Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 87/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Irena Kamińska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. w K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Wa 87/05

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1963 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. gm. kat. [...] oznaczonej jako część parceli nr [...] (obecnie część działek nr [...] i [...]).

Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1963 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta K. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa m.in. nieruchomości położonej w K. gm. kat. [...], oznaczonej jako część o pow. [...] m2 z parceli nr [...], stanowiącej własność S.C.

W dniu [...] maja 2000 r. spadkobierczyni dawnego właściciela zgłosiła wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W wyniku postępowania nadzorczego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2000 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji wywłaszczeniowej, a następnie utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...] z uwagi nie zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa.

Po rozpoznaniu skargi M.C. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 18 września 2002 r., sygn. akt I SA 440/01 uchylił obie decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m.in., że w ofercie o dobrowolne odstąpienie nieruchomości nie podano ceny jej nabycia, zaś zawiadomienie nie zostało doręczone byłemu właścicielowi nieruchomości – S.C. Wskazano również, iż organ nadzoru nie zbadał czy M.C. jest jedynym spadkobiercą S.C. Było to naruszenie prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy i stanowiło podstawę uchylenia decyzji.

Rozpatrując sprawę po wyroku Sądu organ ustalił, iż jedynym następcą prawnym S.C. jest jego córka M.C. (postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2002 r. I Ns [...]).

W toku dalszego postępowania nadzorczego decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1963 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. gm. kat. [...], oznaczonej jako część parceli nr [...] (obecnie część działek nr [...] i nr [...]), wskazując, iż orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów art. 6 ust. 1, art. 16 ust. 1 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94), a tym samym zawiera jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności.

W wyniku wniosku [...] Polskiej "[...]" oraz Prezydenta Miasta K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2003 r. wskazując, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (będącej podstawą orzeczenia wywłaszczeniowego) obowiązkiem ubiegającego się o wywłaszczenie było zwrócenie się do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Tymczasem oferta Centralnego Zarządu [...] i [...] [...] w K. nie zawierała konkretnej ceny nabycia nieruchomości. Na podstawie posiadanych dokumentów archiwalnych nie można również stwierdzić, aby konkretna cena za dobrowolne odstąpienie nieruchomości została zaproponowana byłemu właścicielowi w trakcie ustnych negocjacji. Brak ceny w ofercie o dobrowolne odstąpienie nieruchomości ma, w ocenie organu, charakter rażącego naruszenia prawa. Również były właściciel nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o terminie i miejscu rozprawy, co stanowi rażące naruszenie przepisów art. 16 ust. 1 i 18 ust. 2 powołanej ustawy wywłaszczeniowej. Tak więc, zdaniem organu odwoławczego, decyzja nadzorcza pierwszej instancji nie naruszała prawa i znajdowała uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Co do zarzutu strony, że w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, organ odwoławczy stwierdził, iż nabycie użytkowania wieczystego w trybie uwłaszczenia przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" z dniem 5 grudnia 1990 r. nie stanowi nieodwracalnego skutku z art. 156 § 2 kpa, zaś kolejne zbycie użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2002 r. na rzecz [...] Polskiej "[...]" nie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z orzeczeniem wywłaszczeniowym.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła [...] Polska "[...]" zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 kpa oraz naruszenie art. 6 ust. 1, art. 16 ust. 2, art. 18 ust. 2 i art. 28 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., art. 5 i 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i tym samym naruszenie przepisów art. 6, 7, 13 i 77 kpa. Zdaniem skarżącej postępowanie wywłaszczeniowe przeprowadzono zgodnie z obowiązującą wtedy ustawą.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) niniejsza skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., gdzie postępowanie nie zostało zakończone, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Postępowanie nadzorcze jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, organ administracji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W swej decyzji orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji, albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygnąć o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy (vide wyrok NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. IV SA 1030/97).

Z uwagi na zasadę trwałości decyzji zawartą w art. 16 kpa, stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić tylko w przypadku zaistnienia choćby jednej z taksatywnie wymienionych przesłanek w art. 156 § 1 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2002 r. orzekając w tej sprawie, wyraził ocenę prawną w zakresie zastosowania przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Sąd ten stwierdził, że naruszono art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, a także art. 16 ust. 1 i 18 ust. 2 tej ustawy.

Dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny interpretacja przepisów prawnych i ocena ich zastosowania w związku z rozpoznawaną sprawą były wiążące dla organu administracji ponownie rozpoznającego sprawę jak również związany jest tą oceną Wojewódzki Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał naruszenie przepisów prawa, ale nie przesądził, że doszło do rażącego naruszenia prawa, a uchylając decyzję administracyjną z powodu naruszenia prawa, Sąd pozostawił organowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy ocenę, czy było to rażące naruszenie prawa. Błędnie więc organ przyjął, iż w wyroku Sądu zawarto ocenę prawną co do rażącego naruszenia prawa.

Tak jak należy się zgodzić z oceną organu, iż brak doręczenia zawiadomienia właścicielowi był rażącym naruszeniem obowiązku nakreślonego w art. 16 ust. 1 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., tak nie można zgodzić się z poglądem, iż rażąco naruszono art. 6 tej ustawy. Przepis ten nie mówi bowiem o obowiązku wskazania ceny w negocjacjach przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, a zatem brak tego elementu w ofercie ubiegającego się o wywłaszczenie nie może być uznany za rażące naruszenie prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przez które należy - zgodnie z orzecznictwem - rozumieć oczywistą sprzeczność z przepisem prawa, nie do pogodzenia z założeniami działania organu praworządnego państwa, z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wymogami praworządności (tak wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r. IV SA 1705/97).

Nie można natomiast odmówić słuszności stanowisku organu, iż decyzja wywłaszczeniowa nie wywołała nieodwracalnego skutku z art. 156 § 2 kpa, bowiem uwłaszczenie potwierdzone decyzją Wojewody z dnia [...] marca 1994 r. nie stanowi nieodwracalnego skutku tej decyzji, a już tym bardziej kolejne zbycie wieczystego użytkowania przez następcę prawnego [...] na rzecz "[...]". Jak już wyżej wskazano zaistnienie choćby jednej z taksatywnie wymienionych przesłanek z art. 156 § 1 kpa stanowi o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie przesłanka taka zaistniała w postaci rażącego naruszenia art. 16 ust. 1 i art. 18 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej i stała się podstawą do wydania zaskarżonej decyzji.

Nietrafne jest więc stanowisko skarżącej, że organ orzekający w sprawie naruszył art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 16 i 18 ustawy wywłaszczeniowej, a także, że naruszone zostały art. 5 i 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Organ administracji wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy przy ponownym rozstrzyganiu sprawy, a wydana decyzja jest prawidłowa i nie narusza prawa. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.