Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 878/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Przemysław Żmich WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium") decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej jako "Burmistrz") z [...] grudnia 2019 r. nr [...] przyznającą A. S. (dalej jako "skarżący") zasiłek celowy na częściowe pokrycie opłat mieszkaniowych w styczniu 2020 r. w wysokości 400 zł oraz w lutym 2020 r. w wysokości 400 zł.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący w dniu [...] grudnia 2019 r. wystąpił o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na szeroko pojęte cele mieszkaniowe.

Burmistrz decyzją z [...] grudnia 2019 r., działając na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", przyznał skarżącemu zasiłek celowy na częściowe pokrycie opłat mieszkaniowych w styczniu 2020 r. w wysokości 400 zł oraz w lutym 2020 r. w wysokości 400 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebranej w sprawie dokumentacji ustalono, że skarżący spełnia warunki do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Ustalając wysokość przyznanej pomocy wzięto pod uwagę sytuację życiową wnioskodawcy, jak również możliwości pomocy społecznej, w tym wysokość środków finansowych jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej na tego rodzaju pomoc oraz potrzeby i ilość osób ubiegających się o zasiłki celowe.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i opisał swoje potrzeby, funkcjonowanie, jak również postawił zarzuty wobec pracowników socjalnych. Wskazał, że domaga się natychmiastowego dożywiania oraz zasiłków w wysokości 1752 zł miesięcznie. Skarżący oczekuje warunków życia odpowiadających godności człowieka, a ponadto wskazał, że nie wnioskował o pomocy na luty 2020 r., a mimo tego decyzja świadczenie takie mu przyznaje.

Kolegium decyzją z [...] marca 2020 r. utrzymało w mocy decyzję z [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazało, że decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym, które obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W tej sytuacji oceniając zakres przyznanych danej osobie świadczeń, organ może uznać, że jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe zostały już zaspokojone. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględnić tylko te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. Z akt sprawy wynika, że Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] w ostatnim czasie udzielił skarżącemu pomocy w formie: zasiłku celowego w kwocie 400 zł na odzież i częściowe opłaty mieszkaniowe (decyzja z [...] grudnia 2019 r.), zasiłku celowego w kwocie 300 zł na zakup żywności (decyzja z [...] grudnia 2019 r.), zasiłku okresowego od [...] grudnia 2019 r. do [...] lutego 2020 r. w wysokości za XII/2019 r. – 323,61 zł, za I/2020 – 418 zł i II/2020 – 418 zł (decyzja z [...] grudnia 2019 r.). Mając powyższe na uwadze organ za prawidłową uznał decyzję Burmistrza. Odnosząc się z do zarzutu odwołania, że skarżący nie występował o przyznanie mu zasiłku celowego na luty 2020 r., a mimo tego został on mu przyznany, Kolegium zauważyło, że co do zasady organy pomocy społecznej działają na wniosek osoby zainteresowanej, jednak w niektórych przypadkach mogą przyznać pomoc z urzędu. Czynność organu powinna następnie uzyskać akceptację osoby zainteresowanej. Wobec faktu, że skarżący przyjął wypłacane świadczenie, Kolegium uznało, że zaakceptował on czynność Burmistrza. Na koniec organ zauważył, że korzystanie z instytucji zasiłku celowego nie może polegać na żądaniu od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb w sposób ciągły i we wszelkich sferach.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 10, art. 24 § 3 i § 4, art. 26 § 3, art. 66a § 3, art. 73, art. 75, art. 77-78, art. 80-81, art. 86, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i przyznanie mu brakującej kwoty środków finansowych na styczeń i luty 2020 r., tj. po 982 zł za każdy miesiąc. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że w grudniu 2019 r. przyznano mu łącznie zasiłki celowe i okresowe na kwotę 1020 zł, a w konsekwencji, biorąc pod uwagę opłaty za mieszkanie w wysokości 560 zł (woda ciepła i zimna oraz centralne ogrzewanie), żyjąc bez oszczędności i zasiłku dla bezrobotnych od [...] grudnia 2019 r., nie jest on w stanie uiszczać koszt sądowych w postępowaniach prowadzonych przed Sądem Rejonowym i Sądem Okręgowym w [...]. Skarżący zauważył następnie, że w styczniu i lutym 2020 r. uzyskał pomoc w wysokości po 818 zł i w jego ocenie jest dyskryminowany przez pracowników Burmistrza i Starosty [...]. Z uzyskanych pieniędzy nie jest bowiem w stanie opłacać czynszu, a przeznacza je jedynie na zakup żywności.

