Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 79/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 207 ust.1, art. 257 ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 174 pkt 1 i 2, art. 58 § 1 pkt 1, atr.145 § 1 pkt 1, atr 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt: II SA/Ke 600/17 o odrzuceniu skargi H.P. na pismo Rektora Politechniki [..] z dnia [..] czerwca 2017 r., znak: [..] w przedmiocie reaktywacji studiów postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt: II SA/Ke 600/17 odrzucił skargę H.P. na pismo Rektora Politechniki [..] z dnia [..] czerwca 2017 r., znak: [..].

Sąd w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że pismem z dnia 19 kwietnia 2017 r. H.P. zwrócił się do Prodziekana Politechniki [..] ds. kształcenia i Spraw Studenckich na Studiach Niestacjonarnych o przyjęcie go na ostatni rok studiów niestacjonarnych na kierunku [..] w celu zakończenia toku studiów oraz obrony pracy dyplomowej.

Pismem z dnia [..] kwietnia 2017 r. Prodziekan ds. Kształcenia i Spraw Studenckich na Studiach Niestacjonarnych Wydziału [..] Politechniki [..] poinformował H.P., że Wydział ten nie prowadzi i nigdy nie prowadził żadnej formy studiów na takim kierunku w konkluzji stwierdzając, że w obecnej sytuacji organizacyjnej jedyną możliwością dalszego studiowania na Wydziale [..] Politechniki [..] jest rozpoczęcie studiów II stopnia na kierunku [..] ze specjalnością, która zostanie uruchomiona w roku akademickim 2017/2018 zgodnie z wyborem dokonanym przez większość kandydatów.

Pismem z dnia 30 maja 2017 r. zatytułowanym "Odwołanie od decyzji Dziekan Wydziału" H.P. zwrócił się do Rektora o ponowne rozpatrzenie jego "prośby" o reaktywację na szósty rok studiów na kierunku [..], seminarium dyplomowe.

Pismem z dnia [..] czerwca 2017 r. znak: [..] Rektor Politechniki podtrzymał stanowisko Prodziekan Wydziału [..] wyrażone w piśmie z dnia [..] kwietnia 2017 r., że roszczenia i oczekiwania H.P. wobec Uczelni zostały w pełni zrealizowane. Zdaniem Rektora, ukończenie przez H.P. studiów I stopnia powoduje, że w obecnej sytuacji jedyną możliwością dalszego studiowania na Wydziale [..] jest rozpoczęcie studiów II stopnia na kierunku [..], ze specjalnością, która zostanie uruchomiona w roku akademickim 2017/2018 zgodnie z wyborem dokonanym przez większość kandydatów.

H.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na "decyzję" Rektora Politechniki [..] z dnia [..] czerwca 2017 r. znak: [..] w sprawie reaktywacji na szósty rok studiów na kierunku [..], wnosząc o jej uchylenie, jak również uchylenie "decyzji" Dziekana z dnia [..] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w piśmie skierowanym do Dziekana Wydziału [..] wniósł o umożliwienie powrotu na szósty rok studiów magisterskich niestacjonarnych w celu dokończenia studiów i napisania pracy dyplomowej, co w świetle obowiązujących przepisów jest możliwe zgodnie z art. 171 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Ponieważ kierunek [..] istnieje jako kierunek studiów dziennych, to zdaniem skarżącego indywidualny tok studiów przewidziany art. 171 ust. 2 cyt. ustawy daje mu szansę, aby dokończyć proces kształcenia skomplikowany następstwami procesu bolońskiego. Stosowny zapis o indywidualnym toku studiów znajduje się również w regulaminie studiów Politechniki.

W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [..] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że zaskarżone pismo Rektora Politechniki [..] wskazuje, że zaskarżony dokument nie stanowi żadnego z wymienionych w przepisie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) aktu lub czynności podlegających kontroli jego zgodności z prawem przez sąd administracyjny.

