Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 409/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 a § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...]odmawiającą R.M. umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1995 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1996 r., 1997 i 1998.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Pismem z dnia 26 lutego 2008r. R.M. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o umorzenie zaległości obejmującej należność główną w kwocie 114.943,33 zł oraz odsetki w kwocie 273.676 zł wskazanej w zaświadczeniu nr [...] wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 lutego 2008 r., którego kopię załączył przy w/w piśmie.

W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, że w/w zaległości podatkowe powstały w związku z prowadzoną w latach 90-tych działalnością gospodarczą. Ponadto podał, że z uwagi na zły stan zdrowia (schorzenia neurologiczne i przewlekłą chorobę - stwardnienie rozsiane) bez możliwości jego poprawy, przy całkowitej niezdolności do pracy i konieczność częstego leczenia szpitalnego oraz stale rosnące odsetki od zaległości nie ma możliwości (obecnie i w przyszłości) spłaty obciążających go zaległości podatkowych. Podatnik nadmienił też, że jedynym źródłem jego utrzymania jest renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 457,40 zł, z której potrącana jest tytułem zaległych należności wobec ZUS powstałych w czasie prowadzenia działalności gospodarczej kwota 187,26 zł. Żona otrzymuje wynagrodzenie (netto) w wysokości 983,35 zł, a na utrzymaniu mają dwoje nieletnich dzieci: córkę żony – T. uczącą się w trzeciej klasie Liceum Ogólnokształcącym oraz ich córkę J. uczennicę drugiej klasy Szkoły Sportowej. Jego jedynym majątkiem jest prawo własności do lokalu mieszkalnego o pow. 120 m2 w T. (odziedziczone po rodzicach). W/w lokal w 1/3 części (40 m2) zajmowany jest przez lokatorów zamieszkujących w nim na podstawie administracyjnej decyzji o przydziale lokalu, ponadto prawo własności do tego lokalu obciążone jest hipoteką zabezpieczającą zaległości podatkowe, o umorzenie których wnosi. Istnienie zadłużenia podatkowego uniemożliwia – jak wskazał wnioskodawca - skorzystanie przez niego z jakiejkolwiek pomocy finansowej lub korzystnych kredytów na przeprowadzenie remontu w zabytkowym budynku, w którym znajduje się ten lokal. Wnioskodawca załączył kserokopie zaświadczenia lekarskiego, kart informacyjnych leczenia szpitalnego, decyzji ZUS o wysokości renty, zaświadczenie o zarobkach żony, a także oświadczenie o aktualnej sytuacji finansowej i stanie majątkowym z dnia 6 marca 2008 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowych we wnioskowanym zakresie. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania podatnika, decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy zależało od uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.

W toku ponownie przeprowadzonego postępowania podatnik przedłożył w dniu 8 października 2008 r. oświadczenie o aktualnej sytuacji finansowej oraz stanie majątkowym, w którym wskazał, że ma 55 lat, jest żonaty i mieszka w T. przy ul. O., gdzie wspólnie zamieszkują 4 osoby (podatnik wraz z żoną i 2 dzieci). Wnioskodawca uzyskuje dochód z renty w wysokości 798 zł (średnia z ostatnich trzech miesięcy, z której potrącana jest tytułem egzekucji kwota 199,44 zł) oraz dochód z najmu lokalu w wysokości 360 zł. Żona wnioskodawcy otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 980 zł. Jako majątek ruchomy podatnik wskazał komputer o wartości 800 zł. Natomiast w oświadczeniu tym nie wykazał osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, zaś oświadczył, że stałe wydatki stanowiące istotny element w budżecie domowym pozostały bez zmian. Odnośnie nieruchomości posiadanych przez podatnika oraz jego współmałżonkę wnioskodawca odesłał do przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym oraz stanie majątkowym z dnia 6 marca 2008r. Wskazał też, że budynek mieszkalny wymaga kapitalnego remontu, zaś koszt szacunkowy tego remontu ukształtowałby się na poziomie 300-400 tysięcy zł. Zakres koniecznych prac remontowych podatnik podał w piśmie z dnia 9 października 2008r. skierowanym do Urzędu Skarbowego. Ponadto w piśmie złożonym w urzędzie skarbowym w dniu 4 grudnia 2008 r. podatnik oświadczył, że posiada dwa lokale mieszkalne o łącznym udziale powierzchni w całym budynku 120 m2. Część lokalu nr 1 (parter) jest wynajmowana i z tego tytułu strona otrzymuje 360 zł miesięcznie, zaś pow. użytkowa (80 m2) - lokal nr 2 (I piętro), zajmowana jest przez jego rodzinę. Jednocześnie podatnik zaznaczył, że wskazana w odpisie KW [...] powierzchnia tego lokalu jest błędna. (Z załączonych do akt sprawy kserokopii odpisu z księgi wieczystej wynika, że KW nr [...] dot. lokalu nr 2 o pow. 120,22 m2 a KW nr [...] dot. lokalu nr 1 udział 45/100 w pow. 98,97 m2).

Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie odmówił umorzenia zaległości podatkowych. Od w/w decyzji strona złożyła odwołanie. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy zależało od uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.

W toku ponownie przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania podatkowego, na wezwanie organu pierwszej instancji podatnik pismem z dnia 16 września 2009 r. sprecyzował żądanie wnosząc o umorzenie zaległości wraz z odsetkami z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata: 1996,1997,1998 oraz z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego za 1995 r. Ponadto oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają 4 osoby. Córka T. pozostaje na utrzymaniu podatnika i jego żony. Córka otrzymuje świadczenia alimentacyjne z MOPS-u w wysokości 360 zł miesięcznie. Mieszka w T. przy ul. W.P., ponosząc koszty utrzymania tego mieszkania z w/w świadczenia alimentacyjnego. Podatnik wskazał dalej, że żona aktualnie poszukuje pracy. Przy w/w piśmie załączył pismo z dnia 8 lipca 2009 r. dotyczące rozwiązania umowy o pracę, dowody wskazujące na wysokość wydatków, jak też przekaz pocztowy ZUS dotyczący wypłaty renty za sierpień 2009 r. w wysokości 518,64 zł. W piśmie z dnia 19 września 2009r. podatnik oświadczył, że miesięcznie uzyskuje dochody w kwocie 100 zł z najmu ściany budynku przy ul. O. w T.

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] odmówił umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1995r. w kwocie 8.005,71 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 23.811 zł (naliczonymi do dnia 16.06.2003r. tj. do dnia upływu terminu przedawnienia) oraz umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych: za 1996r. w kwocie 45.918,77 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 121.573 zł (naliczonymi do dnia 25.11.2004r. tj. do dnia upływu terminu przedawnienia), za 1997 r. w kwocie 40.533,25 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 85.243 zł (naliczonymi do dnia 31.12.2003r. tj. do dnia upływu terminu przedawnienia) i za 1998r. w kwocie 14.403,70 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 29.065 zł (naliczonymi do dnia 31.12.2004r. tj. do dnia upływu terminu przedawnienia).

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przywołał treść art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. z późn. zm.) i wskazał, że przyznanie ulgi w spłacie należności podatkowych na rzecz Skarbu Państwa nie jest obligatoryjne i w każdym przypadku opiera się na uznaniu administracyjnym. Płacenie podatków i innych danin publicznych w terminach wynikających z obowiązujących przepisów prawa jest obowiązkiem każdego obywatela. Organ podatkowy zatem musi brać pod uwagę to, że udzielenie ulgi podatkowej stanowi odstępstwo od obowiązujących zasad, gdyż stawia podatnika w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podatników. Dlatego też przyznanie ulgi w spłacie określonej przepisami art. 67a Ordynacji podatkowej traktować należy jako instytucję nadzwyczajną. Tym samym wypadki społeczne i gospodarcze warunkujące udzielenie tej ulgi muszą posiadać tę samą cechę. Zatem za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu.

Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem ulgi. W odpowiedzi na wezwanie do dostarczenia dowodów potwierdzających uzyskiwane dochody wszystkich członków rodziny oraz ponoszone stałe wydatki podatnik przedłożył wraz z pismem z dnia 16 września 2009r. dowody źródłowe, z których wynika, że miesięczne wydatki wynoszą około 540 zł [w tym potwierdzone dowodem wpłaty: za wywóz nieczystości -35,10 zł i gaz - 135,71 zł (średniomiesięcznie) oraz bez potwierdzenia dowodem wpłaty: za wodę i ścieki - 134,05 (średniomiesięcznie), telefon stacjonarny - 134,72 zł, energię elektryczną - 100,71 zł (średniomiesięcznie)]. Podatnik nie wskazał innych stałych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny: np. na wyżywienie, ubranie, środki czystości, wydatki na szkołę jak też ponoszonych wydatków na zakup leków.

Natomiast wskazując uzyskiwane miesięcznie dochody podatnik załączył przekaz pocztowy na kwotę świadczenia ZUS otrzymanego za sierpień 2009r. w wysokości 518,64 zł, udokumentował (dowodem wpłaty) miesięczne dochody w kwocie 364,80 zł z najmu lokalu mieszkalnego nr 1 mieszczącego się w budynku przy ul. O. w T. Ponadto oświadczył (pismo z dnia 19 września 2009r.), że uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 100 zł z najmu ściany budynku pod w/w adresem (czego nie potwierdził dowodem wpłaty lub umową, z której wynikałaby kwota oraz okres jej zawarcia).

Organ podniósł, że jak wynika z powyższego, miesięczne dochody wnioskodawcy kształtują się na poziomie 983,44 zł. Ponadto córka T. miesięcznie otrzymuje z MOPS-u świadczenie alimentacyjne w kwocie 380 zł. Świadczenie to, zgodnie z oświadczeniem podatnika, córka przeznacza na utrzymanie mieszkania (w którym obecnie mieszka) położonego w T., przy ul. W.P. (którego właścicielką jest żona podatnika, a do którego tytuł prawny nabyła przed zawarciem związku małżeńskiego).

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że podatnik ma stałe źródło dochodów, a miesięczne obciążenia nie mają szczególnego i nadzwyczajnego charakteru, stanowią bowiem, tak jak u większości gospodarstw domowych stałe wydatki. Zatem nie są to okoliczności stanowiące przesłankę do udzielenia ulgi w spłacie w trybie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Przy czym organ zauważył, że wysokość dochodów i wydatków nie została przez stronę odpowiednio udokumentowana, co jest obowiązkiem podatnika składającego wniosek o ulgę w spłacie.

Organ zwrócił także uwagę, że fakt utraty pracy przez małżonkę podatnika nie musi mieć charakteru trwałego i w każdej chwili może ulec zmianie, tym bardziej - co wynika z akt sprawy – że podatnik nie wskazywał w trakcie prowadzonego postępowania na żadne okoliczności ograniczające jej możliwości zarobkowe. W konsekwencji więc, podjęcie w przyszłości pracy przez żonę wnioskodawcy z całą pewnością przyczyni się do poprawy aktualnej sytuacji finansowej strony.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że pomimo opisywanej przez stronę trudnej sytuacji finansowej, Państwo M. zdecydowali się zamiast wynajmu (lub ewentualnej sprzedaży) mieszkania położonego w T., przy ul. W.P., na zamieszkanie w nim córki T. Świadomie więc zrezygnowali ze środków finansowych, które mogłyby być źródłem dochodu i znacznie poprawić ich sytuację bytową, a w konsekwencji umożliwić przynajmniej częściową spłatę zaległości podatkowej. Sytuacja ta więc - w ocenie organu odwoławczego - nie uzasadnia przyznania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości. Również nie uzasadnia udzielenia ulgi fakt posiadania przez podatnika na własność dwóch lokali mieszkalnych mieszczących się przy ul. O. w T. Lokal nr 2 (I piętro) zgodnie z kopią odpisu KW [...] o powierzchni 120,22 m2 - zajmowany jest przez rodzinę Pana M. (strona pomimo twierdzenia o błędach zawartych w KW [...] na ich potwierdzenie nie przedłożyła żadnych innych dokumentów) a lokal nr 1 (parter) zgodnie z kopią odpisu KW [...] stanowiący udział 45/100 w powierzchni 98,97 m2 - jest wynajmowany. Przy czym strona w żaden sposób nie wykazała swych twierdzeń, aby powyższy lokal wynajmowany był na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu. W tej sytuacji, zdaniem organu, definitywna rezygnacja z należności przysługujących organom podatkowym byłaby przedwczesna. Dopóki bowiem istnieją niewykorzystane możliwości egzekwowania, zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Również wskazana przez podatnika argumentacja odnosząca się do konieczności przeprowadzenia remontu w/w budynku, którego koszt - w ocenie strony -kształtuje się w wysokości 300-400 tysięcy zł nie są okolicznościami wskazującymi na ważny interes podatnika jak też interes publiczny. W toku postępowania podatnik w żaden sposób nie udokumentował bowiem rzeczywistego stanu budynku mieszkalnego, w którym znajdują się lokale mieszkalne, których jest właścicielem.

