Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 236/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 152a, art. 239b par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej wysokość podatku od nieruchomości za 2009 r. (gm. P.) oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. znak: [...], Wójt Gminy P., na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako "o.p."), nadał rygor natychmiastowej wykonalności własnej decyzji nieostatecznej z dnia [...] października 2014 r. znak: [...], określającej O. S.A. w Warszawie wysokość podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 14.095,00 zł.

Organ ten stwierdził, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. na dzień wydania postanowienia jest krótszy niż 3 miesiące. Ponadto, z dokumentacji księgowej oraz akt wymiarowych wynika, iż podatnik wyzbywa się majątku (faktura VAT z 31 stycznia 2009 r. dot. sprzedaży infrastruktury telekomunikacyjnej (budowli sieciowych) opiewająca na wartość brutto 6.048.501.980,98 złotych). Powyższa okoliczność uprawdopodabnia zdaniem organu I instancji, że zobowiązanie wynikające z ww. decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane.

W zażaleniu pełnomocnik Spółki podniósł, że Spółka nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarzucił ponadto, że organ nie uprawdopodobnił niewykonania zobowiązania przez Spółkę. Dodał również, że postanowienie

nie zostało doręczone podatnikowi, bowiem Wójt nie uwzględnił pisma Spółki z dnia

[...] lipca 2014 r. o doręczanie korespondencji w postępowaniu podatkowym

za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na podstawie art. 144a o.p.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Kolegium wskazało, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany, kiedy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki:, tj.: 1) musi zaistnieć

co najmniej jeden z czterech warunków określonych w § 1 art. 239b o.p.; 2) organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji

nie zostanie wykonane.

Organ II instancji za bezsporne uznał, że zobowiązanie określone

w nieostatecznej decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] października 2014 r. znak: [...], mimo jej doręczenia podatnikowi w dniu [...] października 2014 r. - dotychczas nie zostało wykonane, a okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, bowiem zobowiązanie

za 2009 r. z tytułu podatku od nieruchomości wygasa Spółce z upływem 2014 r.

Kolegium w pełni podzieliło również stanowisko organu I instancji w zakresie

w jakim uprawdopodabnia, że zobowiązanie wynikające z w/w decyzji nie zostanie wykonane. Uznało, że wniosek taki wynika ponadto z przebiegu dotychczasowego postępowania, a w szczególności utrudniania postępowania dowodowego

przez samego podatnika i braku z jego strony woli do ustalenia przez cały okres postępowania tzw. prawdy obiektywnej, dotyczącej wartości budowli. Świadczą

o powyższym, wielokrotne wezwania organu do skorygowania deklaracji podatkowej za 2009 r. w sprawie podatku od nieruchomości i brak reakcji podatnika na te wezwania, nie przedstawianie właściwej ewidencji środków trwałych, tj. precyzującej określone budowle na obszarze danej gminy, w tym przypadku na terenie gminy P. Przekazany, nie tylko w przypadku gminy P., nośnik danych na płycie CD, który rzekomo miał służyć organowi podatkowemu jako dowód stanowiący ewidencję środków trwałych, nie nadawał się do tego celu, bowiem jak zauważył organ I instancji, zapis na tym nośniku w formacie PDF o niskiej rozdzielności

z czcionką około 2-3 punktów był niemożliwy do odczytania. Aby można było dokonać konwersji PDF do formatów nadających się do edycji programami typu OCR (optycznego rozpoznania tekstu), źródłowe materiały muszą być dobrej jakości, tzn. rozdzielność 300 dpi i wielkość czcionki około 10 punktów. Obróbka otrzymanego materiału kończy się co najwyżej rozpoznaniem jako zdjęcie, czyli materiałem nie nadającym się do przetworzenia, np. do formatu Exel, co pozwoliłoby wykonać ewentualnie obliczenia z otrzymanych danych.

W ocenie Kolegium nietrafiony jest zarzut niedoręczenia zaskarżonego postanowienia, bowiem organ podatkowy informował szczegółowo w postanowieniu z dnia [...] września 2014 r. o zasadach doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, do których podatnik nie zastosował się. Nie wskazał skrzynki podawczej na platformie ePUAP, zatem niemożliwe było doręczenie pism

w sposób wskazany we wniosku podatnika z dnia [...] lipca 2014 r.

