Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 299/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 5 art. 54 par. 1 art. 98 par. 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Góraj (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. P. i A. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżących – A. i A. P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r.

Organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania przedmiotowych należności protokołem z dnia 20 grudnia 2007 r. dokonał zajęcia ruchomości będących własnością Skarżących, tj. samochodu osobowego marki Honda Civic oraz telewizora marki Philips. Zajęte ruchomości zostały pozostawione pod dozorem A. P.. Odbiór odpisu protokołu z dnia 20 grudnia 2007 r. i przyjęcie pod dozór powyższych ruchomości Skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem. Natomiast w pozycji H tytułu wykonawczego pracownik organu egzekucyjnego umieścił adnotację opatrzoną datą 20 grudnia 2007 r. o odmowie złożenia przez Skarżącego podpisu potwierdzającego odbiór odpisu tytułu wykonawczego.

A. i A. P. wnieśli do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. pismo z dnia 27 grudnia 2007 r. stanowiące zarzuty oraz skargę na czynności egzekucyjne związane z zajęciem ruchomości. Przedmiotowe pismo w części dotyczącej skargi na czynności egzekucyjne zostało przekazane do Dyrektora Izby Skarbowej w P. jako organu właściwego do jej rozpoznania. Zobowiązani zaskarżając dokonane czynności egzekucyjne wskazali, iż z uwagi na udzielone w dniu 23 listopada 2007 r. pełnomocnictwo w zakresie reprezentowania ich przed organami egzekucyjnymi zarówno w obecnym jak i przyszłych postępowaniach egzekucyjnych skutkuje koniecznością kierowania wszelkich pism, w tym odpisów tytułów wykonawczych oraz pism dotyczących dokonywanych czynności do rąk pełnomocnika, a nie bezpośrednio Skarżącym. Dlatego też zdaniem Skarżących doręczenie protokołu zajęcia ruchomości bezpośrednio A. P. nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Ponadto podniesiono, iż odpis tytułu wykonawczego również należy uznać za niedoręczony, co skutkuje tym, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte. W skardze powołano również, iż w związku ze wskazanymi uchybieniami odmówiono podpisania protokołu zajęcia ruchomości, na co pracownik organu egzekucyjnego zareagował grożąc wezwaniem funkcjonariuszy policji.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r., oddalił skargę jako nieuzasadnioną wskazując, iż zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte zgodnie z art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie Skarżący wnieśli do Ministra Finansów zażalenie. Skarżący podtrzymali swoje stanowisko w zakresie udzielonego pełnomocnictwa, przedstawione w skardze z dnia 27 grudnia 2007 r. oraz ponownie wskazali, iż ich zdaniem postępowanie egzekucyjne nie zostało wszczęte w dniu 20 grudnia 2008 r. Ponadto wskazano na okoliczność wcześniejszego wszczęcia postępowania egzekucyjnego poprzez doręczenie w dniu 19 grudnia 2007 r. zawiadomienia nr EG-l-721/2152/2007-W o zajęciu rachunku bankowego Skarżących do Banku [...] S.A.

W postanowieniu z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a. Ma on na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym. Minister Finansów w wyniku dokonania analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia prawa przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, do której upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucja z ruchomości. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. W myśl art. 98 § 1 u.p.e.a. zajęcie ruchomości następuje poprzez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany i świadkowie. § 2 tego przepisu wskazuje, iż zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony. Natomiast zgodnie z art. 100 u.p.e.a., poborca skarbowy może pozostawić zajęte ruchomości w miejscu zajęcia pod dozorem zobowiązanego lub dorosłego jego domownika. W niniejszej sprawie, zajęte w dniu 20 grudnia 2007 r. ruchomości pozostawiono pod dozorem A. P.. Zobowiązany, na protokole zajęcia ruchomości, własnoręcznym podpisem potwierdził zarówno odbiór odpisu protokołu jak i przyjęcie pod dozór zajętych ruchomości, a także oświadczył, iż zajęte ruchomości są Jego własnością. Ponadto znajdujący się w aktach sprawy protokół zajęcia ruchomości z dnia 20 lutego 2008 r., stanowiący podstawę do oceny dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej pod względem formalnoprawnym odpowiada formie przewidzianej dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tą kwestię.

Odnosząc się natomiast do kwestii doręczenia Skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego nr [...], organ wskazał, iż zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w zawiązku z art. 46 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu. W niniejszej sprawie pracownik organu egzekucyjnego umieścił w pozycji H tytułu wykonawczego adnotację opatrzoną datą 20 grudnia 2007 r. o odmowie złożenia przez Zobowiązanego podpisu potwierdzającego odbiór odpisu tytułu wykonawczego. Dlatego też należało uznać, iż odpis tytułu wykonawczego nr [...] został Zobowiązanemu skutecznie doręczony. Zatem nie ulega wątpliwości, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A. i A. P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało wszczęte w dniu 20 grudnia 2007 r. zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. Natomiast twierdzenie, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte poprzez doręczenie w dniu 19 grudnia 2007 r. zawiadomienia nr EG-I-721/2152/2007-W o zajęciu rachunku bankowego Zobowiązanych do Banku [...] S.A. jest bezzasadne, z uwagi na fakt, iż wspomniane zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego dotyczyło tytułu wykonawczego nr [...], zatem odrębnego postępowania.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia Ministra Finansów zarzucając mu naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia, którego podstawę faktyczną stanowiły wyłącznie ustalenia Dyrektora Izby Skarbowej w P. przyjęte bezkrytycznie przez Ministra Finansów za prawdziwe, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek własnego postępowania wyjaśniającego, pomimo sygnalizowania przez Skarżących nieprawidłowości w zakresie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, jak również protokołu zajęcia i odbioru ruchomości; naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku w art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia naruszającego art. 32, art. 40 § 2 i art. 46 § 2 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :

Skargę uznać należy za niezasadną.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącym odpisu tytułu wykonawczego oraz protokołu zajęcia ruchomości. Problematyka ta związana jest zaś z tym, czy na etapie w/w doręczeń strona była reprezentowana przez pełnomocnika.

