Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1072/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136 par. 1 i 2 w zw. z art. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania T. K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2020 r., nr [...] .

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] września 2020 r.,

nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. K. z 10 maja 2018 r., odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na syna K. K. i syna H. K. .

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...] , Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom i ustalił miejsce zamieszkania dzieci przy matce. Jednocześnie Sąd ustalił alimenty od T. K. na rzecz dzieci.

Dnia 23 marca 2020 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich, z [...] grudnia 2019 r., sygn. akt [...] zobowiązujący matkę dzieci do zapłaty alimentów na rzecz dzieci.

W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że w okresie zasiłkowym 2017/2018 T. K. nie posiadał dokumentu potwierdzającego sprawowanie władzy rodzicielskiej wraz z zobowiązaniem alimentacyjnym na dziećmi K. K. i H. K. , brak był zatem podstaw prawnych do przyznania świadczenia wychowawczego za ten okres.

Od powyższej decyzji T. K. wniósł odwołanie stwierdzając, że po dostarczeniu wyroku sądowego do OPS otrzymał kwotę 12.000 zł za zaległe świadczenia bez żadnej decyzji, a urzędnicy z niewiadomych przyczyn odwlekają przyznanie świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania T. K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że jak wynika z akt sprawy, Sąd Okręgowy [...] III Wydział Cywilny wyrokiem z [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...] , orzekł rozwód związku małżeńskiego T. K. i ustalił, że miejscem zamieszkania małoletnich dzieci będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki. Jednocześnie Sąd ustalił obowiązek alimentacyjny T. K. na rzecz dzieci.

Podkreślono, że załączone do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...] z [...] grudnia 2019 r., zobowiązało matkę dzieci T. K. do płacenia alimentów na rzecz ich wspólnych dzieci, zatem na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci T. K. jest osobą samotnie wychowującą dzieci.

Wskazano jednakże, że T. K. w okresie zasiłkowym 2017/2018 nie posiadał dokumentu potwierdzającego sprawowanie władzy rodzicielskiej wraz z zobowiązaniem alimentacyjnym nad dziećmi K. K. i H. K. , ponieważ postanowienie Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...] zobowiązujące matkę dzieci do zapłaty alimentów na rzecz dzieci zostało wydane [...] grudnia 2019 r., nie jest możliwe przyznanie za ten okres wnioskowanych świadczeń.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2021 r. wniósł T. K. . Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie art. 136 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a.

i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. poprzez:

a) dowolną, arbitralną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału zgromadzonego w sprawie, a mianowicie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2019 r., [...] (postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia), oświadcze A. K. (matki dzieci), złożonych przed organem I instancji oraz u notariusza, jak też wyroku Sądu Okręgowego [...] z [...] kwietnia 2016 r., [...] (wyrok rozwodowy), i uznanie, że skarżący nie posiadał dokumentu potwierdzającego sprawowanie władzy rodzicielskiej wraz z zobowiązaniem alimentacyjnym na rzecz dzieci K. K. i H. K. za okres zasiłkowy 2017/2018, podczas gdy:

(i) z oświadczeń matki dzieci wynika jednoznacznie, że poczynając od dnia 1 kwietnia 2018 r. dzieci były pod wyłączną opieką skarżącego, który sprawował nad nimi władzę rodzicielską, co z kolei wynika z wyroku rozwodowego,

(ii) postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia nie stanowi orzeczenia kończącego w sprawie alimentów na rzecz dzieci od drugiego rodzica, ale prawomocne i natychmiast wykonalne postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci od drugiego z rodziców, wydane jedynie na czas trwania postępowania o zasądzenie tych alimentów, a zatem organy obu instancji wiedziały, że postępowanie alimentacyjne w dalszym ciągu jest w toku i nie zostało prawomocnie zakończone, w związku z czym skarżący nie mógł przedstawić dokumentu potwierdzającego zobowiązanie alimentacyjne za okres 2017/2018, a oczekiwanie tego od niego było przedwczesne;

b) nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niezwrócenie się do skarżącego o wyjaśnienie lub do Sądu Rejonowego w [...] o udzielenie informacji, na jakim etapie są sprawy alimentacyjne toczące się z udziałem skarżącego, a w szczególności czy została prawomocnie zakończona sprawa [...] , a w konsekwencji brak ustalenia tego, że w chwili wydania zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Burmistrza, sprawa alimentacyjna z powództwa małoletnich reprezentowanych przez skarżącego nie została zakończona;

