Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1074/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a i  lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 67a  par. 1  pkt 3 w zw. z  art. 67b  par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - umorzenie zaległości podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. K., zamieszkała w R. przy ul. [...], zwana dalej "stroną", "podatniczką" lub "skarżącą, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zwanego dalej "organem odwoławczym" lub "Kolegium", nr [...]z dnia [...]r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R., zwanego dalej "organem pierwszej instancji", nr [...]z dnia [...]r. odmawiającą stronie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości z tytułu IV raty podatku za rok 2012 w kwocie [...]zł, za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie oparł na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 pkt 12 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), określanej dalej skrótem "O.p.".

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji ustalił stronie podatek od nieruchomości za 2012 r. za nieruchomość położoną w R. przy ul. [...] w wysokości [...] zł. Przedmiotem opodatkowania były budynki i grunt związany z działalnością gospodarczą.

Pismem z dnia 19 listopada 2012 r. strona zwróciła się – na podstawie art. 67a § 1 O.p. - do organu pierwszej instancji z wnioskiem o umorzenie IV raty tego podatku w kwocie [...] zł. Uzasadniając wniosek strona wskazała, że jest właścicielką przedmiotowej nieruchomości zabudowanej dwoma budynkami, w których prowadzi działalność gospodarczą – wynajmuje lokale użytkowe. Stwierdziła, że obecnie nie jest w stanie uiścić IV raty podatku ze względu na: 1) zaprzestanie działalności przez dotychczasowych najemców (powierzchnia użytkowa jest wynajęta w połowie, a w najbliższym czasie będzie wynajęta tylko w 1/3 – co udokumentowano), 2) opóźnienia w płatnościach czynszu, zaległości i bezskuteczność egzekucji z powodu niewypłacalności dłużnika (powyższe udokumentowano), 3) brak chętnych na wynajem lokali z uwagi na kryzys i trudną sytuację gospodarczą, 4) wydatki na remonty i modernizację, wynikające z troski o bezpieczeństwo, estetykę nieruchomości i zachowanie jej substancji w stanie niepogorszonym (wybrukowanie parkingu, odmalowanie części elewacji, modernizacja kotłowni) oraz wzrost kosztów bieżących (wydatki udokumentowano), 5) naruszenie zasady równości wobec prawa oraz warunków uczciwej konkurencji w wyniku zwolnień udzielonych niektórym przedsiębiorcom (właścicielom budynków) nawet na 10 lat, uchwałami Rady Miasta R. (wsparto przykładami i przedłożono wniosek o udzielenie informacji publicznej).

Odpowiadając na wezwanie organu strona przedłożyła: 1) oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis, 2) informacje przedstawiane przy ubieganiu się o pomoc de minimis, 3) wydruki: a) podsumowania księgi przychodów i rozchodów według stanu na miesiąc grudzień 2010 r., gdzie wykazała dochód w miesiącu grudniu w kwocie [...]zł, a narastająco w wysokości [...]zł, b) podsumowania księgi przychodów i rozchodów według stanu na miesiąc grudzień 2011 r., gdzie wykazała dochód w miesiącu grudniu w kwocie [...]zł, a narastająco w wysokości [...]zł, c) podsumowania księgi przychodów i rozchodów według stanu na miesiąc październik 2012 r., gdzie wykazała stratę w miesiącu październiku w kwocie [...]zł i dochód narastająco w wysokości [...]zł, 4) zeznania o wysokości osiągniętego dochodu: a) w roku 2010 (PIT-36L): dochód [...]zł, b) w roku 2011 (PIT-36L): dochód [...]zł.

Korzystając z prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, po zapoznaniu się z aktami sprawy ( określonymi przez stronę jako luźny plik niepowiązanych i nie ponumerowanych dokumentów) i uzyskaniu informacji, że ulga nie zostanie jej udzielona, podatniczka w piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2013 r., wniosła o udzielenie informacji, jakie okoliczności faktyczne organ uznał za relewantne prawnie. Nadto podtrzymała swój wniosek o przesłuchanie jej w charakterze strony na okoliczność istnienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego w umorzeniu zaległości; wskazała na zasady stosowania uznania administracyjnego. Strona podkreśliła, że w swojej argumentacji odwołuje się do konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i zasad uczciwej konkurencji, żądając utrwalenia w aktach sprawy – dla celów kontroli instancyjnej i sądowej – dokumentacji w zakresie udzielonych przedsiębiorcom prowadzącym identyczną jak strona działalność, zwolnień podatkowych. W piśmie został zawarty wniosek o przeprowadzenie dowodów i włączenie do akt sprawy: 1) wszystkich obowiązujących uchwał Rady Miasta R. statuujących zwolnienia od podatku od nieruchomości wraz z wykazem i datami ich zmian oraz informacją o projektodawcy i uzasadnieniem projektu (zmiany), 2) szczegółowej informacji o przedsiębiorcach korzystających ze zwolnienia od podatku od nieruchomości w Mieście R. (z uwzględnieniem zakresu i czasu jego trwania), 3) szczegółowej informacji o kwotach niepobranego podatku od poszczególnych przedsiębiorców (kwotach objętych zwolnieniem), 4) informacji o sumie podatku od nieruchomości, który dotąd nie został pobrany i nie zostanie pobrany w przyszłości w związku z udzielonymi zwolnieniami.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji odmówił dopuszczenia wyżej opisanych dowodów na okoliczność zwolnień podatkowych wskazując, że wnioskowane dowody nie mają znaczenia dla prowadzonego postępowania.

