Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1399/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. i M. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2021 r., znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21.04.2021 r. znak: [...] Prezydent Miasta Tarnowa orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...], położonej w obrębie 47, jedn. ewid. Nowa Huta, stanowiącej własność Gminy Kraków, objętej księgą wieczystą nr KRI [...], w granicach dawnej parceli l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. Krzesławice.

Po rozpoznaniu odwołania K. J. i M. M., wniesionego od tej decyzji, Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 21 października 2021 r., znak [...] utrzymał ją w mocy - na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) – dalej jako "u.g.n." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935).

W jej uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że ze zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dokumentów wynika, iż objęta wnioskiem o zwrot parcela l. kat. [...] oraz parcela l. kat. [...], b. gm. kat. Krzesławice - odpowiadające działce nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Nowa Huta - podzieliły się na parcele l. kat. [...] i l. kat. [...] (powstałe z parceli l. kat. [...]) oraz parcele l. kat. [...] i l. kat. [...] (powstałe z parceli l. kat. [...]). Parcele: l. kat. [...] o pow. 66 m2 i l. kat. [...] o pow. 515 m2 utworzyły działkę nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Nowa Huta, stanowiącą aktualnie własność Gminy Kraków.

Nieruchomość oznaczona jako parcele katastralne l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. Krzesławice, objęte Lwh [...], gm. kat. Krzesławice, stanowiąca własność A. z T. M. została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7.11.1951 r. znak: [...]. [...] z przeznaczeniem na cele budowy Kombinatu Nowej Huty oraz Miasta Nowa Huta, w trybie przepisów dekretu z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Na podstawie znajdujących się w aktach postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku stwierdzono, że wnioskodawcy: K. J. i M. M., są spadkobiercami A. z T. M..

Przedmiotowa nieruchomość stanowi więc nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n., o której zwrot wystąpili spadkobiercy poprzedniego właściciela tej nieruchomości, w związku z czym należy stwierdzić, iż dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n., z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W kontekście powyższego należy mieć jednak na uwadze, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika, z powołanych regulacji art. 136 i art. 137 u.g.n., obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest w pierwszej kolejności możliwie najbardziej precyzyjnie określić cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie - w drodze dostępnych środków dowodowych ustalić - czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 u.g.n., ustalenia w tej kwestii mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zauważyć przy tym należy, iż w przeszłości częstą praktyką było ogólnikowe określanie celu wywłaszczenia w decyzji lub umowie sprzedaży, bądź też brakowało nawet określenia planowanego przeznaczenia nieruchomości.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę na specyfikę przedmiotowej sprawy, w której przedmiotem ustaleń są nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Powołana regulacja nie przewidywała bowiem konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym.

Warto także podkreślić, iż wywłaszczenie w trybie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych. Art. 39 ust. 1 tego aktu prawnego stanowił mianowicie, iż: orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie.

Zgodnie z powołanym na wstępie orzeczeniem przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na cele budowy Kombinatu Nowa Huta i Miasta Nowa Huta. Dla precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości organowi I instancji nie udało się pozyskać do akt sprawy dokumentacji związanej z postępowaniem poprzedzającym wydanie orzeczenia o wywłaszczeniu. W związku z powyższym, zasadnym było ustalenie celu wywłaszczenia na podstawie dokumentów wytworzonych po dacie wywłaszczenia, tj. "Założeń projektowych Budowy Miasta Nowa Huta. Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r." opracowanych przez Dyrekcję Budowy Miasta Krakowa, dokumentu "Weryfikacja założeń projektowych 1955 r. - zieleń", dokumentu planistycznego "Miasto Kraków - Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego" z 31.03.1967 r. Z ww. dokumentów wynika, że teren przedmiotowej nieruchomości znajdował się w pasie izolacyjnym - dolina rzeki Dłubni (o szerokości 1 km z obu stron rzeki), pomiędzy Kombinatem, a osiedlami mieszkaniowymi, na północno - wschodnim i wschodnim obrzeżu Miasta Nowa Huta i oznaczony był jak wynika z Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa zatwierdzonego przez Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa Uchwałą Nr 117/VII/67 z dnia 31.03. 1967 r. (najwcześniejszego po roku 1951) symbolem "F 89 ZL" teren upraw rolnych, w części zabudowa zagrodowa, przeznaczony pod zalesienia. Realizacja do roku 1970. Zabudowa przeznaczona do przeniesienia. Obowiązuje zakaz zabudowy, remontów kapitalnych i podziałów .

