Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4204/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1 lp. 6.1.4 i lp. 6.2.1 załącznika nr 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1907
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 22, art. 23
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 341/17 w sprawie ze skargi W.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 lipca 2017 r. sygn. III SA/Wr 341/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 2840 złotych tytułem kosztów postępowania.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

W dniu 16 września 2016 r. w miejscowości J. na drodze krajowej nr 11 zatrzymano do kontroli zespół pojazdów w skład którego wchodził samochód ciężarowy marki Scania o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował J.J. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy W.P.

Podczas kontroli i oględzin zainstalowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego marki Siemens VDO typ 1318.27 no. [...] stwierdzono podłączenie niedozwolonego urządzenia dodatkowego typu "wyłącznik tachografu uruchamiany za pomocą zmiany bezpieczników (z dobrego na spalony)", wpływającego na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego. Wykonano jazdę testową uruchamiając zainstalowane urządzenie - wyłącznik tachografu. Na tę okoliczność sporządzono dokumentację filmową i fotograficzną. Manipulowanie zainstalowanym urządzeniem niedozwolonym (zamiana bezpieczników) powodowało, iż wskazówka prędkościomierza zatrzymywała się wskazując 0 km/h, a na wykresówce rejestrował się odpoczynek. W wyniku zainstalowania niedozwolonego urządzenia dodatkowego zaingerowano w zabezpieczenie urządzenia rejestrującego. Na tej podstawie stwierdzono, że urządzenie pomiarowo - kontrolne zamontowane w pojeździe nie posiada ważnego badania okresowego.

Przesłuchany w charakterze świadka kierowca zeznał, że 16 września 2016 r. między godziną 07:00 a 13:40 prowadził pojazd i nie rejestrował za pomocą urządzenia rejestrującego na wykresówce wymaganych wskazań w zakresie prędkości, długości przebytej drogi oraz swojej aktywności. Organ uznał, że powyższe działanie kierowcy miało na celu fałszowanie faktycznego czasu jego pracy, przejechanych kilometrów i wskazań prędkości poprzez nierejestrowanie za pomocą tachografu. Zatem wszystkie dane zapisane przez tachograf na wykresówce dotyczące okresów prowadzenia pojazdu i odbytych odpoczynków były niewiarygodne.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na W.P. karę pieniężną w wysokości 6000 zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (5000 zł) oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji (1000 zł).

W.P. wniósł odwołanie od tej decyzji.

Decyzją z [...] lutego 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1907 ze zm.; dalej: u.t.d.) oraz lp. 6.1.4, lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 23, art. 29, art. 32 ust. 2, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (t.j. Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm.; dalej: rozporządzenie 165/2014), pkt 4 rozdziału VI załącznika IB do rozporządzenia 165/2014 utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Odwołując się do art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz art. 23 rozporządzenia 165/2016 oraz lp. 6.1.4 załącznika nr 3 u.t.d. organ wskazał, że w toku kontroli drogowej stwierdzono podłączenie niedozwolonego urządzenia dodatkowego typu wyłącznik tachografu uruchamiany za pomocą zmiany bezpieczników (z dobrego na spalony) wpływającego na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego zatem zaingerowano w zabezpieczenie urządzenia rejestrującego. W ocenie organu, taki stan faktyczny świadczy o tym, iż urządzenie pomiarowo - kontrolne zamontowane w kontrolowanym pojeździe nie posiada ważnego badania okresowego. Organ wyjaśnił, że badania okresowe tachografów mają na celu m. in. sprawdzenie czy urządzenie działa prawidłowo oraz czy plomby na urządzeniu i na innych częściach instalacji są w stanie nienaruszonym, co świadczy o tym, że nikt nie ingerował w pracę urządzenia rejestrującego oraz o prawidłowość jego wskazań.

