Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 219/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 188, art. 207 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3, art. 190 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 540/14 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzew bez wymaganego zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] października 2012 r. nr [...], 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 540/14, oddalił skargę P. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie bez wymaganego zezwolenia stu siedemdziesięciu drzew w wieku powyżej 10 lat.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją Wójta Gminy Czernica z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]: 1) zezwolono Spółce Akcyjnej P. (dalej jako: spółka) na usunięcie 17 "zmurszałych, uschniętych, podeschniętych nierokujących dalszej żywotności drzew z samosiewu", w ramach przedsięwzięcia EURO 2012, rosnących w pasie technologicznym budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej [...] P., w zadrzewieniu na terenie działki nr [...],[...], w obrębie wsi K., w gminie C., uniemożliwiających budowę ww. linii elektroenergetycznej, bez naliczenia i pobrania opłaty "za zmiany wprowadzane w środowisku", 2) zezwolono spółce na usunięcie [...] drzew "z samosiewu" oraz krzewów, wyszczególnionych w specyfikacji - załączniku do decyzji, w ramach przedsięwzięcia EURO 2012, rosnących w pasie technologicznym budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej [...] P., w zadrzewieniu na terenie działki nr [...],[...], w obrębie wsi K., w gminie C., uniemożliwiających budowę ww. linii elektroenergetycznej, za naliczeniem opłaty ustalonej w wysokości [...] zł, 3) nakazano uiszczenie opłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna i poinformowano, że w razie nieterminowego uiszczenia opłaty pobiera się odsetki za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych, 4) zobowiązano spółkę do "uporządkowania terenu z gałęzi drzew i krzewów oraz do przekazania grubizny drewna pochodzącego z usunięcia drzew, określonych w punkcie 1 decyzji, do dyspozycji właścicielki działki nr [...],[...], w obrębie K.".

W dniu [...] stycznia 2011 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu wpłynęło odwołanie M. W. właścicielki nieruchomości, z której miały zostać usunięte drzewa i krzewy. Odwołująca się wniosła jednocześnie o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] wstrzymało natychmiastową wykonalność decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., wynikającą wprost z ustawy (tj. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012) i doręczyło je spółce.

Pomimo tego, w dniu [...] marca 2011 r., doszło do usunięcia drzew i krzewów objętych ww. zezwoleniem. Z tego powodu Kolegium, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] uchyliło pierwszoinstacyjne zezwolenie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (skargę spółki na decyzję Kolegium Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wyrokiem z dnia 25 października 2011 r., II SA/Wr 398/11). Sprawa udzielenia spółce zezwolenia została następnie ostatecznie umorzona, wydaną przez Wójta Gminy Czernica decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...].

W związku z usunięciem drzew, pismem z dnia [...] marca 2011 r. Wójt Gminy Czernica zawiadomił spółkę o wszczęciu, z urzędu, nowego postępowania- w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia oraz o zamiarze przeprowadzenia w dniu [...] marca 2011 r. na terenie działki dowodu w sprawie wyrębu drzew. W dniu [...] marca 2011 r. pracownik organu pierwszej instancji przeprowadził oględziny, z których sporządził protokół, po czym decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] nałożono na spółkę administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia, określonych w decyzji drzew i krzewów, w wysokości [...] zł.

Odwołanie od tej decyzji złożyła spółka oraz M. W. Sprawę z odwołania M. W. Kolegium załatwiło negatywnie odrębną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], a jej skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r., II SA/Wr 713/11. Decyzja organu pierwszej instancji z dnia 17 marca 2011 r., nakładająca karę pieniężną, została przez Kolegium uchylona, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójta Gminy Czernica decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] wymierzył Spółce karę pieniężną za wycięcie bez wymaganego zezwolenia, w dniu [...] marca 2011 r., stu siedemdziesięciu pięciu drzew w wieku powyżej 10 lat, w tym: [...] olch czarnych, [...] dębów szypułkowych, [...] czeremchy zwyczajnej, [...] jesionu wyniosłego, [...] brzozy brodawkowatej, [...] lipy drobnolistnej, [...] wierzby kruchej, [...] topól euroamerykańskich, z terenu działki rolnej nr [...],[...], w obrębie wsi K., w gminie C., w wysokości [...] zł, wyliczonej zgodnie z załącznikiem stanowiącym integralną część decyzji oraz nakazującej wpłacenie wyliczonej kwoty na rachunek wskazany w decyzji i w terminie 14 od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Po rozpoznaniu odwołania Spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, w związku z art 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), uchyliło decyzję I instancji w całości i orzekając, co do istoty sprawy: 1) wymierzyło Spółce Akcyjnej P. administracyjną karę pieniężną, za wycięcie bez wymaganego zezwolenia, w dniu [...] marca 2011 r., stu siedemdziesięciu drzew w wieku powyżej 10 lat, w tym: [...] olch czarnych, [...] dębów szypułkowych, [...] czeremchy zwyczajnej, [...] jesionu wyniosłego, z terenu działki rolnej nr [...],[...], w obrębie wsi K., w gminie C., w wysokości [...] zł

(słownie: [...]); 2) umorzyło postępowanie pierwszej instancji w sprawie wymierzenia Spółce Akcyjnej P. administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie bez wymaganego zezwolenia, w dniu [...] marca 2011 r., pięciu drzew: [...] brzozy brodawkowatej, [...] lipy drobnolistnej, [...] wierzby kruchej i [...] topól euroamerykańskich, z terenu działki rolnej nr [...],[...], w obrębie wsi K., w gminie C.

W uzasadnieniu wskazano, że posiadaczem działki rolnej nr [...],[...], w obrębie wsi K., w gminie C., z której usunięto drzewa była Spółka na podstawie decyzji administracyjnej Starosty Powiatu Wrocławskiego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], którą ograniczono sposób korzystania z nieruchomości (m. in. działki nr [...]) poprzez zezwolenie spółce na przeprowadzenie przez te nieruchomości odcinka linii elektroenergetycznej. Usunięcia drzew dokonała Spółka, której w związku z realizacją inwestycji liniowej, decyzją Wójta Gminy Czernica z dnia [...] grudnia 2010 r., zezwolono na usunięcie drzew w ramach przedsięwzięcia EURO 2012, rosnących w pasie technologicznym budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej.

Zgodnie z zasadą art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. z 2010 r. Nr 26, poz. 133 ze zm.) decyzja ta podlegała natychmiastowemu wykonaniu. Jednak decyzja ta została zaskarżona a postanowieniem SKO we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] wstrzymano wykonalność tej decyzji o czym poinformowano pełnomocnika spółki w dniu [...] lutego 2011 r.

Kolegium stwierdziło, że po dniu [...] lutego 2011 r. spółka nie mogła zrealizować wynikających z decyzji uprawnień, bowiem rozstrzygnięcie to (zezwolenie) było nie ostateczne i nie podlegało już natychmiastowemu wykonaniu. Pomimo tego spółka usunęła drzewa w dniu [...] marca 2011 r. (datę usunięcia potwierdzają protokoły z oględzin przeprowadzonych z udziałem pełnomocnika spółki). Zezwolenie to zostało następnie uchylone, a postępowanie w sprawie wydania zezwolenia prawomocnie umorzone. W dniu [...] marca 2011 r. spółka nie dysponowała zatem zezwoleniem uprawniającym ją do wycięcia opisanych w decyzji drzew.

