Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1307/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty opłaty skarbowej uiszczonej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Prezydent W. odmówił W. S. (dalej zwany: "Skarżącym") zwrotu opłaty skarbowej w kwocie 17 zł tytułem opłaty za złożenie pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu organ wskazał, ze procedura zwrotu opłaty skarbowej została uregulowana w ustawie z dnia 16 listopada 2006 r. - o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2012r., poz. 1282 ze zm., zwanej dalej także "u.o.s.") oraz w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 września 2007 r. w sprawie zapłaty opłaty skarbowej. Przepisy te wymagają przeprowadzenia postępowania potwierdzającego zasadność wystąpienia podatnika o zwrot opłaty, zaś brak czynnego udziału strony uniemożliwia przeprowadzenie tego postępowania. Ustawa o opłacie skarbowej wyraźnie wskazuje tylko dwa przypadki zwrotu opłaty skarbowej, tj.: od dokonania czynności urzędowej - jeżeli mimo zapłacenia opłaty nie dokonano tej czynności urzędowej (art. 9 ust. 1 pkt 1) oraz od wydania zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji), jeżeli mimo zapłacenia opłaty nie wydano ww. dokumentów (art. 9 ust. 1 pkt 2).

Ustawa o opłacie skarbowej nie wymienia przypadków, które mogłyby skutkować zwrotem z mocy ustawy opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa. Dlatego też w takim wypadku, możliwe jest postępowanie w trybie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: "O.p.") regulujące kwestie powstawania i zwrotu nadpłat. Organ stwierdził, że z uwagi na brak dodatkowych informacji od Skarżącego, nie jest możliwe dokonanie zwrotu opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa.

Skarżący pismem z dnia 18 listopada 2013 r. wniósł odwołanie, zarzucając rażące naruszenie art. 207 § 1 O.p., oraz art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i zobowiązanie organu do niezwłocznego zwrotu nienależnej organowi opłaty wraz z odsetkami kosztami wskazanymi w pismach. Wskazał, że postępowanie stanowi rażące nadużycie prawa przez organ, gdyż w sprawie nie mają zastosowania przepisy prawa podatkowego, lecz prawa cywilnego. W jego ocenie organ winien bezzwłocznie zwrócić omyłkowo wpłaconą opłatę skarbową, gdyż każdy się może pomylić i strona nie musi niczego dokumentować, wystarczy w takim wypadku jednostronne oświadczenie, które dla organu jest wiążące.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i odmówiło stwierdzenia nadpłaty w kwocie 17 zł tytułem opłaty skarbowej uiszczonej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu powołując się na art. 2 § 1 pkt 3 O.p., wskazało, że organ I instancji zasadnie rozpoznawał sprawę w trybie przepisów O.p. W związku z powyższym organ I instancji, słusznie prowadził postępowanie na podstawie art. 75 i nast. O.p. i rozpatrzył sprawę zwrotu opłaty skarbowej w oparciu o przepisy dotyczące stwierdzenia nadpłaty, która warunkuje zwrot takiej opłaty. Rozpatrując sprawę organ miał bowiem obowiązek zbadania jej z uwzględnieniem wszystkich adekwatnych przepisów i zajęcia się nią przez pryzmat wszystkich możliwych przesłanek, uzasadniających ewentualny zwrot podatku. Strona nie ma obowiązku wskazywania podstawy prawnej swojego żądania, a jeżeli to zrobi, organ nie ma prawa ograniczyć się do zbadania zasadności żądania strony wyłącznie przez pryzmat wskazanej przez stronę normy prawnej (wyrok WSA w Krakowie z dn. 12 września 2012 r. I SA/Kr 480/2012).

Kolegium powtórzyło za organem I instancji, że ani ustawa o opłacie skarbowej, ani inne przepisy prawne (w tym O.p.) nie przewidują możliwości zwrotu opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa, uiszczonej omyłkowo do niewłaściwego organu.

