Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2025/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2, art. 3 par. 1, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 9, art. 10 par. 1, art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi S. A na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego S. A kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. – zaskarżonym skargą przez S. A. A. A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] stycznia 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie wymienionemu skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...] września 2014 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek S. A. A. A. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda [...] pismem z [...] września 2014 r. wezwał cudzoziemca - na podstawie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - do uzupełnienia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania braku formalnego wniosku, tj. przedłożenia kserokopii ważnego dokumentu podróży (wszystkich stron zawierających pieczątki, adnotacje i wpisy) oraz okazanie jego oryginału (zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w szczególnie uzasadnionym przypadku, gdy cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży i nie ma możliwości jego uzyskania, może przedstawić inny dokument potwierdzający jego tożsamość).

Na odwrotnej stronie przedmiotowego wezwania pouczono m. in. o treści art. 64 § 2 K.p.a. Przedmiotowe wezwanie zostało wysłane na wskazany przez cudzoziemca we wniosku adres: ul. [...],[...] W. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że wezwanie doręczono pod ww adres w dniu [...] września 2014 r., co wymieniony potwierdził przez własnoręczne złożenie podpisu.

W dniu [...] października 2014 r. cudzoziemiec osobiście stawił się w organie i uzupełnił brak formalny wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Wojewoda [...] pismem z [...] października 2014 r. pozostawił wniosek o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy bez rozpoznania, z uwagi na nieusunięcie braku formalnego wniosku w zakreślonym dla dokonania tej czynności terminie. Zawiadomienie powyższe zostało przesłane cudzoziemcowi, również na adres, tj.: ul. [...], [...] W. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zawiadomienie doręczono [...] listopada 2014 r., co wnioskodawca potwierdził własnoręcznym podpisem.

Cudzoziemiec wnioskiem z [...] grudnia 2014 r. wystąpił do Wojewody [...] z prośbą o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W ww wniosku cudzoziemiec podniósł, iż był przekonany, że może uzupełnić braki formalne w terminie czternastu dni, gdyż tak wyjaśnił mu jego tłumacz, który od wielu lat mieszka w Polsce i ma do niego zaufanie. Jednocześnie podniósł, że na żadnym etapie sprawy nie został pouczony o skutkach nieuzupełnienia braku formalnego w terminie w języku dla niego zrozumiałym. W jego przekonaniu art. 7 ust. 1 ww ustawy o cudzoziemcach należy interpretować w ten sposób, że z chwilą złożenia wniosku powinienem zostać pouczony w języku zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach - także wtedy, gdy jest wzywany do uzupełnienia braku formalnego. Gdyby został właściwie pouczony o terminie wyznaczonym na uzupełnienie braku wniosku, a przede wszystkim o skutkach uchybienia tego terminu, zrozumiałby, że musi nawet zrezygnować z zajęć (co w przypadku moich studiów jest bardzo trudne) i zgłosić się w wyznaczonym terminie. Zaznaczył również, że dopiero w dniu [...] listopada otrzymał ustną informację w Urzędzie o skutkach uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego w języku dla niego zrozumiałym.

Wojewoda [...] - po rozpatrzeniu wniosku cudzoziemca - postanowieniem z [...] stycznia 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o udzielenie S. A. A. A. zezwolenia na pobyt czasowy.

