Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 63/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędzia NSA Anna Stępień, Protokolant Asystent sędziego Piotr Pietrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2007 roku sprawy ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [..] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza P. z dnia [...], znak: [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. J., utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu [...], Nr [...] przez Kierownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta P.

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, G. J. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania przez dziecko K. J. Strona wniosła o przyznanie świadczenia za okres od 1 września 2005 roku do 11 stycznia 2006 roku gdyż w 2005 roku jak chciała złożyć dokumenty pracownik organu odmówił ich przyjęcia argumentując, że zasiłek nie przysługuje na dziecko uczące się w Kolegium Nauczycielskim.

Burmistrz Gminy i Miasta P. decyzją z dnia [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia za okres od dnia 1 września 2006 roku. Jako podstawę prawną organ powołał przepis art. 3, 4 ust. 1 i 2, 5, 6 ust. 1, 8 pkt 3a, 6 i 7, 11a, 14, 15, 23, 24, 25 i art. 28 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2006 roku Nr 139, poz. 992), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Z treści uzasadnienia wynika, że świadczenia przyznaje się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie świadczeń (art. 24 ustawy). Zasiłek rodzinny przysługuje na dzieci do ukończenia przez nie 21 roku życia, jeżeli uczą się w szkole (art. 6 ustawy). W rozumieniu przepisów ustawy szkoła to szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadpodstawowa, szkoła artystyczna, specjalny ośrodek szkolno – wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy (art. 3 pkt 18), przy czym szkoła ponadgimnazjalna to zasadnicza szkoła zawodowa, liceum, technikum, szkoła specjalna oraz szkoła policealna o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku (art. 9 ustawy). Na tej podstawie organ ocenił, że w przepisie określającym typy szkół nie ma Kolegium Nauczycielskiego. Wobec tego organ odmówił przyznania świadczeń rodzinnych, gdyż nie został spełniony wymóg, o którym stanowi art. 6 ustawy.

W odwołaniu G. J. wyjaśniła, że złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres od 1 września 2005 roku do 11 stycznia 2006 roku, tj. ukończenia przez niego 21 – roku życia. Z racji tego, że została błędnie pouczona przez pracownika organu, nie składała wcześniej wniosku o przyznanie świadczenia. Z chwilą uzyskania informacji, że uczniowie – studenci Kolegiów Nauczycielskich z innych rejonów kraju otrzymują zasiłki rodzinne, odwołująca się zaczęła zabiegać o przyznanie zasiłku rodzinnego. Uzasadnienie decyzji I instancji jest dla niej niezrozumiałe, gdyż te same przepisy prawne są odmiennie interpretowane w różnych częściach kraju.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że K. J. ukończył 21 lat w dniu 12 stycznia 2006 roku, nadal uczy się jako słuchacz [...] Kolegium Nauczycielskiego w W. na kierunku pedagogika. Studia prowadzone są w systemie dziennym, a przewidywany termin zakończenia nauki to czerwiec 2007 roku. Organ wskazał, że przy takich ustaleniach rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, aczkolwiek jego uzasadnienie niekompletne, organ ten bowiem powołał nieprawidłowy przepis jako podstawę odmowy przyznania zasiłku. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje matce do ukończenia przez dziecko 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Warunki te muszą być spełnione łącznie. K. J. nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, więc nawet gdyby przyjąć, że Kolegium Nauczycielskie jest szkołą lub szkołą wyższą, to i tak nie spełnia warunku do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 pkt 19 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 ust. 1 pkt 5, 6 i 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), studia wyższe, tytuł zawodowy i studia pierwszego stopnia to studia prowadzone przez uczelnię posiadającą uprawnienia do ich prowadzenia, kończące się uzyskaniem odpowiedniego tytułu zawodowego. Przy czym tytuł zawodowy to tytuł licencjata, inżyniera, magistra lub tytuł równorzędny, natomiast studia pierwszego stopnia to studia licencjackie lub inżynierskie kończące się uzyskaniem tytułu licencjata lub inżyniera. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, do stanu faktycznego sprawy, nie może mieć zastosowania przepis art. 6 pkt 1 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ K. J. nie jest osobą uczącą się w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy. Przepis ten stwierdza bowiem, że osoba ucząca się to osoba pełnoletnia ucząca się, nie pozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletności przez tę osobę. Materiał dowodowy zgromadzony przez organ wskazuje na to, że K. J. pozostaje na utrzymaniu matki, natomiast od ojca ma wyrokiem z dnia [...] zasądzone alimenty. W konkluzji organ wyjaśnił, że K. J. nie jest wnioskodawcą w sprawie, ani nie spełnia warunku niepozostawania na utrzymaniu obojga rodziców, zatem nie przysługuje mu wnioskowane świadczenie.