W zakresie ustalenia, które z drzew przekroczyły wiek 10 lat Kolegium przyjęło metodę porównania obwodu drzew z obwodami z tablic wiekowych. Tym samym dokonało weryfikacji ustaleń pracownika organu I instancji zawartych w załącznikach do protokołów z oględzin w dniach [...] sierpnia, [...] i [...] września, [...] października, [...] listopada i [...] grudnia 2011 r. Kolegium wzięło pod uwagę drzewa o najmniejszej średnicy, z poszczególnych gatunków, porównując je z danymi z tablic wiekowych. Kolegium ustaliło, że drzewa z gatunku olsza czarna, dąb szypułkowy, jesion wyniosły i czeremcha zwyczajna miały powyżej 10 lat. Natomiast drzewa z gatunków wierzba, lipa drobnolistna, brzoza brodawkowata, wierzba krucha i topola euroamerykańska uznano za mające mniej niż 10 lat i z tego powodu Kolegium nie naliczyło kary za usunięcie tych drzew i w tej części umorzyło postępowanie.

Kolegium opisało szczegółowo jak wyliczono karę pieniężną za wycięte drzewa bazując na danych w protokołach oględzin. Jednocześnie stwierdziło, że zamiast stawek opłaty obowiązujących w 2011 r. określonych w załączniku nr 2 do obwieszczenia z dnia 15 października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2011 (M. P. Nr 76, poz. 954), organ I instancji zastosował wadliwie nowe, wyższe stawki, obowiązujące w roku 2012 r. Kolegium zastosowało zaś stawki niższe, obowiązujące w roku 2011, tj. w dacie popełnienia deliktu.

Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z rozporządzeniem z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306), stawka jest dodatkowo różnicowa przez współczynniki różnicujące stawki, w zależności od obwodu pnia. Organ I instancji zastosował, w niektórych przypadkach, z rażącym naruszeniem prawa, wadliwe współczynniki różnicujące. Kolegium wskazało, że zastosowało prawidłowe współczynniki różnicujące, obowiązujące w dacie popełnienia deliktu.

Sposób wyliczenia kar za poszczególne drzewa Kolegium zaprezentowało w tabeli, w której kara za każde drzewo jest iloczynem: każdego cm obwodu pnia drzewa na wysokości 130 cm, stawki jednostkowej za 1 cm, współczynnika różnicującego oraz mnożnika (3). Przy czym przy obliczaniu kary za każde drzewo Kolegium zastosowało zasady zaokrąglenia liczb zgodnie z Polską normą PN-70/N-02120 zaokrąglenia liczb do dwóch miejsc po przecinku.

Następnie Kolegium podało, że wyliczona kara wynosi [...] zł i podlega zaokrągleniu do kwoty [...] zł

Kolegium zauważyło, że różnica pomiędzy wyliczeniami Kolegium, a wyliczeniami organu I instancji jest znacząca. Wynika to przede wszystkim z zastosowania przez organ pierwszej instancji wadliwych, za niskich, współczynników różnicujących. Decyzja pierwszoinstacyjna narusza więc rażąco prawo i interes społeczny. Z tego powodu nie obowiązywał Kolegium zakaz reformacji decyzji na niekorzyść strony odwołującej się (por. art. 139 K.p.a.) i Kolegium mogło wymierzyć wyższą karę pieniężną. Z tego powodu Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło, co do istoty sprawy, naliczając karę za usunięcie ww. drzew w prawidłowej, wyższej wysokości.

Wyjaśniając z kolei motywy umorzenia postępowania w części obejmującej następujące drzewa: lipy drobnolistnej o średnicy pnia w pierśnicy 11 cm; wierzby kruchej o średnicy pnia w pierśnicy 13,5 cm; brzozy brodawkowatej o średnicy pnia w pierśnicy 12 cm, dwóch topól euroamerykańskich o średnicy pnia w pierśnicy 13 cm, Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie, pomimo trwającego 1,5 roku postępowania administracyjnego, nie ustalono przesłanek warunkujących nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia wskazanej części drzew. Kolegium w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] wyraźnie wskazało na konieczność wyjaśnienia i udowodnienia, że wiek drzew przekracza 10 lat. Organ jest, co prawda, zobowiązany do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 K.p.a.), jednak obowiązek ten nie może służyć jako wytłumaczenie prowadzenia sprawy przez 1,5 roku i utrzymywania strony w stanie niepewności co do jej sytuacji prawnej. Byłoby to działanie wbrew zasadzie szybkości postępowania (art. 12 § 1 K.p.a.). Jeśli zatem w toku trwającego 1,5 roku postępowania nie udowodniono, że usunięcie ww. drzew, było zdarzeniem polegającym na usunięciu drzew w wieku powyżej 10 lat, wymagającego uzyskania zezwolenia, uzasadniającego, według normy prawnej, nałożenie kary pieniężnej, to w tej części uchylonej decyzji Kolegium musiało umorzyć postępowanie pierwszej instancji, jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 K.p.a..). Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie Kolegium w części umarzającej postępowanie nie jest orzeczeniem korzystającym z powagi rzeczy osądzonej. Jeśli zatem organ pierwszej instancji będzie w stanie wyjaśnić kwestie wieku ww. drzew, to będzie mógł wszcząć nowe postępowanie w sprawie nałożenia kary za ich usunięcie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyły P. S.A. z siedzibą w K. Skarga obejmowała wyłącznie zaskarżenie pkt 1 decyzji i w tym zakresie zarzucono organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o przygotowaniu finałowego turnieju Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012.

W uzasadnieniu wskazano na szczególny charakter ustawy z dnia 7 września 2007r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012, której uregulowania przewidują pewne odrębności w trybie postępowań administracyjnych przewidzianych dla przedsięwzięć Euro 2012. Istotnym elementem ustawy jest katalog przepisów zawierających konkretne ułatwienie i uproszczenie obowiązujących procedur w szczególności administracyjnych. Celem ustawy było wprowadzenie szczególnych narzędzi prawnych mających na celu przyśpieszenie realizacji inwestycji niezbędnych dla zrealizowania Euro 2012.

Skarżąca Spółka zakwestionowała legalność postanowienia SKO z dnia [...] lutego 2011 r. o wstrzymaniu natychmiastowej wykonalności decyzji zezwalającej na wycinkę drzew. Wstrzymanie wykonania decyzji wykonalnej z mocy prawa może nastąpić tylko i wyłącznie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Przytoczona wyżej argumentacja oraz przyjęcie przez organ II instancji, iż przedmiotowa inwestycja jest inwestycją Euro 2012, potwierdza jednoznacznie stanowisko komentatorów, iż akt administracyjny, niższej rangi, jakim jest postanowienie (niezaskarżalne), nie może uchylić przepisów wyższej rangi, jakim jest ustawa Euro 2012, a tym samym jak w przedmiotowej sprawie wstrzymać wykonanie przepisów ustawy. Z natury przytoczonej zasady wymierzenie kary pieniężnej z tytułu wycinki drzew bez zezwolenia mija się z celem jaki zakreślony jest w ustawie Euro 2012. Zdaniem skarżącego inwestor posiadał ustawowe zezwolenie na wycinkę drzew, zgodnie z ustawą i decyzją Wójta Gminy Czernica.

