Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 46/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 art. 145 § 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi ZPR T. Zakład Przetwórstwa Rolnego sp. z o.o. w T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r.; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz ZPR T. Zakład Przetwórstwa Rolnego sp. z o.o. w T. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (organ) decyzją z [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s" utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z [...] r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku ZPR T. Zakład Przetwórstwa Rolnego Sp. z o.o. w T. (spółka) o umorzenie należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu wskazano, że spółka 21 kwietnia 2017r. złożyła wniosek o umorzenie całości należności z tytułu składek. Analiza konta płatnika składek - spółki wykazała, że obciążone jest ono zadłużeniem zarówno za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz w części finansowanej przez płatnika składek.

Decyzją z 31 maja 2017 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 28 ust. 3a, art. 30 i art. 83b ust. 1 u.s.u.s. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika oraz w części finansowanej przez ubezpieczonych. Dnia 13 czerwca 2017 r został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z 7 lipca 2017 r., nr 150000/265692/2017 Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z 31 maja 2017 r. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z 26 października 2017 roku decyzja ta została uchylona na skutek wady formalnej.

Organ wskazał, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy doszedł do takich samych wniosków jak w poprzednim postępowaniu. Nowe, powtórne rozstrzygnięcie pokrywa się więc z rozstrzygnięciem zawartym w pierwszej decyzji. Powołał przy tym art. 30 u.s.u.s., który stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28, na podstawie którego Zakład umarza należności z tytułu składek. Oznacza to, że w stosunku do tych należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie ich umorzenia i Zakład nie może badać przesłanek umorzenia przewidzianych w tym artykule.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w uzasadnionych przypadkach możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych, którzy są równocześnie płatnikami tych składek, gdy nie są one całkowicie nieściągalne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności. Oznacza to, że umorzenie z powodu trudnej sytuacji może dotyczyć wyłącznie składek na własne ubezpieczenia , płatnika składek. W odniesieniu do należności z tytułu składek za osoby zgłaszane i do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, które figurują na koncie spółki jako płatnika składek, przepis ten nie ma zastosowania. Oznacza to, że Zakład nie może podjąć jakiegokolwiek rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika.

Na powyższą decyzję skargę do WSA w K. złożyła spółka. Wniosła o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 31 maja 2017 r. z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy, rażące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, w tym art. 35 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych - mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, w tym pominięcie (nie wykonanie) Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 ( opubl. OTK-A 2013 nr 7 poz. 97);

2) uwzględnienie żądania spółki dotyczącego umorzenia w całości pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek", w tym w szczególności odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowych opłat;

3) uwzględnienie podniesionego przez spółkę zarzutu wygaśnięcia zobowiązania (wszelkich zobowiązań) wskutek przedawnienia roszczeń zabezpieczonych hipotecznie, w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12.

Skarżąca zarzuciła, że organ nie rozpoznał istoty sprawy. Nie odniósł się do sformułowanego zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek, w tym również składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, gdzie skarżąca zawarła żądanie stwierdzenia wygaśnięcia zobowiązania wskutek przedawnienia. Tymczasem dopiero rozpoznanie tego zarzutu determinuje rozpoznanie wniosku o umorzenie wszystkich zobowiązań. Skarżąca powołała treść art. 35 ustawy z 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

Skarżąca sformułowała również zarzut bezpodstawnej odmowy wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy nie ma przeszkód prawnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania. Niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie stanowi bowiem przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów z tytułu składek, o co wnosiła spółka. Wskazała, że podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 31 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1816/07, w myśl którego art. 28 u.s.u.s. dotyczy umarzania nie tylko samych składek, lecz należności z tytułu składek, które to pojęcie, według art. 24 ust. 2 tej ustawy obejmuje składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Ten sposób rozumienia pojęcia "należności z tytułu składek", nakazuje przyjąć, że art. 30 u.s.u.s. wyłącza stosowanie art. 28 jedynie wobec składek, nie wyłącza natomiast dopuszczalności rozważania przez organy orzekające zastosowania art. 28 wobec pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek", w tym odsetek. Skarżąca podkreśliła, że we wniosku domaga się również umorzenia odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowych opłat.

