Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1199/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75j ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. S. była decyzja Ministra Sprawiedliwości z [...] stycznia 2014 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 75j ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, ze zm.) – także jako Prawo o adwokaturze lub ustawa, utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr 2 do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką z [...] września 2013 r., stwierdzająca, iż M. S. uzyskała negatywny wynik egzaminu wstępnego.

Do wydania rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy:

M. S. [....] września 2013 r. przystąpiła do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną Nr 2 do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości w K..

Uchwałą z [...] września 2013 r., komisja kwalifikacyjna ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego M. S. na aplikację adwokacką. W wyniku weryfikacji testu ustalono, że uzyskała 99 punktów.

Zgodnie z treścią z art. 75i ust. 3 Prawa o adwokaturze pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem ustalona przez Komisję Egzaminacyjną liczba punktów kandydatki oznaczała uzyskanie wyniku negatywnego.

Pismem z 18 października 2013 r. M. S. złożyła odwołanie od powyższej uchwały i wniosła o uznanie za prawidłowe udzielone przez nią odpowiedzi na pytania o nr 18, 43 oraz 94. Wystąpiła więc o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez ustalenie, iż uzyskała wynik pozytywny z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką lub o uchylenie w całości uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Komisję Egzaminacyjną. W treści odwołania szczegółowo odniosła się do poszczególnych pytań, które jej zdaniem skonstruowane były w sposób nieprecyzyjny.

Oceniając pytanie nr 18 wyjaśniła, że wskazana jako prawidłowa odpowiedź "C", budziło wątpliwości, ze względu na treść art. 143 § 2 k.p.k., zgodnie z którym z innych czynności spisuje się protokół, jeżeli przepis szczególny tego wymaga albo przeprowadzający czynność uzna to za potrzebne oraz ze względu na art. 418a k.p.k., który przewiduje obligatoryjne sporządzenie protokołu z posiedzenia bez względu na to czy strony były obecne na posiedzeniu czy też nie.

Odnosząc się do treści pytania nr 43, wyjaśniła że, zbyt ogólna konstrukcja tego pytania pozwalała na zastosowanie wszystkich przepisów Kodeksu cywilnego. To z kolei, zdaniem skarżącej, skutkowało możliwością zastosowania art. 3531 k.c. – zasady swobody umów oraz art. 496 i 497 k.c. – regulujących prawo zatrzymania. Wobec tego, zgodnie z kodeksem cywilnym, po rozwiązaniu umowy użyczenia, zobowiązany do wydania cudzej rzeczy będącej przedmiotem umowy: nie zawsze nie może jej zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej

Natomiast oceniając pytanie nr 94 wskazała, że kwestia zmiany postanowień umowy spółki osobowej jest w doktrynie na tyle dyskusyjna, że odpowiedź "C" wskazana przez Komisję jako właściwa, nie byłaby w każdej sytuacji poprawna.

Powołaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2014 r., Minister Sprawiedliwości, ponownie ocenił merytorycznie całokształt sprawy, poddając analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także pytań testowych i wykazu prawidłowych odpowiedzi), jak i jego przebieg. Stwierdził, iż egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 945, ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji odniósł się do zarzutów i argumentów przedstawionych w odwołaniu i stwierdził, że zaskarżone pytania sformułowane zostały prawidłowo, zgodnie z kryteriami z art. 75i ust. 5 ustawy, a zatem brak było podstaw do zmiany czy uchylenia uchwały komisji kwalifikacyjnej i uwzględnienia wniesionego odwołania. Podkreślił, iż wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi wyłącznie jedna była poprawna, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów, organ przywołał treść zakwestionowanych pytań i wyjaśnił zasadność poczynionej oceny.

Wyjaśnienia rozpoczęto od analizy treści pytania nr 18, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, spisania protokołu nie wymaga:

A. przeprowadzenie okazania,

B. przesłuchanie kuratora,

C. przebieg posiedzenia sądu, jeżeli nie stawią się na nim uprawnione osoby i ich obecność nie jest obowiązkowa."

Organ podkreślił, iż prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C", oparta bezpośrednio na treści art. 143 § 1 pkt 10 k.p.k. (a contrario), zaś strona udzieliła odpowiedzi "A". Zdaniem organu, pytanie oraz propozycje odpowiedzi oparto wprost na przepisach prawa i sformułowane zostały jednoznacznie oraz precyzyjnie.

W kontekście pytania nr 43, organ powołał się na jego treść:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, po rozwiązaniu umowy użyczenia, zobowiązany do wydania cudzej rzeczy będącej przedmiotem tej umowy:

A. może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz,

B. może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej,

C. nie może jej zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej."

Wyjaśnił, iż jedyną prawidłową odpowiedzią na tak postawione pytanie była możliwość "C", jednakże strona udzieliła odpowiedzi "A". Kontrargumentując zarzuty skarżącej, organ wyjaśnił, że pytanie to dotyczyło umowy użyczenia, zatem w myśl art. 461 § 2 k.c. w przypadku takiej umowy, nie przysługuje zobowiązanemu do wydania rzeczy ustawowe prawo zatrzymania. Wobec powyższego, jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C", pozostałe zaś dwie odpowiedzi, tj. "A" i "B" były jednoznacznie wadliwe, gdyż rozwiązania w nich zawarte odnosiły się do opisanej w treści art. 461 § 1 k.c. reguły ustawowego prawa zatrzymania, nie zaś zwerbalizowanego w § 2 wyjątku od tej reguły, który obejmuje m.in. umowę użyczenia.

Wyjaśniając zagadnienie ujęte w pytaniu nr 94, które brzmiało

"Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, zmiana postanowień umowy spółki osobowej wymaga zgody:

A. wszystkich wspólników, przeciwne postanowienie umowy nie jest skuteczne,

B. wszystkich wspólników, przeciwne postanowienie umowy jest nieważne,

C. wszystkich wspólników, chyba że umowa stanowi inaczej."

organ podkreślił, iż wskazana w kluczu odpowiedzi jako prawidłowa odpowiedź "C" tworzyła wraz z treścią pytania zdanie prawdziwe, albowiem jednoznacznie wynika z przepisu art. 9 k.s.h., a nie odpowiedź "B" wskazana przez stronę. Stosowanie do tego uregulowania, zmiana postanowień umowy spółki wymaga zgody wszystkich wspólników, chyba że umowa stanowi inaczej. W ocenie organu zatem, prawidłowa odpowiedź na pytanie nr 94, zawarta w odpowiedzi "C", wynikała wprost z przepisu prawa.

Konkludując Minister Sprawiedliwości pokreślił, iż ponowna analiza pytań egzaminacyjnych potwierdziła, że zostały one skonstruowane prawidłowo i posiadały wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, wynikającą z przepisów prawa, będących podstawą do jej udzielenia. Analizowane pytania, podobnie, jak i pozostałe, czyniły więc zadość wytycznym sądów administracyjnych odnośnie do konstrukcji i treści pytań na egzamin wstępny na aplikację adwokacką.

Organ wskazał, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie stanowi decyzji uznaniowej, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Pismem z 28 lutego 2014 r., M. S. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uwzględnienie skargi i przyjęcie, że z egzaminu wstępnego na aplikacji adwokacką uzyskała wynik pozytywny lub o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosła ponadto o zasądzenie od organu, na jej rzecz, kosztów postępowania.

W treści skargi zarzuciła organowi:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 75i pkt 3 ustawy Prawo o adwokaturze przez błędną wykładnię, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje jedynie kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów albowiem w sytuacji, gdy część pytań i propozycji odpowiedzi została nieprawidłowo skonstruowana, tych pytań nie bierze się pod uwagę, a zatem możliwe jest otrzymanie wyniku pozytywnego, gdy kandydat uzyskał mniej niż 100 punktów;

- błędne przyjęcie, iż test stanowiący egzamin wstępny przeprowadzony [...] września 2013 r., składający się z zestawu 150 pytań, we wszystkich pytaniach zawiera trzy propozycje odpowiedzi, z których zawsze tylko jedna jest prawidłowa, gdy faktycznie pytania nr 18, nr 43, nr 94 nie były sformułowane jednoznacznie, a żadna z proponowanych odpowiedzi nie była prawidłowa;

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a i art. 11 k.p.a oraz art. 8 k.p.a przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim twierdzeń nieprzesądzających o zasadności przesłanek, którymi kierował się organ administracji przy załatwieniu sprawy, co uniemożliwiało realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że w odwołaniu nie wskazywała, że udzielone przez nią odpowiedzi na pytanie nr 18, nr 43, nr 94 były poprawne, a podnosiła jedynie, że konstrukcja tych pytań i propozycji odpowiedzi nie pozwalała na udzielenie prawidłowej odpowiedzi, gdyż żadna z proponowanych odpowiedzi nie była prawidłowa. W dalszej części odniosła się do argumentacji zawartej w decyzji Ministra Sprawiedliwości z [...] stycznia 2014 r. i polemizowała z dokonaną analizą poszczególnych pytań, które zostały przez nią zakwestionowane już na etapie administracyjnym. Kontrargumentując rozważania organu, podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu.

Odnosząc się do treści pytania nr 18 skarżąca podniosła, iż użycie w treści pytania wyrażenie "Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego" spowodowało, że udzielając odpowiedzi na tak postawione pytanie należało wziąć pod uwagę treść całego kodeksu postępowania karnego, a zatem również okoliczności z art. 124 § 2 k.p.k. i art. 418a k.p.k. W ocenie skarżącej nie można było zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, że na pytanie nr 18 odpowiedź "C" była jedyną prawidłową. Zdaniem skarżącej żadna ze wskazanych odpowiedzi nie była poprawna, a co za tym idzie pytanie i propozycje odpowiedzi nie zostały skonstruowane w sposób prawidłowy.

Wyjaśniając swe stanowisko odnośnie pytania nr 43, skarżąca wskazała, że ogólne sformułowanie "zgodnie z Kodeksem cywilnym", zawarte w treści pytania, pozwalało udzielić odpowiedzi w oparciu o reguły zawarte w całym Kodeksie cywilnym, czyli również art. 3531 k.c. oraz art. 496 k.c. i 497 k.c. Wobec tego, w ocenie skarżącej, konstrukcja pytania nr 43 nie pozwalała na udzielenie prawidłowej odpowiedzi.

Kwestionując prawidłowość pytania nr 94, skarżąca podniosła, że pytania i propozycje odpowiedzi nie zostały skonstruowane w prawidłowy sposób, gdyż nie zawsze i nie w każdej sytuacji, umowa spółki osobowej, jest tak jednoznaczna, jak to wynika z dosłownego brzmienia art. 9 k.s.h., a co za tym idzie żadna z proponowanych odpowiedzi na to pytanie nie była prawidłowa.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art 8 k.p.a., jednak w uzasadnieniu nie odniosła się do tych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Natomiast w stosunku do zarzutów naruszenia art. 8, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a., Minister Sprawiedliwości wskazał, że odwołanie M. S. zostało rozpoznane prawidłowo, po wszechstronnym i wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, co znalazło odzwierciedlenie w obszernym, szczegółowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie złożonym przed rozprawą skarżąca, nie zgadzając się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości stwierdzała, że pytania były błędne, ponieważ powinny wskazywać wprost na przepis prawa, do którego się odnosiły, a nie na akty prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia.

Egzamin przeprowadzony przez Komisję Egzaminacyjną ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości w K. został przeprowadzony z zachowaniem wymagań przepisów ustawy Prawo o adwokaturze. Nabór na aplikację przeprowadzono w drodze egzaminu wstępnego zgodnie z art. 75 ustawy, który polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 75a ust. 3 ustawy). Minister Sprawiedliwości powołał Komisję Egzaminacyjną odpowiadającą wymaganiom z art. 75e ust. 1 ustawy, która to komisja składała się z siedmiu członków spełniających wymagania określone w art. 75e ust. 2, z zachowaniem warunku co do jej składu podanego w ust. 3. Minister Sprawiedliwości wyznaczył przewodniczącego Komisji i jego zastępców (art. 75e ust. 4). Zgodnie z art. 75i ust. 1 ustawy kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskiwał 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi oceniana była według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego (ust. 1d). Test sprawdziła Komisja Egzaminacyjna w składzie, który przeprowadzał egzamin wstępny (art. 75i ust. 2) ustalając pozytywny wynik z egzaminu wstępnego wówczas, gdy kandydat uzyskał z testu co najmniej 100 punktów (ust. 3).

Zgodnie z art. 75i ust. 4 ustawy z przebiegu egzaminu wstępnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie Komisji Kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym nie zgłaszając uwag do protokołu. Po przeprowadzeniu egzaminu Komisja Egzaminacyjna, zgodnie z art. 75j ust. 1 ustawy, w drodze uchwały nr [...] z dnia [...] września 2013 r. ustaliła wynik egzaminu M. S. jako negatywny i doręczyła odpis uchwały zdającej, a Przewodniczący Komisji niezwłocznie ogłosił wynik egzaminu (art. 75j ust. 2), od którego M. S. z zachowaniem terminu z art. 75j ust. 3 wniosła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

Należy zatem stwierdzić, że postępowanie od strony formalnej prowadzone przez Komisję Egzaminacyjną było zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo o adwokaturze.

Przechodząc do kwestionowanych przez skarżąca pytań i kwestionowanych odpowiedzi na te pytania Sąd nie mógł podzielić zarzutu skarżącej, iż zawarte w pytaniach zwroty "Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego" oraz "Zgodnie z Kodeksem cywilnym" uzasadniały przyjęcie, że aby udzielić na te pytania poprawnych odpowiedzi, należało mieć na względzie i dokonać analizy całości regulacji zawartej w tych aktach normatywnych. Należy bowiem podkreślić, że każde pytanie było sprecyzowane, co do poprawności odpowiedzi, właśnie przedstawionymi propozycjami tych odpowiedzi. Te propozycje odpowiedzi nakierunkowywały na właściwy przepis będący podstawą dla udzielenia odpowiedzi właściwej.

