Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 157/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 w zw z art. 64 par. 3 i art. 15 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.), Sędzia WSA (del.) Mirosław Gdesz, , po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty T. z dnia [...] listopada 2019 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą T. a Dyrektorem Zarządu Zlewni w N. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego do gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi działki ewid. nr [...] obr. [...] Z., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] obr. [...] Z. postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Staroście T. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 18 listopada 2019 r. Starosta T., na podstawie art. 22 § 2 i § 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej k.p.a.) oraz art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; dalej p.p.s.a.), wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w N. (dalej PGWWP) jako organu właściwego do gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi działki nr [...] obr. 11 Z., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] obr. [...] Z.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia [...] maja 2018 r. P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wystąpiła do Starosty T. o wyrażenie zgody na wykonanie kanalizacji opadowej wraz z wylotami do potoku F. w obrębie działki nr [...] w związku z planowaną realizacją budynku usługowego. Starosta zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. przekazał sprawę według właściwości celem jej załatwienia do PGWWP Zarząd Zlewni w N. podnosząc, iż Starosta jako organ wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej nie jest właściwy dla gospodarowania ciekiem wodnym jakim jest F. W stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych, z wyłączeniem śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym, oraz do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi - prawa właścicielskie wykonują i reprezentują Wody Polskie. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2018 r. PGWWP Zarząd Zlewni w N. przekazał sprawę według właściwości celem jej załatwienia, zwracając wniosek do Starosty T. i uzasadniając, że "P. F. w Z. i grunty przez to urządzenie zajęte nie znajduje się w zasobie gruntów Skarbu Państwa w zarządzie PGWWP. PGWWP nie jest kompetentne do merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie władztwa cywilnego, gdyż cywilistycznym właścicielem urządzenia i gruntów pod w/w urządzeniem wodnym jest Skarb Państwa - Starosta T." W przedmiotowym sporze Starosta przypomniał, że ustawowa definicja cieku naturalnego znajduje się w art. 16 pkt 5 prawa wodnego, zgodnie z którą ciek naturalny rozumie się rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami. Biorąc pod uwagę powyższe, nie ulega zdaniem Starosty wątpliwości, iż P. F. w Z. płynący w obszarze nieruchomości, oznaczonej jako działki nr [...] obr. [...] Z., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] obr. [...] Z., spełnia tak pojęte kryterium cieku naturalnego, który to ciek zaczyna swój bieg jeszcze w T. i T. [...] (jako P. B.), na wysokości zaś zapory przeciw-rumowiskowej w K. następuje rozdzielenie koryt na osobne koryto P. B. i koryto F. P., przy czym rozdzielenie to jest rozdzieleniem naturalnym, co potwierdza fakt, iż P. F. jako osobny ciek wodny figurował już na archiwalnych mapach katastralnych z 1846 r., zapora zaś jako późniejsze urządzenie wodne spełnia wyłącznie rolę regulacyjną i przeciwpowodziową, zapobiegającą gwałtownemu spiętrzeniu poziomu wód czy to w korycie P. B., czy to w korycie P. F. w wyniku wzrostu intensywności opadów atmosferycznych. Nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] obr. [...] Z. nie wchodzi w skład zasobu nieruchomości, którym gospodaruje Starosta, a właścicielem jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. W zasobach ewidencji Starostwa nie została ujęta budowla spiętrzająca wodę na F. P. W ocenie Starosty P. F. stanowi śródlądową wodę płynącą w rozumieniu art. 22 Prawa wodnego. Z treści zaś art. 212 ust. 1 pkt 1 oraz art. 216 ust. 1 Prawa wodnego, w ocenie Starosty wynika jednoznacznie, iż nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] obr. 11 Z., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] obr. 5 Z., jako zajęte pod śródlądowe wody płynące stanowi zasób nieruchomości Skarbu Państwa, co do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i w stosunku do którego uprawnienia właścicielskie wykonują Wody Polskie.