SKO wskazało ponadto, że pomimo wadliwie sformułowanego rozstrzygnięcia przez organ I instancji, który powinien był odmówić stwierdzenia nadpłaty zamiast odmówić zwrotu opłaty skarbowej nie ma wątpliwości, w oparciu o jakie przepisy prawne organ ten prowadził postępowanie. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że z uwagi na to, że ustawa o opłacie skarbowej nie wymienia przypadków, które mogłyby skutkować zwrotem opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa, powinny mieć zastosowanie przepisy O.p. regulujące kwestie powstawania i zwrotu nadpłat.

SKO powołując się na art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 3, art. 75 § 2 pkt 1c O.p. wyjaśniło, iż przed wydaniem decyzji stwierdzającej nadpłatę, należy przeprowadzić postępowania dowodowe, zmierzające do ustalenia, czy rzeczywiście w sprawie zaistniała nadpłata opłaty skarbowej. Organ I instancji zasadnie zatem wezwał Skarżącego do udzielenia informacji, do którego organu został złożony dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa, na które to wezwanie Skarżący nie udzielił odpowiedzi, a jedynie wskazywał okoliczności nie mające znaczenia dla sprawy. SKO podkreśliło, że w przypadku gdy strona składa wniosek o stwierdzenie nadpłaty, organ podatkowy winien, w ramach czynności sprawdzających, zbadać zasadność wniosku w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami (Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. III SA/Po 385/2011). W niniejszej sprawie, z uwagi na bezczynność strony, organ nie miał możliwości we własnym zakresie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, bowiem dowody w tym zakresie znajdowały się w posiadaniu strony.

W związku z czym SKO stwierdziło brak podstaw do uznania, iż Skarżącemu należy się zwrot tej opłaty skarbowej.

Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając:

1) rażącą obrazę przepisu art. 233 § 1 pkt 2a, art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 122 O.p.

2) obrazę przepisu art. 2 Konstytucji RP;

3) błąd w ustaleniach faktycznych oraz obrazę art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej.

Skarżący zarzucił, że SKO nie dostrzegło, iż organ I instancji nie zbadał, czy czynność, za którą dokonano opłaty została dokonana. Kwestii tej nie zbadał również organ odwoławczy, a tylko przy zbadaniu tej okoliczności wydana decyzja odpowiadałaby prawu. Organy obu instancji nie ustaliły więc stanu faktycznego w sposób wymagany przez prawo, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.

Skarżący podkreślił, że ani art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej , ani żaden inny przepis ustawy nie obliguje organu do wszczynania jakiegokolwiek postępowania. Przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 wyraźnie stanowi, że jeśli nie dokonano czynności - należy zwrócić uiszczoną opłatę. Tak dokładnie jest w niniejszej sprawie, co organy obu instancji zlekceważyły. Zatem organ I instancji winien wydać decyzję i jako podstawę wskazać ten przepis, a nie przepisy dot. stwierdzenia nadpłaty. Skarżący podkreślił, że jego wniosek był sformułowany prawidłowo - o zwrot, a nie o stwierdzenie nadpłaty w opłacie skarbowej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Badając skargę w świetle przytoczonych kryteriów, Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych powodów, niż w niej wskazane, do czego uprawnia wskazany wyżej przepis art. 134 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w trakcie przeprowadzonego postępowania podatkowego, SKO naruszyło przepisy postępowania podatkowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu Skarżący podnosi, że skoro opłata skarbowa od pełnomocnictwa "była omyłkowa", to organ miał obowiązek jej zwrotu na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej, tj. jak "od niedokonanej czynności". Zdaniem Skarżącego, tak organ odwoławczy, jak i organ pierwszoinstancyjny, nie zbadały czy czynność za którą dokonano opłaty skarbowej została dokonana. Tymczasem, skoro nie dokonano czynności urzędowej w rozumieniu przywołanego przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej, to organ I instancji powinien zwrócić uiszczoną opłatę skarbową, a nie powoływać się na przepisy dotyczące stwierdzenia nadpłaty.

