Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 326/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 16 § 1 zd. 2, art. 28, art. 77, art. 107 § 3, art. 145 § 1 pkt 4, art. 148 § 1 i 2 , art. 149 § 2, art. 151 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 97 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postepowaniu, decyzji w sprawie podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Wójt Gminy w [...] odmówił uchylenia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...].07.2003 r. nr [...] w sprawie podziału działki nr [...] położonej w B. i wyodrębnienia z niej działek nr [...], [...], [...] oraz podziału działki nr [...] położonej w B. i wyodrębnienia z niej działek nr [...] i [...].

Podstawę materialno-prawną decyzji stanowiły przepisy: art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pismem z dnia [...].01.2018 r. M. G. (dalej: strona, skarżąca) wniosła o wznowienie postępowania w sprawie podziału działki nr [...] położonej w B. i wyodrębnienia z niej działek nr [...], [...], [...] oraz podziału działki nr [...] położonej w B. i wyodrębnienia z niej działek nr [...] i [...] (dalej: działki). W dniu [...].04.2019 r. Wójt Gminy [...] wydał postanowienie, w którym odmówił wznowienia postępowania dotyczącego podziału ww. działek. Strona złożyła zażalenie na to postanowienie.

W dniu [...].07.2019 r. strona wniosła kolejne pismo w sprawie podziału ww. działek, oświadczając, że w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia wnosi o połączenie sprawy z odwołaniem od poprzedniej decyzji w Samorządowym Kolegium Odwoławczym, sygnatura [...]

Pismem z dnia [...].08.2019 r., Urząd Gminy w [...] wezwał stronę do złożenia wyjaśnień czy pismo z dnia [...].07.2019 r. traktować jako uzupełnienie pisma - zażalenia z dnia [...].05.2019 r. w sprawie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego podziału ww. działek czy jako nową sprawę.

W dniu [...].08.2019 r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynęło postanowienie z dnia [...].08.2019 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...].04.2019 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podziału ww. działek. W dniu [...].08.2019 r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynęło pismo, w którym strona oświadczyła, że pismo z dnia [...].07.2019 r. nie jest uzupełnieniem zażalenia z dnia [...].05.2019 r.

Wskazując na przepis art. 61a § 1 k.p.a. , z uwagi na fakt, że w tej samej sprawie nie mogą toczyć się dwa postępowania administracyjne oraz w związku z postanowieniem SKO w [...] z dnia [...].08.2019, Wójt Gminy [...] w dniu [...].08.2019 r. wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił ponownego wznowienia postępowania podziałowego dotyczącego ww. działek.

Postanowieniem z dnia [...].01.2020 r. SKO w [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...].08.2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania dotyczącego podziału nieruchomości położonych w B. działka nr [...] i [...].

W dniu [...].07.2020 r. SKO w [...] przekazało do Urzędu Gminy w [...] wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...].02.2020 r., sygn. akt II SA/Po [...], na mocy którego uchylono zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].08.2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...].04.2019 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego podziału działki nr [...] położonej w B. i wyodrębnienia z niej działek nr [...], [...], [...] oraz podziału działki nr [...] położonej w B. i wyodrębniania z niej działek nr [...] i [...].

M. G. zarzuca, że nie była stroną wcześniejszego postępowania o podział nieruchomości i wskazała na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a .

W dniu [...]08.2020 r. Wójt Gminy [...] na podstawie 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie podziału ww. działek.

W dniu [...].08.2020 r. wezwano D. M. - pełnomocnika M. G. do przedłożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma dokumentów potwierdzających prawo własności M. G. do nieruchomości o oznaczeniach geodezyjnych działka nr [...] i [...] obręb B. wskazanych w decyzji nr [...] z dnia [...].07.2003 r. w sprawie podziału działek nr [...] i [...] obręb B..

W dniu [...].09.2020 r. D. M. zapoznał się z aktami sprawy oraz złożył oświadczenie, w którym zobowiązał się do dostarczenia dokumentów potwierdzających prawo własności M. G. do nieruchomości o oznaczeniach geodezyjnych działka nr [...] i [...] obręb B. wskazanych w decyzji nr [...] z dnia [...].07.2003 r. w sprawie podziału działek nr [...] i [...] obręb B..