Wojewoda podkreślił, iż realizacja w czasach powojennych inwestycji nazywanej powszechnie "budową miasta Nowa Huta" oraz "kombinatu Nowa Huta" stanowiła przedsięwzięcie o niespotykanej w tamtym okresie skali oraz unikatowe nawet w kontekście unormowań powołanego dekretu z 26 kwietnia 1949 r. właśnie z uwagi na rozmiar tego przedsięwzięcia (obszar wywłaszczeń obejmował 1096 ha).

Z dotychczasowych doświadczeń związanych z prowadzeniem spraw z zakresu zwrotów nieruchomości wywłaszczonych pod budowę miasta Nowa Huta wynika, że budowa tej późniejszej krakowskiej dzielnicy następowała etapami i zarówno w sferze projektowej jak i wykonawczej bardzo często ulegała pewnym modyfikacjom, zaś w licznych publikacjach historycznych niejednokrotnie znaleźć można informacje o tym, że prace w terenie prowadzone były początkowo na podstawie ogólnych założeń, zaś konkretne plany wykonawcze powstawały "na bieżąco", tj. w toku prowadzonych robót budowlanych.

Jak wynika z opracowania opisanego jako "Założenia Projektowe Budowy Miasta Nowa Huta, Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r.": Naturalnymi granicami MNH wynikającymi z ukształtowania terenu są: od północy i wschodu - pasmo Wzgórz Krzesławickich i dolina rzeki Dłubni, stanowiące pas izolacyjny między budową Miasta i Kombinatu (...) okalający miasto pas zieleni mieści w sobie kompleksy urządzeń sportowych, ogródków działkowych i izolacyjnych pasów leśnych.

Zgodnie z założeniami przedstawionymi w ww. dokumencie - w zakresie "zieleni" planowanej w ramach budowy miasta Nowa Huta przewidywano trzy rodzaje tego typu zagospodarowania: zieleń "osiedlową" (parki wypoczynkowo-spacerowe i "ludowe", promenady oraz zieleńce), zieleń "pozaosiedlową" (ogródki działkowe, cmentarze) oraz zieleń nieurządzoną w postaci pasa izolacyjnego o szerokości do 1 km z obu stron rzeki Dłubni - na północno-wschodnim i wschodnim obrzeżu miasta Nowa Huta. Pas ten złożony z drzewostanu wysokopiennego z gęstym podszyciem stanowić będzie naturalną zaporę przed szkodliwym wpływem zadymień przemysłowych Huty im. Lenina. Pow. pasa zieleni izolacyjnej ok. 250 ha. We wzmiankowanym pasie zieleni przy Osi Huty programowany jest zalew na rzece Dłubni (...).

Podkreślenia zatem wymaga w pierwszej kolejności, iż przedmiotowa nieruchomość położona była (i jest) na terenie w odległości nieprzekraczającej 1 km od rzeki Dłubni, pomiędzy kombinatem metalurgicznym w Nowej Hucie, a osiedlami mieszkalnymi w Nowej Hucie, po drugie, z założenia miał to być pas zieleni "nieurządzonej", oddzielający od projektowanego kombinatu metalurgicznego również część jednostki mieszkaniowej Nowej Huty zlokalizowaną na zachód (m.in. dzisiejsze osiedle Stalowe i osiedle Willowe).

