Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1813/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) po rozpoznaniu odwołania P. G. N. i G. S.A. (dalej: skarżący, PGNiG S.A. od decyzji Starosty [...] (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za wyłączenie z produkcji rolniczej niezgodnie z przepisami ustawy - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

(t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 265, dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] ustalił w pkt I. PGiNG S.A z siedzibą w W./Oddział w Z. , opłatę w wysokości dwukrotnej należności za wyłączenie z produkcji rolniczej niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gruntów stanowiących część działki numer ewid. [...] ark. m. [...] obręb W. [winno być: W. – uw. [...]] gm. J., o powierzchni [...] ha, zapisanej w ewidencji gruntów w klasie i użytku [...], zajętych pod drogę dojazdową do Z. Z.-U. W. , w następującym zakresie:- ustalona opłata w wysokości dwukrotnej należności dla powierzchni [...] ha wynosi [...] ha x [...] zł/1ha = [...] zł [winno być: x 2 – uwaga Sądu] = [...] zł. Organ w pkt II. zobowiązał PGNiG S.A. do uiszczenia opłaty w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Odwołanie od w/w decyzji w ustawowym terminie złożyła PGNiG S.A reprezentowana przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucono błędną wykładnie i zastosowanie art. 11 ust 1 w zw. z art. 28 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, poprzez przyjęcie, że wyłączeniem z produkcji rolnej jest posadowienie dla przemijającego użytku siedmiu płyt betonowych na nieruchomości, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że płyty te posadowiono dla przemijającego użytku związanego z budową ZZU W. i mogą zostać usunięte z nieruchomości niemal natychmiast, co w świetle posiadanej opinii Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 sierpnia 2013 r. nie przemawia za przyjęciem, iż stanowi to wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Nadto odwołujący zarzucił naruszenie art. 8 k.p.a., 9 kpa, 77 par.1 k.p.a., 80 k.p.a. i 107 par. 3 k.p.a. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Organ II instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę wydanej w niniejszej sprawie decyzji stanowi ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995 r. ( Dz. U. z 2017, poz. 1161, dalej: ustawa).

Zgodnie z art. 4 pkt 11 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o wyłączeniu gruntów z produkcji - rozumie się przez to rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat.

Zgodnie z art. 11 ustawy ust. 1. wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, lIIa, lllb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Zgodnie z ust. 3.decyzje, o których mowa w ust. 1-2, dotyczące gruntów wymienionych w art. 8, mogą być wydane po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

Natomiast art. 8 ustawy stanowi, że:

1. przepisów art. 7 nie stosuje się do okresowego, na czas nie dłuższy niż 10 lat, wyłączenia gruntów z produkcji w zakresie niezbędnym do:

1) podjęcia natychmiastowych działań interwencyjnych niezbędnych do zwalczania klęsk żywiołowych i ich następstw, jak również usuwania następstw wypadków losowych;

2) poszukiwania lub rozpoznawania węglowodorów, węgla kamiennego, węgla brunatnego, rud metali, z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych.

2. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 1, nie zwalnia z obowiązków określonych w rozdziale 5, a wyłączenie dokonane na cele określone w ust. 1 pkt 2 - z obowiązków określonych w rozdziale 3.

Zgodnie z art. 28:

1. ustawy w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.

2. w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy SKO zauważyło, że wnioskiem (znajdującym się w aktach sprawy organu I instancji znak [...]) z dnia [...].03.2020 r. PGNiG S.A. zwróciła się o wydanie decyzji zezwalającej za czasowe wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej, zajętych pod drogę dojazdową do Z. Z. - U. W. . Wnioskodawca wskazał, że wyłączenie gruntów rolnych dotyczy działki nr [...] w W. . Powierzchnia gruntu podlegającego wyłączeniu wynosi [...] ha – [...]. Po likwidacji ZZU W. wraz z drogą dojazdową, grunty rolne zostaną przywrócone do stanu poprzedzającego ich zajęcie i zwrócone właścicielowi w celu dalszego rolniczego użytkowania. Wnioskodawca pismem z dnia [...].04.2020 r. wskazał, że faktyczne wyłączenie gruntu nastąpiło w dniu [...].11.2019 r. Wnioskodawca przystąpił do wykonywania robót budowlanych polegających na budowie gazociągu. Zgłoszenia przedsięwzięcia, które obejmowało także drogę dojazdowa dokonano w lipcu 2019 r.

