Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 559/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, pkt 4, art. 135 , art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 28, art. 10 par. 1, art. 61 par. 4, art. 81,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal,, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 19 października 2009r. nr (...) w przedmiocie kosztów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz W.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K., postanowieniem z dnia 19 października 2009r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 2 września 2009r., nr [...] w sprawie nie uwzględnienia wniosku W. G. o zwrot kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 250, 60 zł wraz z odsetkami.

Organ odwoławczy wskazał, że wobec J. i W. małżonków G., Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W ramach prowadzonego postępowania w dniu 23 września 2008r. dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę J. G.. Dłużnik zajętej wierzytelności w dniu 25 września 2008r. przekazał do organu egzekucyjnego kwotę w wysokości 919,82 zł. Z tej kwoty organ egzekucyjny pokrył koszty egzekucyjne w wysokości 250,60 zł, natomiast pozostałą część przekazał na rachunek wierzyciela.

Zobowiązany, pismem z dnia 5 czerwca 2009r., zatytułowanym "Wniosek. Informacja.", zażądał zwrotu wyegzekwowanej kwoty wraz z odsetkami. Swoje żądanie oparł na postanowieniu Ministra Finansów z dnia 25 maja 2009r.

Organ egzekucyjny przekazał ww. wniosek w części dotyczącej kwoty

669,22 zł, organowi właściwemu tj. wierzycielowi, który postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2009r. uznał wniosek za bezpodstawny, odrzucił go. Organ egzekucyjny nie uwzględnił natomiast wniosku w zakresie kosztów egzekucyjnych.

Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał na art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej u.p.e.a., zgodnie z którym opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Ogólna zasada sformułowana w art. 64c § 1 u.p.e.a. stanowi, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, są one bowiem następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku i w konsekwencji konieczności wszczęcia przeciwko niemu przymusowej egzekucji. Koszty te są egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na należność, wskutek egzekwowania której powstały.

Jednocześnie stosownie do postanowień zawartych w art. 64 § 1 pkt 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny, w egzekucji należności pieniężnych, pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty, która za zajęcie wynagrodzenia za pracę wynosi 4% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 2 zł 50 gr. W przedmiotowym przypadku opłata ta stanowiła kwotę 200,50 zł. Natomiast zgodnie z zapisem art. 64 § 6 tej ustawy, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W przedmiotowej sprawie opłata ta wyniosła 50,10 zł.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że w myśl art. 64 § 9 pkt 3 u.p.e.a., obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje: za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych w inny sposób niż określony w pkt 2 - z chwilą zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce w dniu 23 września 2008r. Zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a. jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi, od dnia ich pobrania, odsetkami ustawowymi organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka zawarta w tym przepisie. Organ wskazał także, iż obecnie toczy się postępowanie w sprawie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a w toku prowadzonych dotychczas postępowań nie stwierdzono, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone niezgodnie z prawem. W ocenie organu odwoławczego wszczęcie egzekucji było prawidłowe i zgodne z wymogami art. 26 § 5 u.p.e.a.

Dodatkowo organ wskazał, że w postanowieniu Ministra Finansów, na które w swoim wniosku powołuje się zobowiązany, nie podjęto oceny trybu postępowania egzekucyjnego, a jedynie kwalifikacji prawnej żądania zawartego w piśmie z dnia 29 września 2008r. zatytułowanym jako "Skarga na czynności egzekucyjne".

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., W. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia wniósł o zwrot całej wyegzekwowanej kwoty wynagrodzenia J. G., zadośćuczynienie i odszkodowanie w kwocie równorzędnej oraz pisemne przeprosiny przez jej zakład pracy. Skarżący zarzucił, że nie zostało wyjaśnione na jakiej podstawie prawnej zajęto prawo majątkowe J. G.. Ponadto podniósł, że w rubryce "100" zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, nie ma jego podpisu. Podniósł także, iż złożył oświadczenie, że po uregulowaniu stanu prawnego, ewidencji, zostanie uregulowane zadłużenie, a zrobi to starosta staszowski.

Zdaniem skarżącego jego żona została wprowadzona w błąd przez urzędnika z KRUS, w związku z czym jej oświadczenie jest nieważne. Skarżący stwierdził również, że zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe i stronnicze. Nieprawidłowości dotyczą zapisów w ewidencji. Jego zdaniem, Ministerstwo Finansów stwierdziło jasno, że decyzja jest nieprawidłowa. Za błędy w dokumentach, zdaniem skarżącego, są odpowiedzialni: Starostwo Powiatowe, Sąd Rejonowy w S. i Sąd Okręgowy w K..

