Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 645/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...], [...] na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia oddalającego skargę na czynność egzekucyjną: oddala skargę.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu zażaleń wniesionych odrębnymi pismami z dnia ... marca 2015 roku przez H. C. i G. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia ... marca 2015 r., nr ..., ..., oddalające skargi na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. zawiadomieniem z dnia ... listopada 2014 r., nr ... Minister Finansów postanowieniem z dnia ... lutego 2016 roku nr ... uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia organ II instancji przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne :

Wierzyciel - Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu ... października 2014 r. wystawił na H. C. tytuł wykonawczy nr ..., obejmujący należność z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w kwocie należności głównej 59.174,59 zł. W części B przedmiotowego tytułu wykonawczego wierzyciel wskazał G. C. jako małżonkę Zobowiązanego odpowiedzialną majątkiem wspólnym za zobowiązanie w nim określone. Następnie przekazano tytuł wykonawczy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. w celu wszczęcia na jego podstawie egzekucji administracyjnej.

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny sporządził w dniu ... listopada 2014 r. zawiadomienie nr ... o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w ... Bank S.A. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu ... grudnia 2014 r. Natomiast H. C. i G. C. otrzymali zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr ... odrębnymi przesyłkami w dniu ... grudnia 2014 r.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie pismem z dnia ... grudnia 2014 r. ... Bank S.A. poinformował organ egzekucyjny, iż na rachunku prowadzonym dla H. C. brak jest środków na zaspokojenie pełnej należności wynikającej z zajęcia.

Pismem z dnia ... grudnia 2014 r. H. C. wniósł skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zobowiązany stwierdził, iż nie posiada rachunku bankowego lub wkładu oszczędnościowego w ... Bank S.A. ani w innym banku. Podkreślił, iż odrębnymi pismami został wniesiony przez każdego z małżonków środek prawny w postaci zarzutów. Mając na uwadze powyższe wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz jego wstrzymanie na podstawie art. 54 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pismem z dnia ... grudnia 2014 r. G. C. również wniosła skargę na ww. czynność egzekucyjną.

Postanowieniem z dnia ... marca 2015 r., nr ... ..., w którym jako strony postępowania wskazano H. C. i G. C., Dyrektor Izby Skarbowej w G. oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia dokonanego zawiadomieniem nr ... .

H. C. i G. C. wnieśli do Ministra Finansów zażalenia na powyższe postanowienie. Zażalenia małżonków są analogiczne. Stwierdzono w nich, że G. C. nie jest stroną postępowania oraz zwrócono uwagę na fakt, że pomimo odrębnie wniesionych przez małżonków skarg zostało wydane jedno postanowienie, do tego w przekonaniu skarżących nie stanowiące odpowiedzi na kwestie poruszone przez strony, lecz będące "wpadkową różnych postępowań związanych z niniejszym".

Ponadto wskazano, że H. C. na podstawie § 3 pkt 5 rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, spełnia przesłanki do umorzenia należności objętych egzekucją, ponieważ w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Z tego względu, powołując się na treść art. 105 k.p.a. zwrócono się o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do wniesionych zażaleń Minister Finansów wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w G. jako stronę postępowania obok Zobowiązanego wskazano G. C. pomimo faktu że jest Ona osobą zobowiązaną w myśl art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. zobowiązanym jest H. C. (część A tytułu wykonawczego nr ...) i to wyłącznie ww. był uprawniony do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia ... listopada 2014 r., nr ... . Powyższe wynika z brzmienia art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną jest zobowiązany.

Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej w G. wskazując G. C. jako stronę merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi wniesionej w trybie art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej, nie rozróżnił sytuacji prawnej małżonków wynikającej z solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe i odpowiedzialności małżonka wynikającej z art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W pierwszej sytuacji małżonkowie są jednym podmiotem zobowiązanym i ponoszą odpowiedzialność z obu majątków osobistych oraz z majątku wspólnego - wówczas każdemu z nich jako małżeństwu przysługuje prawo wniesienia środków zaskarżenia w imieniu obojga, zaś organ wydaje jedno rozstrzygnięcie, jako stronę wskazując małżeństwo.

Natomiast odpowiedzialność małżonka na podstawie art. 29 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obejmuje sytuacje gdy tylko jeden z małżonków posiada status zobowiązanego (w przedmiotowej sprawie H. C.), a drugi takiego statusu nie ma, z mocy prawa powstaje jednak odpowiedzialność małżonka również za dług zobowiązanego, ograniczona do majątku wspólnego małżonków (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie). Małżonek ten nie staje się jednak z mocy tego przepisu zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W znaczeniu materialnym przepis art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej wyznacza jedynie zakres odpowiedzialności małżonka osoby zobowiązanej, ograniczając go do majątku wspólnego małżonków, co ma wyraźne przełożenie na przedmiot egzekucji administracyjnej, która w przypadku istnienia pomiędzy zobowiązanym i jego małżonkiem wspólności majątkowej, poza majątkiem odrębnym zobowiązanego, może być skierowana wyłącznie do przedmiotów majątkowych objętych tą wspólnością (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Po 456/12).

Zdaniem organu II instancji należało w związku z powyższym uchylić postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia ... marca 2015 r., nr ..., ..., a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia celem wydania odrębnych postanowień w przedmiocie skargi H. C. oraz skargi G. C.

Odnosząc się natomiast do kwestii wyjaśnienia przyczyn zwłoki w wydaniu zaskarżonego postanowienia wskazano, iż Dyrektor Izby Skarbowej w G. rozpoznał skargi wniesione pismami z dnia ... grudnia 2014 r. w terminie określonym w art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wyżej opisane postanowienie zaskarżyli H. i G. małż. C. wnosząc o jego uchylenie a nadto o uchylenie postanowienia organu I instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Skarżący wnieśli również o dopuszczenie dowodu :

a) z umów dzierżawy nieruchomości rolnej położonej w B.: z dnia ... czerwca 1994 roku, z dnia ... października 1994 roku oraz aneksu z dnia ... października 2004 roku jako wyłącznego zobowiązania H. C. z umów, ponieważ zawartych tylko przez H. C. bez zgody współmałżonka G. C.;

b) z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia ... stycznia 2011 roku (będącej przedmiotem postępowania o stwierdzenie jej nieważności ) oraz decyzji Prezesa ARiMR z dnia ... lutego 2016 roku jako wydanych tylko i wyłącznie dla H. C. z wyłączeniem współmałżonka G. C. :

c) z decyzji Prezesa ARiMR z dnia ... lutego 2011 roku (będącej przedmiotem postępowania o stwierdzenie jej nieważności ), jako wydanej dla H. C. z wyłączeniem współmałżonka G. C. :

d) z tytułu wykonawczego z dnia ... października 2014 roku (2 egz.) jako nieważnego z mocy art.27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ wystawionego na oboje małżonków wraz z zajęciem wierzytelności z dnia ... listopada 2014roku.

Dopuszczenie dowodu ze skargi z dnia ... października 2014 roku oraz wniosku z dnia ... grudnia 2014 roku o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa AR i M R z dnia ... lutego 2011 roku nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w kwocie 59.174zł 59 na okoliczność podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu & 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 roku w/s szczegółowych zasad i trybu umarzania/odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej:

Skarżący sformułowali następujące zarzuty :

I naruszenia art.35 &3 kpa poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia po upływie jednomiesięcznego terminu ustawowego tj. po około 10 miesiącach od daty wniesienia zażalenia w dniu ... marca 2015 roku albowiem nie wystąpiły przesłanki z art. 35 & 5 kpa. uzasadniające przedłużenie postępowania:

II naruszenia art. 77 kpa, poprzez zaniechanie obowiązku przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej tj. w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

1) w zw. z art. 75 kpa w zw. z art.105 & 1 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia i oceny treści dokumentu z dnia ... grudnia 2014 roku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego ... - Banku SA ... , na który powołuje się w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w G., ponieważ nie posiadają ani takiego rachunku bankowego ani wkładu oszczędnościowego w ... - Banku ... w związku z czym ze względu na bezprzedmiotowość postępowania egzekucyjnego powinno być umorzone;

2) w zw. z art. 33 ust.7 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wg. którego do majątku osobistego każdego z małżonków należą wierzytelności z tytułu działalności zarobkowej jednego z małżonków;

3) w zw. z art.37 & 1 kro wg którego "Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do

dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa, a ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka;

4) w zw. z art. 41 & 1 & 2 kro, wg którego ,,§ 1 ,,Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków, a jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej..."

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył co następuje :

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie przypomnieć jednak trzeba że zaskarżone postanowienie jest formalnie dla małż. C. korzystne. Ich zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia ... marca 2015 roku nr ..., ... odniosły bowiem oczekiwany skutek. Organ odwoławczy uchylił przecież postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie sądu trzeba zgodzić się także z argumentacją organu która legła u podstaw zakwestionowanego skargą rozstrzygnięcia.