W dniu [...].09.2020 r. D. M. wysłał do Urzędu Gminy w [...] następujące dokumenty:

- skan poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia [...].07.1992 r. dotyczącej nieruchomości położonej w B. stanowiącej rolę, własność Skarbu Państwa,

- skan poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia [...].07.1992 r. dotyczącej nieruchomości położonej w G. , B., Z. stanowiącej rolę, własność Skarbu Państwa,

- skan poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia [...].07.1992 r. dotyczącej nieruchomości położonej w B. działki nr [...], [...], [...] stanowiącej drogi, rolę, budynki, tereny zieleni, sad, las, wody stojące, wody płynące, rowy, własność Skarbu Państwa,

- skan poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia [...].07.1992 r. dotyczącej nieruchomości położonej we W. stanowiącej zabudowania, tereny niezabudowane, zabudowania przemysłowe, własność Skarbu Państwa,

- skan poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia [...].07.1992 r. dotyczącej nieruchomości położonej w B. parcele nr [...] stanowiącej posiadłość ziemską, własność Skarbu Państwa,

- skan poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia [...].07.1992 r. dotyczącej nieruchomości położonej we W. tom [...] karata [...] własność Cukrowni we W. Spółka Akcyjna,

- skan poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia [...].07.1992 r. dotyczącej nieruchomości położonej w G., B., Z. stanowiącej rolę, własność Skarbu Państwa,

- skan poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia [...].07.1992 r. dotyczącej nieruchomości położonej w B. stanowiącej rolę, własność Skarbu Państwa.

Z przedłożonych odpisów skróconych ksiąg wieczystych nie wynika, że M. G. była właścicielem działek wskazanych w decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...].07.2003 r. nr [...]/03 w sprawie podziału działki nr [...] położonej w B. i wyodrębnienia z niej działek nr [...], [...], [...] oraz podziału działki nr [...] położonej w B. i wyodrębnienia z niej działek nr [...] i [...]. Ponadto z treści ww. odpisów nie wynika, że dotyczą one działek będących przedmiotem podziału.

W dniu [...].09.2020 r. M. G. wysłała do Urzędu Gminy w [...] pismo, w którym poinformowała, że działki będące przedmiotem podziału były własnością jej dziadka - E. G.. Ponadto przekazała, że dziedziczy po swoim dziadku udział w spadku w wysokości 12,5%, a dokumenty w przedmiotowej sprawie znajdują się Urzędzie Stanu Cywilnego w [...]. Z analizy dokumentów zgromadzonych w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] wynika, że M. G. wystąpiła do Sądu Rejonowego we W. o stwierdzenie nabycia spadku między innymi po E. G..

Nie zostały natomiast załączone żadne dokumenty potwierdzające nabycie spadku po E. G..

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ przyjął, że brak jest podstaw prawnych do uznania, iż M. G. powinna być stroną postępowania o podział nieruchomości, zakończonej decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...].07.2003 r. nr [...] w sprawie podziału przedmiotowych działek. Organ nie stwierdził zatem podstaw do uchylenia decyzji podziałowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

Pismem z dnia [...] października 2020 r. strona odwołała się od powyższej decyzji.

Strona wniosła o zmianę decyzji i wszczęcie postępowania, zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 20 lutego 2020 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że strona wystąpiła do organu I instancji o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a.

Organ wznowił postępowanie, po czym po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji, stwierdzając brak podstaw do jej uchylenia.

Organ wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania kończy się decyzją, przy czym po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. mogą zapaść jedynie rodzaje rozstrzygnięć administracyjnych wyczerpująco wymienione w art. 151 § 1 i § 2 k.p.a.

Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowego postępowania organ stwierdził, że organ i instancji w sposób prawidłowy, działając w wyniku wniosku skarżącej i uznając, że został dochowany termin do złożenia podania wynikający z art. 148 § 2 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie. Następnie zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 149 § 2 przeprowadził postępowanie co do przyczyn wznowienia. W wyniku tego postępowania organ I instancji zasadnie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem wnioskodawczyni nie była stroną kwestionowanego postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 2003 r. W tej sytuacji należało na podstawie art. 151 §1 pkt 1 odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej.

Organ stwierdził też, że stroną postępowania stosownie do art. 28 k.p.a. jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ocena, czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, jest dokonywana według przepisów prawa materialnego. Interes prawny, powinien wyrażać się w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji w odniesieniu do ściśle określonego podmiotu.

Podkreślić przy tym należy, że status strony nie jest kwestią uznania jakiegokolwiek podmiotu za stronę, lecz wynika z przepisów prawa materialnego. Ocena, czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, jest dokonywana według przepisów prawa materialnego, zaś interes prawny powinien wyrażać się w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji w odniesieniu do ściśle określonego podmiotu. W istocie interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu. Na pojęcie zaś interesu prawnego składa się istnienie konkretnej normy prawa materialnego, konkretnej sytuacji prawnej zindywidualizowanego podmiotu prawa, a także możliwość oddziaływania tej normy na sytuację prawną owego podmiotu. Interes ten musi mieć charakter realny i własny. Nie może się on opierać tylko na istnieniu jakiegoś aktu lub instytucji prawnej. Takiego charakteru nie ma interes faktyczny, który tym różni się od interesu prawnego, że nie chronią go obowiązujące normy prawne.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa stroną postępowania podziałowego są wyłącznie właściciele / użytkownicy wieczyści/ nieruchomości i ewentualnie osoby, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, jeśli wykażą swój interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Uprawnienia właściciela nieruchomości mogą być w postępowaniu podziałowym ograniczone jedynie wtedy, gdy z mocy wyraźnego przepisu prawa podział nieruchomości może być dokonany z urzędu lub na wniosek osoby, która nie jest właścicielem, ale ma tytuł prawnorzeczowy do gruntu (np. użytkownik wieczysty). Nie są stronami postępowania o podział nieruchomości osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego. Przymiotu strony nie tworzą prawa obligacyjne, takie jak najem, czy dzierżawa, które pochodzą od właściciela lub użytkownika wieczystego. Przymiotu strony w takim postępowaniu nie mają też osoby, które korzystają z gruntu bez tytułu prawnego. Stroną postępowania podziałowego nie może być także były właściciel nieruchomości czy jego następcy prawni, osoby które zgłaszają roszczenia do nieruchomości. Sam fakt zgłoszenia roszczenia nie mający umocowania w normie prawa materialnego, nie tworzy bowiem żadnego prawa rzeczowego do nieruchomości. Stroną postępowania podziałowego nie jest również osoba, która jest właścicielem gruntów bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością będącą przedmiotem podziału a to z tej przyczyny, że ewidencyjny podział nieruchomości nie wpływa na wykonywanie prawa własności nieruchomości sąsiednich. Nie stają się nimi także inne osoby niż właściciel, z tej racji, że domagały się wcześniej uzgodnienia treści księgi wieczystej dotyczącej podlegającej podziałowi nieruchomości, a żądanie to zostało prawomocnie oddalone.

W ocenie SKO ze zgromadzonych w sprawie dokumentów w żaden sposób nie wynika, że wnioskodawczyni przysługuje prawo własności przedmiotowej nieruchomości.

Należy ponadto zauważyć, że organ prowadzący postępowanie podziałowe opiera się na istniejącym w chwili orzekania stanie faktycznym i prawnym, co do kwestii stosunków własnościowych istniejących na podlegającym podziałowi gruncie i nie może w jego trakcie prowadzić równoległego postępowania w sprawie wyjaśnienia rudymentarnych okoliczności sprawy dotyczących prawa własności odwołującej się do przedmiotowej nieruchomości.