- powyższe błędy w zakresie procedowania w konsekwencji doprowadziły do błędnego ustalenia przez organy obu instancji, że skarżący nie posiadał dokumentu potwierdzającego sprawowanie władzy rodzicielskiej wraz z zobowiązaniem alimentacyjnym na rzecz dzieci K. K. i H. K. za okres zasiłkowy 2018/2019, a zatem nie spełnił przestanek uprawniających go do uzyskania świadczenia wychowawczego na synów za wskazany okres, podczas gdy ustalenie to było przedwczesne, a postępowanie administracyjne winno być zawieszone do czasu uzyskania prawomocnych rozstrzygnięć w sprawach sądowych toczących się w Sądzie Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...] oraz [...] ;

2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy organ II instancji powinien w trybie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić decyzję Burmistrza w całości i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując jednocześnie, że organ I instancji powinien zawiesić postępowanie administracyjne do czasu uzyskania prawomocnych orzeczeń w sprawach sądowych toczących się w Sądzie Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...] oraz [...] ;

3) naruszenie art. 8 ust. 2 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (u.p.p.w.d.) w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2019 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w postaci odmowy przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na jego synów, K. K. i H. K. , podczas gdy:

a) uznanie zaistnienia przesłanki takiej odmowy było przedwczesne (skarżący jest wciąż w trakcie postępowania o zasądzenie alimentów od drugiego rodzica oraz uchylenie swojego obowiązku alimentacyjnego, które to postępowania nie zostały prawomocnie zakończone do dnia złożenia niniejszej skargi);

b) art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy pierwszego dziecka, natomiast świadczenie wychowawcze na każde drugie i kolejne dziecko przysługuje bez kryterium dochodowego i dodatkowych warunków, w związku z czym rozważania obu organów dotyczące zaistnienia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego określonej w art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. na dwoje dzieci są nieprawidłowe.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł:

1. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów:

a. odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2020 r., wydanego w sprawie [...] , wraz z załącznikiem do protokołu z rozprawy z [...] grudnia 2020 r. w postaci ugody zawartej przez strony - dla wykazania tego, że poczynając od dnia 1 kwietnia 2018 r. dzieci były pod wyłączną opieką skarżącego, który sprawował nad nimi władzę rodzicielską;

b. odpisu zawiadomienia z Sądu Rejonowego w [...] z 22 marca 2021 r., dotyczącego sprawy [...] - dla wykazania tego, że sprawa o zasądzenie alimentów od drugiego rodzica, tocząca się obecnie w Sądzie Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...] , nie została prawomocnie zakończona (został wyznaczony termin rozprawy na dzień 5 maja 2021 r.);

c. odpisu zawiadomienia z Sądu Rejonowego w [...] z 22 marca 2021 r., dotyczącego sprawy [...] - dla wykazania tego, że sprawa o zmianę sposobu realizacji obowiązku alimentacyjnego Skarżącego, tocząca się obecnie w Sądzie Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...] , nie została prawomocnie zakończona (został wyznaczony termin rozprawy na dzień 5 maja 2021 r.);

2. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2020 r. w całości i zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji w przedmiocie przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na rzecz syna H. K. , w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku zapadłego w niniejszej sprawie, jak też zobowiązanie Burmistrza Miasta [...] do tego, by przy wydawaniu decyzji dotyczącej świadczenia na pierwszego syna skarżącego, K. K., wziął pod uwagę prawomocne orzeczenia Sądu w sprawach toczących się obecnie w Sądzie Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...] oraz [...] . Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1072/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił dowody z następujących dokumentów:

a. odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2020 r., wydanego w sprawie [...] , wraz z załącznikiem do protokołu z rozprawy z [...] grudnia 2020 r. w postaci ugody zawartej przez strony;

b. odpisu zawiadomienia z Sądu Rejonowego w [...] z 22 marca 2021 r., dotyczącego sprawy [...] ;

c. odpisu zawiadomienia z Sądu Rejonowego w [...] z 22 marca 2021 r., dotyczącego sprawy [...] .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art.145§1 pkt 1 lit. b – "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego".

