Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3838/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i 2a, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 4 i ust. 3, art. 108 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
article: art. 180 par. 1, art. 187, art. 188,  art. 193,  par 1-4,
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant referent stażysta Łukasz Kłosiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lipca do września 2012 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

W. sp. z o.o. z/s w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą nienastawioną na osiąganie zysku, za to polegającą na wykonywaniu aktywności społecznie pożytecznych w formie tzw. inkubatora przedsiębiorczości. Spółka nie posiada stałego źródła przychodu, ani majątku, który mogłaby spieniężyć celem pokrycia opłat sądowych od skargi kasacyjnej. Spółka nie może swobodnie dysponować składnikami swojego majątku, gdyż w tym zakresie związana jest szczególnymi regulacjami dotyczącymi wydatkowania środków przez tzw. "inkubatory przedsiębiorczości". Skarżąca wskazała, że głównym źródłem jej finansowania oraz dokumentem określającym przedmiot jej działalności jest umowa o finansowanie zawarta z PARP z dnia 5 listopada 2013r. Zgodnie z zapisami tej umowy środki otrzymane ze sprzedaży akcji i udziałów powinny być przez Spółkę reinwestowane, tj. kwoty otrzymane od nabywców akcji lub udziałów będą przeznaczane na objęcie akcji lub udziałów w kolejnych przedsiębiorstwach innowacyjnych, spełniających kryteria działania 3.1 Inicjowanie działalności innowacyjnej, nie mogą być zaś przeznaczone na finansowanie kosztów działalności Spółki, w tym opłat sądowych.

Jedynym majątkiem Spółki są udziały lub akcje w 16 różnych spółkach, zawiązanych ze środków przekazanych Spółce przez PARP.

W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł. Wartość netto majątku Spółki wykazuje kwotę ujemną [...] zł. Skarżąca wskazała, że posiada środki trwałe, na które składają się wyłącznie akcje i udziały w spółkach portfelowych na dzień 31 grudnia 2016r. [...] zł. Na rachunku bankowym Skarżąca posiada 10.000 zł. Skarżąca wskazała też, że nie posiada środków pieniężnych w kasie. Bieżące wydatki Skarżąca obsługuje ze środków pochodzących z pożyczek od udziałowca. Za okres ostatnich trzech miesięcy, wydatki Spółki kształtowały się na poziomie około 1.300 zł miesięcznie. Spółka nie posiada dochodów, ani innych składników majątku, aniżeli wskazane aktywa trwałe w postaci akcji i udziałów w spółkach portfelowych oraz należności z tytułu podatków, dotacji i innych świadczeń w wysokości 34.234,64 zł (według stanu na 31 grudnia 2016r.).

Na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji Skarżąca nadesłała wyciągi z rachunków bankowych, deklaracje VAT-7, zeznania podatkowe, sprawozdania finansowe za 2016r. i 2017r., oraz postanowienie Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział Gospodarczych dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia [...] maja 2017r. sygn. akt [...].

Postanowieniem z 31 lipca 2018r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem.

Dokonując oceny wniosku złożonego przez Spółkę referendarz sądowy wskazał, że Skarżąca jest osobą prawną, która winna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel.

Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że Spółka ma różne możliwości prowadzenia działalności i uzyskiwania z tego tytułu dochodu. Podał, że Spółka wskazuje, iż w ciągu ostatnich 6 miesięcy nie uzyskała żadnego dochodu, jednak powyższe może budzić wątpliwości w sytuacji, gdy Skarżąca ma zawartą umowę z P. sp. z o.o. o świadczenie na rzecz P. sp. z o.o. usług polegających na bieżącym doradztwie w zakresie rozwoju biznesu i prowadzenia działalności gospodarczej. Referendarz sądowy podał, że z postanowień umowy tej wynika, iż w zamian za świadczone usługi, P. sp. z o.o. zobowiązuje się do zapłaty miesięcznego wynagrodzenia w wysokości 5.000 zł na podstawie faktur VAT wystawionych przez Skarżącą. Umowa ta zawarta została w dniu 26 sierpnia 2016r. na czas nieokreślony, zaś Skarżąca nie nadesłała dokumentu, z którego wynikałoby wypowiedzenie powyższej umowy. Z rejestru KRS (stan na dzień 14 czerwca 2018r.) wynika również, że przedmiotem działalności Spółki jest m.in. "pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania", "pozostałe pośrednictwo pieniężne", "pozostała działalność usługowa w zakresie technologii informatycznych i komputerowych", "działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów", "badanie rynku i opinii publicznej". Nie ma zatem przeciwwskazań, aby Spółka prowadziła działalność, z której będzie uzyskiwała dochody, skoro już ma zawartą co najmniej jedną umowę na świadczenie usług doradczych.

