Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1051/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. ze skargi Miasta i Gminy S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] położonej we wsi [...] gm. [...] i stwierdził, że odpowiadające działce nr [...] obecne działki ewidencyjne nr [...] położone w obrębie [...], gm. [...], powiat [...] nie podlegały przejęciu na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskami z dnia 2 marca 2000 r. i 20 marca 2000 r. A. B. wystąpił o stwierdzenie, że zakresem przedmiotowym art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.) nie były objęte:

- działka siedliskowa stanowiąca wyodrębnioną fizycznie część majątku [...], należącego do K. D. (obecnie działki nr [...] i [...], księga wieczysta [...], położone w [...], gmina [...]);

- nieruchomość będąca własnością K. D. pn. "[...] ", położona we wsi [...], gmina [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...], mająca ustanowioną księgę wieczystą w [...] w [...] pod numerem [...] (obecnie księga wieczysta numer [...]).

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. (znak [...]) Wojewoda [...] umorzył postępowanie z obu wniosków. Po rozpatrzeniu odwołania A. B. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Wojewoda [...] stwierdził, że będące dawną własnością K. D. nieruchomości - działka siedliskowa będąca częścią dawnego majątku [...] stanowiąca obecnie działki ewidencyjne nr [...] i [...] położone we wsi [...], gm. [...], oraz obecna działka ewidencyjna nr [...] położona we wsi [...], gm. [...] - podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

A. B. odwołał się od decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2012 r. w części dotyczącej działki nr [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w punkcie 1) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w zaskarżonej części; w punkcie 2) stwierdził, że odpowiadające działce nr [...] obecne działki ewidencyjne nr [...], położone w obrębie [...], gmina [...], powiat [...] - nie podlegały przejęciu na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 393/15 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2015 r. z uwagi na skierowanie jej do zmarłej strony – A. B.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51) przewidującego orzekanie o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Zgodnie z powołanym przepisem na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie tak opisane nieruchomości przechodziły na własność Skarbu Państwa bezzwłocznie (tj. z mocy samego prawa, w dacie wejścia w życie dekretu), bez żadnego wynagrodzenia, w całości.

Minister ustalił, że nieruchomość uregulowana w księdze hipotecznej "[...]" (nr [...]) była własnością K. D. Cegielnia została przejęta na cele reformy rolnej protokołem z dnia 21 marca 1945 r. jako część nieruchomości ziemskiej [...], gm. [...], powiat [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej również własność K. D. W dniu 29 sierpnia 1946 r. Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] wydał zaświadczenie, w którym stwierdził, że nieruchomość [...] położona w powiecie [...] przeszła na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu. W piśmie z dnia 5 sierpnia 1947 r. Komisarz Ziemski wyjaśnił, że włączenie [...] ha gruntów cegielnianych w [...] w skład majątku [...] nastąpiło "omyłkowo", i wskazał, że omawiane grunty wyłączone zostały spod parcelacji w myśl art. 15 dekretu. W aktach sprawy znajdują się ponadto protokoły zdawczo-odbiorcze z dnia 20 grudnia 1949 r. oraz z dnia 22 stycznia 1951 r., gdzie podano, że teren cegielni w [...] (którego powierzchnia określona jest raz na [...] ha, innym razem zaś na ok. [...] ha) jest lekko pagórkowaty, porżnięty okopami wojennymi i dołami po wykopanej glinie, wyższe tereny od strony południowej są piaszczyste, niższe od strony północnej - gliniaste. W protokołach wskazano, że do zabudowań należą piec hoffmanowski, szopa murowana i cztery domy murowane (dawne: stajnia, porządkownia, kaflarnia i kantor oraz maszynownia). Organ odwoławczy stwierdził, że opis granic cegielni zawarty w obu protokołach zdawczo-odbiorczych koresponduje z obecnym usytuowaniem działek objętych postępowaniem (od południa droga [...], od wschodu grunty rozparcelowanych majątków [...] i [...], od północy struga, od zachodu granica rozparcelowanego majątku [...]).