Zgodnie z informacją z rejestru gruntów działka nr [...] w W. stanowi grunty orne - [...] o powierzchni [...]; grunty orne - [...] o pow.[...] ha oraz łąki trwałe [...] o pow [...]ha. Dodatkowo organ I instancji ustalił w oparciu o mapę glebowo-rolniczą, że grunt na ww. działce jest wytworzony z gleb pochodzenia mineralnego – oznaczonych na mapie glebowo-rolniczej odpowiednio symbolami: [...], [...] i [...] (arkusz mapy [...] W. ):

Bezsporne jest to, że do faktycznego zajęcia terenu doszło w dniu [...].11.2019 r., tak więc przed złożeniem wniosku i uzyskaniem decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji. Bezsporne jest w sprawie również to, inwestor nie otrzymał decyzji zezwalającej na wyłącznie.

Jak wynika z przepisu art. 11 ust 3 ustawy decyzja w przedmiocie wyłączenia z produkcji użytków rolnych może być wydana po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji jedynie w przypadkach określonych w art. 8 ustawy. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych. Nie jest możliwe następcze wydanie decyzji po faktycznym wyłączeniu. Nie jest możliwe wydanie decyzji wstecz, poza przypadkami wskazanymi art. 8 ustawy.

Wnioskowane wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej zajętych pod drogę dojazdową do Z. Z.-U. W. nie stanowi podjęcia natychmiastowych działań interwencyjnych niezbędnych do zwalczania klęsk żywiołowych i ich następstw, jak również usuwania następstw wypadków losowych. Inwestycja ta nie stanowi również poszukiwania lub rozpoznawania węglowodorów, węgla kamiennego, węgla brunatnego, rud metali, z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych.

Pojęcie "wyłączenia z produkcji" - zdefiniowane w przepisie art. 4 pkt 11 ustawy oznacza "rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów". Wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która w świetle przepisu art. 11 ust. 1 ustawy nastąpić może tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym wypadku wyłączenie z produkcji narusza przepisy tej ustawy. (WSA Poznań, II SA/Po 1058/13, 16 grudnia 2013 r.).

W ocenie SKO w sprawie doszło do innego niż rolnicze użytkowania terenu. W sprawie doszło do dokonania czynności faktycznych mianowicie stworzenia tymczasowej drogi dojazdowej do Zespołu Zaporowo-Upustowego W. . Okoliczność ta jest w sprawie bezsporna. Bez znaczenia w ocenie organu II instancji pozostaje w tym zakresie argumentacja odwołującego, że drogę tę - płyty betonowe - można w każdej chwili usunąć z nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie [...] z wniosku o czasowe wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Organ I instancji zasadnie z urzędu wszczął niniejsze postępowanie w sprawie naliczenia opłaty za niezgodne z ustawą wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

Zgodnie z art. 12 ust. 7 ustawy należność za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntów rolnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 wynosi dla klasy lIla – 320.595 zł. Zatem organ I instancji prawidłowo dokonał obliczenia opłaty tj. [...] ha x [...] zł = [...] zł x [...] = [...] zł.

Art. 12 ust 13 ustawy stanowi natomiast, że należność uiszcza się w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

Prawodawca nie ograniczył stosowania sankcji, przewidzianej w art. 28 ust. 1 ustawy do przypadków trwałego wyłączania gruntu z produkcji leśnej (czy rolnej). Pojęcie wyłączenia gruntu z produkcji używane jest w ustawie w określonym znaczeniu - zdefiniowano je w art. 4 pkt 11. Te same wnioski wynikają z samej definicji legalnej określenia jak i jego użycia w innych częściach ustawy. Przykładowo z art. 4 pkt 13 wynika expressis verbis reguła, że wyłącznie gruntu z produkcji, z czym wiązać się może także ponoszenie tzw. opłat rocznych, może mieć także charakter trwały lub czasowy (tzw. nietrwałe). Nie pozwala to uznać, jakoby wolą prawodawcy było stosownie sankcji, w postaci podwyższonej należności jedynie, gdy dojdzie do trwałego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej (lub rolnej).