Skarżąca podniosła zarzut niezgodności z Konstytucją art. 24 ust 4 i 5 u.s.u.s. w zw. z art. 8 ust 2 Konstytucji RP oraz przywołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. postanowił nie uwzględnić wniosków dowodowych zawartych w skardze. Pełnomocnik skarżącej złożył na rozprawie oświadczenie, że według jego wiedzy organ, rozpoznając wniosek skarżącej nie wydał innych rozstrzygnięć w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę, w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja są narusza przepisy postępowania, tj. art. 61 a § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Z treści rozstrzygnięcia z 31 maja 2017 r., utrzymanym w mocy zaskarżoną decyzją wynika, że organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku spółki o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od lutego 1999 r. do grudnia 1999 r., od lutego 2000 r. do stycznia 2002 r., od września 2002 r. do kwietnia 2003 r. i od czerwca 2004 r. do lipca 2004 r. za październik 2004 r., za styczeń 2017 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2002 r. do kwietnia 2003 r. oraz za czerwiec 2004 r., październik 2004 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, wskazując jako podstawę prawną art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 30 i art. 83b ust. 1 u.s.u.s.

Odmówił również wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc listopad 1996 r., za okres od marca 1997 r. do sierpnia 1998 i r., od października 1998 r. do listopada 1998 r., od lutego 1999 r. do grudnia 1999 r., od lutego 2000 r. do stycznia 2002 r., od września 2002 r. do kwietnia 2003 r., od czerwca 2004 r. do lipca 2004 r., za październik 2004 r., za styczeń 2017 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego 2002 r. do kwietnia 2003 r., za czerwiec 2004 r., za sierpień 2004 r., za październik 2004 r., za okres od lipca 2006 r. do sierpnia 2006 r. oraz za listopad 2007 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, wskazując jako podstawę prawną art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku.

Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuację pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. W pierwszej kolejności jednak przywołania wymaga art. 24 u.s.u.s., który wyjaśnia używane w ustawie pojęcia "należności z tytułu składek". Z woli ustawodawcy "należności z tytułu składek" to pojęcie zbiorcze, które obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Wszędzie tam, gdzie w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy więc nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Zgodnie z art. 28 u.s.u.s. "należności z tytułu składek" mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1).

Oznacza to, że należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), z zastrzeżeniem ust. 3a.

Całkowita nieściągalność, w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (ust. 3).

Wskazana powyżej regulacja, ze względu na treść art. 30 u.s.u.s., nie ma jednak zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s.

Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy spółka pismem z dnia 17 kwietnia 2017r (data wpływu do organu – 21 kwietnia 2017r.) złożyła (sformułowany w punkcie 2 pisma) wniosek o umorzenie wszelkich zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek (w tym składek oraz należności z tytułu składek tj. odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia, dodatkowych opłat), na podstawie art. 31 u.s.u.s., art. 59 § 1 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 28 ust 1-3 u.s.u.s., ewentualnie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Analiza żądania strony wskazuje, że nie wymieniono w jego treści jako podstawy wniosku art. 30 u.s.u.s. Nadto w uzasadnieniu wniosku (strona 5) spółka w sposób jednoznaczny stwierdziła, że ma świadomość, iż brzmienie art. 30 u.s.u.s wyłącza możliwość umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek.

W przekonaniu Sądu zarówno treść wniosku, podana w nim podstawa prawna żądania, jak i jego uzasadnienie czyniło zbędnym podejmowanie przez organ rozstrzygnięcia w oparciu o art. 30 u.s.u.s.

Skarżąca we wniosku z 21 kwietnia 2017 r. domagała się także umorzenia należności z tytułu składek, tj. odsetek, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia oraz dodatkowych opłat. Wydając rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, czyli odmawiając wszczęcia postępowania organ nie rozpoznał merytorycznie wniosku spółki w tym zakresie.

Takie postępowanie organu było wadliwe, albowiem nie ma przeszkód prawnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie umorzenia wymienionych wyżej należności od nieuregulowanych składek na ubezpieczenia w części finansowanej przez pracowników. Niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów z tytułu składek (tak też: wyrok NSA z 21 stycznia 2009 r., II GSK 679/08, LEX nr 484061, wyrok WSA w Poznaniu z 16 marca 2011 r., III SA/Po 46/11, LEX nr 959666, wyrok WSA w Gliwicach z 11 maja 2010r., III SA/Gl 175/10, LEX nr 674784). Stosownie bowiem do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W przepisie tym ustawodawca posłużył się terminem "należności" (w liczbie mnogiej), a nie "należność", co oznacza, że wszystkie elementy, takie jak: składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, są należnościami z tytułu składek. Poszczególne należności zaliczane do "należności z tytułu składek" nie tworzą nowego, odrębnego bytu w postaci jednej "należności z tytułu składek", która obejmuje łącznie wszystkie wymienione w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności. Pojęcie należności obejmuje zatem różnego rodzaju świadczenia o odrębnym statusie, które ze względów redakcyjno-legislacyjnych określono wspólnym mianem "należności z tytułu składek" (por.: wyrok SN z 7 kwietnia 2006 r., I UK 240/05, nie publ.). A zatem wszędzie tam, gdzie ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Interpretując przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należy zatem przyjąć, że dopuszcza on umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Na gruncie tego przepisu taka też ukształtowała się praktyka orzecznicza organów administracji i sądów. Przewidziany zatem w art. 30 u.s.u.s. wyjątek od dopuszczalności umorzenia należności jest ściśle określony i nie obejmuje on umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki zaś muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. (tak wyrok WSA w Gdańsku z 28 stycznia 2015 r., I SA/Gd 1460/14 i Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 864/16).