Odnośnie drugiego naruszenia Główny Inspektor Transportu Drogowego odwołując się do art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014 podniósł, że podczas kontroli wykryto niedozwolone urządzenie w postaci wyłącznika, który po uruchomieniu powodował, że tachograf w czasie rzeczywistej jazdy na karcie kierowcy rejestrował odpoczynek. Wyłącznik uruchamiany był za pomocą zmiany bezpieczników w okresie między godziną 07:00 a 13:40, a co za tym idzie nie rejestrując na wykresówce wymaganych wskazań w zakresie prędkości, długości przebytej drogi oraz swojej aktywności.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92b u.t.d. oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wskazując, iż do naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Skargę na tę decyzję wniósł W.P.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Sąd pierwszej instancji uznał, że organy zasadnie przyjęły, iż doszło do naruszenia przepisów o transporcie drogowym - nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (lp.6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.), czego konsekwencją było nałożenie kary w wysokości 5000 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie zgodził się natomiast ze stanowiskiem organu, że ingerencja w instalację tachografu - podłączenie urządzenia zakłócającego jego pracę spowodowała także, że urządzenie to nie posiadało ważnego badania okresowego oraz, że nie można uznać ważności legalizacji tachografu (lp.6.1.4. zał. nr 3 do u.t.d.).

Sąd pierwszej instancji zauważył, że odpowiedzialność przedsiębiorcy przewidziana w lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d. wiąże się z wykonywaniem przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji., Sąd pierwszej instancji zauważył, że art. 23 ust. 1 rozporządzenia 165/2014 oraz pkt 4 rozdziału VI załącznika IB do ww. rozporządzenia dotyczą obowiązku przeprowadzania przeglądów w określonym czasie i w określonym zakresie. Zdaniem Sądu, nie można wyprowadzić z nich takiego wniosku, do jakiego doszły organy – że "podłączenie wyłącznika tachografu powoduje nieważność sprawdzenia okresowego". Z powołanych przepisów skutek taki nie wynika. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że te same okoliczności faktyczne, stwierdzone w czasie kontroli drogowej 16 września 2016 r. wskazujące, że nastąpiła ingerencja w pracę zainstalowanego w zatrzymanym pojeździe urządzenia rejestrującego powodująca zmianę jego wskazań, stały się podstawą przypisania przedsiębiorcy wykonującemu przewóz dwóch różnych deliktów tj. naruszenia objętego lp. 6.2 załącznika nr 3 do u.t.d. "'wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego", określonego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. jako "nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi" oraz naruszenia objętego lp. 6.1 załącznika nr 3 do u.t.d. "naruszenie zasad i warunków wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące (tachograf)", polegającego na "wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji" (lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d.)