SKO podniosło, że dokonany już podział nie pozbawia strony dochodzenia swoich praw do nieruchomości, albowiem nadal przysługuje jej roszczenie w tej kwestii w odniesieniu do poszczególnych działek powstałych w wyniku podziału, które może zostać zrealizowane gdy skarżąca wykaże swój tytuł prawny do nieruchomości.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. strona wniosła skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu:

- sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym,

- sprzeczność z prawomocną decyzją Wojewody [...] z dnia [...].07.2015 r., sygn. [...],

- sprzeczność z prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].08.2014 r., sygn. [...],

- nie przeprowadzenie dowodu z całości akt sprawy, w tym z dokumentacji o zwrocie zabranej niezgodnie z prawem nieruchomości dziadka [...] E. G., twórcy [...] kawalerii w Powstaniu [...] oraz z dokumentacji o podziale nieruchomości dziadka w 2003 r., a posiadanej przez Wójta Gminy [...],

- ukrycie tej dokumentacji przez Wójta w celu manipulowania polskim wymiarem sprawiedliwości i osiągnięci korzyści majątkowej (obecna Wójt Gminy [...] gospodaruje na nieruchomościach dziadka m.in. w B. i chce się na nich uwłaszczyć w związku z pozbawieniem nas prawa do pierwokupu),

- sprzeczność z prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 20.02.2020 r. w tej sprawie o sygnaturze II SA/Po [...],

- nie informowanie pozostałych stron w tej sprawie,

- manipulowanie polskim wymiarem sprawiedliwości przez Wójta poprzez ukrywanie dowodów,

- sprzeczność ze stanem faktycznym, tj. faktem, że od końca XVIII wieku, kiedy 3x pradziadek strony, [...] wojewoda wielkopolski I RP J. B. nabył Dobra Rycerskie B. , których nigdy nie przestali być ich właścicielami oprócz wydzielonych dóbr kościelnych, terenu dla szkoły i uwłaszczeniu [...] gospodarzy po Powstaniu Listopadowym przez okupacyjnego cesarza niemieckiego,

- podjęcie decyzji za pomocą czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa,

- nie wyjaśnienie wątpliwości i błędów w zaskarżonej decyzji Wójta.

- sprzeczność z faktami znanymi organowi z urzędu,

- działanie w celu bezprawnego wzbogacenia się kosztem pozbawienia prawa własności obywateli działających w zaufaniu do państwa i prawa,

- dążenie do zniszczenia dobra narodowego, tj. zabytkowego zespołu pałacowo- parkowego w B. poprzez zawarte umowy przez gminę na budowę fabryki [...] metrów od pałacu w miejscu zburzonego przez PGR w 1972r. lamusa, w którym znajdowała się elektrownia pałacu (por. referat S. C. o pałacu w B. na pierwszym po 1918 r. zjeździe elektryków polskich). Inwestorzy kilka razy kontaktowali się ze mną, nawet grozili mi konsekwencjami za wniesienie sprawy do sądu,

- bezprawne twierdzenie SKO, że decyzja podziałowa, w sytuacji, gdy państwo w złej wierze i niezgodnie z prawem zabiera część nieruchomości nie podpadającej pod dekret o reformie rolnej, zasypuje jezioro nie podpadające pod dekret, burzy elektrownie pałacu i buduje w jej miejsce magazyn na zborze, dokonuje się na podstawie stanu faktycznego na dzień nielegalnych zmian w nieruchomości obywatela RP działającego w zaufaniu do państwa i prawa, nawet gdy to prawo pozbawia go własności, a nie na dzień, kiedy tą nieruchomość zabrano i przed zmianami dokonanymi nielegalnie przez aparat przymusu państwa w celu zmiany granic nieruchomości podpadający pod dekret o reformie rolnej od nie podpadających pod ten dekret,

- nie przeprowadzenie w postępowaniu o ustalenie stanu faktycznego i historycznego w operacie podziałowym i obciążanie za to zaniedbanie właścicieli nieruchomości dzielonej z przymusu przez państwo,

- nakazywanie stronie dowodzenia faktów znanych organowi z urzędu.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie:

- Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w przedmiocie zakazu dyskryminacji i prawa do sprawiedliwego sądu oraz ochrony własności oraz zakazu nieludzkiego i poniżającego traktowania,

