Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1369/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-05-31 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258  par. 1 i  par. 2  pkt 7 w zw. z  art. 258  par. 3,  art. 245  par. 1 i  par. 3 w zw. z  art. 246  par. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...], nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi

na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego

w kwocie 100,00 zł, skarżąca Spółka zwróciła się o zwolnienie z obowiązku jego ponoszenia.

Ponieważ wniosek ten nie odpowiadał przewidzianym w ustawie wymogom, pismem z dnia [...] wezwano skarżącą Spółkę do złożenia go na urzędowym formularzu, wg ustalonego wzoru, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W terminie wyznaczonym do tut. Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku

o przyznanie prawa pomocy – druk PPPr - w zakresie obejmującym zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków).

W uzasadnieniu powyższego podano, iż działalność Spółki obejmuje handel, pośrednictwo, obrót paliwami płynnymi i obrót wierzytelnościami.

Ponadto wskazano, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z.

oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając dalsze pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Dodatkowo wszystkie składniki mienia ruchomego i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Obecnie trwa ich licytacja. Jednakże wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż. Co więcej w wyniku działań organów skarbowych poniesiono znaczne straty finansowe i zwolniono kilkudziesięciu pracowników.

W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona skarżąca zadeklarowała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, stratę za ostatni

rok obrotowy w kwocie [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za

ostatni rok w wysokości [...] zł oraz zerowy stan środków na rachunkach bankowych.

Mając na uwadze powyższe, w tym również podnoszone w innych sprawach zawisłych w tut. Sądzie okoliczności, pismem z dnia [...] referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy danych poprzez złożenie odpisów lub kserokopii następujących dokumentów źródłowych, tj. sprawozdania finansowego za 2008 r. oraz złożonego za ten okres zeznania podatkowego; deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w ciągu ostatnich sześciu miesięcy i raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacja paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy (w tym przedmiocie należało ponadto wykazać na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości stanowiącej jej siedzibę); a także wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku [...] i w Banku [...], obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku.

W odpowiedzi na powyższe, pismem procesowym z dnia [...] skarżąca – z uwagi na złożoność kierowanego do niej wezwania - wystąpiła

o zakreślenie dodatkowego 7-dniowego terminu, celem zgromadzenia żądanych dokumentów.

Zarządzeniem z dnia [...] referendarz sądowy przychylił się

do wniosku strony, tj. wstrzymał się z jego rozpoznaniem.

Do dnia dzisiejszego dokumenty te nie zostały jednak nadesłane.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko

od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże,

że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo

od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej

w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie opłat sądowych i wydatków. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją

prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy,

że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczania należnych opłat sądowych i wydatków nie została spełniona.

Do dnia dzisiejszego skarżąca Spółka nie wykonała bowiem wezwania z dnia [...], tj. nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby jej rzeczywistą sytuację finansową i możliwości płatnicze. Mianowicie nie przedłożyła sprawozdania finansowego za 2008 r. (mimo, iż z odpisu KRS wynika jednoznacznie, iż zostało ono złożone już [...]), a także zeznania podatkowego za ten okres, wyciągów z rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, raportów kasowych z powyższego okresu oraz deklaracji VAT składanych w ostatnim półroczu, w tym aktualnych wyciągów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych na których posadowione są stacja paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy.

Tymczasem art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w tym zakresie, albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie występujących w sprawie opłat, do których zalicza się również należny od wniesionej skargi wpis. Orzekanie na podstawie nieaktualnych danych nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne. Stąd dołączone do innych spraw zawisłych w tut. Sądzie dokumenty źródłowe nie mogły być brane pod uwagę.

Ich wartość dowodowa nie może mieć bowiem znaczenia przesądzającego

w sytuacji, kiedy strona mimo trudności finansowych, o których pisze, nadal funkcjonuje w obrocie prawnym.

Podkreślić ponadto w tym miejscu należy, iż rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Biorąc jednak pod uwagę fakt,

iż skarżąca Spółka nie wykazała się chęcią współpracy, albowiem nie odpowiedziała na wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych we wniosku

o przyznanie prawa pomocy, stąd przyjąć należało, iż nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Tym bardziej, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści

art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia [...] pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej.

Powyższa okoliczność nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona

jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05).

Godzi się w tym miejscu odnotować, iż skarżąca Spółka wielokrotnie

w licznych postępowaniach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach wnosiła o przyznanie prawa pomocy, lecz jej wnioski nie były uwzględniane. W konsekwencji powyższego należne opłaty były regulowane.

W wielu z tych spraw wypowiadał się również Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenia na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy, wskazując, iż przyznanie tego prawa podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności (por. postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06 oraz

z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06, z dnia 22 listopada 2007 r.,

sygn. akt II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 55/08, z dnia

2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08, z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 447/08, a także z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 217/09).

Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3

oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec

jak w sentencji.