Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 163/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 61 par. 3, art. 132 par. 1, art. 133, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant specjalista– Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi C. K. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...], Nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej [...] nr [...] o uchyleniu w całości decyzji z dnia [...] nr [...] i umorzeniu postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu tej decyzji podniósł, że sprawa uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] o powierzeniu C. K. obowiązków zastępcy dowódcy zmiany była przedmiotem postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2014r., III SA/Łd 162/14. Z wyroku tego wynika, że organ I instancji, korzystając z uprawnienia do autokontroli swoich decyzji na podstawie art. 132 § 1 k.p.a., decyzją nr [...] z dnia [...] jedynie uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...], lecz nie umorzył postępowania w sprawie, co powinien był uczynić. Z tego względu decyzja z dnia [...] oraz kolejne decyzje wydane w tej sprawie zostały uchylone. Po uchyleniu, wymienionych w sentencji wyroku decyzji, w obrocie prawnym pozostała decyzja organu I instancji nr [...] oraz odwołanie skarżącego od tej decyzji, które nie zostało właściwie rozpatrzone. Sąd stwierdził, że jeżeli organ w ramach autokontroli chce uchylić swoją decyzję, winien jednocześnie umorzyć postępowanie. Sprawa powróciła więc do tego etapu postępowania. Wyrok ten organ I instancji otrzymał w dniu [...]. Organ I instancji uznał odwołanie skarżącego w całości za zasadne. W związku z tym w dniu [...] wydał decyzję uchylającą w całości decyzję z dnia [...] i umorzył postępowanie w sprawie. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie.

Zdaniem organu drugiej instancji prawdopodobnymi przyczynami składania przez skarżącego odwołań od decyzji nr [...] i [...] byty treści zawarte w uzasadnieniach tych decyzji, a szczególnie decyzji nr [...] o powierzeniu pełnienia obowiązków na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany. W trakcie postępowania przed organem I instancji w [...] skarżący kwestionował ocenę swojej pracy na stanowisku p.o. naczelnika wydziału operacyjno-kontrolno-rozpoznawczego, zawartą w uzasadnieniu decyzji nr [...]. W piśmie z dnia [...] skarżący wymienił osiągnięcia w swojej pracy (np. związane z wydaniem zarządzenia nr [...]) oraz wskazał, że do dnia [...] (tj. dnia wydania decyzji nr [...]) Komendant Powiatowy PSP w [...] nie miał zastrzeżeń do jakości wykonywanych obowiązków na stanowisku p.o. naczelnika wydziału operacyjno-kontrolno-rozpoznawczego. Na polecenie Komendanta Powiatowego PSP w [...] skarżący potwierdził chęć pracy w systemie 8-godzinnym na stanowisku naczelnika wydziału operacyjno-kontrolno-rozpoznawczego, akceptując tym samym decyzje nr [...] i [...] o powierzeniu pełnienia obowiązków na tym stanowisku służbowym. W tym stanie rzeczy decyzja nr [...] była dla niego niezrozumiała. Skoro bowiem Komendant Powiatowy PSP w Ł. negatywnie ocenił pracę skarżącego na stanowisku p.o. naczelnika wydziału, to dlaczego zaproponował mu funkcję zastępcy dowódcy zmiany. Zdaniem skarżącego Komendant Powiatowy PSP w Ł. wydał szereg niezgodnych z prawem decyzji. Organ I instancji, uznając odwołanie skarżącego za zasadne, decyzją z dnia [...] uchylił w drodze autokontroli swoją decyzję nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie powierzenia skarżącemu pełnienia obowiązków zastępcy dowódcy zmiany, uwzględniając wyrok sądu.

