Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 142/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi N. C. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 listopada 2009 r. nr[...], wydaną z powołaniem się na art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., Starosta Powiatu D. orzekł o obowiązku zwrotu przez N. C. nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium za okres od 1 września 2008 r. do 17 grudnia 2008 r. w kwocie 2 755,60 zł, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji podał, że decyzją z dnia 1 kwietnia 2008 r. orzeczono o uznaniu strony za osobę bezrobotną od 31 marca 2008 r. i odmówiono przyznania prawa do zasiłku. Następnie przyznano stronie prawo do stypendium od 19 czerwca 2008 r. w związku z rozpoczęciem stażu w [...]w B.. Decyzją z dnia [...] 2008 r. orzeczono o utracie przez stronę prawa do stypendium z dniem 18 grudnia 2008 r. w związku z zakończeniem stażu. Kolejną decyzją z dnia [...] 2009 r. orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 8 maja 2009 r. na jej wniosek.

W dniu 9 września 2009 r. wpłynęło do organu I instancji pismo z ZUS Inspektorat w D., z którego wynika, że w miesiącu wrześniu 2008 r. przysługująca stronie renta rodzinna przekroczyła 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W dniu 23 września 2009 r. strona złożyła oświadczenia, że od 1 września 2008 r. nabyła prawo do renty rodzinnej w wysokości 636,29 zł brutto. Ponadto przedstawiła zaświadczenie z ZUS Inspektorat w D., które potwierdziło, że kwota pobranej przez stronę we września 2008 r. renty rodzinnej przekroczyła połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W tej sytuacji prawomocną już decyzją z dnia [...] 2009 r. orzeczono m.in. o pozbawieniu strony statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium z dniem 1 września 2008 r.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

W tej sytuacji świadczenie wypłacone za okres od 1 września 2008 r. do 17 grudnia 2008 r. w kwocie 2 755,60 zł stało się świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Zgodnie bowiem z art. 76 ust. 1 w/w ustawy, bezrobotny, który pobrał nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązany do zwrotu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

N. C. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym domagała się jej uchylenia. Podniosła, że przepis art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nakłada na organy administracji obowiązek o charakterze realnym, a nie jedynie formalnym, pouczenia bezrobotnego o wynikających z niego skutkach. W tej sytuacji owo pouczenie powinno mieć formę rzetelnej informacji, a nie tylko ogólnikowego zapisu wśród wielu innych pouczeń. Zwróciła uwagę, że naliczenie nienależnego stypendium nastąpiło nie na skutek działań odwołującej się, ale przez naruszające jej interesy uchybienie pracownika organu administracji, polegające na braku pouczenia i wywołaniu błędu skarżącej.

Podkreśliła, że kwota otrzymywanej przez nią renty tylko w miesiącu wrześniu 2008 r. nieznacznie przekroczyła kwotę połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wyjaśniła, że nieumyślnie wprowadziła organ administracyjny w błąd podając kwotę renty niższą od tej, którą w tym miesiącu otrzymała. Zarzuciła, że przedstawienie przez nią kwoty renty, która przekroczyła 50% minimalnego wynagrodzenia nie spotkało się z żadną reakcją ze strony urzędu. Przez okres następnych 4 miesięcy wypłacono jej stypendium, przez co nie miała możliwości zorientować się o popełnionym błędzie. Mając świadomość ciągłych i szybkich zmian w przepisach, miała prawo interpretować świadczenie jako należne.

Podniosła, że poinformowanie organu o otrzymaniu przewyższającej ustawowy dla stypendium pułap renty stanowiło dla niej gwarancję, że naliczanie jej stypendium odbywa się zgodnie z prawem. Skoro bowiem urzędnicy, mając wszystkie niezbędne informacje powielali, jak wynika z zaskarżonej decyzji, błąd wypłacania stypendium, nie mogła zorientować się, że może otrzymywać świadczenie nienależne.

