Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 818/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lt. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 24 ust. 1, 2, 2a i 3, art. 26 ust. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, art. 9, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi U. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego; uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016r. nr [...] Wójt Gminy S. na podstawie art.3, art. 16 ust. 1 – 3, art. 18, art. 20, art. 25, art. 26, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm.) oraz § 6 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 grudnia 2015r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2015r., poz. 2284) na wniosek złożony przez U. J. [...] (zwanej dalej Skarżącą) przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dla K. K. [...] ur. [...]1999r. na okres od 1.07.2016r. do 31.10.2016r. wypłaty w okresie od sierpnia 2016r. do października 2016r. w wysokości [...] zł miesięcznie (w tym w miesiącu sierpniu 2016r. wypłata za miesiąc lipiec 2016r.).

W uzasadnieniu organ podał, że wniosek w niniejszej sprawie został złożony przez Skarżącą 29 lipca 2016r. Do wniosku zostało dołączone orzeczenie [...] Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. nr [...] z [...]2015r. Z tego orzeczenia wynikało, że córka Skarżącej nie została zaliczona do stopnia niepełnosprawności. Od tego orzeczenia Skarżącą odwołała się. Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia [...].2016r., w sprawie [...], który został dołączony do sprawy zmienił zaskarżone orzeczenie z [...]2015r. w ten sposób, że zaliczył odwołującą K. K. do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym od 26.03.2015r. do 31.03.2018r. Wyrok uprawomocnił się z dniem 5 kwietnia 2016r.

Organ podał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. U. J. [...] wystąpiła do tutejszego ośrodka z wnioskiem o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w dniu 29 lipca 2016r. a ostateczne orzeczenie wydano dnia [...]03.2016r. W związku z tym, że upłynął termin trzech miesięcy od daty wydania orzeczenia od daty złożenia wniosku w organie właściwym, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego ustalono począwszy od miesiąca lipca 2016r. tj od miesiąca złożenia w organie właściwym.

We wniesionym w terminie odwołaniu od tej decyzji U. J. [...] podała, że decyzja ta jest dla jej córki krzywdząca, gdyż organ dwiema decyzjami ustalił córce prawo do zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od lipca 2016r. a nie od kwietnia 2015r. Podała, że ostatnia wypłata była w marcu 2015r. Skarżąca wyjaśniła, że dopiero wyrokiem sądu córce ustalono stopień niepełnosprawności a ona nie była świadoma, że wyrok ten winna odebrać osobiście ani tego, że obowiązuje termin trzech miesięcy na złożenie wniosku. Podała, że liczyła na wypłatę świadczenia od kwietnia 2015r., które jest niezbędna na leczenie córki.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 2, 2a i pkt 23, 24, art. 4, art.5, art.6, art.8, art.13 i art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ opisał stan faktyczny sprawy oraz treść wskazanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i podał, że z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia Skarżąca wystąpiła 29 lipca 2016r.. a ostateczne orzeczenie (wyrok Sądu Rejonowego w K.) został wydany [...] [...] 2016r. Tym samym w oparciu o treść art. 24 ust. 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych organ I instancji postąpił prawidłowo w zakresie ustalenia początkowego terminu wypłaty świadczenia na 1 lipca 2016r. W ocenie organu II Instancji uwzględnienie zarzutów strony prowadziłoby do zmiany zasad wynikających z wyżej przytoczonych przepisów i wbrew treści art. 24 ust. 2 a ustawy. Odnosząc się do zarzutu braku świadomości strony co do obowiązującego trzymiesięcznego terminu organ powołał stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 24 marca 2011r. w sprawie II SA/Lu 69/11, zgodnie z którym nie jest możliwe przyznanie świadczeń rodzinnych za okres wsteczny przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku a termin do złożenia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych jest terminem prawa materialnego i nie jest dopuszczalne orzeczenie o jego przywróceniu. Organ podał, że strona uzyskałaby satysfakcjonującą decyzję, gdyby skutecznie złożyła wniosek o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, w okresie trzech miesięcy, licząc od daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na przekroczenie trzymiesięcznego terminu określonego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego ustalono od miesiąca złożenia wniosku w organie właściwym.