Uwzględniając wynikające z tych faktów wnioski, jak również wcześniejsze uwagi dotyczące pierwotnego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, należy dojść do przekonania, iż stanowiła ona fragment pasa "nieuporządkowanej" zieleni wzdłuż rzeki Dłubni pomiędzy osiedlami mieszkaniowymi, a kombinatem, oddzielającego północne rejony projektowanego Miasta Nowa Huta od kombinatu metalurgicznego. Podkreślić przy tym należy, iż plany co do sposobu realizacji ww. założeń nie były skonkretyzowane tak w dacie składania wniosku o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, jak i wydania orzeczenia w tym zakresie, co potwierdzają informacje zawarte w powołanych wcześniej "Założeniach Projektowych Budowy Miasta Nowa Huta, Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r.", a co wynikało ze skali projektowanej wówczas inwestycji, mającej powstać na obszarze 1096 ha, jak również realiów okresu, w którym dokonano omawianego wywłaszczenia. W tym miejscu odnosząc się do podniesionych przez pełnomocnika Odwołujących się stron zarzutów, że organ I instancji winien był uzupełnić zgromadzony materiał dowodowy o dokumenty stanowiące podstawę opracowania "Zagospodarowanie rej. Kopca Wandy - plan dyspozycyjny realizacji projektu w zakresie wartości równej 7 208 000 zł" z 1964 r., powstałe w latach 60 - tych, zauważyć należy, w pierwszej kolejności, że teren w okolicy kopca Wandy jest położony na południowy wschód od ww. działki, a po drugie, te materiały zostały wytworzone około 10 lat później, niż przyjęty za kluczowy w sprawie przez organ I instancji dokument "Założenia Projektowe Budowy Miasta Nowa Huta, Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r.", zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość nie miał stanowić terenu zieleni urządzonej, lecz nieurządzoną. Ponadto późniejsze inne koncepcje zagospodarowania terenu nie mają istotnego znaczenia, skoro zasadnicza funkcja tego terenu jako pasa oddzielającego kombinat od osiedli mieszkaniowych, a w którym istniejące zabudowania przeznaczone były do śmierci technicznej, został osiągnięty.

Uzupełnienie powyższych ustaleń w zakresie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia stanowią pozyskane do akt zdjęcia lotnicze, przedstawiające stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w latach: 1961, 1970, 1993 i 2017 oraz ortototomapy z Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej z lat: 1996, 2006 i 2009. Z ww. zdjęć wynika, że przedmiotowa działka znajdowała się i znajduje nadal w pasie zieleni, wzdłuż rzeki Dłubni, pomiędzy kombinatem, a osiedlami mieszkaniowymi oraz że stopniowo zarastała ona zielenią, na co wskazują zdjęcie z 1993 r. i ortofotomapa z 1996 r. choć na zdjęciach z lat 1961 r. 1970 teren pomiędzy Kombinatem, a rzeką Dłubnią stanowił obszar upraw rolnych z nielicznymi zabudowaniami. Zauważyć zatem należy, że przed 22.09.2004 r. przedmiotowa działka znajdowała się w nieurządzonym pasie zieleni w dolinie rzeki Dłubni.

Dla stwierdzenia, że przedmiotowa działka została wykorzystana dla potrzeb miasta i Kombinatu, nie ma również znaczenia fakt, że jak wynika z ortofotomap z lat: 2006 i 2009 oraz zdjęcia lotniczego z 2017 r. oraz protokołu z rozprawy z 27.07.2017 r. znajdowały się na niej również i znajdują nadal blaszane garaże i zabudowania gospodarcze. Na podstawie danych z ewidencji organ I instancji ustalił, że użytkownikiem przedmiotowej działki od 1990 r. była osoba trzecia - M. P.. Organ I instancji ustalił, że nie płaciła ona z tego tytułu żadnych opłat. W tym miejscu zauważyć ponadto należy, że w odpowiedzi na skierowane do Urzędu Miasta Krakowa pismo, Urząd Miasta Krakowa Wydział Architektury i Urbanistyki pismem z dnia 25.11.2020 r. poinformował organ I instancji, że "kwerenda w bazach danych Wydziału Architektury i Urbanistyki, prowadzona od 1995 r. wykazała, że "dla działki nr [...], obr. 47 Nowa Huta nie została wydana decyzja zatwierdzająca posadowienie obiektów znajdujących się na działce nr [...] obr. 47 Nowa Huta. Również w Archiwum Urzędu Miasta Krakowa nie odnaleziono jakichkolwiek dokumentów związanych z przedmiotowymi obiektami ".

