Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 286/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant: Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. T. N. (zwany w dalszej części uzasadnienia w skrócie "skarżącym"), zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie spłacać zawartego układu ratalnego nr [...]z powodu pogorszenia się jego sytuacji finansowej. Jedyne źródło utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego stanowi emerytura jego żony, gdyż on nie uzyskuje dochodów. Poinformował również, że sytuacja uległa zmianie od lutego 2012 r., ponieważ oprócz jego przewlekłej choroby znacznemu pogorszeniu uległ stan zdrowia jego małżonki. W związku z zaistniałą sytuacją znaczne środki pieniężne przeznaczane były na jej leczenie.

Decyzją Nr [...]z dnia [...]r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 02.2009 r. do 09.2009 r. oraz od 12.2009 r. do 02.2011 r.

w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek - [...]zł, odsetek za zwłokę liczonych na dzień 11.10.2012 r. - [...]zł oraz Fundusz Pracy za okres od 01.2009 r. do 06.2009 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek – [...]zł, odsetek za zwłokę liczonych na dzień 11.10.2012 r. - [...]zł, które ogółem stanowią kwotę [...]zł.

Od tego rozstrzygnięcia skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że nie zgadza się z decyzją organu oraz że jego wniosek spowodowany był sytuacją finansową, która została zachwiana w bardzo poważnym stopniu w 2012 r. Ponadto, wyjaśnił, że zły stan zdrowia uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej, że nie może jej ani zawiesić, ani zlikwidować z powodu opieszałej działalności ZUS. Do wniosku skarżący nie załączył żadnej dodatkowej dokumentacji. Nie wskazał nowych okoliczności uzasadniających zmianę zakwestionowanej decyzji.

Rozpatrując ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r.

W uzasadnieniu wskazano, że rozpatrując wniosek o umorzenie należności składkowych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany jest do ustalenia, czy w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki upoważniające organ do umorzenia należności. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s."). Zgodnie

z ust 2 umorzenie należności może mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności. W uzasadnionych przypadkach w oparciu o ust 3a powołanego artykułu Zakład może umorzyć należności z tytułu składek na osobiste ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Okoliczności uzasadniające stwierdzenie przesłanki całkowitej nieściągalności zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę. Wyłącza to możliwość uwzględnienia sytuacji innych niż wymienionych w art. 28 ust 3 u.su.s. Całkowita nieściągalność należności zachodzi natomiast, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ustosunkowując się do tych przesłanek organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przesłanki określone w punktach 1, 2 i 4, z uwagi na fakt, iż okoliczności podlegające ocenie z punktu widzenia poszczególnych przesłanek w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły. Zastosowania – w ocenie organu – nie mogła mieć także przesłanka określona w punkcie 3, gdyż skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą a także nie wystąpiła okoliczność braku majątku, ponieważ jest właścicielem majątku ruchomego i współwłaścicielem nieruchomości. Ponadto po stronie skarżącego występują następcy prawni. Zdaniem organu nie zachodziła także przesłanka określona w punkcie 4a, gdyż z dokonanego rozliczenia wynika, iż zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia. Odnośnie przesłanki wynikającej z pkt 5, organ podkreślił, że w stosunku do należności skarżącego prowadzone jest przez Dyrektora Oddziału ZUS we W. administracyjne postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Zatem z uwagi na fakt, iż skarżący jest właścicielem majątku ruchomego oraz współwłaścicielem nieruchomości oraz posiada czynny wpis w ewidencji działalności gospodarczej nie można uznać za oczywiste, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, zatem nie spełniona jest również przesłanka zawarta w punkcie 6.

Organ podniósł dalej, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności

z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku

ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania. Zasady umarzania należności z tytułu składek określono rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia

31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z powołanym rozporządzeniem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących , że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności.

Odnosząc się do pierwszej z tych wyżej przesłanek organ dokonał analizy stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego a także jego sytuacji materialnej. Biorąc pod uwagę, iż skarżący nie uzyskuje dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, ma ustanowioną rozdzielność majątkową, ponosi określone wydatki, a jedynym źródłem utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego jest świadczenie emerytalne jego żony, organ ocenił, że skarżący nie dysponuje środkami finansowymi, aby jednorazowo uregulować zadłużenie. Stąd przesłankę z § ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia organ uznał za spełnioną.

Zdaniem organu nie występuje przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż w sprawie nie zostały wykazane straty materialne poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia nadzwyczajnego.

