Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 522/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Olesińska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku K. D. (Skarżąca) na podstawie tytułów

wykonawczych z dnia [...] maja 2015 r. o numerach: od TW [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata od 2005 do 2010.

Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] maja 2015 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w Spółce cywilnej [...]. W dniu [...] maja 2015 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu pod adresem zamieszkania Skarżącej doręczono odpisy tytułów wykonawczych. Przesyłka została odebrana przez dorosłego domownika.

W toku prowadzonego postępowania, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia

[...] stycznia 2021 r. o numerach [...] – [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. w W.. Zawiadomienia te zostały doręczone dorosłemu domownikowi w dniu [...] stycznia 2021 r.

W reakcji na zastosowany środek egzekucyjny, pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania i wnikliwe zbadanie sprawy. W uzasadnieniu podniosła, że dochodzone zobowiązanie jest niesłuszne, gdyż zaprzestała działalności gospodarczej z końcem 2004 r. Po 10 latach od zamknięcia [...] w T. otrzymała zawiadomienie o ogromnej zaległości wobec ZUS. Informacje te spowodowały szok i depresję leczoną u lekarza psychiatry. Przez lata Skarżąca opiekowała się babcią, a po jej śmierci podjęła pracę zarobkową za najniższą stawkę wynagrodzenia. W związku z tym, że choruje i jest osobą samotną, zwróciła się z prośbą o zrozumienie dla swojej sytuacji i umorzenie sprawy TW [...] z dnia [...] maja 2015 r.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. wezwał Skarżącą do sprecyzowania złożonego pisma, informując jednocześnie, że w przypadku braku odpowiedzi na wezwanie sprawa zostanie potraktowana jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Na wezwanie to Skarżąca nie zareagowała, nie sprecyzowała swojego żądania zawartego w piśmie z [...] stycznia 2021 r.

W związku z tym organ egzekucyjny rozpatrzył wniosek jako żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazano na brak przesłanek ustawowych do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie Skarżąca pismem z dnia [...] marca 2021 r. (nadanym tego samego dnia) złożyła zażalenie, wnosząc o umorzenie w całości tak "drastycznego, niesłusznego zobowiązania, postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...]".

W wyniku zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego ze względów proceduralnych, gdyż sprawa wymagała ponownego rozpatrzenia przez pryzmat przepisów mających zastosowanie w sprawie.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z dnia [...] stycznia 2021 r. organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując, że należności są wymagalne i nie zaszła żadna z przesłanek umożliwiających zakończenie postępowania.

Na powyższe postanowienie pismem z dnia [...] maja 2021 r. Skarżąca złożyła zażalenie, w którym podniosła, że zasadne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z pkt 2, pkt 3, pkt 5, pkt 7, pkt 8, pkt 10. Wskazała, że nie otrzymała decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] marca 2015 r., a o egzekucji dowiedziała się dopiero z pisma z dnia [...] kwietnia 2016 r. skierowanego przez ZUS do [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T.. Podniosła rownież, że Dyrektor Oddziału ZUS w T. w postanowieniu z dnia [...] marca 2021 r. zataił fakty dotyczące egzekucji komorniczej. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komorników sądowych zostało umorzone, o czym Dyrektor Oddziału ZUS w T. został powiadomiony w 2017 r. i nie złożył skargi do Sądu Rejonowego w T.. Przez okres ponad trzech lat egzekucja była zawieszona i nie została podjęta przed upływem 12 miesięcy. Dopiero [...] stycznia 2021 r. Dyrektor Oddziału ZUS w T. złożył do banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w sprawie [...]. Zdaniem Skarżącej postanowienie z dnia [...] maja 2021 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie ma oparcia w całości dokumentacji dotyczącej sprawy, dlatego zgodnie z pouczeniem skorzystała z przysługującego zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] maja 2021 r.

W uzasadnieniu organ podał, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, decyzja z dnia [...] marca 2015 r. wydana przez ZUS Oddział w T. została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu [...] kwietnia 2015 r. (dowód doręczenia znajduje się w aktach sprawy). Nie można zatem twierdzić, że obowiązek nie istnieje. Decyzja ta stanowi podstawę dochodzonych należności wskazaną w tytułach wykonawczych, a kwoty ujęte w tytułach wykonawczych również wynikają z tej decyzji. Oznacza to, że egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego.

