Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1344/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z [...] lipca 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1991 r. nr [...], którą stwierdzono nabycie przez Gminę Uzdrowiskową K. prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...] jako działka nr [...].

Z ustaleń organu nadzoru wynika, że Naczelnik Powiatu N. aktem własności ziemi z dnia [...] lipca 1974 r., Nr [...] przyznał P. A. prawo własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1979 r. Sąd Rejonowy w M. stwierdził, że spadek po P. A. nabyli P. A., R. A., M. K., J. D., K. A., W. A., T. A., S. W., z tym , że należące do spadku gospodarstwo rolne położone w T. nabył Skarb Państwa – Urząd Miasta i Gminy w K.

Sąd Okręgowy w N. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. sygn. akt [...] zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] stycznia 2007 r., sygn. akt [...] w ten sposób, że stwierdził, iż należące do spadku gospodarstwo rolne nabyli M. K. i R. A..

Zmienione postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wywiera skutki ex tunc, co w przedmiotowej sprawie prowadzi do stwierdzenia, że M. K. i R. A. nabyli działkę nr [...], położoną w T. z dniem [...] października 1974 r., tj. z chwilą śmierci P. A.

Skutek prawny jaki wywołało postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] sierpnia 1979 r. w postaci nabycia w drodze spadkobrania przez Skarb Państwa –Urząd Miasta i Gminy w K. gospodarstwa rolnego położonego w T., został zniesiony z mocą wsteczną postanowieniem Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] czerwca 2007 r., co w konsekwencji pozwala na stwierdzenie, że Skarb Państwa nie był w dniu 27 maja 1990 r. właścicielem działki nr [...]. Stanowi to rażące naruszenie prawa i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 §1 pkt 2 kpa. W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2008 r. Gmina K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie skarżącego Wojewoda [...] z należytą starannością ustalił stan prawny komunalizowanej nieruchomości tj., że jej właścicielem jest Skarb Państwa i w takim stanie faktycznym stwierdził nabycie nieruchomości przez Gminę Uzdrowiskową K. Poprzez wydanie decyzji w 1991 r. nie naruszono w żaden sposób, a już na pewno nie w sposób rażący, ani przepisów prawa materialnego ani procesowego. Takiej oceny decyzji komunalizacyjnej nie może zmienić okoliczność polegająca na tym, że w 2007 r. poprzez zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w M. z [...] sierpnia 1979 r. Sąd Okręgowy w N. ustalił, odmienny niż pierwotnie krąg spadkobierców dziedziczących gospodarstwo rolne, w którego skład wchodziła skomunalizowana nieruchomość i wyeliminował z tego kręgu Skarb Państwa. Ujawnienie takiej okoliczności w ocenie skarżącego stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa i ewentualnego uchylenia decyzji komunalizacyjnej przy uwzględnieniu negatywnych przesłanek wznowienia, np. upływu czasu. Natomiast stwierdzając nieważność decyzji komunalizacyjnej organ naruszył art. 156 §1 pkt 2 kpa, gdyż w sprawie nie występują przesłanki określone tym przepisem.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r. stanowił przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem komunalizacji podlegało mienie które w dacie 27 maja 1990 r. stanowiło własność Skarbu Państwa.

W rozpoznawanej sprawie objęta decyzją komunalizacyjną nieruchomość na podstawie aktu własności ziemi z [...] lipca 1974 r., stanowiła własność P. A. Właścicielka zmarła w dniu [...] października 1974 r. co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w M. z [...].VIII.1979 r. sygn. akt [...]. Tak więc przedmiotowa nieruchomość w dacie 27 maja 1990 r. stanowiła własność spadkobierców P. A. Zgodnie z treścią art. 925 kc spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a stosownie do treści art. 924 kc spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Polskie prawo spadkowe łączy nabycie praw i obowiązków wchodzących w skład spadku ze zdarzeniem, jakim jest śmierć spadkodawcy, co oznacza, że z chwilą otwarcia spadku spadkobierca wchodzi z mocy prawa w ogół praw i obowiązków należących do spadku. Tak więc nabycie spadku następuje z mocy samego prawa i nie jest uzależnione od uzyskania przez spadkobiorcę orzeczenia odpowiedniego organu państwowego. Nabycie spadku następuje również niezależnie od świadomości spadkobiercy co do tego, że nabył on spadek. Natomiast postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma jedynie charakter deklaratoryjny.

