Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 766/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 33 § 1 pkt 4, pkt 6, pkt 10
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] września 2018r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lipca 2018r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2018r. nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] września 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. K. i M. K., prowadzących działalność gospodarczą [...] s.c., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej: "NUS") z [...] lipca 2018 r., nr [...], w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2018 r., nr [...], obejmującego zaległe zobowiązania z tytułu opłaty targowej, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 4 kwietnia 2018 r. doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego.

Pismem z 9 kwietnia 2018 r., poprzedzonym pismami z 26 i 27 marca 2018 r., wniesiono zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne wskazując na art. 33 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), a więc błąd co do osoby zobowiązanego, art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., a więc niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, a także art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., a więc niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., przez błędne określenie osoby zobowiązanej. Na poparcie tych zarzutów podniesiono zwłaszcza, że spółka cywilna nie może być podmiotem praw i obowiązków, przez co błędnie wskazano ją w tytule wykonawczym. Egzekucja wobec spółki cywilnej jest niedopuszczalna.

Burmistrz postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela z [...] maja 2018 r., nr [...], uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Wierzyciel powołując się na art. 115 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) wskazał, że podatnikiem opłaty targowej jest spółka cywilna [...], ale podatnikiem tej opłaty – jak wynika z decyzji – są również jej wspólnicy. Organ powołał się także na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] lutego 2018 r., podkreślając, że z postanowienia tego wynika, iż obowiązkiem obciążono spółkę cywilną i zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w części A tytułu wykonawczego, przeznaczonej na dane zobowiązanego, powinny znajdować się informacje obejmujące jej firmę, adres oraz NIP. Wystawiając tytuł wykonawczy nr [...] z [...] lutego 2018 r. zastosowano się do tego postanowienia. Z kolei fakt błędnego oznaczenia w rubryce 1, że zobowiązanym jest osoba fizyczna zdaniem wierzyciela należy uznać za mało istotny błąd pisarski. Z treści tytułu wykonawczego wynika bowiem, że zobowiązanym jest spółka cywilna.

Postanowieniem z [...] lipca 2018 r., nr [...], NUS uznał za nieuzasadniony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (pkt 1 rozstrzygnięcia), zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (pkt 2) oraz zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (pkt 3).

DIAS, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, wskazał, że nie podziela stanowiska dotyczącego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Zobowiązanymi w sprawie są bowiem M. K. i M. K. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki o nazwie [...] s.c. Osoby zobowiązane zostały wskazane w treści tytułu wykonawczego w części A "Dane zobowiązanego", to jest [...] s.c., a także w części C "Dane wspólników spółki nieposiadającej osobowości prawnej", to jest M. K.. W ocenie DIAS powyższy zapis nie budzi wątpliwości, że zobowiązanymi są osoby będące wspólnikiem spółki cywilnej. Wskazanie w tytule wykonawczym nazwy spółki oraz podanie z imienia i nazwiska jej wspólników jest konieczne z uwagi na fakt, że spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej. Brak osobowości prawnej oznacza zaś, że wszelkie prawa i obowiązki spółki obciążają jej wspólników.

Organ nie zgodził się również ze stanowiskiem strony, co do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., nie doszukując się okoliczności, które świadczyłyby o niedopuszczalności egzekucji. DIAS podkreślił, że egzekucji podlega zaległe zobowiązanie z tytułu opłaty targowej określone decyzją Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2016 r., nr [...], i zastosowano w niej środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.

Także kolejny zarzut odwołujący się do art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w ocenie DIAS nie może zostać uwzględniony. Organ ten podniósł, że tytuł wykonawczy został wypełniony prawidłowo, zawiera wszystkie elementy niezbędne do wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Faktem jest, że w części A "Dane zobowiązanego" w rubryce A.1 "1. Rodzaj zobowiązanego" błędnie zaznaczono pkt 1 "Osoba fizyczna", choć powinien być zaznaczony pkt 2 "Podmiot nie będący osobą fizyczną". Błąd ten zdaniem DIAS nie dyskwalifikuje jednak tego tytułu. Z pozostałych danych jednoznacznie wynika, że zobowiązanymi są M. K. i M. K., wspólnicy [...] s.c. Prawidłowo podano także pozostałe dane – adres pod którym prowadzona jest działalność gospodarcza, NIP, REGON, adres zamieszkania wspólników spółki, NIP, PESEL, REGON oraz numer telefonu jednego ze wspólników.

W skardze skierowanej do WSA w Poznaniu, M. K. i M. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, zarzucili naruszenie:

- art. 33 pkt 4 w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzut błędu co do osoby zobowiązanego i brak umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że z tytułu wykonawczego wynika, iż prowadzone jest ono przeciwko zobowiązanemu [...] spółka cywilna,

- art. 33 pkt 6 w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzut niedopuszczalności egzekucji i brak umorzenia postępowania, pomimo że w dniu wszczęcia egzekucji zobowiązany nie otrzymał ani odpisu tytułu wykonawczego, ani zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego,

- art. 33 pkt 10 w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. i brak umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że zobowiązanie dotyczy należności spółki nieposiadającej osobowości prawnej, a w tytule wykonawczym nie podano imion i nazwisk oraz adresów wszystkich wspólników oraz nie wskazano firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP, tj. spółki [...], a jako zobowiązanego wskazano M. K..

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej podniesiono.

Istota sporu do jakiego doszło w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do stwierdzenia prawidłowości rozpatrzenia przez wierzyciela oraz – w dalszej kolejności – organ egzekucyjny zarzutów, jakie zostały złożone w postępowaniu egzekucyjnym w oparciu o art. 33 § 1 pkt 4, pkt 6 oraz pkt 10 u.p.e.a. Analiza przeprowadzonego w sprawie postępowania prowadzi jednak do wniosku, że odniesienie się do meritum tych zarzutów jest przedwczesne, bowiem w sprawie dopuszczono się istotnego naruszenia przepisów postępowania, co stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") stanowiło podstawę prawną wyroku w tej sprawie.

W tym miejscu warto zauważyć, że zarówno zarzut z art. 33 § 1 pkt 4, jak i pkt 10 u.p.e.a. sprowadza się do problematyki podmiotu, który uznać trzeba za podmiot zobowiązany w prowadzonej egzekucji administracyjnej, w tym jego właściwego oznaczenia w wystawionym tytule wykonawczym.

W pierwszej kolejności wskazać zatem trzeba, że na etapie egzekucji administracyjnej niedopuszczalne jest rozważanie, wbrew intencjom skarżących, czy określony podmiot, jak w rozważanym przypadku spółka cywilna, może być podmiotem, na którym spoczywają dochodzone w tym trybie zobowiązania. Zarzuty w tej materii były już zresztą przez skarżących formułowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym wywołanym skargą na decyzję Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2016 r., nr [...], określającej podlegającą obecnie przymusowemu ściągnięciu opłatę targową,. Zarzuty te stały się konsekwentnie przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w nieprawomocnym wyroku z 7 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 270/17. Okoliczności te muszą podlegać uwzględnieniu zarówno przez wierzyciela, jak i organ egzekucyjny, zwłaszcza jeśli zważy się, że skarżący wywiedli od powyższego wyroku skargę kasacyjną skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Objęcie tych okoliczności wyjaśnieniami organów mieści się w konsekwencji w wymogach wynikających z art. 7, art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Co równie istotne, stanowisko jakie prezentowane jest przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny odnośnie podmiotu będącego zobowiązanym w prowadzonej egzekucji administracyjnej, prowadzi do daleko idących wątpliwości. Z jednej strony, tytuł wykonawczy wystawiony został na spółkę cywilną [...] s.c., z kolei wierzyciel wprost wskazał, powołując się na decyzję Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2016 r., nr [...], że dochodzona opłata targowa spoczywa na spółce cywilnej, expressis verbis podnosząc, że spółka ta jest zobowiązanym. Z drugiej strony, zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny, jako zobowiązanego traktują już nie spółkę cywilną, a wspólników tej spółki, to jest M. K. i M. K., co wyraźnie wynika zwłaszcza z faktu skierowania do tych wspólników – zamiast do spółki cywilnej – wydanych w sprawie postanowień. Ponadto, organ egzekucyjny w zaprezentowanym stanowisku, pomimo wynikającego z art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. związania poglądem wierzyciela, jako zobowiązanych – także w uzasadnieniu wydanego postanowienia – uznał wspólników spółki cywilnej, choć jednocześnie ten sam organ za błędne przyjął oznaczenie w części A, rubryce A.1 – odnosząc się już do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. – aby zobowiązany był osobą fizyczną. Zaznaczyć zaś trzeba, że ze stanowiska wierzyciela wynika, iż w decyzji Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2016 r., nr [...], jako podmiot, na którym spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty targowej wskazano także wspólników spółki cywilnej. Wierzyciel powołał się przy tym na art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej, tak jakby w ostatnio przywołanej decyzji orzeczono jednocześnie o odpowiedzialności solidarnej wskazanych wspólników.

W konsekwencji powyższych rozbieżności niewiadomym pozostaje, kto w prowadzonej egzekucji administracyjnej powinien być uznany za zobowiązanego i czy podanie, jako zobowiązanego w tytule wykonawczym spółki cywilnej jest prawidłowe, nie prowadząc do błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Jak już zaznaczono na wstępie do niniejszych rozważań nie może to prowadzić do badania pod względem merytorycznym, czy spółka cywilna może w ogóle być obowiązana do ponoszenia opłaty targowej, co jak także podkreślono, jest przedmiotem badania w innym postępowaniu, lecz powinno to zmierzać do jednoznacznej weryfikacji, czy wystawienie tytułu wykonawczego na spółkę cywilną w zestawieniu z treścią decyzji Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2016 r., nr [...], i wynikającego z tej decyzji podmiotu obowiązanego do uiszczenia opłaty targowej, nie doprowadziło do błędu co do osoby zobowiązanej. Wątpliwości jakie powstały w tym względzie świadczą o istotnym uchybieniu zarówno przez wierzyciela, jak i organ egzekucyjny wymogom z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., zwłaszcza, że w aktach sprawy, pomimo tych wątpliwości, brak decyzji Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2016 r., nr [...], w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy.

Powyższe czyni przedwczesnym odniesienie się zarówno do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 i pkt 10 u.p.e.a., jak i z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Skoro niewiadomym jest osoba zobowiązanego, nie sposób stwierdzić, czy doszło do prawidłowego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

Mając powyższe na względzie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono, jak w pkt I. sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. w pkt. III sentencji wyroku postanowiono o kosztach sądowych.