Sąd pierwszej instancji wywodził, że w załączniku nr 3 do u.t.d. ustawodawca przewidział naruszenie wynikające z ingerencji w działanie urządzenia rejestrującego i uwzględniając wysoką szkodliwość tak powstałego stanu niezgodnego z prawem, określił w lp 6.2.1 stosunkowo surową sankcję - w wysokości 5000 zł. W lp. 6.1.4 powołanego załącznika ustawodawca stypizował natomiast inne naruszenie - polegające na wykonywaniu transportu drogowego pojazdem, który co prawda został wyposażony w urządzenie rejestrujące wymagane przepisami, jednak urządzenie to nie posiada wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji - i przypisał do tego naruszenia znacznie niższą sankcję - w wysokości 1000 zł.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organ błędnie przyjął, iż wskazane naruszenia mają względem siebie charakter subsydiarny, co nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Sąd wskazał, że o "wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji" (lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d.) można byłoby mówić wówczas, gdyby tachograf utracił legalizację w związku z – przykładowo - upływem okresu ważności badania okresowego. Takich ustaleń sprawie nie poczyniono.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie było zatem podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 1000 zł - błędnie uznano, że ingerencja w działanie urządzenia rejestrującego pozwala na nałożenie kary za naruszenie polegające na "wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji" (lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że rzeczą organu będzie, przy ponownym rozpatrzeniu odwołania - dokonanie oceny, po ewentualnym poczynieniu odpowiednich ustaleń, czy tachograf zainstalowany w samochodzie w dniu kontroli faktycznie nie miał wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji – z uwzględnieniem powyżej zaprezentowanego stanowiska Sądu co do sposobu rozumienia omawianego naruszenia, ujętego w lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d. a także lp. 6.2.1. i Ip. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że te same okoliczności faktyczne, związane z kontrolą drogową 16 września 2016 r. oraz ze stwierdzeniem, że nastąpiła ingerencja w pracę zainstalowanego w zatrzymanym pojeździe urządzenia rejestrującego powodująca zmianę jego wskazań, stały się podstawą przypisania przedsiębiorcy wykonującemu przewóz dwóch różnych deliktów tj. naruszenia objętego lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz naruszenia objętego lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy podstawę naruszenia określonego pod lp. 6.1.4 zał. nr 3 do u.t.d. stanowił sam fakt fizycznej ingerencji w urządzenie rejestrujące - tachograf poprzez naruszenie jego integralności i podłączenie niedozwolonego urządzenia pozwalającego na dowolną zmianę wskazań tachografu, natomiast podstawę naruszenia sankcjonowanego w oparciu o treść lp. 6.2.1. zał. nr 3 do u.t.d. stanowił fakt używania tegoż niedozwolonego urządzenia przez kierowcę, który w razie potrzeby uruchamiając zamontowany wyłącznik dokonywał za jego pomocą zmiany wskazań rejestrując odpoczynek, podczas gdy w rzeczywistości pojazd poruszał się a kierowca wykonywał pracę;

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22, art. 23 rozporządzenia 165/2014, a także lp. 4 rozdziału VI Załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE Nr L 370, z 31 grudnia 1985 r. z późn. zm.), polegające na ich błędnej wykładni, przejawiającej się w mylnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że fizyczna i prawnie niedopuszczalna ingerencja w strukturę i istotne elementy tachografu samochodowego polegająca na zamontowaniu w nim niedozwolonego urządzenia pozwalającego kierowcy na zmianę wskazań lub nierejestrowanie przez tachograf rzeczywistych okresów aktywności kierowcy i pojazdu, nie wyczerpuje znamion naruszenia określonego pod 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, podczas gdy ingerencja ta skutkuje bezwzględną utratą ważności sprawdzenia okresowego tachografu oraz nałożonych cech legalizacyjnych i wymaga jego naprawy a następnie przeprowadzenia ponownego sprawdzenia tachografu, natomiast czyn ten nie jest tożsamy z zachowaniem sankcjonowanym na podstawie lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., które wymaga ustalenia, że kierowca faktycznie używał niedozwolonego urządzenia i nie rejestrował okresów swojej aktywności, podczas gdy do naruszenia przewidzianego pod lp. 6.1.4 dochodzi już poprzez samą ingerencję w budowę tachografu i fizyczne naruszenie któregokolwiek z jego zintegrowanych elementów.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.

Strony wyraziły zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568, 695 i 875).

W piśmie z 25 maja 2020 r. skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego specyfika oraz komplementarny charakter podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. sprawia, że zasadne i celowe jest odniesienie się do nich łącznie. Zarówno zarzuty naruszenia norm procesowych jak i prawa materialnego przez jego błędną wykładnię zmierzają bowiem do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż te same okoliczności faktyczne nie mogą stanowić naruszenia określonego w załączniku nr 3 do u.t.d. ujętego w lp. 6.2.1. i lp. 6.1.4., a więc dwóch różnych deliktów dotyczących tego samego urządzenia zamontowanego w poddanym kontroli pojeździe.