W ocenie organu drugiej instancji wskazanie przez organ I instancji na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2014r., jako jedynej, merytorycznej podstawy wydania decyzji nie wyczerpuje w pełni wymogu właściwego uzasadnienia decyzji. Wyrok jest tylko wskazaniem sposobu uregulowania spraw związanych z decyzją nr [...], zaś organ I instancji, wykonując ten wyrok i ponownie korzystając z prawa do autokontroli swoich decyzji, powinien w uzasadnieniu decyzji w miarę wyczerpująco wskazać, dlaczego uznał odwołanie skarżącego z dnia [...] za zasadne i w konsekwencji uchylił swoją decyzję i umorzył postępowanie. Uzupełniając uzasadnienie decyzji organu I instancji organ odwoławczy wskazał, że decyzja nr [...] została wydana z naruszeniem art. 37a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013, poz. 1340 ze zm.), zwanej dalej ustawą o P.S.P., ponieważ nie zawierała terminu do kiedy obowiązywała. Ustawa o P.S.P. nie dopuszcza przekraczania terminu, określonego w art. 37a nawet za zgodą strażaka. Decyzja nr [...] o powierzeniu skarżącemu pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany nie powinna zostać wydana z uwagi na obowiązującą w tym czasie prawomocną decyzję nr [...] o powierzeniu skarżącemu pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku naczelnika wydziału operacyjno-kontrolno-rozpoznawczego. W uzasadnieniu decyzji nr [...] negatywnie oceniono pracę skarżącego na dotychczasowym stanowisku p.o. naczelnika wydziału i wskazywano tę okoliczność jako powód jej wydania. Powierzenie pełnienia obowiązków skarżącemu na innym stanowisku służbowym wynika wyłącznie z potrzeb służby i ma na celu zapewnienie tymczasowego, właściwego wykonywania zadań. Tym samym przestanki jej wydania byty niewłaściwe. Decyzja nr [...] dotyczyła konkretnej sytuacji kadrowej Komendy Powiatowej PSP w Ł. w [...]. Odwołanie skarżącego spowodowało wycofanie się Komendanta Powiatowego PSP w Ł. z tej decyzji już w dniu [...] i podjęcie innych decyzji personalnych z uwagi na konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania komendy. Sprawa powierzenia skarżącemu pełnienia obowiązków na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany jest obecnie bezprzedmiotowa. Stanowisko to zostało obsadzone. Nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych, czyniąca postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym. Uchylenie decyzji z dnia [...] i umorzenie postępowania w tej sprawie jest w tym stanie faktycznym jak najbardziej zasadne. Brak jest dowodów na to, że wydanie decyzji nr [...] spowodowało dla skarżącego jakiekolwiek negatywne skutki. Co prawda, w momencie jej wydania skarżący mógł obawiać się, że jej wejście w życie spowoduje zmianę stanowiska i obniżenie uposażenia pobieranego na stanowisku p.o. naczelnika wydziału. Jednakże w związku ze złożonym odwołaniem do takiej sytuacji nie doszło. Skarżącemu nigdy nie powierzono obowiązków na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany. Skarżący nigdy nie pełnił obowiązków na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany. Nie pobierał z tego tytułu uposażenia. Do dnia [...] skarżący pełnił obowiązki naczelnika wydziału i pobierał z tego tytułu stosowne uposażenie. Od [...] skarżący obowiązków tych już nie pełni. Z tym dniem skarżący powrócił na swoje stanowisko służbowe dyżurnego operacyjnego, na które został mianowany decyzją z dnia [...] i z tego tytułu pobiera uposażenie. Wysokość tego uposażenia jest równa uposażeniu, jakie by otrzymywał, gdyby doszło do powierzenia obowiązków zastępcy dowódcy zmiany. Wydanie decyzji nr [...] jest zatem działaniem korzystnym dla skarżącego i zmierza do uregulowania jego nieprawidłowej sytuacji służbowej, powstałej w momencie wydania decyzji nr [...]. Stanowi pierwszy warunek uporządkowania tej sytuacji. Z tych względów organ drugiej instancji uznał decyzję z dnia [...] za zasadną i prawidłową. Organ drugiej instancji stwierdził nadto, że uregulowania wymaga w odrębnym postępowaniu kwestia obowiązywania decyzji nr [...] z dnia [...], która pozostaje w obrocie prawnym.

