Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1023/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 5  pkt 2  lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2021., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego D. J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] Wójt Gminy Ś. nad [...] odmówił D. J. (zwanemu dalej skarżącym) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką B. J.. Uzasadniając decyzję organ I instancji wyjaśnił podstawy prawne - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako ,,u.ś.r.") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wskazał, że powstanie niepełnosprawności u matki skarżącego nie nastąpiło do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, co stanowi przesłankę negatywną do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. W treści odwołania powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r., w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na wiek powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i wnioskuje uchylenie decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (,,SKO") decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy stanowiące podstawę prawną nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest legitymowanie się przez B. J. Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...].06.2019 r. orzekającym o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

SKO zwróciło uwagę na wyrok z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał Konstytucyjny (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) stwierdził, że "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". Orzeczenie to było sygnałem dla ustawodawcy, aby powyższą normę zmodyfikować. Dotychczas jednak ustawodawca w treść art. 17 ust. 1 b u.ś.r. nie interweniował. Spowodowało to rozbieżności w praktyce organów administracji publicznej i judykaturze. Co więcej, poprzez niejednolite orzecznictwo, część podmiotów nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy pozostali - będąc w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej - bezskutecznie ubiegali się o ustalenie prawa do tego świadczenia.

W takiej sytuacji SKO wyraziło pogląd, iż zasadne jest wydanie decyzji z uwzględnieniem stanowiska sądów administracyjnych, dotyczących stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W ocenie SKO przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. zawiera przesłankę negatywną, która wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Natomiast jak ustalił organ I instancji mąż B. J. Z. J. nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, a jak wynika z treści cytowanego wyżej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a - uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę zobowiązaną do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, jest możliwe nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim, ale tylko w sytuacji, gdy drugi małżonek - legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności co oznacza, że ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać. Przy czym ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy obowiązany do sprawowania opieki współmałżonek nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego SKO stwierdziło, że w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka, o której mowa w powołanym wyżej przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., wyłączająca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu w związku z opieką nad matką, bowiem osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniósł o uchylenie decyzji obu organów oraz zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się syna, będącego jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez męża niepełnosprawnej, który nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepis winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: ,,p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Sąd w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Wyjaśnić na wstępie należy - w odniesieniu do stanowiska akcentowanego w niniejszej sprawie przez organ I instancji - że regulacja prawna wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13; Dz. U. z 2014 r. poz. 1443), orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18. roku życia, przedmiotowa przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak treść wyroku wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego są obowiązane procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W związku z tym, jak słusznie uznało SKO, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności matki skarżącego, nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Z tego względu błędne w tej mierze było stanowisko organu I instancji, który za podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego przyjął także okoliczność, że jego matka jest niepełnosprawna od 73 roku życia. Okoliczność ta - w świetle art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP oraz sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. - nie mogła być brana pod uwagę przy ocenie prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji wydane rozstrzygnięcia zgodnie oparły natomiast na przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zacytowany przepis ustanawia przesłankę negatywną, która uniemożliwia przyznanie świadczenia krewnemu osoby wymagającej opieki, nawet pierwszego stopnia, jeżeli osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim i małżonek może obiektywnie sprawować opiekę. Wskazany przepis znajduje zatem zastosowanie w sytuacji, w której o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna osoba, niż współmałżonek, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (np. syn, córka, wnuk). W przepisie tym ustawodawca sankcjonuje bowiem wartość wynikającą z małżeństwa, zgodnie z którą obowiązek małżonka opieki i pielęgnacji względem niepełnosprawnego współmałżonka, wyprzedza obowiązek innych osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnego, chyba, że współmałżonek niepełnosprawnego sam nie jest w stanie zrealizować swego obowiązku opieki i pielęgnacji, ponieważ legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza, że sam wymaga pomocy i opieki osób trzecich (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 359/21). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest jednolicie, że z uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego mogą skorzystać krewni spokrewnieni w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym albo z uwagi na stan zdrowia nie może wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18). Należy uwzględnić bowiem, że stosownie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 - dalej jako ,,k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych. W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych (zob. art. 130, art. 60 § 1-3, art. 23 i art. 27 k.r.o.). Nie powinno budzić zatem wątpliwości, że małżonkowie są rodziną i łączą ich więzy wynikające z zawarcia związku małżeńskiego polegające na wzajemnym wsparciu, wspólnym zaspokajaniu różnorodnych potrzeb, wzajemnej opiece. Małżeństwo jest zatem podstawową komórką społeczną, która staje się ,,rodziną" bliższą aniżeli krewni związani węzłami krwi (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 326/21).

W świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się oświadczenie pielęgnacyjne, jeżeli zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, taką pomoc świadczyć. Ustawodawca wskazał w tym przepisie konkretnie, że obiektywną przeszkodę do sprawowania opieki przez małżonka stanowi fakt legitymowania się przez niego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest jednak pogląd - który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela - że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że zobowiązanemu do alimentacji w dalszej kolejności będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym - tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. (por. wyroki WSA w Olsztynie z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 320/18 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 382/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 149/21, a także wyrok NSA z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt I OSK 1171/15). Przy ocenie, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do świadczenia alimentacyjnego nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi należy zastosować kryterium obiektywne, tzn. że dla przeciętnego obserwatora jest oczywiste, że osoba zobowiązana nie jest w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1947/20). W wyroku z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2/13 Naczelny Sąd Administracyjny przekonująco argumentował, że pozostawanie w związku małżeńskim będzie stanowić tylko wtedy przeszkodę w przyznaniu świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie taką pomoc świadczyć niezależnie od faktu legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Trzymanie się wyłącznie literalnego brzmienia omawianego przepisu zostało zanegowane także przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 2831/19), w którym stwierdzono, że wykładnia językowa przytoczonych przepisów narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego formalistyczna wykładnia omawianych przepisów może doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Dlatego Sąd Naczelny przyjął, że formalnego ograniczenia w postaci żądania legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez zobowiązanego do alimentacji w pierwszej kolejności nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (z racji wieku czy stanu zdrowia oraz rodzaju niepełnosprawności podopiecznego) nie może realizować swych obowiązków, a obowiązki te realizuje inny krewny. Takie samo stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął w wyrokach: z dnia 14 grudnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 1939/18) oraz z dnia 21 czerwca 2017 r. (sygn. akt I OSK 829/16). Za zasadnością tej linii orzeczniczej opowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 16 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 1115/19) i z dnia 25 stycznia 2021 r. (sygn. akt I OSK 2161/20), w których potwierdził, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności.

W związku z powyższym organy orzekające powinny w okolicznościach niniejszej sprawy wziąć pod uwagę faktyczne możliwości sprawowania opieki nad B. J. przez jej męża – Z. J.. Z akt sprawy wynika, że Z. J. urodził się [...] marca 1945 r. (76 lat). Z załączonej przez skarżącego dokumentacji lekarskiej (zaświadczenie lekarskie z dn. [...].03.2021 r. – załączone do nieponumerowanych akt administracyjnych organu I instancji) wynika, że Z. J. z powodu złego stanu zdrowia nie jest w stanie opiekować się chorą żoną.

Poza tym jak wynika z akt administracyjnych wspólnie z B. J. oraz jej mężem – Z. J. zamieszkuje ich syn, a brat skarżącego, który legitymuje się orzeczeniem z dnia [...] marca 2003 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które ma charakter trwały i zostało wydane na stałe.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie, dokonując wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., winny uwzględnić nie tylko brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności Z. J., ale wziąć także pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych sprawy wiążących się z rzeczywistą możliwością sprawowania należytej opieki przez niego nad współmałżonkiem, biorąc w szczególności pod rozwagę jego wiek oraz stan zdrowia, jako obiektywne przeszkody sprawowania opieki nad żoną. Wbrew twierdzeniu organów - zgodnie z ww. rozważaniami i koniecznością posiłkowania się przy interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wykładnią celowościową i systemową - stan zdrowia męża niepełnosprawnej - B. J. wynikający z przedstawionej organom dokumentacji lekarskiej, może stanowić podstawę do stwierdzenia istnienia obiektywnych przeszkód w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną żoną przez męża zobowiązanego w pierwszej kolejności do jego alimentacji (opieki), i tym samym w konsekwencji może uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności, czyli - tak jak w rozpoznawanej sprawie - synowi niepełnosprawnej B. J..

W związku z powyższym Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ś. nad [...] (punkt 1. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (punkt 2. sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącego [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).

Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Ponownie zatem rozpatrując sprawę, organy - uwzględniając wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną w zakresie wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., a także dotyczącą pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznał za niezgodną z Konstytucją RP - dokonają ponownego rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 7 kwietnia 2021 r. oraz oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.