Ustawodawca nie wyłącza więc dopuszczalności rozważania przez organy orzekające zastosowania art. 28 u.s.u.s. wobec pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek" (wyrok WSA w Warszawie z 31 października 2007 r., V SA/Wa 1816/07, Lex nr 492250).

Organ pominął treść żądania strony w tym zakresie, nie analizując w żaden sposób możliwości umorzenia innych należności, które wskazano powyżej. Podkreślenia przy tym wymaga, że w aktach sprawy nie ma innego aktu administracyjnego, który traktowałby o tym żądaniu, natomiast pełnomocnik skarżącej oświadczył na rozprawie, że według jego wiedzy organ, rozpoznając wniosek skarżącej w zakresie umorzenia nie wydał innych rozstrzygnięć w sprawie.

Jak wskazano powyżej, analiza konta płatnika składek - spółki wykazała, że obciążone jest ono zadłużeniem zarówno za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz w części finansowanej przez płatnika składek.

Jako nieprawidłowe należy zatem ocenić również wydanie rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s.

Zgodnie z tym przepisem, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z treści tego przepisu wynika, że odnosi się on jedynie do należności z tytułu składek ciążących na stronie, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu.

Należy jednak zauważyć, że wniosek strony obejmuje także umorzenie należności względem ZUS za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika składek. Zaś podstawę prawną do jego rozpoznania stanowi art. 28 ust. 1 -3 u.s.u.s.

W niniejszej sprawie rozstrzygniecie wniosku skarżącej nastąpiło tylko na gruncie art. 28 ust. 3a i art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Natomiast nie wynika z akt sprawy, aby wniosek strony został rozpoznany merytorycznie w świetle przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1-3 ustawy.

Ta sytuacja niewątpliwie wskazuje, że wniosek skarżącej nie został rozpoznany w jego granicach.

Przypomnieć należy, że w aktach sprawy nie ma innego aktu administracyjnego, który traktowałby o tym żądaniu, natomiast pełnomocnik skarżącej oświadczył na rozprawie, że według jego wiedzy organ, rozpoznając wniosek skarżącej w zakresie umorzenia nie wydał innych rozstrzygnięć w sprawie.

W konsekwencji powyższego organ zobowiązany będzie przeprowadzić postępowanie w zakresie zaistnienia przesłanek całkowitej nieściągalności, które mogą skutkować umorzeniem należności z tytułu składek (w całości lub w części) .

Organ odmawiając wszczęcia postępowania, nie rozpoznał merytorycznie wniosku skarżącej we wskazanym wyżej zakresie, do czego był zobowiązany. Naruszone zostały tym samym art. 61a § k.p.a. jak również art. 8 k.p.a. wyrażający zasadę pogłębiania zaufania do organów publicznych.

ZUS ponownie rozstrzygając sprawę powinien wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, którego wyniki przedstawi w uzasadnieniu spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Zasadny tym samym okazał się zarzut skargi nie rozpoznania istoty sprawy oraz błędnego wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy nie było przeszkód prawnych do prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem strony. Z uwagi jednak na to, że kontrolą Sądu objęte było rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, nie mogły na tym etapie postępowania zostać rozpoznane zarzuty dotyczące wygaśnięcia zobowiązań, na skutek przedawnienia, niezgodności z Konstytucją art. 24 ust 4 i 5 u.s.u.s., czy wadliwego pominięcia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r. Na etapie postępowania sądowego nie mógł również zostać zrealizowany wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek. Z art. 145 ustawy p.p.s.a. wynika, że stwierdzając naruszenie przepisów prawa Sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny danego organu, nie orzeka natomiast merytorycznie w zakresie żądania strony. Z powyższych powodów, na podstawie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. Sąd odmówił również przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą w skardze dowodów. Nawiązywały one bowiem do merytorycznej poprawności wniosku strony, natomiast organ, wydając decyzję o odmowie wszczęcia postępowania nie wypowiadał się w tym zakresie.

Z powołanych wyżej względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł ( § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. Dz.U. z 2018, poz. 265) z pkt 2 wyroku uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.