We wniesionej w terminie skardze U. J. [...] podała, że decyzja jest dla niej krzywdząca, podniosła te same argumenty, co w odwołaniu, wnosząc o pozytywne rozpoznanie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2017r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącej wniósł o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji SKO z 9 września 2016r. poprzez przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego dla K. K. również za okres wsteczny od dnia 1 kwietnia 2015r. do 30 czerwca 2016r. (tj. za okres łączny od 1 kwietnia 2015r. do 30 czerwca 2016r.),

2. zasądzenie na jej rzecz kosztów pomocy prawnej z urzędu – według norm przepisanych, albowiem nie zostały one uiszczone nawet w części.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania poprzez niepełne pouczenie Skarżącej o możliwości złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w nieprzekraczalnym terminie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, przewidzianym w art. 24 ust. 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia,

2. błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez pominięcie sytuacji materialnej i życiowej Skarżącej.

W uzasadnieniu pełnomocnik podała, że Skarżąca nie została prawidłowo pouczona o konieczności zachowania trzymiesięcznego terminu do złożenia wniosku. Składając wniosek o przyznanie jej świadczenia z "programu 500+" składała do urzędu odpis wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] 2016r. ([...] [...]). Przy okazji pytała o warunki złożenia wniosku o zasiłek rodzinny i dodatków do tego zasiłku. Z informacji jakie uzyskała w urzędzie nie wynikało, że termin złożenia wniosku wynosi 3 miesiące od daty wydania wyroku (dzień ustalenia niepełnosprawności). Uchybienie temu terminowi nastąpiło z powodu błędnego pouczenia przez organ i jest uchybieniem bez winy Skarżącej a strona nie może ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia.

Pełnomocnik podała, że wyrok z [...] 2016r. uprawomocnił się 5 kwietnia 2016r., jednakże stwierdzenie tego faktu nastąpiło w maju 2016r. Jest faktem oczywistym, że sąd może dokonać formalnego stwierdzenia prawomocności dopiero po pewnym czasie od upływu formalnego terminu do wniesienia apelacji. Konieczne jest bowiem uzyskanie pewności, że apelujący nie wniósł apelacji za pośrednictwem przesyłki pocztowej. Zaznaczyć należy, że dopiero w maju 2016r. Skarżąca ustaliła, że orzeczenie to jest prawomocne i mogła złożyć wniosek o wydanie jej odpisu z potwierdzeniem prawomocności. Nie może więc obciążać Skarżącej, że samo uzyskanie prawomocnego wyroku trwało dwa miesiące.

Pełnomocnik Skarżącej wskazała na zły stan zdrowia K. K. i kosztów związanych z jej leczeniem, na trudną sytuację materialną rodziny ( pensję Skarżącej w wysokości [...] zł miesięcznie i brak dochodów z prowadzonego przez męża gospodarstwa), a także zły stan zdrowia drugiego dziecka Skarżącej. Podała, że dodatek spłacony za okres wsteczny jest realnym środkiem pomocy Skarżącej w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy.

Pełnomocnik Skarżącej na rozprawie dnia 26 stycznia 2017r. podała, że z tego co wie pierwszy wniosek o świadczenia rodzinne Skarżąca wnosiła 29 lipca 2016r., bo wcześniej przekraczali próg dochodowy nie z faktycznych a z wywodzonych z przepisów dotyczących gospodarstwa rolnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016.718; dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia czy prawidłowo został ustalony przez organy termin początkowy wypłaty przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego K. K. [...]. Nie była sporna kwestia samego prawa do tego dodatku. K. K. ur. [...] 1999r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym od 26 marca 2015r. do 31 marca 2018r.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2016.15.18) powoływanej daje jako u.ś.r. . dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku:

1) do ukończenia 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności;

2) powyżej 16. roku życia do ukończenia 24. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Bezsporne w sprawie było ustalenie, że wniosek ten wraz z dokumentacją Skarżąca złożyła do organu w dniu 29 lipca 2016r. i wypłata tego dodatku nastąpiła od 1 lipca 2016r.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 u. ś.r.: prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Świadczenia wyłączone w tym przepisie nie obejmowały przedmiotowego dodatku z art. 13 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Wyłączeniu podlegały świadczenia takie jak dodatek z tytułu urodzenia (art. 9), dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (art. 14), dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (art. 15), jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka (art. 15b), zasiłek pielęgnacyjny (art. 16), świadczenie pielęgnacyjne (art. 17) i świadczenia rodzicielskie (art. 17c). Charakter tych świadczeń jednorazowy, przyznawany przez ściśle określony w danym przepisie okres bądź stanowiący podstawowe źródło utrzymania uzasadniał wypłatę tych świadczeń jednorazowo lub w okresie dłuższym albo innym niż okres zasiłkowy. Przepis art. 24 ust. 1 u.ś.r , określa więc zasadę wypłaty świadczeń objętych tą ustawą na okres zasiłkowy z wyłączeniem świadczeń, których istota wymaga wypłaty w innych niż zasiłkowy okresach. Ust. 2 art. 24 u. ś.r. wskazuje, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie z art. 24 ust. 3 u.ś.r. w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. Przepisy te wskazują zasadę przyznawania świadczeń rodzinnych związanych z ustalenie niepełnosprawności na okres zasiłkowy (chyba, że termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności upływa szybciej) poczynając od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.ś.r. świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 8 pkt 5 u..ś.r. do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego.

Z uwagi na fakt, że dodatek z art. 13 ust. 1 uzależniony jest od ustalenia niepełnosprawności stosuje się do niego art. 24 ust. 2a, wprowadzający wyjątek od zasady z art. 24 ust. 2 i wskazujący, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Ustalenie stopnia niepełnosprawności nastąpiło na mocy wyroku Sądu Rejonowego w K. [...] z dnia [...] 2016r. ([...] [...]), którym zmieniono zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds./ Orzekania Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] czerwca 2015r. i zaliczono K. K. do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym od 26 marca 2015r. do 31 marca 2018r. Wyrok ten uprawomocnił się 5 kwietnia 2016r. Dopiero na mocy tego wyroku K. K. została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym w okresie wskazanym w wyroku.

Organy za datę wydania orzeczenia z art. 24 ust. 3 u.ś.r. uznały datę wydania wyroku przez sąd nie dostrzegając różnicy między datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (o których niewątpliwie mowa w przytoczonym wyżej art. 24 ust. 2a), które to orzeczenia są z urzędu doręczane zainteresowanym wraz z pouczeniem o środku odwoławczym i taki środek może złożyć tylko sam zainteresowany (osobiście, przez pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego) - od daty orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez sąd powszechny, które to orzeczenia wydawane w formie wyroków nie są z urzędu doręczane stronom, a nadto nie tylko zainteresowanemu, ale także drugiej stronie - wojewódzkiemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności - przysługuje środek zaskarżenia. Tym samym organy obu instancji nie zauważyły, że w przypadku wyroku sądu I instancji data wydania wyroku nie jest jednocześnie datą prawomocności wyroku, jak w przypadku wyroku sądu II instancji, a nadto nie wywiodły właściwych wniosków z okoliczności, że data nadania klauzuli prawomocności wyrokowi jest z reguły datą późniejszą niż data, z którą stwierdzana jest prawomocność tego wyroku. Tymczasem, wobec obowiązku nałożonego na stronę przepisem art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114) złożenia wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub o jego kontynuację wraz z kompletem dokumentów, nie można nie dostrzec ogromnej różnicy między datą orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wydawanego przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności a datą orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wyrokiem sądu powszechnego.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że że organy orzekające o niepełnosprawności obu instancji nie zaliczyły K. K. do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, co uniemożliwiło skarżącej starania świadczenie. Dopiero na skutek odwołania od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] 2016r. (sygn. [...] [...] r., zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iż K. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od 26.03.2015r. do 31.03.2018r. Wyrok został zaopatrzony w klauzulę prawomocności, z której wynika, że stwierdzono prawomocność orzeczenia z dniem 5.04. 2016 r., jednak na orzeczeniu brak jest informacji o dacie nadania klauzuli prawomocności.

Poza sporem pozostaje także okoliczność, że Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowego dodatku w dniu 29 lipca 2016 r. zgodnie z przepisami, tj. wraz z kompletem dokumentów. W przedmiotowej sprawie nie została przez organy wyjaśniona rzeczywista treść złożonego wniosku, który w kontekście informacji zawartej w znajdującym się na jego ostatniej stronie oświadczeniu dotyczącym formy wypłacania świadczeń wskazywać może, że wolą Skarżącej była kontynuacja wypłacanego uprzednio świadczenia. Skarżąca wskazała, że wnosi o przekazywanie przyznanego świadczenia na konto, które nie uległo zmianie. W skardze podała, że dodatek błędnie został wypłacony od 1 lipca 2016r., a nie od kwietnia 2015r. Podała, że ostatnia wypłata była w marcu 2015r. W zaskarżonej decyzji SKO na str. 2 podano, że Skarżąca do wniosku załączyła orzeczenie [...] Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 12 kwietnia 2012r. zaliczające K. K. do osób niepełnosprawnych, niepełnosprawność datuje się od 6 czerwca 2002r. do 26 marca 2015r. Okresy niepełnosprawności i informacja o zakończeniu wypłat w marcu 2015r. a także podanie aby wypłaty wpływały na dotychczasowe konto wskazują, że wniosek Skarżącej z 29 lipca 2016r. mógł stanowić w istocie wniosek o kontynuację świadczenia, czego nie mogło podważyć oświadczenie pełnomocnika Skarżącej o braku podstaw do wypłaty wcześniej świadczeń. W złożonym wniosku na druku o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, Skarżąca nie wypełniła części 2 dotyczącej zasiłku rodzinnego ani też tego punktu nie przekreśliła, w decyzjach nie zawarto decyzji o wypłacie czy kontynuacji wypłaty zasiłku rodzinnego, co również wskazuje na brak wyjaśnienia tej okoliczności przez organ.. Zgodnie z art. 8 pkt 4 a dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego jest dodatkiem do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.ś.r przysługuje on matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka. Świadczeniami rodzinnymi są zgodnie z art. 2 pkt 1 są dodatki do zasiłku rodzinnego. Nie wskazano dodatków do innych świadczeń. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.ś.r. prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu osobie uczącej się. Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie ma samoistnego bytu, ma bowiem charakter dodatkowy (akcesoryjny), gdyż nie może być on przyznany w sytuacji jeżeli uprawniony nie spełnia kryteriów do otrzymania świadczenia podstawowego to jest zasiłku rodzinnego (por. wyrok NSA w Warszawie z 15 stycznia 2008r., I OSK 567/07). O ile wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego został złożony odrębnie i rozpoznany winien być dołączony do sprawy i uwzględniony przy ustaleniach faktycznych. Data złożenia tego wniosku może być bowiem istotna dla sprawy w kontekście daty złożenia wniosku. Przyjąć bowiem należy, że skoro zasiłek rodzinny i przedmiotowy dodatek są ze sobą związane, o czym organ był zobowiązany pouczyć stronę (art. 9 kpa i art. 26 ust. 6 u.s.r.) data złożenia jednego z nich na ten sam okres zasiłkowy skutkuje koniecznością przyjęcia fikcji prawnej złożenia w tej dacie obu wniosków. O ile zaś wniosek ten nie został odrębnie złożony a organ był zobligowany wezwać stronę do sprecyzowania żądania pouczając o akcesoryjnym charakterze dodatku przyjąć należy, że mimo braku wypełnienia druku wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w pkt 2 a także wobec braku jego przekreślenia Skarżąca wniosek taki zawarła i winna w tym zakresie uzupełnić dane niezbędne do jego rozpoznania.

Przechodząc do ustalenia spornej kwestii, tj. tego czy pomimo złożenia przez Skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia po upływie trzech miesięcy od daty wydania wyroku ustalającego stopień niepełnosprawności, a nawet po upływie trzech miesięcy od daty prawomocności wyroku (w dniach, a nie miesiącach) - przysługuje dodatek od miesiąca, w którym złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, jak chce tego Skarżąca, czy też dopiero od miesiąca, w którym złożyła wniosek o ponowne przyznanie tego świadczenia, jak wskazują to organy, uzasadniając swoje stanowisko brzmieniem przepisu art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sąd nie podziela przedstawionego wyżej stanowiska organów administracyjnych obu instancji i ponownie zwraca uwagę na to, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z datą wydania przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ale mamy do czynienia z ustaleniem niepełnosprawności wyrokiem sądu. W takiej sytuacji Sąd stwierdza, że po pierwsze: brak jest normy prawnej regulującej wprost taką sytuację i po drugie: brak jest pouczenia skarżącego przez organy administracyjne o sposobie liczenia ewentualnego terminu (3 miesięcy) dla możliwości zachowania ciągłości pobierania zasiłku pielęgnacyjnego.

Nie sposób nie zauważyć, że same organy administracyjne mają poważne problemy ze sposobem ustalenia daty początkowej terminu 3 miesięcy, o którym mowa w art. 24 ust. 2a omawianej ustawy w przypadku, gdy niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności zostanie orzeczony w wyroku sądu powszechnego, twierdząc, że datą wydania orzeczenia jest dzień wydania wyroku (strona 2 i 6 decyzji organu II instancji, str. 2 decyzji organu I instancji), jednocześnie nie negując, że wniosek ma być złożony z kompletem dokumentów (z prawidłowo wypełnionymi dokumentami), co oznacza - zdaniem Sądu - tylko i wyłącznie możliwość złożenia wyroku zaopatrzonego w klauzulę prawomocności.

Mając powyższe na uwadze Sąd podkreśla, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do zarzucenia Skarżącej, iż uchybiła terminowi do złożenia wniosku o kontynuację świadczenia uzależnionego od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i przerzucania na osobę niepełnosprawną i jej rodzica konsekwencji błędnych decyzji organów orzekających o tej niepełnosprawności. Skoro ustawodawca nie określa - jak art. 24 ust. 2a ustawy w przypadku orzeczeń wydanych przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - daty, od której należy liczyć termin 3 miesięcy w przypadku orzeczenia o takiej niepełnosprawności przez sąd powszechny (czy ma to być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy data stwierdzenia tej prawomocności, która może nastąpić powyżej 3 miesięcy od daty wydania wyroku), to w takim wypadku złożony przez osobę niepełnosprawną w rozsądnym terminie wniosek o kontynuację świadczenia wraz z kompletem dokumentów wskazujących na kontynuację niepełnosprawności będzie zawsze złożony w terminie umożliwiającym kontynuację świadczenia, przy czym za rozsądny termin należy uznać - tak jak w przypadku tej sprawy - niespełna cztery miesiące od daty prawomocności wyroku.

Nadto należy wskazać, że uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę zainteresowaną, że postępowanie takie z natury rzeczy trwa przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego, a także - mając na względzie przyjęty ustawowo tryb odwoławczy - może trwać przez dłuższy czas przed sądem powszechnym, a więc tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Jednakże konieczność złożenia przez osobę zainteresowaną wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia kompletu dokumentów, w tym zaopatrzonego w klauzulę prawomocności wyroku sądowego ustalającego niepełnosprawność - zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych - powoduje konieczność pouczenia osoby działającej bez profesjonalnego pełnomocnika w jakich okolicznościach wyrok sądu powszechnego (innych dla wyroku sądu I instancji, a inny dla wyroku sądu II instancji) staje się prawomocny oraz pouczenia, że czym innym jest data prawomocności wyroku, a czym innym orzeczenie o stwierdzeniu prawomocności wyroku, które to orzeczenie zwane nadaniem klauzuli prawomocności jest wydawane po dacie prawomocności wyroku i może być wydane kilka dni po nim, kilka tygodni, a nawet kilka miesięcy - w zależności także od tego czy wyrok Sądu I instancji był zaskarżony, czy w II instancji został utrzymany w mocy, czy też zmieniony w całości lub części. Rozróżnienia miedzy datą prawomocności wyroku a datą orzeczenia stwierdzającego prawomocność tego wyroku - zdaniem Sądu - nie jest w stanie dokonać osoba nie obeznana z przepisami prawnymi, a może tego dokonać profesjonalny pełnomocnik, na wynajęcie którego najczęściej nie stać osoby starające się o świadczenia rodzinne, czy w ogóle rodziny dotknięte niepełnosprawnością któregokolwiek z członków rodziny, wobec znacznego wzrostu z tego względu kosztów utrzymania tej rodziny. Nadto należy podkreślić, że zainteresowany może nie być zorientowanym nawet w przybliżeniu, kiedy może wystąpić do Sądu o doręczenie mu odpisu wyroku z klauzulą prawomocności albowiem nie tylko on jest uprawniony to złożenia środka odwoławczego od wyroku sądu I instancji i brak jest ustawowego zobowiązania sądu do doręczania stronom z urzędu wydanych wyroków czy doręczanie z urzędu wyroków prawomocnych. Okoliczności te podnosiła pełnomocnik Skarżącej.

Skoro nie do przyjęcia jest sytuacja, w której ryzyko opieszałości i błędności wydawanych decyzji w zakresie niepełnosprawności, a także ryzyko długotrwałości postępowania sądowego czy w zakresie nadania klauzuli wykonalności orzeczeniu mającemu być dołączonym do wniosku miałoby być przerzucone na ubiegającego się o świadczenia uzależnione od wykazania stopnia niepełnosprawności - Sąd uznał, że zaskarżone decyzje organów obydwu instancji w części ustalającej datę początkową przyznania dodatku naruszają normę wynikającą z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 69 Konstytucji.

W ocenie Sądu nie jest istotne to, w jakiej dacie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o kontynuację świadczenia, ale czy rzeczywiście, w świetle orzeczenia właściwej władzy publicznej, jej córka była w dalszym ciągu osobą niepełnosprawną a po ukończeniu 16 roku życia w stopniu umiarkowanym [...], a więc w dalszym ciągu uprawnioną do pobierania tego dodatku.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane na skutek błędnej wykładni art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zostały również wydane z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa przez brak dołączenia dokumentacji związanej z przyznanym zasiłkiem rodzinnym.

Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne wyjaśnią stan faktyczny sprawy mając na względzie przedstawioną wyżej ocenę prawną oraz przedstawione wskazania.

Ze względów wyżej przedstawionych Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł - jak w wyroku.