Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1475/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Adam Lipiński (sprawozdawca), Eugeniusz Wasilewski, Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi N. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania prowadzonego w związku ze zgłoszeniem zmian w zbiorze danych o nazwie "Rejestr Stosunków Majątkowych Współmałżonków/ek Członków [...]" oraz w związku z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie ww. zgłoszenia – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] maja

2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] umarzającą w całości postępowanie prowadzone w związku ze zgłoszeniem zmian w zbiorze danych o nazwie "REJESTR STOSUNKÓW MAJĄTKOWYCH WSPÓŁMAŁŻONKÓW/EK CZŁONKÓW [...]" z dnia 23 września 2011 r. oraz w związku z wnioskiem z dnia 2 stycznia 2012 r. o wydanie decyzji w sprawie ww. zgłoszenia, złożonych przez N. S.A. z siedzibą w W.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wskazał, że w postępowaniu zakończonym decyzją umarzają z dnia [...] marca 2012 r. wnioskodawca, to jest N. S.A. – zwane dalej "Towarzystwem", nie był administratorem danych osobowych przetwarzanych w przedmiotowym zbiorze, zatem na Towarzystwie nie ciążył obowiązek zgłaszania zmian w zbiorze. Z tej przyczyny Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie miał podstawy prawnej do wpisania zgłaszanych przez Towarzystwo zmian w rejestrze, ani do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ podtrzymał w całości powyższe stwierdzenie.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wskazał, iż w przedmiotowej sprawie fundamentalne znaczenie ma kwestia, komu - Towarzystwu czy Funduszowi - przysługuje status administratora danych osobowych przetwarzanych w zbiorze danych o nazwie "REJESTR STOSUNKÓW MAJĄTKOWYCH WSPÓŁMAŁŻONKÓW/EK CZŁONKÓW [...]".

Stosownie do treści art. 41 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, obowiązek zgłoszenia zmian dokonanych w zbiorze danych osobowych ciąży na administratorze danych. Zgodnie zaś z art. 7 pkt 4 ww. ustawy przez administratora danych rozumie się "organ, jednostkę organizacyjną, podmiot lub osobę (...) decydujące o celach i środkach przetwarzania danych osobowych".

W rozumieniu przepisów ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, fundusz emerytalny jest osobą prawną, a przedmiotem jego działalności jest gromadzenie środków pieniężnych, ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego i wypłata okresowych emerytur kapitałowych – art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. nr 139, poz. 934 z późn. zm.). Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ww. ustawy, towarzystwo emerytalne jest organem funduszu i jako organ zarządza nim i reprezentuje w stosunkach z osobami trzecimi. Jak stanowi art. 20 powołanej ustawy, z chwilą wpisania do właściwego rejestru fundusz nabywa osobowość prawną, zaś towarzystwo staje się organem funduszu. W świetle ww. przepisów, towarzystwo emerytalne, podejmując działania w zakresie zarządzania funduszem i reprezentując go na zewnątrz, działa jako jego organ w imieniu i na rzecz funduszu. Brzmienie przepisów rozdziału 7 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych wskazuje, iż stroną umowy o członkostwo jest fundusz emerytalny.