Z kolei zaskarżony Organ stoi na stanowisku, że "ani ustawa o opłacie skarbowej, ani inne przepisy prawne (w tym Ordynacja podatkowa) nie przewidują możliwości zwrotu opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa, uiszczonej omyłkowo do niewłaściwego organu". Przepisy ustawy o opłacie skarbowej ściśle, w art. 9, który ma charakter katalogu zamkniętego, określają przypadki zwrotu opłaty skarbowej i dotyczą sytuacji, gdy pomimo zapłacenia opłaty skarbowej nie dokonano czynności urzędowej ust. 1 pkt 1 tegoż przepisu) lub sytuacji, w której pomimo zapłacenia tej opłaty nie wydano zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji).

Powyższe uzasadniało, zdaniem Organu, prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu opłaty skarbowej w trybie przepisów dotyczących stwierdzenia nadpłaty, o których mowa w art. 75 i n. Ordynacji podatkowej. Ponieważ jednak strona nie wykazała, że uiściła opłatę nienależnie, brak było podstaw do uznania, iż Skarżącemu należy się zwrot opłaty skarbowej.

Przy tak zakreślonym sporze w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć jakie przepisy mają zastosowanie w realiach wnioskowanego przez Skarżącego zwrotu opłaty skarbowej oraz, w szczególności czy instytucja zwrotu opłaty skarbowej jest tożsama z instytucją stwierdzenia nadpłaty opłaty skarbowej.

Na wstępie stwierdzić, że – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 1999r. (sygn.. akt IV SA 1499/97, niepubl.), zwrot opłaty skarbowej kwalifikować należy jako czynność materialno-techniczną w działaniu właściwych organów podatkowych.

Jak słusznie wskazało SKO w W. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w art. 9 ust. 1 u.o.s. określono jedynie dwa przypadki, w których następuje zwrot opłaty skarbowej i obejmuje sytuację, gdy pomimo zapłacenia opłaty skarbowej nie dokonano czynności urzędowej (por. art. 9 ust. 1 pkt 1 tegoż przepisu) oraz sytuację, w której pomimo zapłacenia tej opłaty nie wydano zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji – por. art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Z kolei z art. 9 ust. 2 u.o.s. wynika, że zwrot następuje na wniosek. Dodać można, że jest to istotna jakościowa zmiana w porównaniu z poprzednio obowiązującą ustawą z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej, ponieważ w art. 12 ust. 1 tej ustawy stanowiono, że opłata podlega zwrotowi (użycie takiego zwrotu mogło sugerować, że zwrot opłaty następował z urzędu).

Z wymienionych wyże przepisów wynika zatem, że aktualnie zwrot opłaty skarbowej wniesionej w celu dokonania czynności urzędowej (przypadek pierwszy) następuje wtedy, gdy pomimo zapłacenia opłaty nie dokonano czynności urzędowej. Nie są przy tym istotne przyczyny, które sprawiły, że nie dokonano czynności urzędowej, w szczególności czy odpowiedzialność w tym zakresie ponosi organ, czy też nie jest możliwe wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za taki stan. Przyjęcie takiego rozwiązania wskazuje, że ustawodawca wyraźnie podkreśla cechę ekwiwalentności opłaty skarbowej - jej wniesienie powinno sprawić, że zostanie dokonana określona czynność urzędowa (osiągnięty zatem zostanie określony rezultat). Brak takiego rezultatu (de facto bezczynność organu) powinien więc skutkować zwrotem uprzednio wniesionej opłaty skarbowej.

Drugi przypadek zwrotu opłaty skarbowej dotyczy sytuacji, w której pomimo zapłacenia tej opłaty nie wydano zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji). Także i w tym przypadku ustawodawca nie uzależnia zwrotu opłaty skarbowej od przyczyny, która spowodowała niewydanie zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji). W szczególności mogą to być: brak określonych przesłanek po stronie wnioskującego wydanie takiego aktu (podmiot z przyczyn formalnych nie może uzyskać stosownego aktu) albo braki formalne w złożonej dokumentacji (niekompletna dokumentacja) lub np. konieczność udzielenia ograniczonej liczby koncesji, a wyłonienie tylko niektórych podmiotów, którym zostanie udzielona koncesja, następuje w drodze przetargu.