Zarzuciła, że ze swojej strony dokonała wszystkich wymaganych aktów staranności, a domaganie się od dniej zwrotu świadczenia stanowi próbę przeniesienia na nią odpowiedzialności za nieprawidłowe działania organu, w szczególności obciążenia jej kosztami cudzych, niezależnych od jej działań błędów.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2010 r. nr[..], wydaną na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podał, że decyzją Starosty Powiatu D. z dnia 1 kwietnia 2008 r. odwołująca się N. C. została uznana za osobę bezrobotną od dnia 31 marca 2008 r. bez prawa do zasiłku.

W okresie od 19 czerwca 2008 r. do dnia 17 grudnia 2008 r. odwołująca się odbywała staż w P. w B.. W związku z odbywaniem stażu Starosta Powiatu D. decyzją z dnia [...] 2008 r. orzekł o przyznaniu bezrobotnej prawa do stypendium od 19 czerwca 2008 r. w wysokości 772,60 zł miesięcznie. Po zakończeniu stażu organ ten decyzją z dnia [...] 2008 r. orzekł o utracie przez odwołującą się prawa do stypendium z dniem 18 grudnia 2008 r.

W dniu 8 maja 2009 r. odwołująca się złożyła wniosek o wyłączenie z ewidencji bezrobotnych od 8 maja 2009 r. na jej wniosek w związku z czym organ I instancji decyzją z dnia 11 maja 2009 r. orzekł o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej z dniem 8 maja 2009 r.

W dniu 9 września 2009 r. ZUS Inspektorat w D. poinformował Powiatowy Urząd Pracy w D. o tym, że N. C. jest uprawniona do renty rodzinnej oraz, że wysokość przysługującego świadczenia we wrześniu 2008 r. przekroczyła kwotę 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę. W związku z tym, że w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne zaistniałe w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi wydającemu decyzję, Starosta Powiatu D. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postanowieniem z dnia 21 września 2009 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją własną z dnia 30 grudnia 2008 r. orzekającą o utracie przez N. C. prawa do stypendium z dniem 18 grudnia 2008 r. oraz decyzją własną z dnia [...] 2009 r. orzekającą o utracie statusu osoby bezrobotnej na wniosek strony.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Starosta Powiatu Dz. decyzją z dnia [...] 2009 r. uchylił w/w decyzję z dnia [...] 2008 r. orzekającą o utracie przez stronę prawa do stypendium z dniem 18 grudnia 2008 r. oraz decyzję z dnia 11 maja 2009 r. orzekającą o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia 8 maja 2009 r. i orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 września 2008 r. i pozbawieniu prawa do stypendium z dniem 1 września 2008 r. Decyzja ta została osobiście odebrana przez N. C. w dniu 9 października 2009 r. i uprawomocniła się po upływie 14 dni od daty doręczenia.

W konsekwencji powyższego Starosta Powiatu D. decyzją z dnia [...] 2009 r. orzekł o obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranego świadczenia, tj. stypendium za okres od 1 września 2008 r. do 17 grudnia 2008 r. w kwocie 2.755,60 zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzja ta została przesłana listem poleconym i doręczona stronie w dniu 14 grudnia 2009 r.

N. C.złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji uznał, że nie jest ono zasadne.

Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego zdaniem tego organu wynika, że odwołująca się w dniu rejestracji, tj. 31 marca 2008 r. została zapoznana z przysługującymi jej, jako osobie bezrobotnej prawami i obowiązkami. W przekazanej w tym dniu "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" została pouczona, że status bezrobotnego posiada osoba, która nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Została również poinformowana o treści art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jak również o treści art. 76 ust. 2 tej ustawy. Organ ten wskazał, że ponadto w części "C" karty rejestracyjnej bezrobotnego N. C. złożyła oświadczenie, że nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz zobowiązała się do zwrotu otrzymanych świadczeń pieniężnych w przypadku otrzymania za ten sam okres świadczenia przedemerytalnego, emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy nie dokonał stosownych potrąceń. Jest tam również zobowiązanie bezrobotnej do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej podanych przez nią oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków wymienionych w ustawie.