Organ, na kanwie ustaleń faktycznych poczynionych w toku kontroli przeprowadzonej 16 września 2016 r., przyjął bowiem, że podłączenie niedozwolonego urządzenia dodatkowego typu wyłącznik tachografu uruchamiany za pomocą zmiany bezpieczników, wpływającego na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego, wyczerpywało znamiona naruszenia polegającego na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraznaruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z taką interpretacją stwierdzając, że brak było podstaw do nałożenia na stronę kary za naruszenie sklasyfikowane w lp. 6.1.4. załącznika nr 3 do u.t.d. ustawy o transporcie drogowym, gdyż organ błędnie uznał, że ingerencja w działanie urządzenia rejestrującego pozwala na nałożenie kary za brak wymaganego okresowego badania kontrolnego lub kalibracji.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie nie dopuścił się naruszenia objętych zarzutami skargi kasacyjnej przepisów.Trafnie, Sąd pierwszej instancji wywiódł, posiłkując się orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 21 kwietnia 2016 r., sygn. II GSK 2395/14; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że regulacje l.p. 6.2.1. i lp. 6.1.4. załącznika nr 3 do u.t.d. nie mają charakteru subsydiarnego, bowiem opisane w nich naruszenia odnoszą się do dwóch różnych deliktów.

Naruszenia stypizowane pod lp. 6.2. załącznika nr 3 do u.t.d. dotyczą wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego. Naruszenie określone pod lp. 6.2.1. polega na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Naruszenia określone pod lp. 6.1. załącznika nr 3 do u.t.d. dotyczą naruszenia zasad i warunków wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące (tachograf). Naruszenie określone pod lp. 6.1.4. załącznika nr 3 do u.t.d. polega na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.Już sama charakterystyka naruszeń wskazuje, że do nałożenia każdej z kar wymagane są odpowiednie ustalenia faktyczne dotyczące urządzenia rejestrującego (tachografu), a więc odpowiednio ingerencji zakłócającej jego pracę, lub braku aktualnych, ważnych czasowo, badań kontrolnych i okresowych.

Naczelny Sąd Administracyjny na tle zbliżonych stanów faktycznych prezentował już stanowisko, że błędne jest założenie, iż wskazane naruszenia mają względem siebie charakter subsydiarny. Przeciwnie, założenie racjonalności ustawodawcy nie pozwala na przyjęcie, że ten sam czyn wypełnia znamiona dwóch różnych deliktów i wymaga podwójnego karania (por. wyroki NSA z 21 kwietnia 2016 r., sygn. II GSK 2395/14, z 29 października 2019 r., sygn II GSK 2654/17; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy zatem podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zaistnienie jednego z naruszeń pozostaje bez wpływu na drugie z naruszeń. Oba wymienione naruszenia wymagają odrębnych i ściśle związanych z rodzajem naruszenia ustaleń faktycznych. W przypadku naruszenia lp. 6.2.1. ustalenia braku rejestrowania na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi w czasie wykonywania przewozu drogowego. W przypadku zaś naruszenia z lp. 6.1.4. ustalenia wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.

Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji w odniesieniu do przyjętego przez organ naruszenia z lp. 6.1.4. załącznika nr 3 do u.t.d., nie poczyniono jakichkolwiek ustaleń w kierunku ważności badania okresowego tachografu znajdującego się w poddanym kontroli pojeździe. Organ swoje stanowisko w tej materii wywiódł wyłącznie z faktu, niekwestionowanej okoliczności ingerencji – podłączenia niedozwolonego urządzenia dodatkowego typu wyłącznik tachografu, który wpływał na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego. Skoro brak było w tym zakresie ustaleń faktycznych, to nie istniała podstawa do nałożenia na stronę kary w wysokości 1000 zł za określone w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. naruszenie.

Reasumując, Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż w sprawie, wobec braku ustaleń faktycznych znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym materialne dowodowym, nie zaistniała podstawa do nałożenia na skarżącego kary za brak wymaganych badań kontrolnych lub sprawdzenia okresowego tachografu.

