Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 126/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 78
journal: Dz.U. 2006 nr 171 poz 1225
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych środków spożywczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] mocą której na [...] sp. z o.o. w [...], skarżącą w niniejszej sprawie, została nałożona kara pieniężna w wysokości 1000 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych środków spożywczych.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W trakcie kontroli [...] w Hipermarkecie "[...]", będącym własnością [...] sp. z o. o. w [...] pobrano za protokółem próbki produktu/próbki kontrolnej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. do badań laboratoryjnych próbki "Masełka [...]" a' 200g, najlepiej spożyć przed 16.05. nr partii 1, wyprodukowanego przez Zakłady Mleczarskie [...] sp. z o. o., w [...]. Przeprowadzone przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z siedzibą w [...] badanie laboratoryjne wykazało, że badane próbki Masełka [...] a 200g nie odpowiadają (porównując cechy produktu do cech masła, gdyż produkt ten nazwano masełkiem, co stanowi zdrobnienie nazwy rodzajowej masło):

- wymaganiom zawartym w Załączniku XV i Dodatku do załącznika XV rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, L 299/1 z 16 listopada 2007 r.) z uwagi na obecność w maśle około 82,58 % tłuszczu obcego, podczas gdy masłem jest, wedle zawartych w w/w akcie prawnym norm produkt pozyskiwany wyłącznie z mleka lub niektórych produktów mlecznych, zawierający nie mniej niż 80% i nie więcej niż 90% tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16% wody i nie więcej niż 2% suchej masy beztłuszczowej,

- wymaganiom organoleptycznym dla masła z uwagi na wady smaku (intensywnie wyczuwalny posmak tłuszczów roślinnych), co potwierdza obecność tłuszczów roślinnych w badanym maśle.

Ponadto przeprowadzono badania Masełka [...] a '200 g pod kątem zgodności z opisem produktu (mix tłuszczowy, składniki: oleje roślinne (72%), tłuszcz mleczny (10%), woda, szczepionka maślarska (żywe kultury bakterii), emulgator E471, itp.).

Badania te wykazały, że w/w artykuł rolno-spożywczy nie odpowiada:

- deklaracji producenta podanej na opakowaniu z uwagi na zawyżoną zawartość tłuszczów roślinnych (przeprowadzone laboratoryjnie analizy wykazały w badanych próbkach zawartość tłuszczu roślinnego na poziomie 82,58 %, podczas gdy producent podaje w deklaracji umieszczonej na opakowaniu produktu obecność tłuszczu roślinnego na poziomie 72 %),

- jest niezgodny z Załącznikiem XV i Dodatkiem do załącznika XV cyt. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007, które określają normy mające zastosowanie do tłuszczów do smarowania

- grupa tłuszczów C. Normy te stanowią, że mixem tłuszczowym jest m.in. produkt zawierający 10%-80% tłuszczu mlecznego w całkowitej zawartości tłuszczu, jednak badanie próbek Masełka [...] a' 200 g wykazało, iż produkt ten nie zawiera w swym składzie tłuszczu mlecznego.

Powyższy produkt nie odpowiada również wymaganiom określonym w ,art. 46 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, z której wynika, że oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać w błąd konsumenta, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy i składu (wyrób oznakowano nazwą masełko dużymi literami, natomiast małymi literkami mix tłuszczowy, podając w składzie - tłuszcz roślinny 72 %, tłuszcz mleczny 10%, natomiast analiza przeprowadzona przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z siedzibą w [...] wykazała, że produkt nie posiada w składzie tłuszczu mlecznego).

W trakcie kontroli oceniono także oznakowanie Masła ekstra 82 % tł. a' 200g, najlepiej spożyć przed; 16.05, numer partii 1, wyprodukowane przez [...] sp. z o. o. , [...] 62, 32-130 [...].

Masło to zakwestionowano w tym zakresie, gdyż nazwę produktu Masło ekstra 82% tł. podano dużymi literami na przedniej stronie opakowania, natomiast małymi literami, na mniejszym z boków, podano, iż jest to produkt złożony maślany, w składzie którego znajduje się: tłuszcz mleczny 62 %, serwatka jogurtowa z tłuszczem roślinnym, aromat jogurtowy, barwnik - mieszanina karotenów. Oznaczenie takiego produktu nazwą masło jest niezgodne z normami stanowionymi przez rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Załącznik XV i Dodatek do załącznika XV). Stanowią one, iż masłem jest produkt pozyskiwany wyłącznie z mleka lub niektórych produktów mlecznych, do którego mogą być dodawane jednak także inne substancje niezbędne do ich produkcji, pod warunkiem że nie są one używane w celu zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek składników mleka, zawierający nie mniej niż 80% i nie więcej niż 90% tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16% wody i nie więcej niż 2% suchej masy beztłuszczowej. Należy zaznaczyć, iż dodawanie tłuszczu pochodzenia roślinnego do Masła ekstra nie jest czynnością niezbędną do jego produkcji, dodawane było w celu zastąpienia, w całości lub w części składników mleka.