Organ ustalił, że N. C. od dnia rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. jako osoba bezrobotna składała co miesiąc oświadczenia o tym, że uzyskała przychód z tytułu pobierania renty rodzinnej, podając kwotę mniejszą niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W związku z odbywaniem przez stronę stażu w okresie od 19 czerwca 2008 r. do 17 grudnia 2008 r. Starosta Powiatu D. decyzją z dnia 30

czerwca 2008 r. orzekł o przyznaniu bezrobotnej prawa do stypendium od dnia 19 czerwca 2008 r. w wysokości 772,60 zł miesięcznie. Następnie organ ten decyzją z dnia 30 grudnia 2008 r. orzekł o utracie przez stronę prawa do stypendium z dniem 18 grudnia 2008 r. w związku z zakończeniem odbywania stażu.

W dniu 8 maja 2009 r. strona wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie jej z ewidencji bezrobotnych od dnia 8 maja 2009 r. wobec czego Starosta Powiatu D. decyzją z dnia 11 maja 2009 r. orzekł o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej z dniem 8 maja 2009 r.

W dniu 9 września 2009 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w D. wpłynęło pismo ZUS Inspektorat w D. z dnia 7 września 2009 r., z którego wynika, że N. C. jest uprawniona do renty rodzinnej oraz, że wysokość przysługującego świadczenia we wrześniu 2008 r. przekroczyła kwotę 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Po powzięciu powyższej informacji Starosta Powiatu D. postanowieniem z dnia 21 września 2009 r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia 30 grudnia 2008 r. orzekającą o utracie przez stronę prawa do stypendium z dniem 18 grudnia 2008 r. oraz decyzją z dnia 11 maja 2009 r. orzekającą o utracie przez stronę na jej wniosek statusu osoby bezrobotnej.

Mając na względzie przekazane przez ZUS informacje dotyczące pobieranej przez stronę renty rodzinnej, pismem z dnia 21 września 2009 r. wezwał N. C. do zgłoszenia się w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. Filia w B. celem złożenia wyjaśnienia w sprawie oraz do dostarczenia zaświadczenia z ZUS o wysokości renty rodzinnej, w rozbiciu miesięcznym za okres od marca 2008 r. do maja 2009 r.

W dniu 23 września 2009 r. N. C. złożyła oświadczenie, w którym podała, że od 1 września 2008 r. do 31 września 2008 r. nabyła prawo do renty rodzinnej w wysokości 636,29 zł brutto oraz, że decyzja dotycząca wypłaty w/w świadczenia zaginęła. Wyjaśniła też, że we wrześniu 2008 r. została jej wypłacona pełna kwota renty z uwagi na to, że jej siostra podjęła dalszą naukę od 1 października 2008 r. Strona przedłożyła również zaświadczenie z ZUS, z którego wynika, że we wrześniu 2008 r. pobierała rentę rodzinną w wysokości 636,29 zł brutto, t.j. 556,02 zł netto.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Starosta Powiatu D. decyzją z dnia 9 października 2009 r. uchylił decyzję własną z dnia 30 grudnia 2008 r. orzekającą o utracie przez stronę prawa do stypendium z dniem 18 grudnia 2008 r. oraz decyzję własną z dnia 11 maja 2009 r. orzekającą o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej na jej wniosek od dnia 8 maja 2009 r. i orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 września 2008 r. oraz pozbawieniu jej prawa do stypendium z dniem 1 września 2008 r.

Decyzja ta została stronie doręczona w dniu 14 grudnia 2009 r. Od decyzji tej strona nie złożyła odwołania w związku z czym stała się ona prawomocna z dniem 24 października 2009 r.

W konsekwencji powyższego Starosta Powiatu D. wydaną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 30 listopada 2009 r. orzekł o obowiązku zwrotu przez stronę nienależnie pobranego świadczenia, tj. stypendium za okres od 1 września 2008 r. do 17 grudnia 2008 r. w kwocie 2 755,60 zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, które organ w całości przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Analizując zarzuty podniesione w odwołaniu organ odwoławczy uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 roku (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1209) minimalne wynagrodzenie od stycznia 2008 roku wynosiło 1126 złotych. Zatem połowę minimalnego wynagrodzenia stanowiła kwota 563 zł.