Organ jako bezsporny uznał fakt trudnej sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy (długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie jakiejkolwiek pracy oraz konieczność częstego leczenia szpitalnego). Wskazał jednakże, że strona nie przedłożyła aktualnego orzeczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynikałoby w jakiej wysokości przyznane zostało stronie świadczenie, z jakiego tytułu, na jaki okres oraz czy i w jakiej wysokości są potrącenia egzekucyjne. W aktach sprawy znajduje się jedynie ksero decyzji wydanej w dniu [...] przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z której wynika, że z tytułu okresowej całkowitej niezdolności do pracy renta w wysokości 457,40 zł netto (po odliczeniu potrącanej przez komornika kwoty w wysokości 187.26 zł) została przyznana stronie do dnia 31 stycznia 2009r. Podatnik w toku postępowania nie wskazywał na konieczność ponoszenia jakichkolwiek kosztów leczenia związanych z jego chorobą jak i kosztów związanych z np. zakupem lekarstw, sprzętu rehabilitacyjnego.

Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika również, iż kwestie przyznania ulgi podatkowej należy rozpatrywać nie tylko w kontekście aktualnej sytuacji życiowej, konkretnego dochodu którym podatnik dysponował, ale także w kontekście zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, wyjątkowych, na które podatnik nie miał wpływu, a które mogły mu uniemożliwić uregulowanie zobowiązania podatkowego, a tym samym doprowadzić do powstania zaległości. Zatem w sprawach z zakresu przyznawania ulg w spłacie na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej istotne znaczenie ma również samo źródło powstania zaległości podatkowej. W rozpatrywanym przypadku zaległość podatkowa będąca przedmiotem wniosku o umorzenie zaległości zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 1995r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1996-1998 powstała na skutek nieuregulowania w terminie należnego zobowiązania podatkowego w okresie prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że działalność prowadzona przez podatnika była działalnością dochodową. Podatnik posiadał środki pozwalające na uiszczanie w ustawowych terminach kwoty podatku dochodowego należnego Skarbowi Państwa. Strona również nie wskazywała, aby w okresie prowadzonej działalności gospodarczej miały miejsce okoliczności, które mogłyby w jej przypadku skutkować brakiem możliwości zapłaty należnego podatku. Zatem osiągając dochody na tym poziomie podatnik bezsprzecznie mógł zabezpieczyć środki finansowe na zapłatę należnego podatku w terminie, a dopiero pozostałe środki przeznaczyć na inne cele. Należy mieć też na względzie fakt, że działalność gospodarcza jest działalnością profesjonalną, wymagającą podejmowania przez przedsiębiorcę decyzji na własny rachunek, a więc i ponoszenia wszelkich ujemnych konsekwencji tych decyzji, które w rezultacie nie mogą obciążać ogółu społeczeństwa i uzasadniać szczególnego z tego tytułu traktowania strony.