Pismem sygn. [...] z dnia [...] lipca 2009 r. skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 40 a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. W piśmie tym pouczono iż ma on prawo do czynnego udziału w postępowaniu, wypowiadania się co do zebranych dowodów, materiałów, przeglądania akt sprawy jak również brania udziału w przeprowadzeniu dowodu. Kontrolowany przedsiębiorca z przysługujących mu praw nie skorzystał.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej działając na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 4 -7 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z póź. zm.) oraz art. 104 § 1 kpa wymierzył [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] karę pieniężną w wysokości 1000 zł za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych, tj.:

1. "Masełka [...]" masa netto 200g, najlepiej spożyć przed: 16.05, numer partii 1, wyprodukowanego przez [...] sp. z o. o., ul. [...], 08-200 [...], zafałszowanego poprzez niewłaściwe, wprowadzające w błąd, co do rodzaju środka spożywczego oznakowanie, gdyż produkt oznaczono nazwą Masełko extra, podczas gdy w składzie znajdował się tłuszcz obcy, a także nieodpowiadającego jakości handlowej, gdyż w ocenie organoleptycznej był wyczuwalny posmak tłuszczów roślinnych,

2. "Masła ekstra 82 % tł.", masa netto 200g, najlepiej spożyć przed; 16.05, numer partii 1, wyprodukowanego przez [...] sp. z o. o., [...], 32-130 [...], oznaczonego jako masło ekstra, zafałszowanego poprzez dodanie do składu tłuszczu pochodzenia roślinnego, przez co wprowadzono w błąd konsumenta w zakresie, co do jakości nabywanego towaru.

W decyzji wskazano numer konta, na które w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna a kara powinna być wniesiona.

W uzasadnieniu wskazano, iż z uwagi na wyniki badań, a w szczególności to, iż ww. produkty oznaczone były na opakowaniach dużymi wyraźnymi literami jak masło, w swym składzie niezgodnie z wymaganiami zawierały tłuszcz roślinny (co zostało uwidocznione małymi literami, na bokach opakowań obu produktów), nazwy handlowe obu produktów nie były zgodne z deklarowanym składem, w oznakowaniach obu produktów podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu należy uznać oba artykuły rolno-spożywcze za zafałszowane. Artykuły rolno-spożywcze wprowadzone do obrotu winny być tak oznakowane, aby nie wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości i składu (art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia).

Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych nazwa artykułu rolno - spożywczego powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, z którego wynika, że nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego.

Pod pojęciem wprowadzania na rynek, zgodnie z art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. o ustaleniu ogólnych zasad i wymagań prawa żywnościowego, powołujące Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L. 31 z 01.02.2002 r. ze zm.), należy, zdaniem organu, rozumieć posiadanie żywności w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie, oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Definicja ta wprowadzona została do krajowego systemu prawnego na podstawie art. 3 ust. 3 pkt 52 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności. i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 z póź. zm.). Zgodnie z tym artykułem wprowadzanie żywności do obrotu odpowiada definicji wprowadzania na rynek w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002. Nie ma przy tym znaczenia na jakim etapie wprowadzony jest produkt zafałszowany.

Stwierdzone niezgodności w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, wprowadzając w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy i składu. Konsument nabywając wymienione wyżej produkty oznaczone jako Masło ekstra albo Masełko [...] przekonany jest o wysokiej ich jakości, o cechach czy właściwościach charakterystycznych dla masła. Praktyka ta pozbawia konsumentów możliwości dokonania świadomego wyboru produktów.