Została naruszona zasada zaufania do organów wynikająca z art. 8 jak również naruszony art. 7, 77, 80, 84 K.p.a., albowiem organy w oparciu o ten sam materiał dowodowy wymierzyły trzy różne wysokości kar pieniężnych, co jednoznacznie wskazuje, iż powinien być dopuszczony dowód z opinii biegłego z uwagi na brak wiadomości specjalnych. Sam organ II instancji stwierdził, iż wymierzenie kary wymaga wiedzy specjalnej. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, organ naruszył przepisy art. 10 § 1 K.p.a., 40 § 2 K.p.a., art. 77 K.p.a., 136 K.p.a., 138 § 2 K.p.a. i art. 124 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 28 marca 2014 r. (sygn. akt II SA/Wr 78/13) zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie ze względu na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie zmierzające do zbadania konstytucyjności m.in. przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. podjęto zawieszone postępowanie w związku z wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 8 października 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 540/14, oddalił skargę na powyższą decyzję uznając, że podniesione w skardze zarzuty były niezasadne. W ocenie sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu została wydana w zgodzie z przepisami prawa tak procesowego, jak i materialnego. Dokonana przez Kolegium wykładnia przepisów prawa była prawidłowa i jako taka nie narusza prawa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji niezbicie również wynika, jakimi przesłankami kierował się organ wymierzając karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Sąd wskazał, że z treści skargi i akt administracyjnych wynika, iż niesporne między stronami jest, że spółka dysponowała decyzją Wójta Gminy Czernica z dnia [...] grudnia 2010 r. o zezwoleniu na usunięcie określonych w niej drzew. Decyzja ta miała rygor natychmiastowej wykonalności wynikający z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. z 2010 r. Nr 26, poz. 133 ze zm.; dalej: ustawa z 2007 r.). Na skutek wniesienia odwołania od decyzji wójta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. wstrzymało natychmiastową wykonalność decyzji organu I instancji. W dniu [...] marca 2011 r. doszło jednak do wycinki drzew objętych zezwoleniem.

Sąd zwrócił uwagę, że problemem prawnym, który należy rozstrzygnąć jest to czy należy wymierzyć karę pieniężną za usunięcie drzew objętych zezwoleniem wójta, jeśli zezwolenie to miało rygor natychmiastowej wykonalności wynikający z art. 34 ust. 1 ustawy z 2007 r., a rygor ten został wstrzymany postanowieniem samorządowego Kolegium odwoławczego. Innymi słowy, ocenić należało, czy usunięcie drzew w realiach niniejszej sprawy nastąpiło bez wymaganego zezwolenia.

W pierwszej kolejności Sąd podkreślił, że na mocy art. 170 P.p.s.a. jest związany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2011 r. (sygn. akt II SA/Wr 398/11) w sprawie ze skargi spółki na wspomnianą już decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]. Wyrok ten zapadł w postępowaniu, którego przedmiotem była ocena legalności decyzji Kolegium w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, ale również kwestionowanego przez spółkę postanowienia o wstrzymaniu wykonania zezwolenia. W uzasadnieniu cytowanego wyroku sąd wprawdzie nie odniósł się bezpośrednio do oceny postanowienia o wstrzymaniu natychmiastowego wykonania zezwolenia na usunięcie drzew, jednak przyjął, że "wyjaśnienie nowych okoliczności, które zaistniały po wydaniu decyzji przez organ I instancji i po wstrzymaniu wykonania wydanej przez ten organ decyzji – w brzmieniu przepisu art. 138 § 2 K.p.a. obowiązującym do dnia 11 kwietnia 2011 r. - skutkować musiały przekazaniem sprawy organowi I instancji w trybie art. 138 § 2 K.p.a.".

Uwzględniając treść uzasadnienia cytowanego wyroku, zdaniem Sądu, pamiętać należy, że ocena legalności postanowienia o wstrzymaniu natychmiastowego wykonania zezwolenia na usunięcie drzew nie mieści się w granicach niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a. Niemniej istnienie w obrocie prawnym tego postanowienia w chwili dokonywania przez spółkę usunięcia drzew (tj. [...] marca 2011 r.) stanowi niewątpliwy i niesporny między stronami element stanu faktycznego ustalonego niewadliwie przez Kolegium w zaskarżonej decyzji. Rolą sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest wyłącznie kontrola legalności zastosowania przepisów prawa procesowego i materialnego w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było wymierzenie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

W myśl art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.; dalej: u.o.p.) wójt (burmistrz, prezydent miasta) wymierza administracyjną karę pieniężna za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6. Jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50% (ust. 2). Jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10% (ust. 3). Jeżeli ustalenie wielkości powierzchni zniszczonych lub usuniętych bez zezwolenia krzewów nie jest możliwe, z powodu usunięcia gałęzi i korzeni, wielkość tę przyjmuje się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego (ust. 4).

W tym kontekście normatywnym, Sąd uznał, że nie ulega wątpliwości, iż postępowanie administracyjne mające na celu wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej odbywać się winno z poszanowaniem zasad ogólnych postępowania wynikających z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267; dalej: K.p.a.).

Zezwolenie wójta, którym dysponowała skarżąca spółka w rozpoznawanej sprawie zostało wydane w związku z realizacją przedsięwzięć Euro 2012, a zatem podlegało natychmiastowemu wykonaniu (art. 34 ust. 1 ustawy z 2007 r.). Pamiętać należy, że natychmiastowe wykonanie decyzji nieostatecznej (pierwszoinstancyjnej) stanowi swoisty wyłom od niekwestionowanej zasady, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (art. 130 § 1 i § 2 K.p.a.). Zasada ta jednak nie obowiązuje w przypadkach, gdy: 1) decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 K.p.a.) albo 2) decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy (art. 130 § 3 K.p.a.).

W świetle powyższego Sąd zauważył, że wniesienie odwołania od decyzji Wójta Gminy Czernica o zezwoleniu na wycinkę drzew w niniejszej sprawie nie było równoznaczne ze wstrzymaniem wykonalności tej decyzji. Zastosowanie w tym przypadku znalazł bowiem art. 130 § 3 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 34 ust. 1 ustawy z 2007 r. Zgodnie jednak z art. 135 K.p.a. organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji. Ten właśnie przepis był podstawą wydania przez SKO we Wrocławiu postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r.

