Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1417/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 64 ust. 1 - 4, art. 65
journal: Dz.U. 2012 poz 159
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi K. T. i W. T. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie uznania praktyk jako naruszające zbiorowe prawa pacjentów skargę oddala


UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 - 4, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.):

1) uznał praktyki stosowane w dniu [...] stycznia 2015 r. przez W. T. oraz K. T., "Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" w [...] W. T. Spółka cywilna", polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej spowodowanym zaprzestaniem udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r. i zamknięciem Przychodni w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie [...], przez co pacjenci nie mogli złożyć wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej w siedzibie przychodni, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i stwierdził zaniechanie stosowania tej praktyki w dniu 5 stycznia 2015 r.;

2) uznał praktyki stosowane przez przychodnię polegające na udostępnianiu dokumentacji medycznej osobie upoważnionej przez pacjenta jedynie za okazaniem stosowanego pisemnego upoważnienia udzielonego jej przez pacjenta, mające na celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w związku z § 8 pkt 2 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. z 2014 r., poz. 177), jako naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazuje jej zaniechanie;

3) zobowiązał do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk, o których mowa w pkt. 2 w nieprzekraczalnym trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji;

4) decyzji w pkt 2 nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedstawiając przebieg postępowania, Rzecznik Praw Pacjenta podał, iż za pośrednictwem poczty elektronicznej pozyskał informacje uprawdopodobniające naruszenie zbiorowych praw pacjentów, zatem postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. znak: [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez W. T. oraz K. T., prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą: Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" w [...] W. T. Spółka cywilna.

Pismem z dnia 5 stycznia 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta, działając na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wystąpił do przychodni z prośbą o przesłanie pisemnych informacji i wyjaśnień w sprawie, a także dokumentu ustanawiającego procedurę wewnętrzną obowiązującą w przychodni w zakresie udostępniania dokumentacji medycznej oraz kopię regulaminu organizacyjnego.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 12 stycznia 2015 r., przychodnia wyjaśniła, iż:

1) podmiot leczniczy NZOZ "[...]" W. T. spółka cywilna podpisał w dniu [...] stycznia 2015 r. umowę na świadczenie usług zdrowotnych na 2015 r. Wskazał, że dni: 1 i 4 oraz 6 stycznia 2015 r. były dniami ustawowo wolnymi od pracy, zaś dzień 3 stycznia 2015 r. (sobota) był dniem, w którym podmioty lecznicze nie będące szpitalami, nie świadczą usług zdrowotnych. Zatem nieuprawnione jest imputowanie rzekomego ograniczenia prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, w związku z nieudzielaniem świadczeń zdrowotnych w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r.;

2) o fakcie niepodpisania do dnia 31 grudnia 2014 r. umowy na świadczenie usług zdrowotnych na 2015 r. wszyscy pacjenci objęci opieką przychodni zostali poinformowani poprzez wywieszenie stosowanej informacji na tablicy ogłoszeń, na drzwiach wejściowych do przychodni oraz na witrynie rejestracji. Wyjaśniono, że pomimo nieudzielania świadczeń zdrowotnych w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. rejestracja przychodni pracowała w normalnych godzinach i każda zainteresowana osoba mogła, zgodnie z regulaminem organizacyjnym, złożyć wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej.

Do powyższych wyjaśnień przychodnia dołączyła kopię regulaminu organizacyjnego.

Pismem z dnia 19 stycznia 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta przekazał przychodni kopie fotografii przekazanych przez pacjenta podmiotu leczniczego z prośbą o przekazanie informacji:

1) czy przekazane fotografie przedstawiają wejście do przychodni, a jeżeli tak to czy jest to jedyne wyznaczone dla pacjentów wejście do tego podmiotu?;

2) w jaki sposób była udostępniana dokumentacja medyczna pacjentom w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. skoro przekazane przez ww. pacjenta fotografie nie obrazują informacji na drzwiach wejściowych do podmiotu o sposobie udostępniania dokumentacji medycznej a drzwi te, zgodnie z twierdzeniem pacjenta, były zamknięte?