W dniu 4 lutego 2013 r. organ pierwszej instancji przeprowadził żądany dowód z przesłuchania strony. Jak wynika z protokołu pracownik organu przedstawił stronie aktualną linię orzecznictwa w zakresie "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego"; natomiast strona przedstawiła szczegółową argumentację na poparcie swoich twierdzeń zawartych we wniosku o udzielenie ulgi. Wskazała na krytyczny stan nieruchomości w dacie zakupu (1996 r.), zakres dokonanych remontów w okresie po zakupie (nakłady w kwocie ok. 1 miliona złotych), konieczność zamknięcia restauracji w 2007 r. (uruchomionej w 2000 r.) w związku z budową supermarketów - która najpierw uniemożliwiła dojazd do restauracji, a następnie zmieniła na niekorzyść otoczenie restauracji. Podatniczka podkreśliła, że nadal inwestuje w nieruchomość. Ponownie podniosła problemy związane z najmem (rezygnacja najemców, nieściągalność czynszu) i zaakcentowała naruszenie zasad uczciwej konkurencji w związku z udzieleniem innym przedsiębiorcom zwolnień podatkowych, co umożliwia im oferowanie korzystniejszych warunków najmu. Podtrzymała swój wniosek o udzielenie ulgi. Dołączyła dokumentację fotograficzną stanu nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji – orzekając na podstawie art. 13 § 1 pkt 1, art. 67b § 1 pkt 2 w związku z art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 207 O.p. - odmówił żądanego umorzenia zaległości podatkowej. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania i zgromadzone w sprawie materiały dowodowe. Omówił powody odmowy dopuszczenia dowodu (postanowieniem dnia [...]r.) wskazując, że zwolnienia podatkowe nie były przedmiotem postępowania, ponieważ postępowanie było prowadzone w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, która jest indywidualną ulgą, udzielaną na wniosek, w warunkach wyznaczonych treścią przepisu. Przytoczył treść art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i dokonał wykładni tego przepisu, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Wskazał na uznaniowy charakter decyzji. Stwierdził, że w sprawie nie występuje przesłanka interesu publicznego. Stwierdził również, że nie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika. Podkreślił, że problemy finansowe w działalności gospodarczej podatnika nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowych; podatnik powinien mieć świadomość ryzyka związanego z prowadzeniem takiej działalności, a zobowiązania podatkowe traktować priorytetowo. Wskazał, że strona posiada majątek znacznej wartości, jest właścicielką nieruchomości położonych przy ul. [...] oraz przy ul. [...], na którą składają się budynek mieszkalny o powierzchni 259 m², garaż o powierzchni 20,70 m², grunty o łącznej powierzchni 2613 m². Ponadto w ewidencji Wydziału Komunikacji strona figuruje jako właścicielka samochodu marki Suzuki Grand Vitara (rok produkcji 2012 ). Powołując się na orzecznictwo sądowe wywiódł, że dopóki istnieje możliwość wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty niewskazanym jest jej umarzanie.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego: art. 121 § 1 i 2 oraz art. 187 § 3 O.p. - poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia faktów znanych organowi podatkowemu z urzędu (pozyskanych z ewidencji informacji dotyczących składników majątkowych strony), bez uprzedniego zakomunikowanie ich stronie,

2. przepisów prawa procesowego, art. 122 i art. 187 § 1 O.p., z uwagi na niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym w szczególności związanych z wpływem na sytuację podatniczki i możliwość prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, udzielonych na okres 10-letni ulg, innym podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą na tym samym terenie,

3. przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez nie zastosowanie zindywidualizowanego podejścia do odkodowania pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" w realiach sprawy.

Jednocześnie pełnomocnik zaskarżył, na podstawie art. 237 O.p., postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji z dnia 24 stycznia 2013 r. o odmowie dopuszczenia dowodu, wskazując na naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 O.p.

