Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1349/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 80,  art. 107 par. 3,  art. 138 par. 2,  art. 139
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. D. i P. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz M. D. i P. D. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. D., uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], potwierdzającą J. D., M. D. i P. D. prawo do rekompensaty z tytułu postawienia przez W. i M. małżonków J. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości we [...] przy ul. [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. przekazał według właściwości Wojewodzie [...] wniosek H. D. w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez W. i M. małżonków J. nieruchomości we [...] przy ul. [...]. Kolejnym wnioskiem z dnia 7 grudnia 2009 r. H. D. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. zawiesił postępowanie wszczęte na wniosek H. D. do czasu ustalenia jej spadkobierców. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] sierpnia 2011 r. w miejsce zmarłej H. D. do postępowania administracyjnego jako spadkobiercy wstąpili: J. D., M. D. oraz P. D.. Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Wojewoda [...] dokonał pozytywnej oceny spełnienia przez J. D., P. D. oraz M. D. przesłanek wynikających z art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2014 r. Dz. U. 1090), a także wezwał J. D., P. D. oraz M. D. do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty oraz o dołączenie operatu szacunkowego mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Polski. Po uzupełnieniu wymaganych dokumentów Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. potwierdził J. D., M. D. oraz P. D. (w odpowiednich częściach) prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez W. i M. małżonków J., nieruchomości we [...] przy ul. [...], składającej się z parceli zabudowanej jednopiętrowym domem mieszkalnym.

M. D. złożył pismo zatytułowane "Odwołanie" podnosząc, że "wydanie powyższej decyzji nie spełnia moich długoletnich oczekiwań i starań o to, co mi się po prostu należy, w zasadniczej kwestii jaką jest nie tyle wysokość, co nieokreślony termin wypłaty należnej mi rekompensaty. Wojewoda [...] w powyższej decyzji wskazał, iż dane dotyczące osób uprawnionych do otrzymania rekompensaty zostaną przekazane w miesiącu następującym po zakończeniu bieżącego kwartału". Wskazał, że nie rozumie, dlaczego tak długo ma czekać na należną mu rekompensatę.

Minister Skarbu Państwa, rozpatrując to pismo jako odwołanie, uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 2, art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4, ust. 5 i art. 7 ust 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wyjaśnił, że prawo do rekompensaty na podstawie powyższych przepisów przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przedwojennych przepisów wskazanych w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić, a także posiada obywatelstwo polskie. Niespełnienie choćby jednej z wymienionych w powyższym przepisie przesłanek powoduje utratę uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polski i pozwala na wydanie decyzji odmownej, bez konieczności badania spełnienia pozostałych. Spadkobierca właściciela może to prawo zrealizować, jeżeli jest obywatelem polskim, a właściciel nieruchomości spełniał opisane wyżej wymogi. Dodatkowo Minister wyjaśnił, że w myśl przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty strona winna dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn wskazanych w art. 1 tej ustawy oraz dowody świadczące o rodzaju i powierzchni nieruchomości. Rodzaje dowodów, które mogą być w tego rodzaju sprawach zgłaszane określa przepis art. 6 ust. 4 ustawy. Art. 6 ust. 4 pkt 1 wymienia urzędowy opis mienia, a w pozostałych punktach - określa inne rodzaje dokumentów. Przepis art. 6 ust. 5 przewiduje również możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność pozostawienia składników majątku, za pomocą oświadczeń dwóch świadków złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, ale dowód ten może być przeprowadzany w przypadku braku urzędowego opisu mienia lub orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny.