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. przychodnia poinformowała, że:

1) uwidocznione na przesłanym zdjęciu drzwi nie przedstawiają wejścia do podmiotu leczniczego, lecz są to główne drzwi wejściowe do budynku, w którym przychodnia się znajduje. Wyjaśniono, że drzwi wejściowe do podmiotu leczniczego znajdują się na pierwszym piętrze budynku, w którym oprócz nas znajdują się jeszcze: trzy prywatne mieszkania oraz lokale użytkowe zajmowane przez inne podmioty (apteka, stomatolog, firma pielęgniarska oraz firma zajmująca się usługami z zakresu oprogramowania komputerowego). Stwierdzono zatem, że zdjęcia nie zostały wykonane przez pacjenta przychodni, gdyż ten wiedziałby, w którym miejscu znajdują się drzwi wejściowe do przychodni. Nadto, ze zdjęć nie wynika, kiedy i w jakich okolicznościach, zostały one wykonane, sam zaś fakt umieszczenia tablic informacyjnych na zewnątrz budynku wynika wprost z obowiązujących w tym zakresie wymogów NFZ.

2) przychodnia wskazała, że o trybie udostępniania dokumentacji medycznej w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. poinformowała w poprzednim piśmie. Podniosła, że pomimo, rzekomej natychmiastowej potrzeby sięgnięcia do swojej dokumentacji przez inkryminowanego "naszego pacjenta", który z nieznanych powodów, rzekomo nie mógł dostać się do wnętrza budynku, w którym znajduje się przychodnia, do dnia dzisiejszego żaden wniosek w tej sprawie do przychodni nie wpłynął.

Pismem z dnia 20 lutego 2015 r. pełnomocnik przychodni wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu i włączenie do akt sprawy m.in:

1) listy obecności pracowników przychodni za miesiąc styczeń 2015 r. na okoliczność, że pomimo że przychodnia nie świadczyła usług medycznych, personel pomocniczy był obecny w pracy;

2) wniosku pacjentki o wydanie kopii dokumentacji medycznej oraz potwierdzenie odbioru dokumentacji medycznej, na okoliczność, że każdy pacjent mógł w spornym okresie otrzymać swoją dokumentację medyczną.

W odpowiedzi na pismo Rzecznika Praw Pacjenta inspektor w Urzędzie Gminy [...] poinformowała, że w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. do Urzędu Gminy w [...] nie wpłynęła informacji od mieszkańców zamieszkujących w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], w którym mieści się Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] w [...] W. T. Spółka cywilna o zamknięciu ww. podmiotu leczniczego w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związku Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie [...].

W odpowiedzi na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 13 marca 2015 r. T. W., prowadzący gabinet stomatologiczny przy ul. [...], w [...] pismem z dnia 25 marca 2015 r. wskazał, że personel przychodni pełnił dyżur w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. Drzwi do przychodni były otwarte i każdy z pacjentów mógł skontaktować się z tym personelem. Żaden z pacjentów przychodni nie zwracał się do T. W. w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. z zapytaniem o możliwość kontaktu z personelem przychodni. Wyjaśnił, że okazane na fotografii drzwi stanowią wejście główne do budynku, w którym mieszczą się lokale mieszkalne, jak i też mają siedziby inne podmioty nie związane ze świadczeniem usług medycznych i bez żadnych wątpliwości były one otwarte w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r.

Rzecznik Praw Pacjenta, w celu uzupełnienia materiału dowodowego, zwrócił się do pacjenta, który zgłosił informację o zamkniętej przychodni, który w odpowiedzi przekazanej w dniu 10 kwietnia 2015 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, potwierdził, że przychodnia w momencie wykonania fotografii, tj. w dniu 2 stycznia 2015 r. była zamknięta. Wyjaśnił, że dopiero w poniedziałek, tj. w dniu 5 stycznia 2015 r. zapewniono dyżur osoby, która udostępniała dokumentację medyczną.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Rzecznik Praw Pacjenta podał, że W. T. oraz K. T. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą: "Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" w [...] W. T. Spółka cywilna" są zarejestrowani w Rejestrze podmiotów leczniczych, prowadzonym przez Wojewodę [...] pod numerem księgi: [...] co wynika z księgi rejestrowej (stan na dzień 5 stycznia 2015 r.).

Rzecznik Praw Pacjenta stwierdził, że kontrolowany podmiot leczniczy w dniu 2 stycznia 2015 r. stosował praktyki polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej spowodowanym zaprzestaniem udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r. i zamknięciu podmiotu leczniczego przez co pacjenci nie mogli złożyć wniosków o udostępnienie dokumentacji, co wynika z pisma przychodni z dnia 12 stycznia 2015 r. oraz przekazanego zgłoszenia przez pacjenta. Dopiero w dniu 5 stycznia 2015 r. przychodnia ponownie rozpoczęła udostępnianie dokumentacji medycznej, co wynika ze zgłoszenia pacjenta. Rzecznik Praw Pacjenta wskazał ponadto, że przychodnia stosuje praktyki polegające na udostępnianiu dokumentacji medycznej osobie upoważnionej przez pacjenta jedynie za okazaniem stosowanego pisemnego upoważnienia udzielonego jej przez pacjenta. Powyższe wynika z postanowień obowiązującego w przychodni regulaminu organizacyjnego.

