Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2276/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz B. N. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") decyzją z [...] września 2020r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec B. N. (zwana dalej "Skarżącą") art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020r., poz. 723 ze zm., zwana dalej: "u.z.e.f."). W podstawie prawnej powołał się na art. 8a u.z.e.f.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wystąpiła [...] września 2017r. o zastosowanie art. 8a u.z.e.f. We wniosku wskazała, że rozpoczęła służbę w Milicji Obywatelskiej [...] stycznia 1984r. na stanowisku maszynistki, a po powrocie z urlopu macierzyńskiego – [...] lipca 1985r., bez własnej woli została przeniesiona na to samo stanowisko w Wydziale [...] służby Bezpieczeństwa w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...]. Skarżącą przyjęto [...] sierpnia 1990r. do służby w Urzędzie Ochrony Państwa bez wydawania opinii Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej co, zdaniem Skarżącej, świadczy o tym, że jej praca w SB była wynikiem przemieszczenia kadrowego, które nastąpiło bez jej wniosku, w związku z czym tego okresu jej służby nie można uznać za służbę na rzecz totalitarnego państwa. Skarżąca podniosła, że nie była karana dyscyplinarnie, a opinie służbowe, nagrody, wyróżnienia i odznaczenia w szczególności przyznany w 2012r. Medal Srebrny Za Długoletnią Służbę, świadczą o rzetelnym wykonywaniu zadań i obowiązków po 12 września 1989r.

Minister ustalił, że Skarżącą zwolniono ze służby w ABW Delegatura w [...] [...] stycznia 2017r. i nabyła prawo do emerytury, wypłacanej od [...] lutego 2018r., której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c u.z.e.f.

Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej "IPN") uznał za służbę Skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., okres od [...] lipca 1985r. do [...] czerwca 1989r. - 3 lata, 11 miesięcy i 16 dni, a całkowity okres służby wynosi 33 lata i 16 dni. Z kopii przekazanych przez IPN akt osobowych nie wynika, aby Skarżąca nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989r. Szef ABW w opinii z [...] lipca 2018r. poinformował, że z przebiegu służby w UOP/ABW, ustalonego na podstawie archiwalnych akt osobowych (m.in. opinie służbowe, wnioski o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska) nie wynika, aby Skarżąca uchylała się od wykonywania zadań służbowych, bądź wykonywała je w sposób niewłaściwy. Skarżąca otrzymywała także wyróżnienia i była odznaczona Medalem Srebrnym za Długoletnią Służbę. Nie odnaleziono informacji o karach dyscyplinarnych i o prowadzonych wobec Skarżącej postępowaniach karnych lub karno-skarbowych. Brak jest też dokumentów potwierdzających pełnienie przez Skarżącą służby w warunkach, które mogły stanowić zagrożenie życia i zdrowia.

Minister, odwołując się do art. 8a u.z.e.f., wskazał, że w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. i 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przesłanki wskazane w ww. przepisie muszą być spełnione łącznie, są nieostre, więc organ ma możliwość indywidualnego podejścia do każdej sprawy, ale musi uwzględniać wykładnię językową i autentyczną. Już na etapie prac komisji sejmowych (posiedzenie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych 15 grudnia 2016r. nr 76,), kiedy przedstawiono propozycję wprowadzenia art. 8a u.z.e.f., sygnalizowano, że wprowadzenie nieostrego pojęcia, jakim jest "krótkotrwałość" może napotkać problemy interpretacyjne. W konsekwencji zgłoszono propozycję uwzględnienia progu procentowego jednoznacznego - 20% całego okresu służby, po przekroczeniu którego w sposób niebudzący wątpliwości można byłoby stwierdzić brak zaistnienia owej krótkotrwałości, ale poprawka ta nie zyskała akceptacji. Ww. przepis ma więc charakter uznaniowy. Zdaniem Ministra rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i przez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych. Przy czym zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza i odnosi się on do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Zadaniem Ministra jest też stwierdzenie, czy w świetle materiału dowodowego ustawowe przesłanki można uznać za spełnione i czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", który znalazł się w u.z.e.f. obok dwóch ww. przesłanek. Krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a u.z.e.f. jest zasadne. Minister odwołał się do wyroku NSA z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19, w którym stwierdzono, że: ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Minister powołał się też na wyrok WSA w Warszawie z 8 maja 2019r. sygn. akt II SA/Wa 147/19.