W rozpoznawanej sprawie prawomocnym postanowieniem z [...] sierpnia 1979 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M. stwierdził, że należące do spadku po P. A. gospodarstwo rolne nabył w całości Skarb Państwa. Nie ulega wątpliwości, że w skład tego gospodarstwa rolnego wchodziła nieruchomość objęta kontrolowaną decyzją komunalizacyjną. To postanowienie spadkowe funkcjonowało w obrocie prawnym również w dacie 27 maja 1990 r. jak i w dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej.

Tak więc organ komunalizacyjny, w oparciu o wiedzę wynikającą z tego postanowienia jak i dokonanych na jego podstawie wpisów w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej wydał decyzję komunalizującą przedmiotową nieruchomość, albowiem wynikało, że stanowi ona własność Skarbu Państwa. Jednakże rzeczywisty stan prawny tej nieruchomości był inny niż wynikało to z wymienionych wyżej znanych organowi w dacie komunalizacji dowodów. Wynika bowiem z prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w N. z [...] czerwca 2007 r. sygn. akt [...], że należące do spadku po P. A. gospodarstwo rolne na podstawie ustawy nabyły dzieci M. K. i R. A. Postanowieniem tym Sąd Okręgowy zmienił, w tym zakresie, postanowienie spadkowe Sądu Rejonowego z [...] sierpnia 1979 r. Postanowienie to ma skutek ex tunic, bo jak to zostało wyżej podniesione nabycie spadku następuje z mocy samego prawa z chwilą śmierci spadkodawcy a postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku jedynie okoliczność tą potwierdza. Tak więc rzeczywisty stan prawny komunalizowanej nieruchomości jest taki jak wynika z postanowienia Sądu Okręgowego z [...] czerwca 2007 r., którym Sąd ten zmienił wcześniejsze postanowienie spadkowe w części dotyczącej dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Wynika bowiem z art. 679 § 3 kpc, że w razie przeprowadzenia dowodu, że spadek w całości lub w części nabyła inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, sąd spadku zmieniając to postanowienie, stwierdzi nabycie spadku zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Okoliczności powyższe wskazują więc, że objęta kontrolowaną decyzją komunalizacyjną nieruchomość od chwili otwarcia spadku po P. A. tj. od [...] października 1974 r. stanowi własność jej dzieci M. K. i R. A. i była ich własnością również w dacie 27 maja 1990 r. Jako własność osób fizycznych nie podlegała komunalizacji. Skomunalizowanie więc mienia, które nie stanowiło własności Skarbu Państwa rażąco narusza art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. co uzasadnia stwierdzenie nieważności takiej decyzji komunalizacyjnej na podstawie art. 156 §1 pkt 2 kpa i co zasadnie zostało przez organ nadzoru orzeczone zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją. Należy jeszcze raz podkreślić, że o zgodności z prawem decyzji komunalizacyjnej nie decyduje wiedza organu wydającego taką decyzję co do tytułu prawnego przysługującego do mienia objętego taką decyzją lecz istotny jest rzeczywisty stan prawny komunalizowanego mienia na datę 27 maja 1990 r.

Z tych względów nie można też podzielić stanowiska skarżącego, że ujawnione w niniejszej sprawie okoliczności, a wynikające ze zmiany w 2007 r. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, mogą jedynie być podstawą do wznowienia postępowania komunalizacyjnego określoną w art. 145 §1 pkt 5 kpa. Skomunalizowanie mienia nie będącego własnością Skarbu Państwa rażąco narusza przepisy prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną komunalizacji a taka wada decyzji uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.