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu.

Na wstępie należy podkreślić, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy mający zasadniczy wpływ na jego ocenę prawną zmienił się po wydaniu orzeczenia przez organ I instancji.

Decyzja Burmistrza Miasta [...] wydana została [...] września 2020 r., natomiast organ II instancji rozpoznając odwołanie skarżącego w znaczącym odstępie czasu (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2021 r.) i mając wiedzę o toczącym się postępowaniu przed sądem rodzinnym nie wezwał T. K. do wyjaśnienia - czy postępowanie to zostało zakończone i jaki był jego rezultat.

Wskazać należy, że postanowienie Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...] , z [...] grudnia 2019 r., zobowiązało A. K.– matkę dzieci T. K. do płacenia alimentów na rzecz ich wspólnych dzieci – K. i H.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2021 r., po rozpoznaniu odwołania T. K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z 9 września 2020 r. i w uzasadnieniu wskazało, że Sąd Okręgowy [...] III Wydział Cywilny wyrokiem z [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...] , orzekł rozwód związku małżeńskiego T. K. i ustalił, że miejscem zamieszkania małoletnich dzieci będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki. Jednocześnie Sąd ustalił obowiązek alimentacyjny T. K. na rzecz dzieci.

SKO w [...] dostrzegło fakt wydania przez sąd powszechny postanowienia zabezpieczającego z [...] grudnia 2019 r., tym niemniej wskazało, że T. K. w okresie zasiłkowym 2017/2018 nie posiadał dokumentu potwierdzającego sprawowanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi wraz z zobowiązaniem alimentacyjnym.

Podnieść zatem należy, że na datę orzekania przez organ II instancji funkcjonowała w obiegu prawnym ugoda zawarta 21 grudnia 2021 r. przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie sygn. akt [...] , w której jej strony zgodnie ustaliły, że od 1 kwietnia 2018 r. miejsce zamieszkania dzieci stron stanowi miejsce zamieszkania ich ojca T. K. oraz ustaliły zobowiązanie matki dzieci do płacenia alimentów na rzecz dzieci do rąk ich ojca.

A. K. już 27 kwietnia 2018 r. złożyła oświadczenie znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej dotyczące miejsca pobytu dzieci u ojca i jej wyjazdu poza granice Polski.

Dokument w postaci ww. ugody zawartej przed sądem oraz postanowienia wydanego przez Sąd w tej sprawie, które zostały złożone do akt niniejszych przez pełnomocnika skarżącego zostały dopuszczone przez Sąd jako dowód w niniejszej sprawie w trybie art.106 § 3 p.p.s.a.

W ocenie Sądu przywołane postanowienia ugody i związane z jej zawarciem, a wydane przez Sąd Rejonowy w [...] postanowienie umarzające postępowanie w tejże sprawie, których organ II instancji nie wziął pod uwagę, bowiem nie zażądał wyjaśnień na okoliczność stanu sprawy objętej postanowieniem zabezpieczającym z [...] grudnia 2019 r. mogły mieć istotny na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Jednocześnie ww. dokumenty stanowią uzupełnienie braku, na który wskazywało SKO w [...] uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz K. K. i H. K. na okres zasiłkowy 2018/2019.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odniesie się do treści ugody z [...] grudnia 2020 r. zawartej przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie sygn. akt [...] oraz postanowienia tegoż Sądu umarzającego postępowanie.

Organ winien również zweryfikować czy w objętym wnioskiem okresie zasiłkowym matka dzieci nie pobierała wnioskowanego świadczenia wychowawczego.

Mając powyższe na uwadze, wobec naruszenia przez organ przepisów postępowania art. 7, art.77§1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138§1 pkt 1 k.p.a. orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.