Referendarz sądowy zwrócił ponadto uwagę, że Spółka nie wykazała, iż podejmuje działania w celu zdobycia środków na pokrycie kosztów postępowania. Natomiast fakt, że jedyny udziałowiec Spółki nie wyraża zgody na udzielenie pożyczki w celu uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, przy czym ponosi koszty pełnomocnika z wyboru oraz finansuje inne należności, nie stanowi podstawy do zwolnienia Skarżącej z kosztów postępowania.

Referendarz wskazał ponadto, że wziął również pod uwagę dokumenty znajdujące się przy sprawie o sygn. III SA/Wa 3841/16.

Analizując nadesłane wyciągi rachunku bankowego Skarżącej prowadzonego przez mBank za okres 01.09.2017r.-13.05.2018r. (przy sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3841/16) oraz za okres od 01.03.2018r.-26.06.2018r. (w niniejszej sprawie), referendarz sądowy dostrzegł, że Spółka uzyskuje wpływy z rachunku udziałowca P., ze wskazaniem w tytułach przelewu "pożyczka". Potwierdza to zatem oświadczenie Skarżącej o utrzymywaniu się Spółki z pożyczek udziałowca. Łączna kwota pożyczek we wskazanym okresie wyniosła 208.600,00 zł, zaś wpłaty następowały w różnych wysokościach - od 2.000,00 zł do 100.000,00 zł. Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że Spółka twierdzi, iż pożyczki przez udziałowca są udzielane "w niewielkich kwotach". Zdaniem referendarza sądowego, skoro pożyczka udzielona Spółce w kwocie 100.000,00 stanowi kwotę niewielką dla Spółki, to również za niewielką kwotę powinien być przez Skarżącą uznany wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynoszący w przedmiotowej sprawie 8.101 zł.

Referendarz sądowy zauważył ponadto, że w okresie objętym wyciągiem z rachunku bankowego, Spółka dokonywała przelewów m.in. na rzecz kancelarii radców prawnych oraz pełnomocników na łączną kwotę 3.152,67 zł, na rzecz T. na łączną kwotę 11.531,00 zł oraz na rzecz P. sp. z o.o. na łączną kwotę 177.990,00 zł (przelewy na rzecz tej spółki w wysokości od 10.000,00 zł do 99.990,00 zł). Zatem Skarżąca regulowała swoje zobowiązania wobec innych podmiotów. Nadto, transakcje wynikające z wyciągu rachunku bankowego Skarżącej nie korespondują z oświadczeniami Spółki zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w piśmie z 27 czerwca 2018r. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w rubryce nr 10 formularza PPPr, Skarżąca wskazała, że za okres ostatnich 3 miesięcy wydatki Spółki kształtowały się na poziomie ok. 1.300 zł miesięcznie, jednak z wyciągu rachunku bankowego wynika, że tylko na rzecz P. sp. z o.o. Skarżąca dokonała w dniu 19 lutego 2018r. przelewu na kwotę 99.900,00 zł, wskazując w tytule przelewu "zapłata". Skarżąca wskazała, że na rachunku bankowym posiada kwotę około 10.000 zł, natomiast 18 kwietnia 2018r. na rachunek bankowy Skarżącej wpłynęła kwota 10.000 zł z tytułu sprzedaży akcji Y. S.A.

Zdaniem referendarza sądowego, Spółka nie może oczekiwać, że decyzje udziałowca i Prezesa zarządu Spółki co do sposobu prowadzenia działalności (regulowanie należności na rzecz innych podmiotów niż Skarb Państwa, czy też nieprowadzenie działalności przynoszącej dochód), będą stanowiły uzasadnienie dla przerzucenia kosztów prowadzonego przez Spółkę postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa, a zatem wszystkich podatników.