Otóż tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela - Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu ... października 2014 roku dotyczył zobowiązanego H. C. Obejmował on należność z tytułu bezpodstawnie pobranych płatności ONW w wysokości 57174,59 zł. W części B tegoż tytułu wykonawczego wierzyciel wskazał małżonkę zobowiązanego G. C., która z racji pozostawania w związku małżeńskim ze zobowiązanym odpowiadała majątkiem wspólnym za zobowiązania tamże określone.

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego, który przekazano Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w ... Banku S.A. (zawiadomieniem nr ...).

Zarówno H. C. jak i jego małżonka wnieśli skargi na ww. czynność egzekucyjną. Skargi te zostały potraktowane przez organ I instancji jako jeden środek zaskarżenia (jedna skarga), który po rozpatrzeniu oddalono (postanowieniem z dnia ... marca 2015 r.). W tymże postanowieniu, które wydano z powołaniem się m.in. na art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej : u.p.e.a.) jako osobę zobowiązaną wskazano także G. C., mimo, że takiego statusu nie posiadała.

Nie była ona bowiem osobą która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym, w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a.

W ocenie sądu w niniejszej sprawie status podmiotu zobowiązanego posiadał wyłącznie H. C.

Zatem wyłącznie on był uprawniony do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w ... Banku S.A, dokonaną zawiadomieniem z dnia ... listopada 2014 roku nr ... .

Wynika to z treści art. 54 § 1 u.p.e.a. Stanowi on bowiem, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w G. wskazując G. C. jako stronę zobowiązaną w przypadku wniesionego przez nią środka zaskarżenia popełnił więc błąd. Była ona bowiem małżonkiem zobowiązanego, którego zakres odpowiedzialności ograniczony jest do majątku wspólnego małżonków, co oznacza, iż przedmiot postępowania egzekucyjnego w takim przypadku odnosi się do majątku odrębnego zobowiązanego oraz objętego wspólnością majątkową małżeńską.

Przypomnieć bowiem należy, że wierzyciel – Prezes ARiMR wystawił tytuł wykonawczy na H. C., natomiast w części B tegoż tytułu wskazał G. C. jako małżonkę zobowiązanego odpowiedzialną wyłącznie majątkiem wspólnym za zobowiązania w nim zawarte.

Zatem zakres odpowiedzialności małż. C. wynikający z tegoż tytułu był różny, zwłaszcza gdy chodzi o jej podstawę prawną

Z tego też powodu organ I instancji winien wydać dwa odrębne rozstrzygnięcia, co do wniesionych przez małżonków skarg.

Sąd podkreśla, iż w toku postepowania przez organem II instancji skarżący, będą mogli wnioskować o przeprowadzeniu dowodów istotnych ich zdaniem dla rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu sądowym możliwość taka jest ograniczona przez przepis art. 106 § 3 ppsa. Sad wskazuje także, iż na obecnym etapie postępowania nie mają znaczenia inicjowane prze skarżących postępowania nadzwyczajne, których celem jest m.in. wzruszenie decyzji określającej wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, jak i inne dowody odnoszące się do tej kwestii. Co do zarzutu dotyczącego zwłoki w wydaniu zaskarżonego postanowienia to nie jest on zasadny albowiem termin określony w art. 35 § 3 kpa nie został przez organ naruszony.

Zgodnie z jego brzmieniem załatwienie sprawy wymagającej postepowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zatem organ nadzoru winien rozpoznać skargę w terminie dwóch miesięcy od jej wpływu do organu. Jak wynika z akt sprawy skargi z dnia ... grudnia 2014 roku wpłynęły do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w dniu ... grudnia 2014 roku. Następnie pismem z dnia ... stycznia 2015 r. nr ... zostały przekazane wraz z aktami sprawy do organu właściwego do ich rozpatrzenia, tj. do Dyrektora Izby Skarbowej w G.

Dyrektor Izby Skarbowej w G. otrzymał skargi wraz z aktami sprawy w dniu ... stycznia 2015 roku, zatem od tego dnia zaczął bieg dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy, który upłynął w dniu ... marca 2015 roku. Z uwagi na fakt, iż postanowienie w sprawie skarg zostało wydane w dniu ... marca 2015 roku, a nadane w placówce pocztowej w dniu ... marca 2015 roku należy wskazać, iż organ nadzoru zachował dwumiesięczny termin określony w art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego

Mając powyższe na względzie sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i skargę na podstawie art. 151 ppsa oddalił.