Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 532/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4 i  art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] r. Kierownika Terenowego Punktu Pomocy Społecznej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta K. w sprawie odmowy przyznania H. K. zasiłku celowego na zakup paska skórzanego. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] 2009 r. H. K. ustnie do protokołu złożył wniosek o zasiłek celowy w kwocie 80 zł. na zakup paska skórzanego do spodni, gdyż jest w posiadaniu tylko jednego paska. Na podstawie przeprowadzonej w dniu 2 grudnia 2009 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz zebranej w sprawie dokumentacji ustalono, iż wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego dochód z tytułu dodatku mieszkaniowego wynosi 218,70 zł., przy kryterium dochodowym wynoszącym dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł. Innych własnych dochodów nie posiada i twierdzi, że korzysta z pożyczek od znajomych. Zadłużenie z tego tytułu wynosi 2.000 zł. Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. orzeczeniem z 4 listopada 2009 r. zaliczył H. K. do lekkiego stopnia niepełnosprawności - od tego orzeczenia wnioskodawca odwołał się do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w woj. śląskim. H. K. choruje przewlekle na wiele schorzeń, w tym na cukrzycę. Powinien stosować dietę cukrzycową, spożywać 5-6 posiłków dziennie oraz 3 litry płynów, a w okresie letnim wodę mineralną. H. K. przedstawił zaświadczenia o potrzebie comiesięcznego stosowania leków. Zamieszkuje w 1-pokojowym mieszkaniu z zasobów komunalnych. W analizie jego wydatków zostały uwzględnione koszty zakupu żywności i środków czystości - 80 zł. przez 5 dni w tygodniu, gdyż wyżej wymieniony korzysta nieodpłatnie z całodziennego wyżywienia w DDPS. Ponadto uwzględniono jego wydatki na leki w kwocie 673,47 zł. i z tytułu czynszu - 303,44 zł. oraz z tytułu rachunków; za energię elektryczną - 34,22 zł.; gaz 45,18 zł., telefon 10 zł., wodę mineralną 20 zł. i przejazdy 88 zł. Łącznie według powyższej analizy wydatki wynoszą 1.254,31 zł. Wnioskodawca systematycznie korzysta ze świadczeń pieniężnych MOPS. Ma przyznaną bezpłatną pomoc w formie pobytu dziennego w DDPS. Korzysta z bieżącej pomocy w formie zasiłków celowych. W związku z powyższymi ustaleniami organ odwoławczy podniósł, że na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślił, że przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Uzależnione jest od potrzeb strony i możliwości finansowych gminy. MOPS w K. ma ograniczone środki finansowe na realizację zadań własnych nieobowiązkowych. W porównaniu do 2009 r. środki, jakimi dysponuje MOPS w K. w 2010 r. uległy zmniejszeniu. Natomiast pomoc udzielana H. K. kształtowała się następująco: w [...] 2009 r. przyznano mu zasiłki celowe na łączną kwotę 1.135,10 zł., w grudniu 2009 r. na łączną kwotę 1.047,92 zł., w styczniu 2010 r. na łączną kwotę 1.474,66 zł., a w lutym 2010 r. na łączną kwotę 954,92 zł. Do świadczeń udzielanych stronie należy także dodać nieodpłatną pomoc w formie pobytu oraz korzystania z usług pralniczych w dni powszednie w Dziennym Domu Pomocy Społecznej oraz dodatek mieszkaniowy. W tym zakresie organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Natomiast na podstawie art. 3 ust. 4 tej ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podejmując decyzję w sprawie świadczeń pomocy społecznej organ pomocy społecznej powinien więc ustalić rzeczywistą sytuację wnioskodawcy i jego niezbędne potrzeby bytowe. Zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych w trybie art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest uzależnione nie tylko od usprawiedliwionych, niezbędnych potrzeb osoby czy rodziny, ale również od możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Wysokość pomocy jest uzależniona zarówno od środków własnych, jakimi dysponuje organ jak i od ilości osób ubiegających się o pomoc. Zgodnie bowiem z zasadą równości obywateli wobec prawa osoby znajdujące się w podobnej sytuacji mają prawo do podobnych świadczeń. W ramach oceny zasadności wniosku rozpoznawanego w niniejszej sprawie, organ odwoławczy wskazał, że według jego oceny nie występuje niezbędna potrzeba bytowa, którą należałoby zaspokoić ze środków własnych gminy, gdyż wnioskodawca ma pasek skórzany do spodni. Ponadto organ podkreślił, że należy uwzględnić zakres pomocy udzielanej wnioskodawcy w porównaniu z pomocą, jakiej udziela się innym mieszkańcom gminy. Podniósł, iż MOPS w K. udzielał stronie systematycznej pomocy, która przekraczała swoim rozmiarem zarówno wysokość najniższej emerytury (706,29 zł.) jak i najniższego wynagrodzenia za pracę, które w 2010 r. wynosiło 1.317 zł. W związku z tym, w styczniu 2010 r. H. K. otrzymał świadczenia z pomocy społecznej przekraczające nie tylko minimalną emeryturę, ale i minimalne wynagrodzenie za pracę.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji, H.K. zarzucił, iż pomoc społeczna dla niego jest systematycznie hamowana i ograniczana. W jego ocenie organy administracji publicznej manipulują liczbami i nie biorą pod uwagę jego wyjątkowej sytuacji wynikającej z samotnego gospodarowania, wieku, choroby cukrzycowej z powikłaniami oraz skutków otrzymania mieszkania wyposażonego w wadliwe i przestarzałe instalacje. Odnosząc się do treści wniosku podniósł, iż pasek do spodni kupiony w sklepie jako skórzany był imitacją i został wyrzucony.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podkreślenia bowiem wymagało, że na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej, decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Jak stanowi wymieniony przepis - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej – wymieniony zasiłek - może być przyznany. Nie ulega zatem wątpliwości, że spełnienie przez wnoszącego o zasiłek celowy, przesłanek przyznania tego świadczenia, nie jest równoznaczne z istnieniem roszczenia o jego przyznanie.

Spełnienie przez skarżącego warunków ustawowych - zarówno co do kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej – jak i w zakresie wystąpienia bezrobocia, czyli jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy, nie jest równoznaczne z przyznaniem świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku celowego – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest bowiem uzależnione dodatkowo od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Wymieniony przepis stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W zakresie powyższej oceny podstawowe znaczenie miały zatem ustalenia organu, że skarżący wnosząc o przyznanie zasiłku celowego na zakup paska do spodni oświadczył, iż ma jeden pasek do spodni. Ponadto korzystał z udzielanej systematycznie pomocy, która przekraczała swoim rozmiarem zarówno wysokość najniższej emerytury (706,29 zł.) jak i najniższego wynagrodzenia za pracę, które w 2010 r. wynosiło 1.317 zł. Wśród świadczeń udzielanych skarżącemu organ wymienił przykładowo - nieodpłatną pomoc w formie pobytu w dni powszednie w Dziennym Domu Pomocy Społecznej, ponadto w listopadzie 2009 r. przyznano mu zasiłki celowe na łączną kwotę 1.135,10 zł., w grudniu 2009 r. na łączną kwotę 1.047,92 zł., w styczniu 2010 r. na łączną kwotę 1.474,66 zł.

Podkreślenia w tym miejscu wymagało, że w związku z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - zakres, w jakim zostały uwzględnione potrzeby skarżącego – na mocy decyzji wydanych w odrębnych postępowaniach - jest okolicznością podlegającą uwzględnieniu przy wydaniu kolejnej decyzji dotyczącej przyznania świadczeń z pomocy społecznej.

Przeprowadzając kontrolę w zakresie zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji stwierdzić należało, że ustalenia stanowiące ich podstawę, zostały przeprowadzone w oparciu o prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego. Ponadto uwzględnione zostały wszystkie okoliczności sprawy, a więc przede wszystkim została przeprowadzona ocena co do zakresu potrzeb skarżącego zaspokojonych w ramach przyznanych mu świadczeń z pomocy społecznej na mocy odrębnych decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w świetle art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, także okoliczność, w jakim zakresie wnioskodawca korzysta ze świadczeń pomocy społecznej – przy uwzględnieniu łącznie wszystkich przyznanych świadczeń – ma znaczenie dla oceny, czy występują przesłanki przyznania zasiłku celowego. Jest to w przypadku tego świadczenia szczególnie istotne, gdyż zgodnie z art. 39 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zakres stosowania zasiłku celowego jest bardzo ograniczony w stosunku do innych świadczeń pomocy społecznej.

Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę, nie dopuściły się zatem naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i nie naruszyły prawa materialnego tj. wyżej cytowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Mając na uwadze przytoczone na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.