Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 625/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 164, art. 168 ust. 1 pkt 1, art. 256 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 28, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20, art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej B. O. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP") decyzją z [...] czerwca 2016 r. znak: [...], na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm., dalej: "P.w.p.") oraz art. 98 K.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku B. O. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą A. w R. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący"), o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy ZNAWCA o nr [...] udzielonego na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "Uprawniony", "Uczestnik postępowania").

W zaskarżonej decyzji UP wskazał, że wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na ww. znak towarowy wpłynął do UP [...] sierpnia 2011 r. Jako podstawę prawną żądania unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy Wnioskodawca wskazał art. 164 w związku z art. 129 ust. 1 pkt 1 i art. 120 ust. 1 P.w.p. w zakresie krzyżówek, alternatywnie art. 129 ust. 1 pkt 2 P.w.p. w zakresie krzyżówek oraz w zakresie czasopism i książek z krzyżówkami. W uzasadnieniu interesu prawnego Wnioskodawca podniósł, że wprowadza do obrotu publikacje, w tym czasopisma krzyżówkowe z wykorzystaniem kolorowych ramek, oraz, że działa na tym samym rynku, co Uprawniony ze spornego prawa wyłącznego, a prawo ochronne na znak towarowy stanowiący kolorowe ramki przysługujące uprawnionemu stanowi ograniczenie swobody gospodarczej Wnioskodawcy, ponadto, na rzecz Uprawnionego chronione są inne znaki towarowe o identycznej budowie jak sporny znak towarowy. Wobec powyższego, znaki towarowe Uprawnionego nie miały zdolności rejestrowej (konkretnej zdolności odróżniającej), w zakresie kwestionowanym przez Wnioskodawcę. Ponadto Wnioskodawca wskazał na przepisy dotyczące swobody działalności gospodarczej, zwłaszcza art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095).

UP wskazał następnie, że decyzją z [...] marca 2013 r., sygn. [...] oddalił wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Stwierdził, że Wnioskodawca posiada interes prawny, który wynika z przepisów art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przepisy te legitymują do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy każdy podmiot, któremu znak ten przeszkadza w prowadzeniu działalności gospodarczej. Fakt niemożności używania przez Wnioskodawcę w działalności gospodarczej, którą prowadzi na tym samym rynku co Uprawniony, spornego oznaczenia pozbawionego zdolności odróżniającej, które powinno pozostać do swobodnego użytku przez wszystkich uczestników obrotu gospodarczego, stanowi ograniczenie swobody jego działalności gospodarczej, a co za tym idzie, uzasadnia jego interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. UP, powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego z wyroku z 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 218/01, który wyraził pogląd, że przedsiębiorca, który domaga się dostępu do rynku w ten sposób, że chce opisowo oznaczać sprzedawane towary ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji opisowego znaku towarowego. Uznał też, że Wnioskodawca nie wykazał, że prawo ochronne na sporny znak towarowy zostało udzielone z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 120 ust. 1 P.w.p. alternatywnie art. 129 ust 1 pkt 2 w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 P.w.p. w zakresie krzyżówek oraz art. 129 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 P.w.p. w zakresie czasopism i książek z krzyżówkami.

UP podniósł dalej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Wnioskodawcy na powyższą decyzję UP z [...] marca 2013 r. i wyrokiem z [...] marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2040/13 uchylił tę decyzję. UP dokładnie przytoczył treść argumentacji Sądu zawartej w uzasadnieniu powyższego wyroku. WSA uznał, że nie zostały wyjaśnione przez UP wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego przyjęcia posiadania interesu prawnego Wnioskodawcy, a w konsekwencji dokonana ocena jest dowolna, brak jest bowiem przeprowadzenia analizy zebranego w zakresie tej przesłanki materiału dowodowego. Jedyną bowiem okolicznością powołaną przez organ na uzasadnienie interesu prawnego jest fakt, że strony są konkurentami na rynku. W ocenie WSA, ze szczątkowego stanu faktycznego przyjętego przez organ do oceny przesłanek z art. 164 P.w.p. nie sposób przyjąć, by w jakikolwiek sposób Wnioskodawcy "przeszkadzała" sporna rejestracja jako realne, istniejące w dacie złożenia wniosku i oparte na faktach, utrudnianie mu prowadzenia działalności gospodarczej poprzez czynienie niemożliwym używania przez Wnioskującą, w jej działalności gospodarczej, oznaczenia stanowiącego sporny znak towarowy.

