Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 140/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 01 września 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) WSA Barbara Koś Protokolant: sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2004r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła; oddala skargę /-/ B. Koś /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ T.M. Geremek


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenia celne SAD nr [...] z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej, stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego. Określił kwotę długu celnego oraz wezwał adresata decyzji - T. D. do uiszczenia niedoboru cła w kwocie [...] oraz odsetek wyrównawczych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż wobec towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu według powyższych zgłoszeń celnych ( koncentratu pomidorowego ) zastosowano obniżoną stawkę celną w wysokości 15 % określoną dla produktów pochodzących z Łotwy w oparciu o świadectwa przewozowe EUR 1. W wyniku wyrywkowej weryfikacji przedmiotowego towaru, dokonanej na podstawie art. 32 Protokołu nr 3 umowy o wolnym handlu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Łotewską z dnia 28.04.1997r. ( zał. do Dz. U. Nr 42 z 1998r., poz. 241 ze zmian. ), łotewskie władze celne nie potwierdziły rzetelności danych zawartych w świadectwach EUR 1. Działając na podstawie art. 65 § 4 pkt. 2 b Kodeksu celnego organ I instancji dokonał z urzędu weryfikacji powyższych zgłoszeń celnych, albowiem wyniki weryfikacji przeprowadzonej w trybie przewidzianym umową międzynarodową są wiążące dla organów celnych kraju importu. Ponieważ czynności kontrolne nie potwierdziły pochodzenia importowanego towaru w myśl postanowień art. 32 powołanego powyżej Protokołu nr 3, należało wobec niego zastosować autonomiczną stawkę celną określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 158 z 1998r., poz. 1036 ze zmian. ), którą stosuje się do towarów pochodzących od członków Światowej Organizacji Handlu WTO oraz od krajów wobec których stosuje się klauzulę najwyższego uprzywilejowania, jeżeli stawka celna konwencyjna jest wyższa od określonej dla tego towaru stawki celnej autonomicznej.

Przedmiotem importu był koncentrat pomidorowy 28-30 % w beczkach metalowych po ok. 210 - 220 kg netto, który powinien być klasyfikowany do kodu PCN 2002 90 31 9 - Pomidory przetworzone lub zakonserwowane inaczej niż za pomocą octu lub kwasu octowego; - Pozostałe; - - O zawartości suchej masy nie mniejszej niż 12 %, ale nie przekraczającej 30 %; - - - W bezpośrednich opakowaniach o zawartości netto powyżej 199 kg. Dla tak określonego towaru w Taryfie celnej ustanowiono autonomiczną stawkę celną w wysokości 50 %, minimum 0,6 ECU/kg . Według tych kryteriów obliczono kwotę należnego i niezapłaconego długu celnego.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł T.D., żądając - jak należy domniemywać z jego treści - jej uchylenia i ponownego rozpatrzenia sprawy. Podniósł on, iż jego zdaniem dokumenty potwierdzające pochodzenie towaru EUR 1 zostały wystawione przez organy administracji łotewskiej w prawidłowy sposób i były rzetelne, co nie było kwestionowane przez administrację polską w dacie dokonywania zgłoszenia. Nie może ponosić odpowiedzialności za skutki transakcji z firmą "A", która nadal działa na L. legalnie, tym bardziej, iż starał się on sprawdzać prawidłowość dokonywanych czynności handlowych.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej obciążenia strony odsetkami wyrównawczymi i w tym zakresie umorzył postępowanie, uchylił decyzję w części dotyczącej zastosowanej klasyfikacji towarowej wobec części przedmiotowego towaru i w tym zakresie orzekł o zakwalifikowaniu go do kodu PCN 2002 90 91 9, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podkreślił, że obniżone stawki celne są stosowane w przypadku łącznego spełnienia trzech warunków :

- towar pochodzi z Republiki Łotewskiej w rozumieniu powyżej powołanego Protokołu nr 3;

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze;

- spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Organ celny I instancji nie kwestionował rzetelności świadectw EUR 1 obejmując towar procedurą dopuszczenia do obrotu, albowiem nie miał możliwości samodzielnego zbadania wiarygodności dokumentów wystawionych przez łotewskie władze celne. Zostały one wobec tego przekazane stronie łotewskiej do zweryfikowania na podstawie art. 32 Protokołu. Przeprowadzona weryfikacja wykazała, iż przedmiotowy towar nie posiada statusu "pochodzącego" w rozumieniu postanowień Protokołu, wobec czego nie można było wobec niego zastosować obniżonych stawek celnych, albowiem polskie organy celne nie mają prawa kwestionować wyników weryfikacji uzyskanych drogą oficjalną.

Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził ponadto, iż organ I instancji w sposób nieprawidłowy wskazał klasyfikację spornego towaru, albowiem zgodnie z zapisami na fakturach dołączonych do przedmiotowych zgłoszeń SAD przedmiotem importu był koncentrat pomidorowy o zawartości suchej masy 28-30 % oraz 36-38%, wobec czego koncentrat o zawartości 36 - 38 % powinien być zakwalifikowany do kodu PCN 2002 90 91 9, co nie zmienia jednak wysokości stawki celnej automatycznej i kwoty długu celnego.

Organ II instancji uznał również, że fakt przedstawienia przez odwołującego się nieprawidłowych dowodów pochodzenia towaru w postaci świadectw EUR 1 nie uzasadniał obciążenia go odsetkami wyrównawczymi, gdyż nie był on spowodowany jego świadomym działaniem czy zaniedbaniem.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. D. podniósł, iż nie otrzymał informacji, dlaczego łotewska administracja celna zweryfikowała negatywnie wystawione uprzednio przez siebie świadectwa pochodzenia EUR 1. Nie rozumie on również, dlaczego firma "A" nie poniosła - jako podmiot odpowiedzialny za realizację przedmiotowej umowy gospodarczej oraz wystawienie świadectw EUR 1 - żadnych konsekwencji swojego nierzetelnego działania. Zarzucił także, iż polskie organy celne nie dążyły do pełnego wyjaśnienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ celny II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje:

Skarga T. D. okazała się nieuzasadniona, albowiem ustalenia faktyczne i prawne poczynione w przedmiotowej sprawie przez organ celny II instancji zostały dokonane - w ocenie Sądu - w prawidłowy sposób.

Przede wszystkim podkreślić należy, że wszelkie korzystanie z preferencji celnych w postaci obniżonych stawek celnych jest uwarunkowane konkretnymi wymogami określonymi przez przepisy prawa celnego i stosowne umowy międzynarodowe. Aby zastosować obniżoną stawkę celną za dany towar należy zatem spełnić wszystkie wskazane przepisami warunki. W orzecznictwie sądowym podkreśla się wyraźnie konieczność rygorystycznego przestrzegania wymogów postawionych importerom w umowach międzynarodowych ustanawiających strefy wolnego handlu. Zgodnie z jego wytycznymi przywileje celne mogą być udzielane tylko na warunkach ściśle określonych w odpowiednich przepisach prawa i organy celne nie mogą w jakikolwiek sposób odstępować od ich przestrzegania, gdyż naruszenie tych zasad prawa celnego byłoby sprzeczne z zasadą równości podmiotów gospodarczych wobec prawa oraz interesem państwa ( m. in. wyrok Sądu Najwyższego z 08.05.1998r., sygn. akt III RN 32/98 ).

Obowiązujące w dniach dokonywania zgłoszeń celnych przepisy ust. 5 Części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz przepisy art. 2 , art. 13 i art. 16 Protokołu nr 3 do Umowy o Wolnym Handlu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Łotewską z dnia 28.04.1997r. ( Dz.U. z 1998, Nr 42, poz. 241 ) wprowadzały możliwość stosowania stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z Łotwy wyłącznie w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:

- towar stanowi produkt pochodzący z Republiki Łotewskiej w rozumieniu postanowień powyższego Protokołu nr 3 ,

- jego pochodzenie zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,

- spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski,

- w Taryfie celnej przewidziano obniżoną stawkę celną na produkty pochodzące z Republiki Łotewskiej.

Zgodnie natomiast z art. 32 Protokołu organy celne są uprawnione do dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia przeprowadzanej wyrywkowo lub w sytuacji istnienia uzasadnionych wątpliwości co do ich autentyczności, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Działając na tej podstawie Urząd Celny w P. zwrócił się pismem z dnia [...] do Głównego Urzędu Ceł w W. o przeprowadzenie na L. weryfikacji przedmiotowych świadectw przewozowych EUR 1. Pismem z dnia [...] łotewskie władze celne poinformowały stronę polską, iż zweryfikowane dokumenty EUR 1 nie spełniają wszystkich obligatoryjnych wymogów określonych w Protokole nr 3. Należy przy tym podkreślić, że weryfikacja przeprowadzana przez władze celne kraju eksportera jest jedyną przewidzianą przez Protokół formą kontroli dowodów pochodzenia towarów, a jej wynik jest wiążący dla polskich władz celnych i nie może być przez nie podważany w jakikolwiek sposób.

Organ celny I instancji nie miał zatem możliwości sprawdzenia we własnym zakresie ( w momencie obejmowania towaru procedurą dopuszczenia do obrotu ) wiarygodności i autentyczności przedstawionych przez importera dokumentów, mógł jedynie zbadać je pod kątem formalnym.

Negatywny wynik weryfikacji spowodował natomiast konieczność odmowy preferencyjnego traktowania towaru - koncentratu pomidorowego, albowiem nie miał on statusu towaru "pochodzącego" w myśl postanowień Protokołu, a tym samym nie został spełniony podstawowy warunek określony w przedmiotowej umowie międzynarodowej. Ponieważ nie było podstaw do skorzystania z przywileju stawki obniżonej, organ celny był zobligowany do zastosowania stawki niepreferencyjnej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skarżący jako podmiot zgłaszający przedmiotowy towar był - zgodnie z przepisem art. 209 § 3 Kodeksu celnego - zobowiązany do uiszczenia kwoty cła w wysokości wynikającej z obowiązujących przepisów.

Należy przy tym podkreślić, iż rozstrzyganie o istocie niniejszej sprawy celnej nie było uzależnione od rozstrzygnięcia przez organ celny kwestii przyczyn wadliwości wystawionych dowodów pochodzenia, jak również ustalania wysokości szkody, jaką ewentualnie poniósł podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą w wyniku niewłaściwego postępowania eksportera, albowiem nie mieści się to w zakresie stosunku celnoprawnego łączącego polski organ celny z importerem ( patrz m.in. wyrok NSA z 26.05.2000r., sygn. akt I SA/Lu 1298/98 ).

W ocenie Sądu to skarżący - jako uczestnik profesjonalnego obrotu towarowego z zagranicą - winien w toku prowadzonej działalności zachować odpowiednią staranność i dbałość o własne interesy, zabezpieczać się przez zawieranie odpowiedniej treści kontraktów, umów przed nieuczciwością czy nierzetelnością innych uczestników obrotu towarowego. W przeciwnym razie musi liczyć się z koniecznością ponoszenia wszelkich ujemnych skutków wcześniejszych zaniedbań w tym zakresie.

Sąd uznał również za niezasadny zarzut skarżącego odnośnie zakwestionowania przez organy celne kodu celnego PCN 2002. Po przeanalizowaniu zapisów na fakturach przedłożonych przez T. D. do zgłoszenia celnego organ celny II instancji prawidłowo uznał bowiem, iż w przypadku importowanego koncentratu pomidorowego o zawartości suchej masy 36 - 38 % należało zastosować kod 2002 90 91 9, a wobec koncentratu o zawartości 28-30% - kod PCN 2002 90 31 9. Wobec faktu, iż oba kody obciążone są jednakową stawką autonomiczną ( 50 % minimum 0,6 ECU/kg ), zmiana klasyfikacji taryfowej wobec części zgłoszeń celnych SAD nie ma wpływu na kwotę należnego długu celnego. Należy przy tym zauważyć, iż strona sama deklarowała kod PCN 2002 90 91 9, a zmiana klasyfikacji towarowej nastąpiła dopiero w podpozycji ( w przypadku koncentratu o zawartości 28-30 % ), a nie - jak podnosi skarżący - na poziomie pozycji, która pozostawała bezsporna.

Sąd podzielił także zapatrywania organu II instancji odnośnie umorzenia przedmiotowego postępowania celnego w kwestii obciążenia skarżącego odsetkami wyrównawczymi, ze względu na szczególne okoliczności, w jakich doszło do podania w zgłoszeniach celnych nieprawdziwych danych, nie wynikających z jego zaniedbania czy świadomego działania.

Ponieważ z podanych powyżej powodów skarga T. D. nie zasługiwała na uwzględnienie, Sąd orzekł o jej oddaleniu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ).

/-/T. Geremek /-/ M. Lorych - Olszanowska /-/ B. Koś

K.P.