Referendarz sądowy wskazał również, na możliwość zobowiązania wspólników do dopłat. Umowa Skarżącej spółki przewiduje bowiem, że wspólnicy Spółki mogą zostać zobowiązani do wniesienia dopłat w wysokości nie wyższej niż dziesięciokrotna wartość nominalna ich udziałów (§ 11 umowy Spółki), natomiast kapitał zakładowy Spółki, który obecnie wynosi 50.000 zł, może zostać podwyższony na podstawie uchwały wspólników do wysokości 10.000.000 zł (§ 10 umowy Spółki). Brak jest zatem przeciwwskazań, aby Skarżąca w celu poniesienia kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej mogła skorzystać z powyższych rozwiązań.

Referendarz sądowy zwrócił jednocześnie uwagę, że twierdzenie Spółki o konieczności wydatkowania całości środków uzyskanych ze sprzedaży udziałów/akcji w spółkach zawiązanych ze środków uzyskanych od PARP, nie koresponduje z zapisami znajdującej się w aktach sprawy umowy Spółki z PARP z dnia 5 listopada 2013r. (dalej "Umowa"). Z § 16 pkt 6 Umowy wynika co prawda, że "Beneficjent jest zobowiązany do przeznaczania wpływów pochodzących ze zbycia akcji lub udziałów nabytych uprzednio ze środków dofinansowania oraz z udziału w zyskach spółki powstałej w wyniku preinkubacji, na dalsze inicjowanie działalności innowacyjnego zgodnie z § 9 Rozporządzenia". Przy czym § 9 ust. 2 pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 2 kwietnia 2012r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013 (Dz.U. z 2012r., poz. 438) stanowi, że wsparcie na inicjowanie działalności innowacyjnej może być udzielone podmiotowi, który m.in. zobowiąże się do przeznaczenia wpływów pochodzących ze zbycia akcji lub udziałów w spółce nabytych uprzednio ze środków wsparcia oraz z udziału w zyskach tej spółki na dalsze inicjowanie działalności innowacyjnej zgodnie z umową o udzielenie wsparcia. Z powyższych zapisów nie wynika jednak, jaki procent ze zbycia udziałów lub akcji w spółkach ma być przeznaczany na reinwestycje. Referendarz sądowy dodał, że § 17 ust. 4 Umowy stanowi, iż integralną część Umowy stanowią dokumenty wymienione w Spisie załączników. Jednym z załączników Umowy, jest wniosek o dofinansowanie wraz z wszystkimi dołączonymi załącznikami. We wniosku tym wskazano z kolei, że planowany zwrot z inwestycji na poziomie 25% przeznaczany będzie na kolejne inwestycje w start-upy zgodnie z umową Spółki i jej strategią (rubryka 16 wniosku). Jeśli jednak, jak twierdzi Spółka, akcje i udziały nie mogą stanowić źródła finansowania opłat sądowych, ze względu na zobowiązania i wymogi dofinansowania przez PARP, to środki na sfinansowanie kosztów postępowania Spółka powinna uzyskać ze źródła, z którego pokrywa inne koszty związane ze swoją działalnością.

Referendarz sądowy wskazał ponadto, że z wniosku o dofinansowanie z PARP wynika, iż środki własne wnioskodawcy będą obejmowały 14,69% całkowitych wydatków przedsięwzięcia, bez wkładu koinwestora (w tym m.in. 10,67%, tj. 1.194.351,89 zł środki własne w wydatkach kwalifikowanych, 65.117,60 zł na pokrycie podatku VAT w projekcie, jak również 462.788,90 zł na pokrycie pozostałych wydatków niekwalifikowanych). Spółka miała zatem środki finansowe, które powinna zabezpieczyć między innymi na koszty ewentualnego postępowania sądowego, które należą do normalnych kosztów prowadzonej działalności. Skoro spór sądowy w niniejszej sprawie jest związany z działalnością Spółki, to środki na poniesienie kosztów tego sporu Skarżąca winna zabezpieczyć w ramach swojego majątku.