Pobyłkowo było na przełomie 1944 i 1945 r. terenem działań wojennych. Budynki cegielni uległy znacznemu zniszczeniu (od 30 do 70 proc.). W pierwszych latach po II wojnie światowej zakład nie funkcjonował. Teren przydzielono Gminnej Spółdzielni "[...]", która w 1949 r. rozpoczęła eksploatację gliny, zleciła sporządzenie planu konstrukcyjnego odbudowy cegielni i podjęła starania o uzyskanie kredytu inwestycyjnego. W ewidencji gruntów obrębu [...] od 1964 r. (tj. od założenia ewidencji) jako władający działką [...] o powierzchni [...] ha figurowała Cegielnia "[...] ". Cegielnia "[...] " władała działką także według stanu z 1978 r. i 1982 r. Początkowo zakład był prowadzony przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo B. w [...], a od 1979 r. - przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną w [...]. W wykazie zmian gruntowych z 1996 r., złożonym do założonej wówczas księgi wieczystej [...] (obecnie [...]), cegielni przejętej na cele reformy rolnej w dniu 21 marca 1945 r. odpowiadały działki ewidencyjne nr [...] (o powierzchni [...] ha) oraz [...] (o powierzchni [...] ha), położone w miejscowości [...] w gminie [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] nieodpłatnie z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej (27 maja 1990 r.) były to: tereny przeznaczone pod przemysł P (produkcja cegły), tereny powierzchniowej eksploatacji PE (eksploatacja gliny) oraz tereny po eksploatacji iłów ceramicznych. W kolejnych latach działka nr [...] podlegała podziałom, w wyniku których powstały działki:

nr [...] ([...] ha), zapisana w księdze wieczystej [...],

nr [...] ([...] ha), zapisana w księdze wieczystej [...],

nr [...] ([...] ha), zapisana w księdze wieczystej [...],

nr [...] ([...] ha), zapisana w księdze wieczystej [...],

nr [...] ([...] ha), zapisana w księdze wieczystej [...],

nr [...] ([...] ha), zapisana w księdze wieczystej [...]. Łączna powierzchnia działek wynosi [...] ha. Przytoczone wielkości odbiegają nieznacznie od areałów wskazanych w księgach wieczystych. Różnica wynika z modernizacji ewidencji gruntów obrębu [...].

Minister zauważył, że wbrew twierdzeniom odwołującego się wyodrębnienie prawne cegielni w [...] nie oznacza samo przez się, że z uwagi na powierzchnię nieprzekraczającą 50 ha nie podlegała ona przejęciu na cele reformy rolnej. Dla oceny podpadania pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu powierzchnia nieruchomości należących do tego samego właściciela podlegała sumowaniu, ponieważ dekret stanowił o "rozmiarze łącznym" nieruchomości stanowiących własność określonych osób (wyrok NSA z dnia 19 marca 1998 r" IV SA 1045/97; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., I OSK 851/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., IV SA/Wa 2308/07 - wszystkie wyroki powołane w uzasadnieniu dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym w rozpatrywanej sprawie istniałyby podstawy, aby cegielnię w [...] przejąć łącznie z majątkiem ziemskim [...] stanowiącym także własność K. D., pod jednym wszakże warunkiem: musiałaby być to nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym.

Analiza akt sprawy nie pozwala jednak w ocenie Ministra na podanie w wątpliwość ustaleń, że w dacie wejścia wżycie dekretu (tj. 13 września 1944 r.) na działkach objętych postępowaniem znajdowała się cegielnia (nieruchomość była wykorzystywana na ten cel także po przejęciu jej na własność Skarbu Państwa). Cegielnia - jako zakład produkujący cegły i inne materiały budowlane z gliny - nie może być wiązana z działalnością rolniczą rozumianą jako działalność wytwórcza w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Cegielnia nie jest zakładem przemysłu rolnego, nie wykorzystuje się w niej płodów rolnych jako surowców, a produkty cegielni nie znajdują bezpośredniego zastosowania w rolnictwie. Pomiędzy cegielnią a gospodarstwem rolnym nie zachodzi więc jakakolwiek zależność. Jednocześnie organ II instancji zauważył, że na nieruchomość składały się grunty piaszczyste i gliniaste, co wykluczało możliwość wykorzystania ich na cele rolnicze (zapas pokładów gliny oceniano na 100 lat przy produkcji 5 min sztuk cegły rocznie - por. protokół z dnia 22 stycznia 1951 r.). Cegielnia ze względu na duże zasoby gliny oraz zajmowaną powierzchnię (ponad [...] ha) nosiła cechy zorganizowanego zakładu przemysłowego. W okresie międzywojennym K. D. był jednym z głównych dostawców cegły na rzecz Ministerstwa Robót Publicznych (dr S. J., [...]). Potwierdzeniem tego jest treść działu IV księgi hipotecznej, gdzie wpisano hipoteki kaucyjne na rzecz Ministerstwa Robót Publicznych mające służyć jako zabezpieczenie wierzytelności z tytułu umów zawartych z Ministerstwem. Budynki posadowione na nieruchomości miały charakter przemysłowy; zapewniały one prawidłowy przebieg procesu technologicznego w cegielni (piec, kaflarnia, maszynownia) bądź służyły wykonywaniu czynności usługowych w zakładzie (porządkownia, kantor, stajnia). W stajni trzymano konie wykorzystywane do transportu, który odbywać mógł się tylko w ten sposób z uwagi na stan dróg (por. protokół z dnia 22 stycznia 1951 r.).