Minister, przechodząc do analizy sprawy, wskazał, że całkowity okres służby Skarżącej wynosi 33 lata i 16 dni, zaś służba na rzecz totalitarnego państwa była pełniona przez 3 lata, 11 miesięcy i 16 dni, co stanowi około 12% ogółu służby. Okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby nie można uznać za krótkotrwały. Kilkuletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego ani epizodycznego.

Minister podkreślił, że w opinii Szefa ABW Skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie służby w UOP/ABW, a dokumenty w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby poddawać w wątpliwość rzetelność służby Skarżącej. Jakkolwiek w dokumentacji brak jest dowodów, aby służba ta była pełniona z narażeniem zdrowia i życia, nie daje to podstaw do stwierdzenia, że nie spełniono przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f., bowiem zwrot "szczególnie z narażeniem życia i zdrowia" jest dodatkowym czynnikiem, który wpływa na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza.

Minister podał, że wnikliwa analiza akt osobowych z IPN dowiodła wprawdzie, że Skarżącą odgórnie przeniesiono na etat w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa, z uwagi na "pilną potrzebę obsadzenia stanowiska maszynistki", ale brak jest śladów, aby Skarżąca podejmowała działania, mające na celu usunięcie jej ze stanowiska w SB. Skarżąca kontynuowała karierę zawodową aż do momentu likwidacji Biura [...] [...] czerwca 1989r., na podstawie zarządzenia organizacyjnego Ministra. W związku z tym Skarżąca, pełniąc służbę na rzecz totalitarnego państwa przez blisko cztery lata, mogła z całą pewnością dokładnie zaznajomić się ze specyfiką i charakterem zadań realizowanych przez jego organy. Nie bez znaczenia jest i to, że Wydział [...] zajmował się przede wszystkim [...]. Zadania wykonywane przez tę komórkę były zatem działaniami stricte na rzecz ustroju totalitarnego.

Minister, mając na względzie analizę materiału i całokształt służby Skarżącej i jej charakter przed 31 lipca 1990r., typowy dla ustroju terytorialnego, stwierdził, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a u.z.e.f. "Szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami. Na tej podstawie Minister przyjął, że Skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f.

Minister, odnosząc się do argumentów z wniosku z [...] września 2017r. podał, że jeżeli Skarżąca nie zgadza się z informacją o przebiegu służby wydaną przez IPN, z uwagi na błędne zapisy dotyczących przebiegu służby, dat jej pełnienia na różnych stanowiskach, to powinna poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę informacji. Zgodnie z art. 13a ust. 1 u.z.e.f., na wniosek organu emerytalnego IPN sporządza, na podstawie posiadanych akt osobowych, w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, przekazuje organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Stosownie do art. 13a ust. 5 u.z.e.f. informacja o przebiegu służby, o której mowa w ust. 1, jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb. W myśl art. 13a ust. 6 u.z.e.f. do informacji, o której mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów K.p.a. Od decyzji o ponownym ustaleniu wysokości świadczenia, wydanej przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji służy prawo wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w [...] - Wydział [...]. Wszelkie zastrzeżenia do tej decyzji, z uwagi na jej niezgodności z obowiązującymi przepisami lub stanem faktycznym Skarżąca mogła zgłosić w ww. postępowaniu odwoławczym. Prowadzone na mocy art. 8a u.z.e.f. postępowanie administracyjne jest postępowaniem mającym odmienną podstawę prawną i nie dotyczy ustalenia prawa do określonego świadczenia, a jedynie wyłączenia stosowania przepisów decydujących o jego obniżeniu w danych okolicznościach. Minister jest związany treścią informacji z IPN o pełnieniu służby.

2. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie ww. decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

a) art. 13b u.z.e.f. - przez jego zastosowanie i przyjęcie, że Skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu u.z.e.f., gdy z decyzji nie wynika, jakie dokładnie stanowisko, funkcję lub jakie czynności zawodowe podejmowała, a dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoliłoby zakwalifikować jej pracę jako służbę na rzecz "totalitarnego państwa" w rozumieniu u.z.e.f.,

b) art. 8a u.z.e.f. - przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że ustawodawca uzależnia wyłączenie stosowania art. 15c, 22a i 24a u.z.e.f. od:

- spełnienia przez wnioskodawcę łącznie przesłanek "krótkotrwałości" służby przed 31 lipca 1990r., "rzetelności wykonywania zadań i obowiązków" po 12 września 1989r. i wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r. "z narażeniem zdrowia i życia", gdy ustawodawca expressis verbis uzależnił wyłączenie stosowania art. 15c, 22a oraz 24a u.z.e.f. tylko od spełnienia przesłanek krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990r. oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r., a wymóg wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r. z narażeniem zdrowia i życia ma charakter fakultatywny, co jednoznacznie potwierdza użycie przez ustawodawcę wyrażenia "w szczególności" i w konsekwencji jego spełnienie w sprawie nie jest wymagane,

- wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r. z narażeniem zdrowia i życia, które ma mieć charakter "rzeczywistego, dowiedzionego i wyjątkowego", gdy przesłanka ta jest fakultatywna, a nadto z wykładni językowej przepisu nie wynika powyższe ograniczenie, którego nie można domniemywać, a w konsekwencji narażenie może mieć również charakter hipotetyczny,

- zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", który musi mieć miejsce niezależnie od pozostałych przesłanek ustawowych, gdy wykładnia art. 8a u.z.e.f. prowadzi do jednoznacznej konkluzji, że szczególnie uzasadniony przypadek ma miejsce każdorazowo, gdy spełnione zostaną krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990r. i rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r.;

c) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - przez niedokonanie wszechstronnej i swobodnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie, że służba Skarżącej

- trwająca ponad 33 lata nie miała charakteru "wyjątkowego, legitymującego się wybitnymi osiągnięciami", gdy z dokumentów załączonych do wniosku z [...] września 2017r. wynika, że Skarżącą wielokrotnie odznaczano za zasługi na rzecz kraju, w tym Medalem Srebrnym "Za Długoletnią Służbę", co prowadzi do przyjęcia, że służba Skarżącej była wyjątkowa;

- przed 25 listopada 1990r. nie miała charakteru krótkotrwałego, a Minister nie wyjaśnił, jak należy rozumieć ww. przesłankę, a długość tego okresu w ujęciu bezwzględnym i proporcjonalnym nie stanowiła 15% całego okresu służby.

Skarżąca w uzasadnieniu rozwinęła zarzuty i wskazała, że Minister nie ocenił zaświadczenia o przebiegu służby, przez ustalenie, czy służba jaką pełniła Skarżąca była służbą w rozumieniu art. 13b u.z.e.f. Wbrew twierdzeniom decyzji, Skarżąca w Wydziale [...] była zawieszona na wolnym etacie, bez wiedzy i nie przepracowała w nim ani jednego dnia. Pracowała w sekretariacie [...] 3 lata i 11 miesięcy. Nie miała też do czynienia z dokumentami z tzw. "tajnej korespondencji", to była praca reprezentacyjna, jej rola ograniczała się do obsługi technicznej, przychodząca korespondencja była dla niej niedostępna. W tym okresie nie mogła zmienić miejsca pełnienia służby, bo pełniła służbę przygotowawczą, trwającą 3 lata. Naczelnik Wydziału Kadr bez powiadomienia Skarżącej sporządził notatkę, że odwołuje ją z zajmowanego stanowiska Wydziału [...] i przeniósł na stanowisko maszynistki Wydziału [...] Skarżącej wytłumaczono, że Wydział [...] jest od tego, aby zabezpieczyć ciągłość pracy sekretariatu d/s SB. Skarżącą w kolejnej opinii z [...] stycznia 1985r. poinformowano, że na stałe przeniesiono ją do sekretariatu ds SB, na stanowisko maszynistki, ale nie wskazano, że jest zawieszona na wolnym etacie maszynistki wydziału [...] Skarżąca do końca pracy nie miała wiedzy, że formalnie była wielokrotnie przemieszczana między różnymi jednostkami. Dopiero po otrzymaniu dokumentów z IPN przeczytała historię pracy.