W tym stanie rzeczy organ uznał, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, co skutkuje karą pieniężną. Organ podniósł przy tym, iż przy wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 1000 zł wziął pod uwagę znikomy stopień zawinienia kontrolowanego, niewielką partię produktu, z którego pobrano próbki do badań, a także fakt, że karę zastosowano po raz pierwszy w stosunku do tego przedsiębiorcy.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 40a ust. 1 pkt 4 oraz ust. 4-7 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przez nałożenie przez skarżącą kary pieniężnej w kwocie 1.000,00 zł za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych, pomimo że nie ponosi ona winy za nieprawidłowości opisane w zaskarżonej decyzji, która to okoliczność obligowała Organ I instancji do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej - co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa przez nie uwzględnienie przez Organ I instancji, że z okoliczności sprawy i dowodów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że nie ponosi ona winy za nieprawidłowości opisane w zaskarżonej decyzji - co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa przez błędne i nie poparte dowodami przyjęcie przez Organ I instancji, że [...] Sp. z o.o. można przypisać znikomy stopień zawinienia - co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] Prezes Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219), art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ II instancji odwołując się do wyników badań Laboratorium Kontrolno-Analitycznego Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w [...] stwierdził, iż doszło do wprowadzenia do obrotu 2 partii zafałszowanych środków spożywczych, co w opinii organu nosi znamiona czynu opisanego w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości i stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej przewidzianej tym przepisem.

W świetle prawa żywnościowego pojęcie wprowadzania do obrotu dotyczy, zdaniem organu, każdego etapu obrotu i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek. "Wprowadzenie na rynek" zgodnie z art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002 oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie podzielił zarzutów naruszenia art. 40a ust. 1 pkt 4 oraz ust. 4-7 ustawy o jakości, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa uzasadnionego przez stronę tym, że nie ponosi ona winy za zaistniałe nieprawidłowości.

W świetle art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, obowiązek zapewnienia zgodności artykułów spożywczych z wymogami prawa żywnościowego spoczywa bowiem także na dystrybutorze tych artykułów. Zapobiegnięcie nieprawidłowościom dotyczącym obu zakwestionowanych produktów leżało w mocy strony, gdyż mogły one być wykryte już podczas rutynowego sprawdzenia oznakowania towaru przy jego odbiorze. Również bez przeprowadzania skomplikowanych, kosztownych analiz laboratoryjnych przedsiębiorca był w stanie wykryć niewłaściwy skład "Masełka [...]", gdyż - jak wykazały badania przeprowadzone w Laboratorium Kontrolno-Analitycznym Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w [...] -produkt posiadał smak i zapach z intensywnie wyczuwalnym posmakiem tłuszczów roślinnych. Istotną okolicznością dla określenia odpowiedzialności za stwierdzone nieprawidłowości jest, zdaniem organu, również fakt, iż strona jest przedsiębiorcą o silnej pozycji na rynku, który prowadzi hipermarkety należący do sieci 20 sklepów tego typu na terenie Polski. Przedsiębiorca taki może wymagać od swoich kontrahentów przestrzegania określonych standardów, posiada też odpowiednie zaplecze logistyczne, które powinno mu zapewnić dostawy towarów właściwej jakości.

Organ pierwszej instancji prawidłowo i zgodnie z prawem uznał zatem skarżącą winną wprowadzenia do obrotu zafałszowanych artykułów spożywczych.

W ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] wydając zaskarżoną decyzję postępował zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3. Akta sprawy [...], a w szczególności protokół z kontroli, sprawozdanie z badań Nr [...] oraz korespondencja pokontrolna ze stroną oraz producentami zakwestionowanych towarów, wskazują że cały materiał dowodowy został zebrany, a następnie rozpatrzony w sposób wyczerpujący w toku postępowania administracyjnego, co spełniało dyspozycję art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Wydana decyzja została oparta na całokształcie zebranego materiału dowodowego, tak jak wskazano w art. 80 Kpa, zaś treść decyzji zawierała wszystkie elementy wymagane art. 107 § 3 Kpa. Również merytoryczne rozstrzygnięcie kończące przeprowadzone postępowanie posiadało, zdaniem organu drugiej instancji, rzetelną podstawę w postaci zebranego materiału dowodowego oraz odpowiednie umocowanie w przepisach prawnych.

W myśl art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów.

W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] wymierzając karę w wysokości 1000 zł (to jest najniższą jaką przewiduje ustawa o jakości za tego rodzaju naruszenie przepisów), zdaniem organu II instancji, w sposób prawidłowy określił stopień szkodliwości czynu jako istotnie naruszający interes konsumentów, ponieważ z punktu widzenia kupujących, zafałszowanie artykułu spożywczego stanowi poważne naruszenie ich interesów. Właściwie określono zakres naruszenia jako niewielki. Oceniając dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spożywczych organ uwzględnił fakt, iż karę z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości zastosowano po raz pierwszy w stosunku do tego przedsiębiorcy (przepis obowiązuje od 18 grudnia 2008 r.). Nie było możliwe zmiarkowanie wielkości obrotów przedsiębiorcy, ponieważ strona nie udostępniła stosownej dokumentacji.