Rzecznik Praw Pacjenta podał, że podstawę materialnoprawną decyzji w pkt 1 sentencji stanowi art. 64 ust. 3 i 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym: nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów i nakazującej jej zaniechanie, jeżeli podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizator strajku zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 59 ust. 1 ww. ustawy. W tym przypadku wydaje się decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania.

Natomiast podstawą decyzji w pkt 2 sentencji jest przepis art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym, w przypadku wydania przez Rzecznika Praw Pacjenta decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W rzeczonej decyzji, Rzecznik Praw Pacjenta może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

Mając powyższe na uwadze, po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy, w ocenie Rzecznika Praw Pacjenta doszło do stosowania w przychodni praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, bowiem zgodnie z tym przepisem, przez praktykę naruszające zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjenta suma praw indywidualnych.

Rzecznik Praw Pacjenta, powołując się na treść art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wyjaśnił, że pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ww. ustawy podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta.

Powołując się na treść z art. 27 ww. ustawy, Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że dokumentacja medyczna może być udostępniona:

1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych;

2) poprzez sporządzanie jej wyciągów, odpisów lub kopii;

3) poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji.

Ponadto w myśl § 78 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Nr 252, poz.1697 ze zm.) udostępnienie dokumentacji medycznej następuje bez zbędnej zwłoki. W przypadku, gdy udostępnienie dokumentacji nie jest możliwe, odmowa wymaga zachowania formy pisemnej oraz podania przyczyny (§ 79 ww. rozporządzenia).

W celu realizacji przedmiotowego prawa pacjent powinien złożyć stosowne żądanie do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych o udostępnienie dokumentacji medycznej w wybranej przez siebie formie określonej w art. 27 ww. ustawy. Niemniej jednak przepisy prawa nie określają w jaki sposób pacjent ma skierować powyższe żądanie. Zatem należy uznać, że może być to dowolny sposób, w szczególności pacjent może udać się do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych i ustnie zażądać udostępnienia dokumentacji medycznej.

Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że lekarze z przychodni uczestniczyli w proteście Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie [...] do dnia [...] stycznia 2015 r. Ze zgłoszenia z dnia 2 stycznia 2015 r., dokonanego za pośrednictwem poczty elektronicznej, wynika, że przychodnia w tym dniu była zamknięta i nie udostępniała dokumentacji medycznej. Przychodnia nie zamieściła żadnej informacji o sposobie udostępnienia dokumentacji medycznej w dniu 2 stycznia 2015 r., co wynika z przekazanych przez pacjenta fotografii, obrazujących umieszczoną informację o proteście. Koresponduje to z wyjaśnieniami samej przychodni, z których wynika, że w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. nie udzielała ona świadczeń zdrowotnych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej z powodu nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Niemniej jednak dopiero w poniedziałek, tj. 5 stycznia 2015 r. przychodnia zapewniła obecność personelu i udostępniała dokumentację medyczną. Jednak w dniu 2 stycznia 2015 r. pacjenci, którzy udali się do przychodni nie mogli uzyskać dokumentacji medycznej.

Rzecznik Praw Pacjenta nie dał wiary wyjaśnieniom przychodni, że w dniu 2 stycznia 2015 r., personel zatrudniony w razie potrzeby udostępniał dokumentację medyczną. Formą prowadzonego protestu było zamknięcie podmiotów leczniczych udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej. Zatem przychodnia została zamknięta, a pacjenci nie mogli złożyć w niej wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej. Fotografia obrazująca drzwi do budynku, w którym mieści się przychodnia została przekazana do Biura Rzecznika Praw Pacjenta w dniu 2 stycznia 2015 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Biorąc pod uwagę, że dzień 1 stycznia 2015 r. był dniem ustawowo wolnym do pracy, w którym przychodnia nie pracowała, fotografia obrazująca informację o prowadzonym proteście lekarzy była wykonana w dniu następnym, tj. w dniu 2 stycznia 2015 r.