Na tej podstawie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania, odwołał się do treści art. 67a i 67b O.p., dokonując wykładni tych przepisów prawnych. Podkreślił uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie udzielenia ulg. Stwierdził, że udzielenie ulgi powinno mieć wyjątkowy charakter, ponieważ jest to nieefektywne wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. Zaakcentował, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy i odniósł się do powoływanych przez podatniczkę okoliczności mających znaczenie w sprawie. Wskazał, że w sprawie nie występuje przesłanka "ważnego interesu podatnika", ani przesłanka "interesu publicznego". Trudności strony w prowadzeniu działalności gospodarczej ocenił jako przejściowe, związane z ryzykiem działalności przedsiębiorcy, wskazując, że strona na żadnym etapie postępowania nie podnosiła, iż obniżenie dochodów zagraża jej egzystencji w życiu pozazawodowym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 121 § 1 i 2 oraz art. 187 § 3 O.p., Kolegium stwierdziło, że zasadniczo naruszenie przepisów postępowania może skutkować wadliwością decyzji, gdy to naruszenie ma wpływ na wynik sprawy. Podkreśliło, że w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie występuje, ponieważ art. 187 § 3 O.p. ma na celu zakomunikowanie stronie faktów, które mogą być jej nieznane, a dane o majątku podatniczki są jej znane; strona nie kwestionowała ich prawdziwości, nie przedstawiła dowodów przeciwnych. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy nawet bez tych danych wskazywał na brak przesłanek udzielenia ulgi. W konsekwencji Kolegium uznało opisany zarzut naruszenia procedury jako niezasadny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. oraz rozpatrując zażalenie na postanowienie z dnia 24 stycznia 2013 r., organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony. Wskazał, że okoliczności objęte wnioskiem dowodowym strony nie mogły mieć wpływu na wyjaśnienie rozpatrywanej sprawy. Fakt uzyskania przez innego podatnika ulgi podatkowej nie wchodzi w zakres przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 O.p., ponieważ sprawa jest badana indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego wnioskującego o ulgę. Z tych względów zażalenie na postanowienie z dnia 24 stycznia 2013 r. uznał za bezzasadne.

Nadto Kolegium zaprzeczyło naruszeniu zasady równości podatników wobec prawa podatkowego w sytuacji, gdy orzeczenia zapadają w indywidualnych sprawach po ich zbadaniu i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wskazało, że nie jest organem uprawnionym do badania zgodności z prawem uchwał podejmowanych przez organy gminy i nie posiada uprawnień do oceny wpływu tych uchwał na konkurencyjność przedsiębiorców.

Organ odwoławczy nie zgodził się także z zarzutem naruszenia prawa materialnego podkreślając, że ocena odnośnie braku zaistnienia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, dokonana przez organ pierwszej instancji nie miała charakteru dowolnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik strony wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł zarzuty tożsame z wyżej wymienionymi zarzutami zawartymi w odwołaniu; modyfikując stosownie do stanu sprawy, zarzut dotyczący niedopuszczenia wnioskowanego dowodu. Podtrzymał w pełnym zakresie stanowisko zawarte w odwołaniu.

Odnosząc się do argumentacji Kolegium dotyczącej zarzutów podniesionych w odwołaniu i jednocześnie motywując zarzut naruszenia art. 121 § 1 i 2 oraz art. 187 § 3 O.p., pełnomocnik podkreślił, że art. 187 § 3 zdanie 2 O.p. nie rozróżnia faktów "znanych" i "nieznanych" stronie. Ratio legis jest inne niż przyjmuje organ odwoławczy. Nie chodzi o to, by poinformować stronę o czymś, czego ona sama nie wie; zakomunikowanie stronie faktów notoryjnych urzędowo, uznanych za relewantne w sprawie, ma w założeniu pozwolić stronie na zorientowanie się co do tego, jakie okoliczności organ zamierza przyjąć za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia – tak by mogła się na ich temat wypowiedzieć, tudzież wykazać ich niezgodność z prawdą bądź nieścisłość. W przypadku, gdy przepis posługuje się pojęciami niedookreślonymi, naruszenie art. 187 § 3 O.p. tym ma większą wagę, że strona nie jest w stanie przewidzieć sposobu odkodowania przepisu i zawartych w nim zwrotów. Dlatego w przedmiotowej sprawie strona domagała się wskazania przez organ okoliczności, które będą uznane za istotne, a organ ujawnił je dopiero w uzasadnieniu decyzji, czym równocześnie naruszył zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa. Nadto pełnomocnik stwierdził, że Kolegium – z uwagi na specyfikę jego kompetencji wobec decyzji uznaniowej – nie jest władne oceniać, czy naruszenie art. 187 § 3 O.p. miało wpływ na wynik sprawy. Podkreślił, że sporne fakty znalazły się wśród istotnych motywów decyzji organu pierwszej instancji, a tylko organ, w którego gestii pozostaje uznanie może rozstrzygać, jakie będzie znaczenie wyjaśnień strony co do tych faktów oraz jakie będzie znaczenie ewentualnego wykazania ich nieprawdziwości.

