Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2286/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] oraz umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania M. K., decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu działki ewidencyjnej o numerze [...] z obrębu [...], umorzenia postępowania odnośnie udziału wynoszącego [...] w tej działce oraz umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia legalności decyzji [...] z dnia [...] listopada 1977 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] września 1986 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania jest położona w W., przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) zwanego dalej "dekretem". Z dniem wejścia w życie dekretu nieruchomość ta stała się własnością gminy W., a następnie w związku z likwidacją gmin, własnością Skarbu Państwa. Następnie grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy Dzielnicy [...], co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1992 r. oraz decyzją tego samego organu z dnia [...] stycznia 1992 r. Następnie, stosownie do treści przepisu art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361 ze zm.) przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Miasta W.

Z wnioskiem o ustanowienie prawa własności czasowej wystąpiła M. P., w dniu 15 listopada 1948 r. Wniosek został złożony w terminie, albowiem 6 - miesięczny termin na złożenie przedmiotowego wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Grunt ten został bowiem objęty w posiadanie przez gminę w dniu 16 sierpnia 1948 r., stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. z 1948 r. Nr 6, poz. 43).

Wniosek dekretowy został rozpatrzony negatywnie dla wnioskodawcy, decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] września 1953 r., które to orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Ministra Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] lutego 1954 r., nr [...].

Zarówno decyzja Prezydium Rady Narodowej, jak i decyzja organu odwoławczego zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej jako dotknięta wadą powodującą nieważność, przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w drodze decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r., zaś decyzja pierwszoinstancyjna przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., które decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...] uchyliło orzeczenie Prezydium Rady Narodowej i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] odmówił M. K. i J. C. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni [...] m2, stanowiącego nieruchomość położoną przy ulicy [...].

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] września 2005 r. Prezydenta W.

Skarga na powyższą decyzję Kolegium została oddalona, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał przede wszystkim na potrzebę ustalenia faktycznej treści wniosku dekretowego oraz rozpoznania tego wniosku w jego ustalonych granicach.

Pismami z 3 października 2006 r., jak również 6 sierpnia 2010 r. wniosek został sprecyzowany ostatecznie w taki sposób, iż jego treścią jest żądanie: - ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w udziale proporcjonalnym [...] do gruntu przy ul. [...], - zwrot lokali nr [...] i [...] znajdujących się w budynku, - umorzenie postępowania w zakresie dotyczącym części nieruchomości nabytej od Skarbu Państwa w 1993 r., - stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W., - stwierdzenie, iż decyzje dotyczące sprzedaży lokali mieszkalnych usytuowanych w budynku przy ul. [...] zostały wydane bez podstaw prawnych.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezydent W. odmówił M. K. oraz B. S. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części związanego z własnością lokali [...] i [...] znajdujących się w budynku położonego na działce nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], umorzył postępowanie w odniesieniu do udziału wynoszącego [...] części w działce nr [...] i [...] oraz umorzył postępowanie w zakresie stwierdzenia legalności decyzji [...] z dnia [...] listopada 1977 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] września 1986 r. W uzasadnieniu dotyczącym odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego organ podał, iż wniosek w tym zakresie jest niemożliwy do rozstrzygnięcia, ze względu na rozdysponowanie lokali nr [...] i [....], zaś z tymi lokalami jest powiązany udział w prawie użytkowania wieczystego, w łącznej wysokości [...] ([...]). W odniesieniu do umorzenia postępowania w odniesieniu do części udziału w prawie użytkowania wieczystego wynoszącego [...], organ podał, iż w tej części roszczenia wnioskodawców zostały zaspokojone, a zatem w ocenie organu zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania w tym zakresie. Organ, odnosząc się do wniosku o stwierdzenie legalności decyzji [...] z dnia [...] listopada 1977 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] września 1986 r., podał, że nie jest właściwy w sprawie, co skutkuje umorzeniem postępowania, ze względu na pojawienie się tego wniosku w jego toku, po dokonaniu określonych czynności procesowych, przy czym w tym kontekście organ podparł się stosownym orzecznictwem.

