Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 786/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 88 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Sędzia WSA Wanda Antończyk Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 października 2007 r., nr [...] w przedmiocie wycinki drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia 22 września 2006 r., na podstawie art. 105 § 1 i art. 107 K.p.a., umorzył postępowanie w sprawie wycinki drzew z należącej do pana J. J. działki położonej nad jeziorem W. i C.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 3 sierpnia 2006 r. na wniosek A w G. wszczęto postępowanie w przedmiocie nielegalnej wycinki drzew. Przeprowadzono oględziny, w wyniku których ustalono brak śladów po ewentualnym wyrębie drzew. Powyższą okoliczność organ uznał za podstawę stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, wobec niemożności zastosowania art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 92, poz. 880).

W wyniku odwołania A w G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 lutego 2007 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Organ w uzasadnieniu zarzucił Wójtowi Gminy nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz uchybienie formalne w postaci nie wydania postanowienia o formalnym dopuszczeniu organizacji społecznej - A w G. - do udziału w postępowaniu.

W związku z wniesioną przez J. J. skargą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę i wyrokiem z dnia 18 lipca 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję (sygn. akt II SA/Gd 290/07).

Podstawą uchylenia było stwierdzenie, że odwołanie wniesione przez A w G. było podpisane przez osoby nieuprawnione do reprezentowania A, skutkiem czego było niedopuszczalne. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany został do usunięcia powyższego braku formalnego poprzez wezwanie właściwych osób do podpisania odwołania.

Ponownie rozpoznając sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 października 2007 r., na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., w związku z art. 83 ust. 1 i 3, art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 92, poz. 880 ze zm.) ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił, że uzupełniony został zauważony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku brak formalny.

Badając sprawę organ ten wskazał, że podstawowym obowiązkiem Wójta Gminy w przedmiotowym postępowaniu było ustalenie, czy zachodziła podstawa do zastosowania przepisu art. 88 ustawy o ochronie przyrody, to znaczy czy doszło do wycinki drzew oraz kto jej dokonał. Ustalenie to powinno było opierać się na zgromadzonych w postępowaniu dowodach.

Organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny, w wyniku czego stwierdził, że w jednym miejscu nad jeziorem W. oraz w dwóch miejscach nad jeziorem C. na linii brzegowej wysypany został piasek. W miejscach tych brak było pniaków - śladów po ewentualnym wyrębie drzew. Natomiast treść oświadczenia przedstawiciela A wskazywała, że poprzednio rosło tam 14 drzew, na dowód czego przedstawiono dołączone do akt fotografie. Okoliczności tej stanowczo zaprzeczył właściciel terenu, J. J.

Kolegium mając na względzie zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonane czynności stwierdziło, że postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z zasadami procedury administracyjnej, ponieważ organ wybiórczo ocenił zgromadzone dowody, w szczególności nie odniósł się w ogóle do zaprezentowanych przez przedstawiciela A fotografii. W uzasadnieniu decyzji Wójta położono nacisk na okoliczność, iż w miejscu gdzie przeprowadzono wizję nie było śladów po drzewach i ta okoliczność w ocenie organu przesądziła, że nie rosły tam wcześniej drzewa.

Kolegium nie podzieliło powyższego stanowiska uznając, że organ powinien był poddać ocenie także inne okoliczności ujawnione na miejscu zdarzenia, w szczególności fakt, iż w miejscach, gdzie miały rosnąć drzewa wysypany został piasek.

Organ drugiej instancji uznał, że Wójt nie podjął próby ustalenia, jak ów piasek się tam znalazł, nie skonfrontował wyglądu miejsca opisanego w protokole wizji z zaprezentowanymi fotografiami, w konsekwencji nie zbadano, czy piasek nie przykrywa miejsc, w których wcześniej znajdowały się drzewa oraz ewentualnych ich pozostałości. Organ nie zapytał właściciela działki - a przynajmniej nie ma o tym mowy w protokole - czy posiada on jakąkolwiek wiedzę na temat tego, kto wysypał piasek w miejscu, gdzie rosnąć miały drzewa, kiedy to zrobiono i w jakim celu. Organ nie przesłuchał żadnego świadka na okoliczność tego, czy w spornym miejscu rosły drzewa, nie ma w aktach sprawy żadnej wzmianki o tym, aby kontaktowano się z Policją, która prowadziła własne postępowanie w celu ustalenia ewentualnych sprawców wykroczenia.

W ocenie Kolegium wskazane wyżej uchybienia uzasadniały uchylenie decyzji Wójta i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a..

Kolegium wskazało także na uchybienie polegające na dopuszczeniu do udziału w powyższym postępowania A w G. bez wydania postanowienia w tym przedmiocie.

