Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 227/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Marzenna Kosewska ( spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., po rozpatrzeniu wniosku Z. N., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), dalej: "u.s.u.s." oraz

1. na podstawie art. 28 ust. 1-3b i art. 32 u.s.u.s. odmówił umorzenia należności z tytułu:

a) odsetek od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek:

- na ubezpieczenia społeczne - za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2002 r. i za październik 2003 r. (naliczonych na dzień złożenia wniosku) w wysokości 239 298 zł;

- na ubezpieczenie zdrowotne - za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2001 r. i od maja 2002 r. do grudnia 2002 r. (naliczonych na dzień złożenia wniosku) w wysokości 84 716 zł;

b) składek w części finansowanej przez płatnika:

- na ubezpieczenia społeczne w zakresie:

- składek za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2002 r. i za październik 2003 r. w wysokości 177 650,21 zł;

- odsetek od wyżej wymienionej należności w wysokości 340 863 zł;

- na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie:

- składek za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2001 r., od maja 2002 r. do grudnia 2002 r., maj 2005 r. i od stycznia 2014 r. do lutego 2016 r. w wysokości 3 643,97 zł;

- odsetek od wyżej wymienionej należności w wysokości 6 973 zł;

- na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w zakresie:

- składek za okres od sierpnia 2001 r. do grudnia 2001 r., od listopada 2002 r. do grudnia 2002 r. i za październik 2003 r. w wysokości 9 709,04 zł;

- odsetek od wyżej wymienionej należności w wysokości 19 367 zł;

- koszty upomnienia w wysokości 17,60 zł;

2. na podstawie art. 28 ust. 3a, art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", umorzył należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą:

- na ubezpieczenia społeczne w zakresie składek za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2002 r. i za październik 2003 r. w wysokości 19 597,56 zł;

- na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie składek za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2001 r., od maja 2002 r. do grudnia 2002 r., maj 2005 r. i od stycznia 2014 r. do lutego 2016 r. w wysokości 3 643,97 zł;

- na Fundusz Pracy w zakresie składek za okres od sierpnia 2001 r. do grudnia 2001 r., od listopada 2002 r. do grudnia 2002 r. i za październik 2003 r. w wysokości 696,97 zł;

3. na podstawie art. 28 ust. 4 u.s.u.s. stwierdza umorzenie odsetek, kosztów upomnienia i opłaty dodatkowej od wskazanych w pkt 2 zaległości na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., co następuje.

W dniu 31 października 2017 r. strona wniosła o umorzenie należności z tytułu nieuregulowanych składek. Na dzień złożenia wniosku zadłużenie to wynosiło:

1. na ubezpieczenia społeczne, w tym:

- składki za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek (finansowane przez płatnika składek) za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2002 r. i za październik 2003 r. w wysokości 158 052,65 zł plus odsetki od powyższej zaległości naliczone na dzień 31 października 2017 r. w wysokości 303 259 zł;

- za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek (finansowane przez ubezpieczonych) za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2002 r. i za październik 2003 r. w wysokości 124 714,86 zł plus odsetki od powyższej zaległości naliczone na dzień 31 października 2017 r. w wysokości 239 298 zł;

- składki za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek (finansowane przez płatnika składek) za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2002 r. i za październik 2003 r. w wysokości 19 597,56 zł plus odsetki od powyższej zaległości naliczone na dzień złożenia wniosku w wysokości 37 604 zł;

2. na ubezpieczenie zdrowotne, w tym:

- składki za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek (finansowane przez płatnika składek) za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2001 r., od maja 2002 r. do grudnia 2002 r., maj 2005 r., od stycznia 2014 r. do lutego 2016 r. w wysokości 3 643,97zł plus odsetki od powyższej zaległości naliczone na dzień 31 października 2017 r. w wysokości 6 973 zł;

- składki za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek (finansowane przez ubezpieczonych) za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2001 r. i od maja 2002 r. do grudnia 2002 r. w wysokości 44 270,81 zł plus odsetki od powyższej zaległości naliczone na dzień 31 października 2017 r. w wysokości 84 716 zł;

3. na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w tym:

- składki za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek (finansowane przez płatnika) za okres od sierpnia 2001 r. do grudnia 2001 r., od listopada 2002 r. do grudnia 2002 r. w wysokości 9 012,07 zł plus odsetki od powyższej zaległości naliczone na dzień 31 października 2017 r. w wysokości 17 977 zł;

- składki za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek (finansowane przez płatnika składek) za okres od sierpnia 2001 r. do grudnia 2001 r., od listopada 2002 r. do grudnia 2002 r. i za październik 2003 r. w wysokości 696,97 zł plus odsetki od powyższej zaległości naliczone na dzień 31 października 2017 r. w wysokości 1 390 zł.

Strona na dzień złożenia wniosku posiadała zadłużenie z tytułu kosztów egzekucyjnych należnych Dyrektorowi I Oddziału ZUS w P.

Przesłanki umorzenia należności uregulowano w art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 233 i 978),

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W niniejszej sprawie ewentualne umorzenie należności objęte zakresem zastosowania art. 28 ust. 3 u.s.u.s. może dotyczyć należności z tytułu składek w łącznej wysokości 882 237,82 zł.

Przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia, której udowodnienie jest podstawą do umorzenia należności, są sformułowane wyczerpująco.

Z przyczyn oczywistych nie można odnieść się do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1 (dłużnik zmarł), pkt 4 (nie toczyło się postępowanie likwidacyjne) i pkt 4a (wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym).

Nie stwierdzono również przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 i pkt 4b u.s.u.s., gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby strona wniosła o ogłoszenie upadłości lub aby prowadzone postępowanie upadłościowe zostało umorzone.

Co do przesłanki całkowitej nieściągalności wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. wskazano, że strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, ale istnieje majątek, z którego można egzekwować należności. Zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3 340,35 zł brutto, stąd istnieje składnik majątkowy stanowiący podstawę do choćby częściowego zaspokojenia zadłużenia w sprawie.

Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że uprzednio prowadzone postępowanie egzekucyjne było umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji. W stosunku do zadłużenia strony jest jednakże aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego. W świetle powyższego nie stwierdzono przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.

Wydatki egzekucyjne stanowią zwrot kosztów organu egzekucyjnego za faktycznie poniesione nakłady związane z konkretnie prowadzoną egzekucją administracyjną należności pieniężnej. W odróżnieniu od opłat, wysokość wydatków egzekucyjnych nie jest ściśle określona. Nie mają one z zasady charakteru zryczałtowanego. Są ściśle związane z dokonaniem czynności egzekucyjnej, muszą być jednak szczegółowo udokumentowane, o ile to możliwe, stosownymi rachunkami lub fakturami VAT lub innymi dokumentami wystawionymi przez podmioty świadczące usługi na rzecz organu egzekucyjnego. Wydatkami egzekucyjnymi są wydatki faktycznie poniesione. Z prowadzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie brak podstaw do stwierdzenia, że nie uzyska się w nim kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy).

Umorzenie należności dotyczących w całości należności za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanki całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.).

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W niniejszej sprawie ewentualne umorzenie należności objęte zakresem zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy należności w wysokości 69 923,10 zł.

Odnośnie przesłanki z § 3 pkt 1 rozporządzenia wskazano, że strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w lutym 2016 r. Pobiera ona świadczenie emerytalne w wysokości 3 340,35 zł brutto, z którego dokonywane są potracenia w wysokości 835,08 zł, stąd do wypłaty pozostaje kwota 2 118,23 zł. Stałe miesięcznie wydaje na żywność 800 zł i na leczeniem 600 zł. Ma też zobowiązania cywilnoprawne wobec P. - należność główna według stanu na 2 sierpnia 2017 r. wynosiła 58 438,96 zł plus należności uboczne. Wydatki z tytułu kosztów utrzymania wynoszą zatem 1 400 zł, więc do dyspozycji strony pozostaje kwota ok. 718 zł. W sprawie uznano, że strona ze względu na wiek i stan majątkowy nie jest zdolna do opłacenia całości należności z tytułu składek, bowiem wiązałoby się to z pozbawieniem jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wobec powyższego stwierdzono zaistnienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

W odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia stwierdzono, że obecna sytuacja materialna zobowiązanego jest wywołana czynnikami odmiennego rodzaju niż okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej czy też inne zdarzenia nadzwyczajne. Powyższy przepis stanowi o zdarzeniach nadzwyczajnych, których wystąpienie mogłoby skutkować zagrożeniem prowadzenia działalności gospodarczej przez dłużnika. Zobowiązany natomiast nie prowadzi już działalności gospodarczej, co oznacza brak możliwości umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis.

Zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne, które jest wypłacane niezależnie od jego stanu zdrowia. Nie zachodzi więc przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzja z [...] stycznia 2018 r.

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: "K.p.a.", utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2018 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powtórzono argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z [...] stycznia 2018 r., a ponadto wskazano, co następuje.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. wskazano, że organ może umorzyć należności, a art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. wskazują, kiedy taka możliwość istnieje. Spełnienie ustawowych przesłanek upoważnia zatem organ do udzielenia ulgi, ale nie nakłada na niego obowiązku umorzenia. Organ, ustaliwszy stan faktyczny i fakt nieściągalności ma prawo należności umorzyć, niemniej rozstrzyga tę kwestię w ramach uznania. Organ nie jest więc zobligowany do przyznania ulgi, a gdy przesłanki udzielenia ulgi nie zaistnieją, organ nie jest upoważniony do umorzenia należności.

Ustawodawca podzielił zobowiązanych do uregulowania należności z tytułu składek na dwie kategorie.

Do pierwszej z nich zaliczył tych zobowiązanych, którzy byli zarówno płatnikami składek, jak i ubezpieczonymi. Ulga może im zostać przyznana zarówno w wypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności zaległości (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.), jak i na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj. wówczas, gdy całkowita nieściągalność nie zachodzi, ale wykażą, że nastąpiły okoliczności przewidziane w rozporządzeniu.

Drugą kategorią są zobowiązani, którzy winni byli regulować składki na ubezpieczenia społeczne jako płatnicy, ale sami nie byli ubezpieczonymi, a zatem mieli opłacić składki za inne osoby, np. za swoich pracowników. W takim wypadku wykluczono zastosowanie art. 28 ust. 3a i rozporządzenia, a umorzenie może nastąpić tylko i wyłącznie wtedy, gdy ustalona zostanie całkowita nieściągalność zaległości (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.).

Strona ma dosyć trudną sytuację materialną i zarobkową, ale nie oznacza to nieściągalności zaległych składek wraz z oprocentowaniem.

Odnosząc się do możliwego pogorszenia się sytuacji zarobkowej strony, jego stanu zdrowia albo innych potencjalnych zdarzeń losowych wskazano, że z uwagi na fakt, że zaległości związane są ze składkami odprowadzanymi na ubezpieczenie innych osób, w obecnym stanie prawnym można umorzyć zaległości jedynie w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.).

W skardze na decyzję z [...] lutego 2018 r. strona zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania - art. 11 K.p.a. w zw. z art. 107 K.p.a. przez zdawkowe uzasadnienie decyzji; organ nie odniósł się do podniesionej przez skarżącego argumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia i wieku oraz sytuacji materialnej w kontekście możliwości spłaty zadłużenia ani nie przedstawił motywów rozstrzygnięcia, a zwłaszcza nie odniósł się do konkretnych i mających istotne znaczenie zarzutów skarżącego, co stanowi naruszenie zasady przekonywania; brak też wyjaśnienia, dlaczego umorzono jedynie zadłużenie w wysokości 23 938,50 zł, podczas gdy jedynie na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwe było umorzenie zadłużenia w wysokości 69 923,10 zł;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 28 ust. 3 u.s.u.s. polegające na jego niezastosowaniu i odmowie umorzenia należności na tej podstawie, podczas gdy zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności, gdyż zadłużenie wobec organu wynosi łącznie ok. 1 200 000 zł, co przy aktualnym tempie spłaty wynikającym z uzyskiwanej emerytury i stosownych zajęć komorniczych zajęłoby ok. 120 lat; jedynie umorzenie w wysokości 882 237,82 zł dałoby szansę na realną możliwość spłaty pozostałej części zadłużenia.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty są zasadne.