Zdaniem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów powyższy sposób wymierzenia wysokości kary był zgodny z wytycznymi wskazanymi w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Wątpliwości organu drugiej instancji budziło jedynie określenie stopnia zawinienia jako znikomy, gdyż w świetle przeprowadzonych powyżej rozważań, iż zapobiegnięcie nieprawidłowościom leżało w mocy strony - stopień ten mógłby być nawet wyższy.

Jak słusznie zauważył odwołujący się, to na organie administracyjnym spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Trzeba jednak pamiętać, że strona postępowania nie jest całkowicie zwolniona z obowiązku współdziałania z organem administracyjnym w realizacji zasady prawdy obiektywnej. Z jednej strony ma ona prawo żądania przeprowadzenia przez organ dowodów przez nią wskazanych, a z drugiej strony na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne. Podobnie, obowiązek współdziałania spoczywa na stronie w sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Za słuszny w takim przypadku należy przyjąć wskazywany w doktrynie pogląd, że przy bierności strony, niedopuszczalne jest założenie, że cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r. w sprawie sygn. I SA/Ka 1605/96, a także wyrok NSA z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie sygn. I SA/Ka 10/2000).

W niniejszej sprawie [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia na niego kary pieniężnej w trybie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości pismem z dnia [...] lipca 2009 r. W piśmie tym pouczono stronę o przysługujących jej prawach, wzywając jednocześnie do przedłożenia dokumentacji stwierdzającej wysokość przychodu w roku 2008. Strona nie skorzystała z przysługujących jej praw i nie uczestniczyła czynnie w toczącym się postępowaniu, nie przesłała także żądanych przez organ danych. W tym stanie rzeczy organ uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej, niewłaściwego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, czy wreszcie naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 16 i art. 17 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 4-7 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przez utrzymanie w mocy w decyzji nakładającej na Skarżącego karę pieniężną za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych środków spożywczych, pomimo że strona skarżąca - będąca jedynie ich sprzedawcą - nie miała żadnego wpływu na to, że oznakowanie i rzeczywista jakość tych środków spożywczych nie odpowiada wymaganiom określonym w przepisach prawa i deklaracji producenta, a to z tego względu, że do stwierdzonych zafałszowań musiało dojść na etapie produkcji, a nie sprzedaży, jak również przez przyjęcie, że Skarżący powinien był we własnym zakresie zbadać zapach i smak zakwestionowanego produktu, w celu stwierdzenia, czy w jego składzie nie ma tłuszczów roślinnych - co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez przyjęcie, że Skarżącemu można przypisać odpowiedzialność za nieprawidłowe oznaczenie i jakość omawianych produktów, a także poprzez przyjęcie, że ze względu na to, iż Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia czynnego udziału w postępowaniu przed Organem I instancji, jego zarzut odnośnie naruszenia przez Organ I instancji zasady prawdy obiektywnej, niewłaściwego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, jest nieuprawniony - co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) sprzeczność poczynionych ustaleń ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym - polegającą na przyjęciu przez Prezesa UOKiK, że Skarżący był wstanie bez przeprowadzania skomplikowanych, kosztownych analiz laboratoryjnych wykryć niewłaściwy skład "Masełka [...]", choć z materiału dowodowego sprawy wynika, że kontrolujący nie stwierdzili samodzielnie omawianych nieprawidłowości, natomiast nieprawidłowości w/w produktu zostały wykazane dopiero w wyniku badań przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne UOKiK w [...] - co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Podnosząc powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] września 2009 r. Sygn. akt [...] oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm prawem przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżąca podniosła, że istotne dla rozstrzygnięcia ustalenia zostały poczynione na podstawie badań nie objętych zakresem akredytacji, bo ze sprawozdania z badań Nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. wynika, że jedynie metody i wyniki badań oznaczone kursywą objęte są zakresem akredytacji zaś kursywą nie zostały oznaczone wyniki badań dotyczące oznaczania ilościowego tłuszczu obcego w kwestionowanym produkcie, jak również oznaczenia współczynnika S dla formuły ogólnej (nieznany tłuszcz).