Skoro uczelnia wyższa jest zakładem administracyjnym, to z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Od decyzji, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, przesądzających o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów. Stanowią one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, nie przesądzając ostatecznie o jego sytuacji prawnej - nie mają charakteru zewnętrznego. Zdaniem Sądu, brak zgody władz Uczelni na podjęcie przez skarżącego studiów II stopnia zaocznych jednolitych magisterskich na kierunku [..] na następnym roku akademickim (także w ramach indywidualnego programu studiów), należy uznać za sprawę związaną z tokiem studiów skarżącego, a więc zaskarżone pismo Rektora jest aktem wewnątrzzakładowym ze względu na jego adresata i przedmiot, a jego kontrola nie należy do kognicji sądu administracyjnego.

Od powyższego postanowienia H.P. wywiódł skargę kasacyjną, domagając się uchylenia postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, wnosząc o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, zasądzenie kosztów postępowania oraz zarzucając:

- naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. zastosowanie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co miało wpływ na wynik sprawy – odrzucenie skargi oraz niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nieuchylenie decyzji Rektora i poprzedzającej ją decyzji Dziekana w sytuacji, gdy organy Uczelni dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego,

- naruszenie przepisów prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym polegające na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumpcji popełnionego przez organ w postaci niezastosowania w sprawie w/w przepisu,

- błędną wykładnię art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym polegające na wadliwym przyjęciu, że tylko sprawy wyraźnie wymienione w tej ustawie podlegają rozstrzygnięciom w drodze decyzji administracyjnej, pozostałe zaś stanowią akty wewnątrzzakładowe.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaskarżone pismo Rektora Politechniki, chociaż nie spełnia formy określonej w art. 107 k.p.a., jest decyzją administracyjną, która powinna zostać poddana ocenie z perspektywy legalności przez sąd administracyjny, tak więc Sąd naruszył art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym przez błędną jego wykładnię polegającą, że tylko sprawy wyraźnie wymienione w tej ustawie podlegają rozstrzygnięciom w drodze decyzji administracyjnej, pozostałe zaś stanowią akty wewnątrzzakładowe. Tymczasem z przepisu art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i orzecznictwa sądowego wynika, że student skreślony z listy studentów pod rządem przepisów przewidujących jednolite studia magisterskie musi mieć możliwość wznowienia i ukończenia studiów, także na podstawie przepisów, które dają możliwość studiowania tylko w systemie studiów pierwszego i drugiego stopnia. Zdaniem skarżącego kasacyjnie wadliwie w sprawie zastosowano art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym, bezzasadnie tolerując błąd subsumcji popełniony przez organ w postaci niezastosowania w sprawie w/w przepisu, podczas gdy organy – aktem zakładowym zewnętrznym rozstrzygnęły kwestię fundamentalną dla skarżącego, odmawiając prawa do podjęcia studiów II stopnia zaocznych na kierunku [..].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 182 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Znajdując podstawy do zastosowania powyższego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt: II SA/Ke 600/17 na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Poczynienie powyższych uwag w niniejszej sprawie jest niezbędne dla podkreślenia, że oddalenie skargi kasacyjnej nie musi być tożsame z zaakceptowaniem prawidłowości wyroku Sądu I instancji. Nie można w tym zakresie pomijać regulacji art. 175 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą istnieje konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika prawnego. Ustanowiony w tym przepisie przymus adwokacko-radcowski z założenia powinien gwarantować nie tylko sporządzenie skargi kasacyjnej w sposób odpowiadający wymogom ustawowym i umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne jej rozpoznanie, a w konsekwencji kontrolę zaskarżonego orzeczenia, lecz również takie skonstruowanie skargi kasacyjnej, które w ramach obowiązującego prawa uwzględnia motywy i intencje strony składającej skargę kasacyjną, w tym przyjętą przez nią strategię prowadzenia własnych spraw.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że – jak wyżej wskazano - stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, według którego przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyrok NSA: z dnia 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08; wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., II FSK 764/09; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11).

Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113).