Zauważyć też trzeba, że sposób dokonywania zwrotu opłaty skarbowej oraz tryb przekazywania organom podatkowym dokumentów niezbędnych do dokonania jej zwrotu, został – zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 10 pkt 2 u.o.s. – przekazany do uregulowania Ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia. I tak: zgodnie z postanowieniami § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 września 2007 r. w sprawie zapłaty opłaty skarbowej (Dz. U. Nr 187, poz. 1330) w przypadku złożenia wniosku o zwrot opłaty skarbowej, przed wydaniem decyzji w sprawie zwrotu tej opłaty, organ podatkowy wzywa organ, do którego złożono wniosek lub zgłoszenie albo któremu taki wniosek lub zgłoszenie przekazano, a który nie dokonał czynności urzędowej, nie wydał zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia, koncesji), do przekazania:

1) wniosku lub zgłoszenia albo ich poświadczonych kopii,

2) dokumentu potwierdzającego niedokonanie czynności urzędowej, niewydanie zaświadczenia lub niewydanie zezwolenia (pozwolenia, koncesji),

3) pozostających w aktach - uwierzytelnionej kopii dowodu zapłaty albo dowodu zapłaty opłaty skarbowej, albo kopii dowodu zapłaty tej opłaty.

Jeżeli wniosek o zwrot opłaty skarbowej został złożony do organu, który nie dokonał czynności urzędowej, nie wydał zaświadczenia lub zezwolenia, organ przekazując ten wniosek organowi podatkowemu, załącza dokumenty, o których mowa wyżej.

Zwrot opłaty skarbowej następuje w gotówce lub na rachunek bankowy wnioskodawcy po uprzednim wydaniu decyzji określającej wysokość zwrotu, a jeżeli obowiązek zapłaty opłaty skarbowej ciążył solidarnie na określonych podmiotach, decyzję o zwrocie wydaje się wszystkim solidarnie zobowiązanym do jej zapłaty, natomiast zwrot opłaty skarbowej następuje na rzecz jednej z tych osób lub jednostek, określonej w decyzji o zwrocie.

Analiza przytoczonych przepisów prowadzi zatem do wniosku, że - jak słusznie zauważyły organy w rozstrzyganej sprawie - skoro wniosek Skarżącego dotyczył zwrotu "omyłkowo" wpłaconej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, to sytuacja taka nie wyczerpuje dyspozycji ani przepisu art. 9 ust. 1 pkt.1, ani przepisu art. 9 ust. 1 pkt. 2 u.o.s. albowiem domaganie się zwrotu opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa nie można utożsamiać, w szczególności, z przypadkiem niedokonania czynności urzędowej, mimo zapłacenia opłaty od tej czynności urzędowej – jak wywodzi Skarżący w uzasadnieniu skargi.

W ocenie Sądu, nietrafnym jest więc zarzut Skarżącego naruszenia prawa materialnego poprzez "obrazę art. 9 ust. 1 pkt 1 u.o.s." i upatrywanie w tym przepisie podstawy prawnej obowiązku zwrotu przez organy opłaty skarbowej od niedokonanej czynności urzędowej, gdyż w realiach sprawy nie mamy do czynienia z sytuacją "niedokonania czynności urzędowej". Jak już bowiem wskazano wcześniej, przepis ten reguluje sytuację, gdy pomimo zapłacenia opłaty skarbowej nie dokonano określonej czynności urzędowej. Zauważyć jednak trzeba, że w przypadku opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa już sam fakt złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (lub prokury, wypisu lub kopii), powoduje obowiązek opłaty skarbowej – zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt. 2 u.o.s.

