Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 4268/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 3
journal: Dz.U. 1961 nr 32 poz 159
law: Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1732/17 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 sierpnia 2017 r., nr GZ.rn.625.114.2015 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1732/17 oddalił skargę Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 sierpnia 2017 r. nr GZ.rn.625.114.2015 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Naczelnik Gminy w [...] decyzją z [...] maja 1978 r., działając na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", stwierdził, że gospodarstwo rolne po H.B. o pow. [...] ha, położone we wsi [...] gmina [...], w skład którego wchodziły działki nr: A, B, C, D, E, F, G, H, I i J, stanowi własność Skarbu Państwa w stanie wolnym od obciążeń na rzecz osób trzecich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że właściciel nieruchomości wyjechał na pobyt stały za granicę w dniu [...] maja 1978 r., pozostawiając ww. gospodarstwo rolne bez użytkownika. W tej sytuacji konieczne stało się jego przejęcie na Skarb Państwa celem uregulowania stanu prawnego.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w dniu [...] października 2014 r. wystąpili H. i H. małż. B. (poprzednio B.), wskazując, że decyzja ta nie została im nigdy doręczona, co pozbawiło ich możliwości wniesienia odwołania. Wnioskodawcy zarzucili również organowi, że nie udowodnił, że nastąpiło trwałe opuszczenie przedmiotowego gospodarstwa umożliwiające jego przejęcie przez Skarb Państwa. Naczelnik Gminy w [...] wydał bowiem swoje rozstrzygnięcie zaledwie trzy dni po ich wyjeździe, choć nie zrzekli się oni żadnych do niego praw.

Wojewoda Warmińsko-Mazurski decyzją z 18 marca 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] maja 1978 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że choć przejście nieruchomości w trybie art. 38 ust. 1 ustawy następowało z mocy prawa i brak było podstaw do wydania decyzji w tym przedmiocie, to jednak, stosownie do art. 38 ust. 6 ustawy, tytuł własności Państwa do nieruchomości wymienionych w ust. 1 i 3 podlegał wpisowi do księgi wieczystej na wniosek organów prezydiów powiatowych (miejskich, dzielnicowych) rad narodowych do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, w odniesieniu zaś do nieruchomości rolnych – organów do spraw rolnictwa. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się wniosek Naczelnika Gminy w [...] z [...] czerwca 1978 r. skierowany do Państwowego Biura Notarialnego w O. o przeniesienie własności przedmiotowej nieruchomości stanowiącej uprzednio własność H.B. na rzecz Skarbu Państwa. W tej sytuacji, w ocenie Wojewody, kwestionowana w trybie nadzoru "decyzja" jest jedynie załącznikiem do ww. wniosku, stanowiącym potwierdzenie faktu zaistniałego z mocy prawa. Odnosząc się do zarzutów wnioskodawców organ wskazał, że kwestia niedoręczenia im decyzji stanowi przesłankę wznowienia postępowania, nie zaś stwierdzenia jej nieważności. Organ nie zgodził się również z twierdzeniem, że nie została zbadana kwestia trwałego opuszczenia przedmiotowej nieruchomości. Choć bowiem badana decyzja wydana została trzy dni po wyjeździe H.B. wraz z rodziną, to z akt sprawy jednoznacznie wynika, że małż. B. dążyli do wyjazdu z kraju w cel stałego połączenia się z rodziną mieszkającą za granicą.

