Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 351/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27 par. 1 pkt 9, art. 29 par. 1, art. 33, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 70 par. 1 i 4, art. 239b par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant Asystent sędziego Karolina Orłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 czerwca 2012r. sprawy ze skargi T.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2011r. nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego określił T. K. zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Mercedes Benz Vito 112 CDI, rok produkcji 2000, w kwocie 3.886 zł.

Postanowieniem z dnia [...] października 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Dnia [...] listopada 2011r. Dyrektor Izby Celnej na podstawie decyzji z dnia [...] października 2011r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którym objęto podatek akcyzowy w kwocie 3.886 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2011r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...]

Odpis tytułu wykonawczego nr [...] wraz z odpisem zajęcia rachunku bankowego doręczono T. K. w dniu 20 grudnia 2011r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011r.

Dnia [...] grudnia 2011r. pełnomocnik strony wystąpił z zarzutami na administracyjne postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wnosząc jednocześnie o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutów powołał art. 33 pkt 1, 2 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej upea) /przedawnienie obowiązku, brak wymagalności, błędne określenie podstawy prawnej obowiązku i brak wskazania prawidłowego adresu zobowiązanego/.

Dnia [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011r. nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011r., zaś postanowieniem z dnia [...] odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie.

Następnie, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012r. Dyrektor Izby Celnej odmówił uwzględnienia zarzutów wniesionych w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2011r. nr [...].

Na postanowienie w sprawie odmowy uwzględnienia zarzutów pełnomocnik strony złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 lub art. 59 § 1 pkt 7 w związku z art. 34 § 4 i art. 60 § 1 upea, poprzez ich niezastosowanie. Podtrzymał zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku, z uwagi na to, że decyzji nieostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011r. stanowiącej podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego, nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, jako że wydane w tym przedmiocie postanowienie organu pierwszej instancji nie zostało skutecznie wprowadzone do obrotu prawnego (powołano art. 33 pkt 2 upea w zawiązku z art. z art. 145 § 2, 148 § 1, 165 § 5 pkt 3, 238b § 3 i 239a Ordynacji podatkowej). Okoliczności te, zdaniem pełnomocnika, powodują niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 6 upea w związku z art. 148 § 2 i art. 148 § 1, 165 § 5 pkt 3, 238b § 3 i 239a Ordynacja podatkowa). Pełnomocnik podtrzymał także zarzut nieprawidłowego określenia podstawy prawnej wszczęcia egzekucji. Jego zdaniem decyzja z dnia [...] października 2011r. nie była wykonalna (art. 33 pkt 10 upea w związku z art. 27 § 1 pkt 3 tejże ustawy), zarzut błędnego wskazania w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego (art. 33 pkt 10 upea w związku z art. 27 § 1 pkt 2 tejże ustawy) oraz zarzut przedawnienia dochodzonego w niniejszej sprawie obowiązku (art. 33 pkt 1 upea w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej).

W zażaleniu pełnomocnik zaskarżył też w całości postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] którym odmówiono wstrzymania postępowania egzekucyjnego, od którego nie przysługiwało zażalenie. W uzasadnieniu wywodził brak skutecznego doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności i związany z tym brak wykonalności decyzji, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy. Podnosił, iż stan wymagalności decyzji nieostatecznej w chwili, gdy w obrocie prawnym nie znajduje się postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalnością w związku z art. 239a Ordynacji podatkowej, nie istnieje.

Podnosił, że zobowiązanie, którego termin płatności przypadał na 2006r. przedawniło się w dniu 31 stycznia 2011r. i przed upływem tego terminu nie nastąpiło żadne zdarzenie mające wpływ na upływ terminu przedawnienia.

Argumentował, że powołana decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z powodu braku nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności i przymiotu ostateczności nie mogła być wskazywana jako podstawa prawna dochodzonej należności do końca 2011r. Poza tym pełnomocnik podnosi, iż w orzecznictwie zauważa się, że na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia i wskazania w tytule wykonawczym adresu zamieszkania zobowiązanego. Brak tytułu wykonawczego w powyższym zakresie uzasadnia odmowę przystąpienia do egzekucji i zwrot tytułu wierzycielowi (wyroki WSA w Łodzi z dnia 11 maja 2004 r., sygn. akt I SA/Łd 992/03 i WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA/Wr 716/97). Ta sama zasada, w jego ocenie, obowiązuje wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. W przypadku ujawnienia istotnych wadliwości w treści tytułu wykonawczego przed organem drugiej instancji, organ powinien uchylić postanowienie organu egzekucyjnego i umorzyć postępowanie egzekucyjne z przyczyn formalnych, a w niniejszej sprawie organ egzekucyjny (wierzyciel) posiadał z urzędu wiadomości o dokonanej w tym zakresie zmianie. Zobowiązany nie zawiadomił organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania, bo o egzekucji dowiedział się w dniu doręczenia odpisu tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Zgodnie z pouczeniem w dniu [...] grudnia 2011 r. złożył informację o nowym adresie zamieszkania.

W związku z przedstawionymi okolicznościami zachodzi uzasadniony przypadek do uwzględnienia wniosku w przedmiocie wstrzymania zastosowanych czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył treść art. 33 upea wskazującego enumeratywnie podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym.

Wskazał również, że skoro w niniejszej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot - Dyrektor Izby Celnej, to wyrażenie stanowiska wierzyciela w trybie art. 34 § 1 było zbędne.

Następnie organ odniósł się do poszczególnych zarzutów strony:

- w odniesieniu do zarzutu braku wymagalności obowiązku i związanej z tym argumentacji strony, organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do przesądzenia, czy rozpatrując w postępowaniu egzekucyjnym zarzut oparty na podstawie braku wymagalności obowiązku organ egzekucyjny uprawniony jest do badania prawidłowości doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zdaniem organu w świetle art. 29 § 1 upea organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego. Ta ostatnia przesłanka wiąże się natomiast m.in. z kwestią nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie bowiem z art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm. - dalej Op/, decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Natychmiastowa wykonalność decyzji nieostatecznej polega na tym, że decyzja ta podlega wykonaniu i stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jednak badanie prawidłowości doręczenia postanowienia nadającego decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o braku wymagalności obowiązku stanowiłoby w istocie kontrolę obowiązków objętych tytułem wykonawczym, do czego nie upoważnia art. 29 § 1upea. Kwestia prawidłowego doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym.

Art. 239b § 4 Op stanowi, iż na postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności służy zażalenie, zaś wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania decyzji. Z akt sprawy wynika, iż argumenty odnoszące się do prawidłowości doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności podnoszone były przez stronę w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2011r. nadającym rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011 r. stanowiącej podstawę prawną dochodzonej należności i organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje przede wszystkim ustalenie czy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, podlega egzekucji administracyjnej oraz czy spełnia wymogi określone w art. 27 upea, a badanie dopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, czy nie naruszono zasady stosowania tylko środków przewidzianych w ustawie. Organ odwoławczy nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutu zgłoszonego po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego. Zarzut podniesiony bowiem dopiero na tym etapie jest spóźniony (por. wyrok w sprawie I SA/Lu 407/11).

W zakresie zarzutu przedawnienia z końcem 2011r. dochodzonego w niniejszej sprawie obowiązku z tytułu podatku akcyzowego, organ odwoławczy wskazał, iż z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011r. stanowiącej podstawę prawną dochodzonej zaległości w podatku akcyzowym wynika, iż termin płatności przedmiotowego zobowiązania upłynął z dniem 26 czerwca 2006r. Od 1 stycznia 2003r. do 31 sierpnia 2005 r. obowiązywał przepis art. 70 § 4 Op, z którego wynikało, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. W dniu 1 września 2005 r. wszedł w życie przepis art. 70 § 1 Op, zgodnie z którym, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. nr 143, poz. 1199), do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 70 § 4 ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Organ podkreślił, że z wykładni literalnej przepisu art. 70 § 1 Op wynika, że skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia wywołuje każdy zastosowany środek egzekucyjny, o którym podatnik został powiadomiony. Bieg terminu przedawnienia może więc być wielokrotnie przerywany.

Katalog środków egzekucyjnych stosowanych przez administracyjny organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zawarty został w art. 1a pkt 12 lit. a upea. Wśród środków egzekucyjnych wymieniona jest egzekucja z rachunku bankowego.

Bieg terminu przedawnienia dochodzonego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku akcyzowego został przerwany w dniu [...] grudnia 2011r. poprzez zastosowanie przez Dyrektora Izby Celnej, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2011r. nr [...], środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu (zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2011r.) wierzytelności z rachunku bankowego w [...].

Bank otrzymał zajęcie w dniu [...] grudnia 2011r., a stosownie do art. 80 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego.

Niezasadne jest więc twierdzenie pełnomocnika, iż dochodzone w niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku akcyzowego uległo przedawnieniu.

Niezależnie od powyższego organ wskazał, iż zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 Op, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania, a zgodnie z art. 70 § 7 pkt 2 ww. ustawy, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności. W dniu 3 lutego 2012 r. do Dyrektora Izby Celnej wpłynęła skarga T. K. do WSA na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2011r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011r. nr [...]. Tym samym bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku akcyzowym za 2006 r. uległ zawieszeniu.

W odniesieniu do zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 upea poprzez nieprawidłowe "określenie podstawy prawnej wszczęcia egzekucji" oraz błędne wskazanie w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 i 3 upea, tytuł wykonawczy zawiera m.in. wskazanie adresu zobowiązanego oraz podstawę prawną tego obowiązku. Dyspozycję ww. przepisu organ wypełnił poprzez wskazanie w tytule wykonawczym nr [...] adresu zobowiązanego jaki był mu znany w chwili wystawienia tego tytułu (art. 27 § 1 pkt 2 upea) i poprzez wskazanie w części B poz. 30 tego tytułu wykonawczego decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011r. nr [...], określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za 2006r.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 i 7 w związku z art. 60 § 1 upea, organ podkreślił odrębność tych środków prawnych i wskazał, że nawet w przypadku ewentualnego orzekania o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w postanowieniu w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie znajduje zastosowania powołany w zażaleniu art. 59 upea. W takich bowiem sytuacjach podstawę prawną do umorzenia stanowi art. 34 § 4 upea.

W odniesieniu do zakwestionowanego postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy, przytaczając treść art. 35 § 1 i art. 17 § 1 upea wskazał, że zgłoszenie zarzutów nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, a wstrzymanie tego postępowania w związku ze złożonymi zarzutami jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu egzekucyjnego. Rozpatrując zgłoszone w niniejszej sprawie zarzuty organ egzekucyjny nie znalazł szczególnych okoliczności uzasadniających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego a nadto w myśl art. 35 § 1 upea, organ egzekucyjny może wstrzymać postępowanie egzekucyjne tylko do czasu rozpatrzenia zarzutów. Na etapie rozpatrywania zażalenia na postanowienie w sprawie wniesionych zarzutów o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych orzeka organ nadzoru (art. 35 § 2).

Na powyższe postanowienie T. K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)- dalej: "Kpa", oraz art. 17 § 1 i art. 18 upea poprzez ich błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 25.01.2012r., pomimo zasadności zgłoszonego przez stronę w piśmie z dnia 27.12.2012r. zarzutów.

2) art. 29 § 1 oraz art. 33 pkt 2) upea poprzez błędną ich wykładnię, która doprowadziła do niezasadnej odmowy zastosowania art. 33 pkt 2) upea i zbadania "wymagalności" zobowiązania podatkowego objętego tytułem wykonawczym.

3) art. 59 § 1 pkt 2) i 7) oraz art. 34 § 4 upea w zw. z art. 33 pkt 2), 6) i 10) tej ustawy poprzez błędną ich wykładnię, która skutkowała odmową zastosowania w sprawie.

4) art. 7, art. 124 § 2 Kpa w zw. z art. 18, art. 33 pkt 6) upea poprzez błąd w ustaleniach faktycznych znajdujący odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, gdzie organ stwierdza, że zarzut związany z art. 33 pkt 6) upea, tj. dopuszczalności postępowania administracyjnego w związku z brakiem skutecznego doręczenia stronie postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, był spóźniony, ponieważ mija się to z prawdą.

5) art. 33 pkt 10) w zw. z art. 27 § 1 pkt 2) upea poprzez błędną wykładnię i zastosowanie tego przepisu, bowiem jego prawidłowa wykładnia wskazuje, że każde naruszenie wymogów przewidzianych art. 27 upea, w tym w zakresie prawdziwości treści tytułu (art. 27 § 1 pkt 1-11) upea), uzasadnia taki zarzut.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony odwołał się do zasadności wniesionych w sprawie zarzutów, uzupełnionych zażaleniem. W obszernych wywodach skargi odniósł się do niewymagalności podatku z uwagi na brak skutecznego doręczenia postanowienia z dnia 10 października 2011r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, powołując się na wyrok w sprawie I SA/Op 320/10. Skoro postanowienie o nadaniu klauzuli natychmiastowej wykonalności nie funkcjonuje w obrocie prawnym, to decyzja w momencie wszczęcia egzekucji nie była wymagalna i organ nie może uchylać się od zbadania tej kwestii, powołując się na zakaz z art. 29 § 1 upea. Organ będący też wierzycielem winien zbadać dopuszczalność egzekucji przed wystawieniem tytułu wykonawczego.

Zdaniem pełnomocnika obowiązek niepodlegający egzekucji administracyjnej z art. 29 § 2 upea to taki, który nie może być realizowany poprzez egzekucję z uwagi na jakąkolwiek okoliczność powodującą niedopuszczalność egzekucji. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie niewymagalnego obowiązku organ powinien umorzyć, uwzględniając art. 59 § 1 pkt 2 , ewentualnie pkt 7 upea i art. 60 § 1 upea.

Pełnomocnik podtrzymał też stanowisko, iż zobowiązanie w podatku akcyzowym, którego dotyczył tytuł wykonawczy, przedawniło się 31 grudnia 2011r.

Podnosił na koniec, że decyzja z dnia [...] 2011r. z powodu braku wykonalności i braku ostateczności, nie mogła być podstawą tytułu wykonawczego. Błędne wskazanie w tytule adresu zamieszkania i wadliwej podstawy wystawienia powinno skutkować uchyleniem postanowienia organu egzekucyjnego i umorzeniem postępowania na podstawie art. 59 § 1 upea.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

Kontroli sądowoadministracyjnej zostało poddane ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia listopada 2011 r. nr [...].

Na wstępie wskazania wymaga, iż stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.2012, poz. 270) sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy/.../.

Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że:

1/ decyzją organu podatkowego I instancji z dnia [...].10.2011r. określono skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł /którego termin płatności przypadał w dniu 26 czerwca 2006r./;

2/ postanowieniem z dnia 19.10.2011r. nadano ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności;

3/ skarżący złożył odwołania od decyzji organu I instancji oraz zażalenie na postanowienie wskazane w pkt 2;

4/ w dniu 3.11.2011r. na skarżącego, jako zobowiązanego wystawiony został tytuł wykonawczy na kwotę 3886 zł wraz z odsetkami;

5/ w dniu 30.11.2011r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego;

6/ w dniu 20 grudnia 2011r. doręczono skarżącemu zawiadomienie o zajęciu wraz z tytułem wykonawczym;

7/ w dniu 27.12.2011r. w rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym /ww. pkt 1/;

8/ w dniu 27.12.2011r. skarżący złożył zarzuty w trybie art 33 upea;

9/ w dniu 16.01.2012r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie w przedmiocie nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności /ww.pkt 2/. To ostateczne postanowienie jest przedmiotem zaskarżenia skargą do tut. Sądu w sprawie I SA/Lu 283/12, co sądowi wiadome jest z urzędu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii skuteczności wniesionych przez zobowiązanego zarzutów na prowadzone przez organ postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 upea , dłużnik /zobowiązany/ może zgłosić zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że wystąpi o przywrócenie terminu stosownie do art. 58 § 1 kpa / por. wyrok NSA sygn. akt I SA/Wr 1463/93 z dnia 8.02.1993r. niepubl./.

Podstawą zarzutów mogą być tylko przyczyny enumeratywnie wymienione w art. 33 upea. W świetle powołanego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

W przedmiotowej sprawie nie było sporu, co do faktu braku obowiązku wyrażenia przez wierzyciela swojego stanowiska w odrębnym postanowieniu, / art. 34 § 1 upea - por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007r. sygn. akt I FPS 4/06/. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny bezpośrednio przystąpił do rozpatrzenia zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów.

Skarżący jako podstawę zarzutów powołał art. 33 pkt 1, 2 i 10 upea /przedawnienie obowiązku, brak wymagalności, błędne określenie podstawy prawnej obowiązku i brak wskazania prawidłowego adresu zobowiązanego/, a w zażaleniu wniesionym do organu odwoławczego art. 33 pkt 6 / niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego/.

Jako uzasadnienie zarzutu określonego w art. 33 pkt 2 upea skarżący podnosi okoliczność braku nadania decyzji nieostatecznej organu podatkowego, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, rygoru natychmiastowej wykonalności, ponieważ wydane w tym przedmiocie postanowienie z dnia 19.10.2011r. nie zostało skutecznie doręczone, a więc w ogóle nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego.

Podzielić jednak należy stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż co do zasady, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. I SA/Kr 739/12).

Trafnie natomiast, w ocenie sądu, wskazuje organ odwoławczy, iż kwestia wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym wiąże się z kwestią nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Natychmiastowa wykonalność takiej decyzji polega bowiem na tym, że decyzja podlega wykonaniu i stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Analizowanie prawidłowości doręczenia postanowienie nadającego rygor natychmiastowej wykonalności prowadziłoby do badania tego, czy weszło ono skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym, czy zobowiązanie stało się wymagalne. Tak więc analiza art. 29 § 1 w zw. z art 33 pkt 2 upea prowadzi do wniosku, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na brak wymagalności obowiązku z powodu niedoręczenia postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, dotyczyć może sytuacji, kiedy brak wymagalności obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu.

Trafnie bowiem, zwraca uwagę organ odwoławczy na umiejscowienie czynności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w przepisach Op pomiędzy rozpoznaniem sprawy przez organ I instancji, a rozpoznaniem jej przed organem odwoławczym. W myśl art. 239b § 4 Op na postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności służy zażalenie, którego wniesienie nie wstrzymuje wykonania decyzji.

Jak wynika z akt sprawy, kwestie związane z prawidłowością doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej były przedmiotem rozważań organów podatkowych w odrębnych rozstrzygnięciach. Ostatecznym postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, iż zasadność powyższego zarzutu będzie przedmiotem rozpatrzenia przez tut. Sąd w sprawie sygn. akt I SA/Lu 283/12 ze skargi strony na ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Dlatego też zarzut skargi bezzasadnego niezbadania przez organ egzekucyjny wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym uznać należało za chybiony.

W odniesieniu do alternatywnie podnoszonego zarzutu naruszenia art. 33 pkt 6 upea – niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego podzielić należy stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż organ odwoławczy nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutu zgłoszonego przez podmiot zobowiązany dopiero w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego. Stanowisko takie ma swoje uzasadnienie w powołanym wyżej przepisie art. 27 § 1 pkt 9 upea, stanowiącym o 7-dniowym terminie przysługującym na zgłoszenie do organu egzekucyjnego zarzutów. Zarzut, o którym mowa wyżej, strona zgłosiła dopiero w zażaleniu z dnia 6 lutego 2012r., a zatem był on spóźniony.

Wskazać również należy, iż zarzuty wymienione w art. 33 pkt 2 i pkt 6 upea są diametralnie różne, bowiem w art. 33 pkt 6 upea chodzi o niedopuszczalność egzekucji z przyczyn formalnych, zaś w art. 33 pkt 2 z przyczyn merytorycznych Stąd twierdzenie, że dopuszczalna jest praktyka późniejszego (np. w zażaleniu) uzupełnienia zarzutu z art 33 pkt 2 zarzutem z art. 33 pkt 6 nie znajduje żadnego uzasadnienia w powołanych przepisach prawa w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 upea.

Niezasadny jest również zarzut skargi błędnego ustalenie braku przedawnienia egzekwowanego w sprawie obowiązku.

Z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011r. wynika, że termin płatności dochodzonej należności upływał z dniem 26 czerwca 2006r.

Analizując zarzut przedawnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 upea) Dyrektor Izby Celnej prawidłowo wskazał, iż od 1 września 2005 r. obowiązuje art. 70 § 1 Op stanowiący, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony; po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny / art 70 § 4 Op/.

Brzmienie art. 70 § 4 Op jednoznacznie wskazuje, że skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia wywołuje każdy zastosowany środek egzekucyjny, o którym podatnik został powiadomiony, przy czym bieg terminu przedawnienia może być wielokrotnie przerywany.

Zatem odnosząc powyższe przepisy do ciążącej na skarżącym zaległości podatkowej w podatku akcyzowym, której termin płatności upływał 26 czerwca 2006r., stwierdzić należy, że co do zasady w stosunku do zaległości podatkowej z tego tytułu bieg terminu przedawnienia upływał z dniem 31 grudnia 2011r. Jednakże, jak wynika z ustaleń faktycznych sprawy, w stosunku do skarżącego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 3 listopada 2011r. obejmującego powyższe zaległości i zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia, zawiadomieniem z dnia 30 listopada 2011r., wierzytelności z rachunku bankowego w [...], co spowodowało przerwanie biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 Op. Zawiadomienie doręczono Bankowi 7 grudnia 2011r., a skarżącemu 20 grudnia 2011r., a więc przed upływem terminu przedawnienia.

Kwestia ta była zresztą niewątpliwie przedmiotem oceny tak przez organy podatkowe jak i sąd w sprawie określenia skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego.

Odniesienia Sądu wymaga również zarzut niespełnienia przez organ egzekucyjny wymogów z art. 27 upea poprzez nieprawidłowe określenie podstawy wszczęcia egzekucji oraz błędne wskazanie w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 upea tytuł wykonawczy zawiera wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację. W kontekście powołanego przepisu organ prawidłowo wskazał w tytule wykonawczym dane adresowe zobowiązanego (k. 4 akt egzekucyjnych, część A), zgodnie z posiadaną na moment wystawienia tego tytułu wiedzą. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie wynika, aby skarżący do dnia wystawienia tytułu dokonał jakichkolwiek aktualizacji danych związanych z jego adresem.

Nie można też zgodzić z zarzutem skargi odnośnie nie wskazania podstawy prawnej wszczęcia egzekucji - została ona podana w sposób czytelny w części B tytułu wykonawczego.

Sąd podziela też argumentację organu co odrębności postępowań: w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej - art. 33-35 upea oraz w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego – art. 59-61 upea. Wniosek strony, zawierający konkretne żądanie, a w sprawie niniejszej był to żądanie rozpatrzenia zarzutów w przedmiocie prowadzonej egzekucji administracyjnej, determinował organ do prowadzenia postępowania w oparciu o tryb określony w art. 33-35 upea.

W tej sytuacji, skoro zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne, a zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.