Rekapitulując powyższe rozważania i ustalenia, w ocenie Sądu, organy prawidłowo wdrożyły i prowadziły postępowanie w trybie i na zasadach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej, w tym na podstawie przepisów regulujących postępowanie w sprawie nadpłat.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że na podstawie art. 2 § 1 pkt 3 O.p., przepisy tej ustawy stosuje się również do opłaty skarbowej. W tym miejscu Sąd wskazuje na co najmniej niekonsekwencje w wywodach i ocenie prawnej Skarżącego odnośnie dochodzonego zwrotu "mylnie wpłaconej opłaty skarbowej (...)", gdyż z jednej strony kwalifikuje swoje roszczenie do kategorii prawa cywilnego, z drugiej zaś, opiera swoją skargę na zarzutach prawa materialnego i procesowego odnoszących się do przepisów prawa podatkowego, w tym Ordynacji podatkowej, domagając się "wydania decyzji na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 u.o.s.", zamiast skierować sprawę na drogę postępowania cywilnego (skoro, jak twierdzi, zwrot opłaty skarbowej należy do kategorii prawa cywilnego).

Jak już stwierdzono wcześniej, katalog podstaw zwrotu opłaty skarbowej jest zamknięty i żadna inna okoliczność, poza wymienioną w art. 9 ust. 1 u.o.s. nie stanowi przesłanki jej zwrotu. Komentowany przepis przewiduje zatem jedynie podstawy zwrotu opłaty skarbowej od czynności urzędowej, która nie została dokonana, a opłata została uiszczona lub gdy zaświadczenie lub zezwolenie, mimo ich opłaty, nie zostały wydane.

W związku z powyższym, jeżeli opłata skarbowa już w momencie jej uiszczania byłaby świadczeniem nienależnym lub nadpłaconym, to należy do jej zwrotu stosować zasady ogólne określone w Ordynacji podatkowej, regulujące postępowanie z nadpłaconymi podatkami (opłatami, w tym - jak wskazano wcześniej – opłatą skarbową). Zgodnie z art. 72 o.p. za nadpłatę uważa się m. inn. kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku (por. § pkt 1 tego przepisu).

Sąd zwraca uwagę, że w art. 72 o.p. nie zamieszczono definicji legalnej tzw. "realnej" nadpłaty, tzn. nie określono cech, które temu pojęciu można przypisać. Wymieniono natomiast stany faktyczne, których zaistnienie pozwala przyjąć, że powstała nadpłata. Nadpłata powstaje wtedy, gdy m. innymi dokonana przez podatnika wpłata z różnych względów przewyższa kwotę podatku wymaganą przepisami lub w ogóle została zapłacona nienależnie. Świadczenie jest nienależne, gdy podatnik dokonuje wpłaty podatku (opłaty), mimo że nie jest do tego zobowiązany lub w sytuacji gdy w chwili dokonania wpłaty istniał wprawdzie tytuł prawny w postaci decyzji, lecz został on uchylony.

Na skutek złożonego wniosku dochodzi do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty i w jego wyniku organ podatkowy wydaje decyzję, w której weryfikuje zasadność zwrotu podatku (opłaty), to znaczy stwierdza nadpłatę lub odmawia stwierdzenia jej powstania (por. R. Mastalskj, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa Komentarz, Wrocław 2000, str. 99-100). Dlatego też Organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał wniosek Skarżącego w trybie rozdziału 9 "Nadpłata" - przepisów Ordynacji podatkowej.

Jednocześnie jednak, w ocenie Sądu, mimo iż Organ odwoławczy prawidłowo zastosował w stanie faktycznym sprawy przepisy prawa materialnego, tj. oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach dotyczących stwierdzenia nadpłaty (i tym samym zweryfikował decyzję organu pierwszoinstancyjnego uchylając decyzję tego organu z powodu wydania decyzji odmawiającej zwrotu opłaty skarbowej), to jednak dopuścił się w trakcie tegoż postępowania takiego naruszenia przepisów procesowych, które miały wpływ na wynik sprawy i dlatego też zaskarżoną decyzję należało uchylić.

