Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 225/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 17 a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 lipca 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (SKO) z dnia [...] 2014 r., nr [...]. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] 2013 r. nr [...] przyznającą prawo do zasiłków rodzinnych na dzieci: [...] na okres 2013/2014 wraz z dodatkiem do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie korzystania z urlopu wychowawczego na [...] dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na [...], dodatkiem na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na [...] oraz dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na [...] oraz o odmowie przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził:

W dniu 13 września 2013 r. skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji o przyznanie prawa do zasiłków rodzinnych na dzieci: [...] na okres 2013/2014 wraz z dodatkiem do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie korzystania z urlopu wychowawczego na [...], dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na [...], dodatkiem na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na [...] oraz dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na [...] a także dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – [...].

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca, wychowując [...], pozostaje w związku małżeńskim z ojcem [...] – [...]. Jednocześnie ustalono, że rodzina skarżącej uzyskała w 2012 r., po odliczeniu dochodu utraconego z tytułu rozpoczęcia przez skarżącą urlopu wychowawczego, dochód na osobę w rodzinie wynoszący 196,90 zł miesięcznie. Nadto ustalono, że ojciec dzieci [...] nie żyje.

Mając powyższe na względzie, organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję, na mocy której przyznał skarżącej prawo do zasiłków rodzinnych na dzieci: [...] na okres 2013/2014 wraz z dodatkiem do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie korzystania z urlopu wychowawczego, dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na [...], dodatkiem na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na [...] oraz dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na [...]. Jednocześnie w decyzji tej organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka - na [...], powołując się na fakt, iż skarżąca wychodząc za maż, utraciła status osoby samotnie wychowującej dzieci /.../.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2013 r., poz. 1456 ze zm.), dalej ustawa, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł.

Zgodnie z art. 11 a ust. 1 ustawy, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ:

1) drugi z rodziców dziecka nie żyje;

2) ojciec dziecka jest nieznany;

3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.

W myśl art. 3 pkt 17a ustawy, zwrot osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Przepis ten zawiera definicję legalną pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko. Powodem przyjęcia przez ustawodawcę tej definicji był fakt, że zwrot "osoba samotnie wychowująca dziecko" jest, na gruncie języka ogólnego, zwrotem wieloznacznym i nieostrym. Z kolei na gruncie przepisów ustawy pełni on rolę zwrotu centralnego, czyli takiego, którego ujednoznacznienie nie jest możliwe dzięki wykorzystaniu kontekstu językowego, zaś konieczne staje się sformułowanie definicji legalnej (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2008, s. 203-204). Z kolei funkcją definicji legalnej jest właśnie - w przypadku tego typu zwrotów - uniknięcie nieporozumień związanych z nadawaniem zwrotom wieloznacznym i nieostrym różnych, nierzadko sprzecznych, znaczeń.

Jak wynika zatem z literalnego brzmienia art. 3 pkt 17a ustawy, cywilny stan mężatki nie mieści się w zakresie tej części definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, która określa stan cywilny tej osoby.

Powyższa konstatacja jest wynikiem ujednoznacznienia i dookreślenia (wyostrzenia) zwrotu "osoba samotnie wychowująca dziecko" poprzez posłużenie się definicją legalną. Część analizowanej definicji, określająca stan cywilny osoby samotnie wychowującej dziecko nie wymaga zatem interpretacji z powodu jej ostrego i dookreślonego charakteru. Inaczej jest w odniesieniu do dalszej części analizowanej definicji wyrażającej się w zwrocie: "chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem". W tym przypadku ustawodawca zdecydował się na pozostawienie pewnego zakresu nieostrości, pozostawiając interpretację zwrotu "wspólne wychowywanie dziecka" organom stosującym prawo (por. M. Zieliński, Wykładnia..., j.w., s. 204-205).

Uzasadniając dalej przyjęte stanowisko, Kolegium zauważa, że analizowana definicja osoby samotnie wychowującej dziecko jest definicją legalną pełną i zakresową. W szczególności oznacza to, że wyliczenie stanów cywilnych zawartych w tej definicji jest pełne i wyczerpujące, gdyż wskazano w niej wszystkie elementy zakresu definiowanego pojęcia (definiens).