Nie można zdaniem organu II instancji zgodzić się z twierdzeniem strony, że poinformowała organ I instancji o tym, że we wrześniu 2008 r. otrzymała rentę rodzinną w kwocie przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia. W dniu 2 października 2008 r. złożyła bowiem oświadczenie, z którego wynika, że uzyskany przez nią przychód we wrześniu 2008 roku z tytułu pobierania renty rodzinnej wyniósł 494,67 zł. Tym samym organ I instancji posiadał wiedzę, że bezrobotna osiągnęła dochód w postaci renty rodzinnej nieprzekraczający połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. W tej sytuacji zawarte w odwołaniu twierdzenie strony, że przedstawienie przez nią kwoty renty, która przekroczyła 50% minimalnego wynagrodzenia nie spotkało się z żadną reakcją ze strony urzędu, co spowodowało, że przez okres następnych 4 miesięcy wypłacono jej stypendium, skutkiem z kolei czego nie miała ona możliwości zorientować się o popełnionym błędzie, nie jest – zdaniem organu odwoławczego - prawdziwe.

Organ ten podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się również inne oświadczenia odwołującej się dotyczące uzyskanych przez nią przychodów w miesiącach od kwietnia 2008 r. do grudnia 2008 r., z których wynika, że w pozostałych miesiącach tego okresu, z wyjątkiem września i grudnia, skarżąca otrzymała rentę rodzinną w wysokości 306,63 zł, a za okres od 1 do 19 grudnia 2008 r. uzyskała rentę rodzinną w wysokości 318,15 zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy podstawową przesłanką orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie dwóch warunków: obiektywnego - polegającego na tym, że świadczenie wypłacono mimo

zaistnienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania oraz subiektywnego – polegającego na tym, że osoba, która to świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach skutkujących utratą uprawnień do tego świadczenia. W niniejszej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, wystąpiły obydwa warunki, gdyż z powodu pobrania renty rodzinnej w kwocie przewyższającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę wystąpiła podstawa do pozbawienia strony statusu osoby bezrobotnej. Ponadto, zdaniem tego organu, odwołująca się została prawidłowo pouczona o okolicznościach skutkujących utratą uprawnień do świadczeń z Funduszu Pracy.

Organ II instancji zwrócił też uwagę, że strona w dniu rejestracji była pouczona o obowiązku informowania Powiatowego Urzędu Pracy w D. o osiągniętych przychodach w terminie 7 dni od dnia ich uzyskania. Stosując się do tego wymogu składała co miesiąc stosowne - wymienione wyżej - oświadczenia. W dniu 17 kwietnia 2008 r. przedłożyła też decyzję ZUS z dnia 10 października 2007 r. o wznowieniu wypłaty renty rodzinnej w wysokości 298,73 zł. W dniu 20 marca 2009 r. przedłożyła kolejną decyzję ZUS Oddział w W. o waloryzacji renty informującą, że renta od dnia 1 marca 2009 r. dla jednej osoby wynosi 337,55 zł. Trudno zatem zdaniem organu uznać, że strona nie była pouczona o konieczności informowania Powiatowego Urzędu Pracy w D o osiąganych przychodach oraz, że wysokość tego przychodu będzie miała wpływ na posiadanie statusu osoby bezrobotnej i przyznanie świadczeń jako osobie bezrobotnej.

Organ podkreślił, że N. C. została zobowiązana do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej, a podanych przez stronę oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków wymienionych w ustawie, w tym do zwrotu otrzymanych świadczeń pieniężnych w przypadku otrzymania renty rodzinnej, jeżeli organ rentowy nie dokonał stosownych potrąceń.

Reasumując uznał, że decyzja Starosty Powiatu D. z dnia 30 listopada 2009 r. orzekająca o obowiązku zwrotu przez odwołującą się nienależnie pobranego świadczenia, tj. stypendium za okres od 1 września 2008 r. do 17 grudnia 2008 r. w kwocie 2 755,60 zł jest zgodna z obowiązującym prawem w związku z czym orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

W decyzji tej zawarł także informację, że zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, (...) albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek określonych w ustawie.