Organ odwoławczy zauważył, że brak dowodów wskazanych w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie uwalnia organu prowadzącego postępowanie od zachowania zasady prawdy obiektywnej, ustanowionej w art. 7 kpa, a zatem od obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Wyjaśnieniu stanu faktycznego ma służyć zgodnie z art. 75 § 1 kpa wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W przypadku postępowania w sprawie realizacji prawa do rekompensaty mogą to być dowody wskazane w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., ale także inne dowody, jak opinie biegłych, oględziny, przesłuchanie strony. Dopiero po wyczerpaniu tych wszystkich dowodów można mówić o zebraniu materiału dowodowego i ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenia on na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Ministra, organ I instancji dopuścił się naruszenia wyżej wskazanych przepisów, wskazując, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że właściciele mienia pozostawionego, tj. W. i M. J., byli w dniu 1 września 1939 r. obywatelami polskim i mieli miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przedwojennych przepisów wskazanych w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz że opuścili je z przyczyn, o których mowa w art. 1 tej ustawy lub z tych przyczyn nie mogli na nie powrócić. Dowodem na powyższe okoliczności nie jest w ocenie organu II instancji wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1990 r., sygn. akt [...], z którego wynika jedynie, że W. i M. J. pozostawili we [...] majątek nieruchomy, składający się z 1/2 części parceli zabudowanej 1-piętrowym domem mieszkalnym przy ul. [...]. Organ odwoławczy, odwołując się do orzecznictwa Sądy Najwyższego dotyczącego kwestii związania prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego, stwierdził, że w sentencji prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1990 r. rozstrzygnięto wyłącznie kwestię przysługiwania małżonkom J. prawa własność do opisanej w tym orzeczeniu nieruchomości oraz fakt jej pozostawienia, natomiast nie rozstrzygnięto kwestii spełnienia przez te osoby innych wymogów, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Z akt sprawy natomiast wynika, że organ wojewódzki nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego co do repatriacji, zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz obywatelstwa W. i M. J., nie wezwał również wnioskodawcy do usunięcia w tym zakresie braków wniosku i złożenia dokumentów określonych w art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Ministra Skarbu Państwa, decyzja Wojewody [...] winna zostać uchylona, aczkolwiek z innych przyczyn niż te wskazane przez stronę, która nie zaskarżyła wprost treści decyzji Wojewody [...], a jedynie to, że wypłata rekompensaty powinna nastąpić w terminie wskazanym w art. 35 kpa. Uzasadniając powody uchylenia decyzji I instancji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wojewoda dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 tej ustawy. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia. Z powyższego przepisu wynika, że organ wojewódzki wydając postanowienie z dnia [...] stycznia 2015 r. powinien ocenić spełnienie wszystkich wymogów, wskazanych w art. 2, art. 3 i art. 5 powołanej ustawy, a ograniczenie tej oceny tylko do niektórych z nich stanowi rażące naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zdaniem Ministra, Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2015 r. ocenił jedynie kwestię przysługiwania W. i M. J. prawa własności do nieruchomości oraz fakt jej pozostawienia, a także kwestię następstwa prawnego po współwłaścicielach nieruchomości pozostawionej.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w piśmie zwanym "Odwołaniem", organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wojewodowie przekazują raz na kwartał, w terminie do końca miesiąca następującego po zakończeniu kwartału, dane zawarte w rejestrach wojewódzkich ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa, który prowadzi rejestr centralny. W tej sytuacji organ I instancji działał prawidłowo, informując strony postępowania o terminie wynikającym z tego przepisu, i nie naruszył art. 35 kpa, który nie miał zastosowania. Minister Skarbu Państwa, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, nakazał Wojewodzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie dotyczącym spełnienia wszystkich przesłanek wskazanych w dyspozycji art. 2 i art. 3 ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w odniesieniu do W. i M. J., w szczególności w zakresie, czy byli oni w dniu 1 września 1939 r. obywatelami polskimi i mieli miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przedwojennych przepisów wskazanych w art. 2 tej ustawy oraz czy opuścili je z przyczyn, o których mowa w art. 1 powołanej ustawy lub z tych przyczyn nie mogli na nie powrócić. W tym celu, zdaniem Ministra, Wojewoda powinien z urzędu wystąpić do właściwych instytucji archiwalnych o przeprowadzenie kwerendy posiadanych dokumentów w tym zakresie.

Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. D. i P. D., zarzucając organowi odwoławczemu wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skarżący przedstawili przebieg postępowania administracyjnego w sprawie, wskazując, że celem odwołania od decyzji Wojewody [...] nie było podważenie tej decyzji, uzyskanej po wielu latach, ale uzyskanie od Ministra Skarbu Państwa odpowiedzi dotyczącej dokładnego terminu wypłaty należnej rekompensaty. Skarżący wskazali, że w wyniku odwołania Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...], czego nie rozumieją. Uważają, że dopełnili wszystkich formalności, tj. złożyli stosowny wniosek, dołączyli wskazane przez Wojewodę dokumenty. Niezrozumiała jest dla nich sytuacja, w której Minister Skarbu Państwa uchyla oczekiwaną przez nich od wielu lat decyzję przyznającą należną im rekompensatę.

W tej sytuacji skarżący wnieśli o utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., a w przypadku ustalenia, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa o ukaranie Wojewody grzywną. Wnieśli również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia wniosku przyznanie w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2014 r. Dz. U. 1090) rekompensaty za mienie pozostawione przez poprzedników prawnych skarżących W. i M. małżonków J. w postaci nieruchomości we [...] przy ul. [...]. Organ I instancji, opierając się m.in. na wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1990 r., sygn. akt I[...] uznał, że byli właściciele pozostawionego mienia, tj. W. i M. J., byli w dniu 1 września 1939 r. obywatelami polskim i mieli miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz że opuścili je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z tym stanowiskiem organu I instancji nie zgodził się organ odwoławczy, zarzucając Wojewodzie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz rażące naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., bowiem nie jest w ocenie organu II instancji dowodem na te okoliczności wyrok, z którego wynika jedynie, że W. i M. J. pozostawili we [...] majątek nieruchomy, składający się z 1/2 części parceli zabudowanej jednopiętrowym domem mieszkalnym przy ul. [...].

Zasadniczym problemem na obecnym etapie rozpatrywanej sprawy jest kwestia interpretacji pisma skarżącego z dnia 6 maja 2015 r. zatytułowanego "Odwołanie".

Tytuł pisma oraz zwrot "jako spadkobierca nie zgadzam się z całością powyższej decyzji" sugeruje, że zamiarem skarżącego było wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji i tak też ostatecznie przyjął organ II instancji.

Jednakże poza wymiennymi elementami cała pozostała treść pisma skarżącego z dnia 6 maja 2015 r. dotyczy jedynie kwestii terminu wypłaty przyznanej rekompensaty. Skarżący w uzasadnieniu pisma wprost stwierdził, że wnosi o zmianę wydanej decyzji poprzez "wskazanie konkretnego terminu wypłaty rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej". Skarżący stwierdził przy tym, że nie kwestionuje wysokości przyznanej rekompensaty, a jedynie nieokreślony termin jej wypłaty. Podnosił przy tym zarzuty dotyczące przewlekłości przedmiotowego postępowania. Taka treść pisma skarżącego jako niejednoznaczna powinna była wzbudzić uzasadnione wątpliwości organu II instancji co do rzeczywistych intencji strony, w szczególności że pismo skarżącego dotyczyło decyzji korzystnej dla niego i pozostałych stron postępowania. Również w treści złożonej skargi skarżący podnosi, że celem jego pisma z dnia 6 maja 2015 r. nie było podważenie decyzji Wojewody [...], uzyskanej po wielu latach, ale uzyskanie od Ministra Skarbu Państwa odpowiedzi dotyczącej dokładnego terminu wypłaty należnej rekompensaty. Z uzasadnienia decyzji odwoławczej wynika, że organ II instancji dostrzegł ten problem ("Należy również zauważyć, iż odwołujący się nie zaskarżył wprost treści decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., wskazując jedynie, iż przekazanie oraz wypłata rekompensaty powinna nastąpić w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a."), jednakże bez odpowiedniego wyjaśnienia powstałych wątpliwości uznał pismo skarżącego za odwołanie i to wniesione przez skarżącego ze skutkiem dla wszystkich stron, które samodzielnie odwołania nie złożyły i nie wypowiedziały się w kwestii pisma skarżącego. Takie działanie organu II instancji nie może zostać przez Sąd zaakceptowane, tym bardziej, że w postępowaniu odwoławczym organ II instancji zarzucił organowi I instancji rażące naruszenie przepisów prawa i wydał decyzję w sposób oczywisty niekorzystną dla skarżącego i pozostałych stron postępowania. Minister nie powołał się przy tym na treść art. 139 kpa i nie wyjaśnił w sposób przekonujący zasadności takiego postępowania.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Przypomnieć także należy, że zasadą postępowania administracyjnego (także odwoławczego), wyrażoną m.in. w art. 63, 65, 128 i 140 kpa, jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony właśnie bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli zawarte w złożonym piśmie żądanie jest zredagowane niezręcznie lub mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do samodzielnego sprecyzowania treści tego żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji wnoszącego podanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00, niepubl.). Żądanie wszczęcia konkretnego postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA z 1990 r. Nr 2-3, poz. 47). W przypadku wątpliwości co do treści żądania strony, stanowi to podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której żądanie pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszyć musi należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym bowiem razie mamy do czynienia z naruszeniem art. 7 i art. 9 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia. Z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja Ministra, zostało przeprowadzone bez należytego wyjaśnienia rzeczywistej treści żądania strony zawartej w piśmie z dnia 6 maja 2015 r.