Organ I instancji zasadnie decyzją umorzył postępowanie i jednocześnie wszczął postępowanie w sprawie naliczenia opłaty za niezgodne z przepisami wyłączenie gruntu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję SKO wniosło P. G. N. i G. S.A., reprezentowane przez fachowego pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. obrazę przepisów prawa materialnego poprzez:

- błędną wykładnię i zastosowanie normy wynikającej z art. 11 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 11) ustawy poprzez przyjęcie, że wyłączeniem z produkcji rolnej jest posadowienie dla przemijającego użytku siedmiu płyt betonowych na ww. nieruchomości, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że płyty te posadowiono w związku z budową ZZU W. i mogą zostać usunięte z nieruchomości niemal natychmiast, co w świetle posiadanej opinii/stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 sierpnia 2013 r., nie przemawia za przyjęciem, iż stanowi to wyłączenie gruntów z produkcji rolnej

II. obrazę przepisów postępowania poprzez:

- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez uprzednie zaniechanie wniesienia sprzeciwu co do zamiaru budowy bez wskazania stronie obowiązku wyłączenia gruntów w produkcji i późniejsze naliczenie opłaty wyłączeniowej w podwójnej wysokości (karnej)

- art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o niekorzystnych skutkach przeprowadzenia inwestycji bez uprzedniego wyłączenia gruntów przy przyjęciu, że położenie płyt stanowi czynność wymagającą uprzedniego wyłączenia w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy

- naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie czy posadowione na objętej decyzją części nieruchomości płyty betonowe - stanowią budowlę skutkującą przyjęciem o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej czy też, posadowiono je w celu przemijającego użytku na cele wyłącznie zabezpieczenia budowy samego Z. Z.-U. "W. " - nie wymagającego uzyskania uprzedniej decyzji co do wyłączenia gruntów z produkcji rolnej.

- naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności, niewyjaśnienie dlaczego położone płyty wymagają wyłączenia gruntów bez analizy (dowodów) czy teren pod nimi był faktycznie rolniczo wykorzystywany a nie stanowił utwardzonego traktu komunikacyjnego.

W związku z powyższym w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. nom prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wniosek o czasowe wyłączenie gruntów z produkcji rolnej z samej swojej definicji dotyczył zalegalizowania istnienia inwestycji jaką stanowiła przebudowa ww. urządzenia liniowego w zakresie Z. Z. U. "W. ". Zdaniem skarżącego, położenie kilku płyt z betonu, w celach czasowego zajęcia nie powoduje zmiany rolniczego wykorzystania gruntu i nie determinuje konieczności przeprowadzenia procedury wyłączeniowej. Potwierdza to treść posiadanej opinii/stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 sierpnia 2013 r. W ocenie skarżącego, Starosta a w ślad za nim SKO, niewyczerpująco zgromadzili i rozpoznali materiał dowodowy, bowiem nie ustalono czy i w jakim zakresie płyty betonowe położone dla przemijającego użytku stanowią podstawę do przyjęcia o normatywnym/faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej, w sytuacji gdy:

1) ten sam organ - Starosta - w relacji do zgłoszenia budowlanego ww. prac budowlanych, pisemnie oświadczył, iż nie będzie wnosił sprzeciwu (nie dostrzegając wbrew zasadom k.p.a. wyrażonym w art. 8 i 9 konieczności uprzedniego pozyskania osobnej decyzji co do wyłączenia);

2) po zakończonych pracach w reakcji na kartograficzną inwentaryzację powykonawczą, uznał że jednak doszło do wyłączenia gruntów w rozumieniu ustawy;

3) nie ustalił czy i w jakim zakresie płyty betonowe stanowiące drogę dojazdową posadowiono w celu trwałego dojazdu, czy tylko zgodnie z mapą - w celu czasowego zajęcia (np. na czas budowy).