Z pisma Urzędu Miasta Krakowa z dnia 25.01.2021 r. wynika, że działka nr [...], obr. 47, jedn. ewid. Nowa Huta, nie jest przedmiotem żadnych praw obligacyjnych lub ograniczonych praw rzeczowych. Z uwagi na to, że prawo użytkowania nieruchomości wygasa po upływie 10 lat, organ I instancji wyłączył ww. osobę z postępowania.

Fakt czasowego gospodarowania tą nieruchomością przez osoby trzecie po zrealizowaniu celu wywłaszczenia w postaci pasa zieleni nieurządzonej nie ma istotnego znaczenia dla oceny kwestii zbędności tej nieruchomości przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Funkcja oddzielenia kombinatu od osiedli mieszkaniowych poprzez pas zieleni wzdłuż rzeki Dłubni była i jest bowiem spełniona.

Ponadto nie można się zgodzić z pełnomocnikiem, że dla ustalenie kwestii zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia konieczne jest ustalenie, czy cel wywłaszczenia był powiązany funkcjonalnie z Miastem Nowa Huta, czy z Kombinatem im. Lenina, skoro w decyzji wskazano ogólnie, że nieruchomość jest wywłaszczona na cele budowy Miasta Nowa Huta i Kombinatu Nowa Huta i skoro jako znajdująca się w pasie izolacyjnym była istotna zarówno jako zabezpieczenie miasta przed szkodliwym wpływem działalności kombinatu, umożliwiając również kombinatowi swobodną działalność bez drastycznych ograniczeń w działalności kombinatu z uwagi na możliwe inmisje, mogące mieć szkodliwy wpływ na życie i zdrowie ludzi, mieszkających w bliskiej odległości od kombinatu.

Jednocześnie stwierdzić należy, że również wybudowany w 1975 r. na nieruchomości gazociąg podwyższonego średniego ciśnienia DN 200 PN 16, będący częścią tzw. "Pierścienia Nowohuckiego", stanowiący źródło dla zasilenia 6 - ciu stacji redukcyjno -pomiarowych: SRP Niepołomska, SRP - Łęg, SRP Klasztorna, SRP Wzgórza Krzesławickie, SRP Philip Morris, SRP - Mistrzejowice, które obniżają ciśnienie gazu do wartości ciśnienia średniego lub niskiego i są źródłem zasilania w gaz ziemny osiedli mieszkaniowych i zakładów przemysłowych (o którym w piśmie z dnia 19.04.2019 r. poinformowała firma A - Zakład [...] w K.) potwierdza, że teren pasa izolacyjnego stanowiącego nieurządzoną zieleń był również wykorzystany dla potrzeb osiedli mieszkaniowych i zakładów przemysłowych w Nowej Hucie. Mając zatem na uwadze, że przed 22.09.2004 r. istniał w tym terenie pas nieurządzonej zieleni izolującej osiedla mieszkaniowe od Kombinatu oraz że wybudowany w tym terenie przed ww. datą gazociąg, pełnił istotną funkcję dla funkcjonowania osiedli mieszkaniowych i zakładów przemysłowych stwierdzić należy, że przedmiotowa działka nie jest zbędna na cel wywłaszczenia i nie może zostać zwrócona na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela.

Podkreślić należy, że nieprawidłowa byłaby ocena kwestii zbędności tej nieruchomości na cel wywłaszczenia przez pryzmat późniejszych projektów, w tym z uwzględnieniem rodzaju zadrzewienia, jakie później w nich planowano i z udziałem biegłego dendrologa, bez uwzględnienia, że przedmiotowa nieruchomość była wywłaszczona w 1951 r. na cele budowy Miasta Nowa Huta i Kombinatu Nowa Huta, która była inwestycją wieloetapową, o olbrzymiej skali. Nie można zatem przyjmować, że choć nieruchomość pełniła funkcję izolacyjną i pierwotnie miała stanowić zieleń nieurządzoną, to z uwagi na późniejsze projekty dotyczące okolic kopca Wandy w których uściślono planowane do zasadzenia rodzaje drzew, powinna zostać ona zwrócona. W rzeczywistości funkcję izolacyjną ww. nieruchomości spełniała już bowiem w dacie wywłaszczenia, poprzez stworzenie pasa terenu zieleni nieurządzonej i wyłączenie możliwości budowania w tym terenie domów mieszkalnych. Ponadto realizacja pierwotnego celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie może być niweczona poprzez uznanie, że w późniejszym czasie, tj. w 1967 r. w Planie Zagospodarowania Przestrzennego miasta Krakowa, inaczej doprecyzowano przeznaczenie tej nieruchomości jako zalesienie.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. J. i M. M.. Zaskarżonej decyzji zarzucili