Przypomnieć należy, że rozpoznając wniosek Skarżącego z dnia 14 sierpnia 2013r. o zwrot kwoty 17 zł w związku z "omyłkowo dokonanym przelewem w dniu 29 maja 2013r. z tyt. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa M. K.", Prezydent W. dokonując decyzją z dnia [...] października 2013r. odmowy zwrotu opłaty skarbowej w kwocie 17 zł, w uzasadnieniu decyzji podał, że "do wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty potwierdzające dokonanie opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa M. K." na rzecz innego organu podatkowego oraz, że "z uwagi na nieudzielenie przez P. W. S. stosownych informacji, stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłaty skarbowej nie było możliwe", gdyż "nie udostępnił żadnych danych, które umożliwiłyby przeprowadzenie postępowania w tym zakresie", w zwłaszcza "o organie, do którego został złożony dokument pełnomocnictwa M. K.".

Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia Organu I instancji są, przynajmniej w części, sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Analiza akt prowadzi bowiem do wniosku, że - wbrew twierdzeniom Organu – Wnioskodawca tj. doradca podatkowy W. S. w piśmie z dnia 14 sierpnia 2013r. przedstawił "potwierdzenie wykonania przelewu krajowego", z którego jednoznacznie wynika, że kwota 17 zł została zaksięgowana w dniu 29 maja 2013r. na rzecz odbiorcy "Urząd [...]" i dotyczy "opłaty skarbowej od pełnomocnictwa M. K." (k. 1 – nieponumerowanych akt sprawy). Konstatacja powyższa ma o tyle znaczenie, że niweczy tezę Organu jakoby Wnioskodawca nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających dokonanie opłaty sądowej od złożonego pełnomocnictwa oraz, że nie udostępnił danych, które umożliwiłyby przeprowadzenie postępowania w tym zakresie.

W ocenie Sądu, również Organ odwoławczy podtrzymał wadliwe ustalenia organu pierwszoinstancyjnego w tym zakresie uznając, że "z uwagi na nieudzielenie przez stronę stosownych informacji, tj. do jakiego organu właściwego została wniesiona opłata skarbowa, stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłaty skarbowej nie było możliwe" oraz, że Odwołujący "nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających zasadność jego wniosku" (por. str. 4 uzasadnienia SKO).

Tymczasem, jak już to wskazano wyżej, z akt sprawy w sposób jednoznaczny wynikają odpowiedzi na wątpliwości i pytania organów, w tym zwłaszcza kiedy została uiszczona opłata skarbowa, od jakiej czynności, kto był odbiorcą opłaty skarbowej, jakiej osoby dotyczyło pełnomocnictwo. Tym samym Sąd nie może zaakceptować stanowiska Organu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "z uwagi na bezczynność strony, organ nie maił możliwości we własnym zakresie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, bowiem dowody w tym zakresie znajdowały się w posiadaniu strony" (str. 4 – uzasadnienia SKO).

Sąd zauważa i przypomina, że Organ odwoławczy mógł i powinien zweryfikować twierdzenia organu piewrwszoinstancyjnego. Zasada dwuinstancyjnego postępowania podatkowego znajduje swe umocowanie nie tylko w art. 127 O.p., ale także w art. 78 Konstytucji RP. Zasada ta wyraża prawo podatnika do rozstrzygnięcia sprawy dwukrotnie, w dwóch organach. Dla jej realizacji konieczne jest, by rozstrzygnięcia w obydwu instancjach zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. W przedmiotowej sprawie, mimo iż Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny prawnej mających zastosowanie w sprawie przepisów, to jednak nie dokonał, praktycznie biorąc, w ogóle oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zwłaszcza znajdującego się w aktach sprawy załącznika do wniosku Skarżącego, a zamiast tego przyjął w całości ustalenia faktyczne organu I instancji, które pozostają w wyraźnej opozycji do tegoż materiału.

Dlatego też Sąd był obowiązany uchylić zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przez organy art. 187 § 1 O.p., gdyż te w sposób niewyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz, w szczególności, art. 127 O.p., gdyż Organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy dwukrotnie merytorycznie w odniesieniu do stanu faktycznego oraz przy uwzględnieniu właśnie wskazanej normy art. 187.

W dalszym postępowaniu należy zatem poczynić stosowane ustalenia w wyżej wskazanych kierunkach i wydać stosowne do tych ustaleń rozstrzygnięcie.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.