Końcowo Dyrektor Izby Skarbowej wskazał – odnosząc się do stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego zawartego w decyzji z dnia [...] nr [...], którą umorzono podatnikowi zaległości w podatku od spadków i darowizn za 1990r. - że w/w decyzja podjęta została przez organ pierwszej instancji po otrzymaniu stanowiska Prezydenta Miasta T. będącego dysponentem podatku od spadków i darowizn (postanowienie z dnia [...] nr [...]), w którym wyrażono zgodę na umorzenie przedmiotowej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. Biorąc pod uwagę w/w postanowienie - w sprawie zgody na umorzenie zaległego podatku od spadków i darowizn, stanowiącego dochód jednostki samorządu terytorialnego - Naczelnik Urzędu Skarbowego podtrzymał stanowisko Prezydenta Miasta T., wydając pozytywną dla strony decyzję w tej sprawie.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, gdy zostały spełnione wszelkie przesłanki warunkujące uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całokształtu materiału dowodowego w szczególności dotyczącego sytuacji finansowej, wysokości uzyskiwanych dochodów oraz wydatków, a w tym kosztów leczenia strony, art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności w zakresie ponoszonych przez stronę kosztów leczenia jak również wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (wyżywienie, ubranie, środki czystości), a także art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości dotyczących stanu faktycznego na niekorzyść strony.

W uzasadnieniu skarżący powołując treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz wskazane w skardze wyroki podniósł, iż okoliczności związane z jego stanem zdrowia bez możliwości jego poprawy i całkowitej niezdolności do pracy stanowią nadzwyczajne nie dające się przewidzieć zdarzenia losowe uniemożliwiające uregulowanie przez niego zaległości podatkowych. Strona nie zgodziła się również z twierdzeniem, jakoby kwestie przyznania ulgi należało rozpatrywać również w kontekście sytuacji życiowej w okresie, w którym zaległości powstały. Ocena bowiem, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, musi odnosić się do aktualnej sytuacji wnioskodawcy, tj. sytuacji istniejącej w dniu wydania decyzji. Również - w ocenie strony - za niezasadny uznać należy argument organu, iż podjęcie w przyszłości pracy przez żonę przyczyni się do poprawy materialnej sytuacji finansowej, bowiem są to założenia jedynie hipotetyczne i jako takie nie mają one wpływu na ocenę jego sytuacji życiowej. Ponadto skarżący podkreślił, iż złożone przez niego dokumenty potwierdzają stan jego zdrowia oraz sytuację materialną jego i jego rodziny dając tym samym podstawę do uwzględnienia wniosku. Z dokumentów wynika, iż miesięczne dochody kształtują się na poziomie 983.44 zł, zaś wydatki wynoszą około 540 zł, a z uwagi na udokumentowaną chorobę do wykazanych wydatków należy doliczyć koszty leczenia.

Powołując treść art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej skarżący zakwestionował podnoszony przez organ brak dowodów na ponoszenie wydatków na leki oraz nienależyte udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem rodziny np. na wyżywienie, ubranie, środki czystości. Natomiast w kontekście art. 122 Ordynacji podatkowej zarzucił zaniechanie przez organ administracji państwowej czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności. Skarżący nadmienił też, że mieszkanie mieszczące się w T. przy ul. W.P. zostało nabyte przez żonę jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego wobec czego nie wchodzi do majątku wspólnego. Ponadto z uwagi na wysokość zaległości i trudną sytuację finansową sam fakt wynajmu w/w mieszkania nie wpłynąłby na możliwość zaspokojenia przez niego zobowiązań podatkowych. Z kolei lokal, którego skarżący jest współwłaścicielem, jest wynajmowany lokatorom na podstawie administracyjnej decyzji o przydziale lokalu co wyklucza możliwość dysponowania nim.

Skarżący podniósł też, podobnie jak w odwołaniu, iż decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył mu zaległość w podatku od spadków i darowizn za 1990 r. w kwocie 2.521,70 zł waz z odsetkami w kwocie 9.180 zł. Niezrozumiałe jest zatem, że przy tych samych dowodach organ ten uznał, że podatnik ma możliwość spłaty kwoty ponad 360 tysięcy złotych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Podstawą materialnoprawną badanej decyzji jest przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiący, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub też umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe odsetki za zwłokę, lub opłatę prolongacyjną.