Nadto zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 139 kpa, rozpatrując złożone odwołanie, organ II instancji nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przepis ten statuuje tzw. zasadę reformationis in peius, która oznacza niedopuszczalność orzekania przez organ odwoławczy "na niekorzyść strony odwołującej się" (czyli w sposób pogarszający jej sytuację prawną). Sens tego zakazu wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać sytuacji prawnej strony odwołującej się, określonej decyzją organu I instancji. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Uzasadniając uchylenie decyzji organu I instancji Minister stanął na stanowisku, że "...przedmiotowa decyzja Wojewody [...] winna zostać uchylona, aczkolwiek z innych przyczyn niż te wskazane przez Stronę", przy czym organ II instancji nie wyjaśnił w sposób przekonujący zasadności takiego postępowania. Nie wyjaśnił również, czy w przedmiotowej sprawie organ II instancji rozważał treść art. 139 kpa, a jeśli tak, to do jakich doszedł wniosków i czy uzasadniały one podjęcie przez organ odwoławczy niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu orzekającego, wobec braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia woli skarżącego, możliwe jest, że intencją skarżących nie było, tak jak to samodzielnie ustalił organ odwoławczy, wszczęcie postępowania odwoławczego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. lecz jedynie np. zmiana lub uzupełnienie akceptowanej przez skarżącego decyzji organu I instancji. Jednostronne zakwalifikowanie zatem pisma skarżącego z dnia 6 maja 2015 r. jako odwołania od decyzji organu I instancji, bez dokładnego zbadania, co jest istotnie przedmiotem żądania strony, narusza art. 7 i 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa oraz art. 138 § 2 w związku z art. 139 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ II instancji przede wszystkim wyjaśni, czy składając pismo z dnia 6 maja 2015 r. skarżący działał w imieniu wszystkich stron postępowania, czy jedynie w imieniu własnym oraz czy jego intencją było zaskarżenie decyzji organu I instancji w całości, zaskarżenie jej w określonej części (np. w części dotyczącej wysokości przyznanej rekompensaty), czy też jedynie żądanie dokonania zmiany lub uzupełnienia wydanej decyzji w zakresie określenia terminu wypłaty przyznanej rekompensaty. W zależności od tych ustaleń organ określi tryb i zakres dalszego postępowania. Ponadto w przypadku ewentualnego dalszego prowadzenia postępowania odwoławczego organ II instancji winien uzupełnić zebrany w sprawie materiał dowodowy o analizę akt sprawy zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1990 r., sygn. akt [...]. Nie można bowiem a priori stawiać zarzutu rażącego naruszenia prawa i twierdzić, że określone okoliczności nie zostały udowodnione, bez sprawdzenia, czy dowody takie nie zostały już zgromadzone w trakcie postępowania sądowego. Następnie Minister przedstawi swoje stanowisko i wyczerpująco je wyjaśni (zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa) w uzasadnieniu ponownie wydanego rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.