W przedmiotowym postępowaniu Starosta nie złożył sprzeciwu ani nie wezwał do uzupełnienia braków poprzez okazanie w sprawie decyzji wyłączeniowej. Stąd zaskarżona decyzja, uznająca że doszło do wyłączenia gruntów z produkcji rolnej narusza art. 8 k.p.a. w ten sposób, iż Starosta uznał, że doszło do wyłączenia, chociaż całokształt okoliczności związanych z inwestycją, (zlokalizowanie zjazdu z drogi publicznej) wraz z niezbędną dokumentacją został złożony Staroście wraz ze zgłoszeniem z dnia 30.10.2019 r. Wówczas, w postępowaniu zgłoszeniowym organ ten powinien wezwać stronę do okazania stosownej decyzji wyłączeniowej. Zaniechanie takiego wezwania sprowadziło całkiem uzasadnione przeświadczenie u skarżącego, że wyłączenie gruntów w rozumieniu art. 4 pkt 11) ustawy nie nastąpiło a przez to, nie wymagało pozyskania stosownej decyzji wyłączeniowej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie o podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a. (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydając rozstrzygnięcie, ale także inne sądy i inne organy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to zostało stwierdzone w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. wyrok NSA z 11 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2918/16). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2295/14: "związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd". Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (zob. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1227/16). Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63) – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1014/19 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA).

Podzielając w pełni przedstawioną wykładnię przepisu art. 170 p.p.s.a., Sąd stwierdza, że kwestie podnoszone w skardze nie mogą podlegać ponownemu badaniu.

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania PGNiG S.A., od decyzji Starosty z [...] czerwca 2020 r. znak [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji zezwalającej na czasowe wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na skutek skargi PGNiG S.A. wszczęte zostało postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 17 marca 2021 r. w sprawie IV SA/Po 1814/20 (CBOSA) oddalił skargę w całości. Sąd doszedł bowiem do przekonania, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z prawem.