Z przepisu tego wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ podatkowy może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi podatkowej jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. W konsekwencji, jeżeli nawet zaistnieją przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć należnych kwot (por. S. Presnarowicz [w:] C. Kosikowski et. al., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 255; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270 i 271).

Uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez Sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Kontrola Sądu sprowadza się w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 r., I S.A./Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s. 14; tak też R. Mastalski [w:] B. Adamiak et. al., Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 308).

Jeżeli więc organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę legalności, czyli zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem.

Właściwa ocena występowania bądź braku przesłanek zastosowania ulgi podatkowej w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie materiału dowodowego (art. 187 Ordynacji podatkowej) oraz dokładne wyjaśnienie i rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych (art. 121 Ordynacji podatkowej). Zdaniem składu orzekającego, organy podatkowe prowadząc postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie dopuściły się naruszenia powyższych przepisów procesowych.

W szczególności nie są zasadne zarzuty, iż organy podatkowe nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w zakresie ponoszonych przez stronę kosztów leczenia i wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (wyżywienie, ubranie, środki czystości). Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący w toku postępowania przed organami podatkowymi nie wskazywał na konieczność ponoszenia wydatków na leczenie. Okoliczność tę podniósł dopiero w skardze, przy czym nie określił ani wysokości tych wydatków, ani z jakiego konkretnie tytułu są ponoszone, ani nie przedstawił dowodów dokumentujących te wydatki. Tymczasem to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. To podatnik wskazuje okoliczności, które jego zdaniem świadczą o istnieniu przesłanek wynikających z tego przepisu, a rzeczą organu jest zweryfikowanie stanowiska podatnika. Skoro jednak podatnik nie wspominał o wydatkach na leczenie, wyżywienie, ubranie, ani nie określił ich wysokości, nie może skutecznie zarzucać organom, że wydatki te nie zostały uwzględnione. Należy też podkreślić, że Dyrektor Izby Skarbowej przyjął wysokość wydatków zgodnie z oświadczeniem strony, pomimo braku udokumentowania części z nich, na poziomie około 540 zł miesięcznie. Taką wysokość wydatków podała też strona w skardze. Podobnie organ zauważył, że skarżący nie przedłożył aktualnego orzeczenia z ZUS, oparł się jednak na znajdującym się w aktach sprawy orzeczeniu obowiązującym do 31 stycznia 2009 r. i oświadczeniu strony. W tych okolicznościach zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 122 i 191 Ordynacji podatkowej są bezzasadne.

Stwierdzić zatem należy, że stan faktyczny został w sprawie ustalony przez organy prawidłowo, pomimo braku pełnej współpracy ze strony skarżącego. Z ustaleń tych wynika, że skarżący jest trwale niezdolny do pracy z uwagi na zły stan zdrowia oraz konieczność częstego leczenia szpitalnego. Otrzymuje on stały dochód w wysokości około 983,44 zł miesięcznie, wydatki zaś wynoszą 540 zł miesięcznie. Wydatki na leczenie nie zostały uwzględnione, bowiem skarżący w toku postępowania podatkowego nie wskazywał na fakt ich ponoszenia. Żona skarżącego obecnie poszukuje zatrudnienia. Na utrzymaniu skarżącego jest małoletnia córka. Skarżący jest właścicielem dwóch lokali mieszkalnych mieszczących się przy ul. O. w T. – lokalu nr 2 o powierzchni 120,22 m2 (KW [...]) oraz udziału 45/100 we współwłasności lokalu nr 1 o powierzchni 98,97 m2 (KW [...]). Małżonka skarżącego jest ponadto właścicielką mieszkania położonego w T. przy ul. W.P.. W mieszkaniu tym mieszka pasierbica skarżącego, która ponosi też koszty jego utrzymania.

