Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 297/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Odpady
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 250
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi SO jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w [.] z dnia [.] stycznia 2016 r. nr [.] w przedmiocie nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, którą wydano w następującym stanie sprawy:

Przedsiębiorstwo [.] sp. z o.o. z/s w [.] skierowało do SO wezwanie do wyjaśnienia sposobu realizacji obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1399), tj. w zakresie przyłączenia nieruchomości do sieci sanitarnej oraz gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych, poprzez przedłożenie umowy na korzystanie z usług w zakresie odbierania i transportu nieczystości ciekłych i dowodów zapłaty za te usługi.

W odpowiedzi SO wyjaśnił, że z usług zakładu będzie korzystać w razie potrzeby, a podłączenie się do sieci obecnie nie jest możliwe ze względów finansowych.

W dniu 1 czerwca 2015 r. przeprowadzono na nieruchomości strony kontrolę, po czym wszczęto postępowanie w sprawie wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.

Decyzją z dnia [.] listopada 2015 r. nr [.], Zarząd Przedsiębiorstwa Usług [.], działając na podstawie upoważnienia od Rady Miejskiej w [.] wyrażonej w uchwale z dnia [.] stycznia 2015 r. nr [.], nakazał SO, jako właścicielowi nieruchomości oznaczonej nr eiwd. 812/2 w [.] przy ul. [.], wykonać obowiązek przyłączenia jej do sieci kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej na tej nieruchomości. Jak bowiem ustalono, właściciel nieruchomości nie posiada dowodów zapłaty za wywóz nieczystości ciekłych za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. pomimo, że w każdym roku zużywał po 12 m3 wody. W budynku na nieruchomości zamieszkują 3 osoby. Nie stwierdzono przydomowej oczyszczalni ścieków. Przy ul. [.] wybudowana jest zaś kanalizacja sanitarna, do której ww. nieruchomość nie jest przyłączona pomimo, że istnieje taka techniczna możliwość i jest ona ekonomicznie uzasadniona. Wobec tego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nałożono na właściciela nieruchomości ww. obowiązek.

W odwołaniu SO zakwestionował ustalenia faktyczne. Stwierdził, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej w jego sytuacji nie jest ekonomicznie uzasadnione. Nie sprawdzono bowiem, czy w budynku istnieją w ogóle możliwości instalacji odpowiednich urządzeń sanitarnych.

Opisaną na wstępie decyzją SKO w [.] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy uznając, że decyzja organu I instancji była prawidłowa, a poczynione w sprawie ustalenia dawały podstawę do nałożenia na właściciela nieruchomości takiego obowiązku. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku m.in. przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W przypadku braku jego dobrowolnego wykonania organ ma możliwość nałożyć takie obowiązek decyzją, stosownie do art. 5 ust. 7 ustawy.

W okolicznościach sprawy dostatecznie wyjaśniono, że strona nie wywiązała się z ww. obowiązków samodzielnie, pomimo istnienia takiej możliwości. Na terenie Miasta istnieje sieć kanalizacyjna, do której nieruchomość strony nie jest podłączona. Funkcjonuje na niej tylko zbiornik bezodpływowy. Podnoszone przez odwołującego się argumenty nie mogły wpłynąć na zmianę decyzji.

W skardze SO, domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzucił naruszenie przez organy:

1) art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, podczas gdy analiza dowodów pozwala na ustalenie, że przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej nie jest ekonomicznie uzasadnione,

2) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepełne uzasadnienie decyzji, a mianowicie organy nie dokonywały żadnych ustaleń i nie sprawdzono przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. czy względy ekonomiczne w tym przypadku nie czynią budowy przyłącza ekonomicznie nieuzasadnionym,

3) art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

4) art. 2 ust. 5 i 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że sieć kanalizacyjna nie obejmuje przyłącza oraz niewyjaśnienie pojęcia przyłącza do sieci kanalizacyjnej,

a także

5) sprzeczność istotnych ustaleń ze zgromadzonymi w sprawie dowodami poprzez przyjęcie, że:

a) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest ekonomicznie uzasadnione, podczas gdy z zebranych w sprawie materiałów dowodowych nie wynika, aby było to rzeczywiście ekonomicznie uzasadnione,

b) wystąpiły różnice w ilości wody pobranej dla nieruchomości położonej w [.] przy ul. Św. [.], obejmującej działkę nr 812/2 w latach 2013 i 2014, podczas gdy ilość wody pobranej dla przedmiotowej nieruchomości z sieci wodociągowej w obu latach wyniosła po 12 m3,

6) oparcie się przy wydaniu decyzji o warunki techniczne podłączenia budynku mieszkalnego do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej z dnia 14 października 2015 r. wydane przez Kierownika Zakładu Wodociągów i Kanalizacji i uznaniu, że przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest ekonomicznie uzasadnione, podczas gdy warunki te mijają się z prawdą.