W skardze na tę decyzję N. C. domagała się jej uchylenia, podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu.

Ponadto dodała, że o niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji świadczy okoliczność, że pobrana przez nią we wrześniu 2008 r. renta rodzinna nie przekroczyła kwoty połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z zaświadczenia ZUS wynika bowiem, że kwota pobranej przez nią renty wyniosła w tym miesiącu 556,02 zł a połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę w tym okresie wynosiła 563 zł. Była zatem wyższa niż pobrana renta. W tym kontekście zarzuciła, że organ nie pouczył jej, czy dochód ma być podawany brutto, czy netto. Przyznała, że jako osoba bezrobotna została pouczona o konieczności informowania organu o osiąganych przychodach i ich wpływie na status bezrobotnego, jednakże celem tego pouczenia było zobligowanie skarżącej do systematycznego i rzetelnego informowania organu o miesięcznych przychodach, nie zaś nałożenie na nią obowiązku kontrolowania prawidłowości działań urzędu.

Podniosła, że regularnie i prawidłowo informowała organ o uzyskiwanych dochodach a mimo to organ nie podjął żadnych działań w stosownym czasie, by nie narażać skarżącej na nieświadome pobieranie świadczeń i konieczność ich zwrotu.

Zarzuciła, że organ nie pouczył jej, że nastąpiło przekroczenie dochodu mimo, że dysponował pełnym zakresem informacji dzięki realizowaniu przez skarżącą nałożonego na nią obowiązku. Wobec braku reakcji ze strony organu, w sytuacji szybkich i ciągłych zmian przepisów, co do wysokości minimalnego wynagrodzenia, miała prawo interpretować brak działań organu, jako niewystępowanie okoliczności pozbawiających ją statusu osoby bezrobotnej.

Rzetelne informowanie przez nią organu o otrzymywaniu przewyższającej, w ocenie organu, ustawowy dla stypendium pułap renty stanowiło dla niej gwarancję, że naliczanie pobieranego stypendium odbywa się zgodnie z prawem. Skoro zaś urzędnicy, mając wszystkie niezbędne informacje, powielali błąd wypłacania stypendium, skarżąca nie miała możliwości zorientować się, że może otrzymywać świadczenie nienależne.

Podkreśliła, że ze swojej strony dokonała wszystkich wymaganych aktów staranności, a domaganie się od niej zwrotu wypłaconego świadczenia stanowi próbę przeniesienia na nią odpowiedzialności za nieprawidłowe działanie organu.

Podniosła również, że zaskarżona decyzja narusza także ogólne zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę uwzględniania z urzędu słusznego interesu stron, zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa i rzetelnego, należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej organ nie wywiązał się z powyższych obowiązków, czym spowodował naruszającą interesy skarżącej szkodę w postaci powstania obowiązku zwrotu świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto w związku z zarzutami skargi dodał, że mimo prawidłowego i jednoznacznego pouczenia skarżąca nie podała w sposób prawidłowy kwoty renty pobranej we wrześniu 2008 r. Nie przedłożyła też na tę okoliczność decyzji z ZUS, która jednoznacznie potwierdziłaby wysokość otrzymanej przez nią renty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. Podlegała zatem oddaleniu.

Przedmiotem oceny Sądu administracyjnego w niniejszej sprawie pod względem zgodności z prawem jest decyzja Wojewody D. z dnia[...]. nr[...], którą organ ten powołując się na art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu D. z dnia 30 listopada 2009 r. nr [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez skarżącą N. C. nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium za okres od 1 września 2008 r. do 17 grudnia 2008 r. w kwocie 2 755,60 zł, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy stanowią prawidłowo powołane przez organ w w/w decyzji przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z mającym w sprawie zastosowanie art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (...). Przypadki, w których pobrane świadczenie uważa się za nienależnie pobrane wylicza w sposób wyczerpujący przepis art. 76 ust. 2 ustawy. Zgodnie z prawidłowo zastosowanym przez organy rozpatrujące niniejszą sprawę przepisem art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

