Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 771/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 18 ust. pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: par. 1 pkt 1b
journal: Dz.U. 2012 poz 823
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z  pomocy społecznej
article: art. 38 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 3 pkt 2, art. 38 ust. 4, art. 38 ust. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant St. Specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2014 roku sprawy ze skargi J. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. B. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o przyznaniu J. U. zasiłku okresowego.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał J. U. zasiłek okresowy od 1 stycznia 2013 r. do 28 lutego 2013 r. w wysokości 456,00 zł. miesięcznie, wskazując, że świadczenie realizowane będzie przelewem na wskazany rachunek bankowy w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca i nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ ustalił, że sytuacja życiowa i materialna rodziny uzasadnia przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. Wysokość zasiłku okresowego nie może być natomiast niższa niż 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym rodziny (456,00 zł. x liczba osób w rodzinie), a dochodem tej rodziny, przy czym minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 20 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. U., zarzucając naruszenie art. 3 ust. 1 i art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej. Jej zdaniem wysokość zasiłku okresowego jest zbyt niska, co powoduje wykluczenie społeczne i ekonomiczne jej rodziny. Wniosła o podwyższenie wysokości zasiłku okresowego do kwoty umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i z akt sprawy wynika, że J. U. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, zajmując mieszkanie w starym budownictwie. Zainteresowana posiada lekki stopień niepełnosprawności na stałe (przewlekłe zapalenie kości udowej; depresja), jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku. Mąż strony również posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Żadne z nich nie podejmuje prac dorywczych. Rodzina ponosi niewielkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania, opłaca tyko energię elektryczną, gaz został odłączony, a czynsz nie jest opłacany. Rodzina nie ma dochodu. Organ wskazał, że wysokość zasiłku okresowego została obliczona na podstawie art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i stanowi 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a posiadanym dochodem rodziny, w tym przypadku: 912 zł - 0 zł. = 912 zł x 50% = 456 zł. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo obliczył wysokość przysługującego stronie zasiłku okresowego, choć w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia nie wyliczył szczegółowo wysokości zasiłku. Kolegium uzupełniło ten brak rozpoznając odwołanie i uznało, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła J. U.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).

Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. przyznającej J. U. zasiłek okresowy od 1 stycznia 2013 r. do 28 lutego 2013 r. w wysokości 456,00 zł miesięcznie, stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Problematyka przyznawania zasiłku okresowego została unormowana w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 182 ze zm., dalej: ustawa).

Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek ustala się w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny i jednocześnie nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 3 pkt 2 i ust. 4 ustawy). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ustawy).

Z powyższych przepisów wynika więc, że zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jego beneficjentem może być osoba samotnie gospodarująca jak i rodzina. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, a więc pozostaje w rodzinie. Rozważane świadczenie pomocowe przysługuje ze względu na szczególne okoliczności, tylko przykładowo wymienione przez ustawodawcę tj. długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, możliwość nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.

Jak wynika z cytowanych wyżej przepisów, zasiłek dla rodziny ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym, a jej dochodem. Docelowo zasiłek nie może być niższy niż 50% tej różnicy, przy czym minimalna kwota świadczenia nie może być niższa od 20 zł. Należy zaznaczyć, że wyliczona kwota nie musi być kwotą zasiłku, ponieważ ustala się go w przedziale od kwoty minimalnej do wysokości różnicy między ustawowym kryterium dochodowym a rzeczywistym dochodem rodziny.

Z prawidłowo poczynionych przez organy administracji ustaleń wynika, że skarżąca wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe. Ich sytuacja życiowa jest trudna, bowiem oboje pozostają bezrobotni i nie podejmują prac dorywczych. Skarżąca ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Z uwagi na brak dochodu rodziny skarżąca bezspornie spełnia szczególne okoliczności przykładowo wymienione w art. 38 ust. 1, ale także spełnia kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, wynoszące na dzień wydania decyzji organu II instancji 456 zł (§ 1 pkt 1b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz. U. z 2012 r. poz. 823). Uwzględniając zatem treść art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy, organ przyznał skarżącej zasiłek okresowy w kwocie minimalnej 456 zł miesięcznie (456 zł x 2 osoby = 912 zł x 50% = 456 zł).

Sąd dokonując kontroli wysokości zasiłku przyznanego przez organ nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego. Zarzut skarżącej, iż zasiłek okresowy został przyznany w zbyt niskiej wysokości, nie mógł rzutować na legalność wydanych w sprawie rozstrzygnięć. O ile bowiem spełnienie warunków do przyznania zasiłku okresowego obliguje jego przyznanie, to uznaniu administracyjnemu pozostawiona została jego wysokość i okres pobierania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 września 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 531/11 publ. LEX nr 899092; wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 377/12 publ. LEX nr 1258209; wyrok NSA z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt I OSK 58/07 publ. LEX nr 376839). Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego cechuje względna uznaniowość, ograniczona ustawową wysokością najwyższego i najniższego zasiłku. O tym, czy zasiłek będzie przyznany w rozmiarze wyższym czy niższym decyduje więc organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 ustawy, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wskazać też należy, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie sięga do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej Kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykracza bowiem poza kognicję sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10 publ. LEX nr 594935).

W ocenie sądu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego ustalając wysokość przyznanego świadczenia pomocowego na kwotę 456 zł. Wyjaśnił bowiem okoliczności, które miały znaczenie przy przyznaniu świadczenia we wskazanej wysokości. Istotne jest też, że skarżąca regularnie korzysta z różnych form pomocy społecznej. W omawianym okresie tj. styczeń – luty 2013 r. przyznano jej dodatkowo pomoc w kwocie 100,00 zł miesięcznie z tytułu zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności.

Podsumowując, sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W przekonaniu sądu sytuacja finansowa skarżącej we wnioskowanym okresie była niewątpliwie trudna, jednakże nie może ona oczekiwać, że pomoc społeczna zapewni jej wszelkie niezbędne środki utrzymania, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że liczba osób potrzebujących wsparcia ze strony organów pomocowych ciągle rośnie, a organy administracji przyznają świadczenia na podstawie przepisów prawa z puli środków, która ciągle się zmniejsza. Rolą pomocy społecznej jest udzielenie beneficjentom pomocy i swego rodzaju wsparcia w dążeniu do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie samodzielnie pokonać. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być natomiast traktowane jako stałe źródło dochodu zaspokajające w pełni wszystkie potrzeby .

Z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi (pkt 1). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu rozstrzygnięto w pkt 2 wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).

d.r.