Z kolei stosownie do art. 126 i art. 127 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, jeżeli małżeństwo członka otwartego funduszu uległo rozwiązaniu przez rozwód lub zostało unieważnione, środki zgromadzone na rachunku członka funduszu, przypadające byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego małżonków, są przekazywane w ramach wypłaty transferowej na rachunek byłego współmałżonka w otwartym funduszu. Wypłata transferowa jest dokonywana przez otwarty fundusz po przedstawieniu funduszowi dowodu, że środki zgromadzone na rachunku członka funduszu przypadły byłemu współmałżonkowi. Jeżeli były współmałżonek uprawniony nie posiada rachunku w otwartym funduszu i nie wskaże rachunku w jakimkolwiek otwartym funduszu, otwarty fundusz, do którego należy drugi z byłych współmałżonków, niezwłocznie otwiera rachunek na nazwisko byłego współmałżonka uprawnionego i przekazuje na ten rachunek przypadające mu środki zgromadzone na rachunku jego byłego współmałżonka (art. 128 ww. ustawy). Analogiczne obowiązki spoczywają na funduszu również w przypadku ustania wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa członka otwartego funduszu albo umownego wyłączenia lub ograniczenia wspólności ustawowej między członkiem tego funduszu a jego małżonkiem (art. 129 ww. ustawy). Zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, jeżeli w chwili śmierci członek otwartego funduszu pozostawał w związku małżeńskim, fundusz dokonuje wypłaty transferowej połowy środków zgromadzonych na rachunku zmarłego na rachunek małżonka zmarłego w otwartym funduszu, w zakresie, w jakim środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej.

Z powyższych wywodów wynika, że status administratora danych osobowych członków Funduszu, przetwarzanych w celu zawarcia i realizacji umowy o członkostwo oraz prowadzenia rejestru członków funduszu, przysługuje nie, jak twierdzi strona -N. S.A. (Towarzystwu), ale przysługuje podmiotowi o nazwie: Nx., czyli Funduszowi. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 maja 2009 r. w sprawie o sygnaturze akt II SA/Wa 234/09 i jest ono zgodne z głosami przedstawicieli doktryny. Komentatorzy wprost wskazują wśród podmiotów prywatnych, którym może przysługiwać status administratora danych fundusz emerytalny, podkreślając jednocześnie, że "(...) to właśnie te podmioty posiadają status administratora danych, natomiast administratorami nie są osoba lub osoby pełniące funkcje kierownicze (dyrektor, prezes, zarząd itd.) (...)" (J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz, Ochrona danych osobowych. Komentarz, Warszawa 2011, str. 374-375).

Z tych względów nie sposób podzielić zarzutów odwołania, iż Towarzystwu, będącym administratorem danych, przysługiwał status strony w tym postępowania, a zatem niezasadne było jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Takie rozstrzygnięcie skutkuje uniemożliwieniem Towarzystwu kierowania do członków Funduszu oferty marketingowej swoich produktów, podczas gdy inne towarzystwa emerytalne mają taką możliwość.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie zgodził się także ze stwierdzeniem strony, iż decydujące znaczenie dla określenia statusu administratora w rozpatrywanym przypadku mają zasady odpowiedzialności określone w przepisach ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. W ocenie organu przepisy te regulują przede wszystkim odpowiedzialność administracyjną w postępowaniu przed Komisją Nadzoru Finansowego na gruncie przepisów regulujących działalność funduszy emerytalnych. Nie jest to jednoznaczne ze statusem administratora danych.

Odnosząc się do podniesionego przez wnioskodawcę zarzutu nierównego traktowania podmiotów, organ podkreślił, iż każde zgłoszenie zbioru danych do rejestracji rozpatrywane jest w indywidualnym postępowaniu rejestracyjnym w oparciu o zebrany w jego toku materiał dowodowy. W niektórych rozpatrywanych przypadkach za administratora danych osobowych członków funduszu uznane mogło być towarzystwo emerytalne.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podniósł, iż zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy o ochronie danych osobowych do zgłaszania zmian stosuje się odpowiednio przepisy o rejestracji zbiorów danych. Sam wpis do rejestru ma charakter czynności materialno-technicznej, a Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie wydaje decyzji administracyjnej w przedmiocie wpisania zmiany w zbiorze, gdyż w obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisu prawa materialnego przewidującego taką formę załatwienia sprawy w tym zakresie. Natomiast forma decyzji administracyjnej została przewidziana przez ustawodawcę jedynie w przypadku spełnienia jednej z przesłanek, o których mowa w art. 44 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 4 powołanej ustawy – jest to decyzja odmawiająca rejestracji zmian w zbiorze danych. Adresatem ww. decyzji może być wyłącznie podmiot zobowiązany do zgłoszenia Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych zmiany w zbiorze, tj. administrator danych osobowych.