Mając na uwadze poczynione ustalenia Minister stwierdził, że cegielnia w [...] w granicach obecnych działek ewidencyjnych nr [...] z uwagi na wyodrębnienie prawne, przemysłowy charakter i brak choćby luźnych powiązań z działalnością rolniczą nie była nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym - tym samym nie podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Przyjęte stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1995 r., Iłł ARN 77/94; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1996 r., sygn. akt II SA 897/95).

Minister zauważył, że cegielnia w [...] przed przejęciem jej na własność Państwa była obciążona ograniczonymi prawami rzeczowymi, w szczególności w dziale IV księgi hipotecznej w 1937 r. wpisano hipotekę kaucyjną w kwocie [...] zł na rzecz Banku [...]. Obciążenie hipoteczne nie ma jednak wpływu na ocenę, czy nieruchomość podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Miasto i Gmina S. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., które miały wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ocenie skarżącej istnienie cegielni nie było usytuowane na wszystkich gruntach wskazanych w decyzji. Ponadto cegielnia była gospodarczo związana z pozostałym majątkiem K. D. i jako całość podlegała przejęciu na podstawie dekretu. Materiały budowlane pochodzące z cegielni służyły z pewnością również do budowy budynków gospodarczych i innych w ramach prowadzonej działalności rolniczej. Na działce nr [...] znajdują się budynki mieszkalne. Kwestia ta nie została przez organ wyjaśniona, a istnieje zdaniem skarżącej duże prawdopodobieństwo, że przynajmniej część z nich istniała w dacie przejęcia. Organ nie przeprowadził oględzin ani dowodów z zeznań świadków na powyższą okoliczność.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odnosząc się jednocześnie do zarzutów podniesionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz. 51).

Zadaniem tego postępowania było ustalenie i rozstrzygnięcie, czy działka nr [...], na której położona była cegielnia stanowiąca własność K. D. nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r. nr 3, poz. 13 ze zm.) i tym samym nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej.

Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, pod jego działanie podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Art. 2 dekretu stanowił również, że z dniem wejścia w życie tego aktu normatywnego wszystkie nieruchomości ziemskie objęte dekretem przeszły (ex lege) bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa. Jego treść powodowała, że z dniem 13 września 1944r. dekret wywołał skutki rzeczowe w postaci przejścia wymienionych w nim nieruchomości z mocy prawa na własność Państwa.

Z uwagi na treść wskazanego przepisu , zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania przepisów dekretu PKWN ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Dekret PKWN nie dawał podstaw do konfiskaty całego mienia osób fizycznych, w tym wszystkich gruntów i zabudowań właścicieli ziemskich. Podkreślenia wymaga, że w myśl pierwotnego określenia art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN, na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym i o określonym w tym przepisie areale. Późniejsza nowelizacja dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 9), polegała na skreśleniu słów "o charakterze rolniczym", co uwzględnia kształt słowny art. 2 ust. 1 zd. 1 dekretu, zawarty w tekście jednolitym zamieszczonym w Dzienniku Ustaw z 1945 r., Nr 3, poz. 13. Nie może to jednak oznaczać, że dekret dotyczył wszelkich nieruchomości ziemskich.

W związku z brakiem w dekrecie ustawowej (legalnej) definicji pojęcia "nieruchomość ziemska", jego treść powinna być ustalona z uwzględnieniem innych elementów całej tej regulacji, w tym normatywnie określonych w tym dekrecie celów reformy rolnej. Istotną rolę w tym zakresie odrywa przepis art. 1 ust. 2 dekretu, który ustala, dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej. Określenie tych celów dodatkowo czyni zasadnym restrykcyjny charakter wykładni przepisów dekretu.

Stanowisko w tej kwestii wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały Siedmiu Sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06. Niezależnie od zasadniczej tezy, wskazującej na przepis § 5 rozporządzenia jako podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN, Sąd ten wskazał, że na gruncie tego przepisu, na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie może tu zatem, w ocenie NSA, chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d i e dekretu. Sąd ten stwierdził przy tym, że punkty a-c bezspornie odnoszą się do gruntów rolnych przeznaczonych na upełnorolnienie lub utworzenie nowych gospodarstw rolnych, a wątpliwości mogą budzić jedynie dwie następne litery tego przepisu (lit. d oraz lit. e), w których mowa o zarezerwowaniu "odpowiednich terenów" (ale nie "odpowiednich obiektów") na realizację określonych celów.

Dla przyjmowanego dziś pojęcia nieruchomości ziemskiej istotne znaczenie ma także w dalszym ciągu uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r., sygn. akt W 3/89 (OTK z 1990 r., poz. 26, s. 174), która zachowuje swoją wartość interpretacyjną pomimo utraty mocy powszechnie obowiązującej. Przyjęto w niej, że pod pojęciem "nieruchomość ziemska" używanym w dekrecie, należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tzn. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej.