W uzasadnieniu powyższego wyroku stwierdzono m.in., że bezsprzecznie organy orzekające miały do czynienia z wyłączeniem gruntów rolnych z produkcji rolnej. Przepis art. 4 pkt 11 stanowi, że przez wyłączeniu gruntów z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat. PGNiG S.A. grunt rolny [...] na pow. [...] ha stanowiący część działki nr [...] w W. zajęło pod drogę dojazdową do. Z. Z.-U.. Zajęcie to nastąpiło od [...] listopada 2019 r. z zamiarem wyłączenia gruntów z produkcji rolnej na okres [...] lat. Z okoliczności tych wynika zatem jasno, że grunt użytkowany uprzednio jako rolny został przez PGNiG S.A. wyłączony z produkcji rolnej w omawianym zakresie. Dla stwierdzenia faktu wyłączenia tegoż gruntu z produkcji rolnej przez zajęcie go pod drogę dojazdową nie ma znaczenia deklaracja spółki o posadowieniu jedynie dla przemijającego użytku siedmiu płyt betonowych na tym gruncie. Już bowiem sam fakt zajęcia gruntu rolnego pod drogę dojazdową oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowanie gruntu, a zatem stanowi wyłączenie go z produkcji rolnej. Sąd odniósł się także do powoływanej przez PGNiG S.A. i załączonej do odwołania opinii (stanowiska) Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 sierpnia 2013 r. dotyczącej realizacji inwestycji liniowych na gruntach rolnych klasy I-III. Podkreślił, że w opinii tej wskazano, iż zasadne jest zastosowanie pełnej procedury wynikającej z ustawy tj. przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i wyłączenia gruntów z produkcji w odniesieniu do gruntów rolnych wymagających zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi będzie miało zastosowanie do inwestycji liniowych, jeśli ich realizacja powodować będzie ograniczenie w dysponowaniu tymi gruntami i zachodzić będzie konieczność wywłaszczenia. Z kolei odnośnie nietrwałego wyłączenia gruntów rolnych z produkcji na czas budowy takich urządzeń podziemnych jak: kable elektryczne, kable telekomunikacyjne wodociągi, kanalizacja sanitarna, gazociągi budowlane w ziemi na głębokości od 1,2 m do 1,5 m i ponownego ich przywrócenia do produkcji rolniczej, nie jest wymagana zgoda na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze. W takiej sytuacji powinna być wydana i uzgodniona z organem właściwym w sprawie ochrony gruntów rolnych decyzja o warunkach zabudowy lub lokalizacji inwestycji celu publicznego. Minister oświadczył, że w przypadku lokalizacji podziemnego gazociągu na gruntach kl. I-II nie jest wymagana zgoda Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze, jeżeli grunty te po ułożeniu gazociągu nie zmienią swojego przeznaczenia i dalej będą gruntami rolnymi wykorzystywanymi zgodnie z ich dotychczasowym przeznaczeniem na cele rolne. W ocenie Sądu przedstawiona opinia jedynie w zakresie pierwszej konkluzji dotyczy stanu faktycznego z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Pamiętać bowiem należy, że PGNiG S.A. grunt rolny działki nr [...] w W. w sposób trwały, z zamiarem na okres [...] lat, zajęło pod drogę dojazdową, a tym samym dokonało wyłączenia z produkcji rolnej. W takiej zaś sytuacji, jak potwierdza stanowisko Ministra, niezbędne jest zastosowanie pełnej procedury z ustawy, a więc uprzednie uzyskanie decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. W ocenie Sądu prawidłowo SKO wyjaśniło, że przepisy art. 11 ust. 3 w zw. z art. 8 ustawy nie mogły znaleźć zastosowania w okolicznościach sprawy, gdyż zajęcie przedmiotowych gruntów rolnych pod drogę dojazdową do Z. Z.-U. w W. nie stanowi podjęcia natychmiastowych działań interwencyjnych niezbędnych do zwalczania klęsk żywiołowych i ich następstw, jak również usuwania następstw wypadków losowych, jak i działanie to nie było z pewnością niezbędne celem poszukiwania lub rozpoznawania węglowodorów, węgla kamiennego, węgla brunatnego, rud metali. Jednocześnie w ocenie Sądu wbrew twierdzeniom skarżącej spółki nie mogła mieć wpływu na wynik zakończonej sprawy administracyjnej (wykładnię i prawidłowe zastosowanie przepisów ustawy) okoliczność zrealizowania przez PGNiG S.A. przedmiotowej drogi dojazdowej w wyniku zgłoszenia Staroście zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie gazociągu wysokiego ciśnienia DN 125 O. J. – miasto J. w zakresie budowy zespołu upustowego (na podstawie art. 30 Prawa budowlanego). Nie jest rolą Sądu orzekającego w granicach sprawy badać i stwierdzić, czy prawidłowo Starosta zaaprobował ww. zgłoszenie PGNiG S.A., bez żądania kierowanego do inwestora na podstawie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, przedłożenia ostatecznej decyzji o zezwoleniu na wyłączenie przedmiotowego gruntu z produkcji rolnej. W tym kontekście zarzuty naruszenia przez organy orzekającej w niniejszej sprawie przepisów art. 8 i art. 9 k.p.a. jawią się jako chybione, albowiem i w zakończonym postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania zezwolenia na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji tak Starosta, jak i następnie SKO w K. nie były władne oceniać, czy uprzednio w odrębnej sprawie administracyjnej Starosta jako organ architektoniczno-budowlany prawidłowo zaakceptował zgłoszenie zamiaru realizacji przedmiotowej inwestycji polegającej na przebudowie gazociągu wysokiego ciśnienia DN 125 O. J. – miasto J. w zakresie budowy zespołu upustowego. Sąd nie stwierdził również, by organy I i II instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy posadowione na objętej decyzją części nieruchomości płyty betonowe stanowią budowlę skutkującą przyjęciem o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej czy też, posadowiono je w celu przemijającego użytku na cele wyłącznie zabezpieczenia budowy samego Zespołu Zaporowo-Upustowego "WITASZYCE", niewymagającego uzyskania uprzedniej decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jasno wynika, że organy orzekające miały podstawę przyjąć, że zajęcie od [...] listopada 2019 r. fragmentu działki nr [...] w W. pod drogę dojazdową ma charakter trwały (na zamierzony okres [...] lat) i bez względu na kwalifikację tejże inwestycji z punktu widzenia Prawa budowlanego oznaczało rozpoczęcie innego niż rolniczy użytkowania.

Przedstawionym wyżej ustaleniami objętymi prawomocnym wyrokiem w sprawie IV SA/Po 1814/20 Sąd orzekający w sprawie niniejszej jest związany. Tym samym zarzuty i argumenty skargi nie mogły odnieść oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku.

Jednocześnie, badając zaskarżoną decyzję w zakresie nie objętym zarzutami skargi, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a., które wskazywałyby na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 1842 ze zm.).