Nie dokonując oceny legalności omawianego postanowienia – albowiem nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania – sąd wziął jednak pod uwagę, że jak wskazuje się w literaturze prawniczej, możliwość wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji dotyczy zarówno przypadku, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108), jak i sytuacji, gdy decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Dopuszczając możliwość wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji, przepis art. 135 nie różnicuje podstaw takiego jej wykonania (akt administracyjny, ustawa). Przesłanką wstrzymania jest natomiast wyłącznie uzasadniony przypadek, nie zaś stwierdzenie braku podstaw prawnych natychmiastowego wykonania decyzji (tak: G. Łaszczyca, Postanowienie organu odwoławczego w kwestii wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji (art. 135 K.p.a.), [w:] tegoż, Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, LEX/el. 2012). Podobne stanowisko sformułowano w komentarzu R. Kędziory do K.p.a.: "Źródłem obowiązku natychmiastowego wykonania decyzji może być albo rygor natychmiastowej wykonalności, nadany decyzji na podstawie przesłanek art. 108 K.P.A., albo też szczególny przepis ustawy (zob. art. 130 § 3 K.P.A.). Wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji na podstawie art. 135 K.P.A. może odnosić się do obydwu tych sytuacji" (zob. R. Kędziora, komentarz do art. 135 K.p.a., w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, teza 1).

Wobec tego Sąd uznał za prawidłowo i należycie ustalone przez Kolegium, że w dniu usunięcia drzew pozostawało w obrocie prawnym postanowienie Kolegium wstrzymujące natychmiastowe wykonanie zezwolenia na usunięcie drzew. Tym bardziej, że stosownie do art. 110 w związku z art. 126 K.p.a. Kolegium było związane wydanym przez siebie postanowieniem, co w realiach niniejszej sprawy oznacza, że zobligowane było wziąć je pod uwagę przy ocenie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy.

Sąd stwierdził, że "usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia", o którym mowa art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., oznacza również usunięcie drzew po doręczeniu stronie postanowienia o wstrzymaniu natychmiastowego wykonania zezwolenia (art. 135 K.p.a.). Jest tak również, gdy organ odwoławczy wstrzymał natychmiastowe wykonanie decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew, które podlegało natychmiastowemu wykonaniu z mocy art. 34 ust. 1 ustawy z 2007 r. Za takim kierunkiem wykładni przemawiają – zdaniem sądu – względy celowościowe i systemowe. Poprzestanie na wykładni językowej zwrotu "bez wymaganego zezwolenia" oznaczałoby, że ustawodawca jest nieracjonalny i zakresem art. 88 u.o.p. chciał objąć tylko sytuacje, w których dochodzi do usunięcia drzew w ogóle bez zezwolenia. Tymczasem względy ochrony przyrody (cel ustawy o ochronie przyrody) i systematyka przepisów ustawy (objęcie opłatami korzystania z przyrody polegającego na usuwaniu drzew) nakazują przyjąć, że zwrot "bez wymaganego zezwolenia" obejmuje też przypadek zaistniały w rozpoznawanej sprawie.

Sąd uznał że w omawianej sprawie zachodziły przesłanki do wymierzenia skarżącej spółce administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Zdaniem sądu rozpoznającego skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu w sposób właściwy ustaliło i oceniło okoliczności faktyczne sprawy, czym zadośćuczyniono zasadzie wyrażonej w art. 7 i art. 12 w związku z art. 77 K.p.a. Rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiadają wymogom art. 107 § 3 i art. 8 K.p.a. Wbrew opinii skarżącej spółki, organ nie naruszył art. 80 i art. 84 K.p.a. W ocenie sądu zasadnie Kolegium przyjęło, że w sprawie doszło do usunięcia drzew należących do rodzimych gatunków, a więc ustalenie ich wieku i określenie obwodów pni nie wymagało wiadomości specjalnych, czyli de facto powołania biegłego. Przeprowadzone przez Kolegium wyliczenia należy ocenić jako wiarygodne i mogące stanowić podstawę do wymierzenia kary w rozpoznawanej sprawie. Prawidłowo też w pkt 2 decyzji Kolegium zastosowano art. 105 § 1 K.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Nie doszło również do naruszenia prawa materialnego stanowiącego postawę zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Z analizy zgromadzonych przez organy akt sprawy nie wynika również, aby w postępowaniu doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.). Nadto sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki, które dawałyby sądowi możliwość stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Odnosząc się jeszcze do przebiegu niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego Sąd wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12, opubl. ZU OTK 2014/7A/68) w pkt I orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W pkt II orzeczono, że przepisy wymienione w części I tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Sentencja wyroku została ogłoszona w Dz.U. z dnia 14 lipca 2014 r. (poz. 926).

Zdaniem Sądu, z powyższego wynikało, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. w chwili rozpoznawania skargi w niniejszej sprawie nadal obowiązują. Jak wynika z uzasadnienia wyroku TK, Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów ustawy o ochronie przyrody o 18 miesięcy, ponieważ usunięcie z systemu prawa wskazanych w sentencji wyroku przepisów z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału skutkowałoby powstaniem luki prawnej. Taki stan rzeczy byłby wysoce niepożądany z uwagi na konieczność zapewniania ochrony przyrody. Wyznaczając termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów Trybunał wziął również pod uwagę, że aktualnie toczą się prace legislacyjne zmierzające do zmian zasad wymierzania kar administracyjnych za usunięcie, bez wymaganego zezwolenia, drzew lub krzewów, a odpowiedni projekt znajduje się obecnie na etapie uzgodnień międzyresortowych.

Sąd wskazał, że treść cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazuje na to, że dopóki art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. nie utracą mocy, winny być nadal stosowane. Dlatego też sąd dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji w kontekście tych właśnie przepisów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucono zaskarżonemu wyrokowi:

1 naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody Dz. U z 2009r., Nr 151, poz. 1220 ze zm. pomimo tego , że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2014r. (sygn.akt SIC 6/12, opubl. ZU OTIC 2014/7A/68) orzekł, że przepisy powyższe są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

2 naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o przygotowaniu finałowego turnieju Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 Dz. U. z 2010r. Nr 26,poz. 133 poprzez przyjęcie, iż można wstrzymać wykonanie decyzji wydanej w tym trybie, przez co organ administracji mógłby wstrzymać realizację turnieju Euro 2012, albowiem w tym szczególnym przypadku nie ma zastosowania art. 135 kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., a także o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a., kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 roku /sygn. SK 6/12, ZU. OTK 2014/7A/68, orzekł., że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust, 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. - o ochronie przyrody /Dz.U.2009.151.1220 z późn. zm./ są niezgodne z art.64 ust. 1 i 3 w zw. i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że przewidują obowiązek nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu. Równocześnie Trybunał Konstytucyjny ustalił, że przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Sentencja wyroku została ogłoszona w Dz.U. z dnia 14 lipca 2014r. poz. 926.

Sąd wydaje wyrok biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Bezspornym jest zaś, że sformułowanie "stan rzeczy" obejmuje również stan prawny, w szczególności w zakresie prawa materialnego. Oznacza to, że wydając wyrok sąd stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w chwili zamknięcia rozprawy. Z tego względu należy wskazać, że w chwili orzekania wspominany wyżej przepis ustawy o ochronie przyrody utracił już moc obowiązującą, a zatem należałoby rozważyć, jakie skutki prawne wywołuje odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej wadliwej normy prawnej.