W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej zwanej "Ppsa.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki, w tym w art. 145 Ppsa. Jej zakres określa art. 134 § 1 Ppsa, zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy.

Kontroli Sądu poddano decyzje, na mocy których nałożono na SO obowiązek przyłączenia nieruchomości składającej się z działki nr ewid. 812/2 w [.] przy ul. [.] do sieci kanalizacji sanitarnej, która przez nią przebiega. Z ustaleń organów wynika, że właściciel nieruchomości nie posiada dowodów zapłaty za wywóz nieczystości ciekłych za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. pomimo, że w każdym roku zużywał po 12 m3 wody. W budynku na nieruchomości zamieszkują 3 osoby. Na działce nie ma przydomowej oczyszczalni ścieków, znajduje się na niej natomiast dwa zbiorniki na szambo. Przy ul. [.] jest zaś wybudowana kanalizacja sanitarna, do której nieruchomość nie jest przyłączona pomimo, że istnieje taka możliwość. Skarżący uważa zaś, że nałożenie na niego takiego obowiązku jest ekonomicznie nieuzasadnione. Kwestionuje dokonane ustalenia faktyczne podnosząc, że nie zbadano, czy w zamieszkiwanym budynku istnieją w ogóle możliwości instalacji odpowiednich urządzeń sanitarnych

Materialnoprawną podstawę decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do kanalizacji sanitarnej stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która to ustawa określa m.in. obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania na nich czystości i porządku. Wśród wielu z nich znajduje się również obowiązek odpowiedniego gospodarowania nieczystościami ciekłymi, który zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy zdnia 13 września 1996 r. może być realizowany poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W przypadku posiadania zbiornika bezodpływowego obowiązkiem właściciela nieruchomości jest gromadzenie w nim nieczystości ciekłych (art. 5 ust. 1 pkt 3a), których należy się pozbywać w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (art. 5 ust. 1 pkt 3b). Nadzór nad realizacją tych obowiązków sprawuje wójt (burmistrz lub prezydenta miasta). W przypadku stwierdzenia niewykonania ww. obowiązków, organ ten, w myśl art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r., wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.

Właściciel nieruchomości, który pozbywa się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, jest z mocy ustawy (art. 6 ust. 1) obowiązany do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych przez okazanie umowy i dowodów uiszczania opłat za te usługi.

Nie ulega wątpliwości, że nieruchomość skarżącego położona jest w mieście [.]. Nie jest też kwestionowane, że nieruchomość ta nie jest podłączona do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej, ani nie ma na niej przydomowej oczyszczalni ścieków. W takiej sytuacji na zamieszkałej nieruchomości powinien znajdować się zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe, a Gmina ma prawny obowiązek kontrolować częstotliwość jego opróżniania, co wynika z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. Częstotliwość ta jest określana w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który stanowi akt prawa miejscowego (art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy; dokument taki został przyjęty przez Radę Miejską w [.] w dniu [.] lutego 2016 r. nr [.] /16, opublikowany w Dz. U. Woj. [....] pod poz. [....], i zastąpiła ona poprzednią uchwałę z dnia 26 września 2014 r. nr [.] /14 opublikowaną w Dz. U. Woj. [...] pod nr [...]). Obowiązkiem właściciela nieruchomości jest zaś, po pierwsze, pozbywanie się nieczystości ciekłych poprzez zapewnienie opróżniania zbiornika na te nieczystości przez podmiot prowadzący legalnie tego rodzaju działalność (art. 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy), a po drugie, posiadania i okazywania dowodów w postaci umowy na odbieranie nieczystości i uiszczania opłat za te usługi. Brak wywiązywania się z tych obowiązków stwarza nie tylko podstawy, ale obowiązek podjęcia przez Gminę stosownych działań w celu usunięcia stanu zagrożenia dla środowiska poprzez zobowiązanie właściciela nieruchomości do jej podłączenia do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Zresztą, już samo wybudowanie sieci pociąga za sobą obowiązek przyłączenia się do nieruchomości, chyba ze zachodzą wyjątki określone w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r., tj. na nieruchomości znajduje się przydomowa oczyszczalnia ścieków.

