Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1349/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 629  Sprawy mienia przejętego z naruszeniem prawa
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Fundacje
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 46 poz. 203
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 maja 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.
article: art. 16 ust. 1 pkt 1-4, art. 33 ust. 2
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz. 13
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 18 stycznia 1945 R., w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: par. 5
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz. 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Teza: Legitymację w postępowaniu administracyjnym określają przepisy prawa a nie czynności prawne między poszczególnymi podmiotami. Przy czym przez przepisy prawa należy rozumieć przepisy prawa powszechnie obowiązującego a nie np. przepisy statutu fundacji, czy aktu notarialnego.

TEZY

Legitymację w postępowaniu administracyjnym określają przepisy prawa a nie czynności prawne między poszczególnymi podmiotami. Przy czym przez przepisy prawa należy rozumieć przepisy prawa powszechnie obowiązującego a nie np. przepisy statutu fundacji, czy aktu notarialnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji Książąt Czartoryskich przy Muzeum Narodowym w K. - na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 czerwca 1997 r. (...) w przedmiocie przejęcia zespołu parkowo-pałacowego w S. na rzecz Skarbu Państwa w ramach reformy rolnej - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda Rz. decyzją z dnia 8 stycznia 1997 r. na podstawie par. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. nr 10 poz. 51/ stwierdził, iż nieruchomość objęta whl. 722.gm. kat. S. obecnie Kw. nr 25723, odpowiadająca działkom ewidencyjnym nr 1064, 1065, 1079, 1080, 1081, 1082, 1083, 1084, 1094/1, 1094/2, 1095, 1096/2 i 1097 o łącznej pow. 40,2609 ha wraz z zespołem pałacowo-parkowym stanowiąca własność Ordynacji Rodzinnej Książąt Czartoryskich podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. 1945 nr 3 poz. 13/.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż Wojewódzki Urząd Ziemski w Rz. zaświadczeniem z dnia 24 stycznia 1947 r. (...) stwierdził, iż nieruchomość ziemska w S. objęta whl. 722 księgi gruntowej dla większej posiadłości Sądu Okręgowego w P., Ordynacji Rodzinnej Książąt Czartoryskich, podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. "e" ww. dekretu. Na wniosek tego Urzędu Sąd Okręgowy w P. uchwałą z 31 stycznia 1947 r. zezwolił na wpis prawa własności ww. nieruchomości - w miejsce Ordynacji Rodzinnej Książąt Czartoryskich na rzecz Skarbu Państwa. Obecnie dla tej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr 25723 a właścicielem jest Skarb Państwa.

Oprócz nieruchomości w S. w skład Ordynacji Książąt Czartoryskich wchodziły nieruchomości objęte whl. 123, 543, 560, 743 gm. kat. S., w gm. kat. K., A., D., D., R., M., P., C. - co wynika z uchwały Sądu Okręgowego Wydziału I w K. z dnia 5 czerwca 1939 r. (...).

Łączna powierzchnia tych nieruchomości znacznie przekraczała powierzchnię nieruchomości ziemskich przeznaczonych dekretem z dnia 6 września 1944 r. na cele reformy rolnej tzn. 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych.

Zdaniem organu sprawa przeznaczenia nieruchomości na cele reformy rolnej nie może być rozpatrywana w oderwaniu od pozostałych nieruchomości wchodzących w skład Ordynacji. Normy określone w art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu odnoszą się do nieruchomości ziemskich stanowiących własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, bez ograniczeń związanych z położeniem, charakterem czy funkcją. O tym, że nieruchomości ziemskie obejmujące zabudowania dworskie, przemysłowe, zabytki historyczne i architektoniczne nie były wyłączone spod przeznaczenia na cele reformy rolnej świadczy par. 44 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., który zakazywał podziału takich nieruchomości.

W odwołaniu Fundacja Książąt Czartoryskich zarzuciła decyzji Wojewody Rz. naruszenie prawa poprzez przyjęcie, że art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu odnosi się do nieruchomości ziemskich bez ograniczeń związanych z położeniem, charakterem czy funkcją. Zdaniem strony skarżącej zespół pałacowo-parkowy w S. z uwagi na swoje położenie w mieście jak i z uwagi na swoją funkcję i charakter nie nadawał się do realizacji celów określonych w dekrecie o reformie rolnej.

Ponadto skarżący podnieśli zarzut błędnej interpretacji 44 cyt. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, gdyż przepis ten odnosi się do zakazu podziału nieruchomości w toku parcelacji a nie przejmowania majątków ziemskich.

Zespół Pałacowo-Parkowy w S. stanowił mieszkanie ordynata i jego rezydencję położoną w granicach ówczesnego miasta S. Ponadto kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie art. 99 Konstytucji z 1921 r., art. 7 Konstytucji z 1952 r., art. 1 Protokołu nr 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 7 i art. 10 Kpa.

W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę i wydanie decyzji zgodnie z wnioskiem.

Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia 18 czerwca 1997 r. utrzymał decyzję Wojewody w mocy, podzielając stanowisko zajęte w jej uzasadnieniu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Fundacja podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu, a ponadto zarzuciła naruszenie przepisów art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3 Kpa i wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w swojej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny o charakterze materialnoprawnym. Musi być zatem oparty na normach prawa administracyjnego materialnego, gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu lub czynności o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o NSA.

Fundacja Książąt Czartoryskich przy Muzeum Narodowym w K. swój interes prawny wywodzi ze statutu fundacji oraz aktu notarialnego z 22 września 1991 r. o ustanowieniu fundacji a zwłaszcza na zapisy dotyczące przeznaczenia na realizację celów fundacji prawa do rewindykacji Zespołu Pałacowo-Parkowego w S. względnie prawa do odszkodowania za tę własność.

Podstawy prawne działalności fundacji zostały określone w ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach /t.j. Dz.U. 1991 nr 46 poz. 203/. Z art. 3 ust. 2 tej ustawy wynika, iż w oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji, fundator powinien wskazać cel fundacji oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację. W ust. 3 tegoż art. 3 stwierdza się, iż "Składnikami majątkowymi, o których mowa w ust. 2, mogą być pieniądze, papiery wartościowe, a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości".

Z treści tego przepisu wyraźnie i jednoznacznie wynika, iż fundacji można przekazać tylko te cztery enumeratywnie wymienione składniki majątkowe. Zatem nie mieści się w tym wykazie "prawo do rewindykacji Zespołu Pałacowo-Parkowego w S.".

Ponadto legitymację w postępowaniu administracyjnym określają przepisy prawa a nie czynności prawne między poszczególnymi podmiotami. Przy czym przez przepisy prawa należy rozumieć przepisy prawa powszechnie obowiązującego a nie np. przepisy statutu fundacji, czy aktu notarialnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił - z uwagi na brak legitymacji skargowej.