Nie ulega wątpliwości, że "jeżeli Trybunał odracza termin utraty mocy obowiązującej przez wadliwą normę, to ustawa zachowuje moc przez wskazany w orzeczeniu okres (art. 190 ust. 3 Konstytucji). Sądy i inne organy państwowe powinny tę normę stosować z wyjątkiem sprawy, która była przyczyną wszczęcia postępowania przed Trybunałem.

Możliwość pominięcia w tym okresie wadliwej normy przez sądy i inne organy w procesie stosowania prawa oznaczałaby w istocie przekreślenie sensu odroczenia, a więc i sensu art. 190 ust. 3 Konstytucji. Jeżeli bowiem sąd nie musi normy nadal obowiązującej stosować, to w istocie nie muszą jej stosować również podmioty, do których norma jest bezpośrednio adresowana, gdyż ewentualne związane z tym sankcje będą przez sądy kształtowane tak jakby norma nie obowiązywała. Nie można tu bez zastrzeżeń odróżniać, jak sugerują niektóre orzeczenia Sądu Najwyższego, obowiązywania prawa od jego stosowania - prawo niestosowane przez organy państwowe, zwłaszcza sądy, w istocie nie obowiązuje (desuetudo). Warto też zwrócić uwagę, że częstym motywem odraczania skutków orzeczenia jest dążenie do uniknięcia sytuacji, w której powstałaby luka w prawie, co dotyczy m.in. przypadków, gdy w związku z wadliwością upoważnienia ustawowego traciłyby moc akty wykonawcze, często materialnie niebudzące wątpliwości. Jeżeli odroczenie ma mieć sens, to tylko wtedy, gdy organy państwowe, w tym sądy, będą stosować wadliwą normę" /tak SN w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 roku, IV CSK 28/05, Lex nr 188134/.

Powyższe uwagi podzielił zresztą sam Trybunał Konstytucyjny w wyroku derogującym wspomniany wyżej przepis ustawy o ochronie. przyrody stwierdzając, iż odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej ma ten skutek, że w okresie osiemnastu miesięcy od ogłoszenia wyroku TK w organie promulgacyjnym (Dz. U. RP) zakwestionowane przepisy - o ile wcześniej nie zostaną uchylone bądź zmienione przez ustawodawcę, mimo że obalone w stosunku do nich zostało domniemanie konstytucyjności - winny być stosowane przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy orzekające Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji także rozstrzygnięcie TK o odroczeniu utraty mocy obowiązującej przez niekonstytucyjne przepisy ma charakter ostateczny i moc powszechnie obowiązującą.

Skarżąca wskazuje, że kwestia charakteru i skuteczności orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność przepisów ustaw z Konstytucją pozostają nierozstrzygnięte wprost ani w Konstytucji, ani w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), nie są też postrzegane jednolicie w doktrynie i orzecznictwie. Należy zauważyć, iż zagadnienie mocy wstecznej orzeczeń Trybunału stwierdzających niezgodność aktu normatywnego lub jego części z aktem wyższego rzędu było wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, który zdecydowanie opowiadał się za przyznaniem skutków sięgających w przeszłość (ex tunc). Przyjęcie powyższego stanowiska skutkuje zaś tym, iż po utracie przez dany przepis mocy obowiązującej - tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - nie można dalej stosować go do zdarzenia faktycznego sprzed ogłoszenia wyroku Trybunału, w którym ów przepis derogowano. "Odmowa zastosowania wadliwego przepisu do zdarzenia faktycznego sprzed ogłoszenia wyroku Trybunału może opierać się wprost na uznaniu jego skutków ex tunc, czyli w praktyce na uznaniu retroaktywności, albo na przesłankach dominacji przepisów Konstytucji nad innymi oraz wiążącym orzeczeniu Trybunału o niezgodności z nią przepisów ustawy, co prowadzi do odmowy zastosowania przepisu niezgodnego z aktem wyższego rzędu, nawet gdyby wyrok Trybunału miał działać tylko na przyszłość. Nie można pominąć argumentu, że gdyby skutek retroaktywny orzeczenia był w ogóle wyłączony, to nie byłoby podstaw do wzruszania prawomocnych orzeczeń i decyzji, przewidzianego w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Warto stwierdzić, iż "Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 marca 2000 r., K 4/99, w zgodzie z zapatrywaniami doktryny oraz Sądu Najwyższego (por. uchwalę z dnia 23 stycznia 2001 r., III ZP 30/00, OSNAPUS 2001, nr 23, poz. 685) stwierdził, że akt normatywny lub jego część, uznany przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją, zostaje usunięty z porządku prawnego. Według Trybunału, orzeczenie takie powoduje "bezwzględne, bezwarunkowe i bezpośrednie zniesienie (kasację) przepisów (norm) w nim wskazanych.

W tym stanie rzeczy Sąd nie mógł prowadzić postępowania, w którym podstawa będącego jego przedmiotem rozpoznania utraciła moc obowiązującą na podstawie wyroku TK z dn.1.07.2014r.

Podzielić również należy stanowisko wyrażone przez TK w wyroku z dnia 13 marca 2007 roku , iż "mimo że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością. Już bowiem z momentem publicznego ogłoszenia, wyroku (co jest zawsze "wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne albo w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności. Sądy orzekają na podstawie procedur, w obrębie których toczy się postępowanie, i z wykorzystaniem instrumentów będących do ich dyspozycji oraz kompetencji im przysługujących. Okoliczność, że w tych ramach sądy mają zastosować przepisy, które obowiązywały w dacie zaistnienia zdarzeń przez nie ocenianych, ale następnie zostały uznane za niekonstytucyjne w wyroku Trybunału Konstytucyjnego i na skutek tego nie obowiązują w dacie orzekania, w zasadniczy sposób wpływa na swobodę sądów w zakresie dokonywania wykładni tych przepisów. Należy wskazać, że np. w orzecznictwie Sądu Najwyższego można napotkać pogląd - zdaniem Trybunału Konstytucyjnego trafny (por. wyrok: z 29 października 2002 r., sygn. P 19/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 67 i postanowienie z 6 kwietnia 2005 r., sygn. SK 8/04, OTK ZU 4/A/2005, po z. 44) - że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności danej normy stwarza dla organów stosujących prawo wskazówkę, przełamującą zwykle zasady prawa intertemporalnego i zasady decydujące o wyborze prawa właściwego w momencie stosowania prawa (por. SN I KZP 16/05 z 31 września 2005 r., BPK 5/05). To znaczy, że w wypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności kontrolowanej normy, obowiązuje norma intertemporalna, mająca pierwszeństwo (z racji konstytucyjnej genezy) w stosunku do norm intertemporalnych dotyczących zmiany stanu prawnego w wyniku działań ustawodawcy. Tego rodzaju autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje zakotwiczenie w art. 8 Konstytucji i jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją" /K 8/07, Lex nr 257767/.

Odnosząc te rozważania do niniejszej sprawy nie sposób pominąć, iż Sąd wydal wyrok w czasie, gdy zostało już przez TK stosownym wyrokiem stwierdzone i ogłoszone, że przedmiotowe przepisy są niekonstytucyjne, a więc wydał wyrok w oparciu o przepisy niezgodne z Konstytucją RP.