Zdaniem Rzecznika Praw Pacjenta w niniejszej sprawie bez znaczenia jest to, że personel przychodni: A. D. oraz H. M. podpisały listę obecności w dniu 2 stycznia 2015 r. Nie oznaczało to bowiem, że przychodnia zrezygnowała z prowadzonego protestu, a to było powodem jej zamknięcia i nie udzielania świadczeń zdrowotnych w tym dniu oraz wywieszenia informacji o proteście na drzwiach wejściowych. Jednocześnie wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej sporządzony przez T. O., przekazany przy piśmie z dnia 20 lutego 2015 r. został opatrzony datą 5 stycznia 2015 r. a więc datą, w której Przychodnia rozpoczęła udostępnianie dokumentacji medycznej. Z wyjaśnień T. W. nie wynika, że personel medyczny udostępniał dokumentację medyczną w dniu 2 stycznia 2015 r. Trudno jest jednak uznać za wiarygodną informację, iż drzwi przychodni w tym dniu były otwarte, skoro był to faktycznie pierwszy dzień prowadzenia protestu lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie [...], a ze zgłoszenia dokonanego przez pacjenta wynika, że w tym dniu podmiot leczniczy był zamknięty.

Zdaniem Rzecznika Praw Pacjenta zamknięcie przychodni w sytuacji, w której istniała pilna potrzeba uzyskania dokumentacji medycznej (np.: dla wystawienia recepty uprawniającej do nabycia leku, przeprowadzenia zabiegu operacyjnego) celem skorzystania ze świadczeń udzielanych przez inny podmiot, stanowiło naruszenie dyspozycji § 78 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, zgodnie z którą udostępnienie dokumentacji następuje bez zbędnej zwłoki.

Organ wskazał, że dyspozycja art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wskazuje na zorganizowany charakter działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, które mają na celu pozbawienie praw pacjentów. Przesłanka zachowania zorganizowanego kładzie nacisk przede wszystkim na zaplanowanie czegoś i przeprowadzenia jakiegoś działania lub powstrzymanie się od jakiegoś działania. Do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi.

Dalej Rzecznik Praw Pacjenta podkreślił, że stosowanie przedmiotowych praktyk w dniu 2 stycznia 2015 r. przez przychodnię nie było adresowane do konkretnej osoby, lecz było wymierzone w każdego potencjalnego pacjenta. Ponadto miało zorganizowany charakter. Zamknięcie podmiotu leczniczego nastąpiło bowiem w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie [...] a przychodnia niewątpliwe przewidywała, że zachowanie to spowoduje, że pacjent nie uzyska dostępu do swojej dokumentacji medycznej w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.

Zdaniem Rzecznika Praw Pacjenta przychodnia w związku z prowadzonym protestem w dniu 2 stycznia 2015 r. zaniechała udostępnienia dokumentacji medycznej na ustny wniosek pacjenta złożony osobiście w przychodni.

Jednocześnie organ wskazał, że w toku postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów wszczętym wobec przychodni ustalono również, że podmiot leczniczy ogranicza dostęp do dokumentacji medycznej w ten sposób, że wymaga w celu udostępniania dokumentacji medycznej osobie upoważnionej przez pacjenta pisemnego upoważnienia udzielonego jej przez pacjenta. Rzecznik Praw Pacjenta podniósł, że żaden przepis ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nie określa, aby upoważnienie to zostało udzielone w formie pisemnej. Zgodnie z § 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, w dokumentacji indywidualnej wewnętrznej zamieszcza się lub dołącza do niej: oświadczenie pacjenta o upoważnieniu osoby bliskiej do uzyskiwania dokumentacji, ze wskazaniem imienia i nazwiska osoby upoważnionej, albo oświadczenie o braku takiego upoważnienia. Zatem prawodawca wskazał, że nie w każdym przypadku konieczne jest pisemne upoważnienie. Powodem takiego uregulowania jest okoliczność, że nie każdy pacjent może udzielić pisemnego upoważnienia. W razie osoby niepełnosprawnej posiadającej pełną zdolność do czynność prawnej, ale nie mogącej na piśmie upoważnić innej osoby do dokumentacji medycznej, przychodnia powinna zapewnić możliwość zamieszczenia w dokumentacji indywidualnej wewnętrznej adnotacji o upoważnienia osoby bliskiej do dokumentacji medycznej. Powyższe zasady udostępniania dokumentacji medycznej zostały wprowadzone w podmiocie leczniczym w regulaminie organizacyjnym, a tym samym ich ustanowienie w akcie wewnętrznym przemawia za zorganizowanym charakterem zachowania przychodni, mającego na celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej. Rzecznik Praw Pacjenta jednocześnie uznał, że przedmiotowa praktyka nie była adresowana do konkretnej osoby, lecz była wymierzona w każdego potencjalnego pacjenta.

Zdaniem organu ze wskazanych okoliczności jednoznacznie wynika, iż w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, co obligowało Rzecznika Praw Pacjenta do uznania przedmiotowej praktyki jako naruszającej zbiorowe prawa pacjentów.