Dalej organ podał, że powołana przez Skarżącą przesłanka z art. 59 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może być wzięta pod uwagę, ponieważ dotyczy ona egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym i w niniejszej sprawie nie ma zastosowania, ponieważ egzekucji w tym postępowaniu podlegają należności pieniężne. Odnosząc się do zawartej w art. 59 pkt 7 ustawy przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu, organ wyjaśnił, że egzekucja jest dopuszczalna a wierzyciel nie miał obowiązku doręczania upomnienia, ponieważ dochodzona należność została określona w orzeczeniu, tj. w decyzji z [...] marca 2015 r. W takim przypadku egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, bowiem w decyzji wskazano wysokość należności oraz pouczono, że w przypadku nieuregulowania należności zostanie wszczęte postępowanie w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej. Natomiast rozwijając kwestię dopuszczalności egzekucji wyjaśnić należy, że egzekucja jest dopuszczalna zarówno ze względów podmiotowych (Skarżąca nie korzysta z immunitetu), jak i przedmiotowych (należność podlega egzekucji administracyjnej, nie jest dochodzona ze składników majątkowych wyłączonych spod egzekucji).

Organ przywołał też art. 59 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdzając, że niniejszej sprawie nie wystąpiła taka okoliczność. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zawieszone na żądanie wierzyciela, gdyż nie wydano w tej sprawie postanowienia. Istotnie przez kilka lat administracyjny organ egzekucyjny nie podejmował środków egzekucyjnych, gdyż nie ustalono majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa. Nie świadczy to jednak o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela.

Odnosząc się do przesłanki z art. 59 pkt 10 upea Dyrektor uznał, że Skarżąca nie wskazała na okoliczności zawarte w innych ustawach warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego, a organ nie doszukał się takich przesłanek.

Ponadto organ wyjaśnił, że egzekucja sądowa i egzekucja administracyjna to dwa odrębne postępowania, prowadzone na podstawie odrębnych przepisów. [...] Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. M. R. prowadziła sądowe postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącej po zbiegu egzekucji sądowej z administracyjną, który nastąpił do wynagrodzenia za pracę w firmie [...] s.c. Postępowanie to zostało umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...]. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że w wyniku podziału sumy uzyskanej z wynagrodzenia za pracę dłużniczki uzyskuje się kwotę, która nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania. Tytuły wykonawcze nr [...] zostały zwrócone do wierzyciela. W tych okolicznościach nie ma przeszkód do kontynuowania egzekucji przez administracyjny organ egzekucyjny z ustalonych innych składników majątkowych zobowiązanego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że w sprawie nie ma przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 upea.

W skardze do tut. Sądu Skarżąca podniosła, że tytuły wykonawcze o numerach od [...] do numeru [...] nie zostały pocztą doręczone [...] maja 2015 r. dorosłemu domownikowi. Na prośbę Skarżącej o wskazanie osoby, która odebrała przesyłkę, ZUS w T. nie ujawnił personaliów jej odbiorcy. Zapewnia, że tytułów tych nie mógł odebrać żaden dorosły domownik, gdyż jest osobą samotną i nie ma dzieci. Wskazała, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z końcem 2004 r. Po 10 latach od zamknięcia [...] w T. otrzymała zawiadomienie o ogromnej zaległości wobec ZUS – pismo z dnia [...] kwietnia 2016 r. informujące o aktualnej wysokości należności w kwocie [...]zł oraz odsetkach w wysokości [...] zł. Adresowane było do [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. – T. W. S., ul. [...] w T.. Zawiadomienie o tak ogromnej zaległości spowodowało u Skarżącej szok i depresję, nadal leczoną u lekarza psychiatry. Skarżąca wskazała, że [...] stycznia 2021 r. otrzymała dwa zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na kwotę [...]zł oraz [...] zł. Nadawcą zawiadomienia nr [...] jest Dyrektor Oddziału ZUS w T.. W związku z tym dnia [...] stycznia 2021 r. zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podniosła, że w 2015 r. nie doręczono jej ani pełnoletniemu domownikowi żadnej decyzji dotyczącej tytułów wykonawczych, ani innej korespondencji z nią związanej. Zwróciła uwagę, że w miejscu uprzednio prowadzonej przez nią działalności gospodarczej – w przerobionym lokalu po [...], działalność gospodarczą zaczął prowadzić inny przedsiębiorca – [...], który jej zdaniem jest płatnikiem ZUS w T., dlatego Dyrektor Oddziału ZUS w T. powinien o tym wiedzieć. Podkreśliła, że nie stać jej na adwokata, nie posiada żadnego majątku i pracuje za najniższe wynagrodzenie. Składając zażalenie miała nadzieję, że zostanie ono uznane. Skarżąca wyraziła nadzieję na uwolnienie od – w jej ocenie niesłusznie – dochodzonego obowiązku. Końcowo oświadczyła, że zarówno tytuły wykonawcze, jak decyzja stanowiąca podstawę ich wystawienia nigdy nie została jej doręczona. Gdyby ją otrzymała skorzystałaby z przysługującego środka odwoławczego i od decyzji tej złożyłaby odwołanie do Sądu Okręgowego, Wydział Ubezpieczeń Społecznych w T..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest ocena prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego, dotyczącego odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2015 r. o numerach: od TW [...] do [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata od 2005 do 2010. Zdaniem strony skarżącej postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone ze względu na brak doręczenia tytułów wykonawczych będących podstawą prowadzenia egzekucji.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie i dlatego zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Powyższy przepis enumeratywnie określa przesłanki stanowiące podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wystąpienie którejkolwiek z nich oznacza konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodzić się należy z organem, że żadna z wymienionych wyżej sytuacji nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Przenosząc powyższe regulacje na grunt przedmiotowej sprawy oraz mając na uwadze zarzuty sformułowane w skardze w pierwszej kolejności wskazać należy, że wbrew twierdzeniom Skarżącej dochodzony w drodze egzekucji obowiązek istnieje i podlega wykonaniu. Decyzja z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] wydana przez ZUS Oddział w T., określająca wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od lutego 2005 r. do września 2010 r. została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu [...] kwietnia 2015 r., którym – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru – jest L. M. (d.: k. 1 akt administracyjnych).