WSA, dokonując merytorycznej analizy zarzutów skargi stwierdził, że nie budzi wątpliwości, że sporne oznaczenie może pełnić funkcję odróżniania towarów, dla których został zgłoszony, a więc nie stanowi tzw. znaku niedystynktywnego, w rozumieniu art. 129 ust. 2 pkt 1 P.w.p. Uznał też jednak, że UP dokonał wadliwej oceny ewentualnego występowania przesłanek, o których mowa w przepisie art. 129 ust. 2 pkt 2 P.w.p., co stanowi przede wszystkim wynik wadliwego przeprowadzenia przez UP analizy zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i niepełnej oceny wszystkich istotnych przesłanek koniecznych do uznania opisowego charakteru spornego znaku towarowego. WSA wskazał, aby UP w toku ponownego postępowania dokonał pogłębionej analizy posiadania przez Wnioskodawcę aktualnego i realnego interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego znaku i jednoznacznego wskazania w jakim zakresie sporna rejestracja uniemożliwiała mu w dacie złożenia wniosku swobodne prowadzenie działalności gospodarczej, a w przypadku uznania legitymacji do żądania unieważnienia spornego znaku, wyczerpującego odniesienia się i oceny przedstawionych przez Wnioskodawcę dowodów na okoliczność opisowego charakteru spornego znaku towarowego w dacie pierwszeństwa.

UP wyjaśnił następnie, że podczas rozprawy [...] listopada 2015 r. zarówno Wnioskodawca jak i Uprawniony podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie. Uprawniony podniósł, że wyrok Sądu nie przesądził m.in. kwestii interesu prawnego, który powinien istnieć w dacie stosowania norm prawnych, a nie w dacie złożenia wniosku i z jego ustaleń wynika, że Wnioskodawca nie prowadzi działalności wydawniczej. Zdaniem Uprawnionego, należy przeanalizować cały materiał dowodowy, choć w Jego opinii, w sprawie brak jest dowodów sprzed zgłoszenia spornego znaku.

UP wskazał, że w piśmie z [...] stycznia 2016 r. Wnioskodawca odniósł się do kwestii interesu prawnego, który, jego zdaniem istnieje. W tym zakresie Wnioskodawca odwołał się do treści materiałów dowodowych, tj. wydruków z bazy CEIDG złożonych przez Uprawnionego do akt spraw o sygn. [...], [...], [...]. Przedłożył też aktualny w treści wydruk z CEIDG, z którego wynika, że działalność gospodarcza wnioskodawcy obejmuje działalność wydawniczą - np. kod PKD 58.14.Z - wydawanie czasopism i pozostałych periodyków, w tym m. in. wydawanie czasopism i pozostałych periodyków ukazujących się mniej niż cztery razy w tygodniu, w formie drukowanej lub elektronicznej, włączając Internet; kod PKD 58.11.Z - wydawanie książek, w tym m. in. wydawanie książek, broszur, ulotek i podobnych publikacji, włączając słowniki i encyklopedie w formie drukowanej, elektronicznej i dźwiękowej lub w Internecie; kod PKD 58.19.Z - pozostała działalność wydawnicza, w tym m. in. wydawanie, włączając udostępnianie w trybie on-line: katalogów, materiałów reklamowych, fotografii, rycin i pocztówek. Uprawniony natomiast w odpowiedzi zawartej w piśmie z [...] kwietnia 2016 r. przedstawił analizę wydruku z bazy CEIDG, z uwzględnieniem kodów PKD użytych ww. wydruku i stwierdził, że wpis do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, ponieważ wpis taki ma deklaratoryjny charakter, tworząc wzruszalne domniemanie co do zakresu sprawdzonej działalności.