Odnosząc się do przedstawionego przez Spółkę postanowienia Sądu Rejonowego W., [...] Wydziału Gospodarczego dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia [...] maja 2017r. sygn. akt [...] referendarz sądowy wskazał, że przy wydawaniu orzeczenia dotyczącego przyznania prawa pomocy, orzekający może wziąć pod uwagę okoliczności wynikające z przedstawionych przez stronę innych orzeczeń (czy to dotyczących postępowania sanacyjnego, czy też innych postępowań o przyznanie prawa pomocy), jednak nie jest nimi związany. Natomiast fakt oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości i odmowy otwarcia postępowania sanacyjnego, sam w sobie nie jest podstawą do uwzględniania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto, w postępowaniu o otwarcie postępowania sanacyjnego Spółka podnosiła, że posiada zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania sanacyjnego i zobowiązań powstałych po jego otwarciu.

Sprzeciw od powyższego postanowienia z 31 lipca 2018r. złożyła Skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302; dalej: "P.p.s.a."), poprzez jego niezastosowanie będące następstwem błędnej oceny sytuacji Skarżącej i odmowę przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie oraz stwierdzenie, iż Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, podczas gdy z dokumentacji przedłożonej przez Skarżącą wynikają fakty zgoła odmienne. Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odmowę przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie, podczas gdy w innych sprawach o tożsamym stanie faktycznym, Skarżącej zostało przyznane prawo pomocy.

Zdaniem Skarżącej, rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest nieprawidłowe i w konsekwencji prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia jej drogi sądowej w niniejszej sprawie.

Skarżąca podała, że z tytułu sprzedaży akcji spółki Y. S.A. otrzymała kwotę 6.500 zł, co wynika z wyciągu z rachunku bankowego, nie zaś 10.000 zł, jak to zostało wskazane w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca podała, że nie reinwestowała jeszcze tej kwoty z uwagi na fakt, iż wyjście z przedmiotowej inwestycji było dokonane ze stratą, a środki te nie są wystarczające na inwestowanie w kolejne podmioty.

Skarżąca oświadczyła, że w okresie objętym przedłożonym przez Skarżącą wyciągiem z rachunku bankowego, tj. za okres 01.03.18r.-26.06.18r., dokonywała przelewów na rzecz innych podmiotów, jednak nie były to kwoty wysokie, z których najwyższa to ok. 2.400 zł. Jeżeli zaś chodzi o kwotę 99.990 zł należną P. sp. z o.o., to transakcja ta nie miała miejsca w okresie objętym przedłożonym przez Skarżącą wyciągiem z rachunku bankowego. Również w okresie objętym złożonym wyciągiem z rachunku bankowego, P. udzielała Skarżącej drobnych pożyczek. W okresie tym nie znalazła się transakcja na kwotę 100.000 zł.

Skarżąca zarzuciła ponadto, że transakcje Skarżącej, na które powołuje się orzekający, które to transakcje okazały się podstawą wydania zaskarżonego postanowienia, miały miejsce w lutym 2018r., a więc w okresie poprzedzającym zarówno doręczenie Skarżącej wyroku z uzasadnieniem, a także złożenie przez Skarżącą skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Zdaniem Skarżącej zdarzenia mające miejsce ponad pół roku przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, nie powinny stanowić podstawy do jego wydania, a referendarz sądowy powinien oprzeć swoje rozstrzygnięcie na stanie rzeczy z daty orzekania, tj. 31 lipca 2018r. W ocenie Skarżącej okoliczność, że Spółka winna zabezpieczyć środki finansowe, które mogłaby przeznaczyć na koszty ewentualnego postępowania sądowego, nie znajduje poparcia w judykaturze.

Zdaniem Skarżącej, istotną okolicznością dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi fakt, że Spółka jest stroną 6 postępowań sądowoadministracyjnych o tożsamym stanie faktycznym. Zaskarżone postanowienie w przedmiotowej sprawie zostało wydane przez tego samego referendarza sądowego, który w dwóch innych sprawach przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia jej od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Skarżąca podkreśliła, że pomimo, iż z dokumentacji przedłożonej przez Skarżącą w ww. sprawie również wynikały okoliczności, iż Skarżąca otrzymywała wsparcie finansowe od swojego udziałowca, to nie stanowiło to przeszkody w przyznaniu Skarżącej prawa pomocy, odmiennie niż w przedmiotowej sprawie. W ocenie Skarżącej sposób działania Sądu, który wydaje odmienne postanowienia w sprawach o tożsamym stanie faktycznym, dotyczących tego samego podmiotu, na podstawie tej samej dokumentacji, rozszerzonej o kolejne okresy rozliczeniowe, stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a.

Skarżąca powołując się na orzeczenie NSA z 18 września 2008r. w sprawie II FZ 388/08 wskazała, że nie ma podstaw do tego, aby przy identycznym stanie faktycznym (wynikającym z wniosku i z załączonych dokumentów) wydawać orzeczenia o odmiennej treści w stosunku do tego samego skarżącego. Powołując się z kolei na orzeczenie NSA w sprawie II GZ 157/07 podała, że obowiązkiem referendarza jest szczegółowe badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie, jak również całościowa ocena wniosków we wszystkich toczących się sprawach tego wnioskodawcy. Dopiero bowiem wyliczenie sumy ewentualnych wpisów należnych we wszystkich poszczególnych sprawach pozwoli stwierdzić, czy wnioskodawca jest w stanie pokryć koszty sądowe. Ustalenie, czy wnioskodawca prowadzi również inne sprawy sądowoadministracyjne, w których złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy, powinno być zatem przedmiotem badania referendarza lub sądu. Tym samym referendarz sądowy przy wydawaniu postanowienia w niniejszej sprawie winien rozważyć całość okoliczności dotyczących Skarżącej i wziąć pod uwagę okoliczność, że Skarżąca jest stroną 6 innych postępowań, w których również obowiązana jest do uiszczenia wpisów w znacznej wysokości.

Zdaniem Skarżącej, analiza jej sytuacji winna uwzględniać zasadniczą kwestię, jaką jest zapewnienie realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu, które nie może ulegać ograniczeniu ze względu na sytuację materialną. Wyciąg z rachunku bankowego Skarżącej na dzień 26 czerwca 2018r. wykazuje, że dysponuje ona kwotą 5.206,36 zł, zaś wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie wynosi 8.101,00 zł, co potwierdza, że Skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 260 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W orzecznictwie podkreśla się, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04, CBOSA).

Skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Zdaniem Sądu, ocena sytuacji majątkowej Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz dokumentów źródłowych załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie III SA/Wa 3841/16 została dokonana przez referendarza sądowego prawidłowo. Referendarz sądowy zasadnie wziął pod uwagę wyciągi z rachunków bankowych za okres 01.09.2017r.-13.05.2018r. nadesłane do sprawy o sygn. akt III SA/Wa 3841/16, bowiem rozpoznając wniosek o prawo pomocy złożony w konkretnej sprawie, referendarz sądowy może wziąć z urzędu pod uwagę oświadczenia oraz dokumenty złożone w innej sprawie, a nadto może uwzględnić ich ocenę dokonaną w innej sprawie, z zastrzeżeniem jednak, iż czynności te nie mogą zastąpić oceny wniosku złożonego w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania. Co do zasady dotyczy to okoliczności uznanych za udowodnione oraz mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, uzupełniających wiedzę w zakresie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, bądź wyjaśniających wątpliwości powzięte przy ocenie konkretnego wniosku.

Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nastąpiła. Z wyciągów z rachunków bankowych dołączonych do sprawy III SA/Wa 3841/16, jak również z wyciągów nadesłanych do sprawy niniejszej wynika, że Spółka uzyskuje wpływy z rachunku udziałowca P., ze wskazaniem w tytułach przelewu "pożyczka". Łączna kwota pożyczek w okresie objętym wyciągami wyniosła 208.600,00 zł, zaś wpłaty następowały w różnych wysokościach - od 2.000,00 zł do 100.000,00 zł. W okresie tym Spółka dokonywała również przelewów m.in. na rzecz kancelarii radców prawnych oraz pełnomocników na łączną kwotę 3.152,67 zł, na rzecz T. na łączną kwotę 11.531,00 zł oraz na rzecz P. sp. z o.o. na łączną kwotę 177.990,00 zł. Z powyższego wynika, że Skarżąca regulowała swoje zobowiązania wobec innych podmiotów. Nie ma zatem powodu, dla którego Skarżąca nie mogłaby także sfinansować kosztów związanych ze swym udziałem w tym postępowaniu.

Jak słusznie wskazał referendarz sądowy, podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA: z 13 marca 2012r., sygn. akt II FZ 195/12 oraz z 3 lipca 2013r., sygn. akt II FZ 532/13, CBOSA). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 21 marca 2006r., sygn. akt II FZ 196/06, obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania Spółki i spełnione przed innymi świadczeniami. Nie można bowiem uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Brak jest również podstawy, by wydatki związane z obsługą prawną, traktować w sposób uprzywilejowany. Zwłaszcza, że w orzecznictwie ukształtowało się stanowisko, iż tego typu zobowiązania umowne nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi (zob. postanowienia NSA: z 30 czerwca 2016r. II FZ 278/16; z 30 marca 2016r., II FZ 174/16; CBOSA).

Zdaniem Sądu, stanowisko Skarżącej, że referendarz sądowy powinien oprzeć swoje rozstrzygnięcie na stanie rzeczy z daty orzekania, tj. 31 lipca 2018r., jest nieprawidłowe. Zauważyć należy, że dla oceny istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy niezbędne jest dokonanie analizy przebiegu zmian sytuacji finansowej spółki, która pozwoli ocenić, czy trudności strony w istocie występują i jaki mają charakter. Przyjęcie stanowiska Skarżącej oznaczałoby, że każdy podmiot zwracający się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, mógłby bezpośrednio przed złożeniem wniosku dokonać wypłaty środków z konta i w związku z tym twierdzić, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Zwrócić należy uwagę, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009r., I FZ 66/09; CBOSA).

Odnosząc się do powołanych przez pełnomocnika Spółki postanowień referendarza sądowego, w których przyznał Skarżącej prawo pomocy, wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy w jednej sprawie nie powoduje obowiązku wydania identycznego orzeczenia w innych sprawach rozpoznawanych w udziałem tej samej strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 28 stycznia 2011r. sygn. akt I OZ 56/11; CBOSA).

Odnosząc się natomiast do argumentacji sprzeciwu w zakresie nieuwzględnienia przez referendarza sądowego łącznej wysokości kosztów sądowych we wszystkich sprawach Skarżącej, wymaga wyjaśnienia, że kwestia ilości postępowań sądowych oraz związana z tym faktem wielokrotność kosztów sądowych może potencjalnie wpływać na ocenę zasadności wniosku. Jednakże analiza sytuacji finansowej Skarżącej wskazuje, że Skarżąca miała możliwość zgromadzenia stosownych środków na opłacenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który w przedmiotowej sprawie wynosi 8.101 zł. Skarżąca uzyskuje bowiem pożyczki od wspólnika Spółki oraz opłaca inne zobowiązania. W okresie objętym załączonymi wyciągami, już tylko na rzecz P. sp. z o.o. Skarżąca dokonała przelewów na łączną kwotę 177.990,00 zł, która to kwota znacznie przewyższa wysokość wpisów sądowych od skarg kasacyjnych we wszystkich sprawach Skarżącej toczących się przed tut. Sądem. Łączna wysokość wpisów sądowych od skarg kasacyjnych w sześciu sprawach Skarżącej wynosi 86.460 zł, przy czym w trzech sprawach Skarżąca została zwolniona od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, a w jednej ze spraw (III SA/Wa 3841/16) Skarżąca uiściła już wpis w wysokości 50.000 zł nie wnosząc sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania prawa pomocy.

Podzielając zatem w pełni rozważania referendarza sądowego w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał, że sformułowane przez Skarżącą żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie to odpowiada prawu, a zawarta w nim ocena dotycząca sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych Skarżącej jest poprawna.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.