W skardze do Sądu na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2015 r. K. T. i W. T. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

I. naruszenie przepisów postępowania w sposób istotny i rażący rzutujący na wynik sprawy, w szczególności:

1) art. 6 k.p.a. w związku z art 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na wydaniu decyzji opartej na niepełnym, błędnym i nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, jak i też wydanie decyzji na podstawie wybranych faktów z pominięciem faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, tj. z naruszeniem zasady, praworządności i zasady zaufania obywateli do organów Państwa, co w dalszej kolejności skutkowało nieprawidłową subsumcją przepisów prawa materialnego.

2) art. 10 oraz art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności nieinformowanie stron o podejmowanych czynnościach procesowych, niezawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z uzupełnionym materiałem dowodowym.

3) art. 75 i art. 78 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków powołanych na okoliczności istotne dla wyjaśnienia i rozstrzygnięcie sprawy.

4) art. 80 k.p.a. przez dowolną i niczym nie usprawiedliwioną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, a w wyniku powyższego uznanie na podstawie wybranych dowodów z pominięciem dowodów istotnych, że skarżący w wyniku nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia i zamknięciem gabinetów lekarskich naruszył zbiorowe prawa pacjentów poprzez niezapewnienie dostępu do dokumentacji medycznej, gdy w rzeczywistości powyższe okoliczności nie miały miejsca.

5) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegające na braku pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, pełnego odniesienia się do argumentacji skarżących, w szczególności nie wskazania z jakich przyczyn organ odmówił wiarygodności twierdzeń skarżących jak i też z jakich przyczyn organ odmówił przeprowadzenia dowodów przez nich zawnioskowanych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

6) art. 108 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych.

II. sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy skutkiem czego było nieuprawnione przyjęcie, że skarżący naruszyli zbiorowe prawa pacjentów, gdy okoliczności te nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

III. naruszenie prawa materialnego w szczególności: postanowień art. 59 art. 23, art. 26 i art. 27 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w związku § 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, przez błędną wykładnię i zastosowanie.

W uzasadnieniu strona skarżąca wyjaśniła, że wobec nie podpisania umowy z NFZ gabinety lekarskie rzeczywiście były nieczynne, o czym pacjenci byli poinformowani, natomiast rejestracja przychodni pracowała w normalnych godzinach pracy i każdy zainteresowany mógł zwrócić się o udostępnienie dokumentacji medycznej. Pacjent, któremu nie udostępniono dokumentacji medycznej nie mógł dostać się do budynku w którym mieści się przychodnia, na okoliczność czego przesłał do Biura Rzecznika fotografii drzwi wejściowych do budynku. W odpowiedzi skarżący wyjaśnili, że przedstawione na fotografiach drzwi nie przedstawiają wejścia do przychodni, która mieści się na pierwszym piętrze budynku, lecz drzwi główne do budynku, w którym niezależnie od przychodni działają inne podmioty gospodarcze, a nadto budynku, w którym znajdują się lokale mieszkalne, co jest równoznaczne z tym, że drzwi te były otwarte. Tym samym skoro byłby to pacjent przychodni to okoliczności powyższe winne być mu znane i winien sfotografować drzwi do przychodni, a nie drzwi wejściowe do budynku.

Skarżący przyznali, że bezprawnym działaniem byłoby nie udostępnienie pacjentom dokumentacji medycznej, jednak w tym postępowaniu nie zostało to nawet uprawdopodobnione.

Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Rzecznika Praw Pacjenta, że przychodnia ogranicza pacjentom dostęp do dokumentacji medycznej w ten sposób, że w celu udostępnienia dokumentacji medycznej osobie upoważnionej przez pacjenta wymaga pisemnego upoważnienia. Zdaniem skarżących przeczy temu treść Regulaminu Organizacyjnego Podmiotu Leczniczego znajdujący się w aktach sprawy. Podnieśli, że zasady udostępniania dokumentacji medycznej określają postanowienia § 29 pkt 5 litera od a) do i) regulaminu. Pisemnego upoważnienia udzielonego przez pacjenta przychodnia wymaga jedynie w sytuacji, gdy pacjent nie wskazał osoby upoważnionej do udostępnienia dokumentacji medycznej. W przypadku osoby upoważnionej przychodnia wymaga jedynie okazania odpowiedniego dokumentu potwierdzającego tożsamość osoby. Dokumentacja medyczna jest dobrem pacjenta, jest prawnie chroniona nie tylko wskazanymi wyżej przepisami, lecz również ustawą o ochronie danych osobowych, z którymi to przepisami postanowienia regulaminu w pełni korelują. W sytuacji powyższej zarzut, że przychodnia ograniczała prawa pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej w sposób wskazany powyżej jest bezzasadny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem - w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...]:

1) uznająca praktyki stosowane w dniu 2 stycznia 2015 r. przez W. T. oraz K. T., "Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" w [...] W. T. Spółka cywilna", polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej spowodowanym zaprzestaniem udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na 2015 r. i zamknięciem Przychodni w związku z prowadzonym protestem lekarzy zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie [...], przez co pacjenci nie mogli złożyć wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej w siedzibie przychodni, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i stwierdzająca zaniechanie stosowania tej praktyki w dniu 5 stycznia 2015 r.;

2) uznająca praktyki stosowane przez przychodnię polegające na udostępnianiu dokumentacji medycznej osobie upoważnionej przez pacjenta jedynie za okazaniem stosowanego pisemnego upoważnienia udzielonego jej przez pacjenta, mające na celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w związku z § 8 pkt 2 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. z 2014 r., poz. 177), jako naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazująca jej zaniechanie; decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

3) zobowiązująca do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk, o których mowa w pkt. 2 w nieprzekraczalnym trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji.

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1- 4, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 159 ze zm.).

Przed odniesieniem się do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji Rzecznika Praw Pacjenta, zauważyć przede wszystkim należy, iż podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 64 ust. 1- 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 64 ust. 1 ww. ustawy, w przypadku wydania przez Rzecznika decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W myśl ust. 2 cytowanego przepisu w decyzji, o której mowa w ust. 1, Rzecznik może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów. Zgodnie z ust. 3 cytowanego przepisu, nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 1, jeżeli podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizator strajku zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 59 ust. 1. Na podstawie ust. 4 ww. przepisu, w przypadku określonym w ust. 3 Rzecznik wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej.

Wyjaśnić należy, iż "zbiorowe" prawa pacjentów odnoszą się do tych praw o których, mowa w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w przepisach szczególnych. Używając terminu "zbiorowych praw pacjentów" ustawodawca objął ochroną administracyjnoprawną prawa aktualnych i potencjalnych pacjentów, traktowanych jako zbiorowość - grupę zasługująca na szczególną ochronę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2826/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tym samym ustanowił odrębny przedmiot ochrony, niezależny od ochrony praw indywidualnych pacjentów. O naruszeniu zbiorowych praw pacjentów możemy mówić wówczas, gdy skutki działań mogą zagrażać lub realizować się w sferze każdego potencjalnego pacjenta znajdującego się w podobnych okolicznościach. Zatem dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów istotne jest ustalenie, czy konkretne działanie podmiotu leczniczego nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, nie są bowiem oceniane wyłącznie działania lecz także zaniechania, które również mogą wywoływać skutki w postaci naruszenia zbiorowych praw pacjenta (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 61/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Dyspozycja art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wskazuje na zorganizowany charakter działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, które mają na celu pozbawienie praw pacjentów. Przesłanka zachowania zorganizowanego kładzie nacisk przede wszystkim na zaplanowanie czegoś i przeprowadzenia jakiegoś działania lub powstrzymanie się od jakiegoś działania. Do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi. Zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów ma charakter bezwzględny i wynika z samej ustawy (art. 59 ust. 2 ww. ustawy).

Z kolei, naruszenie zbiorowych praw pacjenta wymaga spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania lub zaniechania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej.

Prawo pacjenta do dokumentacji medycznej zostało szczegółowo uregulowane w rozdziale 7 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. W art. 26 ust. 1 ustawy, wskazano, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Po śmierci pacjenta, prawo wglądu w dokumentację medyczną ma osoba upoważniona przez pacjenta za życia (art. 26 ust. 2 ustawy).

Prawidłowo Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że zgodnie z art. 27 ww. ustawy, dokumentacja medyczna może być udostępniona:

1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych;

2) poprzez sporządzanie jej wyciągów, odpisów lub kopii;

3) poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji.

Ponadto w myśl § 78 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Nr 252, poz.1697 ze zm.), udostępnienie dokumentacji medycznej następuje bez zbędnej zwłoki. W przypadku, gdy udostępnienie dokumentacji nie jest możliwe, odmowa wymaga zachowania formy pisemnej oraz podania przyczyny (§ 79 rozporządzenia).