Podmiot ten brał udział w czynnościach oraz otrzymał wydaną w sprawie decyzję. Dlatego też Kolegium zadecydowało o rozpoznaniu wniesionego przez PZW odwołania pomimo braku formalnego postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2000 r., II SA/Gd 790/98, LEX nr 44215). Uznano, że A w G. jest stowarzyszeniem, którego celem jest m.in. działanie na rzecz ochrony przyrody (§ 6 statutu związku).

Skargę na powyższą decyzje wniósł J. J. żądając jej uchylenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 31 § 1 K.p.a. poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, mimo że nie przemawiały za tym jej cele statutowe oraz interes społeczny (w ocenie skarżącego statut nie wskazuje, że podstawowym celem A jest ochrona drzewostanu czy przeciwdziałanie wycince drzew),

- art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 136 K.p.a. poprzez bezpodstawne przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a także nieprecyzyjne wskazanie okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 października 2007 r., uchylającej decyzję Wójta Gminy z dnia 22 września 2006 r., którą to decyzją umorzono postępowanie w sprawie samowolnej wycinki drzew.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowił między innymi przepis art. 88 ust. 1 z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 92, poz. 880) zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia.

Wójt Gminy po przeanalizowaniu zebranych w sprawie dowodów uznał, że nie ma podstaw do twierdzenia, iż doszło do nielegalnej wycinki drzew na terenie poddanym oględzinom, ponieważ brak było śladów po ewentualnym wyrębie drzew i postępowanie umorzył.

W wyniku odwołania A Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało przedmiotową sprawę i uchyliło zaskarżoną decyzję przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z uwagi na potrzebę uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Zgodnie z art. 138 § 2 zdanie pierwsze K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zatem decyzję kasacyjną można wydać jedynie wówczas, gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia szerokiego postępowania wyjaśniającego.

Należy mieć przy tym na uwadze, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w trybie art. 138 § 1 K.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji jest ograniczona wymogiem spełnienia określonych przesłanek. Sytuacja taka mogłaby zaistnieć, jak wcześniej wspomniano, gdyby organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je z rażącym naruszeniem przepisów K.p.a. W takiej sytuacji organ odwoławczy, aby ocenić, czy stan faktyczny został prawidłowo ustalony, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a takie postępowanie nie mieści się w jego kompetencjach.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie uzasadnionym było uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do organu pierwszej instancji w celu ponownego rozpoznania, ponieważ postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób niepełny, z pominięciem istotnych dowodów. Wyraźnie doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz przepisów art. 7, 8, 77, 80 K.p.a.

W toku postępowania wyjaśniającego zupełnie pominięto oświadczenie przedstawiciela A oraz przedłożone przez niego fotografie.

Organ pierwszej instancji zlekceważył także fakt wysypania na miejscu oględzin piasku. Niewątpliwe istotnym dla sprawy są również zeznania świadków, a także informacje z Komisariatu Policji, co także podkreślił organ drugiej instancji w swoich zaleceniach.

Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia bezsprzecznym jest, że wielkość i zakres postępowania wyjaśniającego uzasadniają konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skarżącego należy wskazać, że organ jednoznacznie wskazał naruszone przepisy wymieniając art. 7, 8 i 77 K.p.a.

Niezasadny jest również zarzut skarżącego, co do naruszenia art. 31 § 1 K.p.a. poprzez niezgodne z przepisami dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji społecznej - A w G.

Stosownie do art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Obie te przesłanki muszą być spełnione równocześnie. Określenie "cel statutowy" oznacza, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji, zapisanych w statucie lub w innym, spełniającym podobną do statutu funkcję, akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej (por. wyrok WSA w warszawie z dnia 8 czerwca 2005 r. IV SA 2218/2003). "Interes społeczny" nie ma natomiast trwałej i ugruntowanej definicji. Jego treść może podlegać zmianie wraz ze zmianą wartości istotnych dla społeczeństwa, może polegać także na czuwaniu nad ochroną praw pewnej grupy ludności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., VI SA/Wa 2195/05, LEX nr 203837).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w statucie A wyraźnie wskazano, że celem statutowym tej organizacji jest miedzy innymi "działanie na rzecz ochrony przyrody". Uznać zatem należy, że jednym z celów A jest dbanie o przyrodę, jej ochrona, w tym ochrona drzewostanu, który również ma wpływ na kondycję akwenów wodnych.

Przyroda natomiast, a w szczególności jej ochrona, jest obecnie jednym z głównych celów wszystkich cywilizowanych społeczeństw.

Uwzględniając powyższe rozważania należy uznać, że zarówno cel statutowy, jak też charakter chronionego interesu społecznego wyczerpuje przesłanki uznania A za organizację społeczną uprawnioną do uczestniczenia w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony.

Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.