Kontynuując polemikę z argumentacją zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pełnomocnik stwierdził, że wpływ udzielanych w ogromnym zakresie zwolnień podatkowych na sytuację strony i na możliwość prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jest okolicznością relewantną z punktu widzenia przesłanek opisanych w art. 67a § 1 O.p. oraz z punktu widzenia zasady równości wobec prawa i dlatego należało go zbadać i rozważyć.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że okoliczności dotyczące stanu majątkowego strony wskazane przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji nie zostały zakwestionowane przez stronę; strona nie przedłożyła żadnych dowodów, z których wynikałoby, że są nieprawdziwe. Dlatego nie było podstaw do kwestionowania ustalonego stanu faktycznego w tym zakresie. Przedstawił stan prawny uzasadniający przyjęcie, że fakty dotyczące stanu majątkowego strony (własność nieruchomości i samochodu) wchodzą w zakres faktów znanych organowi pierwszej instancji z urzędu, ze względu na prowadzone przez ten organ ewidencje.

Kolegium stwierdziło, że zarzut naruszenia art. 187 § 3 O.p. ma charakter formalny; dotyczy tylko braku zakomunikowania stronie okoliczności faktycznych. Natomiast strona nie zarzuciła błędnego ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie.

Polemizując z pełnomocnikiem skarżącej Kolegium – z powołaniem się na doktrynę i orzecznictwo – wywiodło, że: 1) fakty znane organowi z urzędu powinny być podane do wiadomości stronie z tego względu, że mogą nie być jej znane, 2) na organie ciąży obowiązek zapoznania strony z okolicznościami znanymi organowi, lecz tylko takimi, co do których strona nie ma wiedzy. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że uchybienie polegające na braku zakomunikowania stronie informacji o składnikach jej majątku skutkowałoby wadliwością decyzji organu pierwszej instancji jedynie wtedy, gdyby miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jednak taka sytuacja nie wystąpiła, ponieważ strona, wnosząc o udzielenie ulgi, nie powoływała się na trudną osobistą sytuację materialną, lecz na inne okoliczności. W związku z powyższym fakty niezakomunikowane stronie nie miały rozstrzygającego znaczenia w sprawie.

Kontynuując Kolegium zakwestionowało twierdzenia pełnomocnika skarżącej dotyczące braku kompetencji tego organu do oceny stanu faktycznego sprawy, wskazując, że w sprawach opartych na uznaniu administracyjnym nie jest uprawnione do orzekania merytoryczno - reformatoryjnego, ale jest zobowiązane do przeprowadzenia postępowania odwoławczego obejmującego również ocenę materiału dowodowego, zgromadzonego przez organ pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że niezasadny jest zarzut zaskoczenia strony przez podanie w decyzji organu pierwszej instancji informacji o stanie majątkowym strony, ponieważ te informacje niewątpliwie – ze względu na ich charakter – były stronie znane.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 O.p. z powodu niewyjaśnienia okoliczności związanych z wpływem na sytuację skarżącej zwolnień podatkowych udzielonych innym podmiotom, organ odwoławczy, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, dokonał wykładni art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i wywiódł, że podane przez stronę powody, dla których starała się o przyznanie ulgi nie mają przymiotu wyjątkowości i mieszczą się w granicach ryzyka gospodarczego. Nadto strona nie podnosiła zagrożenia jej egzystencji. Ocenił, że organ pierwszej instancji prawidłowo zbadał stan faktyczny sprawy i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Ze względu na indywidualny charakter ulgi podatkowej uznał zarzut strony za nieuzasadniony, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 7 stycznia 2014 r. pełnomocnik ustosunkował się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Nadto wskazał na powody, dla których wyjaśnienia strony co do okoliczności notoryjnych urzędowo mają potencjalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności podkreślił: 1) znikomą wartość budynku mieszkalnego i przylegających do niego gruntów oraz brak możliwości ich sprzedaży ze względu na uciążliwości akustyczne będące wynikiem wadliwej działalności inwestycyjnej organu pierwszej instancji, 2) stan zdrowia (inwalidztwo) strony, które uwarunkowało zakup określonego rodzaju pojazdu samochodowego (wskazał na błąd co do rocznika tego pojazdu). Podkreślił, że strona nie miała możliwości powołania się na te okoliczności w postępowaniu.