W ramach podniesionych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego zastosowanie, a niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Działanie sądu administracyjnego podlega regulacji ustawy p.p.s.a. i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) – dalej p.u.s.a. Z tego punktu widzenia istotne jest zatem, aby skarżący zawarł w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów, które mogły być i były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania. Rolą sądu administracyjnego, rozstrzygającego w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy jest bowiem przeprowadzenie procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Proces ten obejmuje: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów, kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania przez pryzmat przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie do uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" z 2010 r., nr 5-6, s. 267 i nast.).

Wspomnieć także należy, że dla uznania za usprawiedliwioną tej podstawy kasacyjnej nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116).

Uwagi powyższe odniesione do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania prowadzą do wniosku, że zarzuty te nie mogły odnieść skutku.

W skardze kasacyjnej Sądowi zarzucono błędne zastosowanie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Pomijając niedokładność w sporządzeniu skargi kasacyjnej w zakresie wskazanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który to przepis zawiera trzy mniejsze jednostki redakcyjne oznaczone literami a-c, zauważyć należy, że oba przepisy przytoczone w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania to przepisy tzw. wynikowe, mające zastosowanie w razie zajścia wskazanych w nich okoliczności, a więc stwierdzenia braku kognicji sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) bądź stwierdzenia uchybień organu w toku rozpatrywania sprawy, czyli wystąpienia okoliczności uregulowanych w art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy w realiach danej sprawy. Generalnie regulują one zatem formę rozstrzygnięć w przypadku stwierdzenia podstaw do odrzucenia skargi oraz w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa w toku postępowania przed organami.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że powyższe przepisy mają charakter ogólny (blankietowy) i określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I uchybił w toku rozpoznania sprawy.

Jeśli z uzasadnienia orzeczenia wynika, że Sąd I instancji stwierdził brak swojej właściwości do rozpoznania skargi, to nie można zarzucić skutecznie naruszenia tego przepisu przez jego zastosowanie, gdyż właśnie jego zastosowanie w takim przypadku jest prawidłowe, zgodne z dyspozycją zastosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Naruszenie wymienionego wyżej przepisu, tak jak innych przepisów o charakterze ogólnym, jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14), których w skardze kasacyjnej bezpośrednio w powiązaniu ze stawianym zarzutem naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jednak nie powołano. Brak takich odniesień oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym postanowieniem przepisów art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który także jest przepisem wynikowym i powinien zostać powiązany z innymi przepisami postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy – nadto wskazanie tego przepisu mogłoby dotyczyć następstwa błędnego zastosowania art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powiązanego, jak wskazano wyżej z właściwymi zarzutami dotyczącymi dokonania przez sąd błędnej kontroli skargi. W pierwszej kolejności bowiem należy zwalczać to, jak Sąd orzekł (odrzucił skargę), a nie to czego ewentualnie nie uczynił, mimo że powinien był to uczynić w opinii strony skarżącej kasacyjnie. Podkreślić należy, że ocena skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania uzależniona jest od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych przepisów postępowania sądowego, a w dalszej kolejności powiązanych z nimi przepisów regulujących postępowanie przed organem. Działanie sądu administracyjnego podlega regulacji ustawy p.p.s.a. i p.u.s.a. Z tego punktu widzenia istotne jest zatem, aby skarżący zawarł w skardze kasacyjnej prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia przepisów, które były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania. Nie mógł zatem także być uznany za uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przede wszystkim z tego względu, że Sąd I instancji nie stosował przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i w świetle ocen wyrażonych w uzasadnieniu postanowienia zastosować nie mógł.

Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przypisywania skarżącemu zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony. Orzekanie w granicach skargi kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznej oceny tak wadliwie skonstruowanego zarzutu naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2015 r., I OSK 1329/14).

Nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia prawa materialnego. W niniejszej sprawie podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczą błędnej wykładni art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawa o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2183) oraz wadliwego zastosowania art. 257 ust. 4 tej ustawy.

