Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 54/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 62 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi ,,A" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 listopada 2020 r. Sygn. akt [....] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia 31 sierpnia 2020r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO wskazało następujący stan faktyczny w sprawie.

W dniu 15 lipca 2020 r. podatnik A sp. z o.o. dokonał wpłaty kwoty 97.482 zł tytułem podatku od nieruchomości wskazując w tytule wpłaty: 7/2020.

Zaskarżonym postanowieniem organ podatkowy I instancji dokonał zaliczenia wpłaty w sposób odmienny od żądanego przez podatnika.

Podatnik wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji. Zarzucił organowi, że dokonał zaliczenia wpłaty bez uwzględnienia tego, że podatnik wniósł o zastosowanie ulgi w spłacie zaległości podatkowej, co powinno zostać uwzględnione w niniejszym postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoje stanowisko w sprawie wskazało, że Organ I instancji zaskarżonym postanowieniem dokonał zaliczenia wpłaty dokonanej przez podatnika w dniu 15 lipca 2020 r. w kwocie 97.482 zł. Tytuł wpłaty na poleceniu przelewu brzmi "podatek od nieruchomość 7/2020". Organ zaliczył wpłatę w następujący sposób:

- należność główna i odsetki na ratę za kwiecień 2020 r.

- należność główna i odsetki na ratę za maj 2020 r.

Następnie SKO podniosło że zgodnie z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika.

Po pierwsze, określone przez art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej zasady zaliczania wpłat mówią, że podatnik może wskazać, na poczet którego zobowiązania zaliczona ma zostać dokonana przez niego wpłata podatku, o ile termin płatności zobowiązania jeszcze nie upłynął (art. 62 § 1 zdanie pierwsze). W przypadku istnienia zaległości w zapłacie podatku, podatnik traci możliwość wskazania tytułu, do którego ma zostać przypisana wpłata, z mocy ustawy zarachowuje się ją na poczet zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności (art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej zdanie drugie). Przewidziane przez Ordynację podatkową zasady zaliczania dokonanych wpłat skutkują tym, że wpłaty te są zaliczane w pierwszej kolejności na zaległe podatki. Dopiero gdy dokonana wpłata przewyższa kwotę zaległości, to jest zaliczana na poczet bieżącego zobowiązania podatkowego wskazanego przez podatnika.

W niniejszej sprawie dokonywane przez podatnika wpłaty podatku zaliczone zostały na poczet części zobowiązania za marzec 2020 r. (wpłata z dnia 15 czerwca 2020r.) oraz w pozostałej części za marzec i za część kwietnia 2020 r. (wpłata z dnia 10 lipca 2020 r.). W tym stanie rzeczy w chwili dokonywania przez organ podatkowy zaliczenia wpłaty podatnika z 15 lipca 2020 r., najwcześniejsze wymagalne zobowiązanie w podatku od nieruchomości obejmowało część zobowiązania za pozostały okres kwietnia 2020 r. oraz częściowo maj 2020 r. Dlatego organ na zasadzie przywołanego powyżej art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązany był całą dokonaną wpłatę zaliczyć na poczet tych zaległości. Organ nie miał prawa do tego, aby wpłatę zaliczyć na poczet zobowiązania za lipiec, albowiem istniały zobowiązania podatkowe obejmujące wcześniejszy okres, których termin wymagalności już upłynął.

Po drugie, nie jest słuszne przekonanie podatnika o tym, że jego wniosek o "umorzenie podatku od nieruchomości" z dnia 24 marca 2020 r. nie został rozpatrzony. Jak wyjaśniono w decyzji SKO [...] po wniesieniu wniosku "o umorzenie podatku" organ I instancji wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i w ten sposób zakończył rozpatrywanie tegoż wniosku. Dalsze postępowanie prowadzone przez organ w przedmiocie "umorzenie podatku" kontynuowane było de facto bez wniosku dlatego zostało przez Kolegium umorzone, albowiem postępowanie w sprawie zastosowanie ulgi w spłacie zaległości podatkowej nie może toczyć się bez wniosku.

Po trzecie, z treści zażalenia wynika, że wnioski o umorzenie podatku składane były w związku z ogłoszeniem przez władze Miasta G. tzw. [...]. Pierwsze informacje o tym pakiecie pojawiły się w mediach w dniu 19 marca 2020 r. Władze G. zapowiedziały pomoc, która wymagała jednakże przyjęcia stosownej uchwały. Uchwała taka uchwalona została przez Radę Miasta G. w dniu [...]. Uchwała weszła w życie w dniu 14 maja 2020 r. Akt ten wymagał jednakże, aby dla zastosowania wsparcia złożyć stosowny wniosek. Ulga udzielana była w formie umowy cywilnoprawnej lub jednostronnego oświadczenia woli (§ 7 ust. 2).

Z akt sprawy znanych Kolegium nie ma żadnego dokumentu świadczącego o tym, że władze G. zawarły z podatnikiem tego rodzaju postanowienie. W związku z powyższym SKO nie znalazło żadnych podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonego postanowienia.

Skargę na powyższe postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A spółka z o.o. Spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzuciła:

I. naruszenie przepisu art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe zastosowanie w przedmiotowej sprawie w wyniku błędnego uznania, że istniała zaległość podatkowa za kwiecień i maj 2020 r., podczas gdy co do części toczyło się postępowanie o umorzenie zaległości, zaś w części (rata za maj 2020 r.) należność podatkowa była zapłacona przez podatnika;

II. nadto nierozpoznanie przez organ istotę sprawy.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że wpłata z dnia 15 lipca 2020r. w wysokości 97.482,00 zł została dokonana przez Spółkę na poczet raty z tytułu podatku od nieruchomości za lipiec 2020r. Takie przeznaczenie wpłaty zostało wyraźnie wskazane w tytule przelewu z dnia 15.07.2020 r., tj. "podatek od nieruchomości 7/2020". Podkreślić należy, że zgodnie z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika. Przy czym wskazanie przez podatnika podatku, na który dokonuje wpłaty, nie ma określonej formy. Może być zatem dokonane zarówno ustnie, np. w kasie organu podatkowego, jak i poprzez zaznaczenie na dokumencie wpłaty lub w dyspozycji udzielonej bankowi.

Takie reguły mają zastosowane w przypadku spłacania przez podatnika rat podatku wynikających z:

1. decyzji organu podatkowego (art. 67a O.p.),

2. ustaw (uchwał) regulujących poszczególne podatki, które mogą być opłacane w ratach, np. podatek od nieruchomości, podatek rolny, leśny, od środków transportowych, a w niektórych przypadkach opłata od posiadania psów.

Ustawodawca umożliwił podatnikowi możliwość wskazania, na jaką ratę powinna być zaliczona dokonana przez niego wpłata. Brak było podstaw do zaliczenia wpłaty podatnika z dnia 15.07.2020 r. (dokonanej na kolejną ratę podatku od nieruchomości) w części na poczet zaległości, co do których toczyło się postępowanie o umorzenie tych zaległości, a zatem w przedmiotowym przypadku na poczet raty 4/2020.

Odnośnie natomiast zaliczenia wpłaty z dnia 15 lipca 2020 roku na poczet raty za maj 2020 roku było to nieuzasadnione, ponieważ Spółka dokonała zapłaty raty za maj 2020 roku w dniu 10 lipca 2020 roku na kwotę 97.482 zł wskazując w tytule przelewu z dnia 10 lipca 2020 roku “podatek od nieruchomości 5/2020 “. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do zaliczenia wpłaty z lipca 2020 roku na poczet należności już uregulowanych przez skarżącą (a zatem w sytuacji braku zaległości).

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie I rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając sprawę zgodne z przedstawionymi zasadami, Sąd stwierdza, że skarga jest uzasadniona, co jednak nie oznacza, że zasadne okazały się wszystkie zarzuty podniesione w skardze.

Podstawą prawną wydanego postanowienia stanowił art 62 § 1 Ordynacji podatkowej, który w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1520) stanowi, że jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku, gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika.

W świetle tej regulacji prawidłowo wywodzi organ, że dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty, wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego, jest wiążąca dla organu podatkowego w sytuacji, w której podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął. W przypadku posiadania zaległości podatkowych, podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale tylko w zakresie tytułu podatkowego, a nie okresu, na który ma być zaliczona, bowiem z urzędu, z mocy przywołanego przepisu, jest ona zaliczana na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku, a w przypadku braku określenia podatku, albo braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych. Tak było w niniejszej sprawie.

Zgodnie zaś z treścią art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

W niniejszej sprawie skarżąca Spółka wskazała, że dokonuje wpłaty na poczet podatku od nieruchomości za lipiec 2020 r. (data wpłaty 15 lipca 2020 r.), przy czym według organu na skarżącej ciążyły zaległości w tym podatku za poprzednie okresy. Zatem, co do zasady, rację mają organy podatkowe, że wpłaconą kwotę należało zaliczyć na wcześniejsze zobowiązania podatkowe w tym podatku.

Jednakże, mając na uwadze zarzuty skargi dotyczące dokonanych przez Spółkę wpłat z dnia 10 lipca 2020 r. na podatek od nieruchomości za maj 2020 r. (dowód wpłaty w aktach) oraz z dnia 15 czerwca 2020 r. na podatek od nieruchomości za czerwiec 2020 r. (dowód wpłaty w aktach SKO dołączonych do sprawy I SA/Gd 55/21), należy wskazać, że SKO w zaskarżonym postanowieniu ani w odpowiedzi na skargę nie odniosło się do tych zarzutów. Powyższe braki czynią prawdopodobnym zarzut braku zaległości za wyżej wymienione okresy podatku od nieruchomości, a brak wyjaśnień w uzasadnieniu uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny prawidłowości stanowiska SKO w kontekście zarzutów skargi.

Dodatkowo należy podnieść, że ma rację SKO twierdząc, że samo złożenie wniosku "o umorzenie podatku od nieruchomości“ z dnia 24 marca 2020 r. nie stanowi przeszkody do dokonania zaliczenia czy podjęcia egzekucji. Nie ma bowiem przepisu, który z tym faktem łączyłby obowiązek wstrzymania się od powyższych czynności, natomiast decyzja o umorzeniu zaległości podatkowych lub rozłożeniu zapłaty podatku na raty ma charakter konstytutywny i dopiero ostateczna decyzja lub inny akt takiej rangi o umorzeniu stanowi o definitywnej rezygnacji organu z należności.

Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Organ ponownie rozpoznając sprawę odniesie się do zarzutów skargi w przedmiocie dokonanych wpłat i dokona oceny ich wpływu na zaskarżone postanowienie.

O kosztach orzeczono na mocy artykułu 200 p.p.s.a.