Ponadto pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał swoje stanowisko co do zakresu kompetencji Kolegium w przedmiotowym postępowaniu wskazując, że Kolegium nie byłoby władne oceniać – jeżeli nie zrobił tego wcześniej organ pierwszej instancji – okoliczności podnoszonych przez stronę w reakcji na włączenie do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia faktów notoryjnych urzędowo; nie byłoby władne oceniać, czy okoliczności te przesądziłyby o innym rozstrzygnięciu. Jednocześnie podniósł, że w przypadku przyjęcia poglądu prezentowanego przez organ, że Kolegium jest uprawnione do pierwotnej oceny relewantnych okoliczności faktycznych przez pryzmat hipotezy normy uznaniowej – organ powinien był przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Ponieważ Kolegium żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego nie przeprowadziło, pełnomocnik postawił zarzut ewentualnego naruszenia art. 129 i art. 229 O.p.

Pełnomocnik skarżącej zaakcentował znaczenie obowiązku notyfikacji przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia faktów notoryjnych urzędowo w sprawach opartych na normie uznaniowej i zawierającej klauzule generalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kolegium z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą stronie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości z tytułu IV raty podatku za rok 2012 w kwocie [...]zł, za nieruchomość związaną z działalnością gospodarczą polegającą na wynajmowaniu lokali użytkowych. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia zaległości. Organ odwoławczy podzielił ten pogląd podkreślając, że ocena przesłanek umorzenia nie miała charakteru dowolnego. Stan faktyczny sprawy jest po części sporny. Skarżąca kwestionuje ustalenia dowodowe, wskazując zarówno na niewykonanie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, jak też na istotne naruszenia proceduralne w zakresie pozyskiwania materiału dowodowego, na którym organy oparły rozstrzygnięcie. Ponadto zarzuca naruszenie prawa materialnego w zakresie błędu wykładni i stosowania art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez niedostateczne zindywidualizowanie odkodowania przesłanek umorzenia.

Stan faktyczny sprawy został wyżej przedstawiony; Sąd będzie się do niego odnosił w zakresie niezbędnym do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji. Odnośnie natomiast stanu prawnego sprawy wskazać trzeba na przepisy prawne zamieszczone w art. 67a i 67b § 1 O.p. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (§ 1).

Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (§ 2).

Zgodnie natomiast z art. 67b § 1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1) które nie stanowią pomocy publicznej;

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3) które stanowią pomoc publiczną: a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia, b) udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym, c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim, d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty, e) będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów, f) na szkolenia, g) na zatrudnienie, h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, i) na restru - kturyzację, j) na ochronę środowiska, k) na prace badawczo-rozwojowe, l) regionalną, m) udzielaną na inne przeznaczenia określone na podstawie § 6 przez Radę Ministrów.

W cytowanych wyżej przepisach ustawodawca przewidział wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków, realizowany poprzez dopuszczenie możliwości udzielenia ulgi, między innymi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Umorzenie to może nastąpić w razie zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, jak również oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zaległości podatkowej. Jeżeli podatnik wnioskujący o ulgę prowadzi działalność gospodarczą ustawodawca formułuje (również w formie odesłania do innych regulacji prawnych) dodatkowe wymogi warunkujące udzielenie ulgi.

Decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, które polega na przyznaniu organom podatkowym możności dokonania wyboru między dwoma równowartościowymi rozwiązaniami. Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak uprawnieniem nieograniczonym, a dowolność w rozpoznawaniu wniosków o umorzenie zaległości podatkowych jest niedopuszczalna. Podkreślić należy, że ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 O.p. nie jest oparte o kryterium uznania, przy czym organ podatkowy zobowiązany jest (korzystając z systemu ocen pozaprawnych) skonkretyzować użyte w art. 67 § 1 O. p. pojęcia: "ważny interes podatnika" i "interes publiczny".

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302) oraz wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300).

W doktrynie oraz utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2002 r., sygn. akt III SA 2302/00). Obowiązki te bezpośrednio wynikają z treści art. 191, 187 § 1 i 122 O.p. Po uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego i po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych organ winien zatem jednoznacznie stwierdzić, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Jeżeli mimo istnienia przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 tej ustawy, podejmuje się decyzję polegającą na odmowie umorzenia zobowiązania podatkowego, winny zostać szczegółowo określone motywy takiego rozstrzygnięcia (art. 210 § 4 O.p.).