Zatem wymieniona decyzja istnieje w obrocie prawnym i jako ostateczna podlega wykonaniu. Stanowi ona podstawę dochodzonych należności wskazaną w tytułach wykonawczych, a kwoty w nich ujęte rownież wynikają z tej decyzji. Oznacza to, że egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego.

Odnosząc się do kwestii niedoręczania Skarżącej korespondencji, w tym odpisów tytułów wykonawczych, wskazać należy, iż argumenty te nie znajdują odzwierciedlenia w zebranej dokumentacji. Kierowana do Skarżącej na adres: ul. [...] w T. korespondencja organów odbierana jest każdorazowo przez dorosłego domownika – L. M.. W aktach sprawy znajduje się szereg pism odebranych w ten właśnie sposób. Składając podpis na zwrotnym potwierdzeniu osoba odbierająca pismo podejmuje się oddania pisma adresatowi, którym jest Skarżąca. Dlatego, w świetle art. 43 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego mającego zastosowanie w sprawie w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pisma te uważa się za skutecznie doręczone.

Nie można przyjąć, że Skarżąca nie miała wiedzy o adresowanej do niej korespondencji, skoro wskutek otrzymania tak doręczonych w dniu [...] stycznia 2021 r. zawiadomień z dnia [...] stycznia 2021 r. o numerach [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. w W., złożyła pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Pisma doręczone [...] stycznia 2021 r. odebrała kwitując to własnoręcznym podpisem ta sama osoba – L. M. – która wcześniej kwitowała odbiór innych przesyłek. Ponadto Skarżąca wniosła środki zaskarżenia na wydane przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. rozstrzygnięcia w przepisanym terminie powołując się na dane w nich zawarte. Skarżąca złożyła również skargę do WSA w Bydgoszczy na postanowienie z dnia [...] lipca 2021 r., odebrane przez tę samą osobę – L. M.. Powyższe działania potwierdzają, że adresowana do Skarżącej korespondencja, odbierana przez L. M., trafiała do jej rąk, a zatem nie można uwzględnić zarzutu nieprawidłowości doręczeń. W związku z tym, w ocenie Sądu taka sama sytuacja miała miejsce także w 2015 r., tj. korespondencja kierowana na adres Skarżącej, której odbiór kwitował L. M., była doręczana prawidłowo. Zatem przedstawione twierdzenia w zakresie niedoręczenia tytułów wykonawczych, jak i decyzji stanowiącej podstawę ich wystawienia, są bezpodstawne. Doręczenia dokonywane były pod wskazanym przez Skarżącą adresem ul. [...] w T..

W tej sytuacji żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ prawidłowo uznał za nieuzasadnione. Zaskarżone postanowienie nie narusza zatem prawa.

Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.