W skardze na tą decyzję C. K. podniósł, że decyzje organów obu instancji w dalszym ciągu nie spowodowały uporządkowania stanu prawnego, o co zwracał się już ponad 18 miesięcy temu. Zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. Skarżący stwierdził, iż zaskarża również postanowienie organu drugiej instancji z dnia [...] dotyczące uzupełnienia protokołu z dnia [...]. Zdaniem skarżącego nie została w dalszym ciągu rozstrzygnięta kwestia mianowania na stanowisko służbowe, powierzenia obowiązków w okresie od [...] do chwili obecnej, w tym konfliktu obecnego rozstrzygnięcia organu drugiej instancji z prawomocną i obowiązującą, choć nie wykonywaną od dnia [...] decyzją z dnia [...]. Na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2014r. w obrocie prawnym pozostały: prawomocna decyzja z dnia [...], decyzja z dnia [...] i prawomocna decyzja z dnia [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wyraźnie wskazał na związek postępowania z prawomocną decyzją nr [...], wskazując na potrzebę rozstrzygnięcia tej kwestii, a jednocześnie stwierdził, że od dnia [...] skarżący nie pełni obowiązków na stanowisku naczelnika wydziału i nie pobiera uposażenia wynikającego z prawomocnej decyzji nr [...] z dnia [...]. Tym samym zaskarżona jest niekorzystna i nie zmierza do uregulowania jego nieprawidłowej sytuacji służbowej.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. ustrojową funkcją sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres orzekania sądu administracyjnego kształtuje zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi wyrażona w art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasada ta oznacza, że sąd administracyjny bada legalność aktu organu administracji publicznej w sprawie w jej całokształcie, nawet jeżeli skarżący zakwestionował jedynie jego część, pod kątem wykrycia wszelkich naruszeń prawa, jakimi może być on dotknięty, a więc nie tylko tych podniesionych przez stronę. Zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi jest przy tym traktowana jako obowiązek (a nie uprawnienie) sądu administracyjnego (por. uchwałę NSA z dnia 26 października 2009r., I OPS 10/09; wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004r., OSK 628/04). Z zasadą tą koresponduje art. 145 p.p.s.a., który wyznacza zakres kontroli decyzji lub postanowień przez sąd administracyjny. I tak, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2); stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (pkt 3). W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w k.p.a. i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie (art. 145 § 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd nie jest zatem uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne w odniesieniu do decyzji, przy wydawaniu których doszło do naruszenia prawa. Na mocy art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z art. 135 p.p.s.a. wynika, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. Spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wówczas, gdy bez zastosowania trybu określonego w tym przepisie załatwienie sprawy byłoby "niemożliwe lub co najmniej utrudnione" (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, z. 4, s. 39).

Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonej kognicji, sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] o uchyleniu w całości decyzji własnej z dnia [...] i umorzeniu postępowania zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa zostały podjęte w wyniku zastosowania przez organ pierwszej instancji w sprawie trybu autokontroli przewidzianego w art. 132 § 1 k.p.a.