UP podkreślił, że rozpatrując niniejszy wniosek uwzględnił także okoliczność, iż pomiędzy stronami postępowania toczy się 8 analogicznych postępowań o unieważnienie znaków towarowych przeznaczonych do oznaczania towarów w klasie 16. Wyjaśnił również, że prawo ochronne na sporny znak towarowy wygasło [...] października 2013 r.

Odnosząc się do kwestii interesu prawnego Wnioskodawcy w niniejszej sprawie UP wskazał, że istotnie przyjmuje się, że art. 20 i art. 22 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej mogą stanowić podstawę dla uzasadnienia interesu prawnego, niemniej jednak, zasada wyrażona w powyższych przepisach nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że wspomniane normy prawne mogą być źródłem interesu prawnego wtedy gdy cudzy znak towarowy przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej. W ocenie UP przedstawiona argumentacja interesu prawnego Wnioskodawcy nie uzasadnia jego żądania unieważnienia spornego prawa wyłącznego na sporny znak towarowy. W uzasadnieniu interesu prawnego zabrakło, zdaniem UP, elementów stanowiących o istocie samego interesu prawnego, jego cech, tj.: bezpośredniości, konkretności, realności jak i aktualności ocenianych w relacji do okoliczności faktycznych tej sprawy. Po pierwsze, Wnioskodawca nie przedstawił dowodów potwierdzających, iż aktualnie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynikającym z treści wpisu w CEIDG, ponieważ sam wpis, nawet szczegółowo wskazujący charakter tej działalności jak: przeważająca działalność gospodarcza i wykonywana działalność gospodarcza nie kreuje działalności per se. Po drugie, skoro Uprawniony wykazał, że prawo na sporny znak towarowy ZNAWCA wygasło i ochrona nie została przedłużona, to Wnioskodawca nie może zasadnie twierdzić, że istnienie prawa na ten znak towarowy stanowi przeszkodę w aktualnie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Zatem, za racjonalne należy przyjąć, iż w tych okolicznościach sporne prawo wyłączne nie stwarza Wnioskodawcy sytuacji realnego i bezpośredniego zagrożenia, ograniczenia wolności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Z drugiej zaś strony, w tej sytuacji Wnioskodawca nie mógł wykazać, że ochrona na sporny znak towarowy w jakikolwiek sposób uniemożliwia mu działalność gospodarczą, ponieważ ochrona ta wygasła. Ponadto, co jest bezsporne zdaniem UP, między stronami nie toczą się żadne postępowania sądowe dotyczące choćby pośrednio spornego prawa na znak towarowy ZNAWCA o nr [...]. Uprawniony nie domaga się więc od Wnioskodawcy zaprzestania działań w związku z wygasłym aktualnie prawem ochronnym na ww. znak towarowy. Zdaniem UP, należy rozróżnić żądanie unieważnienia prawa na znak towarowy, które jak słusznie stwierdził Wnioskodawca, ma skutek ex tunc, od uzasadnienia wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, a więc z wykazaniem interesu prawnego wnioskodawcy w tym postępowaniu. Innymi słowy, wykazanie interesu prawnego przez Wnioskodawcę, zgodnie z art. 164 P.w.p. warunkuje "dalszą" ocenę podniesionych we wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy zarzutów naruszenia przepisów dotyczących ustawowych przesłanek udzielenia ochrony na znak towarowy. Wnioskodawcy nie jest więc pozbawiony obrony swoich praw w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, ale w takim postępowaniu musi wykazać interes prawny czyli wskazać podstawy swojego żądania. Aktualność natomiast interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien istnieć w dacie stosowania normy.