W zakresie kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej Spółka wskazała, że bezspornym w sprawie jest fakt, niekwestionowany przez organ I i II instancji, iż przedmiotowa inwestycja została zaliczona do przedsięwzięć Euro 2012 uregulowanych ustawą z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Zwrócić przy tym należy, iż wymieniona ustawa stanowi lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przewiduje ona pewne odrębności w trybie postępowań administracyjnych przewidzianych dla przedsięwzięć Euro 2012. Orzekając w jakiejkolwiek sprawie dotyczącej przedsięwzięć Euro 2012 pamiętać należało, że ma ona charakter specjalny, a jej działanie ze względu na cel, jest ograniczony w czasie. Miała na celu zlikwidowanie istniejących wcześniej wszelkich barier prawnych spowalniających cykl inwestycyjny. Był to bowiem warunek konieczny do przyspieszenia procesu przygotowania i zrealizowania turnieju.

Zdaniem skarżącego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2011r. o wstrzymaniu natychmiastowej wykonalności decyzji Wójta Gminy Czernica z dnia 23.12.2010 r. zezwalającej na wycinkę drzew jest aktem bezprawnym. Wstrzymanie wykonania decyzji wykonalnej z mocy prawa może nastąpić tylko i wyłącznie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.

Z uwagi na to, iż rozstrzygnięcie dotyczyło wstrzymania decyzji Wójta, to tym samym wstrzymanie wykonania ustawy było rozstrzygnięciem bezprawnym, nie może ono rodzić żadnych skutków prawnych. Wymierzenie kary pieniężnej z tytułu wycinki drzew bez zezwolenia mija się z celem jaki zakreślony jest w ustawie Euro 2012. Zdaniem skarżącego Inwestor posiadał ustawowe zezwolenie na wycinkę drzew, zgodnie z ustawą i decyzją Wójta Gminy Czernica.

Podnieść również należy, iż przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej było postanowienie o wstrzymaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nadanej z mocy ustawy. Niewątpliwie w tym przypadku natychmiastowa wykonalność decyzji wynikała z lex specialis. Bardziej logiczne wydaje się stanowisko, wedle którego uprawnienia organu odwoławczego zawarte w art. 135 K.p.a. rozciągają się tylko na natychmiastową wykonalność ustaloną w drodze nadania decyzji, natomiast przyjęcie poglądu, że organ może uchylić także natychmiastową wykonalność decyzji przewidzianą w szczególnej ustawie prowadziłoby do przyjęcia, iż można aktem administracyjnym uchylić działanie przepisu ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że stanowisko Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z przepisami prawa tak procesowego, jak i materialnego, jest wadliwe.

Sąd I instancji analizował niniejszą sprawę z uwagi na to czy należy wymierzyć karę pieniężną za usunięcie drzew objętych zezwoleniem wójta, jeśli zezwolenie to miało rygor natychmiastowej wykonalności wynikający z art. 34 ust. 1 ustawy z 2007 r., a rygor ten został wstrzymany postanowieniem samorządowego Kolegium odwoławczego. Oceniał czy usunięcie drzew w realiach niniejszej sprawy nastąpiło bez wymaganego zezwolenia.

Jak stwierdził Sąd i instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rolą sądu administracyjnego w niniejszej sprawie była wyłącznie kontrola legalności zastosowania przepisów prawa procesowego i materialnego w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było wymierzenie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Zdaniem Sądu I instancji "usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia", o którym mowa art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., oznacza również usunięcie drzew po doręczeniu stronie postanowienia o wstrzymaniu natychmiastowego wykonania zezwolenia (art. 135 K.p.a.). Jest tak również, gdy organ odwoławczy wstrzymał natychmiastowe wykonanie decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew, które podlegało natychmiastowemu wykonaniu z mocy art. 34 ust. 1 ustawy z 2007 r.

Sąd uznał, że w omawianej sprawie zachodziły przesłanki do wymierzenia skarżącej spółce administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Sąd stwierdził, że nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Nie doszło również do naruszenia prawa materialnego stanowiącego postawę zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Z analizy zgromadzonych przez organy akt sprawy nie wynika również, aby w postępowaniu doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.). Nadto Sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki, które dawałyby sądowi możliwość stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Mając tak określony przedmiot sprawy - legalność wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew - Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę szczególny stan prawny powstały w wyniku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12, opubl. ZU OTK 2014/7A/68), gdzie w pkt I orzeczono, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W pkt II orzeczono, że przepisy wymienione w części I tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Sentencja wyroku została ogłoszona w Dz.U. z dnia 14 lipca 2014 r. (poz. 926).

Sąd I instancji uznał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. w chwili rozpoznawania skargi w niniejszej sprawie nadal obowiązują. Stanowisko powyższe Sąd uzasadniał tym, że Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów ustawy o ochronie przyrody o 18 miesięcy, wskazując, iż usunięcie z systemu prawa wskazanych w sentencji wyroku przepisów z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału skutkowałoby powstaniem luki prawnej. Sąd podkreślił, że zdaniem TK taki stan rzeczy byłby wysoce niepożądany z uwagi na konieczność zapewniania ochrony przyrody. Wyznaczając termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów Trybunał wziął również pod uwagę, że aktualnie toczą się prace legislacyjne zmierzające do zmian zasad wymierzania kar administracyjnych za usunięcie, bez wymaganego zezwolenia, drzew lub krzewów, a odpowiedni projekt znajduje się obecnie na etapie uzgodnień międzyresortowych.

Sąd I instancji stwierdził, że treść cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazuje na to, że dopóki art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. nie utracą mocy, winny być nadal stosowane. Dlatego też Sąd dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji w kontekście tych właśnie przepisów.

W ocenie NSA, taka wykładnia wyroku TK jest wadliwa. Odroczenie utraty mocy obowiązującej wskazanych wyżej przepisów nie uzasadnia ich dalszego stosowania. Przepisy te bowiem utraciły domniemanie konstytucyjności już z chwilą wydania orzeczenia przez TK. Zdaniem NSA, w sprawach, gdzie wymierzona została kara administracyjna w oparciu o niekonstytucyjne przepisy nie można uznać, że istniała podstawa prawna do nałożenia na obywatela obowiązku w postaci uiszczenia tej kary. Sam zabieg prawny z art. 190 ust. 2 Konstytucji, odroczenia utraty mocy obowiązującej nie powoduje, że decyzja o wymierzeniu kary administracyjnej za wycięcie lub zniszczenie drzew bez zezwolenia, po wyroku TK uznającym podstawy prawne nałożenia tej kary za niekonstytucyjne ma umocowanie w obowiązującym porządku prawnym.

Zdaniem NSA, Sąd I instancji wadliwie przyjął, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. po stwierdzeniu ich niekonstytucyjności w zakresie w jakim powodują konieczność wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew bez zezwolenia nie utraciły waloru obowiązującego obywateli prawa i powinny stanowić podstawę decyzji o wymierzeniu tej kary.