Stosownie do art. 132 § 1 k.p.a. jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Na gruncie tego przepisu doktryna prawa administracyjnego i orzecznictwo przyjmują, że przesłanką materialną, umożliwiającą dokonanie przez organ I instancji ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją nieostateczną tego organu, jest uznanie przez ten organ, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie. Wydana – z powołaniem się na art. 132 k.p.a. – decyzja, która w jakikolwiek sposób pogarsza sytuację strony odwołującej się, jest decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 1988r., IV SA 1000/87, akceptowany przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 s. 499-500 nb 6). Wbrew brzmieniu art. 132 § 1 in fine k.p.a., niedopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej, ograniczającej się do uchylenia kwestionowanej decyzji ani też decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania. Ponieważ kodeks nie przewiduje w art. 138 decyzji o zmianie zaskarżonej decyzji odwołaniem decyzji, należy uznać, że organ I instancji winien uchylić swą decyzję i orzec, co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem odwołania lub umorzyć postępowanie, jeśli taki był wniosek strony odwołującej się (por. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009 s. 643, uw. 9; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2006r., VI SA/Wa 2184/05; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2009r., II SA/Ol 402/09). Organ winien zatem ustalić treść żądania zawartego w odwołaniu i jego zakres. Dopiero gdyby rozstrzygnięcie organu pokrywało się z żądaniem zawartym w odwołaniu, co do jego treści i zakresu, organ I instancji władny jest wydać nową decyzję o uchyleniu lub zmianie zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2011r., I OSK 1064/11). Jednocześnie organ I instancji, który zamierza skorzystać z trybu autokontroli, o jakim stanowi art. 132 § 1 k.p.a. winien mieć na względzie, że w myśl art. 133 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. Przepis ten ustanawia siedmiodniowy termin na przesłanie odwołania organowi odwoławczemu. Datą początkową biegu terminu, liczonego według zasad określonych w art. 57 k.p.a., jest dzień otrzymania odwołania – dzień faktycznego wpływu odwołania do organu I instancji (wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., II OSK 560/07). Brzmienie powyższych przepisów jest jednoznaczne i nie powinno budzić żadnych wątpliwości, tak jak i to, że przepisy art. 132 i art. 133 k.p.a. istnieją we wzajemnej łączności i zależności. Organ I instancji może bez przekazywania akt organowi odwoławczemu uwzględnić w całości odwołanie i wydać decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję, jednak na dokonanie autoweryfikacji ma jedynie 7 dni od dnia wniesienia odwołania. W tym terminie organ I instancji musi albo dokonać zmiany wydanej przez siebie decyzji, albo przesłać odwołanie razem z aktami sprawy do organu wyższego stopnia (por. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 213; W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2006, s. 183; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, s. 574). Przepis art. 132 k.p.a. daje organowi I instancji uprawnienie do "samokontroli" decyzji, ale tylko w przypadku spełnienia przesłanek określonych w § 1 i § 2 tego przepisu i pod warunkiem dochowania terminu określonego w art. 133 k.p.a. Siedmiodniowy termin określony w art. 133 k.p.a. jest terminem ustawowym, po upływie którego wygasa uprawnienie organu I instancji do dokonania autoweryfikacji decyzji. Kompetencja przyznana organowi I instancji w art. 132 k.p.a. może być realizowana tylko w ciągu 7 dni od daty wpływu odwołania. Organ I instancji, który nie skorzystał z uprawnienia do wzruszenia własnej decyzji w trybie samokontroli jest obowiązany przekazać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu (art. 133 k.p.a.). Z dniem otrzymania przez organ II instancji odwołania wraz z aktami sprawy, wszczęte zostaje postępowanie odwoławcze (art. 61 § 3 i art. 133 k.p.a.). Wskutek wniesienia odwołania i przekazania go do organu odwoławczego, na ten właśnie organ przechodzi kompetencja do rozstrzygnięcia sprawy (por. uchwała Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 27 lipca 1993r., III AZP 8/93, OSNCP 1994/1/3). Tryb przewidziany w art. 132 k.p.a. nie ma zastosowania w sytuacjach, gdy sprawa już zawisła do rozpoznania przed organem odwoławczym. Oznacza to, iż od dnia upływu terminu ustanowionego w art. 133 k.p.a. tylko i wyłącznie organ odwoławczy jest wyposażony w kompetencje do rozstrzygnięcia sprawy. Wzruszenie decyzji w trybie art. 132 k.p.a., przy niedopełnieniu któregokolwiek z warunków ustanowionych w § 1 i § 2 tego przepisu, jak i przy niezachowaniu terminu ustawowego z art. 133 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Akceptując powyższe poglądy i odnosząc je do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ I instancji wydając w dniu [...] decyzję rażąco naruszył przepisy art. 132 § 1 i art. 133 k.p.a., gdyż nie posiadał już kompetencji do zastosowania trybu z art. 132 § 1 k.p.a. w stosunku do decyzji z dnia [...]. Jak bowiem wynika z akt decyzją z dnia [...] organ I instancji powierzył skarżącemu z dniem [...] pełnienie obowiązków na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany, zaś wniesienie przez skarżącego w dniu [...] odwołanie od tej decyzji uruchomiło postępowanie odwoławcze. Organ I instancji skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 132 § 1 k.p.a. i decyzją z dnia [...] uchylił decyzję własną z dnia [...]. Od decyzji z dnia [...] skarżący wniósł odwołanie, a organ II instancji decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] organ I instancji umorzył postępowanie. Decyzję tę organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzją z dnia [...]. W wyniku rozpoznania skargi skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 19 marca 2014r., III SA/Łd 162/14, uchylił decyzję organu drugiej instancji z dnia [...], decyzję organu I instancji z dnia [...], a także decyzję organu drugiej instancji z dnia [...] oraz organu I instancji z dnia [...]. W następstwie powyższego w obrocie prawnym pozostała kwestionowana przez skarżącego nieostateczna decyzja organu I instancji z dnia [...] oraz ostateczne decyzje tego organu z dnia [...] o mianowaniu skarżącego na stanowisko dyżurnego operacyjnego i z dnia [...] o powierzeniu skarżącemu pełnienia obowiązków na stanowisku Naczelnika Wydziału Operacyjno-Kontrolno-Rozpoznawczego. W tej sytuacji kwestią wymagającą rozpatrzenia pozostało odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...]. Skoro jednakże odwołanie to skarżący złożył w dniu [...], to oczywistym jest, że decyzja organu I instancji z dnia [...] została wydana po dość znacznym upływie czasu od złożenia przez skarżącego odwołania, a termin, o którym mowa w art. 133 k.p.a., nie został zachowany. Z uwagi na podjęty w tej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi z dnia 19 marca 2014r. sprawa powinna była wrócić do ponownego rozpatrzenia w trybie odwoławczym, lecz nie do organu I instancji, a do organu II instancji. W orzecznictwie i w doktrynie utrwalonym jest pogląd, że w przypadku wzruszenia decyzji wyrokiem sądu administracyjnego sprawa wraca do ponownego rozpoznania w trybie odwoławczym przez organ II instancji, a nie do organu pierwszoinstancyjnego; w takiej sytuacji nie ma żadnych podstaw, by domagać się od organu I instancji zajęcia, na podstawie art. 132 k.p.a., stanowiska w odniesieniu do odwołania, które ma ponownie rozpatrzyć organ odwoławczy. Względna dewolutywność odwołania jest dopuszczalna, gdy strona wniosła odwołanie od decyzji, nie jest natomiast dopuszczalna, gdy decyzja organu odwoławczego została uchylona na drodze sądowej (por. wyroki NSA: z dnia 18 kwietnia 2002r., I SAB 497/01; z dnia 8 listopada 2011r., I OSK 1064/11). Zwrot akt sprawy organowi I instancji w wyniku uchylenia decyzji – czy to przez organ odwoławczy, czy przez sąd administracyjny – nie skutkuje reaktywowaniem kompetencji organu I instancji na podstawie art. 132 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 października 2008 r., IV SA/Wa 1189/08). Upływ terminu z art. 133 k.p.a. powoduje, że organ I instancji nie może już swojej decyzji zmienić, ani uchylić w trybie art. 132 k.p.a. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ odwoławczy – po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy – wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie rozpatruje sprawy, lecz zwraca akta sprawy wraz z nierozpatrzonym odwołaniem organowi I instancji (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2008r., I OSK 560/07).