Analizując, czy zachodzi w sprawie ważny interes podatnika lub interes publiczny, organ podatkowy prawidłowo uznał, że okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku i w odwołaniu, są niewystarczające do przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej, albowiem nie są okolicznościami wyróżniającymi sytuację skarżącego od sytuacji innych podatników. Bezspornie skarżący cierpi na długotrwałą chorobę, która uniemożliwia mu podjecie jakiegokolwiek zatrudnienia. Sama ta jednak okoliczność nie oznacza, że skarżący nie ma żadnych możliwości uiszczenia zaległości podatkowych. Należy bowiem podkreślić, że skarżący uzyskuje stały dochód, jego małżonka jest zdolna do podjęcia zatrudnienia, a ponadto małżonkowie posiadają majątek, z którego możliwa jest egzekucja należności podatkowych. Skarżący jest właścicielem lokalu o powierzchni 120,22 m2, w którym zamieszkuje wraz z żoną i córką (pasierbica skarżącego mieszka osobno). Ponadto skarżący jest właścicielem lokalu o powierzchni 98,97 m2. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych oświadczenia z dnia 4 grudnia 2008 r. wynika, że lokal ten jest podzielony na dwa odrębne mieszkania, z czego jedno jest wynajmowane a dochód z tego tytułu wynosi 360 zł miesięcznie, a drugie zajmowane jest przez siostrzenicę H.M., z czego skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu. Dobrowolna rezygnacja przez skarżącego z części dochodu, jaki mogłaby przynieść ta nieruchomość, nie może przemawiać za uwzględnieniem jego wniosku. Skarżący posiada możliwości uzyskania dochodu, których nie wykorzystuje. Przy tym fakt zajmowania tego lokalu przez lokatorów na podstawie administracyjnej decyzji o przydziale lokalu nie został w żaden sposób udokumentowany, stąd też nie został wzięty pod uwagę. Ponadto małżonka skarżącego jest właścicielką mieszkania położonego w T. przy ul. W.P. Również to mieszkanie może być źródłem dodatkowego przychodu rodziny skarżącego z najmu bądź sprzedaży.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie sposób zarzucić organom dowolności w ocenie, iż w sprawie nie występuje ani ważny interes podatnika ani interes społeczny, które uzasadniałyby przyznanie wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Dopóki skarżący posiada majątek, z którego możliwa jest egzekucja należności publicznoprawnych, dopóty umorzenie zaległości z tego tytułu byłoby przedwczesne. Z pewnością też przyznania wnioskowanej ulgi nie uzasadnia chęć zaciągnięcia kredytu na remont budynku, abstrahując od faktu, że zły stan techniczny tego budynku nie został przez stronę wykazany.

Wymaga podkreślenia, że wszelkie odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania muszą być uzasadnione szczególnymi względami i to nawet wówczas, gdy sytuacja podatnika jest trudna. Takich zaś względów skarżący - w ocenie Sądu – nie wskazał. Pomimo bowiem utraty możliwości zarobkowania skarżący posiada stały dochód zapewniający środki do życia, posiada też majątek, z którego po pierwsze możliwe jest uzyskanie dodatkowego dochodu, a po drugie z którego możliwe jest przeprowadzenie egzekucji. Co więcej, majątek nieruchomy posiada także żona skarżącego, która ponadto zdolna jest do podjęcia zatrudnienia, co także sprawia, że rodzina skarżącego, mimo jego choroby, nie znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej.

W tych okolicznościach argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego w dacie powstania zaległości podatkowych mają charakter uboczny, decydujące jest bowiem stwierdzenie, że podatnik obecnie dysponuje majątkiem pozwalającym na częściowe choćby uiszczenie zaległości podatkowych.

Odnosząc się natomiast do decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego umarzającej zaległości podatkowe z tytułu podatku od spadków i darowizn za 1990 r. stwierdzić należy, że na gruncie niniejszej sprawy istotne jest to, iż z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący posiada majątek, z którego możliwe jest przeprowadzenie egzekucji zaległości podatkowych. Stąd zasadny był wniosek organów, że nie zachodzi "ważny interes podatnika" uzasadniający przyznanie ulgi w spłacie tej zaległości. Wprawdzie podejmowanie przez organ podatkowy odmiennych rozstrzygnięć na gruncie podobnego stanu faktycznego ocenić należy negatywnie, nie uzasadnia to jednak uchylenia decyzji podjętej w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zgodnie z prawem.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.