W odwołaniu od powyższej decyzji H.B. i H.B. zarzucili organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w dacie wydania decyzji pierwszej instancji - Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; w dacie wydania decyzji drugiej instancji - Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...]; art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wydania decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; art. 104 § 1 K.p.a. poprzez stwierdzenie, że kwestionowana decyzja stanowiła jedynie załącznik do wniosku o wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 16 sierpnia 2017 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił w całości decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 18 marca 2015 r. i stwierdził nieważność decyzji z [...] maja 1978 r. Minister zauważył, że wydając decyzję z [...] maja 1978 r. Naczelnik Gminy w [...], jako podstawę prawną przejęcia gospodarstwa będącego przedmiotem sprawy, wskazał przepis art. 38 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowił, że nieruchomości, które przed dniem 9 maja 1945 r. stanowiły własność niemieckich lub gdańskich osób prawnych prawa publicznego, a na podstawie dotychczasowych przepisów prawnych nie przeszły na własność polskich osób prawnych, stanowiły własność Państwa. Zdaniem organu, przytoczony przepis ust. 1 zdaje się być oczywistą omyłką, co wnika z treści uzasadnienia rozstrzygnięcia, w którym wskazuje się na wyjazd na pobyt stały za granicę dotychczasowego właściciela przejmowanego gospodarstwa. Niewątpliwie zatem Naczelnik oparł swoją decyzję na art. 38 ust. 3 ustawy, który dotyczył osób fizycznych i na mocy którego przejście własności nieruchomości na rzecz Państwa następowało z mocy samego prawa. Przepisy ustawy nie nadały przy tym żadnemu organowi administracji państwowej kompetencji do wydawania decyzji dotyczącej przejścia własności z mocy prawa na rzecz Państwa. Artykuł 38 ust. 6 ustawy stanowił jedynie, że tytuł własności Państwa do nieruchomości wymienionych w ust. 1 i 3 podlegał wpisowi do księgi wieczystej na wniosek organów prezydiów powiatowych (miejskich, dzielnicowych), a żadne przepisy nie wymagały urzędowego potwierdzenia określonych faktów, czy stanu prawnego. Rola właściwego organu sprowadzała się zatem jedynie do złożenia wniosku o wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 3 ustawy, chwilą decydującą o przejściu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa był sam wyjazd właściciela z kraju, będący przyczyną utraty obywatelstwa polskiego. W tej sytuacji przy kontroli legalności orzeczenia Naczelnika Gminy w [...] poza zakresem badania organu nadzoru pozostają okoliczności wyjazdu małż. B. z Polski oraz ustalenie, czy w rzeczywistości doszło do przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W świetle powyższego w ocenie Ministra, koniecznym było uchylenie decyzji Wojewody Warmińsko-Mazurskiego i stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 1978 r., z uwagi na jej wydanie bez podstawy prawnej. Minister uznał jednocześnie, że decyzja Naczelnika Gminy w [...] nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 K.p.a., bowiem skutki te w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nastąpiły z mocy samego prawa. Późniejsze zatem losy prawne przedmiotowych działek nie mogą być oceniane jako skutek tej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Nadleśnictwo K. (dalej jako "skarżący"), wnosząc o jej uchylenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeprowadził niniejsze postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z brzmienia art. 156 K.p.a. W doktrynie stwierdza się bowiem, że art. 156 § 1 K.p.a., zawierający pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności, dotyczy dwóch rodzajów wadliwości decyzji, tj. wadliwości polegającej na rażącym naruszeniu prawa oraz wadliwości polegającej na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się natomiast, że decyzją wydaną bez podstawy prawnej jest decyzja nie mająca podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Minister uznał, że kontrolowana decyzja Naczelnika Gminy w [...] z [...] maja 1978 r. wydana została bez podstawy prawnej, co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1pkt 2 K.p.a. Sąd I instancji podzielił to stanowisko organu.

Sąd zgodził się również ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że w odniesieniu do przedmiotowych działek art. 156 § 2 K.p.a. nie mógł być zastosowany. Nieodwracalny skutek prawny może wynikać tylko z orzeczenia administracyjnego, a nie z aktu prawnego jakim jest ustawa. Jak, zdaniem sądu, zasadnie podniesiono w zaskarżonej decyzji przejście na własność Skarbu Państwa wspomnianego gospodarstwa nie wymagało wydania decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy przejście własności następowało z mocy prawa i nie wymagało wydania decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej ten fakt. Zdarzenie to wymagało jedynie ujawnienia w księdze wieczystej (art. 38 ust. 6 ustawy). Z tego względu, mimo wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] maja 1978 r., byt przedmiotowych działek nie uległ zmianie, bowiem podstawą ich nabycia przez Skarb Państwa był przepis ustawy, nie zaś wskazana decyzja.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasów Państwowych Nadleśnictwa K., zaskarżając wyrok w całości i – na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." - zarzucił mu naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 3 ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy zastosowanie w sprawie ma art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. nr 39, poz.174 ze zm.);