Zdaniem organu II instancji, dodatkowym argumentem za podjętym rozstrzygnięciem stoi fakt wyzbycia się majątku na podstawie umowy sprzedaży

i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. na rzecz spółki T.

W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. Zarzucił naruszenie:

1) art. 228 § 1 pkt 1 zw. z art. 152a oraz w związku art. 239 o.p., poprzez rozpoznanie zażalenia i utrzymanie w mocy postanowienia Wójta, które

nie weszło do obrotu prawnego, gdyż nie zostało doręczone stronie postępowania;

2) art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 o.p., wskutek braku uprawdopodobnienia,

że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Wójta nie zostanie przez Skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko

i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczową kwestią była ocena zasadności nadania przez organ podatkowy I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] października 2014 r., która określała Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r.

Zgodnie z art. 239a o.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że co do zasady podatnik ma obowiązek wykonania dopiero ostatecznej decyzji podatkowej, ma więc prawo oczekiwać

z zapłatą podatku do doręczenia mu takiej decyzji. Jednak prawo to może zostać ograniczone przez nadanie nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Prawne przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej określone zostały w art. 239b § 1 i 2 o.p.,

przy czym z pkt 4 § 1 tego artykułu wynika, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że przepis

§ 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie, o którym mowa oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie,

że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji,

ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony.

W orzecznictwie wskazuje się, że uprawdopodobnienie nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) istnienia jakiegoś faktu, a zatem

nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności. Przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana

z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie sprowadza się do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy (przypuszczenia), że zobowiązanie

to wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2013 r., I GSK 1035/11, LEX nr 1336145). Uprawdopodobnienie, o którym mowa

w art. 239b § 2 o.p. oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego

z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące,

na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony (wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 czerwca 2014 r., I SA/Lu 153/14, LEX nr 1546192). Jeżeli okres pozostały do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 o.p. polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązanie podatkowe wskazane w decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie

bez znaczenia są wszystkie te okoliczności, które odnoszą się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Okoliczności te mogłyby mieć znaczenie wyłącznie w przypadku zaistnienia pozostałych przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1-3 o.p. Skoro bowiem do upływu terminu przedawnienia pozostał bardzo krótki okres, to w aspekcie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania podatkowego nie mają żadnego znaczenia okoliczności faktyczne dotyczące wielkości majątku podatnika, jego zasobów finansowych, czy dotychczasowej postawy w zakresie uiszczania danin publicznoprawnych (zob. np. wyroki NSA:

z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1316/13; z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt

I FSK 1307/12; z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1807/12; z dnia 14 stycznia 2014 r. I FSK 260/13; z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 523/12).

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, słuszne jest stanowisko organów wyrażające się w stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie zaistniały ustawowe przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Należy mieć

na uwadze, że zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości dotyczy 2009 r.

i w momencie orzekania przez organ I instancji do upływu terminu przedawnienia pozostał krótki okres czasu (mniej niż 3 miesiące).

Trzeba dodatkowo zaznaczyć, że czynności podejmowane przez Spółkę

w trakcie toczącego się postępowania uzasadniają tezę, że ich celem było dążenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Spółka nie wypełniała wezwań organu w zakresie przedstawienia żądanych dokumentów i udzielenia znanych jej informacji. Przekazywane przez jej pełnomocnika pisma nie wnosiły żadnych istotnych elementów dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie (podstawy opodatkowania budowli). Pełnomocnik Spółki nie przedstawiał dowodów potwierdzających prawidłowość deklarowanej podstawy opodatkowania budowli,

a dołączana do akt sprawy płyta CD nie nadawała się do odtworzenia, bowiem zapis na tym nośniku w formacie PDF o niskiej rozdzielczości z czcionką około 2-3 punktów był niemożliwy do odczytania.. Działania te wskazują na dążenie do przedłużenia postępowania, co miało znaczenie w kontekście zbliżającego się upływu terminu przedawnienia. Dodatkowym argumentem jest fakt złożenia odwołania od decyzji, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Słusznie zatem przyjęły organy, że prawdopodobne jest, iż zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji

nie zostanie wykonane.

Tym samym, za niezasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia

art. 210 § 4 o.p. w zw. z art. 239b § 2 o.p. Uzasadnienie faktyczne postanowień organów zawiera w wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji

z przytoczeniem przepisów prawa.