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze wskazał, że we wzorze zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności nie ma rubryki "100", stąd zarzut braku w niej podpisu zobowiązanego, zdaniem organu jest absurdalny. Natomiast zarzut o stronniczości i bzdurności zaskarżonego postanowienia jest nieuzasadniony i niczym nie poparty. Zawarto w nim bowiem uzasadnienie faktyczne i prawne wraz z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto, zdaniem organu, skarżący nie wskazał na czym opiera swoje przeświadczenie o naruszeniu jego praw w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z 19 kwietnia 2010r., stanowiącym odpowiedź na powyższe stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w K., skarżący ponownie wniósł o zwrot pieniędzy J. G. wraz z zadośćuczynieniem. Podniósł, że w dalszym ciągu nie ma odpowiedzi z KRUS co do podstawy prawnej, jak określił "zagarnięcia" pieniędzy J. G.. Dodał, że rzekome zgody były wyłudzone podstępem i szantażem.

Wskazał także na dołączoną decyzję [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1965r., która jego zdaniem, jest najistotniejszym dokumentem w sprawie. Dotyczy ona drogi O. – P.. Dyrektor powinien nakazać odpowiednim służbom zająć się tym problemem, ponieważ nie jest przedawniony.

Na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010r., uczestniczka postępowania oświadczyła, że do chwili obecnej nie otrzymywała żadnej korespondencji w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.

Przeprowadzona w powyższych granicach kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej wymienionych.

Sąd korzystając ze swych uprawnień określonych w art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a, wychodząc poza granice skargi, stwierdza, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1071 ze zm), dalej k.p.a. W związku z tym, że ustawa egzekucyjna nie interpretuje pojęcia strony oraz nie zawiera przepisów dotyczących postanowień oraz doręczeń pism, w tym zakresie w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie mają właśnie przepisy k.p.a. Natomiast zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest m.in. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (...).

W sprawie znamiennym jest, iż uczestniczka postępowania – J. G. wobec której realizowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia, pozbawiona została prawa do udziału w prowadzonym przez organy postępowaniu w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego. Na tą okoliczność wskazała również sama w oświadczeniu złożonym do protokołu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010r.

Postępowanie w zakresie kosztów egzekucyjnych zostało wszczęte na wniosek W. G., o czym, wbrew normie art. 61 §4 k.p.a. J. G. nie została zawiadomiona. Nie doręczano jej także rozstrzygnięć podejmowanych w sprawie, jak również nie informowano o możliwości realizacji jakichkolwiek uprawnień procesowych. Tym samym należy stwierdzić, że organy pominęły tę stronę postępowania od udziału w nim.

Wbrew zapisom art.10 ( 1 k.p.a. organy nie zapewniły jej czynnego udziału w tym postępowania, nie zawiadomiły o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona zaś ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów. Zasada gwarantująca stronom możliwość wypowiedzenia się odnosi się do wszystkich dowodów i materiałów bez względu na to z czyjej inicjatywy są one przeprowadzone lub zbierane. Należy mieć również na uwadze treść art. 81 k.p.a. zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów.

Brak udziału strony w postępowaniu, bez jej winy, stanowi kwalifikowaną wadę postępowania, uzasadniającą wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. W ramach postępowania sądowoadministracyjnego stanowi natomiast podstawę do uchylenia rozstrzygnięć organów administracji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" oraz art.135 ustawy p.p.s.a (powyższe wady, bez naruszenia zasady dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, nie mogą zostać konwalidowane w postępowaniu odwoławczym).

Na marginesie należy również wskazać, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. wykazał się swoistą niekonsekwencją. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009r. uchylił bowiem postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 1 września 2009r. w sprawie nieuwzględnienia zarzutów W. G. na postępowanie egzekucyjne, m.in. z uwagi na pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy jednej ze stron postępowania. Stwierdził w tym rozstrzygnięciu, że J. G. jest pełnoprawnym uczestnikiem toczącego się postępowania egzekucyjnego oraz postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne i wszelkie wydawane w sprawie orzeczenia winny ten fakt uwzględniać. Wydając jednak zaskarżone postanowienie, dotyczące kosztów postępowania egzekucyjnego sam również nie uwzględnił tego faktu, przez co naruszył przepisy postępowania w stopniu kwalifikowanym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zapewnią stronie czynny udział, a następnie podejmą stosowne rozstrzygnięcie.

Biorąc powyższe wywody pod uwagę Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. "b" oraz art. 135 i 152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach oparto o przepis art. 200 ustawy p.p.s.a.