- Karty Praw Podstawowych EU,

- Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ,

- Konstytucji RP - art. 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 20, 21, 30, 31, 32, 37, 40, 43, 45, 46, 47, 60, 63, 64, 69, 77, 80, 82, 83, 84, 87, 88, 89, 91, 92,173,178 i 184,

- Konstytucji RP z dnia 23.04.1935 r.,

- Dekretu z dnia 6.09.1944 r. o reformie rolnej,

- Rozporządzenia wykonawczego do dekretu o reformie rolnej z dnia 1.03.1945 r. wraz ze zmianami,

- Wyroku TK z 2007 r. w sprawie dekretu o reformie rolnej i jego niezgodności z obecną Konstytucja RP,

- Ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami w sposób rażący.

W związku z powyższym, skarżąca wniosła o:

- zmianę decyzji i nakazanie organowi wznowienie postępowania, uznania jej i innych współwłaścicieli za stronę postępowania, nakazanie przeprowadzenia podziału nieruchomości zgodnie z dekretem z dnia 6.09.1944 r. i wyrokiem TK na dzień 1.09.1939 r.,

- ewentualnie uchylenie poprzedzających decyzji i nakazanie organowi wznowienie postępowania, uznania jej i innych współwłaścicieli za stronę postępowania, nakazanie przeprowadzenia podziału nieruchomości zgodnie z dekretem z dnia 6.09.1944 r. i wyrokiem TK na dzień 1.09.1939 r.,

- przeprowadzenie dowodu z całości akt znajdujących się u organu, w tym operatu podziałowego oraz dokumentacji o zwrocie pałacu,

- przeprowadzenie dowodu z poprzedniego postępowania przed SKO i WSA w tej sprawie,

- przeprowadzenie dowodu z Działu III Ksiąg Wieczystych Dóbr Rycerskich B. znajdujących się w Sądzie Rejonowym w [...] i Archiwum Państwowym w [...] potwierdzających, że J. B. nabył legalnie Dobra Rycerskie B. i wszystkie postępowania spadkowe nie są objęte wadą prawną,

- nakazanie SKO wyjaśnienia obcego dla niej słowa "rudymentarny".

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że decyzja SKO jest nieporozumieniem, organ państwa polskiego stwierdza, że Polska nie szanuje prawa własności. Państwo wchodzi na teren własności jej dziadka na działkę [...] i pomimo tego, że już w 1992 r. były zgłoszone zastrzeżenia, jeszcze w latach 90-ych było zgłoszone żądanie zwrotu nieruchomości, wiedząc o tym, że sprawa jest w Trybunale Konstytucyjnym, dokonuje podziału cudzej własności nie informując właściciela o tym. W dodatku to samo państwo twierdzi, że nie jest stroną postępowania a Dobra Rycerskie B. nigdy nie były własnością G. herbu W. .

Skarżąca stwierdziła, że nie zna żadnego dokumentu o przejęciu majątku jej dziadka na rzecz reformy rolnej, więc w dzisiejszym stanie prawnym dobra rycerskie B. są cały czas własnością dziadka, oprócz przyległego majątku w G. , który został przejęty na rzecz tej reformy i ten dokument jest dzisiaj w AP w [...].

W związku z tym, skarżąca wniosła o nakazanie organowi dostarczenia dokumentu posiadanego przez organ (albo nie), że majątek B. dziadka E. G. został przejęty na rzecz reformy rolnej oraz dokument informujący dziadka o tym z poświadczenie jego odbioru przez niego albo jego pełnomocnika.

Brak tego dokumentu naraża całość postępowania na nieważność w zakresie ochrony prawa własności. Całość wywodu Wójta w decyzji oraz SKO poważnie narusza polski porządek prawny.