Od powyższej decyzji M. K. wniosła odwołanie. W odwołaniu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w punkcie 3 i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie, iż decyzja [...] z dnia [...] listopada 1977 r. oraz decyzja nr [...] z dnia [...] września 1986 r. zostały wydane z naruszeniem prawa oraz o przyznanie odszkodowania z tego tytułu w oparciu o przepis art. 160 Kpa oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji w punkcie 1 i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ odnosząc się do kwestii umorzenia postępowania w sprawie, w zakresie dotyczącym prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości przy ul. [...] w udziale wynoszącym [...], wskazał, że prawo w powyższym zakresie zostało przywrócone wnioskodawcom, czego wnioskodawcy nie kwestionowali w toku sprawy. W związku z powyższym wniosek w tym zakresie opiewał na żądanie umorzenia postępowania w tym zakresie. Organ podał, że decyzją z dnia [...] września 1993 r. Zarząd Dzielnicy [...] w W. ustanowił na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, tj. M. K. oraz J. C. prawo użytkowania wieczystego do udziału [...] części w działce o numerze [...] oraz w działce o numerze [...], położonych przy ul. [...], która to nieruchomość pozostaje przedmiotem wniosku. Organ stwierdził, że bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa, w zakresie dotyczącym udziału wynoszącego [...] części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...] wynika z faktu wydania powyżej wskazanej decyzji Zarządu Dzielnicy [...], która uczyniła zadość żądaniu wnioskodawców w tym zakresie. Strony postępowania nie sprzeciwiały się umorzeniu postępowania w tej części, co więcej było to przedmiotem pism precyzujących żądanie. Umorzenie postępowania było więc możliwe w świetle przesłanki bezprzedmiotowości, określonej w przepisie art. 105 § 1 Kpa. Powyższe nie było przedmiotem zaskarżenia przez odwołującą się.

Zdaniem Kolegium, kolejnym z problemów jest umorzenie postępowania w sprawie, w części dotyczącej wniosku o stwierdzenie, iż decyzja [...] z dnia [...] listopada 1977 r. oraz decyzja nr [...] z dnia [...] września 1986 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. Wniosek ten wynika w szczególności z pisma B. S. z dnia 10 października 2010 r. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji nie jest właściwy do badania sprawy w tym zakresie. Stosownie zaś do przepisu art. 19 Kpa organy administracji przestrzegają z urzędu swej właściwości rzeczowej i miejscowej. Organ który uznaje się za niewłaściwy podejmuje stosowne czynności procesowe, nie ma zaś prawa rozpatrywać sprawy administracyjnej merytorycznie. Organ odwoławczy podkreślił, że w momencie uznania się za niewłaściwy postępowanie w sprawie wniosku dekretowego było w toku, zaś sam wniosek został sprecyzowany w ten sposób, że obejmował również stwierdzenie legalności decyzji [...] z dnia [...] listopada 1977 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] września 1986 r. Zatem nie sposób uznać, iż organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. W takim przypadku skutkiem procesowym winno być umorzenie postępowania w zakresie, w którym organ pozostaje niewłaściwy do rozstrzygnięcia sprawy.

Jeżeli chodzi o żądanie przyznania odszkodowania na mocy przepisu art. 160 Kpa Kolegium wskazało, że przepis ten został uchylony ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692 ze zm.), nadto mógłby być podstawą rozstrzygnięcia przez organ właściwy w sprawie, pod warunkiem uznania, iż w sprawie zachodzą okoliczności o których mowa w przepisie art. 5 ustawy zmieniającej. Zatem argumentacja dotycząca konieczności umorzenia postępowania w tym zakresie pozostaje aktualna również wobec wniosku o przyznanie odszkodowania.