Podkreślić należy, że przesądzające znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku ma fakt, że Sąd wydał wyrok po zakwestionowaniu przez Trybunał Konstytucyjny zgodności z Konstytucją art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust 1. i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 (Dz. U. poz. 926), które to przepisy stanowiły podstawę zaskarżonych decyzji. Jednocześnie TK orzekł, że zakwestionowane przepisy tracą moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP.

Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd miał świadomość w jakich realiach prawnych wydaje wyrok jednak uznał, że analizowana sprawa nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu zakwestionowania domniemania konstytucyjności przepisów, w oparciu o które na skarżącą Spółkę nałożona została kara za nielegalną wycinkę drzew.

W ocenie NSA, fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niekonstytucyjności aktu normatywnego, na podstawie którego zostały wydane kontrolowane w sprawie decyzje, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny ich legalności. Sąd powinien bezpośrednio zastosować art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP (uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 9/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 2, poz. 16). i uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego w celu przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP kontrolowanych rozstrzygnięć.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt I KZP 30/13 (OSNKW z 2014 r., z. 5, poz. 36), stwierdził, że Sąd może nie zastosować przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą zasadniczą, mimo że uchylenie jego mocy odroczono w czasie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną podziela w pełni ten pogląd.

Akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału na sali rozpraw. Taki akt od tego momentu nie spełnia standardów konstytucyjnych. Na skutek orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego następuje zmiana stanu prawnego.

Twierdzenie, że niezgodny z konstytucją przepis nadal choć jedynie przez wskazany w wyroku okres (18 miesięcy) obowiązuje i powinien być stosowany jest nieracjonalne z uwagi na procedurę wznowienia postępowania. Skoro można wznowić postępowanie z uwagi na wyrok TK uznający dany przepis za niekonstytucyjny, który to przepis stanowił podstawę wydania decyzji (art. 145a § 1 K.p.a.), to tymczasowe kończenie postępowania w oparciu o niekonstytucyjny aczkolwiek nadal obowiązujący przepis byłoby niecelowe. Zatem niestosowanie niekonstytucyjnego przepisu wspiera zasada ekonomii procesowej.

W orzecznictwie NSA wskazuje się, że sądy dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania konstytucyjnego przepisu (wyroki NSA z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1403/05; z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 483/10; z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1070/10; z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 231/11; z dnia 25 czerwca 2012 r. sygn. akt I FPS 4/12- CBOSA).

Zdaniem NSA, Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że przyczyny niekonstytucyjności przepisów i odroczenia utraty ich mocy obowiązującej, przemawiały, za stosowaniem tych przepisów w niniejszej sprawie.

Trybunał w wyroku z 1 lipca 2014 r. dokonał porównania wartości wynikających z potrzeby ochrony środowiska naturalnego - ochrony przyrody poprzez zakaz wycinki drzew i usankcjonowanie go - z wartością jaką jest ochrona prawa własności. Trybunał stwierdził, że ochrona przyrody, która stanowi element ochrony środowiska, została expressis verbis wymieniona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP jako wartość, która może uzasadniać ustawowe ograniczenia w korzystaniu z praw konstytucyjnych, w tym z prawa własności nieruchomości i jej poszczególnych składników. Trybunał Konstytucyjny uznał jednak, że ograniczenia te, niezależnie od zachowania formy ustawy i motywowania celem ochrony środowiska, muszą jednak odpowiadać wymaganiom wynikającym z zasady proporcjonalności (sensu stricto). Trybunał, akceptując wprowadzenie i utrzymywanie mechanizmu ochrony zadrzewień i wynikające z jego stosowania ograniczenia prawa własności, jak również zagrożenie karą w przypadku naruszenia obowiązku uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z nieruchomości, uznał, iż kara ta jak również opłata za usunięcie drzewa za zezwoleniem może stanowić, w określonych okolicznościach, sankcję nieproporcjonalną do uszczerbku wywołanego w środowisku naturalnym na skutek usunięcia drzewa lub krzewu. Trybunał zaznaczył, że kwestionowane przepisy nie uwzględniają w szczególności specyfiki tych sytuacji, w których nastąpiło uszkodzenie drzewa siłami przyrody lub jego chorobą, jak również wynikało ze stanu wyższej konieczności. Analizowane przepisy przewidują za usunięcie z nieruchomości drzewa lub krzewu bez zezwolenia czysto obiektywną odpowiedzialność, oderwaną od indywidualnych okoliczności dokonania tego deliktu. Posiadacz nieruchomości, z której zostało usunięte przez niego lub za jego przyzwoleniem, bez zezwolenia właściwego organu drzewo lub krzew nie ma prawnej możliwości zwolnienia się od odpowiedzialności przez wykazanie, że doszło do tego z przyczyn, za które on nie odpowiada. Wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. W niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy złotych kary może doprowadzić sprawcę deliktu do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności. Konkludując, Trybunał uznał, że ograniczenia prawa własności, wynikające z zaskarżonych przepisów, nie spełniają testu proporcjonalności i tym samym są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Mając na uwadze powyższe motywy uznania przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody za niezgodne z Konstytucją stwierdzić należy, że to nie fakt ochrony drzew przed wycięciem i grożąca z tego tytułu kara administracyjna były powodem zakwestionowania konstytucyjności tych przepisów ustawowych. Za odmową konstytucyjności ww. przepisów przemawiało wyłącznie wymierzenie kary administracyjnej na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej, bez uwzględniania okoliczności sprawy uzasadniających odstąpienie od jej wymierzenia gdy zobowiązany nie ponosi odpowiedzialności za wycięcie drzew, jej wysokość niewspółmierna do wartości chronionego elementu przyrody, nieuwzględnianie przy jej wymierzaniu sytuacji majątkowej zobowiązanego, a także skutek w postaci pozbawienia prawa własności.

Zatem gdy w niniejszej sprawie orzeczona została kara administracyjna za wycięcie drzew bez zezwolenia na zasadach przepisów niezgodnych z konstytucją, to Sąd oceniając zgodność z prawem wydanych przez organy administracji decyzji powinien odstąpić od stosowania tych przepisów. Wymierzona stronie skarżącej kara była bowiem wymierzona w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, co nie spełnia testu proporcjonalności w ograniczeniu prawa własności.

W ocenie NSA, skoro zasady wymierzania kar za wycięcie drzew zostały zakwestionowane i ustawodawca ma termin do wprowadzenia innych uregulowań, które uwzględniałyby wskazania wyroku TK, to Sąd nie może arbitralnie przesądzić, że wymierzenie tej kary na nowych zasadach, które dopiero zostaną określone, będzie skutkowało w okolicznościach tej sprawy takim samym zakresem odpowiedzialności jak przyjęty w zaskarżonej decyzji. Należałoby raczej oczekiwać, że przy uwzględnieniu zaleceń TK ustawodawca wprowadzi unormowania, które pozwolą inaczej, bardziej łagodnie ze względu na skutki, określić zasady odpowiedzialności za wycięcie drzew bez zezwolenia. Tym samym opowiadanie się przez Sąd za zastosowaniem odpowiedzialności na starych zasadach przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji należy uznać za naruszenie art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji bowiem nie uwzględnia wydanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Z uwagi na to, że wydanie wyroku TK stwierdzającego niezgodność aktu normatywnego z konstytucją, który był podstawą wydania decyzji jest przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a § 1 K.p.a.), to Sąd I instancji rozpoznając skargę powinien uchylić zaskarżoną decyzję stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a. Sąd jednak oddalił skargę, uznając, że decyzja jest zgodna z prawem. Tym samym naruszył on przepisy prawa materialnego poprzez zastosowanie niekonstytucyjnych art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Skargę należało uwzględnić w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.