W przypadku rozpatrywania wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej, pochodzącego od osoby prowadzącej działalność gospodarczą, wyżej opisane zasady stosowania prawa obowiązują w pełnym zakresie. Jednakże dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi muszą być spełnione łącznie przesłanki określone w art. 67a i w art. 67b O.p. Oznacza to co do zasady konieczność badania przesłanek udzielenia ulgi wymienionych w art. 67a § 1 O.p. oraz ustalenie, czy zostały spełnione wymogi określone w art. 67b § 1 O.p., których zakres jest różny, stosownie do rodzaju wnioskowanej pomocy. Jeżeli jednak organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie występują określone w art. 67a O.p. przesłanki w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, zbędne staje się badanie, czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną. Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki: z dnia 7 lipca 2009 r., I FSK 518/08, z dnia 20 sierpnia 2010 r., II FSK 610 i 799/09, z dnia 28 czerwca 2011 r., II FSK 243/10 oraz z dnia 27 sierpnia 2013 r., II FSK 2523/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl); pogląd ten podziela także Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.

Odnosząc się do treści przytoczonych przepisów Sąd stwierdza także, że udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą nie zawsze oznacza udzielenie mu pomocy publicznej, ponieważ art. 67b § 1 pkt 1 O.p. wprost przewiduje możliwość udzielenia ulgi nie stanowiącej takiej pomocy. Podzielając przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2013 r., II FSK 2523/11 i powołany w tym wyroku pogląd B. Dauera (w: "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Wyd. LexisNexis 2011, teza 2 i 6 do art. 67b, s. 390-391 i 393-394) Sąd wskazuje, że ani przepisy O.p., ani przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.), nie definiują pojęcia ulgi nie stanowiącej pomocy publicznej, definicję tę można wyprowadzić z analizy przesłanek wymienionych w art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE 2010 C 83/1 ze zm.) a także orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i późniejszego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W oparciu o wskazane kryteria za pomoc publiczną należy uznać takie ulgi i zwolnienia podatkowe, które spełniają kumulatywnie następujące warunki: są udzielane przez państwo lub ze środków publicznych, uprzywilejowują tylko niektórych przedsiębiorców lub produkcję tylko niektórych towarów, przynoszą przedsiębiorcy określone korzyści oraz wywierają wpływ na handel wewnętrzny Unii Europejskiej; w konsekwencji ulgi lub zwolnienia, które nie spełniają któregokolwiek z wymienionych warunków, za pomoc publiczną uznane być nie mogą.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że postępowanie w sprawie udzielenia ulgi toczyło się na wniosek strony, która jednoznacznie wskazała na okoliczność, iż prowadzi działalność gospodarczą; nie wskazała natomiast, czy wnosi o udzielenie pomocy publicznej. Strona powołała się na jedynie na art. 67a § 1 O.p. i podała, że wnosi o umorzenie zaległości podatkowej. Automatyczne zakwalifikowanie poszukiwanej przez skarżącą ulgi w spłacie zaległości podatkowych do pomocy publicznej de minimis nie znalazło oparcia w treści wniosku. Organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego na tę okoliczność; nie wykazał również, że inna kwalifikacja żądania strony jest niemożliwa. Odstępując od wyjaśnienia treści żądania strony organ naruszył art. 165 § 1 z związku art. 122 i art. 169 § 1 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.). W każdym bowiem przypadku organ jest obowiązany ustalić treść żądania wnioskodawcy; ustalenia te determinują zakres niezbędnego postępowania wyjaśniającego. W przypadku postępowań opartych na art. 67b § 1 O.p., odpowiednio pkt 1, 2 lub 3, sprecyzowanie przez stronę żądania wniosku, przesądza także o zakresie dokumentacji, której organ ma prawo domagać się od strony już na etapie badania kompletności wniosku. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ jednoznacznie ustali treść żądania strony, co zdeterminuje sposób prowadzenia dalszego postępowania w sprawie.

Niezależnie jednak od wyników tych ustaleń i sposobu sprecyzowania wniosku w sposób przyporządkowujący do jednego z przypadków wymienionych w art. 67b § 1 O.p., kolejnym obowiązkiem organu będzie przeprowadzenie postępowania na okoliczność istnienia przesłanek umorzenia zaległości określonych w art. 67a § 1 O.p. Ten fragment postępowania jest obligatoryjny i identyczny w każdym z tych przypadków. Dopiero jego wyniki przesądzą o konieczności prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w zakresie badania, czy zostały spełnione odpowiednie wymogi określone w art. 67b § 1 O.p.

Ponieważ badanie przesłanek umorzenia stanowi obligatoryjny i niezależny od sposobu doprecyzowania wniosku, element postępowania, w dalszej części uzasadnienia Sąd dokona oceny prawidłowości działania organów na etapie dokonania ustaleń dotyczących istnienia w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika i przesłanki interesu publicznego.