Przede wszystkim określić trzeba moment wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. W tym zakresie posłużyć należy się przepisem art.26 par.5 pkt.1 ustawy z dnia 17.06.1966r. postępowanie egzekucyjne w administracji, zgodnie z którym wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Z przytoczonego przepisu wynika, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte dopiero w chwili doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Wcześniej więc nie toczyło się.

Kluczowe znaczenie dla wyjaśnienia istoty sprawy ma również ocena tego, czy po stronie organu podatkowego istniały przesłanki ku temu, aby jak podnoszą skarżący, protokół zajęcia ruchomości i odpisu tytułu wykonawczego doręczyć pełnomocnikowi skarżących. Przede wszystkim podkreślenia wymaga to, iż podstawową zasadą postępowania administracyjnego, podobnie jak i cywilnego, jest osobisty udział strony w toczącym się postępowaniu. Odstępstwem od tej reguły jest udział stron poprzez ustanowionego pełnomocnika. To, jaki sposób działania wybierze strona – osobistego, czy za pośrednictwem pełnomocnika – zależy wyłącznie od jej woli. Decyzja strony o działaniu przez pełnomocnika objawić się zaś może w ten sposób, że udzielone zostanie pełnomocnictwo do działania w konkretnej sprawie. Ewentualnie, pełnomocnik powołując się na udzielone mu pełnomocnictwo ogólne, może powiadomić organ, iż w konkretnym postępowaniu będzie reprezentował stronę.

W każdej z powyższych sytuacji niezbędne jest jednak złożenie przez stronę czytelnego oświadczenia woli, odnoszącego się do konkretnego postępowania. W tym zaś konkretnym postępowaniu, pełnomocnik działając w trybie art.33 par.3 k.p.a. dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.

W świetle powyższego, za nietrafne uznać więc należy twierdzenia strony, iż udzielenie pełnomocnictwa ogólnego w jednej sprawie, rodzi obowiązek po stronie organu prowadzącego postępowanie, doręczania wszelkich pism temu pełnomocnikowi również w innych postępowaniach, nawet jeśli w tamtych postępowaniach pełnomocnik nie przystąpił do udziału w nich. W takiej bowiem sytuacji, strona zostałaby de facto pozbawiona możliwości decydowania o tym, czy w konkretnym postępowaniu jej wolą jest samodzielne występowanie, czy też za pośrednictwem pełnomocnika.

Stanowisko, jakie w omawianej materii prezentują skarżący, prowadziłoby więc do sytuacji, gdy strona traciłaby faktyczny wpływ na swój udział w nowo podejmowanych postępowaniach. To zaś, poza skutkami w postaci nieważności postępowania, mogłoby też spowodować konsekwencje w postaci powstania po stronie podatnika dodatkowych kosztów, związanych z pracą pełnomocnika. Strona, na etapie wszczynania postępowania, nie miałaby bowiem nie tylko wpływu na powstawanie tych kosztów, ale wręcz nie miałaby o nich wiedzy.

Wobec powyższego, tut. Sąd nie podziela stanowiska zaprezentowanego w skardze, jako ograniczającego prawo strony do obrony swych praw.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w momencie gdy skarżący nie przyjęli odpisu tytułu wykonawczego, w postępowaniu tym, na tym jego etapie, nie byli oni reprezentowani przez pełnomocnika. W tym postępowaniu nie złożyli jeszcze stosownego oświadczenia woli odnośnie sposobu reprezentacji. Jak zaś już zostało wskazane na wstępie niniejszego uzasadnienia, wcześniej udzielone pełnomocnictwo, nie mogło rodzić skutków prawnych podnoszonych w skardze. Tym samym, uznać należy, iż odpis tytułu wykonawczego, jak i protokół zajęcia ruchomości, zostały prawidłowo doręczone stronie. Wobec natomiast odmowy przyjęcia odpisu tytułu wykonawczego przez skarżących, zaistniały przesłanki do zastosowania dyspozycji art.46 par.2 k.p.a. Poza sporem jest bowiem okoliczność, że skarżący nie przyjęli odpisu tytułu wykonawczego. Motywy z jakich odmówili tego przyjęcia, nie mają zaś znaczenia w sprawie. W szczególności nie rzutują na skuteczność przypisania do omawianego zachowania skarżących, dyspozycji art.46 par.2 k.p.a. Podstawową przesłanką postępowania podatkowego jest bowiem odniesienie się do okoliczności faktycznych. W sprawie niniejszej faktem tym jest zaś zachowanie skarżących polegające na odmowie przyjęcia odpisu tytułu wykonawczego. Tym samym za bezpodstawny należy uznać zarzut skargi dotyczący braku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego. Organ nie był bowiem zobowiązany do tego, aby badać motywy jakimi kierowali się skarżący odmawiając przyjęcia tytułu wykonawczego.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie podzielając zasadności zarzutów zawartych w skardze, orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art.151 p.p.s.a.