W tym stanie prawnym organ I instancji, wydając decyzję z dnia [...] dopuścił się rażącego naruszenia art. 132 § 1 k.p.a. zw. z art. 133 k.p.a. poprzez zastosowanie trybu autokontroli pomimo upływu terminu, w którym przysługiwała mu kompetencja do tej autokontroli. Tym samym zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podstawowe zasady postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie naruszył nie tylko organ I instancji, ale i organ odwoławczy, który uchylił się od rozpatrzenia odwołania skarżącego z dnia [...] w sposób rażący naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję z dnia [...].

Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie – w następstwie wydania tej decyzji – sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1992r., V SA 86/92; z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94; z dnia 8 marca 2012 r., I OSK 363/11).

W okolicznościach tej sprawy rażące naruszenie art. 132 § 1 w związku z art. 133 k.p.a. jest tym bardziej widoczne i niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa, gdyż prowadzi nie tylko do naruszenia interesów skarżącego, które organ administracji winien z urzędu chronić (art. 9 k.p.a.), ale stanowi przekroczenie kompetencji organu do skorzystania z instytucji prawnej stanowiącej wyjątek. Organ odwoławczy – rozpoznając odwołanie od decyzji autokontrolnej – powinien był zatem uchylić tę decyzję jako podjętą z rażącym naruszeniem prawa, a następnie rozpoznać pierwotne odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...]. Skoro jednak orzeka on wedle stanu prawnego i faktycznego w dacie orzekania obowiązany był uwzględnić zmianę stanu faktycznego sprawy powierzenia skarżącemu stanowiska dowódcy zaistniałą w związku z upływem czasu, na który dopuszczalne było zgodnie z prawem powierzenie strażakowi obowiązków na innym niż dotychczasowe stanowisko, jak i fakt obsadzenia tego stanowiska. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji autokontrolnej oznacza powrót sprawy do rozpoznania pierwotnego odwołania w trybie odwoławczym przez organ II instancji i konieczność rozpatrzenia przez ten organ odwołania skarżącego od decyzji z dnia [...]. W obrocie prawnym nadal pozostaje nieostateczna decyzja z dnia [...] i wniesione przez skarżącego od niej odwołanie.

Natomiast żądanie skargi uchylenia postanowienia organu II instancji z dnia [...] o uzupełnieniu protokołu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyny formalnej. Z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji czyni zbędną potrzebę dokonania przez sąd merytorycznej oceny zarzutów zawartych we wniesionej przez stronę skardze (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2011r., II GSK 777/10), a tym samym dokonanie kontroli postanowienia organu II instancji z dnia [...] o uzupełnieniu protokołu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...].

D. S.