W odpowiedzi na wniosek PGWWP, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazało, że zaistniały spór sprowadza się w rzeczywistości do ustalenia czy F. P. jest naturalnym ciekiem, czy sztucznym urządzeniem prowadzącym wodę, tak zwaną "przykopą". Na P. mianem tym określa się wykonane działalnością człowieka koryto ujmujące wodę w jednym potoku i odprowadzające ją do innego potoku celem wykorzystania spadku do napędu różnych, położonych nad nią zakładów siłą kinetyczną i statyczną wody np. młyna, tartaku, olejarni, gonciarni czy pilśniącego na sukno wełnę folusza. W ocenie PGWWP przedstawione w odpowiedzi na wniosek dowody wykazują, że P. F. został uczyniony ręką ludzką równocześnie z powstawaniem zakładów metalurgicznych w Zakopanem i powstawaniem przemysłu ludowego napędzanego motorami wodnymi. Argumenty przedstawione w odpowiedzi, jak i podane w licznych opracowaniach naukowych i popularnonaukowych jednoznacznie, zdaniem organu, wykazują, że F. P. jest urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 16 pkt 65 lit. a) Prawa Wodnego. W związku z powyższym zamiast niewłaściwie zastosowanego przez Starostę art. 212 Prawa wodnego, który tyczy się śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych, w stwierdzonym stanie faktycznym zastosowanie - zdaniem organu - powinien mieć zastosowanie art. 216 ust. 4 Prawa wodnego, na mocy którego gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonuje starosta.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów, co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej.

Zgodnie z treścią art. 15 § 2 p.p.s.a. do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Według natomiast art. 64 § 3 p.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z przepisów tych wynika, że tak samo jak w przypadku skargi, merytoryczne rozpoznanie wniosku o rozstrzygnięcie sporu jest możliwe dopiero wtedy, gdy wniosek ten jest dopuszczalny. Dopuszczalność ta jest oceniana w świetle art. 58 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze podnieść należy, że art. 1 pkt 3 k.p.a., określający zakres postępowania w sprawie rozstrzygania sporów o właściwość, wyraźnie wiąże rozpoznawanie tych sporów z postępowaniem administracyjnym ogólnym stanowiącym trzon regulacji zawartej w k.p.a. Oznacza to, że zarówno spór o właściwość, jak i spór kompetencyjny w rozumieniu art. 22 § 2 k.p.a. dotyczyć mogą wyłącznie tych spraw, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej w drodze decyzji (postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OW 166/04). Przedmiotem sporu kompetencyjnego, do którego odnosi się art. 22 § 2 k.p.a. oraz art. 4 p.p.s.a., może być więc tylko indywidualna sprawa administracyjna rozstrzygana w postępowaniu jurysdykcyjnym, najczęściej w drodze decyzji administracyjnej (postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2017 r., sygn. akt I OW 104/17; postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 14/09).

Powyższych przesłanek niewątpliwie nie spełnia rozpoznawana sprawa, bowiem jak wynika z wniosku i odpowiedzi na niego, sprawa sprowadza się do ustalenia czy ciek wodny o nazwie "F. P." jest ciekiem naturalnym (co wprost wskazał organ w odpowiedzi na wniosek). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast uprawniony do ustalania stanu faktycznego sprawy za organy. Ustalenie to jest z kolei konieczne do wskazania, który z organów jest właściwy do rozpoznania wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Spółka zwróciła się do Starosty z wnioskiem o wyrażenie zgody na wykonanie kanalizacji opadowej wraz z wylotami do potoku F. w obrębie działki nr [...] w związku z planowaną realizacją budynku usługowego. W okolicznościach niniejszej sprawy zauważyć należy, że istotą sporu powstałego pomiędzy organami są kwestie władztwa cywilnego dotyczącego urządzenia wodnego i gruntów pod tym urządzeniem. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o charakterze prawnym, natomiast wniosek Starosty jest w istocie wnioskiem o ustalenie stanu faktycznego. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowy wniosek ma na celu merytoryczne rozstrzygnięcie kwestii spornej, a nie wyznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej. Nie dotyczy on sporu o właściwość w rozumieniu art. 4 p.p.s.a., a zatem jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O zwrocie wpisu od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.