1) wydanie decyzji bez podstawy prawnej (względnie z rażącym naruszeniem prawa), co wypełnia dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. dot. nieważności decyzji wyrażającą się naruszeniu art. 4 ust. 2 lit. b) w zw. z art. 23 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 dekretu o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju z dn. 2 kwietnia 1946 r. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że podstawą do wydania decyzji w nin. postępowaniu mogą być "Założenia Projektowe Budowy Miasta Nowa Huta, Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r.", które w swojej treści zakładają w obszarze nieruchomości objętych nin. postępowaniem usytuowanie pasu zieleni nieurządzonej, podczas gdy nie jest to akt powszechnie obowiązujący, jakim wówczas winien być regionalny plan zagospodarowania przestrzennego, który po zaopiniowaniu przez regionalną radę planowania i po wyrażeniu nań zgody przez Główny Urząd Planowania Przestrzennego, działający w porozumieniu z Centralnym Urzędem Planowania, winien zostać przedłożonym właściwym wojewódzkim radom narodowym do uchwalenia.

Ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia zarzutu nieważności decyzji, zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 7 k.p.a. w z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez nieskorygowanie błędu organu I instancji i pobieżne rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkujące uznaniem, że na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia poprzez zastąpienie planowanej budowy Miasta Nowa Huta i Kombinatu Nowa Huta, samoczynnymi zalesieniami, jak również zabudowaniami gospodarczymi wzniesionymi przez użytkownika terenu oraz wybudowaniem gazociągu, podczas gdy pas izolujący część mieszkalną miasta od jej części - przemysłowej, nie został na tym obszarze urządzony,

- art. 7 k.p.a. w z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez nieskorygowanie błędu organu I instancji i dowolne przyjęcie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że wywłaszczona nieruchomość została zagospodarowana pod zieleń o charakterze parkowo - leśnym, podczas gdy na terenie nieruchomości znajduję się nieliczna zadrzewienie i zakrzewienie niewytworzone przez człowieka,

- art. 7 k.p.a. w z art. 77 §1 k.p.a. w zw. żart. 80 k.p.a. w zw. żart. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez nieskorygowanie błędu organu I instancji i poczynienie niewyczerpujących ustaleń w zakresie celu wywłaszczenia stanowiącego faktyczną podstawę przeniesienia własności wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy ze zgromadzonej dokumentacji wynikało, że teren ten miał zostać przeznaczony na cele budowy Miasta Nowa Huta i Kombinatu Nowa Huta, a nie pod pas zieleni izolacyjnej pomiędzy budowanym Miastem a Kombinatem, przez co zupełnie dowolnie przyjęto, że teren Wywłaszczonej Nieruchomości został w pełni wykorzystany na cel wywłaszczeniowy,

- art. 7 k.p.a. w z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez nieskorygowanie błędu organu I instancji i poczynienie niewyczerpujących ustaleń w zakresie zadrzewienia i zakrzewienia Wywłaszczonej Nieruchomości zielenią o charakterze parkowym wskutek niepozyskania do akt sprawy decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dn. 30 kwietnia 1963 r. w zakresie uzgodnienia zmiany sposobu wykorzystania w/w terenu wywłaszczonego i ustalenia lokalizacji strefy zieleni izolacyjnej oraz dokumentacji stanowiącej zgodnie z metryką projektu nr [...] podstawę sporządzenia opracowania zagospodarowania terenu dla strefy zieleni izolacyjnej po zachodniej stronie Kombinatu Huty im. Lenina,

2) naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 4 ust. 2 lit. b) w zw. z art. 23 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 dekretu o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju z dn. 2 kwietnia 1946 r. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że podstawą do wydania decyzji w nin. postępowaniu mogą być "Założenia Projektowe Budowy Miasta Nowa Huta, Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r.", które w swojej treści zakładają w obszarze nieruchomości objętych nin. postępowaniem usytuowanie pasu zieleni nieurządzonej, podczas gdy nie jest to akt powszechnie obowiązujący, jakim wówczas winien być regionalny plan zagospodarowania przestrzennego, który po zaopiniowaniu przez regionalną radę planowania i po wyrażeniu nań zgody przez Główny Urząd Planowania Przestrzennego, działający w porozumieniu z Centralnym Urzędem Planowania, winien zostać przedłożonym właściwym wojewódzkim radom narodowym do uchwalenia,

- art. 137 ust.1 w zw. z art. 136 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121, dalej "u.g.n.") poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w ramach celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę części przemysłowej miasta mieści się nie tylko zabudowanie terenu budynkami, urządzeniami i instalacjami przemysłowymi, ale także pozostawienie na jego obszarze dzikorosnącej zieleni, samowolnie postawionych garaży oraz składowanie odpadów wielkogabarytowych, podczas gdy za zrealizowanie celu wywłaszczenia można

- uznać infrastrukturę towarzyszącą w postaci terenów zielonych uporządkowaną w minimalny sposób w ramach pewnej widocznej koncepcji, a pozostawienie terenu jako nieużytku, bez zabudowy kubaturowej, porośniętego chwastami, chaszczami i drzewami, trawą i samosiejkami, nie stanowi samoistnej przesłanki do uznania tego obszaru za pas zieleni izolacyjnej, oddzielającej część mieszkaniową miasta od części przemysłowej.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o

1. stwierdzenie nieważności decyzji w całości

2. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, również w zakresie kosztów zastępstwa adwokackiego oraz opłaty od pełnomocnictwa według norm prawem przepisanych,

ewentualnie o:

1. uchylenie wyżej wskazanej decyzji w całości,

2. uchylenie decyzji organu I instancji w całości,

3. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, również w zakresie kosztów zastępstwa adwokackiego oraz opłaty od pełnomocnictwa według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał argumentację wynikającą z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej.

W odpowiedzi na to wezwanie jedynie Wojewoda Małopolski wskazał adres na platformie ePUAP, co uniemożliwiło wyznaczenie rozprawy zdalnej. Dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Objęta postępowaniem działka ma status nieruchomości wywłaszczonej, pozostaje własnością Gminy Miejskiej Kraków, a o jej zwrot wystąpili następcy prawni poprzedniego właściciela. Co do zasady istniały więc podstawy do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do najdalej posuniętego zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji należy zaznaczyć, że nie może on odnieść skutku.

Skarżący wskazują: "Nie w sposób zatem przyznać waloru powszechnie obowiązującego prawa jedynie założeniem projektowym, gdzie niewiadomym jest, by te zostały w prawidłowy sposób uchwalone, a tym samym ich postanowienia obowiązujące. Bez wątpienia należy uznać, że powołanych wyżej przez organ "Założeń projektowych" nie można uznać jako podstawy prawnej, a tym samym nie może on stanowić postawy wydanej decyzji, co w nin. postępowaniu miało miejsce".

Odnosząc się do tego zarzutu trzeba na wstępie podkreślić, że - jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji i co wynika z bogatego orzecznictwa WSA w Krakowie - wywłaszczenie na cele budowy miasta i kombinatu Nowa Huta było przedsięwzięciem o niespotykanej w tamtym okresie skali (obszar wywłaszczeń obejmował 1096 ha). Były to wywłaszczenia specyficzne, gdzie cel wywłaszczenia sformułowany był bardzo ogólnikowo, a konkretyzacja przeznaczenia poszczególnych nieruchomości w ramach tego celu następowała w późniejszym okresie. Budowa Nowej Huty (zarówno kombinatu, jak i miasta - dzielnicy) następowała etapami i zarówno w sferze projektowej jak i wykonawczej bardzo często ulegała modyfikacjom. W licznych publikacjach historycznych niejednokrotnie znaleźć można informacje o tym, że prace w terenie prowadzone były początkowo na podstawie ogólnych założeń, zaś konkretne plany wykonawcze powstawały "na bieżąco", tj. w toku prowadzonych robót budowlanych. O ile zatem co do zasady przyjmuje się, że przy określaniu celu wywłaszczenia należy uwzględniać wyłącznie dokumenty istniejące przed dokonaniem wywłaszczenia, to w przypadku budowy Nowej Huty przyjęcie takiego poglądu w istocie wykluczałoby możliwość bardziej precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia.

Dlatego też nie budzi zastrzeżeń Sądu oparcie się przez organy obu instancji przy ustalaniu celu wywłaszczenia na opracowaniu "Założenia Projektowe Budowy Miasta Nowa Huta, Aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r.". Moc prawna tego dokumentu – w szczególności to, czy owe założenia miały moc powszechnie obowiązującą, czy też nie – nie determinuje znaczenia tego opracowania jako dowodu pozwalającego ustalić cel wywłaszczenia. Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie akceptował moc dowodową tego opracowania (np. wyroki NSA w sprawach sygn. I OSK 1212/18, I OSK 211/20, I OSK 2565/18, I OSK 3475/15).

Z tych względów zarzut nieważności nie mógł odnieść skutku.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprawdza się do oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Skarżący zarzucają, że "za zrealizowanie celu wywłaszczenia nie można uznać pozostawienia nieruchomości jako nieużytku, bez zabudowy kubaturowej, porośniętej chwastami, chaszczami i drzewami, trawą i samosiejkami. Infrastruktura towarzysząca w postaci terenów zielonych powinna być bowiem uporządkowana choćby w minimalny sposób w ramach pewnej widocznej koncepcji, by można było uznać zajęty przez nią obszar za pas zieleni izolacyjnej, oddzielający część mieszkaniową od części przemysłowej miasta".

Organy obu instancji prawidłowo ustaliły cel wywłaszczenia w ramach budowy miasta i kombinatu Nowa Huta jako pas izolacyjnym - dolina rzeki Dłubni (o szerokości 1 km z obu stron rzeki), pomiędzy Kombinatem, a osiedlami mieszkaniowymi, na północno - wschodnim i wschodnim obrzeżu Miasta Nowa Huta, tzw. zieleń nieurządzona.

Ustalono również, że na omawianym terenie nie były podejmowane czynności związane z realizacją tak określonego celu wywłaszczenia.

W ocenie Sądu przy takich ustaleniach faktycznych zarówno co do samego celu wywłaszczenia, jak i co do jego realizacji prawidłowo przyjęto, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Na nieruchomości znajdowała się (i nadal znajduje) zieleń niezagospodarowana, co jednak wystarczy do stwierdzenia, że teren ten spełniał funkcję izolacyjną, oddzielającą Kombinat od osiedli mieszkaniowych.

W tym miejscu trzeba wskazać, że w analogicznej sprawie – również dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w terenie "zieleni nieurządzonej" tworzącej pas izolacyjny do 1 km z obu stron rzeki Dłubni – na północno wschodnim i wschodnim obrzeżu miasta Nowa Huta – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 12 września 2019 r., sygn. II SA/Kr 575/19 wyraził następujące stanowisko:

