Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3135/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 81 c ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 716
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2339/17 w sprawie ze skargi [...] - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i doręczenia oceny technicznej uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2339/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] - Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. nr[...], którym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej w skrócie PINB) z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] nakładające na Wspólnotę Mieszkaniową [...] w W. obowiązek sporządzenia i dostarczenia w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia oceny technicznej stanu technicznego konstrukcji stalowej oraz zamontowanych na niej liter "[...]", umieszczonej na elewacji budynku przy ul. [...] w W., a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, obowiązek podania sposobu ich usunięcia i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W motywach powyższego wyroku Sąd dokonując wykładni art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, z późn. zm.) stwierdził, że organy w sposób wystarczający wykazały, że w sprawie występują uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego neonu. Z pisma Prezydenta [...] z dnia 30 czerwca 2017 r. wynika, że stan konstrukcji jest w bardzo zły: silna korozja, rozwarstwienie elementów stalowych, litery w złym stanie technicznym co wskazuje na konieczność poddania przedmiotowego obiektu konserwacji.

Odnosząc się do kwestii ustalenia podmiotu właściwego do złożenia ekspertyzy Sąd zwrócił uwagę, że postanowienie organu wydane w trybie wyżej wskazanego przepisu może być skierowane do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. W przedmiotowej sprawie na dzień orzekania przez organ odwoławczy brak było dowodów potwierdzających, że sporny neon stanowi własność Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...]. Nie ulega wątpliwości, że lokal użytkowy, w którym znajduje się księgarnia, stanowi własność Miasta [...], a napis "[...]" został zamontowany nad tym lokalem długo przed 1994 r. Wspólnota Mieszkaniowa w dniu [...] lipca 2006 r. na podstawie protokołu przejęła ww. nieruchomość, jednak nie przekazano jej neonu. Z przedłożonego do akt wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...] w sposób wiążący wynika, że Wspólnotę Mieszkaniową [...] w [...] oraz I.. z .o. w W. wiązała zawarta per facta concludentia umowa najmu, której przedmiotem było zobowiązanie Wspólnoty do oddania Spółce części elewacji ściany budynku wspólnoty, a także odpowiadające mu zobowiązanie do zapłaty Wspólnocie umówionego czynszu. Pozwana Spółka utrzymywała przedmiotowa reklamę świetlną nie demontując jej i godząc się na uiszczenie opłat na rzecz Wspólnoty. Wbrew stanowisku skarżącego, sąd powszechny nie stwierdził, że neon jest elementem części wspólnej budynku, a wręcz przeciwnie przyznał, że uprawnienie do demontażu reklamy oraz konieczność jej utrzymywania spoczywa na Spółce. Przedmiotem umowy najmu nie był neon świetlny, a część elewacji ściany budynku, wykorzystywana przez najemcę na ekspozycję reklamy świetlnej (neonu). W tym stanie rzeczy za uprawnione Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał stanowisko organu odwoławczego o konieczności ustalenia przez organ pierwszej instancji aktualnego stanu prawnego dotyczącego przedmiotowego neonu, a co za tym idzie prawidłowego adresata postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Miasto [....] -Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...], żądając jego zmiany poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i utrzymanie w mocy postanowienia PINB z dnia [...] lipca 2017 r. Strona skarżąca, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) dalej zwanej w skrócie jako "P.p.s.a.", podniosła zarzuty:

1) naruszenia przepisów postępowania:

a) art. 61 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a w związku z art. 230 K.p.c. oraz art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy akta sprawy zawierały materiał dowodowy niezbędny do merytorycznego rozstrzygnięcia, zaś okoliczności sprawy i stan faktyczny zostały należycie wyjaśnione przez organ pierwszej instancji;

b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że w świetle tego materiału nadal nie jest wyjaśnione, czy znajdujący się na elewacji budynku przy ul. [...] neon "[...]" stanowi część nieruchomości wspólnej, podczas gdy wniosek taki wynika wprost z dowodów znajdujących się w aktach sprawy;

2) naruszenia prawa materialnego obejmujące bezzasadne przyjęcie, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. z 2018 r. poz. 716, z późn. zm.) do stwierdzenia że ww. neon stanowi część nieruchomości wspólnej nieodzowna jest uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej, podczas gdy kwalifikacja prawna spornego neonu jako części nieruchomości wspólnej powinna wynikać z mocy prawa w oparciu o dokonane przez organ ustalenia faktyczne.

Strona skarżąca kasacyjnie wskazała również na wyroki Sądu Rejonowego [...]z dnia [...] listopada 2013 r. sygn. akt [...]oraz Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...]mające potwierdzać wykonywanie przez Wspólnotę Mieszkaniową prawa własności części wspólnej obejmującej przedmiotowy neon.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa ta podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty w niej zawarte są w większości zasadne.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zgodnym z prawem było zobowiązanie Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] do sporządzenia i dostarczenia oceny technicznej stanu technicznego konstrukcji stalowej oraz zamontowanych na niej liter "[...]", umieszczonej na elewacji budynku przy ul. [...] w [...].

Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy neon wraz z konstrukcją stalową do której jest zamontowany znajduje się na elewacji budynku przy ul. [...] w [...].. Okoliczności tej nie kwestionuje żadna z stron. Nie budzi wątpliwości, że sama ściana (elewacja zewnętrzna budynku przy ul. [...] w [...].) stanowi część wspólną mieszkańców Wspólnoty Mieszkaniowej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Ściana zewnętrzna budynku stanowi część wspólną nieruchomości. W sytuacji zaś, gdy do części wspólnej budynku (tj. ściany zewnętrznej) został przytwierdzony dodatkowy element taki jak np. reklama czy konstrukcja wsporcza dla neonu reklamowego i korzystanie z tego elementu wymaga zgody wspólnoty mieszkaniowej, to tytuł prawny do dysponowania tym elementem przynależy także samej wspólnocie. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Wspólnota Mieszkaniowa [...] posiada prawo do dysponowania zarówno ścianą zewnętrzną budynku przy ul. [...] w [...]., jak i przymocowaną do tejże ściany konstrukcją metalową wraz z neonem reklamowym. Potwierdza to, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, powoływane przez stronę skarżącą kasacyjnie wyroki Sądu Rejonowego [...]z dnia [...] listopada 2013 r. sygn. akt [...]oraz Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...]. Sądy te rozpoznawały sprawy z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej przeciwko podmiotowi prowadzącemu księgarnię nad którą znajdowała się przedmiotowa konstrukcja wraz z neonem i przyznały ochronę prawną samej Wspólnocie jako właścicielowi.

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że wadliwym było nałożenie obowiązku sporządzenia przez Wspólnotę Mieszkaniową [...] w [...] oceny technicznej stanu konstrukcji stalowej oraz zamontowanych na niej liter "[...]" umieszczonej na elewacji budynku przy ul. [...] w [...]., a w razie potrzeby wskazania na sposób usunięcia nieprawidłowości.

Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 81c ust. 1 i 2 Prawa budowlanego nie daje podstaw do odrębnego ustalania tytułu prawnego do nieruchomości, a tym samym prowadząc postępowanie na podstawie ww. przepisów powiatowy inspektor nadzoru budowlanego powinien - opierając się na wiarygodnym materiale dowodowym – nałożyć, w przypadku zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, na właściciela nieruchomości lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.

W tej sprawie materiał dowodowy uzasadniał nałożenie postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] na Wspólnotę Mieszkaniową [...] w [...]obowiązku sporządzenia i dostarczenia w terminie 2 miesięcy oceny technicznej stanu technicznego konstrukcji stalowej oraz zamontowanych na niej liter "[...]", umieszczonej na elewacji budynku przy ul. [...] w [...]., a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości - podania sposobu ich usunięcia.

Mając powyższe należy stwierdzić, że trafnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez błędną wykładnię tego przepisu sprowadzającą się do uzależnienia przyznania prawa Wspólnocie do ww. konstrukcji wsporczej wraz z neonem od podjęcia uchwały przez samą Wspólnotę Mieszkaniową. Trafnie wskazuje strona skarżąca kasacyjnie, że kwalifikacja prawna spornego neonu jako część nieruchomości wspólnej wynika, w oparciu o ustalony w sprawie stan faktyczny, z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali.

Częściowo zasadne są także zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 61 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a w związku z art. 230 K.p.c. oraz art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy akta sprawy zawierały materiał dowodowy niezbędny do merytorycznego rozstrzygnięcia, zaś okoliczności sprawy i stan faktyczny zostały należycie wyjaśnione przez organ pierwszej instancji.

Trafnie strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu brak dostrzeżenia naruszenia przez organ drugiej instancji art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego zażaleniem postanowienia organu pierwszej instancji zamiast utrzymania go w mocy. W okolicznościach tej sprawy stan faktyczny został prawidłowo ustalony przez organ pierwszej instancji.

Natomiast zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 61 P.p.s.a. jest niezasadny, ponieważ przepis ten dotyczy wstrzymania wykonywania zaskarżonego do sądu pierwszej instancji aktu, a z akt sprawy nie wynika, aby strona skarżąca składała wniosek o wstrzymanie wykonywania zaskarżonego postanowienia. Także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach tej sprawy. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Zaskarżony wyrok wraz z uzasadnieniem zawiera wszystkie te elementy.

Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.

Także zarzut naruszenia art. 106 § 5 P.p.s.a w związku z art. 230 K.p.c. nie może zostać uznany za zasadny. Art. 106 § 5 P.p.s.a. odsyła do odpowiedniego stosowania w postępowaniu dowodowym prowadzonym przed sądem administracyjnym do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 230 K.p.c. w sytuacji, gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. W skardze kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie nie uzasadniła, do jakich to twierdzeń strony skarżącej kasacyjnie strona przeciwna nie wypowiedziała się przed Sądem pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że stanowisko Wspólnoty [...] w [...] w kwestii posiadania tytułu prawnego do konstrukcji stalowej oraz zamontowanych na niej liter "[...]" umieszczonej na elewacji budynku przy ul. [...] było podnoszone, a postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym toczyło się w trybie uproszczonym.

Zasadne są natomiast zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania polegające na braku dostrzeżenia niewłaściwej oceny dokonanej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie nie wyjaśnienia okoliczności dotyczących prawa Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] do konstrukcji wsporczej wraz z neonem.

Z akt sprawy wprost wynika, że znajdujący się na elewacji budynku przy ul. [...] neon "[...]" stanowi część nieruchomości wspólnej, a tym samym trafnie w tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał w tej sprawie na nałożenie obowiązku na ww. Wspólnotę Mieszkaniową [...] w [...]. W związku z tym zarzut braku dostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ odwoławczy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. jest zasadny.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania uzasadniają uznanie skargi kasacyjnej za zasadną i na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz stwierdzając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona uchylił zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] września 2017 r. nr[...].