Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 338/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 922  par. 1,  art. 924 i  art. 925
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności do 1/2 części nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...] ha.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa komunalizacyjna", stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę K., prawa własności do 1/2 części przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 5 marca 2012 r. R. K. wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej, wskazując, że Sąd Rejonowy w. K. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] zmienił własne postanowienie z dnia [...] stycznia 1995 r. sygn. akt [...] i stwierdził, że spadek po C. G. z domu S. nabyła w całości wnioskodawczyni.

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. i wskazał, że podstawową przesłanką komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej jest to, aby mienie stanowiło własność Skarbu Państwa w dacie wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Podstawą do przyjęcia przez Wojewodę, że Skarb Państwa był właścicielem spornej nieruchomości, było postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r. sygn. akt [...] stwierdzające, że spadek po C. G. z domu S. nabył w całości Skarb Państwa. Orzeczenie to zostało jednak zmienione postanowieniem tego Sądu z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...], na mocy którego spadek po C. G. z domu S. nabyła w całości R. K. Organ nadzoru wskazał, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia (art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.c."), natomiast spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.), a skoro C. G. zmarła w dniu [...] lipca 1976 r., to otwarcie spadku nastąpiło w tym dniu. Powyższe oznacza, że Skarb Państwa w dacie 27 maja 1990 r. nie był właścicielem skomunalizowanej nieruchomości, a decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja nie wywołała przy tym nieodwracalnych skutków prawnych.

Na skutek wniosku Prezydenta Miasta K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. i wskazał, że koniecznym było stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1999 r., ponieważ z akt sprawy jednoznacznie wynika, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. W dacie komunalizacji przedmiotowa nieruchomość pozostawała bowiem własnością osób fizycznych, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...].

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent Miasta K. wnosząc o jej uchylenie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że stwierdzenie nieważności w trybie powołanego przepisu może mieć miejsce jedynie w sytuacji rażącego naruszenia prawa, a zatem w razie oczywistości takiego naruszenia. W niniejszej sprawie taka sytuacja zdaniem skarżącego nie miała miejsca, bowiem w dniu orzekania przez Wojewodę [...], Skarb Państwa legitymował się tytułem własności do przedmiotowej nieruchomości na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r. sygn. akt [...]. Zgodnie przy tym z treścią art. 1025 § 2 k.c. domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą. Wprawdzie domniemanie to jest wzruszalne w drodze postępowania o uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jednak to na sądzie przeprowadzającym postępowanie spadkowe spoczywa obowiązek badania, kto jest spadkobiercą, czego winien dokonać z urzędu. W niniejszej sprawie to sąd spadku stwierdził, że jedynym spadkobiercą po zmarłej C. G. jest Skarb Państwa, a zatem nie można stwierdzić, że działanie Wojewody [...] miało cechy rażącego (oczywistego) naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Dokonując takiej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w ramach trybu nadzwyczajnego regulowanego przez przepis art. 156 § 1 k.p.a. Jego przedmiot stanowiła decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. stwierdzająca nabycie przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności do 1/2 części nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb nr [...], oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Stosownie do treści powołanego przepisu mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika zatem, że komunalizacji podlega wyłącznie mienie stanowiące w dniu 27 maja 1990 r. własność państwową i należące do wymienionych w tym przepisie jednostek. W sytuacji, gdy mienie takie nie spełnia powyższych kryteriów, decyzja przekazująca własność tego mienia na rzecz jednostki samorządu terytorialnego w sposób oczywisty sprzeczna jest z normą zawartą w omawianym przepisie. Jest ona zatem dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażąco narusza prawo), co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, przedmiotowa nieruchomość w 1/2 części stanowiła pierwotnie własność C. S., która zmarła w dniu [...] lipca 1976 r. w K. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r. spadek po ww. osobie nabył w całości Skarb Państwa. Powyższe skutkowało z kolei wydaniem przez Wojewodę [...] kwestionowanej w trybie nadzorczym decyzji stwierdzającej nabycie przedmiotowej nieruchomości nieodpłatnie przez Gminę K. Postanowienie spadkowe z dnia [...] stycznia 1995 r. zostało jednak zmienione postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 2011 r., na mocy którego spadek po C. G. z domu S. nabyła w całości R. K. W związku z tym uznać należało, że przedmiotowe mienie nigdy nie należało do Skarbu Państwa. Jak tranie wskazał bowiem organ nadzoru, spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia, przy czym otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 i art. 925 k.c.). Skoro zatem C. G. z domu S. zmarła w dniu [...] lipca 1976 r., to otwarcie spadku nastąpiło właśnie w tym dniu.

W tym stanie rzeczy prawidłowo Minister Administracji i Cyfryzacji uznał, że przedmiotowa nieruchomość nie kwalifikowała się do komunalizacji z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, ponieważ w dniu 27 maja 1990 r. należała do osoby fizycznej, a nie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniami skarżącego, że decyzja Wojewody [...] nie naruszała rażąco art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, skoro w dniu orzekania przez organ Skarb Państwa legitymował się tytułem własności do przedmiotowej nieruchomości, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 1995 r. sygn. akt [...]. Jak już bowiem wskazano, postanowienie to zostało następnie zmienione postanowieniem tego sądu z dnia [...] grudnia 2011 r., a zatem w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość nie należała do Skarbu Państwa, ale do R. K. Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma bowiem charakter deklaratoryjny, a zatem potwierdza istniejący już stan rzeczy, gdyż przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1 k.c.).

W związku z tym uznać należy, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.