Sąd stwierdza, że organy naruszyły art. 121 § 1 i 2 w związku z art. 187 § 3 O.p., a naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z art. 121 O.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (§ 1). Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (§ 1). Art. 187 § 3 O.p. stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi podatkowemu z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi podatkowemu z urzędu należy zakomunikować stronie.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji (pkt 9) organ ten dokonując interpretacji zwrotu "ważny interes podatnika" stwierdził, że to ocenne pojęcie obejmuje między innymi sytuację majątkową podatnika. Sąd ten pogląd podziela. Z tego względu za zasadne uznać należy dokonanie ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji majątkowej strony, ponieważ (wbrew przekonaniu Kolegium) są to okoliczności relewantne prawnie. Sąd podziela również pogląd, że organ był uprawniony dokonać tych ustaleń po części w oparciu o ewidencje znajdujące się w jego dyspozycji. Fakt, iż skarżąca jest właścicielką innej jeszcze nieruchomości (niż nieruchomość co do której strona wnosiła o umorzenie zaległości podatkowej) wynika z ewidencji gruntów i budynków, a fakt, że skarżąca jest właścicielką pojazdu samochodowego wynika z ewidencji pojazdów – prowadzonych przez organ pierwszej instancji. Stosownie do art. 187 § 3 O.p. są to fakty znane organowi z urzędu i nie wymagają dowodu. Fakty te należało zakomunikować stronie. Sąd nie podziela poglądu prezentowanego przez Kolegium, iż nie było to konieczne, ponieważ strona te fakty zna. Odstępując od zakomunikowania tych faktów organ naruszył art. 187 § 3 O.p. Ponieważ to naruszenie w okolicznościach sprawy skutkowało naruszeniem zasady prawnej wyrażonej w art. 121 O.p., Sąd kwalifikuje to naruszenie łącznie jako naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodzić się trzeba z pełnomocnikiem strony skarżącej, że istotą naruszenia art. 121 w związku z art. 187 § 3 O.p. w tej sprawie jest okoliczność, iż w treści przepisu materialnoprawnego został zawarty zwrot ocenny i strona nie może – bez jednoznacznego ujawnienia przez organ sposobu rozumienia tego zwrotu – stwierdzić, które fakty organ uzna za istotne dla rozstrzygnięcia. W konsekwencji nie może przedstawić organowi – istotnych jej zdaniem – okoliczności dotyczących tych faktów. Jak wynika ze stanowiska pełnomocnika prezentowanego na etapie postępowania sądowego takie okoliczności istnieją, po części nie wynikają z ewidencji, którą dysponuje organ i miałyby znaczenie dla oceny sytuacji majątkowej strony (uciążliwości środowiskowe, połączone z nieskuteczną próbą ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania w pobliżu nieruchomości mieszkalnej – ze skutkiem w postaci braku możliwości sprzedaży tej nieruchomości). Pełnomocnik zakwestionował również po części prawdziwość ustalenia dotyczącego pojazdu samochodowego (rocznik pojazdu) i wskazał na inwalidztwo strony jako powód zakupu pojazdu. Okoliczności tych organ pierwszej instancji nie mógł wziąć pod uwagę, dokonując ustaleń na okoliczność ważnego interesu podatniczki w aspekcie jej sytuacji majątkowej, ponieważ – dokonując "zaocznie" ustaleń – uniemożliwił ich przedstawienie.

Podkreślić trzeba, że strona w postępowaniu przed organem pierwszej instancji współpracowała z tym organem, przedłożyła żądane przez organ dokumenty, domagała się ujawnienia, jakie okoliczności organ uzna za istotne dla rozstrzygnięcia. Działanie organu, który nie ujawnił stronie części okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia i nie odzwierciedlił tych okoliczności w aktach sprawy (co umożliwiłoby stronie zapoznanie się z nimi przed przejściem do fazy orzeczniczej postępowania) niewątpliwie narusza zasadę budzenia zaufania do organów podatkowych.