Z przepisu tego wynika konieczność spełnienia dla jego zastosowania dwóch przesłanek: obiektywnej – w postaci wypłaty świadczenia mimo zaistnienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania oraz subiektywnej – w postaci prawidłowego pouczenia osoby, która to świadczenie pobrała, o okolicznościach skutkujących utratą uprawnień do tego świadczenia.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej, trafnie organy rozpatrujące sprawę uznały, że w niniejszej sprawie wystąpiły obydwie w/w przesłanki dla zastosowania art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy. Wobec bowiem pobrania przez skarżącą we wrześniu 2008 r. renty rodzinnej w kwocie przewyższającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę wystąpiła podstawa do pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium. Skarżąca była także prawidłowo pouczona o okolicznościach skutkujących utratą uprawnień do świadczeń z Funduszu Pracy.

Z niekwestionowanych bowiem okoliczności faktycznych, które organy prawidłowo ustaliły wynika, że w dniu rejestracji, tj. 31 marca 2008 r. skarżąca została zapoznana z przysługującymi jej, jako osobie bezrobotnej, prawami i obowiązkami. W przekazanej jej w tym dniu "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" została pouczona, że status bezrobotnego posiada osoba, która nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Została również poinformowana o treści art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jak również o treści art. 76 ust. 2 tej ustawy. Ponadto w części "C" karty rejestracyjnej bezrobotnego N. C. złożyła oświadczenie, że nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz zobowiązała się do zwrotu otrzymanych świadczeń pieniężnych w przypadku otrzymania za ten sam okres świadczenia przedemerytalnego, emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy nie dokonał stosownych potrąceń. Zobowiązana także została do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej podanych przez nią oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków wymienionych w ustawie.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżąca w okresie rejestracji jako osoba bezrobotna pobierała rentę rodzinną i w związku z tym informowała organ co miesiąc o wysokości pobieranej renty. Zauważyć należy, że oświadczenia te składała na stosownych drukach zatytułowanych "Oświadczenie", na odwrocie których także znajdowało się pouczenie o obowiązku informowania przez osobę bezrobotną m.in. o przychodach. Pouczenie to zawierało także definicję przychodu, z której wynikało, że przez przychód rozumie się uzyskany w miesiącu przychód z innego tytułu niż zatrudnienie, inna praca zarobkowa, zasiłek lub inne świadczenie wypłacane z Funduszu Pracy podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z powyższego zdaniem Sądu wynika, że skarżąca była pouczona o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania przyznanego świadczenia w postaci stypendium a pouczenie to było wyczerpujące i prawidłowe. Z pouczenia tego wynikało w sposób nie budzący zdaniem Sądu wątpliwości, że kwota, jaką należy podać winna być podana brutto a nie netto.

Z prawidłowych też ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że stosując się do powyższych obowiązków skarżąca przedłożyła w dniu 17 kwietnia 2008 r. decyzję ZUS z 10 października 2007 r. o wznowieniu wypłaty renty rodzinnej w wysokości 298,73 zł. W dniu 20 marca 2009 r. przedłożyła kolejną decyzję ZUS Oddz. w W. o waloryzacji renty informującą, że renta od dnia 1 marca 2009 r. dla jednej osoby wynosi 337,55 zł. W comiesięcznych informacjach o wysokości pobieranej renty, jak to wynika z akt sprawy, podawała rzeczywiście pobrane kwoty netto otrzymanej renty rodzinnej. Jedynie za miesiąc wrzesień 2008 r. w oświadczeniu z dnia 2 października 2008 r., kiedy otrzymała kwotę renty rodzinnej netto 556,02 zł, co stanowiło 636,29 zł brutto, podała, że przychód we wrześniu 2008 r. z tytułu renty rodzinnej wyniósł 494,67 zł. Podana przez nią kwota nie jest ani kwotą netto, ani kwotą brutto otrzymanej renty rodzinnej. W swoich wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania wznowieniowego (oświadczenie skarżącej z dnia 23 września 2009 r.) owe rozbieżności uzasadniała zagubieniem decyzji rentowej. Nie przedłożyła jednak stosownego na tę okoliczność zaświadczenia z ZUS, jak to uczyniła dopiero w postępowaniu wznowieniowym. Wobec – jak twierdzi - zagubienia decyzji ZUS nie podjęła próby ustalenia rzeczywistej kwoty otrzymanej renty rodzinnej wypłaconej jej w tym miesiącu w kwocie wyższej niż dotychczasowa, wskutek utraty prawa do renty przez jej siostrę. W świetle powyższych okoliczności nie można podzielić stanowiska skarżącej, że prawidłowo, rzetelnie i z dołożeniem należytej staranności informowała organ o uzyskiwanych dochodach.