Walorem prawnym definicji legalnych jest to, że zgodnie z założeniem o ich normatywności, nakazują one podmiotom stosującym prawo, by definiowanym wyrażeniom nadawać odpowiednie znaczenie. Wagą definicji legalnej jest też to, że przełamuje ona znaczenia danego wyrażenia lub zwrotu zaczerpnięte ze słownika języka ogólnego. Jeśli w danym tekście prawnym jest zawarta definicja legalna, to niepoprawne metodologicznie byłoby podejmowanie działań interpretacyjnych polegających na skonstatowaniu wieloznaczności wyrażenia, następnie przyjęciu znaczenia z zastosowaniem kryterium celu, funkcji czy wartości akceptowanych przez stosującego prawo (por. M. Zieliński, Wykładnia..., j.w., s. 219).

Drugi aspekt prawnego waloru definicji legalnych polega na tym, że sformułowane przez nią znaczenie danego zwrotu nie podlega przełamaniu nawet w sytuacji, gdyby interpretator (podmiot stosujący prawo) uznał, że zawarta w definicji "jednoznaczność" prowadzi do sprzeczności w systemie prawa (np. z normami hierarchicznie wyższymi albo z zasadami prawa) albo też burzy powszechnie akceptowane społecznie wartości (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa..., j.w., s. 219, 245 i nast.). Nie wolno bowiem "przełamać treści jednoznacznie językowo sformułowanej definicji legalnej" (M. Zieliński, Wykładnia..., j.w., s. 249).

Z powyższego wynika, że nie zasługuje na uznanie rozumowanie, wedle którego można by w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjąć, że osoba pozostająca w związku małżeńskim (niebędąca w separacji) może zostać uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko.

Jak już zauważono, pierwsza część powyższej definicji ma charakter ostry i jednoznaczny i jest określona przez stan cywilny danej osoby. Ma to być panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona. W przypadku gdy stan cywilny jest następstwem wydania wyroku, skutek w postaci zmiany stanu cywilnego (np. z osoby zamężnej na rozwiedzioną) następuje nie w momencie wydania wyroku, ale jego uprawomocnienia się.

Za osoby samotnie wychowujące dziecko nie uznaje się zatem osób, które wychowują dziecko z mężem (żoną) niebędącą rodzicem tego dziecka. Ratio legis tej regulacji znaleźć można m. in. w uregulowaniach dotyczących obowiązku alimentacyjnego. Pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko nie powinno bowiem pozostawać w sprzeczności z zasadami alimentacji określonymi w k.r.o. Tymczasem, w świetle przepisu art. 141 k.r.o., ojczym (macocha) są osobami potencjalnie zobowiązanymi do alimentacji pasierba (pasierbicy). Stąd nie zasługuje na akceptację stanowisko WSA w Bydgoszczy zawarte w wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r. (II SA/Bd 191/11), że "fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica samotnie wychowującego dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka". Ponieważ de lega lata między pasierbem a ojczymem (macochą) zachodzi obowiązek alimentacyjny, ojczym (macocha) mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu konieczności sprawowania opieki nad pasierbem (pasierbicą).

Kolegium podnosi także, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. (P 18/06), w którym Trybunał stwierdził m. in., że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo:

a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim,

b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, będąc wyrokiem w sprawie tzw. pominięcia ustawodawczego, nie wywołał jakichkolwiek bezpośrednich skutków prawnych dla kontrolowanej regulacji prawnej. Pomimo powstania na skutek tego wyroku zobowiązania po stronie ustawodawcy do podjęcia inicjatywy ustawodawczej w celu doprowadzenia do stanu zgodności z konstytucją, brzmienie przepisu art. 3 pkt 17a ustawy nie uległo w tym zakresie zmianie. Kolegium zauważa nadto, że wyrok ten nie może także wiązać zawartą w jego uzasadnieniu interpretacją, gdyż uprawnienie do wiążącego ustalenia interpretacji przepisów prawnych przez TK nie znajduje dogmatycznoprawnej podstawy. Twierdzenia zawarte we wskazanym wyroku TK mogłyby jedynie oddziaływać na praktykę pod warunkiem podzielenia towarzyszącej im argumentacji.

Tymczasem, zdaniem Kolegium, przesłanki samotnego wychowywania dziecka nie należy rozpatrywać wyłącznie w relacji dziecko uprawnione do alimentacji - wychowujący je rodzic i zobowiązany do alimentacji rodzic. W obecnym brzmieniu definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a nie daje jednak podstaw do takich interpretacji. Definicja ta ma na celu uwzględnienie w ramach przyznawanego wsparcia socjalnego sytuacji osób, które faktycznie same wychowują dziecko. Zamierzeniem ustawodawcy było stworzenie takiej definicji, która nie pozwoli uznać za samotnie wychowujące dziecko osób, które w małżeństwie wychowują razem dzieci niezależnie od tego, czy są to ich wspólne dzieci, czy też i dzieci wspólne, i dzieci pochodzące z innych związków. W małżeństwach wychowujących dzieci z różnych związków uznajemy, że małżonkowie i wszystkie dzieci, nad którymi sprawują oni opiekę tworzą rodzinę i wspólnie się utrzymują. Przepisy art. 18 Konstytucji RP ("małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej" oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP ("Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.") w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP ("wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.") jedynie wspierają powyższe rozumowanie. Nie sposób bowiem inaczej traktować tzw. rodziny rekonstruowane od rodzin, w których małżonkowie są rodzicami wszystkich należących do rodziny dzieci.