Stosownie do art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r., poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Prawodawca, pozostawiając organom administracji publicznej uznanie w omawianej kwestii, wprowadził w tym zakresie swobodę decyzji, przejawiającą się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Rozstrzygnięcie organu nie może być jednak dowolne, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Organ powinien wyjaśniać stronie zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.). Przepisy te zostały przez organ naruszone.

Organ zasadnie stwierdził, że nie występuje żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W tym zakresie skarga nie jest zasadna. Do umorzenia należności z tego tytułu powinna być bowiem spełniona choć jedna z przesłanek z powyższego przepisu. Organ szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie, a w związku z jego zreferowaniem jego powtarzanie byłoby zbędne. W tym miejscu należy jedynie wskazać, że nie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., ponieważ istnieje majątek, z którego można egzekwować należności. Prowadzona jest bowiem egzekucja z emerytury.

Organ nie zauważył jednak, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. Przepis ten dotyczy jedynie powyższego rodzaju składek i jako wyjątek musi być interpretowany ściśle. Oznacza to, że zawarte w tym przepisie pojęcie składki nie może być utożsamiane z pojęciem należności z tytułu składek, które jest pojęciem szerszym i zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. swoim znaczeniem obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz dodatkową opłatę. Wykluczenie stosowania unormowań w zakresie umarzania dotyczy zatem tylko składek opłacanych przez pracodawcę za ubezpieczonego pracownika, ale już nie dotyczy innych należności z tytułu składek od zatrudnionego pracownika, które nie są składkami. Zakład może więc umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w stosunku do pozostałych elementów należności z tytułu składek, tj. do odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty, nawet jeśli podstawę do ich naliczenia stanowiłyby składki finansowane przez ubezpieczonych. Wynika to także z art. 24 ust. 9 u.s.u.s., zgodnie z którym odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz dodatkowa opłata są finansowane w całości ze środków własnych płatnika składek.

Biorąc powyższe pod uwagę należy podnieść, że organ odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w łącznej wysokości 324 014 zł (239 298 zł + 84 716 zł). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] stycznia 2018 r. nie uzasadnił jednak rozstrzygnięcia w tym zakresie. Zauważyć jednocześnie należy, że organ stwierdził ,że zostały spełnione przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, umorzył i uzasadnił to rozstrzygnięcie w zakresie należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej wysokości 23 938,50 zł (19 597,56 zł + 3 643,97 zł + 696,97 zł), co - uwzględniając nawet umorzoną kwotę zadłużenia z art. 28 ust. 4 u.s.u.s. - stanowi jedynie niewielką część zadłużenia mogącego podlegać umorzeniu.

Organ był zatem zobowiązany zbadać możliwość umorzenia wyżej wskazanej należności w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia, a więc ustalić, czy zachodzi któraś z wymienionych w § 3 rozporządzenia przesłanek, a jeśli tak - rozważyć zasadność umorzenia należności, kierując się nie tylko stanem swoich finansów, ale także słusznym interesem strony. Organ, jak wyżej wskazano, nie poczynił tych ustaleń i nie dał im wyrazu w uzasadnieniu decyzji. Nie uzasadnił omowy umorzenia należności z tytułu składek .

Ponownie rozpatrując sprawę organ ustali stan faktyczny biorąc pod uwagę aktualne dochody i wydatki gospodarstwa domowego skarżącego w kontekście zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) oraz zbada, czy aktualny stan zdrowia skarżącego nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie wskazanej wyżej należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Wobec tego nie wykazano, że w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, twierdzenie o możliwościach spłacenia zadłużenia jest realne i oparte na zasadzie logiki i doświadczenia życiowego. Rozstrzygnięcia organów są w tym zakresie dowolne i naruszają art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.

Skoro ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności - w uzasadnionych wypadkach - organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają potraktowanie skarżącego w sposób szczególny. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada bowiem na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W realiach rozpoznawanej sprawy nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, dając w sposób niedopuszczalny prymat interesowi publicznemu.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) orzekł, jak w sentencji wyroku.