W świetle przedstawionego stanu prawnego, orzecznictwa oraz powołanych poglądów doktryny, organ stwierdził, iż brak jest podstawy prawnej do wydania w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty w zakresie żądania wnioskodawcy, co z kolei obligowało Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do wydania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. decyzji o umorzeniu postępowania w całości.

N. S.A. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższa decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2012 r.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 pkt 4 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez błędne przyjęcie, iż administratorem danych osobowych przetwarzanych w zbiorze danych osobowych o nazwie "REJESTR STOSUNKÓW MAJĄTKOWYCH WSPÓŁMAŁŻONKÓW/EK CZŁONKÓW [...]" jest Fundusz a nie skarżące Towarzystwo,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8, art. 11, art. 107 § 1 k.p.a.:

a) odmienne rozstrzygnięcie w zakresie czterech innych zbiorów danych osobowych, w stosunku do których został uwzględniony wniosek Towarzystwa w sprawie aktualizacji danych rejestrowych poprzez wpisanie do rejestru prowadzonego przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych strony skarżącej jako administratora danych osobowych przy jednoczesnym odmiennym rozstrzygnięciu w stosunku do pozostałych trzech zbiorów danych osobowych, w stosunku do których wniosek Towarzystwa nie został uwzględniony, mimo iż w przypadku wszystkich siedmiu zbiorów danych osobowych istniał ten sam stan faktyczny i prawny, co narusza zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a.,

b) brak wyjaśnienia powodów odmiennego rozstrzygnięcia, o którym mowa powyżej w pkt a), w uzasadnieniu decyzji umarzającej postępowanie, jak również utrzymującej w mocy tę decyzję, co narusza zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy rozstrzyganiu sprawy, wyrażoną w art. 11 k.p.a. oraz obowiązek uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji administracyjnej, wyrażony w art. 107 § 1 k.p.a.,

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżącemu Towarzystwu nie przysługuje status strony, a co za tym idzie naruszenie 105 § 1 k.p.a. przez jego nieuprawnione zastosowanie w niniejszej sprawie, będące konsekwencją uznania, iż skarżącemu nie przysługuje status strony,

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez organ do wszystkich zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wynikające z braku przeprowadzenia ponownej analizy i rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, co prowadzi do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a.

W związku w powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzja poprzedzającą z dnia [...] marca 2012 r. w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że w przypadku wniosków dotyczących zbiorów danych osobowych: a) Rejestr pełnomocników członków [...], b) Rejestr świadczeniobiorców, c) Rejestr korespondencji, d) Potencjalni klienci, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych uznał, iż zgłoszenie zostało dokonane przez Towarzystwo jako uprawniony podmiot, przyznał mu status administratora (a co za tym idzie strony) i dokonał wpisu zmian, zgodnie z wnioskami aktualizacyjnymi. Natomiast w odniesieniu do trzech zbiorów danych osobowych, w tym zbioru objętego skarżoną niniejszą skargą decyzją, organ wskazał, iż w sprawie brak adresata decyzji, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dokonał jednak merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, uznał bowiem, że administratorem danych osobowych jest Fundusz, nie zaś skarżące Towarzystwo i z tego względu w sprawie brak adresata decyzji.