Również na etapie prowadzenia postępowania przez organ odwoławczy nie doszło do sanowania uchybienia. W odwołaniu pełnomocnik strony jednoznacznie zarzucił, iż strona nie miała możliwości złożenia wyjaśnień czy zakwestionowania prawdziwości przedmiotowych okoliczności. Kolegium zakwalifikowało wskazane naruszenie jako nie mające wpływu na wynik sprawy, wywodząc, że były to okoliczności znane stronie, strona ich nie zakwestionowała, a materiał dowodowy nawet bez tych danych wskazywał na brak przesłanek do udzielenia stronie wnioskowanej ulgi. Nie zostało to wyartykułowane wprost, ale Kolegium oceniło wskazane wyżej okoliczności stanu majątkowego strony jako nieistotne dla rozstrzygnięcia. Wynika to zarówno z wyżej przytoczonej argumentacji, jak i z okoliczności, iż Kolegium nie dysponowało żadnym materiałem dotyczącym tych okoliczności, nie jest organem, który zna te fakty z urzędu i nie wzywało organu pierwszej instancji o przedłożenie jakiegokolwiek potwierdzenia tych okoliczności np. w postaci wydruku z ewidencji. Z tego względu również na etapie umożliwienia pełnomocnikowi strony wypowiedzenia się przed przejściem Kolegium do fazy orzeczniczej postępowania, uchybienie nie zostało naprawione.

Jak już wyżej wywiedziono, Sąd podziela pogląd organu pierwszej instancji, że przedmiotowe ustalenia w zakresie stanu majątkowego strony mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, w szczególności w aspekcie oceny przesłanki ważnego interesu podatnika. Z tego względu pominięcie przez organ odwoławczy wskazanych okoliczności Sąd kwalifikuje jako naruszenie przepisu prawa materialnego art. 67a § 1 O.p. przez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie (art. 145 § 1pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a.). Jednocześnie pobocznie Sąd stwierdza, że zasadnie Kolegium wywodziło, że jest uprawnione do przeprowadzenia postępowania w sprawie po raz drugi, a ograniczenia wynikające z treści art. 233 § 3 O.p. dotyczą jedynie braku uprawnień do wydania orzeczenia o charakterze reformatoryjnym.

W tym miejscu Sąd wskazuje dodatkowo, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy i co do zasady nie dokonuje ustaleń faktycznych, badając legalność rozstrzygnięcia administracyjnego w oparciu o ustalenia faktyczne organów, znajdujące odzwierciedlenie w aktach sprawy. Powyższy przepis formułuje zakaz wyjścia przez Sąd poza materiał znajdujący się w aktach sprawy. Ustalenia faktyczne w zakresie faktów znanych organowi pierwszej instancji z urzędu, niezależnie od wykazanych wyżej uchybień procesowych przy ich włączeniu do materiału dowodowego sprawy, nie znalazły odzwierciedlenia w aktach sprawy.

Sąd nie podziela natomiast poglądu pełnomocnika skarżącej, że doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego: art. 122 i art. 187 § 1 O.p., z uwagi na niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy związanych z wpływem na sytuację podatniczki i możliwość prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, udzielonych na okres 10-letni ulg, innym podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą na tym samym terenie. Sąd w tym postępowaniu nie ocenia prawidłowości kształtowania przez organy jednostki samorządu terytorialnego zasad prowadzenia działalności gospodarczej na danym terenie w zakresie wpływającym na konkurencyjność podmiotów; w tym praktyki udzielania zwolnień podatkowych. Nie sposób zgodzić się z poglądem, że ustalając istnienie ustawowych przesłanek udzielenia ulgi organy winny badać, czy działania organów jednostki samorządu terytorialnego dotyczące innych podatników wpływają na zakres możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i dochodowość działalności wnioskującego o ulgę. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych" (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, z. 6, poz. 168). Celem regulacji zawartej w art. 67a i 67b O.p. jest ewentualne udzielenie ulgi w przypadku wystąpienia chociażby jednej z przesłanek ustawowych, a nie rekompensowanie strat finansowych wynikających – zdaniem wnioskującego – z zaburzenia konkurencji na danym terenie poprzez udzielenie zwolnień podatkowych innym podmiotom.

Mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz specyfikę rozstrzygnięć Kolegium w zakresie wyznaczonym treścią art. 233 § 3 O.p. - na podstawie art. 135 ustawy p.p.s.a. - Sąd postanowił usunąć z obrotu prawnego zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 135 ustawy p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia praw w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem organu będzie precyzyjne i jednoznacznie ustalenie żądania strony w świetle możliwości zakwalifikowania wnioskowanej ulgi stosownie do art. 67b § 1 pkt 1, 2 lub 3 O.p., a następnie dokonanie – z poszanowaniem dla przepisów postępowania - ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności relewantnych prawnie w celu stwierdzenia, czy w sprawie zachodzi chociażby jedna z przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości podatkowej. Wyniki tych ustaleń przesądzą o konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wyznaczonym treścią art. 67b O.p. Stosownie do wyniku dokonanych ustaleń organ wyda decyzję uznaniową lub związaną.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, na które składają się wpis w kwocie 500 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. Sąd nie zasądził zwrotu opłaty skarbowej za pełnomocnictwo ze względu na uiszczenie jej na konto niewłaściwego organu.