Jak wskazywał w powołanych wyżej wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny, stanowiska tego nie zmienia wywodzona w ramach zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego argumentacja odnośnie do błędnej wykładni przepisów rozporządzeń unijnych, która - zdaniem organu - w świetle ustaleń faktycznych sprawy i stwierdzonej ingerencji w pracę tachografu, niejako z automatu powinna skutkować, stwierdzeniem braku aktualnych badań urządzenia, a w konsekwencji nałożeniem na stronę kary. Takiego sposobu łączenia naruszeń, ich subsydiarności i wynikowości jednego naruszenia z innego stwierdzonego naruszenia dotyczącego tego samego urządzenia – tachografu nie sposób wyprowadzić zarówno z przepisów krajowych, o czym mowa powyżej, jak również z powołanych w ramach zarzutu z punktu 2 petitum skargi kasacyjnej, przepisów prawa wspólnotowego.

Zarówno przepisy art. 22 i art. 23 rozporządzenia nr 165/2014 jaki i lp. 4 rozdziału VI załącznika IB do rozporządzenia nr 3821/85, w jakikolwiek logicznie bezpośredni lub pośredni sposób nie wskazują, że fakt ingerencji w pracę tachografu skutkuje automatycznym anulowaniem przeprowadzonego na urządzeniu badania kontrolnego, sprawdzenia okresowego lub jego kalibracji. Powołane art. 22 i art. 23 rozporządzenia nr 165/2014 r., określają wymogi wymagania dotyczące instalacji i naprawy tachografów oraz wymogi i zakres prowadzenia przeglądów tachografów. Regulacje te nakładają obowiązek poddania tachografu przeglądowi przynajmniej raz na dwa lata i weryfikacji jego działania między innymi pod kątem podłączenia do tachografu urządzenia manipulacyjnego lub śladów po podłączeniu takiego urządzenia. Tożsamy zakres przeglądu okresowego określał lp. 4 załącznika IB do rozporządzenia nr 3821/85 w punkcie 257 tiret 7. Zauważyć przy tym należy, że świadectwem przeprowadzonego przeglądu, poza protokołem z jego przeprowadzenia, jest plomba zakładana przez instalatora, warsztat lub producenta tachografu zatwierdzonych do tego celu. Z brzemienia powołanych regulacji nie wynika wprost, że ingerencja w tachograf poczyniona poza przeprowadzonym przeglądem lub badaniem okresowym, w okresie dwóch lat od daty przeprowadzonego przeglądu skutkować będzie nieważnością przeprowadzonego badania okresowego lub kontrolnego.

Stwierdzenie istnienia urządzenia manipulacyjnego podłączonego do tachografu lub podejrzenia podłączenia takiego urządzenia skutkować będzie koniecznością przeprowadzenia badania kontrolnego, na co wskazuje ta cześć powołanych regulacji, która przewiduje przeprowadzenie badania tachografu pod kątem zamontowania urządzenia manipulacyjnego lub śladów po takim urządzeniu. Nie stanowi natomiast przesłanki obligatoryjnego stwierdzenia, jak stara się wywodzić organ, że ujawnienie urządzenia wpływającego lub zakłócającego pracę tachografu skutkować będzie nieważnością przeprowadzonego badania okresowego/kontrolnego od przeprowadzenia, którego nie upłynął okres co najmniej dwóch lat.W takim stanie, brak jest podstaw do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów prawa krajowego i wspólnotowego skutkującej, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, mylnym przyjęciem, że to samo zdarzenie nie implikowało dwóch powiązanych z sobą deliktów, na podstawie których należało nałożyć na stronę dwie kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Jak już bowiem zauważono, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał poprawnej wykładni przepisów ustawy o transporcie drogowym, deliktów określonych w załączniku nr 3 do tejże ustawy i zasadnie stwierdził, wobec braku stosownych ustaleń faktycznych, brak podstaw do nałożenia na stronę skarżącą kary za naruszenie opisane w lp. 6.4.1. wymienionego załącznika do u.t.d.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568, 695 i 875).

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego, gdyż wobec braku złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. nie było kosztów, które podlegałyby zwrotowi na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.