Skarżąca stwierdziła, że posługując się wykładnią celowościową nie sposób przyjąć rozumienia art. 8a u.z.e.f. zaproponowanego przez Ministra, bo stoi w oczywistej sprzeczności z obowiązującym zakazem dokonywania wykładni rozszerzającej na niekorzyść praw i wolności obywatelskich. "Zagrożenie życia i zdrowia" może mieć charakter czysto hipotetyczny. Skarżąca zgodziła się, że przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" musi zostać spełniona, ale należy uznać ją za spełnioną, gdy wnioskodawca zadośćuczyni wymogom krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990r. i rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r. Łączne spełnienie ww. przesłanek implikuje obowiązek przyjęcia, iż w danej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Inna interpretacja prowadziłaby do przyjęcia, że obok wyraźnie wskazanych przesłanek istnieje trzecia przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", która ma charakter nieostry, pozostaje niezależna od pozostałych, a jej ocena podlega wyłącznie Ministrowi, który kieruje się własnymi, powszechnie nieznanymi kryteriami. Zaproponowane przez Ministra rozumienie art. 8a u.z.e.f. stoi w rażącej sprzeczności z zasadą zaufania obywatela do stanowionego prawa i nie ma oparcia w obowiązujących przepisach.

Skarżąca podniosła również, że Minister poza powołaniem w uzasadnieniu decyzji słownikowych definicji, odnoszących się do "krótkotrwałości", nie dokonał jego wykładni na gruncie stanu faktycznego, odnoszącego się do sytuacji, w jakiej Skarżąca pełniła służbę. Z uwagi na ponad 33 lata służby, uznać należało, że Skarżąca spełnia ww. warunek. Skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa wyłącznie przez 3 lata i 11 miesięcy, co stanowi niespełna 12% całego okresu jej pracy na rzecz Rzeczypospolitej Polskiej. Do tego okresu nie powinno się też wliczać urlopu macierzyńskiego, bo wówczas Skarżąca nie świadczyła pracy. Ponadto wskaźnik 12% służby należało zakwalifikować jako niedługi, niestały, przejściowy.

3. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. skarga ma usprawiedliwione podstawy.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż Skarżąca w skardze wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a Minister nie sprzeciwił się temu wnioskowi w odpowiedzi na skargę i nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm., zwana dalej "P.u.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżyła Skarżąca, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a.

3. Sąd, oceniając zaskarżoną decyzję Ministra w świetle wskazanych wyżej kryteriów, stwierdził, że brak w niej dostatecznego rozważenia "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a u.z.e.f.

Sąd wyjaśnia, że u.z.e.f., w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed 2 stycznia 1999r. i którzy w okresie od [...] lipca 1944r. do [...] lipca 1990r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 u.z.e.f., w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., i która pozostawała w służbie przed 2 stycznia 1999r., emerytura wynosi: 1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.

Stosownie do art. 15c ust. 2 u.z.e.f. przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 u.z.e.f. stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się, zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3 u.z.e.f., jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f.

Na mocy art. 15c ust. 3 u.z.e.f. wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z art. 15c ust. 4 u.z.e.f. w celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 u.z.e.f.

Na mocy art. 15c ust. 5 u.z.e.f. przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego.

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 u.z.e.f. w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

Przepis art. 22a ust. 2 u.z.e.f. stanowi, że w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej.

Zgodnie z art. 22a ust. 3 u.z.e.f. wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Art. 22a ust. 4 u.z.e.f. stanowi, że w celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 u.z.e.f. Przepisy art. 13a u.z.e.f. stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 22a ust. 5 u.z.e.f. przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed 1990r., bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego.