Z powołanych przepisów wynika, że w aktualnym stanie prawnym zasadą polskiego systemu prawa ochrony środowiska, w szczególności w zakresie wód, jest budowa sieci kanalizacyjnych i wymóg podłączenia do niej nieruchomości. Posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych albo bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe stanowi wyjątek, który musi być uzasadniony względami technicznymi lub ekonomicznymi, które sprzeciwiają się budowie w danym terenie sieci kanalizacyjnej, a nie – jak to zdaje się rozumieć skarżący, podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Przeciwskazania do budowy sieci mogą wynikać np. z ukształtowania terenu (znaczne spadki wymagające instalacji dodatkowych kosztownych urządzeń do przepompowywania ścieków – "warunki techniczne") albo znacznego oddalenia pojedynczych zabudowań ("kryterium geograficzne"). Takie kryteria są zresztą zgodne z przepisami Unii Europejskiej. W art. 3 dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz. U. UE. L. z 1991 r. Nr 135, poz. 40), nałożono bowiem na Państwa Członkowskie obowiązek zapewnienia, aby wszystkie aglomeracje wyposażone były w system zbierania ścieków komunalnych.

W aktach sprawy znajduje się kopia mapy z zaznaczonym w okolicy ul. [.] i ul. [...] przebiegiem miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej. Przebiega ona w niewielkiej odległości od budynku skarżącego, w drodze dojazdowej do niej i przez samą tę nieruchomość. Istnieją zatem techniczne warunki do podłączenia nieruchomości do tej sieci i brak jest podstaw do twierdzenia, że istnieją w tym zakresie jakieś trudności. Brak także podstaw do podzielenia zarzutu skargi, jakoby podłączenie takie nie było ekonomicznie uzasadnione. Skarżący akcentuje zasadniczo tylko to, że obecnie nie stać go na przyłączenie nieruchomości do sieci, a nie to że podłączenie to może wiązać się z koniecznością poniesienie jakichś znaczących wydatków (kosztów nieuzasadnionych), których wartość mogłaby przemawiać za pozostawieniem na nieruchomości bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe albo budową przydomowej oczyszczalni ścieków.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że nie zasługiwały one na uwzględnienie. Stan faktyczny ustalono prawidłowo i mógł on stanowić podstawę orzekania przez Sąd. Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, a co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, że nieruchomość skarżącego nie jest podłączona do pobliskiej sieci kanalizacyjnej, a nie przedstawił on dowodów na usuwanie nieczystości ciekłych gromadzonych w tzw. szambie na swojej działce. To, że skarżący nie dysponuje środkami finansowymi na podłączenie nieruchomości nie oznacza, że jest ono ekonomicznie nieuzasadnione, ponieważ w rozumieniu znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów ekonomicznie nieuzasadnione mają być koszty budowy sieci kanalizacyjnej. Przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie znajdowały zaś w sprawie w ogóle zastosowania. Nie ma także znaczenia dla wyniku sprawy ilość zużywanej wody w gospodarstwie domowym skarżącego. Niezaprzeczalnym faktem jest bowiem to, że nie przedstawił on żadnego rachunku potwierdzającego wywóz nieczystości ciekłych ze swojej nieruchomości, a mieszkające na nieruchomości osoby zużywają wodę do celów bytowych i produkują nieczystości ciekłe, których należy się pozbywać w sposób zgodny z prawem.

Na koniec Sąd zwraca również uwagę, że decyzję pierwszej instancji wydał Zarząd Przedsiębiorstwa [.]. W aktach sprawy znajduje się uchwała Rady Miejskiej w [.] z dnia [.] stycznia 2015 r. nr [.] /15, podjęta na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, na mocy której organ stanowiący gminy upoważnił ww. Zarząd spółki do nadzoru nad realizacją obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1996 r. oraz wydawania decyzji, o których mowa w art. 5 ust. 7 tej ustawy. Decyzja ta została zatem wydana przez upoważniony podmiot, działający w granicach delegacji.

Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalono jako niezasadną.