Dlatego na podstawie obecnych przepisów za samotnie wychowująca dziecko uznaje się osobę stanu wolnego, która wychowuje dziecko bez pomocy innej osoby. W świetle obowiązującego prawa (k.r.o, ustawa o świadczeniach rodzinnych, Konstytucja RP), zawarcie związku małżeńskiego z osobą posiadającą dziecko z innego związku powoduje powstanie nowej relacji prawno-rodzinnej, w ramach której małżonkowie mają zaspokajać wspólnie potrzeby rodziny, którą w ten sposób założyli, w tym każdego dziecka, nad którymi sprawują opiekę (M. Lewandowicz-Machnikowska, w: Świadczenia rodzinne. Komentarz, R. Babińska- Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Wrocław 2010, s. 80) /.../.

W skardze skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem decyzji SKO. Podnosi, iż jej mąż [...] nie żyje od 6 lat. Z pierwszego małżeństwa ma troje dzieci: [...]. Obecnie jest żoną [...]. W tym związku mają jedno dziecko. To, że ponownie wyszła za mąż nie oznacza, że jej dzieci mają ojca gdyż obecny partner nie jest i nigdy nie będzie ich ojcem. Nie jest ich opiekunem prawnym i nie ma obowiązku łożyć na ich utrzymanie. Dzieci nie otrzymują środków z funduszu alimentacyjnego. Osoba samotnie wychowująca to taka osoba, która wychowuje dzieci bez drugiego z rodziców. W jej przypadku nie ma możliwości aby zmarły mąż uczestniczył w ich wychowaniu czy łożeniu na ich utrzymanie lub dalszą naukę. Obecny mąż nie ma obowiązku płacić na kształcenie jej dzieci. To, że jej pomaga to tylko jego dobra wola. Dlatego uważa, że SKO wydało krzywdzącą decyzję. Do skargi dołączyła pismo, w którym "jest napisane, że Sądy Administracyjne nie zgadzają się z decyzjami SKO i mają odmienne zdanie na ten temat".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 8 pkt 3 lit.a ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Z kolei z przepisu art.11 a ustawy wynika, iż wskazany dodatek przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.

Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko została zawarta natomiast w art. 3 pkt 17a ustawy. Przepis ten stanowi, że osobą tą jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Poza sporem pozostaje, że skarżąca jest matką dzieci, których ojciec nie żyje.

Skarżąca zawarła związek małżeński z [...]. Okoliczność, że skarżąca była osobą zamężną, w ocenie organu I instancji oznacza, iż nie była osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy.

Zdaniem organu odwoławczego, podobnie: zawarcie kolejnego związku małżeńskiego powoduje powstanie nowej relacji rodzinnej, w której małżonkowie wspólnie zaspokajają potrzeby rodziny, którą założyli. Powyższe wyłączało możliwość uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą dziecko.

Zdaniem Sądu stanowisko dotyczące interpretacji pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" jest niezasadne. Przede wszystkim należy mieć na względzie, iż w kwestii definicji osoby samotnie wychowującej dziecko wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 18/06 (Dz. U. nr 119, poz. 770). Trybunał orzekł, że art. 2 pkt 5 lit.a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.

Przepis art. 18 Konstytucji stanowi, iż małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Z art. 32 ust. 1 wynika natomiast, iż wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zgodnie zaś z art. 71 ust. 1 Konstytucji: "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych."

W wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 191/11, publ. LEX nr 957296, stwierdzono, że przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. odnosi się wprost do sprawy uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej, ale ma on zastosowanie do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter wyroku zakresowego, w którym niezgodność z Konstytucją została stwierdzona w zakresie, w jakim badany przepis pomija określoną treść normatywną /../. W literaturze przedmiotu wskazuje się na brak jednolitego poglądu co do skutków orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie, w jakim pomija on określone treści. Powstaje bowiem pytanie, czy rodzi on skutki rozporządzające tj. rozszerzające zakres stosowania przepisu na sfery pominięte, czy jedynie skutki zobowiązujące tj. nakładające na ustawodawcę obowiązek wydania brakującej regulacji prawnej. Jak jednak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny - orzekając o niekonstytucyjności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w wyroku z dnia 23 października 2007r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007/9/106): "Uznanie niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu w zakresie oznaczonym w sentencji wynika z ram wyznaczonych przez pytanie sądu. Niepodobna jednak nie dostrzegać, że także inne sytuacje, w których znajduje zastosowanie zdekonstytucjonalizowany przepis, są dotknięte podobną właściwością. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje zatem nierówność w ramach populacji, wobec której znajduje zastosowanie przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. To jest przedmiotem sygnalizacji skierowanej do Sejmu RP, ponieważ ten organ jest władny przywrócić konstytucyjność całości normowania. Nie jest natomiast wykluczone - zważywszy na utratę domniemania konstytucyjności przez art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wydania niniejszego orzeczenia, że sądy orzekając w sprawach innych zasiłków dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji." Przepis ten stanowi natomiast, iż Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Mimo więc, iż omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego bezpośrednio odniósł skutek jedynie w sprawach dotyczących zaliczek alimentacyjnych, nie można go pominąć orzekając w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Bezspornym bowiem jest, iż zakwestionowana powyższym wyrokiem definicja osoby samotnie wychowującej dziecko użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych winna zostać tak samo zinterpretowana. Innymi słowy, definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowana odmiennie. Art. 2 ust. 5 lit.a ustawy o zaliczce alimentacyjnej ma bowiem charakter blankietowy. Cechą tego rodzaju przepisów jest to, że przewidując powstanie określonych skutków prawnych, łączą ich zaistnienie z okolicznościami określonymi w innych przepisach. Przepisy blankietowe nie rozstrzygają zatem samodzielnie pewnych kwestii, lecz wydawane rozstrzygnięcia uzależniają od postanowień innych przepisów. Z tego względu przepis, do którego ustawodawca odsyła powinien być interpretowany analogicznie zarówno na gruncie ustawy macierzystej, jak i ustawy, w której występuje odesłanie. Skoro definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy uznana została za niekonstytucyjną na gruncie ustawy o zaliczce alimentacyjnej, to tak samo należy ją ocenić dla potrzeb ustalania zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Nie można zatem uznać za trafny pogląd sprowadzający się do tego, że np. pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych będzie inaczej interpretowane niż na gruncie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica samotnie wychowującego dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego mając na względzie wyżej wskazane regulacje konstytucyjne uznać należy, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim. Pogląd powyższy zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2011 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela. (Podobnie: WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 64/12 oraz w wyroku z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 180/13).

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., jak również przywołane powyżej przepisy Konstytucji RP, Sąd uznał, iż organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy, albowiem dokonał niekonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a tejże ustawy.

W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd ograniczył się wyłącznie do uchylenia decyzji organu odwoławczego gdyż w rozpatrywanej sprawie nie musi być prowadzone postępowanie dowodowe, co uprawnia organ odwoławczy do skorzystania z przysługującej mu możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy, stosownie do art. 153 tego Prawa uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd, a w szczególności dokonaną przez Sąd wykładnię przepisu art. 3 pkt 17a ustawy i w związku z tym uzna, że zawarty w tym przepisie warunek: "wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem" należy odnosić nie do każdej osoby związanej z jednym z rodziców dziecka, ale do rodzica dziecka, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim, z którego również posiada inne dzieci, jakie wychowują się wspólnie z dziećmi uprawnionymi do zaliczki. W takiej sytuacji rodzic może być bowiem uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie je wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem już za osobę wychowującą dziecko w rodzinie.

Niezależnie od tego należy stwierdzić, że skarżąca odwołała się od decyzji organu I instancji składającej się z części, w której przyznano jej określony zasiłek i dodatki oraz odmówiono jej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Z odwołania wynika, że decyzję tę kwestionuje w całości ("nie zgadzam się z decyzją MOPS") choć motywuje odwołanie odnosząc się jedynie do kwestii samotnego wychowywania dzieci. Nie wiadomo zatem czy jej niezadowolenie z orzeczenia organu I instancji odnosi się także do jego pozytywnej części. Organ odwoławczy wprawdzie utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy, ale kwestii tej nie dostrzega (odwołania od decyzji w całości) w szerokich rozważaniach jedynie o kategorii samotnego wychowywania dziecka. I kwestię tę zatem będzie zobowiązany uwzględnić w dalszym swym postępowaniu.

H.B.1.08.2014 r.