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zgodnie z powołanym przepisem kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie niższej jednak niż 1000 zł. Obrotem w rozumieniu ustawy są stosownie do art. 3 pkt 4 czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WEL 31 z 1 lutego 2002 r.). Czynnością w rozumieniu art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy zatem każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko jako pierwsze wprowadzenie towaru na rynek. Taki też kierunek wykładni prezentowany jest w przywołanym przez organ wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C-315/05 (Dz. U. C 331 z 30 grudnia 2006 r.) wydanym w trybie prejudycjalnym, w którym wskazano, że wprowadzający do obrotu może być odpowiedzialny za jakość nawet w sytuacji, gdy jako zwykły dystrybutor wprowadza do obrotu produkt w postaci dostarczonej do producenta. Podnoszona w skardze na uzasadnienie zgłaszanych zarzutów okoliczność, iż skarżąca była jedynie sprzedawcą i że do stwierdzonych zafałszowań musiało dojść na etapie produkcji, a nie sprzedaży nie stanowi zatem, wbrew przekonaniu strony, podstawy do wyłączenia strony z kręgu podmiotów wskazanych w art. 40a ust. 1 pkt 4 podlegających karze pieniężnej w przypadku wprowadzenia do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych. W rozumieniu powołanego przepisu skarżąca, co nie jest przez nią kwestionowane wskazane w decyzji produkty wprowadziła do obrotu.

Podnieść przy tym należy, iż powołany przepis nie uzależnia nałożenia kary od stwierdzenia winy po stronie dystrybutora, we wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego artykułu. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny i przesłanką przyjęcia tej odpowiedzialności jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu.

Ustalenia co do tego, iż ww. artykuły były zafałszowane zostały poczynione przez organ na podstawie protokołu kontroli nr [...], sprawozdania z badań Nr [...] przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z których to dokumentów wynika, iż ich ocena została dokonana z uwzględnieniem zasady określonej w art. 80 kpa i wyprowadzone wnioski prowadzące do stwierdzenia zafałszowania artykułów znajdują w tym materiale dowodowym potwierdzenie. Wprawdzie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. strona zarzuciła, iż ustalenia w powyższym zakresie oparte zostały na wynikach badań nie objętych zakresem akredytacji ale zarzut ten jest zarzutem niezasadnym.

Stosownie do art. 78 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia a także przepisów rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. UL. 191 s. 1 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.) istnieje obowiązek wykonywania badań laboratoryjnych w ramach urzędowej kontroli żywności wyłącznie przez laboratoria akredytowane. Obowiązku takiego jednak nie wprowadzono w odniesieniu do metod badania. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, iż badania należy prowadzić wyłącznie metodami akredytowanymi.

Laboratorium UOKiK w [...] posiada stosowną akredytację przyznaną przez Polskie Centrum Akredytacji i jest uprawnione do dokonywania badań próbek produktów tłuszczowych pobranych podczas kontroli w dniu [...] kwietnia 2009 r. Nie ma też podstaw, by kwestionować spójność przyjętych przez Laboratorium procedur badawczych z metodami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. L 88/1 z 29 marca 2008 r.). W tym zakresie skarżąca żadnych zarzutów nie zgłasza.

W świetle powyższego nie ma również podstaw, by podważać wiarygodność wyników badań ujawnionych w ww. sprawozdaniu i prawidłowość ustaleń organu poczynionych na ich podstawie, co do zafałszowania ww. artykułów, jako oznaczonych niezgodnie z prawem.

Skoro zatem artykuły wprowadzone przez skarżącą do obrotu były zafałszowane to tym samym spełnione zostały przesłanki określone w powołanym przepisie do nałożenia kary pieniężnej o której w tym przepisie mowa niezależnie od tego, czy stwierdzenie o nabyciu produktów zafałszowanych łączyło się z koniecznością przeprowadzania przez skarżącą stosownych badań czy też strona powinna mieć świadomość tego stanu rzeczy nawet bez przeprowadzenia badań.

Podnieść przy tym należy, iż sposób wymierzenia i wyliczenia nałożonej kary był zgodny z art. 40a ust. 5 powołanej ustawy i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. W tym zatem zakresie zaskarżona decyzja również znamion wadliwości nie nosi.

Z tych względów Sąd uznał, iż zarzuty skargi tak co do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego są niezasadne i na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji.