Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 859/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające decyzje I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 23  ust. 8
journal: Dz.U. 2017 poz 489
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skarg G. D. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 czerwca 2017 r. nr [...] z dnia 19 czerwca 2017 r. nr [...] z dnia 19 czerwca 2017 r. nr [...] z dnia 19 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

I.

1. Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał G. D. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 400 zł miesięcznie na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r.

2. Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał G. D. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 400 zł miesięcznie na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta zmienił swoją decyzję z dnia [...] 2013 r. w ten sposób, że uchylił okres, na który przyznano prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego od dnia 16 grudnia 2013 r. z uwagi na fakt, że G. D. zrezygnował z kontynuowania nauki w szkole w dniu 15 grudnia 2013 r.

3. Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał G. D. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 400 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2014 r. do 30 września 2014 r. Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta uchylił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla G. D. od czerwca 2014 r.

4. Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał G. D. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 400 zł miesięcznie na okres od 1 października 2014 r. do 31 marca 2015 r.

II.

W dniu 19 grudnia 2014 r. do Urzędu Miasta wpłynęło pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, do którego dołączono wyrok Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt [...]. Z treści tego wyroku wynikało, że obowiązek alimentacyjny J. D. względem G. D. wygasł z dniem 1 lipca 2010 r. W oparciu o powyższe Prezydent Miasta wydał decyzje:

1. w dniu [...] 2015 r. nr [...], którą określił jako nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone G. D. na podstawie decyzji z dnia [...] 2012 r. nr [...] w wysokości 4800 zł;

2. w dniu [...] 2015 r. nr [...], którą określił jako nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone G. D. na podstawie decyzji z dnia [...] 2013 r. nr [...] w wysokości 1200 zł;

3. w dniu [...] 2015 r. nr [...], którą określił jako nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone G. D. na podstawie decyzji z dnia [...] 2014 r. nr [...] w wysokości 1200 zł.

4. w dniu [...] 2015 r. nr [...], którą określił jako nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone G. D. na podstawie decyzji z dnia [...] 2014 r. nr [...] w wysokości 1200 zł;

Od decyzji wydanych dnia [...] 2015 r. (pkt 1 - 3) G. D. złożył odwołania, w wyniku rozpatrzenia których Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało [...] 2015 r. decyzje nr [...], [...] i [...], którymi utrzymało w mocy zaskarżone odwołaniami decyzje organu I instancji.

Wniesione przez G. D. skargi na powyższe decyzje organu odwoławczego zostały odrzucone prawomocnymi postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 658/15, III SA/Kr 659/15 i III SA/Kr 660/15 - jako złożone po terminie.

III.

Następnie Prezydent Miasta wydał decyzje:

1. w dniu [...] 2015 r. nr [...], którą zobowiązał G. D. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego określonego decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] w wysokości 4800 zł za okres od 1 listopada 2012 r. do 30 września 2013 r.

2. w dniu [...] 2015 r. nr [...], którą zobowiązał G. D. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego określonego decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] w wysokości 1200 zł za okres od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r.

3. w dniu [...] 2015 r. nr [...], którą zobowiązał G. D. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego określonego decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] w wysokości 1200 zł, za okres od 1 marca 2014 r. do 31 maja 2014 r.

4. w dniu [...] 2015 r. nr [...], którą zobowiązał G. D. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego określonego decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] w wysokości 1200 zł za okres od 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.;

Powyższe decyzje, wobec ich niezaskarżenia, stały się ostateczne.

IV.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu są sprawy z wniosków G. D. z dnia 6 marca 2017 r. o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń ze względu na trudną sytuację materialną rodziny oraz problemy zdrowotne. W uzasadnieniu wniosków G. D. zaznaczył, że nie posiada żadnego źródła utrzymania oprócz zasiłku pielęgnacyjnego związanego z orzeczeniem jego niepełnosprawności, że jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie pracuje nawet dorywczo. Podał także, że mieszka u babci, gdyż jego rodziców interesował tylko alkohol.

Po wezwaniu o przedłożenie dokumentów G. D. potwierdził do protokołu swoją sytuację materialną i ujawnił, że mieszka wraz z babcią F. M. lat 84 i z bratem R. W. lat 15, że babcia pozostaje w leczeniu kardiologicznym, okulistycznym i ortopedycznym, posiada emeryturę, jest rodziną zastępczą dla brata R., otrzymuje alimenty 150 zł, świadczenie wychowawcze (500+) i dodatek mieszkaniowy w kwocie 217,64 zł, a także ponosi miesięcznie wydatki w wysokości 513,59 zł + 200 zł jako czynsz, 78,44 zł za prąd, 158,87 zł za gaz i 400 zł za leki. G. D., urodzony [...] 1990 r., przedstawił także decyzję o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie do 30 września 2019 r., decyzję o wysokości emerytury babci w kwocie 1.375,60 zł plus dodatek pielęgnacyjny w kwocie 209,59 zł, decyzję o przyznaniu babci jako rodzinie zastępczej kwoty 660 zł miesięcznie i decyzję o przyznaniu babci dodatku mieszkaniowego w kwocie 217,64 zł do dnia 31 lipca 2017 r., a także informację Spółdzielni Mieszkaniowej o wysokości czynszu. Przedłożył także dowody wpłat za prąd i gaz.

W dniu [...] 2017 r. Prezydent Miasta wydał decyzje:

1. nr [...], którą odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego określonego ostateczną decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] w wysokości 4800 zł za okres od 1 listopada 2012 r. do 30 września 2013 r.;

2. nr [...], którą odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego określonego ostateczną decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] w wysokości 1200 zł za okres od 1 października 2013 r. do 31 grudnia 2013 r.;

3. nr [...], którą odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego określonego ostateczną decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] w wysokości 1200 zł za okres od 1 marca 2014 r. do 31 maja 2014 r.

4. nr [...], którą odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego określonego ostateczną decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] w wysokości 1200 zł za okres od 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.;

W uzasadnieniach powyższych decyzji organ I instancji podał, że G. D. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z babcią F. M. oraz bratem R. W. Jedynym źródłem dochodu G. D. jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie, przyznany na okres od 1 lutego 2016 r. do 30 września 2019 r. Organ I instancji wskazał, że F. M. pobiera emeryturę w wysokości 1.386,82 zł oraz świadczenie przyznane na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej na wnuka R. W. w wysokości 660 zł miesięcznie. F. M. został również przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 217,64 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2017 r. do 31 lipca 2017 r. oraz świadczenie wychowawcze na wnuka R. W. po 500 zł miesięcznie. Ponadto F. M. otrzymuje alimenty na R. W. w wysokości 150 zł miesięcznie. Łącznie stałe dochody rodziny wynoszą 3.067,46 zł. Ustalono również, że koszty stałych obciążeń takich jak: czynsz, energia elektryczna, gaz oraz leki wynoszą średnio 1.350,90 zł miesięcznie. Ponadto G. D. w dniu 28 kwietnia 2017 r. złożył oświadczenie, że nie pobiera świadczeń socjalnych ani dodatku energetycznego. Po opłaceniu stałych wydatków pozostaje 3-osobowej rodzinie 1.716,56 zł na bieżące życie. Organ I instancji wskazał, że G. D. legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia 6 października 2015 r., według którego zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 30 września 2019 r. i zgodnie ze wskazaniami jest zdolny do zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Organ I instancji stwierdził, że G. D. jest osobą bezrobotną gotową do podjęcia zatrudnienia ponieważ jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Poza tym jest on osobą młodą w wieku produkcyjnym i może w przyszłości podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. W ocenie organu I instancji, z uwagi na posiadanie przez rodzinę G. D. stałego źródła utrzymania, sytuacja w jego rodzinie nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, skutkującego zastosowaniem najdalej idącej ulgi w spłacie zadłużenia, która skutkowałaby bezpowrotną utratą dochodów budżetu rodziny i przesądzała o ostatecznej rezygnacji z należności budżetowych. Organ I instancji podkreślił przy tym, że do wypłacenia nienależnych świadczeń przyczynił się sam G. D., który nie poinformował organu pomocowego o wygaśnięciu względem niego obowiązku alimentacyjnego, począwszy od dnia 1 lipca 2010 r., do czego był zobowiązany przepisami prawa.

Po rozpatrzeniu odwołań G. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) i art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 489 z późn. zm.), wydało w dniu 19 czerwca 2017 r. następujące decyzje:

1. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...];

2. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...];

3. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...].

4. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...];

Z uzasadnień zawartych w powyższych decyzjach wynika, że Kolegium dokonało tych samych ustaleń odnośnie sytuacji materialnej i rodzinnej odwołującego się co organ I instancji. W ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie przyjął, że sytuacja w rodzinie odwołującego się nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, skutkującego zastosowaniem najdalej idącej ulgi w spłacie zadłużenia, która powodowałaby bezpowrotną utratę dochodów budżetu rodziny i przesądzała o ostatecznej rezygnacji z dochodzenia należności budżetowych. Organ II instancji dodał przy tym, że to G. D. przyczynił się do wypłacenia nienależnych świadczeń, gdyż pomimo ciążącego na nim obowiązku nie poinformował organu pomocowego o wygaśnięciu względem niego obowiązku alimentacyjnego, począwszy od dnia 1 lipca 2010 r. Kolegium uznało, że w sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, o których mowa w art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ odwołujący się jest osobą młodą, liczącą 27 lat i pomimo posiadania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej, tym bardziej, że jak wynika z treści odwołania jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i również sam aktywnie poszukuje pracy. Zdaniem Kolegium, posiadany stopień oraz wskazania zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności nie wyłączają więc odwołującego się z możliwości wykonywania pracy. Nic nie stoi bowiem na przeszkodzie, by odwołujący się podjął zatrudnienie odpowiadające jego możliwościom psychofizycznym. Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma charakter czasowy, albowiem wydane zostało na czas określony, tj. do dnia 30 września 2019 r. Kolegium stwierdziło, że na terenie działania Powiatowego Urzędu Pracy znajdują się zakłady pracy chronionej oraz zakłady otwartego rynku pracy zatrudniające osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności, w tym osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Organ II instancji nie kwestionował tego, że odwołujący się ma ograniczone możliwości znalezienia pracy, ale stwierdził, że nie jest to wystarczający powód do przyznania ulgi w postaci umorzenia zadłużenia. Niepełnosprawności strony nie można bowiem traktować jako przyczyny obiektywnie wykluczającej podjęcie zatrudnienia adekwatnego do stanu zdrowia. Z kolei powinnością wnioskodawcy wobec posiadanego zadłużenia jest stałe podejmowanie działań zmierzających do poprawy sytuacji materialnej, celem wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku zwrotu. Zdaniem Kolegium, brak jest podstaw do uznania, że obecna sytuacja odwołującego się będzie mieć charakter stały i w przyszłości nie ulegnie zmianie. Nawet gdyby bowiem przyjąć, że odwołujący się nie podejmie pracy, to nie jest to okolicznością uzasadniającą uwzględnienie jego wniosku. Sytuacja dochodowa odwołującego się, jakkolwiek jest trudna, to nie uzasadnia umorzenia ciążących na nim należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W skargach na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego G. D. ponownie opisał swoją trudną sytuację finansową i rodzinną podając, że pozostaje w leczeniu psychiatrycznym i stwierdził, że obecnie nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Zdaniem skarżącego, alimenty przysługują też wtedy, gdy dziecko nie ma się z czego utrzymać.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skarg. W szczególności organ odwoławczy powołał się na stanowisko orzecznictwa administracyjnego – na wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1593/13 stwierdzając, że dla oceny wystąpienia przesłanek do zastosowania ulgi ma znaczenie to, że skarżący nie poinformował organu o wygaśnięciu względem niego obowiązku alimentacyjnego oraz na wyrok NSA z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1863/15 stwierdzając, że przepis art. 23 ust, 8 ustawy może być zastosowany tylko wtedy, gdy okoliczności uniemożliwiające spłatę zachodzą w chwili wnioskowania o umorzenie, ale także w przyszłości.

Na rozprawie w dniu 3 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy ze skarg G. D. o sygn. akt III SA/Kr 859/17, III SA/Kr 860/17, III SA/Kr 861/17 i III SA/Kr 862/17 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 859/17.

Sąd stwierdza z urzędu, że w aktach administracyjnych spraw brak jest orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego G. D.

Sąd stwierdza z urzędu, że w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty o podejmowaniu przez pełnoletniego G. D. nauki zawodu i jego rezygnacje z tej nauki lub skreślenia go z listy uczniów przez ośrodek nauczający.

Sąd stwierdza z urzędu, że z akt administracyjnych wynika, że zobowiązany do płacenia alimentów ojciec skarżącego dostarczył w dniu 10 grudnia 2014 r. do komornika wyrok Sądu Rejonowego o uchyleniu z dniem 1 lipca 2010 r. obowiązku alimentacyjnego wobec skarżącego G. D., który to wyrok został przez sąd wydany w dniu 29 kwietnia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu, skargi G. D. są uzasadnione.

Podstawę prawną umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanowi ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489), która już w tytule wskazuje na cel ustawy - pomoc państwa osobom uprawnionym do alimentów, a w preambule wyjaśnia cel ustawy "wspieranie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji". W szczególności art. 23 ust. 8 tej ustawy stanowi:

"Art. 23. 8. Organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny."

Należy zauważyć, że w oparciu o przytoczony wyżej art. 23 ust. 8 ustawy z wnioskami o umorzenie nienależnie pobranych należności wystąpiła osoba, która była uprawniona do alimentów, a nie zobowiązana.

W sytuacji skarżącego powinno być niezwykle istotnym to, że jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i niepełnosprawność ta powstała jeśli nie od urodzenia, to od dzieciństwa, skoro otrzymuje on zasiłek pielęgnacyjny taki jak otrzymują osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym, często niezdolne do samodzielnej egzystencji. Jest niewątpliwym, że niepełnosprawność osoby, która powstała w okresie dzieciństwa uniemożliwia lub co najmniej ogranicza jej możliwości zawodowe i zarobkowe w przyszłości. Nie pozostaje więc w granicach tzw. zdrowego rozsądku oczekiwanie, że w przyszłości możliwości zarobkowe takiej osoby mogą się zwiększyć na tyle, że nie tylko będzie w stanie utrzymać się samodzielnie, ale będzie w stanie spłacić należności, które najpewniej pobrała w dobrej wierze i spożytkowała na najpilniejsze potrzeby. Nadto, wskazywanie przez organ administracyjny na stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1863/15 mające według tego organu potwierdzać zasadność rozumowania organu jest o tyle chybione, że stan faktyczny obu spraw jest całkowicie odmienny - Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał sprawę ucznia klasy maturalnej liceum ogólnokształcącego, osoby nie tylko nie będącej osobą niepełnosprawną, ale z racji uczęszczania z dobrymi efektami do tego rodzaju szkoły – osoby zdolnej, mającej w rzeczywistości duże możliwości zawodowe i zarobkowe w przyszłości.

Podobnie nieadekwatne dla odmowy umorzenia nienależnie pobranych alimentów jest wskazywanie przez organ administracyjny na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1593/13. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje właśnie na zasadność umorzenia takich należności w sytuacji stwierdzenia nieporadności osoby, która je pobrała, czy w sytuacji braku faktycznego zawinienia osoby, która je nienależnie pobrała. Oba przypadki zachodzą w niniejszej sprawie, albowiem po pierwsze: okoliczności takie jak stwierdzona niepełnosprawność skarżącego mająca miejsce od dzieciństwa oraz pozostawanie skarżącego w leczeniu psychiatrycznym mogły stanowić źródło nieudanych prób zdobycia zawodu przez skarżącego i w sytuacji podejmowania nauki zawodu zwracanie się o wsparcie finansowe funduszu alimentacyjnego, a po drugie: wyrok sądu powszechnego o zwolnieniu ojca skarżącego z obowiązku płacenia alimentów z datą wsteczną, która to data stanowiła powód uznania wypłaconych po tej dacie alimentów jako nienależnie pobranych i przyczynę powstania przedmiotowego zadłużenia, zapadł dopiero w 29 kwietnia 2014 r., a został przedłożony komornikowi przez zobowiązanego do płacenia alimentów jeszcze później, bo dopiero 10 grudnia 2014 r. W tych więc okolicznościach, a nie wskazanych przez organy, należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1593/13 wskazujące, że przy ocenie wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 23 ust. 8 ustawy mają znaczenie przyczyny i okoliczności powstania zadłużenia.

Sąd zwraca uwagę także na to, że z treści przytoczonego przepisu art. 23 ust. 8 omawianej ustawy wyraźnie wynika, że organ administracyjny ma rozważyć wyłącznie zaistnienie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" osoby zobowiązanej do zwrotu wypłaconych alimentów, a nie względy społeczne czy dbałość o należności budżetu państwa. Pomijając już okoliczność, że jedynym stałym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł (skarżący faktycznie pozostaje na utrzymaniu 84-ro letniej babci emerytki) i z tego względu tego dochodu jako "stałego źródła utrzymania" nie można przeceniać, to sytuacja całej rodziny składającej się ze skarżącego, jego babci pozostającej w stałym leczeniu i będącego w rodzinie zastępczej babci jej małoletniego wnuka niewątpliwie jest na tyle trudna, że rodzina ta korzysta w różnorodnym zakresie z dotacji państwa (dodatków mieszkaniowych, jako rodzina zastępcza) i pomocy społecznej (zasiłki). W tej sytuacji nie sposób podzielić stanowiska organów jakoby sytuacja w rodzinie skarżącego nie stanowiła "szczególnie uzasadnionego przypadku, skutkującego zastosowaniem najdalej idącej ulgi w spłacie zadłużenia, która skutkowałaby bezpowrotną utratą dochodów budżetu rodziny i przesądzała o ostatecznej rezygnacji z należności budżetowych".

Sąd zwraca uwagę na treść art. 153 p.p.s.a., który stanowi:

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie."

Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosków G. D. organy wezmą pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w sprawie i jako wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie nienależnie pobranych alimentów przez skarżącego wezmą pod uwagę niepełnosprawność skarżącego powstałą w okresie dzieciństwa – przy dołączeniu do akt orzeczenia o tej niepełnosprawności, pozostawanie przez skarżącego w leczeniu wskazującym na nieporadność życiową, co także organy ustalą w sposób niebudzący wątpliwości, starania skarżącego o możliwość samodzielnego utrzymania się oraz jego rzeczywistą sytuację materialną i rodzinną - pozostawanie faktycznie na utrzymaniu 84–ro letniej babci sprawującej opiekę jako rodzina zastępcza dla innego dorastającego wnuka.

W oparciu o powyższe ustalenia oraz przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje i decyzje je poprzedzające orzekając na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – jak w wyroku.