Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 811/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z [...] o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S., rozpoznając zażalenie I.M. (dalej powoływanej jako: "Skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 12 marca 2014 r. obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego przychodów z innych źródeł za 2008 r. Organ skierował egzekucję do prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenia za pracę od R. Sp. z o.o. Kolejnym zawiadomieniem z dnia

20 marca 2014 r. Organ skierował zajęcie do prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank. Dokonane przez Organ egzekucyjny zajęcia okazały się nieskuteczne, bowiem jak ustalił w toku postępowania Skarżąca nie pracuje i nie świadczy usług. Kolejnym zawiadomieniem w dniu 2 kwietnia 2014 r. dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę u M.M.

Skarżąca, pismem z dnia 22 maja 2014 r. zwróciła się do Organu egzekucyjnego

z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Skarżąca podkreśliła, że nie otrzymała tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę egzekucji. Wskazała również, że w wyniku czynności sprawdzających w dniu 11 lutego 2014 r. złożyła korektę deklaracji PIT-23

o osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych, objętych zryczałtowanym podatkiem dochodowym, w której wykazała należny podatek w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 16 marca 2008 r. Skarżąca zdecydowała się cofnąć oświadczenie woli w przedmiocie tej korekty. W dalszej kolejności przywołała okoliczności związane ze sprzedażą w dniu 19 grudnia 2008 r. nieruchomości położonej w B. k. G., zakwestionowała swoje zobowiązanie w podatku dochodowym w związku z przedmiotową sprzedażą oraz z uwagi na zadeklarowanie innej kwoty podatku przez byłego męża Skarżącej.

3. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...]

nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy. Organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn wskazanych przez Skarżącą, tj. z uwagi na nieistnienie zobowiązania oraz niedoręczenie odpisu tytułu wykonawczego.

4. Skarżący wniósł na rozstrzygnięcie Organu I instancji zażalenie, wnosząc

o umorzenie egzekucji. Podtrzymała również dotychczasową argumentację, wskazując, iż do pisma cofającego oświadczenie woli załączyła korektę deklaracji (deklarację zerową), wyjaśniając istotne powody jej złożenia. Skarżąca wskazała, że Organ egzekucyjny nie słusznie uznał złożone cofniecie oświadczenia woli za bezzasadne, nie wyjaśniając przyczyn takiego stanowiska. Zaskarżone postanowienie nie zawiera ponadto uzasadnienia sformułowanych zarzutów. Skarżąca podtrzymała również zarzut niedoręczenia tytułu wykonawczego, wyjaśniając, że z adresu w G. (ul. [...]) wymeldowała się 17 kwietnia 2013 r. i od tamtej pory mieszka i jest zameldowana w S. Na tej podstawie doręczenie w trybie art. 44 K.p.a. uznać jej zdaniem należy za nieskuteczne. Ponadto wskazała, iż odpis tytułu wykonawczego odebrała osobiście w Urzędzie Skarbowym w G. w maju 2014 r., najpóźniej na 7 dni przed dniem 22 maja 2014 r., tj. dniem w którym wniosła zarzuty.

5. Organ I instancji przekazując akta Organowi odwoławczemu wskazał, że do tego dnia nie wpłynęła "zerowa korekta deklaracji PIT-23". Następnie po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej, Organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w całości

i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wskazał, że dla prawidłowego postępowania konieczne jest ustalenie daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, w tym wyjaśnienie, czy odpis pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, czy dokonano faktycznego doręczenia. Ustalenie tej daty jest bowiem istotne dla sprawdzenia spełnienia wymogów formalnych zarzutów, co wynika z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W sytuacji, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. występuje jednocześnie

w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, a ponadto przymusowe dochodzenie należności nie było poprzedzone wydaniem aktu administracyjnego w formie decyzji,

w przypadku zakwestionowania należności koniecznym jest dokonanie pogłębionej analizy w zakresie podstaw jej istnienia i wymagalności.

Organ odwoławczy uznał, że w oparciu o akta sprawy przedstawione przez Organ I instancji nie sposób rozstrzygnąć czy zastosowano w sprawie właściwy tryb postępowania. Za niewystarczające Organ uznał wyjaśnienia, zgodnie z którymi odmowę umorzenia uzasadnia brak upływu terminu przedawnienia należności oraz złożenie korekty z dnia 11 lutego 2014 r.

6. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Skarżącej, postanowieniem z dnia [...] nr: [...] Organ I instancji odmówił umorzenia postepowania egzekucyjnego.

7. Od ww. postanowienia Skarżąca wniosła zażalenie, żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu pisma Skarżąca zakwestionowała przyjętą przez Organ datę doręczenia odpisu tytułu wykonawczego pod adresem

– ul. [...] w G., podkreślając, że w dniu 28 marca 2014 r. Organ uzyskał z Urzędu Gminy G. informację o nowym adresie – ul. [...]). Natomiast o prowadzonej egzekucji Skarżąca dowiedziała się15 maja 2014 r. podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym, a ponadto nie został jej doręczony tytuł wykonawczy oraz zawiadomienia o prowadzonej egzekucji.

Zdaniem Skarżącej wniesienie przez nią zarzutów pismem z dnia 22 maja 2014 r.

i wniosku o umorzenie było poprawne.

8. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji z dnia 31 marca 2015 r. W uzasadnieniu Organ przywołał przepisy art. 18, art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia

17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U, z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej powoływanej jako: "u.p.e.a."), art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 – dalej powoływanej jako: "K.p.a."). Odnosząc się do kwestii doręczenia odpisu tytułu wykonawczego Organ odwoławczy w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy stwierdził, że nastąpiło ono Skarżącej w dniu 28 kwietnia 2014 r. na adres [...] w S., a nie jak uznał Organ I instancji

8 kwietnia 2014 r. na adres ul. [...] w G.. Powyższe wynika

z faktu, iż organ egzekucyjny uzyskał od organu gminy w G. informację

o nowym adresie zameldowania ([...] w S.)

i zdecydował się dokonać pod tym adresem doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Skarżąca wskazała w toku postępowania adres do doręczeń, jednakże jest on właściwy do doręczeń w toku postępowania podatkowego, nie zaś egzekucyjnego.

Zdaniem Organu odwoławczego pismo Skarżącej zawierające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są spóźnione, bowiem zostały złożone po upływie 7 dni od doręczenia przedmiotowego tytułu wykonawczego w dniu 28 kwietnia 2014 r.

Ponadto w treści uzasadnienia Organ wskazał, że organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego nie jest uprawniony do merytorycznego badania prawidłowości dochodzonej kwoty, zarówno w trybie art. 59 u.p.e.a., jak i w trybie zarzutów z art. 33 u.p.e.a., co wynika ze sformułowania w art. 29 ust. 1 u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że egzekucja została wszczęta na podstawie złożonej przez zobowiązaną korekty deklaracji z dnia 11 lutego 2014 r. Samo złożenie pisma z 16 marca 2014 r. zawierającego cofnięcie oświadczenia woli w przedmiocie korekty deklaracji z 11 lutego 2014 r. bez złożenia kolejnej korekty deklaracji nie wywołało skutków prawnych o czym Skarżąca została zawiadomiona pismem z dnia 17 kwietnia 2014 r.

9. Pismem z dnia 21 czerwca 2015 r. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wymienione na wstępie postanowienie z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi, Skarżąca wniosła o umorzenia postępowania egzekucyjnego, podtrzymując dotychczasową argumentację. Ponadto wskazała, że Organ odwoławczy w toku postępowania popełnił szereg błędów merytorycznych w zakresie ustaleń dotyczących podstawy i wymagalności kwoty dochodzonej należności. Skarżąca powołała się także na okoliczność sprawowania opieki nad chorym synem, w tym także jego pobytu w szpitalu w okresie od marca

i kwietnia 2014 r., co powodowało, że działała w stanie silnego stresu. Podkreśliła, że nie doręczono jej nigdy tytułu wykonawczego, od którego przysługuje wniesienie zarzutów. W dniu 15 maja 2015 r. w Urzędzie Skarbowym w G. odebrała jedynie zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę.

Skarżąca wyraziła pogląd, że złożenie przez nią pisma zawierającego cofnięcie oświadczenia woli korekty deklaracji PIT-23 z 11 lutego 2014 r. czyni przedmiotową korektę bezskuteczną. W związku z tym wynikające z niej zobowiązanie przestało istnieć od dnia 16 marca 2015 r., co uzasadnia zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego.

10. Odpowiadając na zarzuty skargi Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

11. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

12. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej

w S. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego

w G. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego w stosunku do Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w zakresie należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego przychodów z innych źródeł za 2008 r.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy organy egzekucyjne zasadnie odmówiły umorzenia prowadzonego względem Skarżącej postępowania egzekucyjnego. Zauważyć należy, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest według ściśle określonych reguł zawartych w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej powoływanej jako: "u.p.e.a."). Reguły te wskazują podstawy, metody i środki prowadzenia postępowania wykonawczego oraz sytuacje, w których należy zaniechać czasowo lub trwale dalszego prowadzenia egzekucji.

Procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Wyjaśnić należy, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., o sygn. akt I SA/Ol 152/13, orzeczenie dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.

13. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie

o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.

Zgodnie z przepisem art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że

w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

14. W sprawie niniejszej jest niewątpliwe, że wobec Skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne, wszczęte wystawionym tytułem wykonawczym

nr [...] z dnia 12 marca 2014 r. obejmującym należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego przychodów z innych źródeł za 2008 r. Jak ustalił Organ odwoławczy, co też uznaje za prawidłowe Sąd orzekający w niniejszej sprawie tytuł wykonawczy stanowiący podstawę prowadzonej przez Organ egzekucji nastąpiło w dniu 28 kwietnia 2014 r. na adres [...] w S.

Nie ulega wątpliwości, że wniosek Skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego odwołuje się do przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a. Słusznie zdaniem Sądu organ uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie wystąpienia w sprawie przesłanek z ww. przepisu. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia

18 czerwca 1999 r., o sygn. akt III SA 7105/98, LEX nr 46237).

W niniejszej sprawie nie wyszły na jaw przeszkody lub wady postępowania, które umożliwiałyby umorzenie postępowania egzekucyjnego, czy to o obligatoryjnie, czy fakultatywnie.

15. Sąd podziela wyrażony w uzasadnieniu postanowienia przez Organ odwoławczy pogląd, iż organy egzekucyjne nie są uprawnione do merytorycznego badania w toku postępowania egzekucyjnego prawidłowości dochodzonej kwot. Powyższe wynika z przepisu art. 29 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Kwota dochodzona w toku postępowaniem egzekucyjnego wszczętego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego, stanowiła kwotę wskazaną przez Skarżąca w złożonej w dniu 11 lutego 2014 r. korekcie deklaracji o osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych, objętych zryczałtowanym podatkiem dochodowym PIT-23 za 2008 r. W toku postępowania Skarżąca nie doprowadziła skutecznie do zmiany wysokości zobowiązania. Nie można bowiem uznać, że cofnięcie przez Skarżąca oświadczenia woli w przedmiocie ww. korekty deklaracji, bez złożenia przez nią korekty aktualizującej wysokość zobowiązania podatkowego, wywołał skutek prawny umożliwiający umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Ponadto w niniejszej sprawie Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów wyrażonych w skardze w trybie przepisów art. 33 u.p.e.a.

16. Nie stwierdziwszy naruszenia przepisów prawa zarzucanego w skardze

w stopniu kwalifikowanym jak również w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.