Odnosząc się natomiast do zaskarżonej decyzji w jej punkcie 1 organ odwoławczy wskazał, że decyzja w tym zakresie podjęta przez organ pierwszej instancji jest prawidłowa. Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, iż w okolicznościach sprawy przesłanką orzekania, stosownie do treści przepisu art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nie mogły być jedynie ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W sytuacji bowiem rozdysponowania prawa własności lokali nr [...] i [...], a co za tym idzie również prawa użytkowania wieczystego w części [...], nie jest możliwe ustanowienie przez organ administracji publicznej użytkowania wieczystego w tym zakresie. Nastąpiła bowiem zmiana w stosunkach cywilnoprawnych, w drodze stosownych czynności również o charakterze cywilnoprawnym, których odwrócenie pozostaje poza kompetencją organu administracji. Nie ma znaczenia w powyższym zakresie również to, iż wnioskodawcy domagają się zbadania legalności decyzji, wskutek których doszło do sprzedaży lokali nr [...] i [...] w budynku przy ul. [...]. Kolegium wskazało, że na dzień orzekania przez organ pierwszej instancji decyzje te jako ostateczne pozostają w obrocie prawnym. Nawet ich ewentualne uchylenie nie odnosi skutku dla niniejszego postępowania, albowiem jedynie wzruszenie czynności cywilnoprawnych, dokonanych wskutek wydania tych decyzji mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której organ pierwszej instancji byłby zobowiązany ponownie merytorycznie rozpatrzyć wniosek w tym zakresie. Powyższe okoliczności mogą jedynie stanowić przyczynę np. wznowienia postępowania w tym zakresie w przyszłości, nie mogą być jednak brane pod uwagę na obecnym etapie postępowania.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] naruszenie art 7,art. 8, art. 9, art. 12 § 1 i art. 104 Kpa oraz art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz art 140 Kodeksu cywilnego. W skardze wniosła o: 1) uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2011 r., nr [...]; 2) stwierdzenie, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], decyzja Urzędu Dzielnicowego Wydziału Architektury i Gospodarki Komunalnej [...] nr [...] z dnia [...] marca 1975 r. o sprzedaży małżonkom D. lokalu nr [...] w nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. i oddaniu w użytkowanie wieczyste części gruntu tej nieruchomości i decyzja Urzędu Dzielnicowego Wydziału Architektury i Gospodarki Komunalnej [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1977 r. o sprzedaży E. B. lokalu nr [...] w nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. i oddanie w użytkowanie wieczyste części gruntu tej nieruchomości wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu podniosła, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezydent W. umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...], dotyczącej lokalu nr [...], a nie nr [...] i decyzji z dnia [...] marca 1975 r., nr [...], dotyczącej lokalu nr [...] - mylnie oznaczonej nr [...] z dnia [...] października 1986 r., dotyczącej lokalu nr [...].

Skarżąca wskazała, że istotą sprawy, o jakiej zgodnie z art 9 i art. 104 § 2 Kpa, winien orzec organ administracji w punkcie 3 sentencji przy ocenie decyzji wydanych przez Urząd Dzielnicowy [...] Wydział Architektury i Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w W. z dnia [...] marca 1975 r., nr [...] i z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...] było to, czy Urząd Dzielnicowy [...] Wydział Architektury Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej był uprawniony do wydania tych decyzji, tj. do dysponowania przedmiotowymi lokalami mieszkalnymi nr [...] i nr [...] i przynależnymi do tych lokali prawami użytkowania wieczystego gruntu przy [...]. Trafnie bowiem wywiodła wnioskodawczyni w piśmie z dnia 29 listopada 1999 r., że skoro orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1993 r. o odmowie ustanowienia dla wnioskodawców prawa użytkowania wieczystego w opisanych wyżej częściach nieruchomości przy ul. [...] oraz decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1954 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] września 1953 r. zostały uznane przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji z [...] stycznia 2001 r., nr [...] za nieważne, to również za nieważne uznać należało oparte na tych wadliwych decyzjach decyzje Urzędu Dzielnicowego [...] Wydziału Architektury Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1975 r. i z [...] listopada 1977 r. Wobec tego skarżąca uważa, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. umarzającą postępowanie w sprawach [...] i [...] oraz decyzje z dnia [...] lutego 1975 r. oraz z dnia [...] listopada 1977 r., dotyczące dysponowania lokalami nr [...] i [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i są nieważne.

W ocenie skarżącej, trafny jest pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w sytuacji rozdysponowania prawem własności lokali nr [...] i [...], a co za tym idzie również prawa użytkowania wieczystego w części [...] o pow. [...] m2 nie jest możliwe ponowne ustanowienie przez organ administracji publicznej użytkowania wieczystego w tym zakresie. Skarżąca wskazała jednak, że wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...] stycznia 2003 r., w sprawie [...] i [...] i w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2004 r. w sprawie [....] i w skardze z dnia 11 października 2005 r. do Sądu Administracyjnego w sprawie [....] i w piśmie z dnia 12 maja 2006 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy I SA/Wa 2052/05 i w piśmie z dnia 27 kwietnia 2010 r., skierowanym do Urzędu W. w sprawie [...] sprecyzowała wniosek w ten sposób, że domagała się jedynie stwierdzenia - ustalenia, że przysługiwało, a nie że przysługuje obecnie prawo wieczystej dzierżawy gruntu przynależnego do mieszkań nr [...] i [...] w budynku położonym na gruncie przy ul. [...] oraz prawo własności do części gruntu znajdującego się na nieruchomości obejmującej mieszkanie nr [...] i [...]. Skarżąca wskazała, że żądania uznania, że prawa te przysługiwały skarżącej są równoznaczne z żądaniem uznania decyzji naruszających te prawa, tj. decyzji z dnia [...] marca 1975 r. i z dnia [...] listopada 1977 r. za wydane z rażącym naruszeniem prawa. Takiej wykładni żądania wnioskodawców winien dokonać organ administracyjny stosując art. 7-9, art. 12 Kpa. Istotą sprawy o jakiej winien orzec organ administracyjny w punkcie 1 i 3 zaskarżonej decyzji, jest to, że lokalami nr [...] i [...] z części budynku obejmującej te lokale oraz [...] części działki o pow. [...] m2 rozporządził w 1975 i 1977 r. nie ich właściciel, lecz Urząd Dzielnicowy Wydział Architektury Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej [...] niebędący ich właścicielem. Wskutek decyzji z 1975 i 1977 r. ponieśli szkodę M. K. z domu P. i spadkobierca J. C. B. S. Samo sformułowanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011r., że zostały spełnione przesłanki z art 7 ust. 1 i 2 dekretu nie jest wystarczające do postępowania o odszkodowanie prowadzonego w trybie art. 160 Kpa, gdyż jest sprzeczne z sentencją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmawiającej M. K. i B. S. uznania, że prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części związanego z własnością lokali nr [...] i [...] znajdujących się w budynku na działce o powierzchni [...] m2, położonej przy ul [...] przysługiwały im (a nie przysługują) w dniach [...] marca 1975 r. i [...] listopada 1977 r., tj. w datach wydawania decyzji.

Zdaniem skarżącej, rozdysponowanie przez organ administracji lokalami nr [...] i [...] nie stoi na przeszkodzie wydaniu decyzji zawierającej w jej sentencji stwierdzenie, że prawo do tych lokali przysługiwało wnioskodawcom w 1975 r. i 1977 r., kiedy bezprawnie zostało rozdysponowane. Takie stwierdzenie jest dopuszczalne na podstawie przepisu art. 104 § 2 Kpa.

Skarżąca zakwestionowała też twierdzenie organu odwoławczego, co do tego, że nie jest on właściwy do badania sprawy, w części dotyczącej wniosku o stwierdzenie, że decyzje nr [...] i [...] wydane zostały z naruszeniem prawa, gdyż wniosek ten został zgłoszony już po wszczęciu postępowania w powyższych sprawach, co skutkuje umorzenie postępowania. Jej zdaniem postępowanie w powyższych sprawach zostało wszczęte w 1948 r., ale ówczesne wnioski wszczynające postępowanie musiały być w toku postępowania modyfikowane w związku ze zmianami stanu faktycznego dokonywanymi przez organy, a w szczególności bezprawną sprzedażą przez organ mieszkań nr [...] i [...] w latach 1975 i 1977. Uniemożliwienie modyfikacji wniosku w toku postępowania jest ewidentnie sprzeczne z art. 7, art. 8, art. 9 Kpa, a organ odwoławczy rażąco naruszył te przepisy.

Skarżąca zauważyła, że Prezydent W. w decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. mylnie umorzył postępowanie w pkt 3, co do decyzji [...] z dnia [...] września 1986 r., gdyż taka decyzja nie była w niniejszej sprawie powoływana. Wnioskodawczyni zwróciła uwagę na błąd w odwołaniu z dnia 2 maja 2011 r. Błąd został powtórzony w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.

Skarżąca wskazała, że całkowicie błędny jest pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że art. 160 Kpa nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż przepis ten został uchylony ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692 ze zm.). Istotnie w art. 2 tej ustawy nastąpiła zmiana w Kpa (uchyla się art. 160), ale zmiana ta weszła w życie zgodnie z art. 6 tej ustawy z dniem 1 września 2004 r. Wynika to także z normatywnej treści art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Skoro więc przedmiotem niniejszego postępowania są zdarzenia z 1948 r., 1975 r., 1977 r., tj. sprzed 1 września 2004 r., to art. 160 Kpa ma zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

W niniejszej sprawie problem dotyczy tego, czego właściwie domaga się od Prezydenta W. skarżąca M. K. działając w sprawie osobiście i jako pełnomocnik innych wnioskodawców B. K., M. K., W. K. i J. C. oraz o co wnosił uczestnik postępowania B. S.

W aktach sprawy znajdują się następujące wnioski: 1) wniosek M. P. z dnia 15 listopada 1948 r. o przyznanie własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...], pochodzącego z nieruchomości ozn. nr hip. [...]; 2) pismo M. K., M. K., B. K., W. K. i J. C. z dnia 10 stycznia 2003 r. precyzujące wniosek z dnia 15 listopada 1948 r. w ten sposób, że osoby te wnoszą o wydanie decyzji stwierdzającej, że M. P. (seniorce) i M. K. (juniorce) w następstwie rozpoznania wniosku z 1948 r. przysługiwało prawo własności czasowej do gruntu przynależnego do mieszkań nr [...] i [...] w budynku położonym na nieruchomości objętej wnioskiem oraz prawo własności do części znajdującego się na nieruchomości budynku, obejmującego mieszkania nr [...] i [...]; 3) pismo M. K., M. K., B. K., W. K. i J. C. z dnia 3 października 2006 r., ponownie precyzujące wniosek z 1948 r., gdzie wnioskodawcy domagają się ustanowienia użytkowania wieczystego do udziału [...] części działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz działki nr [...] o pow. [...] m2 obejmującego lokale nr [...] i [...] oraz własności budynku posadowionego na gruncie; 4) pismo M. K., M. K., B. K., W. K. i J. C. z dnia 22 maja 2007 r., gdzie wnioskodawcy podtrzymali wniosek z dnia 3 października 2006 r.; 5) pismo M. K. jako pełnomocnika pozostałych wnioskodawców z dnia 27 kwietnia 2010 r., gdzie podtrzymano wniosek z dnia 3 października 2006 r. wniesiono o przyznanie użytkowania wieczystego z pominięciem gruntu o pow. [...] m2, wskazano, że pismem z dnia 10 stycznia 2003 r. zmieniono żądanie wniosku z 1948 r., poprzez stwierdzenie, że tj. M. i P. (seniorce) i M. K. (juniorce) przysługiwało prawo własności czasowej do gruntu przynależnego do mieszkań nr [...] i [...] w budynku położonym na nieruchomości objętej wnioskiem oraz prawo własności do części znajdującego się na nieruchomości budynku, obejmującego mieszkania nr [...] i [...]; 6) pismo M. K. działającej w imieniu własnym i innych z dnia 6 sierpnia 2010 r., gdzie wniesiono o wydanie decyzji co do wniosku z dnia 3 października 2006 r. i wniosku z dnia 27 kwietnia 2010 r., wyrażono zgodę na umorzenie postępowania w części dotyczącej gruntu odzyskanego w 1993 r.; 7) pismo B. S. z dnia 10 października 2010 r., gdzie wniesiono o rozpoznanie wcześniejszych wniosków, stwierdzenie, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] września 1953 r. było skutecznie zaskarżone i jest bezzasadne, wydanie decyzji stwierdzającej nabycie lokali nr [...] i [...] bez podstaw prawnych, wyrażono zgodę na umorzenie postępowania co do gruntu odzyskanego w 1993 r.; 8) w odwołaniu z dnia 2 maja 2011 r. M. K. sformułowała żądanie stwierdzenia, że tj. M. P. (seniorce) i M. K. d. P. (juniorce) przysługiwało w 1975 i 1977 r. prawo użytkowania wieczystego do gruntu w części przynależnej do mieszkań nr [...] i [...] w budynku położonym na nieruchomości objętej wnioskiem oraz prawo własności do części znajdującego się na nieruchomości budynku, obejmującego mieszkania nr [...] i [...]..

Z opisanych wyżej podań wynika, że skarżąca oraz inni uczestnicy postępowania. Po pierwsze - precyzują pierwotny wniosek w dwojaki sposób: 1) żądają stwierdzenia – ustalenia, że M. P. i M. K. (d. P.) przysługiwało w 1975 r. i 1977 r. prawo użytkowania wieczystego do gruntu przynależnego do lokali nr [...] i [...] oraz własność odpowiedniej części budynku (wniosek z 1948 r. sprecyzowany pismem z dnia 10 stycznia 2003 r. i 27 kwietnia 2010 r., 6 sierpnia 2010 r., 10 października 2010 r., odwołanie z dnia 2 maja 2011 r.). Po drugie - żądają ustanowienia użytkowania wieczystego na udziale dotyczącym części dz. nr [...] o pow. [...] m2 i dz. [...] o pow. [...] m2, obejmującym lokale nr [...] i [...] oraz własności budynku w odpowiedniej części (wniosek z 1948 r. sprecyzowany pismami z 3 października 2006 r., 22 maja 2007 r., 27 kwietnia 2010 r., 6 sierpnia 2010 r., 10 października 2010 r.); 2) wyrażają zgodę na umorzenie postępowania o przyznanie użytkowania wieczystego do tej części gruntu, którą odzyskali na mocy decyzji z 1993 r.; 3) żądają stwierdzenia nieważności decyzji z 1975 r. i 1977 r. o sprzedaży lokali nr [...] i [...].

Z treści decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. wynika, że organ rozpoznał wnioski z dnia 15 listopada 1948 r., 3 października 2006 r., 27 kwietnia 2010 r. i 10 października 2010 r. w zakresie dotyczącym wskazanych wyżej pkt 1) - 3), za wyjątkiem żądania dotyczącego stwierdzenia – ustalenia, że M. P. i M. K. (d. P.) przysługiwało w 1975 r. i 1977 r. prawo użytkowania wieczystego do gruntu przynależnego do lokali nr [...] i [...] oraz własność odpowiedniej części budynku, czego domagała się M. K. w odwołaniu kwestionując decyzję pierwszej instancji w pkt 1 i 3.

Poza sporem jest, że organ nie mógł orzec w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części w gruncie oznaczonym jako działka nr [...], skoro prawo użytkowania wieczystego wraz prawem własności lokali nr [...] i [...] i prawem własności do części wspólnych budynku było przedmiotem obrotu cywilnoprawnego (umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 1977 r. i [...] listopada 1986 r.).

Trafnie też wskazał Prezydent W., że jeżeli chodzi o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokali nr [...] i [...], to nie jest właściwy, ponieważ w tego rodzaju sprawach właściwy jest, w sytuacji, gdy grunt stanowi własność Miasta W., organ wyższego stopnia art. 157 § 1 Kpa) – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (jak wynika z pisma M. K., M. K., B. K., W. K. i J. C. z dnia 10 stycznia 2003 r. postępowanie w tym zakresie zostało zainicjowane przed Kolegium). Skoro organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w tym przedmiocie, to prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 Kpa.

Odnosząc się do podnoszonej w sprawie kwestii stwierdzenia – ustalenia z datą wsteczną (1975 r. i 1977 r.) przysługiwania M. P. i M. K. (d. P.). przed sprzedażą lokali nr [...] i [...] wraz z odpowiednim udziałem w gruncie i stosownej części budynku, prawa użytkowania wieczystego do gruntu przynależnego do lokali nr [...] i [...] oraz własności odpowiedniej części budynku, Sąd zwraca uwagę, że skoro Prezydent W. nie rozpoznał tego żądania załatwiając wnioski wymienione w decyzji, to skarżącej przysługuje zażalenie na niezałatwienie przez organ pierwszej instancji żądania w tym zakresie (art. 37 § 1 Kpa), a jeżeli ten środek zaskarżenia nie będzie skuteczny - skarga na bezczynność organu. Te same uwagi należało odnieść do podnoszonej w skardze kwestii braku odniesienia się przez Prezydenta W. do żądania oceny legalności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 1975 r., nr [...]. Jeżeli skarżąca uważa, że w tym zakresie Prezydent nie załatwił jej wniosku, to przysługuje jej zażalenie na niezałatwienie tej sprawy w terminie (art. 37 § 1 Kpa).

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że przepisy Kpa, w szczególności art. 104 § 2 Kpa nie zawierają podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej, stwierdzającej przysługiwanie prawa użytkowania wieczystego skarżącej i jej poprzedniczce prawnej w określonych datach, wskazanych w latach 70 – tych XX w. Takiej podstawy prawnej nie zawierają też przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Art. 7 ust. 2 dekretu stanowi podstawę prawną do wydania decyzji w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego, ale decyzja ta ma charakter konstytutywny, tzn. przyznaje prawo użytkowania wieczystego z chwilą, gdy decyzja stanie się ostateczna. W decyzji tej organ nie stwierdza istnienia prawa użytkowania wieczystego w przeszłości. Aby organ mógł wydać decyzję administracyjną, stwierdzającą istnienie w przeszłości pewnego zdarzenia prawnego musi mieć ku temu wyraźną podstawę prawną w przepisach prawa materialnego, a takiej podstawy brak.

Odnosząc się do podnoszonej w skardze kwestii istnienia podstaw do orzekania o odszkodowaniu w trybie art. 160 Kpa za wydanie – zdaniem skarżącej – z rażącym naruszeniem prawa decyzji z 1975 i 1977 r. o sprzedaży lokali nr [...] i [...] Sąd zwraca uwagę, że w uchwale Sądu Najwyższego podjętej w pełnym składzie Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt III CZP 112/10 (OSNC 2011/7-8/75), stwierdzono, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 Kpa stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 Kpa. Trzeba jednak mieć na uwadze, że wspomniana uchwała Sądu Najwyższego wyłączyła równocześnie stosowanie § 4 i § 5 art. 160 Kpa, a więc zastosowanie administracyjnego trybu postępowania do dochodzenia roszczeń o ustalenie wysokości oraz wypłatę odszkodowania z tytułu wydania niezgodnej z prawem decyzji. Sprawy odszkodowawcze tego rodzaju rozpoznaje sąd powszechny.

Sąd nie mógł stwierdzić – jak tego domaga się skarżąca (pkt 2 skargi) – że decyzja z dnia [...] marca 1975 r. o sprzedaży lokalu nr [...] i decyzja z dnia [...] listopada 1977 r. o sprzedaży lokalu nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Sąd administracyjny nie orzeka bowiem merytorycznie, a jedynie kontroluje działalność organów administracji pod względem zgodności z prawem. O tym, czy decyzje o sprzedaży wspomnianych lokali zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa orzeka Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. jako organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 Kpa. Sądu administracyjny nie może zastępować organu administracji w tego rodzaju sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.