Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 459/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216, 136, 137, 138, 139
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Wojewody z dnia 14 lutego 2020r. znak WS- [...] o odmowie zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 27 marca 2019 r. znak: [...] Starosta [...], na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) orzekł:

- w punkcie 1 o zwrocie udziału w wysokości [...] cz. w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0415 ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz: J. J. w [...] cz. oraz B. T. w [...] cz.,

- w punkcie 2 o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie 1 do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty: 1921,84 zł, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, a mianowicie: a) J. J. do zwrotu kwoty 1601,53 zł, b) B. T. do zwrotu kwoty 320,31 zł,

- w punkcie 3 o tym, że należność określoną w punkcie 2a i 2b należy wpłacić w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym ww. decyzja stanie się ostateczna, na wymienione konto oraz o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek J. J.. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że Skarb Państwa nabył za kwotę 53 586 zł za grunt działki: nr [...] o pow. 0,2623 ha i nr [...] o pow. 0,0354 ha, pół. w obr. 59, b. dz. adm. [...], stanowiące współwłasność: J. J. i S. J. na prawach wspólności ustawowej, na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 12 września 1980 r. Rep. A. II Nr 6137/80, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 18.07.1978 r. nr [...], wydaną przez Zarząd Rozbudowy K. z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".

Spadek po zmarłej S. J. nabyły córki: B. T. w Ľ cz., M. C. w [...] cz., J. S. w [...] cz. oraz J. J.

w [...] cz.

Pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. organ wezwał J. S. oraz M. C. do zajęcia stanowiska w kwestii przyłączenia się do wniosku o zwrot nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...], poł. w obr. [...], b. gm. kat. [...]. Wskazane pismo pozostało bez odpowiedzi, a zatem wyżej wymienione nie wyraziły woli przyłączenia się do wniosku o zwrot nieruchomości.

Organ stwierdził, że wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu to poprzedni współwłaściciel wywłaszczonej nieruchomości i jeden ze spadkobierców poprzedniej współwłaścicielki. Natomiast przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wymienionej w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że na działce nr [...] o pow. 0,0415 ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K. nie zrealizowano celu wywłaszczenia, w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Od decyzji Starosty [...] odwołanie złożyła Gmina Miejska K. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 153 p.p.s.a. poprzez odstąpienie od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wydanym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1699/17;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art.7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez błędną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności, co skutkowało częściowo niepełnym, a częściowo nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy w zakresie celu wywłaszczenia i jego realizacji na spornej nieruchomości;

3. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niepozwalający ustalić które fakty, organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

4. w konsekwencji, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez orzeczenie o zwrocie nieruchomości, podczas gdy ta została wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Strona odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W odwołaniu wskazano, że organ nie ustalił kiedy doszło do realizacji osiedla "[...]" wraz z jego infrastrukturą drogową, w szczególności kiedy powstała ul. [...], czy położona jest w kompleksie tego osiedla i zarzucając, że w zaskarżonej decyzji organ nie wypełnił zaleceń prawnych zawartych w powyższym wyroku WSA w Krakowie. Zarazem jako przykłady wykorzystania przedmiotowej nieruchomości podano, że m. in. działka nr [...] (z podziału której powstała sporna działka nr [...]) pozostawała wraz z innymi gruntami w użytkowaniu wieczystym od początku lat 80-tych, początkowo Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K., a następnie jej następcy prawnego, tj. Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. na podstawie umów użytkowania wieczystego z dnia 28 kwietnia 1980 r. Rep. A II nr [...] oraz z dnia 19 marca 1981 Rep. A II nr [...]. Zdaniem odwołującej się, z przesłuchań świadków pozyskanych przez organ I instancji wynika, że przedmiotowa nieruchomość była wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia bowiem teren działki nr [...] jest i był wykorzystywany w przeszłości jako parking. Odwołująca podkreśliła, że w późniejszym planie realizacyjnym dla osiedla "[...]" na obszarze działki nr [...] zaprojektowano zatoczkę do nawracania lub postoju samochodów. Powyższy dokument wytworzony został już po wywłaszczeniu, niemniej zmiana przeznaczenia terenu odpowiadającego ówcześnie działce nr [...] nadal mieściła się w ogólnym celu wywłaszczenia tj. budowie osiedla mieszkaniowego.

Wojewoda decyzją z dnia 14 lutego 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia

1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 65) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia

2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu udziału [...] cz. w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w tym na rzecz: J. J. w [...] cz. oraz B. T. w [...] cz.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w wydanym w sprawie wyroku z 14 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1699/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił wcześniejsze decyzje organów administracyjnych I i II instancji w których orzeczono o zwrocie udziału w wysokości 6/8 cz. w przedmiotowej nieruchomości nakazał uzupełnienie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy nie doszło do dopuszczalnej modyfikacji celu wywłaszczenia.