Stosownie do art. 8a ust. 1 u.z.e.f. minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Zgodnie z art. 8a ust. 2 u.z.e.f. do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 u.z.e.f.

Wskazać także należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a u.z.e.f. ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Jakkolwiek sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, tym niemniej w jej toku należy zastanowić się czy organ administracji – Minister – ustalił i rozważył istotne w sprawie okoliczności faktyczne z punktu widzenia przepisu prawa materialnego, który powinien być w sprawie zastosowany, jak również czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zgodnie z celem danej normy prawnej, oraz czy dokonał wyboru prawidłowej wykładni stosowanego przepisu prawa i czy dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej.

W doktrynie podnosi się, że obowiązkiem Sądu przy takim zakresie kontroli jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie nosi charakteru dowolnego, a przede wszystkim czy organ uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405).

Sąd w sprawach uznania administracyjnego bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.).

Warto powołać także pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z 15 grudnia 2008r. sygn. akt I OSK 622/08 (dostępny na www.nsa.gov.pl), który Sąd orzekający w sprawie Skarżącego, w pełni podziela, że użycie w tekście przepisu pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ administracji publicznej do "doprecyzowania" (skonkretyzowania) tego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych konkretnej sprawy i kontekstu normatywnego, w którym to pojęcie funkcjonuje. (...) Uznanie administracyjne, a więc upoważnienie organu administracji publicznej do dokonania wyboru konsekwencji prawnych stosowanej normy prawa administracyjnego, może być zrealizowane dopiero po dokonaniu interpretacji, a więc nie dotyczy ani wykładni tekstu prawnego, ani oceny występujących faktów, ani nawet wykładni pojęć nieostrych. W sytuacji, gdy w sprawie występują niedookreślone przesłanki podjęcia decyzji, to uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia musi być bardzo szczegółowe, pełne i przekonujące. (...) Organ stosujący prawo jest więc zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego.

W sprawie rozpatrywanej takim przepisem jest art. 8a ust. 1 u.z.e.f., który zawiera wymienione wyżej przesłanki, oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Tym samym obligatoryjne było dokonanie przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji interpretacji pojęć, którymi posługuje się ustawodawca w treści art. 8a ust. 1 u.z.e.f., a następnie odniesienie się do tych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy.

4. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę uznał, że skarga, oceniana na mocy ww. kryteriów, wynikających z P.p.s.a. i P.u.s.a., zasługiwała na uwzględnienie, gdyż Minister przy wydawaniu ww. decyzji przekroczył granice uznania administracyjnego, a wadliwości proceduralne, których się dopuścił mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odmowa wyłączenia stosowania ww. przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. była więc przedwczesna, a wydanej w sprawie decyzji nie uzasadniono w sposób dostateczny, zgodnie z wymogami przewidzianymi w szczególności w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a.

Jakkolwiek Sąd podziela poglądy prezentowane w powołanych przez Ministra w zaskarżonej decyzji w ww. wyrokach Naczelnego Sąd Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zapadłych w konkretnych stanach faktycznych, zauważa też, że należało w sprawie podzielić zapatrywanie Skarżącej, że Minister nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a u.z.e.f., a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19, największe trudności interpretacyjne budzi wykładnia kryterium "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990r., ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości", czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 u.z.e.f. dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990r. powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 u.z.e.f. i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą". (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Minister w zaskarżonej decyzji nie dokonał w sposób prawidłowy analizy, kwestii "krótkotrwałości służby na rzecz państwa totalitarnego" w kontekście przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zgodzić się należy z Ministrem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, ale biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Sąd nie kwestionuje przy tym oceny długości czasu służby dokonanej przez organ w aspekcie kryterium, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f. Samo jednak przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej, jak wynika z orzecznictwa NSA. Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji brak. Warto wskazać, że Skarżąca w okresie, który Minister uznał za niespełniający kryterium krótkotrwałości była w służbie przygotowawczej, czego w ogóle nie brano pod uwagę i wykonywała pracę maszynistki, pracującej w sekretariacie pełniąc funkcje reprezentacyjne.

