dla dobra tych osób (por. B. Jaworska-Dębska [w:] Materialne prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, red. M. Stahl, Warszawa 2002, s. 180). Elementem wolności działalności gospodarczej jest m.in. tzw. swoboda kontraktowa. Wolność kontraktowania przy umowie sprzedaży polega na swobodzie podjęcia decyzji przez obie strony (tj. zarówno przez osobę pragnącą kupić alkohol, jak i przedsiębiorcę) co do zawarcia umowy, wyboru kontrahenta oraz ukształtowania treści umowy, w tym określenia jej przedmiotu. Swoboda kontraktowania może być ograniczana ze względu na przesłanki interesu publicznego. Trybunał Konstytucyjny wyraził także pogląd, że sankcjonowanie cofnięciem zezwolenia naruszeń ustawowego zakazu sprzedaży alkoholu nieletnim (wprowadzonych ograniczeń swobody kontraktowania) może mieć uzasadnienie w ważnym interesie publicznym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 maja 2001 r., K 19/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 82). Zatem ten środek tak dolegliwy stanowi przejaw dbałości o dobro dzieci, przeciwdziała naruszeniom ustawy w przyszłości i oddziałuje prewencyjnie na innych przedsiębiorców. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego z uwagi na dochodowość sprzedaży alkoholu za zdecydowanie mało efektywne rozwiązanie należy ocenić stosowanie wyłącznie sankcji karnej określonej w art. 43 ust. 1 u.w.t.p.a. wobec osoby, która faktycznie sprzedała alkohol osobom niepełnoletnim. Jest to rozwiązanie niewystarczające dla wymuszenia generalnego respektowania zakazu sprzedaży alkoholu w punkcie prowadzonym przez przedsiębiorcę. Stąd też nie ma znaczenia, czy przedsiębiorca dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organ odwoławczy zasadnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję cofającą skarżącej zezwolenie na sprzedaż alkoholu, a w konsekwencji skarga stosownie do art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.