Istotne zatem w niniejszej sprawie było, jak wskazał UP, dokonanie oceny, czy w dacie orzekania Wnioskodawca miał realny i aktualny interes prawny występując z żądaniem. UP skonstatował następnie, że Wnioskodawca nie wykazał powiązania między swoją indywidualna sytuacją i prawem na sporny znak towarowy, a ogólnymi normami wynikającymi z przepisów Konstytucji i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co oznacza brak wykazania interesu prawnego.

W skardze z [...] lutego 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę Skarżąca, zaskarżając w całości decyzję UP z [...] czerwca 2016 r., wniosła o jej uchylenie w całości i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według nor przepisanych, zarzucając naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, dowolną ocenę dowodów oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie w jakim UP przyjął, że Skarżąca nie wykazała okoliczności przemawiających za uznaniem jej indywidualnego, realnego, aktualnego i bezpośredniego interesu prawnego w unieważnieniu spornego znaku "Znawca" ([...]), podczas gdy Skarżąca faktycznie wykazała takie okoliczności,

2) art. 8 K.p.a. ustanawiającego zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie odmiennej decyzji w porównaniu z innymi rozstrzygnięciami UP wydanymi w analogicznych stanach faktycznych i prawnych (tj. w sprawach znaków "Geniusz" [...], [...], [...]) oraz wbrew niedawno wydanemu wyrokowi WSA (wyrok z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 979/16),

3) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 164 i art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu braku interesu prawnego Skarżącej w unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy, podczas gdy Skarżąca wykazała interes prawny w rozumieniu w/w przepisów.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że UP w sposób całkowicie dowolny zakwestionował stosunek konkurencji pomiędzy Skarżącą a Uczestnikiem postępowania. W szczególności, UP zdezawuował znaczenie wydruków z CEIDG dla Skarżącej oraz wynikający z nich zakres działalności Skarżącej. Tymczasem, wydruki te potwierdzają działalność konkurencyjną stron. Zdaniem Skarżącej, Jej interes prawny nie budzi wątpliwości także przy takim założeniu, że Skarżąca nie prowadziła działalności wydawniczej, a jedynie dystrybuowała towary. Takie też stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Skarżąca podkreśliła również, że UP pominął, że Skarżąca żądała unieważnienia prawa na sporny znak, podnosząc jego opisowy charakter, a w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, w razie żądania unieważnienia prawa ochronnego na dany znak, z powodu jego opisowego charakteru dla towarów objętych rejestracją, przepisy dotyczące swobody prowadzenia działalności gospodarczej stanowią podstawę interesu prawnego we wszczęciu postępowania o unieważnienie. Zdaniem Skarżącej, już sam fakt, że sporny znak został zarejestrowany z naruszeniem przeszkody rejestracji, określonej w art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 2 P.w.p., przesądza o istnieniu interesu prawnego Skarżącej.

Skarżąca dodała, że Uczestnik wielokrotnie występował na drogę sądową przeciwko Skarżącej, powołując się na inne znaki towarowe zarejestrowane z naruszeniem przeszkód rejestracji ("kolorowe ramki"). Skarżąca załączyła do akt sprawy pozew skierowany przeciwko Niej przez Uprawnionego, wniesiony do Sądu Okręgowego w [...] (Pismo Powoda precyzujące żądanie pozwu - załącznik nr [...] do pisma Skarżącej z [...] lutego 2012 r.), w którym Uprawniony domagał się zakazania wprowadzania do obrotu czasopism opatrywanych barwnymi ramkami wokół diagramów krzyżówek oraz czasopism krzyżówkowych opatrzonych tzw. "kolorowym bokiem". UP, oceniając interes prawny Skarżącej, w ogóle nie odniósł się do tych okoliczności.

Zdaniem Skarżącej, Jej interesu prawnego nie wykluczała podnoszona przez UP okoliczność, iż prawo ochronne na sporny znak wygasło [...] października 2013 r. (po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, zaś przed wydaniem wyroku WSA uchylającego pierwszą decyzję UP w niniejszej sprawie). Zgodnie ze stanowiskiem judykatury, wygaśniecie prawa ochronnego nie eliminuje bowiem interesu prawnego w postępowaniu o unieważnienie tego prawa.

Skarżąca wskazała na prawomocne już decyzje z [...] kwietnia 2015 r. o unieważnieniu praw ochronnych na znaki towarowe "Geniusz" [...] ([...]) oraz [...] ([...]) oraz na to, że decyzja o unieważnieniu znaku towarowego "Geniusz" i [...] ([...]) została utrzymana w mocy wyrokiem WSA w Warszawie z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 979/16. We wszystkich tych decyzjach, jak wskazał Skarżąca, UP uznał istnienie interesu prawnego Skarżącej, przy czym okoliczności faktyczne i prawne były identyczne, jak w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy UP prawidłowo ocenił interes prawny Skarżącej wnoszącej o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy, uznając brak posiadania przez Skarżącą interesu prawnego w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, w chwili wydawania zaskarżonej decyzji.

Skarżąca, wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy złożyła [...] sierpnia 2011 r., a zatem po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia w Wiadomościach Urzędu Patentowego o udzieleniu tego prawa na rzecz Uprawnionego. W sprawie miał zatem zastosowanie art. 164 P.w.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia przez Skarżącą wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy, zgodnie z którym, prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa.

Rozpatrując przedmiotową skargę, Sąd zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2040/13. W myśl tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W świetle tej regulacji, kontrola rozstrzygnięcia wydanego przez organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, polega przede wszystkim na dokonaniu oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, ponieważ jest to główne kryterium poprawności nowo wydanej decyzji. Norma wynikająca z omawianego przepisu, ma charakter bezwzględnie wiążący, ponieważ ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, jeżeli przepisy prawa nie uległy zmianie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, nie naruszając art. 153 P.p.s.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc dający podstawę do uwzględnienia skargi.

W powyższym wyroku WSA w Warszawie dokonał dogłębnej analizy prawnej charakteru interesu prawnego oraz jego źródeł, opierając się na dorobku judykatury jak i piśmiennictwa. Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie definiują na własny użytek pojęcia "interesu prawnego" dlatego w postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia prawa ochronnego (prawa z rejestracji) ma wprost zastosowanie art. 28 K.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie "interes prawny", użyte w art. 28 K.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: m.in. wyrok NSA z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku z 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (podobnie: m.in. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepublik.).

Szczególną cechą interesu prawnego jest bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa administracyjnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te podmioty, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Szczególną cechą interesu prawnego jest również jego realność, a więc interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (podobnie: NSA /w:/ wyrok z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura).

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Przy czym norma prawna nie musi przyznawać podmiotowi wywodzącemu z niej swój interes prawny konkretnych uprawnień lub obowiązków, bo wtedy interes prawny przekształciłby się w roszczenie prawne lub publiczne prawo podmiotowe. Wystarczy, że daje możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego (vide: J. Zimmermann /w:/ Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, OSP z 1997 r., nr 4, poz. 83).

W wyroku z 27 marca 2014 r., WSA w Warszawie zgodził się z UP, że źródłem interesu prawnego podmiotu ubiegającego się o unieważnienie prawa ochronnego mogą być normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i że w świetle tych norm legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy jest każdy podmiot, któremu znak ten przeszkadza w prowadzeniu działalności gospodarczej. Zdaniem WSA w Warszawie wnoszący o unieważnienie znaku towarowego powinien wykazać przed organem patentowym, w jaki sposób zakwestionowany przez niego znak towarowy przeszkadza mu w prowadzeniu działalności gospodarczej, której swobody prowadzenia chronią normy konstytucyjne. Tymczasem z zaskarżonej decyzji nie wynika, na jakiej podstawie faktycznej UP stwierdził, że niemożność używania przez Wnioskodawcę w działalności gospodarczej, którą prowadzi na tym samym rynku co Uprawniony, oznaczenia stanowiącego sporny znak towarowy, który w jego ocenie, pozbawiony jest zdolności odróżniającej i jako taki powinien pozostać do swobodnego użytku przez wszystkich uczestników obrotu gospodarczego, stanowi ograniczenie swobody jego działalności gospodarczej, a co za tym idzie uzasadnia jego interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. WSA w Warszawie wskazał, że jedyną okolicznością powołaną przez organ na uzasadnienie interesu prawnego jest fakt, że strony są konkurentami na rynku.