Zdaniem strony skarżącej Towarzystwu przysługuje przymiot administratora danych osobowych. Towarzystwo zakwestionowało również ocenę organu, iż skarżącemu nie przysługiwał status strony. Skoro bowiem wpis do rejestru ma charakter deklaratoryjny, to w momencie dokonania zgłoszenia zmian (co potwierdziła praktyka organu w odniesieniu do niektórych wniosków składanych przez skarżącą spółkę), Skarżącemu przysługiwał status administratora danych osobowych. Gdyby nawet uznać, iż nie przysługiwał mu status administratora danych osobowych, to z całą pewnością mógł występować jako strona (art. 28 k.p.a.) w niniejszej sprawie. Postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o wpis zmian do rejestru z dnia 23 września 2011 r. dotyczyło bowiem interesu prawnego lub obowiązku skarżącego, zaś podstawę materialnoprawną w tym zakresie stanowią przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Ponadto, wydając decyzję o umorzeniu postępowania, z uwagi na brak podstawy prawnej, organ naruszył przepisy k.p.a., w szczególności art. 8 i 10 k.p.a. w zw. z art. 73 k.p.a. Odmawiając zaś Towarzystwu statusu strony, organ naruszył art. 28 k.p.a., a w konsekwencji i art. 105 § 1 k.p.a.

Także wobec uznania przez organ, że przymiot administratora danych osobowych przysługuje Funduszowi, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych powinien był zawiadomić ten Fundusz o toczącym się postępowaniu i umożliwić Funduszowi czynny udział w sprawie. Naruszenie zaś zasady udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania, uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny, bez względu na to czy miało ono, czy też nie miało, wpływu na wynik sprawy.

Skarżące Towarzystwo w szczególności podniosło, iż podkreślany w uzasadnieniu skarżonej decyzji przymiot nie tylko faktycznej, ale i prawnej niezależności administratora danych osobowych przysługuje w istocie Towarzystwu, a nie Nx., który w ramach swoich kompetencji do zarządzania i reprezentowania tego Funduszu, samodzielnie podejmuje decyzje o celach i środkach przetwarzania danych osobowych w przedmiotowym zbiorze. Nie zmienia powyższego fakt, iż Towarzystwo, podejmując decyzje, działa w imieniu i na rzecz Funduszu. Dokonując odmiennej oceny w tym zakresie, organ dopuścił się naruszenia art. 7 pkt 4 ustawy o ochronie danych osobowych, co miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Towarzystwo nie kwestionuje, iż zgodnie z ustawą z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, stroną umowy o członkostwo w funduszu emerytalnym jest fundusz emerytalny, niemniej jednak powszechne towarzystwo emerytalne przetwarza dane osobowe członków funduszu emerytalnego na podstawie tej właśnie umowy oraz w ramach zarządzania funduszem emerytalnym, nie zaś na mocy powierzenia przetwarzania danych osobowych przez fundusz emerytalny, ale właśnie działając za ten fundusz. Fundusz emerytalny jako taki nie dokonuje samodzielnie czynności przetwarzania danych, wszystkie czynności faktyczne i prawne wykonywane są przez powszechne towarzystwo emerytalne. Zgodnie z orzecznictwem, administratorem danych osobowych nie jest każdy dysponent tych danych, a tylko ten, kto decyduje o celach i środkach ich przetwarzania (Wyrok NSA z 30 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA 1098/01). Zatem przymiot podejmowania niezależnych decyzji przysługuje właśnie powszechnemu towarzystwu. Fundusz emerytalny, choć posiadający osobowość prawną z mocy ustawy, stanowi jedynie zbiór aktywów, kaleką osobę prawną, której osobowość prawną ustawodawca nadał w sposób instrumentalny nie w celu wykreowania nowego podmiotu prawnego, lecz wyodrębnienia podmiotowej masy majątkowej, celem zabezpieczenia jej nienaruszalności, nie posiada natomiast własnej struktury, narzędzi, środków, które pozwalałyby na "samodzielne" prowadzenie działalności. Ponadto, zgodnie z art. 51 ust. 1 ww. ustawy, powszechne towarzystwo emerytalne przechowuje i archiwizuje dokumenty i inne nośniki informacji funduszu emerytalnego, którym zarządza. A zatem powszechne towarzystwo emerytalne (w tym i skarżący) przetwarza dane osobowe związane z członkostwem w funduszu emerytalnym, znajdujące się w wyżej powołanych dokumentach lub nośnikach informacji w ramach zarządzania funduszem emerytalnym oraz wypełniając obowiązki wynikające z przepisów dotyczących OFE (a zatem jako administrator danych osobowych), nie zaś na mocy powierzenia przetwarzania danych osobowych przez fundusz emerytalny.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także przedstawił wywody świadczące o niezasadności zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w przedmiocie zgłoszenia złożonego przez N. S.A. z siedzibą w W. dotyczącego zmian w zbiorze danych o nazwie "REJESTR STOSUNKÓW MAJĄTKOWYCH WSPÓŁMAŁŻONKÓW/EK CZŁONKÓW [...]" z dnia 23 września 2011 r. przyjmując, iż wniosek nie pochodzi od administratora danych osobowych.

Wyjaśnienia zatem wymaga, któremu z podmiotów grupy kapitałowej Ny., działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. nr 139, poz. 934 ze zm.), przysługuje status administratora danych w rozumieniu art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.) w zakresie prowadzenia zbioru danych osobowych: "REJESTR STOSUNKÓW MAJĄTKOWYCH WSPÓŁMAŁŻONKÓW/EK CZŁONKÓW [...]".

W świetle postanowień ustawy o ochronie danych osobowych podmiotem, na którego przepisy prawa materialnego nakładają obowiązki z zakresu przetwarzania danych osobowych, jest administrator danych osobowych (przykładowo art. 24, 26, 27 ww. ustawy). To na administratorze danych, zgodnie z art. 40 i art. 41 ust. 2 tej ustawy ciąży obowiązek zgłoszenia organowi Ochrony Danych Osobowych zbioru danych, a także dokonywanych w tym zbiorze zmian. Na podstawie art. 7 pkt 4 powołanej ustawy, za administratora danych należy uznać organ, jednostkę organizacyjną, podmiot lub osobę, o których mowa w art. 3 (w tym osobę prawną przetwarzającą dane osobowe w związku z działalnością zarobkową, zawodową lub dla realizacji celów statutowych), decydujące o celach i środkach przetwarzania danych osobowych.

Zgodnie z postanowieniami art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, Fundusz (OFE), a zatem także Nx., jest osobą prawną, której przedmiotem działalności jest gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego. Natomiast w rozumieniu art. 3 ust. 1-3 powołanej ustawy organem funduszu jest towarzystwo emerytalne – tu N. S.A. Towarzystwo tworzy fundusz oraz, jako jego organ, zarządza nim i reprezentuje w stosunkach z osobami trzecimi. Towarzystwo reprezentuje fundusz w sposób określony dla reprezentacji towarzystwa w jego statucie. Fundusz posiada osobowość prawną, o czym stanowi art. 20 ust. 1 i 2 tej ustawy - Fundusz nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania do rejestru funduszy i z tą chwilą towarzystwo (jako podmiot tworzący fundusz) staje się organem funduszu. Zatem Towarzystwo wykonuje czynności prawne i faktyczne wynikające z zarządzania Funduszem i jego reprezentacji, na zasadach określonych w statucie. Jednakże to Fundusz jest osobą prawną, która realizuje założenia statutowe zgodnie z przedmiotem działalności określonym w statucie. Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych zastrzegła w art. 19 ust. 1 i 2, że do dnia wpisania funduszu do rejestru funduszy, towarzystwo dokonuje czynności prawnych, mających na celu utworzenie funduszu, we własnym imieniu i na własny rachunek, zaś z chwilą wpisania funduszu do rejestru funduszy, fundusz wstępuje w prawa i obowiązki towarzystwa z tytułu umowy z depozytariuszem. Skoro zatem Fundusz posiada osobowość prawną, to jest podmiotem praw i obowiązków, któremu przysługują wszelkie atrybuty procesowe w postępowaniu administracyjnym. Jest administratorem danych członków OFE i to na Funduszu spoczywa obowiązek wywiązywania się z obowiązków administratora danych nałożonych ustawą o ochronie danych osobowych.