Zauważyć należy, że podnosząc w skardze zarzut niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji skarżąca porównuje pobraną kwotę renty rodzinnej netto (556,02 zł) z połową minimalnego wynagrodzenia podanego brutto (563 zł), błędnie w związku z tym wywodzi, że pobrana przez nią kwota renty nie przekroczyła kwoty stanowiącej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. W tym kontekście Sąd nie podziela też zarzutu skarżącej, że uzyskane przez nią pouczenie było niepełne, ponieważ nie wynikało z niego, czy kwoty uzyskanego dochodu mają być podawane brutto czy netto, skoro składając oświadczenia o uzyskanych przychodach skarżąca była pouczona, co należy rozumieć pod pojęciem przychodu, a z pouczenia tego jednoznacznie wynikało, że przychód to dochód brutto.

Bez znaczenia w sprawie pozostaje też okoliczność, że pobrana przez skarżącą we wrześniu 2008 r. renta rodzinna tylko nieznacznie przekroczyła połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę w tym okresie określoną rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 roku (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1209), zgodnie z którym minimalne wynagrodzenie od stycznia 2008 roku wynosiło 1126 złotych. Zatem połowę minimalnego wynagrodzenia stanowiła kwota 563 zł. Skarżąca zaś pobrała we wrześniu 2008 r., to jest w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej i pobierania stypendium w związku z odbywaniem stażu, rentę rodzinną w kwocie 636,29 zł, a zatem w kwocie przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę w tym czasie, która to okoliczność stanowiła podstawę wszczęcia postępowania wznowieniowego, w którym uchylono decyzję orzekającą o utracie przez nią prawa do stypendium i prawa utracie statusu osoby bezrobotnej i orzeczono o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 września 2008 r. i pozbawieniu prawa do stypendium z dniem 1 września 2008 r. Decyzje te są ostateczne i prawomocne i nie są przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie.

Z powyższego wynika, że w okresie pobierania przez skarżącą, jako osobę bezrobotną, świadczenia w postaci stypendium wystąpiła okoliczność powodująca ustanie prawa do jego pobierania, a pobierająca to świadczenie skarżąca była pouczona o tej okoliczności. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej, pouczenie to było prawidłowe i wyczerpujące.

Za nietrafny także należy uznać podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia wskazanych w skardze ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy przepis art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest normą prawa o charakterze związanym, co oznacza, że w razie wystąpienia przesłanek w niej określonych organ ma obowiązek wydać decyzję określonej przez w/w normę treści. Nie można w tej sytuacji skutecznie zarzucać organowi nieuwzględnienia w sprawie słusznego interesu strony. Sposób zaś sformułowania w skardze powyższego zarzutu i jego uzasadnienie zdaje się wskazywać, że odnosi się on do innych, wcześniejszych postępowań administracyjnych prowadzonych w stosunku do skarżącej w związku z jej rejestracją jako osoby bezrobotnej i przysługujących jej w związku z tym praw. Nie mogą one być zatem skutecznie podnoszone w niniejszym postępowaniu, w którym - jak to już wspomniano - Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy nie tylko przepisów prawa materialnego, ale także przepisów prawa procesowego.

W tej sytuacji zaskarżone w sprawie decyzje administracyjne uznać należało za prawidłowe. Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).