"Odnosząc się do zarzutu skargi, zgodnie z którym pas zieleni "nieurządzonej" bez dodatkowego zagospodarowania nie stanowi realizacji ww. funkcji ochronnej należy podnieść, ze wnioskowana nieruchomość w dacie jej wywłaszczenia była w części porośnięta drzewami – co prawda owocowymi- tym niemniej stanowiła teren zielony i częściowo zadrzewiony, a zatem pełniła funkcję ochronna dla osiedli mieszkaniowych oddzielając je od przemysłowych terenów kombinatu. Podkreślić trzeba, że fakt braku "zalesienia" nie może przesądzać o jej zbędności na cel wywłaszczenia, skoro z pozyskanych do akt sprawy dokumentów nie wynika, aby realizacja celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości miała nastąpić tylko i wyłączni w taki sposób, jak wskazuje w skardze skarżąca, tj. w drodze zorganizowanych działań polegających na intensywnym nasadzaniu drzew. W ocenie Sądu dla realizacji celu wywłaszczenia nie było bowiem konieczne – jakby tego chciała skarżąca - nasadzenie roślinności o określonym charakterze. Istotne jest, ze w orzeczeniu Prezydium WRN w Krakowie z (...) wskazano jako ogólny cel wywłaszczenia nieruchomości nie tylko budowę Miasta Nowa Huta, lecz również kombinatu w Nowej Hucie. A zatem nawet jeżeli przedmiotowa działka nie została dodatkowo obsadzona nasadzeniami i nie został na niej zrealizowany las z gęstym poszyciem to z racji położenia nieruchomości oraz istniejącego jej zagospodarowania - tak w dacie wywłaszczenia jak i w późniejszym okresie - pełniła ona funkcję izolacyjną jako teren zieleni nieurządzonej .stanowiąc istotny element realizacji celu ogólnego jaki była budowa miasta Nowa Huta i położonego w pobliżu kombinatu. W tym kontekście nie bez znaczenia jest także realizacja w 1963 r. na terenie działki (...) dla potrzeb kombinatu infrastruktury gazowej i energetycznej co zostało prawidłowo przedstawione w zaskarżonej decyzji. Konkludując, argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie., gdyż realizacja pasa izolacyjnego pomiędzy osiedlami a kombinatem poprzez tworzenie terenów zielonych (zieleń nieurządzona), względnie ich utrzymywanie jeśli miały już taki charakter w dacie wywłaszczenia mieściło się w celu wywłaszczenia, tj. budowie miasta i kombinatu Nowa Huta".

Stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę całkowicie podziela. Trzeba też podkreślić, że wyrok ten pozytywnie przeszedł kontrolę instancyjną – Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 września 2020 r., sygn. I OSK 211/20 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku NSA potwierdzono, że "Działka nr (...) stanowi fragment pasa zieleni nieuporządkowanej, stanowiącego naturalną zaporę przed szkodliwym wpływem zadymień przemysłowych Huty im. Lenina. Ów pas izolacyjny pełnił funkcję przewietrzeniową, pozwalającą na usuwanie szkodliwych zadymień przemysłowych Huty im. Lenina, tak by zmniejszyć oddziaływanie zadymień na mieszkańców dzielnicy Nowa Huta. To, że w Założeniach projektowych budowy Miasta Nowa Huta - aktualizacja na dzień 1 maja 1955 r. (dokumencie powstałym ponad 4 latach po wydaniu orzeczenia z (...) r. i ponad 4 lata i 9 miesięcy po (...) zgłoszeniu wniosku o wywłaszczenie), wskazano: "Programuje się założenie pasa leśnego o szerok. do 1 km. Pas ten złożony z drzewostanu wysokopiennego z gęstym poszyciem stanowić będzie naturalną zaporę przed szkodliwym wpływem zadymień przemysłowych Huty im. Lenina" (k. 157 t. II akt Starosty), jako dotyczący działań programowanych dnia 30 kwietnia 1955 r. (zatem planowanych w przyszłości; k. 171-156v t. II akt Starosty), w żaden sposób nie mogło wpłynąć na zmianę celów wywłaszczenia, którymi były budowa Kombinatu Nowej Huty i miasta Nowa Huta".

W świetle tych ustaleń Wojewoda Małopolski prawidłowo ocenił, że zbędne jest przeprowadzanie opinii biegłego dendrologa. Zarzuty skargi dotyczące tej kwestii należy również uznać za bezzasadne. W zaskarżonej decyzji nie kwestionuje się faktu, że na przedmiotowym terenie nie dokonywano nasadzeń ani w żaden inny sposób nie porządkowano istniejącej już wcześniej zieleni. Jednakże wbrew stanowisku skarżących jest to wystarczające do stwierdzenia, że cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie został zrealizowany.

Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.