W znaczeniu prawnym Towarzystwo jest jedynie wyrazicielem woli Funduszu, przez to nie przejmuje jego uprawnień i obowiązków, lecz jako organ, uzewnętrznia wolę i reprezentuje Fundusz w stosunkach prawnych, których stroną jest osoba prawna – Fundusz (art. 27 ust. 1 – towarzystwo prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki akcyjnej). Brak własnych organów zarządzających, co wynika ze specyfiki prawnej funkcjonowania Otwartych Funduszy Emerytalnych, nie uprawnia podmiotu założycielskiego – Towarzystwa – do przejmowania uprawnień Funduszu w postępowaniach administracyjnych (podobnie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 234/09). Nie bez przyczyny zatem ustawodawca w art. 89 ust. 1 powołanej ustawy wprost nakazuje funduszowi prowadzenie rejestru członków funduszu, zawierającego podstawowe dane osobowe członków, dane o wpłatach składek do funduszu i otrzymanych wypłatach transferowych oraz przeliczeniach tych składek i wypłat transferowych na jednostki rozrachunkowe, dane o aktualnym stanie środków na rachunkach, a w pracowniczych funduszach – także dane o aktualnym stanie akcji na rachunkach ilościowych.

Powyżej prezentowane poglądy są kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Problematyką właściwości administratora danych osobowych w ramach przystąpienia do OFE zajmował się NSA, który w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1317/11 (przywołane wyroki znajdują się na stronie https://cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, iż cyt.: "Według art. 7 pkt 4 tej ustawy, przez administratora danych rozumie się organ, jednostkę organizacyjną, podmiot lub osobę, o której mowa w art. 3, decydującą o celach i środkach przetwarzania danych osobowych. Administratorem danych osobowych jest więc jedynie taki dysponent danych, który decyduje o celach i środkach ich przetwarzania. Powołany przepis w swej treści posługuje się pojęciem "przetwarzania danych osobowych", a zatem konieczne jest także odwołanie się do ustawowej definicji tego pojęcia, gdyż "cele" i "środki" należy zawsze odnosić do procesu przetwarzania danych osobowych. Stosownie do art. 7 pkt 2 tej ustawy przez przetwarzanie danych osobowych rozumie się jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych. Należy podkreślić, że ustawa używa pojęcia "przetwarzanie danych osobowych", a zatem posługuje się określeniem wskazującym na dokonywanie (tu i teraz) czynności czy operacji na danych osobowych. Z samej treści "Deklaracji przystąpienia do [...]" wynika wprost, że [...] jest podmiotem decydującym o celach i środkach ich przetwarzania.

Mając powyższe rozważania na uwadze, należy stwierdzić, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w toku powadzonego postępowania prawidłowo uznał, iż to właśnie Nx. jest w rozumieniu art. 7 pkt 4 ustawy o ochronie danych osobowych administratorem danych osobowych zbioru danych członków tego Funduszu i to ten właśnie podmiot, jako osoba prawna, jest jedynie uprawniony do dokonywania zmian w rejestrze członów [...], w szczególności, iż zmiana dotyczy administratora tego zbioru.

Nie można także podzielić wszystkich zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych przepisów procesowych.