W tym miejscu należy przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z 21 maja 2020r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1669/19 (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym podkreślono, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 u.z.e.f. nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a u.z.e.f., wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

W sprawie Minister przyjął, że spełniona jest przesłanka rzetelności pełnionej służby, o której mowa w art. 8a pkt 2 u.z.e.f., więc wszelkie zarzuty z tego zakresu podniesione w skardze nie mogą być uznane za zasadne, skoro organ nie kwestionował wypełnienia tej przesłanki przez Skarżącą.

Sąd stwierdza jednak, że Minister nie rozważył w sprawie jakiego rodzaju czynności wykonywała Skarżąca, w okresie, który ustawodawca uznał za okres pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa, czyli od [...] lipca 1985r. do [...] czerwca 1989r. i czy Skarżąca rzeczywiście realizowała zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej.

Zdaniem Sądu nieprawidłowa i przedwczesna jest ocena zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pracę Skarżącej należy oceniać wyłącznie w kontekście zadań realizowanych przez Wydział [...] w którym Skarżąca pełniła funkcje sekretarskie na etacie maszynistki. Jakkolwiek Sąd nie kwestionuje, że zadania wykonywane przez ten Wydział miały charakter działań na rzecz ustroju totalitarnego, ale Wydział ten zatrudniał nie tylko osoby pełniące funkcje ukierunkowane bezpośrednio na działalność państwa totalitarnego. Nie sposób bez głębszej analizy konkretnych czynności wykonywanych przez Skarżącą uznać, że osoba pełniąca funkcje sekretarskie wykonywała działania "stricte na rzecz ustroju totalitarnego", o czym mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez Ministra w zaskarżonej decyzji wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, wskazał natomiast, że unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 u.z.e.f. należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Minister nie sprostał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powyższym wskazaniom zawartym w ww. orzeczeniu NSA, choć brał pod uwagę ten wyrok.

5. Minister ponownie rozpatrując sprawę, dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać konkretne fakty dotyczące służby Skarżącej, zadań przez Nią wykonywanych podczas służby przygotowawczej, jej postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i ocenić je w kontekście szczególnie uzasadnionego przypadku. Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby Skarżącej w zestawieniu z zadaniami faktycznie wykonywanymi i czasem jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Minister, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na podnoszenie przez Skarżącą kwalifikacji zawodowych i otrzymywanie awansów, powinien odnieść się do okresów uznanych w ww. zaświadczeniu IPN za pełnienie służby na rzecz państwa totalitarnego i w tym zakresie powołać się na konkretne dowody, potwierdzające tezy organu o zaangażowaniu Skarżącej w struktury państwa totalitarnego. Minister powinien mieć również na względzie okoliczności służby przygotowawczej i wykonywanych w jej toku czynności w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a u.z.e.f. Minister nie może w uzasadnieniu decyzji, wydawanej w ramach uznania administracyjnego jedynie domniemywać, że Skarżąca utożsamiała się z ustrojem totalitarnym bez powołania się na konkretne dowody, dotyczące konkretnego okresu, o którym mowa w art. 13b u.z.e.f. Stanowi to bowiem naruszenie zarówno norm prawa procesowego wskazanych w skardze (art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.), jak również naruszenia art. 8a u.z.e.f., jak również art. 8 § 1 k.p.a.

Minister przy ponownym rozpoznaniu sprawy weźmie więc pod rozwagę stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym uzasadnieniu i dokona zindywidualizowanych ocen stanu faktycznego z uwzględnieniem wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i obowiązujących przepisów prawa, tak aby możliwe było wydanie prawidłowej decyzji uznaniowej.

6. Sąd, mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. i art. 132 P.p.s.a. wydał rozstrzygnięcie zawarte w punkcie pierwszym sentencji wyroku, o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Sąd o kosztach postępowania sądowego (punkt drugi sentencji) orzekł na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r., poz. 1804), gdyż Skarżącą reprezentował radca prawny.