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na niewyjaśnieniu braku zastosowania przepisu art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. nr 39, poz.174 ze zm.) jako podstawy prawnej decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] maja 1978 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak zastosowania tego przepisu zadecydował o nieuwzględnieniu skargi;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji i oddaleniu skargi w oparciu o błędne uznanie, iż decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] maja 1978 r. została wydana bez podstawy prawnej, podczas gdy właściwą podstawę prawną wydania tej decyzji stanowi art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. nr 39, poz.174 ze zm.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zadecydowało o nieuwzględnieniu skargi;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji i oddaleniu skargi, mimo braku dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji i oddaleniu skargi, mimo że uchylenie przez organ decyzji Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 18 marca 2015 r. było nieuzasadnione.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną H.B. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach: naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Po pierwsze jako bezpodstawny ocenić należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 9/09 ONSAiWSA 2010/3/39) bądź uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09). W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Dodać jedynie należy, że powyższy zarzut sformułowano w kontekście niewyjaśnienia "braku zastosowania przepisu art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. nr 39, poz.174 ze zm.) jako podstawy prawnej decyzji Naczelnika Gminy w Gietrzwałdzie z dnia 23 maja 1978 r." Trudno, aby Sąd I instancji, przeprowadzający kontrolę decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym na podstawie przesłanki rażącego naruszenia prawa, poszukiwał i stosował inną podstawę prawną niż ta, na której była oparta decyzja w stosunku, do której było prowadzone postępowanie o stwierdzenie nieważności. Przedmiotem postępowania było stwierdzenie nieważności decyzji, a więc prowadzenie postępowania w trybie nadzwyczajnym i weryfikacji podlegały wyłącznie przesłanki wskazane w art.156 § 1 K.p.a., a nie przesłanek wydania ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] maja 1978 r. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie nadzwyczajnym nie stanowi kolejnej instancji administracyjnej pozwalającej w dowolny sposób na weryfikację kwestionowanej decyzji administracyjnej. Weryfikowana decyzja jednoznacznie powołuje w swojej podstawie prawnej art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.). Jak zasadnie przyjęły organ odwoławczy oraz Sąd I instancji przytoczony przepis ust. 1 zdaje się być oczywistą omyłką, co wnika z treści uzasadnienia rozstrzygnięcia, w którym wskazuje się na wyjazd na pobyt stały za granicę dotychczasowego właściciela przejmowanego gospodarstwa. Niewątpliwie zatem Naczelnik Gminy powinien wskazać jako podstawę swojej decyzji art. 38 ust. 3 cyt. ustawy, który dotyczył osób fizycznych i na mocy którego przejście własności nieruchomości na rzecz Państwa następowało z mocy samego prawa. Jednak przepisy ustawy nie nadały przy tym żadnemu organowi administracji państwowej kompetencji do wydawania decyzji dotyczącej przejścia własności z mocy prawa na rzecz Państwa. Artykuł 38 ust. 6 ustawy stanowił jedynie, że tytuł własności Państwa do nieruchomości wymienionych w ust. 1 i 3 podlegał wpisowi do księgi wieczystej na wniosek organów prezydiów powiatowych (miejskich, dzielnicowych), a żadne przepisy nie wymagały urzędowego potwierdzenia określonych faktów, czy stanu prawnego. Rola właściwego organu sprowadzała się zatem jedynie do złożenia wniosku o wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 3 ustawy, chwilą decydującą o przejściu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa był sam wyjazd właściciela z kraju, będący przyczyną utraty obywatelstwa polskiego. Dlatego też niezasadny jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym stwierdza się nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Nie sposób podzielić zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., gdyż organ odwoławczy dokładnie ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał prawidłowej jego oceny. Zwłaszcza, że strona skarżąca kasacyjnie ani w treści zarzutów, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazuje jakie jeszcze ustalenia w zakresie materiału dowodowego powinien był poczynić organ administracyjny, jakie dowody i na jakie okoliczności przeprowadzić. Okoliczności stanu faktycznego, które zostały powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wynikają ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie budzą wątpliwości.

W konsekwencji niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. Po pierwsze dlatego, że oba przepisy mają charakter wynikowy. Ich zastosowanie przez Sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania lub nie, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Po drugie powiązanie zarzutu naruszenia wskazanych przepisów prawnych zarówno z naruszeniem art. 145 §1 pkt 1 lit. c jak i art. 151 P.p.s.a. jest sformułowane o tyle niepoprawnie, że te dwa przepisy zawierają normy przeciwstawne i art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie może zostać naruszony równocześnie z art. 151 P.p.s.a., są to bowiem przepisy wzajemnie się wykluczające, stosowane przez sąd w różnych stanach prawnych.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy zastosowanie w sprawie ma art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. nr 39, poz.174 ze zm.). Jak już wskazano wyżej przedmiotem niniejszego postępowania było stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] maja 1978 r. Oznacza to, że podstawą materialnoprawną decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji był art.156 § 1 pkt 2 K.p.a., a nie powołany przez stronę skarżącą art. 38 ust. 3 z dnia 14 lipca 1961 r. Przepis ten nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonej decyzji i w tym znaczeniu nie był "stosowany". Oczywiście jako podstawa prawna ostatecznej decyzji, która była przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności przepis ten stanowił odniesienie dla prowadzonej przez organy i Sąd I instancji analizy w zakresie spełnienia przesłanki z art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. W tym kontekście przepis ten był swego rodzaju matrycą porównawczą, w celu stwierdzenia czy weryfikowana decyzja miała podstawę prawną lub czy nie wydano jej z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że organy nadzoru oraz Sąd I instancji nie stosowały tego przepisu w tym postępowaniu, lecz kontrolowały, czy został on prawidłowo zastosowany przez Naczelnika Gminy w [...] w kontekście jego treści oraz stanu faktycznego sprawy, na moment wydania decyzji z [...] maja 1978 r.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a.