Zwrócić należy uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie danych osobowych zawierają normy prawne o charakterze procesowym, które w sposób odmienny niż k.p.a. regulują kwestię wydania decyzji administracyjnej. Mianowicie art. 44 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż Generalny Inspektor wydaje decyzję o odmowie rejestracji zbioru danych (a poprzez art. 41 ust. 2 i 4 tej ustawy o odmowie zmiany), jeżeli: 1) nie zostały spełnione wymogi określone w art. 41 ust. 1, 2) przetwarzanie danych naruszałoby zasady określone w art. 23-28, 3) urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania zbioru danych zgłoszonego do rejestracji nie spełniają podstawowych warunków technicznych i organizacyjnych, określonych w przepisach, o których mowa w art. 39a. Powyższy przepis określa więc przesłanki warunkujące wydanie decyzji odmownej. W sytuacji, gdy którakolwiek z ww. przesłanek nie zostanie ziszczona organ nie ma podstaw do wydania decyzji w sprawie rejestracji zbioru. Ponadto, ust. 2 ww. art. obliguje Generalnego Inspektora przy odmowie rejestracji zbioru danych w drodze decyzji administracyjnej, do nakazania: 1) ograniczenia przetwarzania wszystkich albo niektórych kategorii danych wyłącznie do ich przechowywania lub 2) zastosowania innych środków, o których mowa w art. 18 ust. 1. Zgodnie z art. 44 ust. 4 powołanej ustawy, administrator danych może zgłosić ponownie zbiór danych do rejestracji po usunięciu wad, które były powodem odmowy rejestracji zbioru.

Zatem decyzję administracyjną w przedmiocie odmowy zamiany danych w rejestrze, o którym mowa w powołanym art. 44 organ Ochrony Danych Osobowych może wydać w stosunku do administratora danych, albowiem nie rozstrzyga jedynie o zasadności bądź nie wniosku, lecz nakłada obowiązek usunięcia nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych. Oznacza to, iż adresatem decyzji odmownej może być jedynie administrator danych. Wniosek każdego innego podmiotu, niebędącego administratorem danych zbioru danych osobowych, będzie czynił postępowanie wszczęte tym wnioskiem bezprzedmiotowym. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie może bowiem kierować decyzji związanej, o odmowie dokonania zmian w rejestrze i nakazania usunięcia naruszenia prawa, do podmiotu niebędącego administratorem przedmiotowego zbioru danych osobowych.

Tym samym, w realiach niniejszej sprawy, nie należy czynić Generalnemu Inspektorowi zarzutu naruszenia art. 28 i art. 105 § 1 k.p.a., albowiem w ustawie o ochronie danych osobowych (tutaj lex specialis w stosunku do k.p.a.) próżno szukać podstawy prawnej zezwalanej organowi na rozstrzygnięcie o zasadności żądania wnioskodawcy w formie decyzji administracyjnej.

Dlatego, aby zgodnie z zasadami procesowymi Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych mógł w sposób merytoryczny rozpatrzyć przedmiotowy wniosek o aktualizacje danych zawartych w zbiorze o nazwie "REJESTR STOSUNKÓW MAJĄTKOWYCH WSPÓŁMAŁŻONKÓW/EK CZŁONKÓW [...]", wniosek ten powinien zostać sporządzony przez N. S.A. w imieniu podmiotu będącego administratorem danych to jest - Nx. Tymczasem przedmiotowy wniosek został złożony wyłącznie w imieniu N. S.A., a więc w imieniu innego podmiotu niż administrator danych.

Można natomiast przyznać rację skarżącemu Towarzystwu, iż Fundusz legitymuje się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. (niewątpliwie posiada interes prawny) w postępowaniu zakończonym zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzją. Wobec niezawiadomienia o toczącym się postępowaniu bez własnej winy Fundusz nie brał w nim udziału, co wyczerpuje przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednakże trzeba mieć na uwadze, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, co świetle art. 146 § 2 k.p.a. wyklucza uchylenie zaskarżonej decyzji tylko z tego powodu.

Nadto, z uwagi na specyficzną rolę jaką spełnia Towarzystwo wobec Funduszu, takie zawiadomienie musiałoby być skierowane do Towarzystwa.

Za wyjątkiem powyższej dostrzeżonej wady procesowej, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie naruszył prawa, w szczególności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wykazał zasadność umorzenia postępowania w sprawie i odniósł się do wszystkich zarzutów strony, czym wypełnił dyspozycję przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.