Nie ma również decydującego znaczenia fakt, że uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. została podjęta przed dniem 16 października 1997r., kiedy weszła w życie Konstytucja z 2 kwietnia 1997r., która w art. 239 ust. 3 pozbawiła uchwały Trybunału Konstytucyjnego mocy powszechnie obowiązującej w sprawie ustalenia wykładni ustaw. Nie pozbawiło to jednak uchwał Trybunału Konstytucyjnego charakteru ogólnych wskazówek interpretacyjnych w procesie stosowania prawa.

Biorąc pod uwagę przedmiot dekretu, którym jest reforma rolna, należy zatem uznać, że termin nieruchomość ziemska znajduje zastosowanie jedynie do takich nieruchomości, które mają charakter rolniczy. Wszelkie inne nieruchomości ziemskie, nie mające jednocześnie charakteru rolniczego, przedmiotowo nie mogą podlegać pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Tym samym nieruchomość, aby na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mogła być przejęta na cele reformy rolnej musiała spełnić następujące przesłanki:

- być nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym,

- stanowić własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych,

- spełniać normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu,

- nadawać się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu.

Powyższe oznacza , że nie tylko spełnienie norm obszarowych decydowało o podpadaniu nieruchomości pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dopiero wypełnienie wszystkich wyżej wymienionych przesłanek pozwalało na uznanie, że nieruchomość podlega zastosowaniu dekretu.

Nieruchomość, która spełniała wszystkie powyższe przesłanki przechodziła na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Natomiast w sytuacji, kiedy część nieruchomości nie spełniała powyższych przesłanek, a w szczególności nie miała charakteru rolniczego i nie nadawała się na realizację celów reformy rolnej nie powinna przejść na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Zaakcentować wypada, że dekret z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej miał do spełnienia w ówczesnej rzeczywistości polityczno - społecznej określone cele wyszczególnione w art. 1. Z pewnością jednak z treści jego przepisów nie można wysnuć wniosku, że był drogą do pozbawienia właścicieli prawa własności wszystkich nieruchomości, również i tych, które nie mogły realizować celów reformy rolnej. Natomiast na podstawie jego treści można wysnuć wniosek, że cele reformy rolnej miały być zrealizowane poprzez przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich lub części takich nieruchomości, które jednocześnie są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności rolniczej. Nieruchomości ziemskie nie mające charakteru rolniczego nie mogły realizować celów reformy rolnej.

Z całą pewnością zaś jak prawidłowo uznał Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi cegielnia - jako zakład produkujący cegły i inne materiały budowlane z gliny - nie może być wiązana z działalnością rolniczą rozumianą jako działalność wytwórcza w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Cegielnia nie jest zakładem przemysłu rolnego, nie wykorzystuje się w niej płodów rolnych jako surowców, a produkty cegielni nie znajdują bezpośredniego zastosowania w rolnictwie. Pomiędzy cegielnią a gospodarstwem rolnym nie zachodzi więc jakakolwiek zależność. Taką zależnością nie można określić wbrew zarzutom skargi ewentualnego wykorzystywania cegieł wyprodukowanych w cegielni do budowy budynków gospodarczych w gospodarstwie rolnym, nie jest to bowiem surowiec bezpośrednio stosowany w rolnictwie.

Wbrew również zarzutom skargi organ w zaskarżonej decyzji ustalił położenie dawnej cegielni na podstawie protokołów z dnia 20 grudnia 1949r. i z dnia 22 stycznia 1951r., w których dokonano szczegółowego określenia jej położenia i ustalił, że położenie jej odpowiada działkom objętym niniejszym postępowaniem. Brak jest podstaw by ustalenia powyższe zakwestionować, a twierdzenia strony skarżącej, że cegielnia nie była położona na wszystkich gruntach objętych zaskarżoną decyzją pozostają gołosłowne. Za chybione także należy uznać twierdzenia skarżącej, że organ nie wyjaśnił które budynki mieszkalne istniały w dacie przejęcia cegielni.

Minister w tej kwestii odwołał się do treści ww protokołów, z których jasno wynika, że na terenie cegielni znajdowały się nie tylko budynki i urządzenia związane z jej działalnością produkcyjną, ale także cztery budynki mieszkalne zamieszkałe przez pracowników cegielni (protokół z dnia 22 stycznia 1951r.) W tej sytuacji zupełnie zbędne byłoby przeprowadzanie na tę okoliczność dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

Zdaniem Sądu organ w sposób prawidłowy dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, 77 § 1 , a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowo również zastosowano i dokonano wykładni przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.