Na powyższe postanowienie cudzoziemiec S. A. A. A. wniósł zażalenie. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] stycznia 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 63 § 2 K.p.a., podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. O tym, jakie wymagania musi spełniać wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz jakie są wymagane do niego załączniki rozstrzyga art. 106 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 107 ww ustawy. I tak art. 106 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec uzasadnia ten wniosek, składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań pisemne oświadczenie, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe oraz przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do niego aktualną fotografię, dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Jednocześnie art. 106 ust. 3 ww ustawy o cudzoziemcach stanowi, że w szczególnie uzasadnionym przypadku, gdy cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży i nie ma możliwości jego uzyskania, może przedstawić inny dokument potwierdzający tożsamość. Dalej organ odwoławczy, cytując art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 1 K.p.a., podał że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wniosek o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy zawierał brak formalny w postaci niedostarczenia przez cudzoziemca ważnego dokumentu podróży. Nadto Wojewoda podkreślił, że wezwał wnioskodawcę w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania braku formalnego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, ponieważ przedstawienie ważnego dokumentu podróży jest warunkiem merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Analiza ww wezwania wykazała, iż zawierało ono pouczenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, w przypadku nieusunięcia jego braku formalnego i w jaki sposób można złożyć brakujący dokument, by termin został zachowany. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, iż zarzuty podniesione w zażaleniu nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Rozstrzygające znaczenie w kwestii przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku ma stwierdzenie, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, cudzoziemiec nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku. Wymieniony uzupełnił brak formalny wniosku dopiero w dniu [...] października 2014 r. Zainteresowany nie wskazał żadnej obiektywnej i niezawinionej przez niego przyczyny, która uniemożliwiła mu dokonanie wspomnianej czynności we wcześniejszym ustawowym terminie, tj. do dnia [...] września 2014 r. Według organu strona przy zachowaniu należytej staranności mogła zaradzić zaistniałemu uchybieniu. Nadto, organ odwoławczy zauważył, że wezwanie zawierało pouczenie, w którym organ pierwszej instancji wyjaśnił sposób postępowania w przypadku złożenia wniosku zawierającego brak formalny i w jaki sposób można złożyć brakujące dokumenty by termin został zachowany. Zgodnie z punktem [...] wymienionego pouczenia, wraz z wezwaniem przesłano stronie pouczenie dla cudzoziemców o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach w języku zrozumiałym dla cudzoziemca. Brak znajomości języka polskiego czy też brak znajomości prawa nie stanowią okoliczności uprawdopodobniającej brak winy cudzoziemca w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku. Obowiązujące w Polsce przepisy prawa nie nakładają na organ administracji prowadzący postępowanie obowiązku zapewnienia stronie tłumacza z urzędu ani obowiązku tłumaczenia kierowanych do niej pism urzędowych. Zaś z obowiązku pisemnego pouczenia cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach organ wywiązał się.

W związku z powyższymi ustaleniami, w przedmiotowej sprawie - podzielając stanowisko zawarte w postanowieniu Wojewody [...] – należało przyjąć, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku spowodowane było okolicznościami wyłączającymi jej winę. Z uwagi na powyższe ustalenia nie było podstaw do uznania, że uchybienie terminu do uzupełnienia przez cudzoziemca braku formalnego wniosku nastąpiło bez jego winy, a przeszkody powodujące to uchybienie miały charakter obiektywny, niezależny od strony.

S. A. A. A. - wniósł skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] kwietnia 2015 r., żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucono wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj,:

1) art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650, z 2014 r., poz. 463 z późn. zm.) oraz art. 10 § 1 K.p.a. przez niewykonanie nałożonego na organ administracji obowiązku pouczenia cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach, co w konsekwencji pozbawiło stronę czynnego udziału w postępowaniu w sprawie; 2) art. 8 w zw. z art. 11 K.p.a., tzn. ochrony zaufania strony postępowania do organu rozpoznającego jej sprawę, której urzeczywistnieniu służy m. in. obowiązek wyjaśniania przesłanek ukierunkowujących załatwienie sprawy administracyjnej w określony sposób, poprzez dopuszczenie do wskazanych powyżej uchybień procesowych.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] kwietnia 2015 r. i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] stycznia 2015r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W myśl art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy przez przedstawienie ważnego dokumentu podróży podał, że był przekonany, iż brak formalny może uzupełnić w terminie 14 dni, gdyż tak wskazał mu jego tłumacz, od lat mieszkający w Polsce. Podkreślił też, że na żadnym etapie sprawy nie został pouczony o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych w terminie w języku dla niego zrozumiałym. W jego przekonaniu uprawnienie takie daje mu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 30 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Gdyby został właściwie pouczony o terminie na uzupełnienie braku formalnego, a przede wszystkim o skutkach uchybienia terminu wyznaczonego na jego uzupełnienie, zrozumiałby że musi nawet rezygnować z zajęć i zgłosić się w wyznaczonym terminie. Brak swojej winy w uchybieniu terminu podkreślił również w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie przywrócenia terminu. Wskazując, że nie włada językiem polskim. Nie zna przepisów polskiego prawa, w tym zasad obliczania biegu terminów administracyjnych. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku co prawda zawierało pouczenie w tym przedmiocie, jednak pouczenie to zostało sporządzone w języku polskim niezrozumiałym dla niego. W tym względzie powołał się na treść art. 9 K.p.a. i art. 10 ust. 1 (nieobowiązującej już) ustawy o cudzoziemcach. Naruszenie przez organy wspomnianego wyżej przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego w powiązaniu z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c (obecnie już obowiązującej) ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach skarżący zarzucił też w skardze. Przyznał rację organowi odwoławczemu, że obowiązujące w Polsce przepisy prawa nie nakładają na organ administracji obowiązku zapewnienia stronie tłumacza z urzędu ani obowiązku tłumaczenia kierowanych do niej pism. Niemniej z powołaniem się na art. 9 K.p.a. i art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach oraz art. 10 § 1 K.p.a. stwierdził, że niepouczenie w języku dla niego zrozumiałym, czyli ojczystym [...] o jego prawach i obowiązkach w toku postępowania administracyjnego nie może powodować dla niego negatywnych konsekwencji. W efekcie nie można było przyjąć, że nieuzupełnienie brakującego dokumentu w wyznaczonym terminie było przez niego zawinione. Sąd, po dokonanej analizie czynności postępowania organów, a w szczególności organu pierwszej instancji, który dokonywał wezwania skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, przyznał rację skarżącemu co do wskazywanego uchybienia i ocenił je w kategoriach naruszenia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. I tak organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy – stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach z 2013 r. – poucza cudzoziemca pisemnie w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach. Obowiązek powyższego pouczenia i o tożsamej treści spoczywał także na organach prowadzących postępowania w sprawach cudzoziemców na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach uchylonej z dniem 1 maja 2014 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573). Na gruncie tejże regulacji ukształtowało się orzecznictwo sądów administracyjnych oraz poglądy komentatorów, które z racji tożsamego brzmienia obecnie obowiązującej regulacji art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach z 2013 r. co do zakresu pouczenia nie straciły na aktualności i ugruntowane w tej materii poglądy podziela orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd. Należy zatem wskazać, że art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach normuje obowiązek informacyjny spoczywający na organach postępowania i przejawia się w konieczności niezwykle szerokiego pouczenia o zasadach i trybie postępowania oraz przysługujących prawach i ciążących na nim obowiązkach. Powyższe pouczenie nie dotyczy wyłącznie statusu stron, czy zarysu obowiązku pouczenia o środkach odwoławczych w razie niekorzystnego dla cudzoziemca rozstrzygnięcia złożonego przez cudzoziemca wniosku (pod. WSA w Warszawie w wyroku z 23 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2402/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej ujmując - pouczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach – w ocenie Sądu - nie dotyczy wyłącznie stricte postępowania związanego z przedmiotem danego wniosku dopuszczalnego regulacjami ustawy o cudzoziemcach, ale i pouczeń cudzoziemca, których potrzeba wyniknie we wstępnej fazie postępowaniu czy też już w trakcie postępowania administracyjnego, na przykład o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowym, czyli po skutecznym wniesieniu wniosku w tym przedmiocie. Normę art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach należy ujmować jako unormowanie konkretyzujące dyrektywę wynikającą z art. 9 K.p.a., w myśl której organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (tak P. Czarnecki, Komentarz do art. 10 ustawy o cudzoziemcach, Stan prawny 2013.03.31. publ. Lex). Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymał wezwanie do usunięcia braku formalnego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z pouczenie o trybie usunięcia i skutkach jego nieusunięcia w języku polskim. Zatem organ

wzywając cudzoziemca w języku polskim do usunięcia braku formalnego wniosku działał zgodnie nie tylko z ustawą o cudzoziemcach z 2013 r., ale i z ustawą z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2011 r, Nr 43, poz. 224). Niemniej obowiązkiem organu, oprócz doręczenia skarżącemu przedmiotowego pouczenia w języku polskim, było również doręczenie pouczenia w języku dla niego zrozumiałym. Skarżący stwierdza, że językiem w pełni dla niego zrozumiałym jest język [...], tymczasem w takim języku nie otrzymał stosownego pouczenia. W tym stanie rzeczy należało uznać, że organ nie dopełnił omawianego obowiązku. Z orzecznictwa sądów administracyjnych zaś wynika, że w innych sprawach inicjowanych przez cudzoziemców organ wypełniał ten obowiązek, gdyż załącznikiem do wezwania do usunięcia braków formalnych i pouczenia dotyczącego tej czynności w języku polskim, było również pouczenie np. w języku chińskim (wyrok WSA w Warszawie z 4.04.2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1037/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), czyli kolejnym języku, niewymienionym przez organ w odpowiedzi na skargę (język angielski, język francuski, język rosyjski i język wietnamski). Stwierdzenie, że skarżący nie otrzymał pouczenia o skutku nieusunięcia braku formalnego w języku dla niego zrozumiałym i powoływanie się przez skarżącego na tę okoliczność we wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że uchybienie terminu wyznaczonego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy nastąpiło bez winy skarżącego, tym samym w sprawie doszło do naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania postanowiono w punkcie II na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.