W ocenie skarżącej, nakazanie jej udowadnianie faktów znanych organowi z urzędu i znajdujących się w operacie podziałowym, albo w prawomocnej decyzji Ministra i Wojewody jest niegodne z polskim prawem, a w dodatku zgodnie z zaświadczeniem SR we W. jest niewykonalne. Część działki [...] sprzedano w czasie, gdy skarżąca i inni współwłaściciele mieli prawo pierwokupu do niej, bez poinformowania ich o tym. Zdaniem skarżącej, decyzja SKO narusza także rażąco poprzedni wyrok WSA w tej sprawie, gdyż organ wydał decyzję bez zastosowania się do tego wyroku, nie zbadał stanu faktycznego, choć posiada dokumenty w tej sprawie, a obowiązek udowodnienia tego zrzucił niezgodnie z prawem, nie wskazując sposobu załatwienia sprawy na obywatela RP w sposób uniemożliwiający obywatelowi wywiązanie się z tego obowiązku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Nadto SKO stwierdziło, że zarzuty skargi nie odnoszą się do meritum sprawy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

Regułą jest, że w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z istoty kontroli wynika, że legalność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że prawidłowe było wydanie rozstrzygnięcia jak w zaskarżonej decyzji. W konsekwencji Sąd - w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji - doszedł do wniosku, że jest ona zgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi. Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące i przyjmuje za własne.

Na wstępie warto przypomnieć, że zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania, może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a.).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Oprócz ściśle wskazanych w przepisach k.p.a. przesłanek wznowienia, kolejnym ograniczeniem możliwości wszczynania tego trybu jest ograniczenie terminu składania wniosku o wznowienie. Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W myśl § 2 tego przepisu termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W kontrolowanym przez Sąd przypadku powołaną przez skarżącą przesłanką wznowienia była właśnie wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem zastosowanie znajdzie art. 148 § 2 k.p.a.

Zgodnie zaś z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzją dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W sprawie bezsporne było, że decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2003 r. stała się ostateczna. Organy prawidłowo ustaliły ostatecznie również, że prawidłowy pod względem formalnym (zawierający przesłankę wznowieniową) wniosek o wznowienie postępowania wniesiono w terminie, o którym mowa w art. 148 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Należy tu wskazać, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 k.p.a. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego można wyróżnić fazę wstępną, w której dokonuje się oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem dopuszczalności wznowienia postępowania (w szczególności, czy wniosek dotyczy ostatecznej decyzji, czy został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu i zawiera podanie przesłanki wznowieniowej).

Po zbadaniu zachowania ww. warunków formalnych obowiązkiem organu jest wszczęcie postępowania wznowieniowego i dokonanie ustalenia, w ramach postępowania rozpoznawczego, czy podana przez wnioskodawcę przesłanka wznowieniowa rzeczywiście zaistniała, a także rozstrzygnięcie o losach decyzji zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi zatem podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

Następnie postępowanie nadzwyczajne, prowadzone po wydaniu postanowienia o wznowieniu, także dzieli się na dwa etapy. W pierwszej kolejności organ administracji publicznej winien ustalić, czy wada stanowiąca przesłankę wznowienia w istocie miała miejsce. Jeżeli organ stwierdzi brak takiej wady – w sprawie, dotyczącej przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ustali, że żądający wznowienia podmiot nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu, względnie – że stroną był, ale pominięcie go było przez niego zawinione – zamyka to drogę do dalszego badania sprawy co do jej istoty, obligując organ do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej. Dopiero stwierdzenie, że przesłanka wznowienia rzeczywiście zaistniała, otwiera drugi etap postępowania wznowionego (por. wyrok WSA w Lublinie z 20 kwietnia 2016 r., sygn. II SA/Lu 940/15, Lex Omega nr 2117249).

Przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dotyczy nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Brak winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią niezawinionych. Nie jest przy tym wymagane, aby winę w tym zakresie ponosili inni uczestnicy postępowania lub organ administracyjny.

Wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje niezależnie od tego, czy brak udziału strony miał wpływ na treść decyzji. Artykuł 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wymaga zatem stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Wpływ tego braku udziału na wynik sprawy może być oceniony dopiero w postępowaniu wznowieniowym.

Przechodząc dalej do kontroli dokonanej przez organy oceny zaistnienia w sprawie podniesionej przez skarżącą przesłanki wznowienia postępowania należy wskazać, że analizując przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ odwoławczy trafnie przyjął, że krąg stron jest w niniejszej sprawie ustalany w oparciu o art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje.