Zdaniem WSA w Warszawie, brak jest w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poczynienia jakichkolwiek ustaleń w zakresie, by Skarżąca podjęła jakiekolwiek próby w swojej działalności wydawniczej użycia: czy jasnofioletowych pól diagramu krzyżówki o prostokątnej ramce w kolorze fioletowym, umieszczonej dookoła kratki oraz słowa "Znawca" znajdującego się na tle ramki nad kratką, u góry z prawej strony, czy też w inny sposób korzystała z oznaczenia słowem "Znawca" własnych towarów w klasie 16, jak i brak jest ustaleń, by Uprawniony do znaku podjął w jakikolwiek sposób działania przeciwko temu używaniu i ograniczał Wnioskodawcy swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Brak natomiast jakichkolwiek ustaleń organu, że Wnioskodawca przed złożeniem wniosku zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego zarejestrowanego znaku towarowego podjął określone działania gospodarcze i faktycznie, podobnie "chce opisowo oznaczać sprzedawane towary" - w sposób jak to czyni Uprawniony, czy podobnie, przedwczesnym czyni ocenę, że Uprawniony do znaku "przeszkadza mu w prowadzeniu działalności gospodarczej".

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zauważa, że UP uwzględnił powyższą argumentację WSA w Warszawie, jednakże z analizy prawnej interesu prawnego dokonanej przez WSA w Warszawie wyciągnął błędny wniosek, że ocena posiadania przez Skarżącą interesu prawnego w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, powinna dotyczyć daty orzekania przez UP w tym przedmiocie, a nie daty wystąpienia przez Skarżącą z tym żądaniem. Sąd nie może zgodzić się z tym stanowiskiem UP, które stoi w sprzeczności z istotą instytucji prawnej unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, nie znajduje potwierdzenia w orzecznictwie, a co najistotniejsze, jest sprzeczne z ocena prawną zawartą w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku WSA w Warszawie.

UP wskazał, że aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien istnieć w dacie stosowania normy. Podobnie stwierdził WSA w Warszawie wskazując, że szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, co oznacza że interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego, a nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. UP doszedł jednak do zaprzeczającej tym stwierdzeniom konstatacji uznając, że istotne w niniejszej sprawie było dokonanie oceny, czy w dacie orzekania, Skarżąca miała realny i aktualny interes prawny występując z żądaniem. Należy zauważyć, że podmiot występujący z wnioskiem o unieważnienia prawa ochronnego na dany znak towarowy, musi wykazać się interesem prawnym na dzień złożenia wniosku, a nie na zupełnie nieznany w chwili składania wniosku, dzień orzekania przez UP. Tak rozumiany bowiem przez UP interes prawny byłby dla wnioskodawcy przyszły i hipotetyczny. Dodać należy, że WSA w Warszawie w wyroku z 27 marca 2014 r., jednoznacznie wskazał, że: "(...) ze szczątkowego stanu faktycznego przyjętego przez organ do oceny przesłanek z art. 164 p.w.p. nie sposób przyjąć, by w jakikolwiek sposób wnioskodawcy "przeszkadzała" sporna rejestracja jako realne, istniejące w dacie złożenia wniosku i oparte na faktach, utrudnianie mu prowadzenia działalności gospodarczej poprzez czynienie niemożliwym używania przez wnioskującą, w jej działalności gospodarczej, oznaczenia stanowiącego sporny znak towarowy".