Na podstawie dostarczonej dokumentacji organ ustalił, że pomimo podniesionej kwestii stanu zdrowia skarżącego i współmałżonki, nie można mówić, iż zły stan zdrowia stanowi okoliczność pozbawiającą skarżącego możliwości zarobkowania, ponieważ nadal prowadzi on działalność gospodarczą. Natomiast przedstawiona do akt sprawy dokumentacja medyczna nie stanowi wystarczającego środka dowodowego przemawiającego za całkowitą niezdolnością do świadczenia pracy. Wskazuje jedynie, że możliwość zarobkowania może zostać okresowo ograniczona. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w ocenie organu nie została więc spełniona.

W końcowej części uzasadnienia decyzji organ wyjaśnił, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz przesłanki z par. 3 ust. 1 pkt 2-3 rozporządzenia. Zachodzi natomiast przesłanka, o której mowa w par. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W ocenie organu, skarżący nie udowodnił jednak w sposób przekonywujący okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Składając wniosek o umorzenie należności nie wykazał bowiem, aby w sprawie zaistniały nowe okoliczności. Do akt sprawy skarżący nie dołączył dokumentacji, która mogłaby wskazywać na zaistnienie nowych okoliczności. Organ wskazał, że argumentując zasadność umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych skarżący powoływał się przede wszystkim na złą sytuację finansową oraz zdrowotną. Podkreślił też, że z uwagi na zły stan zdrowia nie uzyskuje on żadnych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej.

W tym zakresie organ wskazał, że trudna sytuacja materialna i zdrowotna zobowiązanego nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek. Skarżący powinien wykazać odpowiednią starannością i zapobiegliwością, by w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej regulować zobowiązania publicznoprawne - składki ubezpieczeniowe względem ZUS (wyrok z dnia 22.06.2007r. V SA/Wa 119/07).

Organ podkreślił, że umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną. Tym samym wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku o umorzenie, muszą posiadać tę samą cechę. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości

i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku. Odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma natomiast charakter zupełnie wyjątkowy (wyrok Sądu Administracyjnego w Warszawie III SA/Wa 2449/06).

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu ponownie wskazał na swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. Podkreślił, iż w związku z chorobą zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a od dnia [...] r. uległa ona likwidacji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje.

Według ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 § 1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 tej ustawy, zgodnie z ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej w skrócie p.p.s.a.) umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit.b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W ostatnim przypadku jednak wyłącznie w sytuacji, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, co do zasady może zatem znieść z obrotu prawnego wyłącznie wadliwe orzeczenie. Sąd nie zastępuje jednak organu administracji publicznej, nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie, nie wydaje orzeczeń o charakterze merytorycznym w rozpatrywanej sprawie.

Mając na względzie powołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie wymienionych tam zaległych składek na ubezpieczenia społeczne o niespornej wysokości.

Organ rozstrzygnął sprawę na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, zwanej także u.s.u.s.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 131, poz. 1265).

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia

i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub

w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wymieniono wyczerpująco przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a mianowicie:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ trafnie stwierdził, że w niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Słusznie przy tym podkreślił, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą. Nie wystąpiła okoliczność braku majątku, ponieważ jest właścicielem majątku ruchomego oraz współwłaścicielem nieruchomości. Dodatkowo po jego stronie występują następcy prawni. W konsekwencji zatem nie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Zasadnie wskazano także, że zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia, które aktualnie wynoszą 8,80 zł (art. 28 ust. 3 pkt 4a). Organ podkreślił również, że w stosunku do należności skarżącego prowadzone jest przez Dyrektora Oddziału ZUS we W. administracyjne postępowanie egzekucyjne. W jego trakcie nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie została zatem spełniona również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Podkreślić przy tym należy, że skarżący jest właścicielem majątku ruchomego, współwłaścicielem nieruchomości oraz posiada czynny wpis w ewidencji działalności gospodarczej, a zatem nie można uznać za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nie została więc spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

W ocenie Sądu, organ zasadnie przyjął, że nie zachodzą również przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 u.s.u.s.

Organ przyjął ponadto, że sytuacja skarżącego wyczerpuje dyspozycję art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zatem rozważył przesłanki umorzenia zaległych należności według rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

Odnośnie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ stwierdził, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu częściami samochodowymi - sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet. Z tytułu prowadzonej działalności jedynie w 2010 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości 255,01 zł, natomiast w 2009 r. oraz 2011 r. poniósł stratę w wysokości odpowiednio 2874,54 zł oraz 5067,92 zł. Z przedłożonej do sprawy księgi przychodów i rozchodów za okres od 01.2012 r. do 09.2012 r. oraz

z deklaracji podatkowej VAT wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący również poniósł stratę w wysokości 1349,95 zł. Stwierdzono, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, która uzyskuje dochody z otrzymywanego świadczenia emerytalnego w wysokości wynosi 1976,28 zł netto. Z uwagi na fakt, iż skarżący z działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów, świadczenie emerytalne żony stanowi jedyne źródło utrzymania gospodarstwa domowego.

Biorąc pod uwagę wysokość wydatków gospodarstwa domowego, nieuzyskiwanie dochodów z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz ustanowioną rozdzielność majątkową, organ trafnie stwierdził, że spełniona została przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Skarżący nie wykazał natomiast strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia materialnego. Organ więc zasadnie stwierdził, że w sprawie brak jest przesłanki określonej § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

W postępowaniu administracyjnym przyjęto, że przedłożona dokumentacja medyczna nie stanowi wystarczającego środka dowodowego przemawiającego za całkowitą niezdolnością skarżącego do świadczenia pracy. Wskazuje jedynie, że możliwość zarobkowania może zostać okresowo ograniczona. Organ uznał również, że pomimo podniesionej kwestii stanu zdrowia skarżącego i współmałżonki, nie można mówić, iż zły stan zdrowia stanowi okoliczność pozbawiającą skarżącego możliwości zarobkowania, ponieważ prowadzi on działalność gospodarczą. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd podziela stanowisko organu, że przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie zostały spełnione.

Reasumując tę cześć rozważań Sąd uznał, że spełniona została przesłanka umorzenia składek określona w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Nawet jednak wystąpienie jednej z przesłanek określonych w § 3 wymienionego rozporządzenia oznacza dla ZUS-u jedynie uprawnienie, a nie obowiązek umorzenia składek. Rozstrzygnięcie organu opiera się bowiem na konstrukcji uznania administracyjnego (por. wyroki NSA z 17 października 2008 r. w spr. II GSK 396/08 i z 14 października 2008r. w spr. II GSK 379/08 – www.orzeczenia.nsa.gopv.pl oraz wyrok Sądu Najwyższego z 6 maja 2004r. w spr. II UZP 6/04 (OSNP nr 16 z 2004 r. poz.285).

Ponadto, organ administracji trafnie przyjął, że skarżący nie udowodnił

w sposób przekonywujący okoliczności, które przemawiają za umorzeniem należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Składając bowiem wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 31 grudnia 2012 r. o umorzenie należności skarżący nie wykazał, aby w sprawie zaistniały nowe okoliczności. Do akt sprawy nie dołączył dokumentacji, która mogłaby wskazywać na ich zaistnienie.

Sąd podkreśla, że z woli ustawodawcy organy orzekające ZUS mają kompetencję do działania w trybie uznania administracyjnego. W takiej sytuacji sądowa kontrola decyzji obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Nie ocenia także wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, zasad słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia zaległości na rzecz ZUS należy bowiem do kompetencji jego organów. Sąd nie ma natomiast uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, czyli do umorzenia należności zgodnie z żądaniem zawartym w skardze.

Uznanie administracyjne nie oznacza swobody decyzji organu administracji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) podkreślił, że jest ono ograniczone dyrektywami wyboru sformułowanymi w ustawie. Sąd jest zatem zobligowany do oceny, czy postępowanie było prowadzone niewadliwie i czy organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia ocena dowodów nie jest dowolna.

Reasumując powyższe wywody należy uznać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Wyjaśnił także, w świetle przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie – stan faktyczny, wypełniając normę art. 7 k.p.a. oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległych składek. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody. Odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sytuacja skarżącego została rzetelnie zbadana i oceniona. Nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające.

Ponadto trzeba wskazać, że przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Podkreślić bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze. Skarżący podejmując działalność gospodarczą powinien bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Zauważyć trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Niedopuszczalne jest przy tym przenoszenie niedogodnych dla podmiotu podejmującego działalność konsekwencji na Zakład. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

Końcowo Sąd zaznacza, iż każda zmiana okoliczności faktycznych,

w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości. Odmowa ich umorzenia nie stwarza bowiem sytuacji powagi rzeczy osądzonej. Oznacza o, że zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje - zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99, LEX nr 40399).

W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.