I tak, kierując się powyższym i kontrolując wskazaną decyzję Rzecznika Praw Pacjenta, mając przy tym na względzie tak zarzuty sformułowane w skardze, jak i akta sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zdaniem Sądu, Rzecznik Praw Pacjenta prawidłowo bowiem uznał, iż w dniu 2 stycznia 2015 r. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" w [...] W. T. Spółka cywilna naruszył zbiorowe prawa pacjentów poprzez ograniczenie dostępu do dokumentacji medycznej spowodowanym zaprzestaniem udzielania świadczeń zdrowotnych, przez co pacjenci nie mogli złożyć wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej w siedzibie przychodni, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów i stwierdził zaniechanie stosowania tej praktyki w dniu 5 stycznia 2015 r.

Rzecznik Praw Pacjenta prawidłowo również ocenił, iż praktyki stosowane przez przychodnię polegające na udostępnianiu dokumentacji medycznej osobie upoważnionej przez pacjenta jedynie za okazaniem stosowanego pisemnego upoważnienia udzielonego jej przez pacjenta, mające na celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w związku z § 8 pkt 2 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. z 2014 r., poz. 177), jako naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazał jej zaniechanie.

Sąd podzielił ocenę Rzecznika Praw Pacjenta przedstawioną w zaskarżonej decyzji, że w celu realizacji przedmiotowego prawa pacjent powinien złożyć stosowne żądanie do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych o udostępnienie dokumentacji medycznej w wybranej przez siebie formie, określonej w art. 27 ww. ustawy, a zatem przez udostępnienie dokumentacji do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, poprzez sporządzanie jej wyciągów, odpisów lub kopii, czy poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru. Przepisy prawa nie określają jednak w jaki sposób pacjent może złożyć powyższy wniosek. Zatem, zdaniem Sądu, należy uznać, że wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej może zostać złożony w dowolny sposób, w szczególności pacjent może udać się do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych i osobiście złożyć taki wniosek. Podkreślić należy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych leczniczy nie może ograniczać sposobu przyjmowania wniosków o udostępnienie tej dokumentacji wyłączając złożenie wniosku bezpośrednio w przychodni.

Z akt sprawy wynika bowiem, że lekarze z przychodni uczestniczyli w proteście Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie [...] do dnia 7 stycznia 2015 r. Ze zgłoszenia z dnia 2 stycznia 2015 r., dokonanego za pośrednictwem poczty elektronicznej, wynika, że przychodnia w tym dniu była zamknięta. Przychodnia nie zamieściła żadnej informacji o sposobie udostępnienia dokumentacji medycznej w dniu 2 stycznia 2015 r., co wynika z przekazanych przez pacjenta fotografii, obrazujących umieszczoną informację o proteście. Koresponduje to z wyjaśnieniami samej przychodni, w której wskazano, że w dniach 2 i 5 stycznia 2015 r. nie udzielała ona świadczeń zdrowotnych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej z powodu nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Pacjenci, którzy w dniu 2 stycznia 2015 r. udali się do przychodni nie mogli uzyskać dokumentacji medycznej. Dopiero w dniu 5 stycznia 2015 r. przychodnia udostępniała dokumentację medyczną.

Należy zgodzić się z Rzecznikiem Praw Pacjenta, że w niniejszej sprawie bez znaczenia jest to, że dwie osoby z personelu przychodni podpisały listę obecności w dniu 2 stycznia 2015 r., nie oznacza to bowiem, że przychodnia udostępniała pacjentom dokumentację medyczną.

Zasadnie Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że przekazany przy piśmie z dnia 20 lutego 2015 r. przez przychodnię wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej został opatrzony datą 5 stycznia 2015 r., a zatem przychodnia nie wykazała, że również w dniu 2 stycznia 2015 r. udostępniała dokumentację medyczną.

Zatem należy zgodzić się z Rzecznikiem Praw Pacjenta, że w dniu 2 stycznia 2015 r. przychodnia naruszyła zbiorowe prawa pacjentów poprzez ograniczenie sposobu składania wniosków o udostępnienie dokumentacji medycznej, bowiem pacjent nie mógł złożyć takiego wniosku bezpośrednio w placówce przychodni, a zważywszy, że udostępnienie dokumentacji nie jest z reguły czynnością wymagającą skomplikowanych procedur, pacjent nie mógł zrealizować swojego prawa "bez zbędnej zwłoki", co w standardowych warunkach może oznaczać niezwłocznie, w myśl § 78 ust. 1 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r.

