Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 540/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 4a
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2008 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ( słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), nie stwierdził u B.S. choroby zawodowej – [...], wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że jej wydanie nastąpiło na podstawie orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u B.S. choroby zawodowej. Zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie nr [...] z dnia [...]) jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie nr [...] z dnia [...]) stwierdzając, że rozpoznane u zainteresowanego zmiany są charakterystyczne dla [...], nie potwierdziły u niego rozpoznania choroby zawodowej z uwagi na ustanie narażenia zawodowego w [...] i brak udokumentowania występowania objawów schorzenia nie później niż w okresie [...] lat od ustania zatrudniania. Organ sanitarny wskazując, iż zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej w formie skierowania na badania w celu jej rozpoznania nastąpiło w dniu [...], podkreślił, że istotą sprawy w rozpatrywanym przypadku, oprócz negatywnych orzeczeń lekarskich, jest przekroczenie ustawowego terminu do udokumentowania objawów chorobowych od momentu zakończenia pracy w narażeniu na czynnik chorobotwórczy, czyli [...] lat – w przypadku [...]. Biorąc pod uwagę powyższe nie znalazł podstaw do stwierdzenia wnioskowanej choroby zawodowej. .

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się B.S. składając odwołanie. Opisując w nim pracę na stanowisku [...], podkreślił, że przez [...] lata narażony był na działanie czynnika szkodliwego w postaci [...] powodujących schorzenie w postaci [...]. Prowadzić to, jego zdaniem, musi do logicznego wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania. Nie stwierdzono żadnych dodatkowych okoliczności – narażenia na czynnik szkodliwy poza miejscem pracy, zmian chorobowych samoistnych, które ewentualnie mogłyby uzasadniać negatywne orzeczenie w przedmiocie choroby zawodowej. Zdaniem odwołującego się, praca w ekspozycji na czynnik szkodliwy stanowi jedyną przyczynę istniejącego u niego schorzenia – [...]. Wobec faktu potwierdzenia przez jednostki medyczne u odwołującego [...], warunki jego pracy wskazują, z niemal całkowitym prawdopodobieństwem, na zawodową etiologię tego schorzenia, a organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na czynnik szkodliwy, to obowiązkiem organu pierwszej instancji było stwierdzenie u odwołującego choroby zawodowej. W tych okolicznościach zasadne jest wnioskowanie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji orzeczenie o chorobie wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych u odwołującego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia danego schorzenia jako choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że B.S., będąc zatrudniony w latach [...] w [...] Spółce Węglowej Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w C. jako [...], był eksponowany na [...] o oddziaływaniu miejscowym o poziomach przekraczających normatywy higieniczne. Organ odwoławczy uznał, że zainteresowany w okresie swojej aktywności zawodowej – w latach [...] pracował w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania [...]. Następnie wskazał, że lekarze dwóch kompetentnych jednostek diagnostycznych służby zdrowia, a to Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na podstawie przeprowadzonych badań, wykluczyli u wnioskodawcy istnienie choroby zawodowej – [...]. Zaakcentował, że jednostki orzecznicze jakkolwiek stwierdziły, że całokształt obrazu klinicznego mógłby odpowiadać postaci [...], to jednak fakt, że brak jest udokumentowania na występowanie obiektywnie potwierdzonych objawów nie później niż w okresie [...] lat od ustania w [...] narażenia zawodowego na [...], nie pozwalają w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. do uznania choroby jako choroby zawodowej W ocenie zarówno jednostek medycznych, jak i organów sanitarnych fakt ustania w [...] narażenia na [...] stwarzające ryzyko powstania [...] nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, zgodnie z zapisem § 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia, w którym podano okres [...] upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. W konkretnym przypadku zgłoszenie choroby zawodowej nie nastąpiło w okresie zatrudnienia. Reasumując organ stwierdził, że wobec braku rozpoznania choroby zawodowej nie było podstaw do uwzględnienia odwołania.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem B.S., działając przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania celem wydania decyzji stwierdzającej u skarżącego choroby zawodowej – [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podkreślił, że w przypadku skarżącego poza sporem pozostaje fakt długoletniej pracy jako [...], a także jako [...], gdzie eksponowany był na działanie czynnika szkodliwego w postaci [...]. Skarżący nie może natomiast pogodzić się ze stanowiskiem organu sanitarnego, który twierdzi, ze upływ czasu [...] lat od ustania zatrudnienia i tym samym narażenia na działanie czynnika szkodliwego stanowił przeszkodę uniemożliwiającą stwierdzenie u niego choroby zawodowej. Dodając, że w życiu codziennym możliwość narażenia na [...], mogące być przyczyną schorzenia, praktycznie nie istnieje, podkreślił, iż rozpoznana u niego choroba ma charakter nieodwracalny, spowodowana została zaś warunkami pracy. Nie wskazano bowiem żadnych dodatkowych okoliczności – ewentualnego narażenia na czynniki szkodliwe poza miejscem pracy czy samoistnych zmian chorobowych- mogących uzasadniać negatywne orzeczenie w sprawie. Jego zdaniem – praca w ekspozycji na czynnik szkodliwy stanowi jedyną przyczynę dolegającego mu [...]. Mając na uwadze wskazane okoliczności, skarga jest konieczna i uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi odnosząc się jednocześnie do zarzutów w niej zawartych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:

Na wstępie przyjdzie wyjaśnić, iż jak stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Kontrolują zatem czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, albo stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.).

Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem dokonują kontroli legalności również z urzędu, niezależnie od oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze.

Przeprowadzone w tych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie.

Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115). Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem badania organu są zatem okoliczności, stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia oraz kwestia zawiązku przyczynowego miedzy chorobą, a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy narażającymi na jej powstanie.

Postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), określonej jako [...]. Bezsporne w sprawie jest, iż dwie jednostki medyczne rozpoznały u B.S. zmiany charakterystyczne dla postaci [...] (orzeczenia pierwszoinstancyjne z dnia [...]) i obraz kliniczny mogący odpowiadać postaci [...] (orzeczenie drugoinstancyjne z dnia [...]) . Bezsporny pozostaje także fakt zatrudnienia zainteresowanego w warunkach narażenia zawodowego – a mianowicie na [...], Jednakże z uwagi na ustanie tegoż zatrudnienia w [...] oraz brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego oraz do [...] lat od ustania tego narażenia, medyczne jednostki orzecznicze nie zakwalifikowały tego schorzenia jako choroby zawodowej. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję opinie te podzielił.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, iż w myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych z dnia 30 lipca 2002 r. zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Natomiast w sporządzonym w formie tabelarycznej wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do przedmiotowego rozporządzenia dla chorób zawodowych kolumnę drugą nazwano "okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego", a nie okres w jakim może nastąpić zgłoszenie lub rozpoznanie choroby zawodowej po zakończeniu pracy w narażeniu, tak jak stanowi § 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia. Zaistniała więc w tym zakresie rozbieżność. Zgodnie z art. 237 § 1 pkt 2 i pkt 3 Kodeksu pracy, Rada Ministrów została upoważniona do określenia wykazu chorób zawodowych oraz szczegółowych zasad postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w tych sprawach. Delegacja wskazana w tym przepisie nie zawiera natomiast upoważnienia dla Rady Ministrów do określenia okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Ponadto do takiego okresu nie nawiązuje § 2 ust. 2 przywoływanego rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1614/06 nie publik., w tym zakresie zajął stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że analiza treści przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zestawieniu z treścią przepisu art. 237 § 1 Kodeku pracy daje podstawę do stwierdzenia niezgodności z tym przepisem., jako aktem wyższego rzędu, regulacji zawartej w załączniku do rozporządzenia, w zakresie w jakim określono w nim okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych. Stanowi to brak zgodności postanowień załącznika do rozporządzenia z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy stan prawny daje zatem sądowi administracyjnemu podstawę do odmowy zastosowania w sprawie uregulowania zawartego w kolumnie drugiej tabeli wykazu chorób zawodowych. Nadto Sąd ten stwierdził, iż przedmiotowe rozporządzenie nie wskazuje okresu, w jakim, po zakończeniu pracy w narażeniu, winno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, a więc regulacji, do jakiej odsyła § 2 ust. 2 rozporządzenia. To zaś oznacza, że ocena czy strona zachowała termin do wystąpienia ze zgłoszeniem choroby czy nie, staje się bezprzedmiotowa (por. również: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 479/07 nie publik.).

Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie stwierdzić, iż wskazana w orzeczeniach lekarskich przesłanka negatywna do rozpoznania choroby zawodowej tj. ustanie zatrudnienia czyli pracy w warunkach narażenia w [...] oraz brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego oraz do [...] lat od ustania tego narażenia, nie może mieć zatem zastosowania do oceny zawodowej etiologii schorzenia. Wobec tego, mając na względzie zaprezentowaną ocenę prawną, organ będzie zobowiązany do dokonania ponownie oceny sporządzonych w sprawie orzeczeń lekarskich. Opinia lekarska ma charakter dowodu z opinii biegłego i organ prowadzący sprawę i wydający decyzję winien zadbać o to by była ona wyczerpująca, uzasadniona i opierała się na możliwych do uzyskania dowodach, wyjaśniających istotne dla wyniku sprawy fakty.

Trzeba stwierdzić, że w obu opiniach medycznych nastąpiło u skarżącego rozpoznanie wnioskowanej choroby w postaci [...], jedynym powodem odmowy uznania jej za zawodową stanowiło powołanie się na ustanie narażenia na [...] w [...] a także brak dokumentacji medycznej potwierdzającej wystąpienie objawów chorobowych w okresie do [...] lat od zakończenia narażenia zawodowego. Odmawiając uznania stwierdzonej choroby za zawodową organy nie wskazały żadnych innych powodów, udziału czynników pozazawodowych, przyczyn samoistnych.

Z przytoczonych względów należało na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylić zaskarżoną decyzję.

W dalszym postępowaniu organ będąc związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd, organ ponownie, bardzo wnikliwie oceni zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pod kątem wiarygodności i spełnienia przepisanych przesłanek warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej, w konsekwencji czego wyda właściwej treści decyzję, którą uzasadni zgodnie z przepisami art. 107 § 3 k.p.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 w/wym. ustawy. Koszty te obejmują wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł. (zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz koszty opłaty skarbowej w wysokości [...] zł. zgodnie z dokumentem stwierdzającym uiszczenie tej opłaty.