Zastosowania zakwestionowanych w powoływanym wyżej wyroku TK przepisów nie może uzasadniać także to, że TK odroczył termin utraty ich mocy obowiązującej na okres 18 miesięcy. Trybunał jasno wskazał, że zabieg ten był konieczny bowiem przeciwne działanie pozbawiłoby właściwe organy samorządu terytorialnego podstaw prawnych do wymierzania administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu rosnącego na tej nieruchomości, co uniemożliwiłoby im realizację części zadań nałożonych przez ustawę. Taki stan rzeczy byłby wysoce niepożądany z uwagi na konieczność zapewniania ochrony przyrody (środowiska).

Uznać należy, że intencją Trybunału było utrzymanie funkcji prewencyjnej i odstraszającej w przypadku podmiotów dopuszczających się usuwania drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Trybunał Konstytucyjny odłożył moment wyeliminowania kontrolowanych w sprawie przepisów z obrotu prawnego z uwagi na konieczność objęcia dalszą ochroną drzew lub krzewów przed zagrożeniem niekontrolowanego ich wycinania. Jak wskazywał w uzasadnieniu analizowanego wyroku Trybunał, "brak obowiązku uzyskania uprzedniego zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z nieruchomości albo ograniczenie się tylko do obowiązku, bez zagrożenia karą jego naruszenia, sprawiłoby zapewne, że właściciele (posiadacze) działek, kierując się tylko własnymi, często wyłącznie materialnymi interesami, mogliby niszczyć nawet bardzo wartościowy pod względem przyrodniczym i krajobrazowym krajobraz". Z tych też przyczyn, wyznaczony osiemnastomiesięczny termin do wprowadzenia stosownych zmian ustawowych należało uznać za adresowany przede wszystkim do ustawodawcy w celu wprowadzenia stosownych zmian.

Mając powyższe na uwadze uznać należało, że utrzymanie w mocy zakwestionowanych przepisów wypełnia lukę prawną jaka niewątpliwie powstałaby po usunięciu z obrotu prawnego przepisów regulujących odpowiedzialność za wycinkę drzew bez zezwolenia czy zniszczenia drzew. Zapewniono dalszą ochronę tych elementów przyrody do czasu kiedy ustawodawca określi zasady odpowiedzialności za wycinkę drzew bez zezwolenia, które będą realizować zalecenia wyroku TK z dnia 1 lipca 2014 r. Organy administracji nie zostały zatem pozbawione realizacji swych zadań w zakresie ochrony przyrody. Organy mogły wszczynać i prowadzić postępowania w tym zakresie ale powinny wstrzymać się z wydaniem decyzji nakładającej karę administracyjną z tytułu nielegalnej wycinki.

W sytuacji kiedy decyzja taka została wydana przed wydaniem wyroku TK stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, to Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji gdy taki wyrok już zapadł powinien uznać, że decyzja wydana w oparciu o te przepisy narusza prawo w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Należy podkreślić, że funkcją sądów administracyjnych jest przywracanie stanu konstytucyjności. W literaturze prawniczej podkreśla się, że sądy "w ramach związania podległości konstytucji i ustawom – konstytucyjnie zobowiązane są do sprawiedliwego (zgodnego z prawem) rozpatrzenia sprawy oraz do zapewnienia legalności działań administracji, jest to ich konstytucyjny obowiązek (...). Ustrojodawca wykreował prawo podmiotowe jednostki do uzyskania orzeczenia o swych wolnościach, prawach i obowiązkach opartego na zgodnej z Konstytucją podstawie prawnej" (J. Sułkowski. Skutki określenia innego terminu utraty mocy obowiązującej dla postępowania ze skargi konstytucyjnej [w:] Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa. Studia i materiały Trybunału Konstytucyjnego (red. M. Bernatt, J. Królikowski. M. Ziółkowski. Wydawnictwo Trybunału Konstytucyjnego. Warszawa 2013, str. 152, 160). Z tego wynika, że sąd mając na uwadze ochronę prawa własności jednostki, które, jak stwierdził Trybunał, zostało zagrożone przepisami art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, powinien odstąpić od ich stosowania.

Powyższe rozważania korespondują z tezą wyrażoną w wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2696/14 (dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzono tam, że w indywidualnie określonych sytuacjach, mimo odroczenia w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12) utraty mocy obowiązującej przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z dnia 2013 r., poz. 627), przy uwzględnieniu celu tego odroczenia, fakt stwierdzenia niezgodności z Konstytucją RP ww. norm jak również funkcja i ustrojowe zadania sądów administracyjnych oraz ich autonomia orzeczenia pozwalają na odmowę zastosowania przez Sąd ww. przepisów. W konsekwencji, skarga kasacyjna w sprawie na decyzją wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 tej ustawy podlegać będzie w określonych sytuacjach uwzględnieniu niezależnie od wymienionych w niej podstaw (art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji).

Aktualnie art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody został znowelizowany ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045). Ustawa ta w części nowelizującej art. 88, weszła w życie z dniem 28 sierpnia 2015 r. Tym samym w obecnym stanie prawnym będzie możliwe wydanie decyzji w oparciu o przepisy, co do których działa domniemanie, że są zgodne z Konstytucją RP Sprawa może zostać już bez przeszkód przez organ administracji rozpoznana.

W związku z powyższym wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję nakładającą karę administracyjną za wycięcie drzew wydaną w oparciu o przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, które zostały uznane za niezgodne z konstytucją, był nieprawidłowy bowiem nie uwzględniał w sposób właściwy (opisany wyżej) skutków wydania wyroku TK z dnia 1 lipca 2014 r. Sąd powinien uznać, że zastosowanie tych przepisów jako niekonstytucyjnych wpływa na legalność wydanej decyzji ze względu na jej przedmiot. Decyzja taka z uwagi na wyrok TK podlega wznowieniu w postępowaniu administracyjnym a zatem dokonując oceny jej legalności należało orzec o jej uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a.

Za zasadny zatem należało uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody bowiem Sąd ten nie dokonał prokonstytucyjnej wykładni tych przepisów. W niniejszej sprawie sprowadzało się do odmowy ich zastosowania i uchylenia decyzji jako naruszającej prawo w stopniu uzasadniającym wznowienie postępowania.

NSA z uwagi na to, że wystarczający do uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia wyroku był powyżej omówiony zarzut naruszenia art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez ich zastosowanie pomimo wskazań skutków wydania wyroku TK z 1 lipca 2014 r., uznał za zbyteczne odnoszenie się do zarzutu II skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na zasadzie art. 207 §2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.