Organ II instancji wskazał, że z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] (powstałej z działki nr [...]), obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K. pismami z 3 czerwca 2014 r. i 8 sierpnia 2014 r. wystąpili: J. J. i B. T.. Powyższą nieruchomość Skarb Państwa nabył umową sprzedaży Rep. A II Nr [...] zawartą w dniu 12 września 1980 r. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości od J. J. i S. J. działki nr [...] o pow. 3a 54 m2 i nr [...] o pow. 26 a 23 m2, położone w K. - P. za kwotę łączną 63 056 zł przeznaczone pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" zgodnie z decyzją Zarządu Rozbudowy Miasta K. z dnia 18 lipca 1978 r. nr [...]

Na podstawie dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w aktach sprawy, ustalono że po dokonanych przekształceniach geodezyjno-prawnych, pierwotnie nabytej przez Skarb Państwa pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" działki nr [...], przedmiotem wniosku o zwrot rozpatrywanego zaskarżoną decyzją Starosty [...] jest działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. (powstałej z podziału działki nr [...]).

Z kolei z dokumentacji spadkowej znajdującej się aktach sprawy wynika, że spadkobiercami S. J. - poprzedniej współwłaścicielki nieruchomości (wraz z J. J.) są: córki B. T., M. C. i J. S. oraz mąż J. J. po [...] cz.

Pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. organ I instancji poinformował J. S. i M. C. o możliwości zgłoszenia wniosku o zwrot działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] (która powstała z działki nr [...]), niemniej J. S. i M. C. nie zgłosiły wniosku o zwrot ww. działki.

W konsekwencji organ I instancji prawidłowo ustalił, że zostały spełnione dwie podstawowe przesłanki określone w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujące zwrot udziałów w przedmiotowej nieruchomości, tj. że działka nr [...] o pow. 26 a 23 m2 , której części odpowiada działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] stanowi nieruchomość wywłaszczoną (nabytą) oraz że wniosek o zwrot złożyły osoby posiadające legitymację procesową do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, tj. J. J. i B. T..

Przechodząc do oceny spełnienia przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości tj. jej zbędności na cele wywłaszczenia organ wyjaśnił, że legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 u.g.n. Interpretacja przepisu musi uwzględniać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11.

Realizując zalecenia wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Kr [...], organ I instancji pozyskał do akt sprawy dodatkowe dokumenty, w tym zeznania świadków, tj. W. G., I. T., J. S., P. P. oraz K. M.. Z powyższych przesłuchań świadków wynika, że: I. T., J. S. jako osoby mieszkające w pobliżu przedmiotowej działki wyjaśniły, że na działce [...] nie prowadzono prac budowlanych związanych z budową zatoki do zawracania pojazdów ani miejsc parkingowych (zeznanie J. S.). Ponadto działkę porastała trawa a fragment działki od strony ul. [...] wykorzystywany jest przez mieszkańców budynków nr [...], pod parkowanie samochodów ich i gości, co zeznała także I. T.. Z kolei świadek P. P. miał wiedzę od momentu kiedy nabył działkę przy ul. [...] tj. od 2006 r. i od tego roku część działki od strony ul. [...] wykorzystywana jest jako miejsca postojowe przez mieszkańców pobliskich domów. Świadek - W. G. mieszka naprzeciwko działki [...] przy ul. [...] od 1998 r. Ponadto z uwagi na pełnioną przez kilkanaście lat funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" znał dokumentację realizacji osiedla - wskazując, że na przedmiotowej działce była realizowana sieć: kanalizacyjna oraz linia energetyczna od transformatora. Teren działki przez cały czas był wykorzystywany przez Spółdzielnię jako zaplecze budowlane. Z kolei świadek K. M. zamieszkały przy ul. [...] znał teren Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" od ok. 1988 r. K. M. zeznał, "że członkom Spółdzielni przydzielano działki pod budowę domów jednorodzinnych i każdy budował swój dom systemem gospodarczym. Spółdzielnia zlecała i finansowała wykonanie tzw. robót wspólnych dot. całego osiedla np. projektu drogowego osiedla, prace geodezyjne. Oprócz tego wykonano linię energetyczną kablową (2 kable) zasilające osiedle, której fragment zlokalizowany jest we wschodniej części działki nr [...], obr. [...]. Spółdzielnia zleciła również wykonanie kanalizacji biegnącej w pobliżu południowej granicy działki nr [...], obr. [...]. Na powyższej działce znajduje się sieć: gazowa i wodociągowa zrealizowana przez osoby prywatne. (...) W trakcie realizacji osiedla "[...]" teren odpowiadający obecnej działce [...] stanowił nieużytek z wyjątkiem tej części przyległej do ul. [...] która służyła jako miejsce do zawracania pojazdów (...). Miejsce do parkowania i zawracania pojazdów przekazane zostało Gminie K. w 2005 r. w stanie zagospodarowania takim jak jest obecnie."

Mając na uwadze powyższe zeznania świadków Wojewoda stwierdził, że teren przedmiotowej działki stanowił wykorzystywany przez mieszkańców (przynajmniej ich części) parking, który jak wynika z ww. omówionych zeznań świadków był konserwowany przez część mieszkańców osiedla "[...] (mieszkających w okolicznych budynkach).

Ponadto z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. z 30 sierpnia 2018 r. znak [...] wynika, że na części działki nr [...] znajduje się fragment sieci wodociągowej zasilającej budynek przy ul. [...] nie znajdujący się w eksploatacji MPWiK S.A. Natomiast firma A Zakład w K. w piśmie z 8 sierpnia 2018 r. znak [...] poinformowała, że na przedmiotowej działce przebiega gazociąg średniego ciśnienia PE dn 25 wykonany w ramach komitetu gazyfikacyjnego w 1993 r. oraz przyłącze średniego ciśnienia PE dn25 wybudowane w 2008 r. Z kolei spółka firma B w piśmie z 31 sierpnia 2018 r. znak [...], poinformowała, że w granicach działki nr [...] znajdują się 3 linie kablowe sieci nN wychodzące ze stacji trafo nr [...].

Decyzją Zarządu Rozbudowy Miasta K. znak [...] z dnia 18 lipca 1978 r. zatwierdzony został aneks planu realizacyjnego zagospodarowania terenu osiedla "[...]" w K. w P. w zakresie powiększenia działek przy ul. [...], ul. [...], ul. [...]. Natomiast załącznik graficzny do ww. decyzji przedstawiający ogólny plan realizacyjny os. [...] z naniesionym opracowaniem geodezyjnym uwzględniającym położenie, nabytych aktem notarialnym Rep. A II Nr [...] z 12 września 1980 r., m. in. obecnych działek [...], [...] (powstałych z działki [...]) ukazuje, że działka nr [...], w granicach przejętej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], była przeznaczona pod budowę drogi osiedlowej dojazdowej wraz z chodnikiem i poboczem oraz niewielka jej część miała być zajęta przez projektowany budynek nr [...] w ramach inwestycji osiedle "[...]". Budynek nr [...] planowano głównie na działce [...].

Dodatkowo organ II instancji wskazał, że analiza pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. zdjęć wysokościowych obejmujących przedmiotową nieruchomość wykonanych w latach: 1982, 1987, 1993, 1998 i 2003 pozwala stwierdzić, że działka nr [...] jest terenem wyrównanym i uporządkowanym oraz widoczne są parkujące na tej nieruchomości samochody, co uwidaczniają zdjęcia z lat: 1998 i 2003.

W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości przeprowadzonej w dniu 18 listopada 2016 r. organ I instancji ustalił, że obecnie przedmiotowa nieruchomość stanowi plac ziemno-trawiasty i w niewielkiej części teren ogrodzonego podwórka z ogrodzeniem stalowym na betonowych słupach (od strony wschodniej).

Pismo Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu z dnia 9 sierpnia 2018 r. znak [...] przesyłające w załączeniu odpis książki drogowej ul. [...] poniekąd potwierdza, że ulica [...] wcześniej była drogą nieutwardzoną, ale od momentu rozpoczęcia budowy osiedla "[...] skutkiem prowadzonych modernizacji została utwardzona i pokryta nawierzchnią bitumiczną ," zaś w 2002 r. stała się drogą o kategorii gminnej.

Organ odwoławczy tę część rozważań podsumował, że ul. [...] jest ściśle związana z nowo powstającym od końca lat 70 ub. wieku osiedlem "[...]", bowiem w kolejnych latach została utwardzona i pokryta nawierzchnią bitumiczną i w końcu zaliczona w poczet dróg publicznych o kategorii gminnej. Zaś pierwotnie wywłaszczona (nabyta) nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] (z której powstała działka nr [...]), obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. w znacznej części została zajęta pod ul. [...] (działka nr [...]), a na działce nr [...] miała powstać osiedlowa infrastruktura obejmujące wewnętrzne drogi dojazdowe związane funkcjonalnie z osiedlem "[...]" w K., co potwierdza załącznik graficzny do decyzji Zarządu Rozbudowy Miasta K. znak [...] z dnia 18 lipca 1978 r.

Aktem notarialnym z dnia 27 stycznia 2005 r. Rep. A nr [...], dokonano z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Likwidacji rozwiązania umów użytkowania wieczystego części gruntów ww. spółdzielni nie zabudowanych budynkami członków likwidowanej spółdzielni mieszkaniowej, oświadczając, że m. in. działka nr [...] (z której powstała działka nr [...]) stanowi fragment jezdni, chodnika oraz terenów zielonych wchodzących w pas drogowy ulicy [...] i [...].

Organ odwoławczy zauważył, że z faktu rozwiązania z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] w likwidacji umowy użytkowania wieczystego m.in. działki nr [...] (z której powstała m.in. działka [...]), poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...], m. K. nie wynika, że na przedmiotowej działce nie został zrealizowany cel wywłaszczenia - nabycia ww. nieruchomości, którym było przeznaczenie pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".

Ponadto w piśmie z dnia 21 listopada 2016 r. K. M., dawny likwidator Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] w likwidacji, oświadczył, że: "(...) z powyższej działki będącej parkingiem dla mieszkańców okolicznych domów, nie tylko członków dawnej spółdzielni, korzystają wszyscy bez ograniczeń".

Wreszcie znajdująca się na nieruchomości infrastruktura techniczna w postaci sieci kanalizacyjnej, przyłącza wodociągowego MPWiK, wybudowanego w latach 80 - tych oraz sieci gazowej i elektrycznej, powstałych w latach 90 - tych wskazuje, w ocenie organu II instancji, że przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana była w celu zapewnienia niezbędnych potrzeb mieszkańców osiedla "[...]

Organ II instancji wskazał również, że podnoszona przez K. M. i W. G. w pismach z dnia 21 listopada 2016 r. i dnia 21 grudnia 2016 r. kwestia modyfikacji planu realizacyjnego dla osiedla "[...]" zakładającego powstanie w granicach działki nr [...] zatoczki do nawracania lub postoju pojazdów, została zrealizowana przez mieszkańców okolicznych domów którzy stanowią przecież społeczność osiedla "[...] co stanowi istotny element potwierdzający, że przedmiotowa działka cały czas była wykorzystywana do celów parkowania samochodów i plac manewrowy do zawracania, zatem do celów ściśle związanych z potrzebami mieszkańców osiedla "[...]".

W ocenie Wojewody, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że na przedmiotowej działce został zrealizowany cel wywłaszczenia (nabycia), bowiem znajdujące się na niej zarówno miejsca parkingowe wraz z utwardzonym placem służącym do zawracania samochodami oraz elementami podziemnej infrastruktury elektroenergetycznej, gazowej i wodociągowej stanowią typową infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, co tym samym jednoznacznie potwierdza, że na działce nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. zrealizowano cel jej wywłaszczenia, który stanowił budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".

Organ II instancji odwołał się do ugruntowanego już stanowiska judykatury, gdzie wskazuje się, że realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje -oprócz realizacji budynków mieszkalnych - także realizacją infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, urządzonej w postaci ciągów komunikacyjnych, terenów rekreacji i terenów zielonych, zaplecza technicznego, sklepów osiedlowych, garaży, budynki handlowe, zieleń ogrodową i parki itp. Podkreśla się także, że ocena, czy tak pojmowany cel wywłaszczenia został zrealizowany odnieść musi się do całości wywłaszczonej nieruchomości a nie do jej części, a także, że należy uwzględniać nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę infrastruktury osiedla (ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze oraz tereny zieleni osiedlowej) niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania. Dodatkowo w wyroku NSA z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 846/13, dotyczącym zwrotu działki wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego, obecnie porośniętej jedynie dziką trawą i krzewami, Sąd wyraził podgląd, że teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców.

Organ odwoławczy konkludował, że przedmiotowa nieruchomość stanowi teren osiedla "[...]", służący zaspokojeniu potrzeb jego mieszkańców i pozostaje w związku funkcjonalnym z tym osiedlem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody wniosła B. T., zaskarżonej decyzji zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegające na błędnej wykładni w/w przepisów, w tym błędnej wykładni pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a nieruchomość nie okazała się zbędna, podczas gdy na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...] nie zrealizowano celu wywłaszczenia, którym była budowa budynku mieszkalnego o numerze [...] oraz drogi osiedlowej dojazdowej wraz z chodnikiem i poboczem (tj. budowa osiedla mieszkaniowego "[...] co więcej w/w działka od daty wywłaszczenia, aż do teraz zmieniła się w niewielkim zakresie, bowiem część działki stanowi ubity ziemny teren, a pozostała część to trawa. Natomiast, tzw. "parking i miejsce do zawracania" na działce nr [...] nie powstały, a z terenu korzystają wyłącznie mieszkańcy budynków nr [...] znajdujących się przy ul. [...], a nie ogół mieszkańców osiedla;

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, że na terenie działki nr [...], obr. [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia, którym była budowa budynku mieszkalnego o numerze [...] oraz drogi osiedlowej dojazdowej wraz z chodnikiem i poboczem (tj. budowa osiedla mieszkaniowego "[...]"), na skutek błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa polegające na bezzasadnym uchyleniu decyzji Starosty [...], a także orzeczenie o odmowie zwrotu udziału 6/8 części w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], podczas gdy prawidłowe było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, przytoczone wyżej zarzuty zostały rozwinięte.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Gmina Miejska K. w piśmie z dnia 31 sierpnia 2020 r. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

Na wstępie należy zauważyć i podkreślić, że sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd. Decyzja organów dotycząca zwrotu przedmiotowej nieruchomości spotkała się z krytyczną oceną zawartą w wyroku z dnia 14.02.2018r. II SA/Kr 1699/17. Wobec treści art. 153 p.p.s.a. wskazującego, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy – najistotniejszym jest przypomnienie, jaką ocenę wyraził Sąd we wspomnianym wyroku oraz jakie przedstawił wskazania.

Tak więc Sąd zaprezentował orzecznictwo dotyczące rozumienia pojęcia modyfikacji celu wywłaszczenia, wskazując, że modyfikacja taka pociąga za sobą modyfikację inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, ale zmieniającym jego charakter. Sąd podzielił poglądy judykatury, iż cel wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa, ciągi piesze. Należy więc mieć na uwadze, że zamierzenie inwestycyjne takie jak budowa osiedla mieszkaniowego wymagają zatem oprócz wzniesienia samych budynków mieszkaniowych także budowę infrastruktury drogowej czyli dróg i parkingów. Sąd wskazał dalej, iż organy w niniejszym postępowaniu stwierdziły, że wobec faktu, iż "na podstawie planu realizacyjnego os. "[...]", zatwierdzonego decyzją Zarządu Rozbudowy K. z dnia 18 lipca 1978 r. nr(...) ustalono, iż część działki nr [...] (...), oznaczona aktualnie w planie podziału jako działka [...] (...) została przeznaczona pod budowę budynku mieszkalnego o nr [...] oraz drogi osiedlowej dojazdowej wraz z chodnikiem i poboczem", to skoro przedmiotowa działka nie została zagospodarowana w sposób wyżej opisany, a obecnie stanowi w przeważającej części "trawiasto – ziemny plac" oraz w niewielkiej części teren podwórka przydomowego, to uzasadnionym jest wnioskowanie , że w ramach zrealizowanej inwestycji odstąpiono od realizacji osiedla "[...]" w części znajdującej się na północ od biegnącej ul. [...] m.in. na działce nr [...], a zatem cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Jednak zdaniem Sądu to stwierdzenie było przedwczesne. Organy nie ustaliły, kiedy doszło do realizacji osiedla "[...]" wraz z jego infrastrukturą drogową, w szczególności kiedy powstała ul. [...], czy położona jest ona w kompleksie tego osiedla. Z zalegających w aktach zdjęć lotniczych wynika, że jeszcze w roku 1982 teren stanowiący obecnie pas drogowy to niezainwestowany teren zielony, co może wskazywać, że powstała ona w ramach budowy przedmiotowego osiedla. Jeśli powstała droga, to jest z nią związana infrastruktura m.in. także parkingi czy zatoki do zawracania, o czym zeznają świadkowie. Sąd podkreślił, co szczególnie ważne, że nie ma istotnego znaczenia, czy w tym właśnie miejscu powstał parking lub zatoczka do zawracania pojazdów, istotne jest natomiast czy teren działki nr [...] stanowi teren osiedla "[...]" służący zaspokojeniu potrzeb jego mieszkańców, a zatem czy pozostaje on w związku funkcjonalnym z tym osiedlem, powołując się na wyrok NSA sygn. I OSK 1519/14. Mając na uwadze powyższe, Sąd nakazał zweryfikować i uzupełnić materiał dowodowy. Sąd przy tym podkreślił, że "bez znaczenia jest sposób aktualnego wykorzystywania takiej nieruchomości w sytuacji gdy cel, na jaki ją wywłaszczono, został zrealizowany w przeszłości, a organ prowadzący postępowanie nie stwierdził zaistnienia przesłanek zbędności" (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. I OSK 610/15).

Organy, realizując wytyczne Sądu, przeprowadziły dodatkowe postępowanie dowodowe.

Organ II instancji wskazał, że Decyzją Zarządu Rozbudowy Miasta K. znak [...] z dnia 18 lipca 1978r. zatwierdzony został aneks do planu realizacyjnego zagospodarowania terenu osiedla [...] w K. w zakresie powiększenia działek przy ul. [...], ul. [...], ul. [...] /k.99 akt I inst./. Aktualna działka nr [...] ( w granicach przejętej działki nr [...]) była przeznaczona pod budowę drogi osiedlowej dojazdowej wraz z chodnikiem i poboczem, oraz niewielka jej część miała być zajęta przez projektowany budynek nr [...] w ramach inwestycji osiedle [...] z tym, że planowano go głównie na działce nr [...] /k.257/.

Należy w tym miejscu zauważyć, że wywłaszczenie zostało dokonane na podstawie umowy sprzedaży – aktu notarialnego z dnia 12.09.1980r. Rep. A.II Nr [...], m.in. działki nr [...] (której częścią jest obecna działka nr [...]), zaś jego celem było przeznaczenie "pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] Wobec tego, zestawiając te dokumenty, stwierdzić trzeba, że celem wywłaszczenia było przeznaczenie działki na cele budowy osiedla [...], zaś w szczegółach ta konkretnie część wywłaszczanych nieruchomości - działka nr [...] miała być przeznaczona w części pod drogę i chodniki, a w części pod fragment budynku.

Organ Odwoławczy ustalił także, że ul. [...] i jej powstanie było ściśle związane ze wspomnianym, powstającym od końca lat 70-tych osiedlem "[...]"; była ona w kolejnych latach utwardzona i pokryta nawierzchnią bitumiczną, a w końcu zaliczona do dróg publicznych gminnych w 2002r. Teren ul. [...] stanowił uprzednio działkę nr [...], która zawierała w sobie obecną działkę nr [...]; ta ostatnia została dopiero wydzielona na potrzeby kontrolowanego postępowania /k.171/. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowa działka przed podziałem, a właściwie jej część, stanowiła część ul. [...] /k.148/.

Z kolei nie ulega też wątpliwości, że teren ul. [...] funkcjonalnie stanowić miał i stanowił część osiedla [...]. Wynika to ze wspomnianego planu realizacyjnego z 1978r., gdzie zaprojektowano budynki przy ul. [...] /k.257/, między innymi te, których właściciele zeznali, iż korzystali z placu parkingowego na przedmiotowej działce.

Jak wynika z rysunku – planszy zbiorczej uzbrojenia, stanowiącego załącznik do decyzji z 15.12.1994r. Nr III [...], plan realizacyjny z 1978r. nie został w pełni zrealizowany. Nie wybudowano bowiem niektórych budynków, w tym tego, który projektowano w części na działce nr [...]. Natomiast w obrębie tejże działki na rysunku uwidoczniono zatoczkę do parkowania czy zawracania, połączoną z ul. [...] /k.173/.

Jak chodzi o faktyczną realizację Osiedla [...], to stwierdzić trzeba, że jej początek musiał mieć miejsce w połowie lat 80-tych. Analiza zdjęć lotniczych prowadzi bowiem do wniosku, że w roku 1982 ( z tego czasu pochodzi pierwsze zdjęcie) nie widać śladów budowy na tym terenie, podczas gdy w 1987 takie ślady można stwierdzić /k.162 i 262/.

Co do ul. [...], której część pasa drogowego stanowiła działka nr [...] (będąca wcześniej częścią działki wywłaszczonej nr [...]), to w dniu 28 maja 1986r. została zaliczona do dróg lokalnych miejskich /k.67/. Trzeba wskazać, że świadek K. M., którego małżonka najdłużej z przesłuchanych świadków należała do Spółdzielni [...] ( od 1988r.) i który był likwidatorem Spółdzielni, zeznał, że ul. [...] została utwardzona w czasie realizacji domów osiedla. Potwierdza to zatem, że budowa domów i utwardzenie wcześniej istniejącej gruntowej drogi miały miejsce we wskazanym wyżej okresie czasu, oraz, że było to ze sobą powiązane. Podobnie zeznał też świadek W. G. /k.403/, który wskazał, że w czasie realizacji osiedla stworzono pas drogowy, nawieziono kruszywo na utwardzenie drogi.

Jest logicznym, że wybudowanie osiedla i utwardzenie drogi spowodowało w dalszej przyszłości zmianę jej statusu (droga publiczna).

Świadek K. M. zeznał też, że działka ([...]) była nieużytkiem z wyjątkiem miejsca przyległego do ul. [...] (obecnie nr [...]), które służyło do zawracania pojazdów i następnie do chwili obecnej jako parking /k.414/. Taki sposób wykorzystania terenu przedmiotowej działki potwierdził też świadek W. G., wskazując, że w czasie budowy osiedla wyprofilowano teren przeznaczony pod zatoczkę do zawracania pojazdów na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej [...], który utwardzono tłuczniem /k.403/. Świadek wskazywał, że teren służył do parkowania pojazdów dla niego, innych członków Spółdzielni, a nawet dla innych mieszkańców przy ul. [...]. Fakt wykorzystywania zatoczki do parkowania potwierdzili też świadkowie I. T. i P. P., z tym, że podkreślali oni, iż parkowali tam tylko mieszkańcy domów położonych na przeciwko (nr 8b i 8c oraz 8a). Dodać należy, że były to domy wybudowane w ramach Spółdzielni [...] zaznaczone na planie realizacyjnym z 1978r./k.257/.

Na zdjęciach lotniczych z lat 1993 – 2003 /k.263, 264, 265/ widać, że przedmiotowy teren jest wyraźnie oddzielony od pozostałej części zielonej i nieużytkowanej; widać także parkujące samochody.

Jak to wskazał organ II instancji, aktem notarialnym z dnia 27 stycznia 2005r. Rep. A nr [...] dokonano z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] w likwidacji, rozwiązania umów użytkowania wieczystego części gruntów Spółdzielni nie zabudowanych budynkami członków likwidowanej Spółdzielni. W akcie tym stwierdzono, że wymienione działki, w tym działka nr [...], stanowią fragmenty jezdni, chodników i terenów zielonych wchodzących w pas drogowy ul. [...] i [...] /k.160/. Podobnie w protokole przekazania gruntów z 2 marca 2005r. podano, że działka nr [...] o pow. 1815 m2 – teren utwardzony stanowi fragment ul. [...]; w rejonie posesji nr [...] ( a więc obecnie działka nr [...]) znajduje się teren nieutwardzony służący do zawracania pojazdów /k.166/.

W. także zauważyć, że, jak zeznał K. M., do 2004r. cały teren działki nr [...] był utrzymywany przez członków Spółdzielni [...] /k.412/.

Reasumując, teren obecnej działki nr [...] przylegał do pasa drogowego ul. [...]; został zagospodarowany przez utwardzenie w czasie budowy osiedla [...] i od tego czasu służył jako zatoczka do zawracania pojazdów oraz jako parking dla mieszkańców Osiedla [...], przede wszystkim tych mieszkających naprzeciwko, a aktualnie dla wszystkich mieszkańców /k.170/.

Co się tyczy sieci przebiegających przez działkę, to świadek K. M. zeznał, że w ramach budowy Osiedla wykonano prace związane z położeniem linii energetycznej i kanalizacji. W istocie po nieruchomości biegnie sieć energetyczna /k.69 i 400/ i kanalizacji sanitarnej /k.64-65/, wykonanej w latach 80-tych. Ta infrastruktura jest zatem bezdyskusyjnie związana z powstaniem Osiedla [...]. Natomiast sieć gazowa, znajdująca się we fragmencie na przedmiotowej nieruchomości, powstała w okresie późniejszym, w latach 90-tych /k.47-46/. Na terenie działki biegnie też fragment przyłącza wodociągowego do budynku przy ul. [...], który prawie na pewno nie został zrealizowany w związku z budową [...] /k.310 i 312, gdzie błędnie podano numer budynku/.

Mając na uwadze powyższe, oraz brzmienie art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n., stwierdzić trzeba przede wszystkim, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości ( jako części większej całości) była budowa Osiedla [...] Ten fragment działki wywłaszczanej, który odpowiada aktualnie działce nr [...], w planie realizacyjnym powstałym na 2 lata przed wywłaszczeniem, był przeznaczony pod jezdnię, chodniki i fragment budynku.

Budowa ta była realizowana przez Spółdzielnię [...] w drugiej połowie lat 80-tych, kiedy to równocześnie utwardzono drogę – ul. [...], której część stanowiła wywłaszczana działka nr [...] ( z której wydzielono działkę nr [...]). Jednak nie przystąpiono do realizacji wszystkich budynków oznaczonych na planie realizacyjnym z 1978r, między innymi nie zrealizowano budynku nr [...] oraz fragmentu jezdni i chodnika na działce nr [...]. W to miejsce wraz z tą częścią osiedla, którą zrealizowano, powstał plac służący do zawracania na wąskiej ulicy [...] oraz do parkowania samochodów dla mieszkańców osiedla, przede wszystkim tych zamieszkałych w pobliżu. Przez tę część działki, w związku z budową osiedla, przeprowadzono linię energetyczną oraz kanalizację.

W ocenie Sądu, w świetle zaleceń wydanych przez skład orzekający w sprawie II SA/Kr 1699/17, nakazujących zbadanie, czy teren działki nr [...] stanowi teren Osiedla "[...]" służący zaspokojeniu potrzeb jego mieszkańców, a zatem czy pozostaje on w związku funkcjonalnym z tym osiedlem - odpowiedź na to pytanie jest jednoznacznie twierdząca. Należy bowiem podkreślić, że teren działki nr [...] od początku istnienia osiedla służył jako parking i zatoczka do zwracania dla jego mieszkańców i był przez nich utrzymywany. Oznacza to równocześnie, że fragment wywłaszczonej działki odpowiadający działce nr [...] zmienił od początku realizacji osiedla swoje przeznaczenie. Skoro bowiem zrezygnowano z realizacji budynku i jezdni oraz chodnika, a w to miejsce powstał parking, można zatem mówić o dopuszczalnej modyfikacji celu wywłaszczenia, na co zresztą naprowadzał Sąd w sprawie II SA/Kr 1699/17. Cel bowiem wywłaszczenia został określony jako budowa Osiedla [...]; warto także pamiętać, że plan realizacyjny został zatwierdzony na dwa lata przed wywłaszczeniem i jak widać w niniejszej sprawie, do czasu faktycznej realizacji osiedla jego część straciła na aktualności. Trzeba jeszcze dodać, że wywłaszczona działka nr [...], której częścią jest obecna działka nr [...], została w pozostałej części zwrócona właścicielom /k.90/. To na niej miały być realizowane budynki przewidziane planem realizacyjnym z 1978r (łącznie z tym, który we fragmencie przewidziano na działce obecnie nr [...]), jednakże zrealizowane nie zostały. Na zdjęciu z 1993r. widać wyraźnie, jak te dwie części działki się od siebie odróżniają /k.263/ na skutek odmiennego wykorzystania.

Warto zatem przypomnieć, że utrwalone orzecznictwo związane z oceną celu wywłaszczenia na tle budowy osiedla mieszkaniowego wskazuje na cały szereg zdarzeń mieszczących się w jego ramach. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 czerwca 2019 r. I OSK 2184/17, LEX nr 2725952 stwierdził: "Budowy osiedla mieszkaniowego, czy też realizacja na danym terenie zabudowy miejskiej, nie ogranicza się do budynków mieszkalnych. Obejmuje także infrastrukturę, obiekty towarzyszące zabudowie mieszkaniowej oraz tereny niezabudowane. Mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne". Z kolei w wyroku z dnia 4 grudnia 2019 r. I OSK 991/18, LEX nr 2774656 NSA wskazał: "Cel, o którym mowa w art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 u.g.n. należy postrzegać w odniesieniu do całości wywłaszczonej nieruchomości, a w przypadku takich złożonych inwestycji jak budowa osiedla mieszkaniowego składającego się z szeregu elementów należy go odnosić do realizacji zasadniczego celu, tj. osiedla, a nie do poszczególnych jego elementów, tj. konkretnego budynku, parkingu, chodnika, sieci, drogi itp. Podobnie wypowiedział się WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. II SA/Gl 1134/19, LEX nr 2771605: "Przy ocenie realizacji budowy miasta, czy osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, czy zieleń osiedlowa". Takie samo stanowisko zaprezentował WSA w Poznaniu: "Przeznaczenie terenów na budowę osiedla mieszkaniowego dotyczy nie tylko zabudowy stricte mieszkaniowej, ale całej infrastruktury osiedla, takiej jak m.in. parkingi, miejsca postojowe, wjazdy do parkingów podziemnych. Należy brać pod uwagę całe zamierzenie inwestycyjne, a nie dokonywać oceny w odniesieniu do fragmentów wywłaszczonej nieruchomości (wyrok z dnia 21 listopada 2019 r. II SA/Po 654/19, LEX nr 2751738, podobnie wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 marca 2018 r. II SA/Bk 909/17, LEX nr 2470601 ).

Mając powyższe na uwadze, plac wykorzystywany jako parking, utwardzony we wczesnym okresie przez członków Spółdzielni, był funkcjonalnie powiązany z terenem osiedla i wbrew zarzutom skargi, nie ma istotnego znaczenia, czy służył wszystkim mieszkańcom Osiedla Podlesie, czy tylko tym, którzy mieli najbliżej położone nieruchomości. Oznacza to, że jego realizacja mieściła się w celu wywłaszczenia działki, jakim była budowa Osiedla Podlesie. Jeśli natomiast popatrzymy przez pryzmat planu realizacyjnego z 1978r. (przed wywłaszczeniem) dla tej działki, to wobec zrealizowania parkingu w miejsce fragmentu domu, jezdni i chodnika (od realizacji których w ogóle odstąpiono na pozostałej części działki nr [...], o czym wyżej była mowa), można mówić w ocenie Sądu o dopuszczalnej modyfikacji tego szczegółowego przeznaczenia w ramach celu ogólnego. Podobne stanowisko zajął WSA w Poznaniu (wyrok z dnia 19 września 2018 r. II SA/Po 1217/17, LEX nr 2554869): "Modyfikacja celu wywłaszczenia pociąga za sobą tylko modyfikację inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniającą jego charakteru. O zmianie celu wywłaszczenia należy mówić w przypadku, gdy następuje trwała zmiana funkcji wywłaszczonego terenu". Zaś WSA w Bydgoszczy szerzej wypowiedział się także w kwestii modyfikacji celu wywłaszczenia: "Celu wywłaszczenia w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. Przy czym, jako część osiedla zagospodarowanie to powinno być widoczne, gdyż w przeciwnym razie nie spełni funkcji wspomagającej i współdziałającej z funkcją podstawową - mieszkalnictwem. W przypadku inwestycji o złożonym, kompleksowym charakterze, których funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami, możliwe jest dokonywania zmian w koncepcjach zagospodarowania. Jeżeli zatem wywłaszczenie następuje na jakiś określony złożony cel, to mające miejsce na etapie realizacji zmiany szczegółowego zagospodarowania i nadane funkcje nie świadczą o zbędności terenu dla celu wywłaszczenia twierdzi, że cel inwestycji na przedmiotowej działce został zrealizowany" (wyrok z dnia 8 marca 2018 r. II SA/Bk 833/17, LEX nr 2467286).

Trzeba jeszcze dodać, że parking był utwardzony tłuczniem w momencie jego realizacji ( świadek K. M., świadek W. G.), lecz w następnych latach, mimo takich planów, nie został trwale utwardzony ( z braku środków finansowych). Nie zmienia to jednak oceny jego przeznaczenia (por. podobnie wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2019 r., II SA/Łd 105/19, LEX nr 2651807). Jak to słusznie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 10 października 2019 r. II SA/Kr 568/19, LEX nr 2736060, "Ustalenie, że cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany może być dokonane nie tylko w przypadku powstania na wywłaszczonych nieruchomościach jakiejś inwestycji wymagającej wykonania robót budowlanych. Ustalenie takie może być dokonane również wtedy, gdy organ stwierdzi, że na nieruchomościach tych doszło do wykonywania określonych czynności faktycznych w związku z celem wywłaszczenia określonym w orzeczeniu o wywłaszczeniu".

Trzeba także podnieść, że na działce nr [...] znajduje się nadto podziemna infrastruktura elektroenergetyczna oraz kanalizacyjna, której powstanie jest ściśle związane z realizacją osiedla P. ( w przeciwieństwie do sieci gazowej i wodociągowej powstałej później). Stoi to również na przeszkodzie uznaniu, że nie został zrealizowany cel wywłaszczenia.

W konsekwencji, skoro przed datą złożenia wniosku o zwrot nieruchomości z dnia 2.06.2014r. został zrealizowany cel wywłaszczenia (budowa Osiedla [...]), nie można uznać, że nieruchomość stała się zbędna w świetle tego celu. Spółdzielnia bowiem w ramach budowy Osiedla wykonała utwardzenie ul. [...], utwardzenie przedmiotowej działki dla celów zawracania i parkingu, oraz prace związane z linią energetyczną oraz kanalizacyjną. W tej sytuacji niezasadne są zarzuty skargi prezentujące przeciwne stanowisko.

Sąd skorygował natomiast ustalenie związane z siecią gazową ( jako nie związaną z osiedlem) oraz zgodził się z twierdzeniami skargi, że z parkingu korzystali najczęściej mieszkańcy budynków 8a,8b i 8c, z tym zastrzeżeniem, że nie wyłącznie, jak twierdzi skarga. Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych są bezzasadne.

Wobec ustalenia, że nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, na zas. art.151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.