W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2020 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] września 2020 r. organ wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa.

Ustawa o pomocy społecznej, na podstawie której wydano kontrolowane decyzje, w art. 2 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Zgodnie natomiast z art. 39 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści tego przepisu wynika, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "zasiłek może być przyznany".

Przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka.

W tej kwestii, z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący otrzymuje stałe wsparcie ośrodka pomocy społecznej. I tak, w grudniu 2019 r. przyznano skarżącemu pomoc w formie: zasiłku celowego w kwocie 400 zł na odzież i częściowe opłaty mieszkaniowe (decyzja z [...] grudnia 2019 r.), zasiłku celowego w kwocie 300 zł na zakup żywności (decyzja z [...] grudnia 2019 r.), zasiłku okresowego od [...] grudnia 2019 r. do [...] lutego 2020 r. w wysokości za XII/2019 r. – 323,61 zł, za I/2020 – 418 zł i II/2020 – 418 zł, jak również zasiłek celowy w wysokości po 400 zł w styczniu i lutym 2020 r. na pokrycie opłat mieszkaniowych (decyzja z [...] grudnia 2019 r.). Przyznanie pomocy potwierdził również skarżący w uzasadnieniu skargi, gdzie wskazał, że w grudniu 2019 r. przyznano mu łącznie zasiłki celowe i okresowe na kwotę ok. 1020 zł, zaś w styczniu i lutym 2020 r. po 818 zł.

Zaznaczyć należy, że osoba wnioskująca o świadczenie z pomocy społecznej zobowiązana jest przede wszystkim wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężania sytuacji, w której się znalazła. Pomoc społeczna ma za zadanie jedynie wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do poprawy trudnej sytuacji, a nie je wyręczać. Nie jest więc jej celem zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła finansowania jego wszystkich zobowiązań finansowych i w oczekiwanej wysokości. Skarżący powinien przede wszystkim w zakresie własnych możliwości dążyć do finansowania swoich potrzeb i pokrywania bieżących opłat. Przy ograniczonych środkach finansowych jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej nie jest bowiem możliwe zaspokojenie wszystkich żądań skarżącego, gdyż spowodowałoby to niemożność zaspokojenia potrzeb innych osób przez Ośrodek.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący objęty jest różnymi formami pomocy społecznej. Otrzymuje bowiem zasiłek okresowy, zasiłki celowe z przeznaczeniem na zakup żywności, odzieży, pokrycie opłat mieszkaniowych, itp. Taka też pomoc przyznana została skarżącemu kwestionowanymi w niniejszej sprawie decyzjami. Nie można zatem zgodzić się z zarzutami podniesionymi w skardze, że organ odmawia skarżącemu przyznania pomocy narażając go na bezdomność i bezrobotność, pozostawiając bez środków do życia. To, że skarżący otrzymuje regularnie pomoc finansową, nie oznacza, że pomoc taką będzie otrzymywał za każdym razem, gdy wystąpi z wnioskiem i zawsze w oczekiwanej wysokości. Uwzględnianie każdego żądania skarżącego i wypłata na jego rzecz zasiłków celowych na sfinansowanie wszelkich jego potrzeb i w kwocie żądanej przez stronę, spowodowałoby ponadto wypaczenie celów pomocy społecznej i zwolniłoby z aktywności i odpowiedzialności świadczeniobiorcę, co jest niezgodne z zasadą subsydiarności pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały wyczerpująco uzasadnione w decyzjach organów obu instancji, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.