Również podniesiony w skardze zarzut braku doręczenia postanowienia

o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na przesłanie go w formie papierowej, pomimo jednoznacznego żądania doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (pismo z [...] lipca 2014 r.) w ocenie sądu jest niezasadny.

Stosownie do art. 144a § 1 o.p. doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona spełni jeden

z następujących warunków:

1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy;

2) wniesie o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny;

3) wyrazi zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej

i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny.

Powyższa norma funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, które regulowane jest wymienionymi w nim przepisami ustawy z 18 lipca 2002 r.

o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2013 r, poz. 1422) a także ustawą z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114.), do której z kolei nawiązuje przepis art. 152a o.p. Ogólnie rzecz ujmując, z regulacji tych wynika, że identyfikacja użytkownika systemów teleinformatycznych udostępnianych przez podmioty określone w art. 2 następuje przez zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym

(Dz. U. z 2013 r. poz. 262), lub profilu zaufanego ePUAP – art. 20a ust 1 ustawy. Nawiązuje do tego wprost wskazany już art. 152 a § 1 pkt 3 o.p. Chodzi mianowicie

o to ażeby organ dysonował urzędowym poświadczeniem odbioru pisma, albowiem

z tym faktem należy wiązać wprowadzenie go do obrotu prawnego. Z drugiej strony, art. 144a § 1 o.p. stanowi dla strony postepowania gwarancję, że bez jej zgody

lub wniosku (także bez czynności wniesienia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej) nie będzie musiała korzystać ze środków komunikacji elektronicznej

i utrzymywać infrastruktury niezbędnej do wymiany dokumentów z organem w drodze elektronicznej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o doręczanie jej korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej i nie wskazała organowi podatkowemu skrzynki podawczej na platformie ePUAP, zatem zasadnie organ uznał brak możliwości doręczania pism w sposób wskazany we wniosku. Organ w postanowieniu z dnia [...] września 2014 r. informował szczegółowo

o zasadach doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej,

do której jednak podatnik się nie zastosował, bowiem nie wskazał organowi podatkowemu skrytki użytkownika na platformie ePUAP, zatem prawidłowo organ ocenił, że nie było możliwe doręczanie pism w sposób wskazany we wniosku.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, doręczenie przez organ

I instancji za pośrednictwem operatora pocztowego postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo złożenia przez skarżącą Spółkę wniosku o doręczanie jej korespondencji w drodze elektronicznej, nie stanowi naruszenia art. 144a § 1 pkt 2 o.p.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażane jest stanowisko, że nie ma normy przewidującej bezskuteczność doręczenia decyzji w formie papierowej w sytuacji, gdy strona wnioskowała

o doręczanie decyzji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w formie dokumentu elektronicznego. Przepis art. 391 § 1 k.p.a. (odpowiednio art. 144a § 1 o.p.) określa bowiem warunki, które muszą być spełnione, aby możliwe było dokonywanie doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej, nie stanowi jednak podstawy do kwestionowania prawidłowości doręczania decyzji w formie papierowej, czy też nie wyłącza zasady pisemności postępowania administracyjnego – wyrok WSA we Wrocławiu z 8 sierpnia 2014 r., II SA/Wr 420/14, z dnia 18 września 2013 r., II SA/Wr 420/13. Przyjąć zatem należy, że jeżeli doręczenie decyzji (postanowienia) nastąpiło do rąk adresata (pełnomocnika strony jak w niniejszej sprawie), choćby w formie papierowej, to nie można powiedzieć, że nie doszło

do skutecznego doręczenia takiego pisma w jeden ze sposobów przewidzianych

w o.p. Tak doręczona decyzja (postanowienie) wchodzi do obrotu prawnego, bowiem strona miała możliwość zapoznania się z jej treścią.

Reasumując, Sąd podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone m.in. w wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 252/15 - doręczenie postanowienia do rąk adresata w formie papierowej, pomimo wniosku

o doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej,

które nie prowadzi do ograniczenia praw strony w zakresie ochrony jej interesów,

nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem zarzuty pełnomocnika skarżącego naruszenia przez organy art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 152a w zw. z art. 239 o.p. okazały się bezzasadne. Brak było bowiem podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

W tym stanie rzeczy, skargę jako niezasadną, zgodnie z art. 151 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało oddalić.