Przepis art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Zarzucając Sądowi wadliwe zastosowanie powyższego przepisu w skardze kasacyjnej podniesiono, że Sąd niewłaściwie zaakceptował stanowisko organu, który nie znalazł podstaw do zastosowania tego przepisu, a więc zarzucono w rzeczywistości Sądowi niezastosowanie powołanego przepisu, w wyniku niedostrzeżenia podstaw do jego zastosowania w realiach rozpoznawanej sprawy, tj. w jej stanie faktycznym. Tak skonstruowany zarzut w istocie prowadzi do wniosku, że skarżący kasacyjnie zarzuca Sądowi dokonanie błędnej kontroli sądowoadministracyjnej.

W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Co do zasady nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego (również w wyniku jego błędnej wykładni), o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) norm prawa materialnego odkodowanych w procesie wykładni z przepisów prawnych zawierających te normy zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w wyniku jego błędnej wykładni są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09). Skoro strona skarżąca kasacyjnie w ramach podstaw kasacyjnych nie podważyła skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, a ze skargi kasacyjnej wynika, że okoliczności te kwestionuje w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to w konsekwencji podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego jest zarzutem bezpodstawnym.

Skarżący kasacyjnie zarzucając błędną wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym polegającą na wadliwym przyjęciu, że tylko sprawy wyraźnie wymienione w tej ustawie podlegają rozstrzygnięciom w drodze decyzji administracyjnej, pozostałe zaś stanowią akty wewnątrzzakładowe, wskazał w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na argumentację prowadzącą do wniosku, że pismo Rektora Politechniki [..] z dnia [..] czerwca 2017 r. było w istocie decyzją administracyjną, choć nie spełniała ona formy określonej w przepisie art. 107 k.p.a..

W związku z tym należy przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).

Treść zarzutu naruszenia art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym sprowadza się twierdzenia, że Sąd błędnie przyjął, że "tylko sprawy wymienione w ustawie podlegają rozstrzygnięciom w drodze decyzji administracyjnej, pozostałe zaś stanowią akty wewnątrzzakładowe". Zarzut ten w skardze kasacyjnej poparto natomiast tezą, że odmowa przyjęcia skarżącego na ostatni rok studiów niestacjonarnych na kierunku [..] w celu zakończenia studiów oraz obrony pracy dyplomowej jest aktem wewnątrzzakładowym. W istocie zatem skarżący kasacyjnie i w tym przypadku kwestionuje ustalenia stanu faktycznego, w ramach których Sąd przyjął, że zaskarżone pismo Rektora jest aktem wewnątrzzakładowym ze względu na jego adresata i przedmiot, a jego kontrola nie należy do sądu administracyjnego. Zarzut ten nawiązuje więc do sposobu zastosowania przepisów prawa w świetle ustaleń faktycznych sprawy, które są w ocenie strony skarżącej kasacyjnie nieprawidłowe, a więc usiłuje w sposób niedopuszczalny zwalczać ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Skoro strona skarżąca kasacyjnie w ramach podstaw kasacyjnych nie zakwestionowała wykładni przepisów prawa materialnego wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej, nie podważyła też skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, a ze skargi kasacyjnej wynika, że okoliczności te kwestionuje w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli sposobu zastosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji bierze pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny sprawy przyjęte przez Sąd I instancji. Skoro zatem Sąd I instancji przyjął, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodziły podstawy do objęcia kontrolą sądową pisma Rektora Politechniki [..] z dnia [..] czerwca 2017 r., to wobec niepodważenia stanowiska Sądu o prawidłowości odrzucenia skargi w takim przypadku, stanowisko Sądu jest stanowiskiem prawidłowym w realiach niniejszej sprawy, co czyniło zarzut naruszenia prawa materialnego nieskutecznym.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił w oparciu o art. 184 p.p.s.a., a tym samym nie zachodziły podstawy do zasądzenia na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania.