Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1133/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 4 lipca 2022 r. nr SKO.VIII/422/89/2022 w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 15 marca 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej - organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. nr SKO.VIII/422/89/2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania M. K. (dalej – Skarżący, Strona), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej – organ I instancji, Starosta) z dnia 15 marca 2022 r. nr [...] odmawiająca M. K. wydania dokumentu prawa jazdy kategorii B i T.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 6 grudnia 2021 r. Starosta odmówił Skarżącemu wydania dokumentu prawa jazdy kategorii B i T. Uzasadnił to tym, że Strona do wniosku z dnia 27 października 2021 r. o wydanie prawa jazdy dołączyła orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r. wydane przez lek. med. M. G. stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do którym wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Natomiast w dniu 18 listopada 2021 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., którym przekazano orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r. wydane przez lek. med. J. K., którym stwierdzono u Skarżącego istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wobec niepodtrzymania przez lek. med. M. G. treści orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] r. (pismo z dnia 24 listopada 2021 r.), organ I instancji przyjął, że obowiązującym pozostaje orzeczenie lekarskie stwierdzające przeciwskazania zdrowotne Strony do kierowania pojazdami, dlatego też na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm. – dalej u.k.p.) odmówił wydania jej prawa jazdy.

Wskutek odwołania Skarżącego, Kolegium decyzją z dnia 28 stycznia 2022 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W jego motywach wskazano na potrzebę wyjaśnienia przyczyn złożenia przez lek. med. M. G. oświadczenia o anulowaniu wystawionego przez nią orzeczenia lekarskiego i podstawy prawnej do tego rodzaju działania. Nade wszystko wskazano na konieczność skierowania Skarżącego na kolejne badanie lekarskie stosownie do § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. poz. 231 z późn. zm. – dalej r.w.d.).

Po uzupełnieniu materiału dowodowego, Starosta decyzją z dnia 15 marca 2022 r. ponownie odmówił Skarżącemu wydania dokumentu prawa jazdy. Swoją argumentację rozszerzył o stwierdzenia wynikające z pisma lek. med. M. G. z dnia 16 lutego 2022 r. Mianowicie podniesiono, że korzystne dla Strony orzeczenie lekarskie zostało uzyskane poprzez udzielenie lekarzowi nieprawdziwych informacji. Z przyczyn tych – jak stwierdził Starosta - lek. med. M. G. anulowała wydane przez siebie orzeczenie. To, w ocenie organu I instancji, pozwala na przyjęcie, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczne orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r., które stwierdza istnienie przeciwskazań zdrowotnych Skarżącego do kierowania pojazdami.

W odwołaniu z dnia 29 marca 2022 r. Skarżący zanegował decyzję Starosty z dnia 15 marca 2022 r. Zarzucił w nim brak rzetelnej analizy dokumentacji medycznej, jak również zgromadzonego materiału dowodowego. Ponadto podniósł zarzut nieznajomości prawa przez organ I instancji i działania w sprzeczności z nim. Według Strony, Starosta posiadając ostateczne orzeczenie lekarskie działa w warunkach związania, gdyż nie jest uprawniony do jego weryfikacji. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącego, winien uwzględnić stanowisko tego lekarza do badania kandydatów na kierowców, które nie stwierdzało przeciwskazań Skarżącego do kierowania pojazdami. Zaznaczono jednocześnie, że nic nie stało na przeszkodzie aby uzyskał on drugie orzeczenie lekarskie, skoro procedura dotycząca wydania orzeczenia lekarskiego przez ośrodek w S. została zakończona, a w dokumencie tym nie podano daty kolejnego badania. Odnośnie tej ostatniej okoliczności Skarżący wyraził pogląd, że brak określenia terminu kolejnego badania oznacza, że mógł on w każdym czasie poddać się kolejnemu badaniu lekarskiemu. Konkludując Strona stanęła na stanowisku, że organ I instancji nie mógł dokonywać oceny korzystnego dla niej orzeczenia na podstawie korespondencji prowadzonej z lekarzem, który wydał ten dokument. Zauważono również, że Starosta nie wykazał, aby Strona nie mogła podjąć nauki w ośrodku szkolenia kierowców. W końcowej części odwołania, dla potwierdzenia powyższego poglądu nawiązano do pisma z dnia 11 marca 2022 r. Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego nr [...], tj. podmiotu sprawującego kontrolę nad lekarzami orzecznikami medycyny pracy, w którym uznano zasadność skargi złożonej na działanie Starosty i lek. med. M.G..

Kolegium nie przychyliło się do argumentów Skarżącego, dlatego też decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odstąpił od stanowiska wyrażonego we wcześniejszej decyzji, a dotyczącego konieczności skierowania Skarżącego na kolejne badanie stosownie do treści § 6 ust. 1 pkt 2 r.w.d. Według Kolegium, przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszym przypadku, gdyż odnosi się on do sytuacji, gdzie kierowca już posiada uprawnienia i dokument prawa jazdy. Natomiast przedmiotem sprawy jest wydanie pierwszego dokumentu prawa jazdy.

Dlatego też, zdaniem Kolegium, zachodzi potrzeba oceny materiału dowodowego w postaci dwóch przeciwstawnych orzeczeń lekarskich. Zastrzeżono jednak, że ocena ta dotyczy wyłącznie okoliczności towarzyszących ich wydaniu. W tym zakresie wskazano, że lek. med. M. G. w złożonych wyjaśnieniach podała, że nie została poinformowana przez Skarżącego i jego pełnomocnika o fakcie uzyskania wcześniej negatywnego orzeczenia lekarskiego, a także o faktycznym stanie zdrowia Strony. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że w myśl art. 78 u.k.p. kandydat wypełnia oświadczenie o stanie zdrowia przekazywane lekarzowi orzecznikowi pod rygorem odpowiedzialności z art. 233 k.k. W tych okolicznościach, w opinii Kolegium, przy uwzględnieniu wycofania przez lek. med. M. G. wydanego przez siebie orzeczenia lekarskiego, w obrocie pozostaje orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stwierdzające przeciwskazania Strony do kierowania pojazdami. W konsekwencji Kolegium uznało, że Skarżący nie spełniła warunków do uzyskania dokumentu prawa jazdy.

W skardze z dnia 22 lipca 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Strony zarzucił decyzji Kolegium, że jest ona sprzeczna z prawem i narusza dobro materialne Strony. Podkreślono, że organ administracji nie jest uprawniony do ingerencji w treść orzeczenia lekarskiego. Pełnomocnik w dalszej części skargi podniósł, że prawo nie przewiduje możliwości anulowania orzeczenia lekarskiego, zaznaczając przy tym, że na egzemplarzu znajdującym się w dokumentacji lek. med. M.G. brak jest adnotacji o jego wycofaniu. Z tych też przyczyn pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej i orzeczenie zgodnie z prawem. Do skargi załączono: pismo Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w B. z dnia 7 kwietnia 2022 r., orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r., pismo Śląskiej Izby Lekarskiej z dnia 21 marca 2022 r., pismo Członka Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 11 marca 2022 r.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym (data wpływu do Sądu – 4 października 2022 r.) pełnomocnik rozwinął argumentację skargi podkreślając, że badanie lekarza winno być "wiarygodne i niezawisłe". Zwrócono uwagę, że lekarz wydał negowane orzeczenie dobrowolnie, a organ I instancji nie zgadzając się z jego treścią, mógł je kwestionować w trybie przewidzianym prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja o odmowie wydania Skarżącemu dokumentu prawa jazdy. Według organów obu instancji, przedłożone Staroście orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...]r. wobec jego anulowania przez lekarza, który je wydał, nie może stanowić podstawy dla przyjęcia braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez Skarżącego. Kolegium podzieliło zatem stanowisko organu I instancji, że w takiej sytuacji wiążącym orzeczeniem jest to pochodzące z [...] r. wydane przez lek. med. J. K. (przesłane do organu I instancji przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K.), które wskazywało, że stan zdrowia Skarżącego pozbawia go możliwości kierowania pojazdami.

Odmiennego zdania jest Strona, która prezentuje pogląd, że skoro zakończyła się ostatecznie procedura związana z orzeczeniem wydanym w dniu [...] r., to nic nie stało na przeszkodzie, aby poddała się badaniu w innym ośrodku medycyny pracy. Dlatego też Starosta winien uwzględnić w postępowaniu administracyjnym to orzeczenie, które zostało mu przedstawione. Podkreślono, że prawo nie przewiduje instytucji anulowania orzeczenia lekarskiego, a organ jest nim związany. Dodano także, że zanegowanie prawidłowości orzeczenia możliwe jest tylko i wyłącznie w przewidzianym prawem postępowaniu. Bezprawne działania organów – jak twierdzi pełnomocnik – pozbawiły Skarżącego w sposób nieuprawniony możliwości uzyskania prawa jazdy, a który spełnia wszystkie ku temu warunki.

Przystępując do rozważań przede wszystkim należy zwrócić uwagę na art. 11 ust. 1 u.k.p., a w szczególności na jego pkt 2 lit. a. Stwierdza on, że prawo jazdy jest wydawane osobie, która uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z kolei w myśl art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Badanie we wskazanym przypadku przeprowadzane jest na wniosek osoby ubiegającej o uzyskanie uprawnień (art. 75 ust. 2 pkt 1 u.k.p.).

Ponadto wskazać należy, że w celu wygenerowania profilu kandydata na kierowcę właściwy organ rejestruje wniosek w systemie teleinformatycznym, odnotowując na wniosku przydzielony numer pozycji w rejestrze, a także przeprowadza weryfikację złożonych dokumentów m.in. w zakresie zgodności danych z ujętymi w centralnej ewidencji kierowców i bazie danych w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane (§ 6 ust. 1 pkt 1 lit. c r.w.d.).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Starosta dysponuje dwoma przeciwstawnymi orzeczeniami lekarskimi wydanymi na wniosek Skarżącego, które dotyczą oceny jego stanu zdrowia w kontekście zdolności do kierowania pojazdami. Bezspornym jest, że pierwsze z nich - wydane w dniu [...] r. - było niekorzystne dla Strony. W związku z tym, Skarżący udał się do innego ośrodka medycyny, gdzie w dniu [...] r. uzyskał orzeczenie umożliwiające mu ubieganie się o wydanie prawa jazdy i które zostało złożone wraz w wnioskiem do organu I Instancji. Pierwsze zostało natomiast przekazane Staroście przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K.

Jeżeli chodzi o badania wykonywane na wniosek osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami (jak w niniejszej sprawie), to przeprowadzić je może lekarz uprawniony w rozumieniu art. 77 u.k.p., który po ich zakończeniu wydaje wnioskodawcy orzeczenie lekarskie (art. 79 ust. 2 u.k.p.). Inaczej jest z osobami kierowanymi na badania przez właściwy organ, na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 3-5 u.k.p. W takim przypadku badanie może być przeprowadzone tylko w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (art. 75 ust. 5 u.k.p.). Takie orzeczenie może być poddane kontroli w trybie odwoławczym określonym w art. 79 ust. 4-7 u.k.p. Zainicjować je może osoba badana lub podmiot kierujący na badania, co winno przybrać formę pisemnego wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, złożonego w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał (art. 79 ust. 4 i 6 u.k.p.). Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 u.k.p.). Jest to jedyna procedura weryfikacji orzeczeń lekarskich w ramach ustawy o kierujących pojazdami. Oznacza to, że prawo nie przewiduje możliwości anulowania orzeczenia lekarskiego, jak uczynił to jeden z lekarzy uprawnionych, który wydał korzystne orzeczenie dla Skarżącego. Dodać należy, że orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, co oznacza, że organy te są związane takimi orzeczeniami i nie mają jakichkolwiek podstaw kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (zob. wyrok NSA z dnia 18 marca 2021 r. sygn. akt II GSK 40/21, Lex nr 3158958).

W świetle powyższego organ administracji dysponujący dwoma przeciwstawnymi orzeczeniami lekarskimi wydanymi dla tej samej osoby nie jest władny do ważenia tego, któremu dać pierwszeństwo. Nie oznacza to, że organ administracji pozbawiony jest w takim przypadku instrumentów prowadzących do rozwiązania tej kwestii. Otóż prawodawca przewidział sposób działania w tego rodzaju sytuacjach, o czym stanowi § 6 ust. 1 pkt 2 u.w.d. Zgodnie z nim, w przypadku posiadania w prowadzonych aktach ewidencyjnych, o których mowa w § 3 ust. 1 r.w.d., orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych lub psychologicznych do kierowania pojazdami sprzecznego z otrzymanym orzeczeniem – organ może skierować osobę na badania lekarskie w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. oraz zawiadomić organ przeprowadzający kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich lub psychologicznych o fakcie stwierdzenia sprzecznych orzeczeń.

Wbrew temu co stwierdziło Kolegium, tryb ten znajduje zastosowanie przede wszystkim do osób, które dopiero ubiegają się o uzyskanie dokumentu prawa jazdy. Wynika to chociażby z faktu, że uregulowanie to znajduje się w jednostce redakcyjnej dotyczącej wygenerowania profilu kandydata na kierowcę. Przeciwnego wniosku nie można wywodzić z faktu, że w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest mowa o osobie posiadającej prawo jazdy. Otóż § 6 ust. 1 pkt 2 r.w.d., jak podkreślono, związany jest z postępowaniem dotyczącym osoby, która nie uzyskała jeszcze prawa jazdy, a ponadto przepis ten jedynie wskazuje na określony sposób procedowania w sytuacji w nim opisanej poprzez odesłanie do konkretnego przepisu. Stanowiska tego nie podważa również wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2019 r. o sygn. akt I OSK 2198/17 (Lex nr 2700085), który został przywołany przez organ odwoławczy w argumentacji mającej dowodzić stanowiska przeciwnego do tego zaprezentowanego wyżej. Orzeczenie to, po pierwsze dotyczy skierowania na badania lekarskie na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Po drugie Sąd kasacyjny w wyroku tym podnosi jedynie, że orzeczenie lekarskie wydane na wniosek kierującego, tj. na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p., nie może dowodzić niezasadności skierowania go na badania lekarskie w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. NSA nie odniósł się w żadnej części, że § 6 ust. 1 pkt 2 r.w.d. nie znajduje zastosowania do osób ubiegających się o wydanie dokumentu prawa jazdy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania. W szczególności winien stosowanie do wymagań wynikających z § 6 ust. 1 pkt 2 r.w.d. skierować Skarżącego na badania w trybie art. 75 § 1 pkt 5 u.k.p. dla ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami. W zależności od wyniku owego badania organ przedsiębierze stosowane działania, tj. 1) odmówi wydania prawa jazdy w sytuacji stwierdzenia, że stan zdrowia Strony wyklucza możliwość kierowania przez niego pojazdami; 2) pozytywnie rozpatrzy wniosek Skarżącego w przypadku uzyskania przez niego korzystnego orzeczenia lekarskiego i pomyślnej weryfikacji wniosku.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie oprócz błędnej wykładni prawa materialnego naruszyły również przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego uiszczony od skargi wpis w kwocie 200 zł.