Pytanie nr 18 miało następujące brzmienie:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, spisania protokołu nie wymaga:

A. przeprowadzenie okazania,

B. przesłuchanie kuratora,

C. przebieg posiedzenia sądu, jeżeli nie stawią się na nim uprawnione osoby i ich obecność nie jest obowiązkowa".

Prawidłową odpowiedź, jak wskazał Minister Sprawiedliwości, stanowiła odpowiedź "C", wynikająca z art. 143 § 1 pkt 10 k.p.k.

Zgodnie z treścią tego przepisu (mając na względzie treść wskazanych propozycji odpowiedzi)

"§ 1. Spisania protokołu wymagają:

2) przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i kuratora,

3) dokonanie oględzin,

10) przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowiązkowa,

§ 2. Z innych czynności spisuje się protokół, jeżeli przepis szczególny tego wymaga albo przeprowadzający czynność uzna to za potrzebne. W innych wypadkach można ograniczyć się do sporządzenia notatki urzędowej".

Nie może więc powodować wątpliwości, że (tak jak stwierdziła Komisja Egzaminacyjna i Minister Sprawiedliwości) każde przesłuchanie kuratora i każde dokonane oględziny wymagają sporządzenia protokołu z tych czynności. Żaden z tych przepisów nie dopuszcza wyjątku w przeciwieństwie do czynności z pkt 10, który przez zwrot "jeżeli" wskazuje na konieczność sporządzenia protokołu tylko wówczas, gdy zostanie spełniona sytuacja opisana w zdaniu drugim tego przepisu - jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowiązkowa. Zasadnie zatem organ administracji uznał, iż w sytuacji odmiennej (takiej jaka została podana w pytaniu) poprawną mogła być jedynie odpowiedź "C". Niejako dla ułatwienia dodatkowo w odpowiedzi tej użyto koniunkcji "i" aby wykluczyć wątpliwości zdającego. Organ administracji słusznie podkreślał, że zdający powinien posiadać wiedzę co do pewnych zasad stosowania przepisów prawa, gdyż egzamin nie wymaga pamiętania dosłownej treści przepisów, a znajomość art. 143 § 1 pkt 10 k.p.a. była wystarczająca dla zrozumienia pytania i udzielenia odpowiedzi poprawnej. Zaznaczyć także należy, iż w pytaniu tym nie było odwołania do przepisów szczególnych, co uzasadniałoby zastanowienie się nad odpowiedzią w związku z treścią § 2 art. 143 k.p.a. Mając zatem na względzie zastrzeżenie z pkt 4 Części I pouczenia dla zdających, rozważania skarżącej na tle art. 124 § 2 i art. 418a k.p.a. były zbędne.

Pytanie nr 43:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, po rozwiązaniu umowy użyczenia, zobowiązany do wydania cudzej rzeczy będącej przedmiotem tej umowy:

A) może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz,

B) może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej,

C) nie może jej zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej."

Już sama treść odpowiedzi "A" i "B", wskazująca na możliwość zatrzymania rzeczy użyczonej powinna budzić zastanowienie, co do ich poprawności. Jak zatem zasadnie podkreślał organ administracji przez wskazanie na właściwe przepisy, oprawną była odpowiedź "C", a nie wskazana przez skarżącą "A", gdyż zgodnie z art. 461 § 2 k.c. prawo zatrzymania nie ma zastosowania, gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych. Kwestionowane pytanie nie prowadziło swoją treścią do możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi poprawnej, właśnie podanej pod literą "C", ze względu na treść art. 461 § 2 k.c.

Pytanie nr 94:

"Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, zmiana postanowień umowy spółki osobowej wymaga zgody:

A. wszystkich wspólników, przeciwne postanowienie umowy nie jest skuteczne,

B. wszystkich wspólników, przeciwne postanowienie umowy jest nieważne,

C. wszystkich wspólników, chyba że umowa stanowi inaczej."

Poprawna odpowiedź zwarta w pkt "C" na tak przedstawione pytanie wprost wynikała z art. 9 k.s.h. - zmiana postanowień umowy spółki wymaga zgody wszystkich wspólników, chyba że umowa stanowi inaczej. Jeżeli więc odpowiedź na pytanie jest prostym i jednoznacznym przełożeniem na treść właściwego przepisu, nie można stawiać zarzutu niejednoznaczności samemu pytaniu lub niepoprawności właściwej odpowiedzi na takie pytanie, co słusznie podkreślał Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji.

W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.