W skardze do sądu administracyjnego G. J. podała, że zapewne organy rozpatrzyły jej wniosek jako dotyczący nowego okresu zasiłkowego, a nie jako wyrównanie za okres wcześniejszy. Zdaniem skarżącej, z ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika, że słuchaczom Kolegium Nauczycielskiego nie przysługuje zasiłek rodzinny. Nadto, skarżąca zwróciła uwagę na nierówne traktowanie, gdyż w innych miejscowościach i województwach osoby uczące się w Kolegiach Nauczycielskich otrzymują zasiłek rodzinny. Reasumując, G. J. wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres od 1 września 2005 roku do 11 stycznia 2006 roku, tj. do osiągnięcia przez K. J. 21. roku życia.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 107 § 1 zd. I Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.

Osnowa decyzji jest jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, jest bowiem jej kwintesencją, wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego wypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy, o udzielonym stronie uprawnieniu względnie nałożeniu obowiązku. Rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, winno być ono wyrażone wprost w osnowie decyzji. Uwagi powyższe potwierdzają liczne orzeczenia (por. np. wyrok NSA z dnia 17 marca 2006 roku, II OSK 646/05, Lex Nr 198331; wyrok NSA z dnia 22 listopada 2001 roku, II SA 924/01; wyrok NSA z dnia 15 października 1999 roku, IV SA 1654/97, Lex Nr 47915; wyrok NSA z dnia 23 września 1999 roku, SA/Rz 482/98, Lex Nr 43933; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 1999 roku, IV SA 1886/96, Lex Nr 48694; wyrok NSA z dnia 31 października 1995 roku, SA/Po 1024/95, Pr. Gosp. 1996/4/20 i inne).

Zdaniem składu orzekającego, decyzja I instancji dotknięta jest wadą nieważności, gdyż nie zawiera rozstrzygnięcia, które jest obligatoryjnym elementem składowym każdej decyzji. W sentencji decyzji organ I instancji napisał: "Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (...), po rozpoznaniu wniosku Nr (...) złożonego dnia 27 września 2006 roku, przez G. J. orzekam odmówić Pani świadczenia w formie: Ośrodek odmawia świadczeń za okres od 1 września 2006 roku (...)". Z treści osnowy tej decyzji nie wynika o przyznanie, jakiego świadczenia wnioskowała G. J. Co więcej z treści uzasadnienia również nie wynika jakiego świadczenia chciała wnioskodawczyni. Organ I instancji w treści całej decyzji (osnowy, jak i uzasadnienia) posługuje się określeniem "świadczenia" bądź "świadczenia rodzinnego". Tymczasem świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne; zapomoga wypłacana przez gminy, na podstawie art. 22a oraz jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka (art. 2 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 992 ze zm.). Wynika z tego, że do końca nie wiadomo czego dotyczy decyzja I instancji, tym samym nie wynika z treści decyzji jakiego świadczenia dotyczył wniosek skarżącej. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] utrzymywała w mocy wadliwe rozstrzygnięcie, co oznacza, że również jest dotknięte wadą nieważności.

W ocenie Sądu brak rozstrzygnięcia w decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, co skutkuje nieważnością takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Ustalenie takie stanowi bezpośrednią przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji organu II, jak i I instancji.

Nadto, zdaniem Sądu w sprawie występują inne liczne nieprawidłowości. Przede wszystkim, wniosek G. J. dotyczył również innego okresu niż decyzje wydane w sprawie. Organy błędnie określiły charakter szkoły, do której uczęszczał syn skarżącej. Z treści definicji szkoły wyższej wynikającej z przepisu art. 3 pkt 19 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że jest to szkoła wyższa w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, przepisów o wyższych szkołach zawodowych oraz o wyższym szkolnictwie wojskowym. Do oceny zatem charakteru uczelni należy odwołać się do przepisów m. in. ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 1, 5, 6 i 23. Natomiast w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2007 roku organy winny oceniać charakter danej szkoły w oparciu o unormowania ustawy z dnia 26 czerwca 1997 roku o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590 ze zm.). Przede wszystkim jednak organy orzekające w sprawie nie rozważyły czy G. J. złożyła wniosek w imieniu syna (w trybie art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych), czy jako jego pełnomocnik (na podstawie art. 6 ust. 1a w/w ustawy). Przepis art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi bowiem, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej.

W treści skargi G. J. wniosła o wyrównanie świadczeń rodzinnych od 1 września 2005 roku do dnia 11 stycznia 2006 roku. Ustosunkowując się do tego wniosku należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Tym samym sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tak zakreślonej kognicji sądu administracyjnego nie mieści się możliwość przyznania świadczenia zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze.

Konkludując Sąd stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy – Miasto P. z dnia [...]. Sąd orzekł jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 2 przy zastosowaniu art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.