Zauważyć również należy, że samo zamknięcie przychodni, niezależnie z jakiego powodu – czy jest to protest, strajk, czy nawet w sytuacji zaprzestania udzielania świadczeń zdrowotnych w wyniku nie zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia – nie ma znaczenia w kontekście naruszenia zbiorowych praw pacjentów przez brak lub ograniczenie dostępu do dokumentacji medycznej. Działanie polegające na zamknięciu podmiotu leczniczego jest działaniem celowym, przewidywalnym, a bezpośrednią konsekwencją celowego działania polegającego na jego zamknięciu było również świadome naruszenie zbiorowych praw pacjentów polegające na ograniczeniu dostępu do dokumentacji medycznej, czy też zaniechaniu jej udostępnienia w prawem przewidzianej formie.

Przychodnia lekarska nie jest typowym podmiotem gospodarczym o charakterze biznesowym, który w dowolnym momencie można zamknąć. W przypadku podmiotu gospodarczego będącego podmiotem leczniczym należy mieć na uwadze, że w czasie gdy jest zamknięty nadal istnieją obowiązki wobec aktualnych lub byłych pacjentów – do których należy między innymi udostępnianie dokumentacji medycznej. A zatem, należy tak zorganizować działalność, jej zakończenie, czy też choćby chwilowe zamknięcie żeby pacjenci mogli mieć dostęp do swojej dokumentacji medycznej, a wniosek o jej udostępnienie mogli złożyć w dowolny sposób, w tym również osobiście w przychodni.

Decydując się na prowadzenie podmiotu gospodarczego będącego podmiotem leczniczym należy mieć na względzie, że podmiot ten - w państwie prawa - będzie podlegał regulacjom ustawowym, a zatem należy liczyć się z odpowiedzialnością prawną jaka została przez ustawodawcę stworzona zarówno w celu ochrony praw podmiotu leczniczego jako podmiotu gospodarczego, jak również dla ochrony praw jego pacjentów.

Sąd podziela stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta, że przychodnia naruszyła zbiorowe prawa pacjentów przez stosowanie praktyki polegającej na udostępnianiu dokumentacji medycznej "osobie upoważnionej przez pacjenta za okazaniem stosowanego pisemnego upoważnienia udzielonego jej przez pacjenta" (§ 29 pkt 5 lit. b Regulaminu Organizacyjnego Podmiotu Leczniczego). Strona skarżąca podniosła w skardze, że pisemnego upoważnienia udzielonego przez pacjenta przychodnia wymaga jedynie w sytuacji, gdy pacjent nie wskazał osoby upoważnionej do udostępnienia dokumentacji medycznej. Jednak, zdaniem Sądu, z postanowień § 29 regulaminu nie wynika, że ww. przepis § 29 pkt 5 lit. b regulaminu nie ma zastosowania, gdy pacjent złożył oświadczenie o upoważnieniu określonej osoby do udostępnienia dokumentacji medycznej. Zauważyć należy, że § 29 pkt 3 regulaminu zakłada, że: "Pacjent może złożyć oświadczenie o upoważnieniu określonej osoby do udzielania jej informacji o stanie jego zdrowia i udzielonych świadczeniach medycznych, wglądu w dokumentację medyczną (lub o nieupoważnieniu nikogo), a także zgodzie na udzielanie świadczeń zdrowotnych." Ponadto powyższy zapis mówi o prawie wglądu w dokumentację medyczną, nie zaś o udostępnieniu dokumentacji medycznej, co jej pojęciem szerszym stosownie do art. 27 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Podkreślić należy, że § 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, wskazuje, że w dokumentacji indywidualnej wewnętrznej zamieszcza się lub dołącza do niej: oświadczenie pacjenta o upoważnieniu osoby bliskiej do uzyskiwania dokumentacji, ze wskazaniem imienia i nazwiska osoby upoważnionej, albo oświadczenie o braku takiego upoważnienia. Należy zatem zgodzić się z Rzecznikiem Praw Pacjenta, że żaden przepis ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nie określa, aby upoważnienie to zostało udzielone w formie pisemnej. Zatem prawodawca wskazał, że nie w każdym przypadku konieczne jest pisemne upoważnienie. Powyższe zasady udostępniania dokumentacji medycznej zostały wprowadzone w podmiocie leczniczym w regulaminie organizacyjnym, a tym samym ich ustanowienie w akcie wewnętrznym przemawia za zorganizowanym charakterem zachowania przychodni, mającego na celu ograniczenie prawa pacjentów do dokumentacji medycznej.

Z tych też przyczyn Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż nie podzielił zarzutów w niej podniesionych uznając je za chybione. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym, tj. art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 - 4, art. 65 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które dawałoby podstawę do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Z tych wszystkich przyczyn, podzielając w całości ocenę dokonaną w sprawie przez Rzecznika Praw Pacjenta, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.