O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (por. wyrok NSA z 26 listopada 1998 r., sygn. II SA 1390/98). Może on wynikać nie tylko z norm prawa administracyjnego materialnego, lecz również np. z norm prawa cywilnego. Powyższe rozumienie interesu prawnego zostało zasadnie przyjęte przez organy. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego powinno zatem nastąpić w wyniku ustalenia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego możliwe jest żądanie skutecznej czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby bądź też zaniechania albo ograniczenia czynności organu, które są sprzeczne z potrzebami danej osoby (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Kr 1399/13). Cechami interesu prawnego będzie to, że jest on bezpośredni, indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Bezpośredniość interesu prawnego odnosi się do związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu, a wspomnianą normą prawa. Interes prawny musi być ponadto uzasadniony okolicznościami i zdarzeniami, które wystąpiły lub nadal trwają (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2006 r., sygn. VI SA/Wa 2401/05). Musi on także rzeczywiście istnieć w momencie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes przewidywany dopiero w przyszłości lub hipotetyczny (por. wyrok NSA z 22 lutego 1984 r., sygn. I SA 1748/83).

Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1285/98, CBOSA).

Nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad co do określenia przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 k.p.a., które można zastosować automatycznie w każdej sprawie. W każdej sprawie te kwestie należy rozważyć indywidualnie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2013 r., sygn. II GSK 2359/11).

Zgodnie z art. 97 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Z ust. 2 tego artykułu wynika, że jeżeli określona nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego, podziału można dokonać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1002/17 komentując cytowane powyżej przepisy: interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel, względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, tj. osoby które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości. W przypadku postępowania dotyczącego podziału nieruchomości, zgodnie z art. 97 ust. 1 u.g.n. zasadą jest, iż dokonuje się go na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Zatem konsekwencją tego uregulowania jest to, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu przedłożonego projektu podziału, nie mając w tym interesu prawnego, a co najwyżej interes faktyczny (LEX 2403749). Tym samym nie ulega wątpliwości iż przymiot strony w postępowaniu podziałowym przysługuje jedynie właścicielom, współwłaścicielom, użytkownikom wieczystym (współużytkownikom) nieruchomości, co do której złożono wniosek o dokonanie podziału.

W niniejszej sprawie trafnie stwierdziło SKO, że z materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie legitymowała się jakimkolwiek tytułem do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym, nie mogła ona brać udziału w postępowaniu przed organem I instancji dotyczącym podziału tej nieruchomości, bowiem nie legitymowała się interesem prawnym względem tej nieruchomości.

Sąd stwierdził, że słusznie SKO doszło do przekonania, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie określone w art. 149 § 2 k.p.a. i wydał decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, stwierdziwszy brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a.

W tym stanie faktycznym i prawnym SKO było zobowiązane utrzymać w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję stwierdził, że organy przeprowadziły w toku postępowania wystarczającą analizę w zakresie istnienia po stronie skarżącej przymiotu "strony".

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, że argumenty które podnosi skarżąca, nie mają wpływu na fakt, iż w postępowaniu podziałowym dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, skarżącej nie przysługiwał przymiot strony, a co za tym idzie skarżąca nie mogła skutecznie domagać się uchylenia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2003 r.

Wydanie przez organ zaskarżonej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a), a ocena ta nie nosi cech dowolności. Sąd podnosi, że pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. organ I instancji wezwał D. M. do przedłożenia dokumentów potwierdzających prawo własności M. G. do przedmiotowych nieruchomości, których nie przedstawiono. Sąd podkreśla, że nie są stronami o podział nieruchomości osoby, które nie mają żadnego tytułu prawnego do gruntu. Skarżąca w dacie wydania decyzji o podziale, jaki i obecnie nie wykazała tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału. Prawidłowo więc organy uznały, że skarżąca nie mając praw rzeczowych do nieruchomości objętych wskazaną decyzją, nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 97 ust. 1 u.g.n.

Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł również uchybień procesowych uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.