Z tych względów Sąd stwierdza, że UP błędnie podważył w zaskarżonej decyzji, prowadzenie przez Skarżącą na dzień wydania tej decyzji, działalności gospodarczej na rynku konkurencyjnym względem Uprawnionego do spornego znaku towarowego, stwierdzając, że Wnioskodawca nie przedstawił dowodów potwierdzających, iż aktualnie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynikającym z treści wpisu w CEIDG. Podobnie błędne jest podważanie przez UP interesu prawnego Skarżącej w oparciu o brak w dniu orzekania przez UP, toczącego się postępowania sądowego dotyczącego choćby pośrednio spornego prawa na znak towarowy ZNAWCA. Ustalenia w tym zakresie powinny bowiem dotyczyć dnia złożenia przez Skarżącą wniosku o unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy i okresu bezpośrednio poprzedzającego ten dzień.

Za chybione również należy uznać stanowisko UP, że skoro Uprawniony wykazał, że prawo na sporny znak towarowy ZNAWCA wygasło [...] października 2013 r. i ochrona nie została przedłużona, to Wnioskodawca nie może zasadnie twierdzić, że istnienie prawa na ten znak towarowy stanowi przeszkodę w aktualnie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, gdyż w tych okolicznościach sporne prawo wyłączne nie stwarza Wnioskodawcy sytuacji realnego i bezpośredniego zagrożenia, ograniczenia wolności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Jak bowiem wykazano powyżej, chodzi o realne i bezpośrednie zagrożenie ograniczenia wolności w prowadzeniu działalności gospodarczej Skarżącej z dnia złożenia przez Skarżącą wniosku o unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, a ponadto fakt wygaśnięcia spornego prawa ochronnego nie spowodował automatycznie unicestwienia interesu prawnego oraz bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o unieważnienie znaku. Podkreślenia wymaga, że unieważnienie znaku następuje ze skutkiem ex tunc (wstecznym), czyli od dnia, od którego istniała ochrona, co pociąga za sobą nieważność czynności prawnych dokonanych dotychczas przez uprawnionego do znaku. ( vide: wyrok NSA z 16 września 2004 r., sygn. akt GSK 774/04). Natomiast takiego skutku nie ma wygaśnięcie znaku z mocy prawa na skutek upływu czasu, na który zostało udzielone. ( art.168 ust. 1 pkt 1 P.w.p).

Z powyższych względów, Sąd stwierdził, że UP nie uwzględnił w całości oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z 27 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2040/13, naruszając art. 153 P.p.s.a., w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. UP, wbrew ocenie prawnej oraz wskazaniom WSA w Warszawie, badał interes prawny Skarżącej na dzień orzekania, a nie na dzień złożenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, dlatego Sąd mógł uwzględnić powyższe uchybienie w zaskarżonej decyzji, pomimo braku zarzutu skargi w tym zakresie.

W konsekwencji badania przez UP interesu prawnego Skarżącej na dzień orzekania, zasadne są zarzuty skargi naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., UP orzekał bowiem w oparciu o nieustalony na dzień złożenia przez Skarżącą wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy, stan faktyczny, co godzi w zasadę prawdy materialnej, jak również w zasadę swobodnej oceny dowodów. Wynikało to z błędnej interpretacji art. 164 w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p. i art. 28 K.p.a., wyrażającej się w badaniu przez UP interesu prawnego Skarżącej na dzień orzekania, a nie na dzień złożenia przez Skarżącą wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Rozstrzygając ponownie sprawę, UP zrealizuje wskazania zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 27 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2040/13, w szczególności dokona pogłębionej analizy posiadania przez Wnioskodawcę aktualnego i realnego interesu prawnego (art. 164 P.w.p.) w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego znaku i jednoznacznego wskazania w jakim zakresie sporna rejestracja uniemożliwiała mu w dacie złożenia wniosku swobodne prowadzenie działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1, lit. b) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. 2015 r. poz.1804).