Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 2293/99
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2001-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz. 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: poz. 436
journal: Dz.U. 1997 nr 6 poz. 8

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ireny C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 października 1999 r. (...) w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 18 sierpnia 1999 r. (...) odmawiającą przyznania Irenie C. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie.

Jako podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia powołano art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 par. 3 Kpa oraz art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że zmarły mąż skarżącej Tadeusz C. uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD za tak zwane utrwalanie władzy ludowej w ramach służby w Ludowym Wojsku Polskim w okresie od 21 sierpnia 1946 r. do 8 kwietnia 1949 r. Podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - publikacja, jak wyżej. Tadeusz C. zmarł 5 czerwca 1991 r. a więc wkrótce po wejściu w życie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Decyzję tę zaskarżyła Irena C.

Wnosząc o jej uchylenie skarżąca zarzucała, iż ponieważ mąż jej nie został pozbawiony uprawnień kombatanckich to ona zachować powinna zgodnie z treścią art. 20 ust. 3 uprawnienia wdowy po kombatancie.

Zdaniem skarżącej, zmarłego męża nie dotyczy postanowienie przepisu art. 21 ust. 2 ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił ojej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Jak wynika z akt sprawy mąż skarżącej Ireny C. uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane mu przez ZBoWiD jedynie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Z życiorysu skarżącego sporządzonego własnoręcznie 19 września 1989 r. wynika, że w sierpniu 1946 r. został wcielony do wojska w ramach którego brał udział w zabezpieczaniu referendom i ustalaniu granicy Państwa Polskiego.

Niezależnie od powyższego brał udział w rozminowywaniu kraju. Tadeusz C. nie wskazuje na udział w walkach z Wehrwolfem lub UPA.

Przepis art. 25 ust. 1 ustawy stanowi wprawdzie, że osoby które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują te uprawnienia jednak z zastrzeżeniami o jakich mowa u ust. 2.

Ustęp 2 art. 25 stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich między innymi /art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy/ osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o utrwalanie i ustanawianie władzy ludowej" z wyjątkiem osób, które pełniły służbę w Wojsku Polskim z poboru w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Z akt sprawy nie wynika a skarżąca tego nie wykazała aby mąż brał udział w jakiejkolwiek działalności o jakiej mowa w art. 1 lub 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Nie wykazała także aby w stosunku do jej męża miały zastosowanie przepisy art. 3 lub 4 ustawy.

Zauważyć należy, iż jak wynika z deklaracji członkowskiej ZBoWiD Tadeusz C. przez pierwszy rok służby wojskowej przebywał w szkole podoficerskiej i w tym czasie zabezpieczał referenda.

Uprawnienia wdowy po kombatancie przysługiwałyby jedynie wówczas gdyby uprawnienia kombatanckie przysługiwałyby jej zmarłemu mężowi według aktualnie obowiązujących przepisów.

Jak to wcześniej zaznaczono Tadeusz C. zmarł 5 czerwca 1991 r. i nie prowadzono w związku z powyższym w stosunku do niego postępowania weryfikacyjnego. W chwili śmierci Tadeusza C. obowiązywała ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z dnia 24 stycznia 1991 r. /Dz.U. nr 17 poz. 75/.

Ustawa ta nie zawierała zapisu jaki zawarty jest w art. 25 ust. 2 pkt 2 w aktualnie obowiązującym tekście ustawy.

W dniu 5 czerwca 1991 r. ustawa obowiązująca pozbawiała uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanawianie i utrwalanie władzy ludowej lub innych niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4.

Z powyższego wynika, iż Tadeusz C., który otrzymał uprawnienie kombatanckie jako żołnierz z tytułu służby wojskowej w latach od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. i tylko z tego tytułu, że "utrwalał władzę ludową" utracił by swoje uprawnienia w wyniku weryfikacji, której nie doczekał /wobec zgonu/.

Tym samym skarżąca nie mogła dziedziczyć uprawnień wdowy po kombatancie.

Uchwała NSA z dnia 21 lutego 2000 r. /OPS 15/99 - ONSA 2000 Nr 3 poz. 91/ nie ma - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym - zastosowania do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe rozważania na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA oddalił skargę.