Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1178/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 8 ust. 1 + art. 235  1 Kodeksu pracy
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalskaa, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267) - po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u A. C. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych - utrzymał w mocy ww. decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał, że po otrzymaniu w dniu 24 maja 2013 r. "Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej" u A. C. oraz po dokonaniu wstępnych ustaleń (przesłuchaniu zainteresowanego i sporządzeniu Karty oceny narażenia zawodowego dotyczącej zatrudnienia w PZU Inspektorat w [...]), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] uznał, iż nie jest właściwym do prowadzenia postępowania i pismem z dnia 17 lipca 2013 r. przekazał dokumentację zgromadzoną w sprawie do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Po dokonaniu dodatkowych ustaleń dotyczących oceny narażenia zawodowego oraz po otrzymaniu z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w [...] orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u A. C., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia 6 listopada 2013 r. przekazał do ww. jednostki orzeczniczej dokumentację zgromadzoną w sprawie i zwrócił się o zajęcie stanowiska pod kątem wpływu tych danych na ewentualną zmianę wydanego orzeczenia lekarskiego. W dniu 13 listopada 2013 r. organ I instancji otrzymał z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w [...] informację, że A. C. wystąpił z wnioskiem o ponowne badanie. Instytut Medycyny Pracy w [...] w dniu [...] grudnia 2013 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u A.C. choroby zawodowej: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. o braku podstaw do stwierdzenia u A. C. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] A. C. złożył odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż jest bezzasadna, ponieważ bezspornym jest, iż cierpi na chorobę obwodowego układu nerwowego cechującą się uszkodzeniem demielinizacyjnym włókien czuciowych i śladowym uszkodzeniem demielinizacyjnym włókien ruchowych prawego nerwu pośrodkowego w obrębie nadgarstka. Wyjaśnił, że do jego obowiązków służbowych zaliczane były m.in. takie czynności jak: obliczanie wysokości składek na ubezpieczenie, ręczne wystawianie polis ubezpieczeniowych wraz z ostemplowywaniem pieczęciami nagłówkowymi, miesięczne rozliczanie pośredników (przeliczanie druków ścisłego rozliczania oraz sporządzanie protokołów), prowadzenie grupowych ubezpieczeń, rozliczanie agentów ubezpieczeniowych z druków ścisłego zarachowania, wprowadzanie wszelkiego rodzaju danych do komputera, potwierdzanie szkód komunikacyjnych i osobowych oraz tworzenie archiwów dziennych, miesięcznych oraz rocznych. Podkreślił, że przez większość okresu zatrudnienia był narażony na przeciążenie prawej ręki poprzez pisanie ręczne jak i pieczętowanie, a od 1995 r. dodatkowo narażony był na przeciążenie nadgarstka poprzez pracę na klawiaturze. A. C. zarzucił organowi I instancji, że nie zwrócił się do pracodawcy o przesłanie zakresów czynności ze wszystkich stanowisk pracy, jakie zajmował, jak również nie ustalił, czy dla tych stanowisk sporządzana była ocena ryzyka zawodowego.

Po rozpoznaniu odwołania A. C. organ II instancji uznał, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. jest prawidłowa i zgodna z prawem.

Powołując się na treść art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, organ wskazał, że powiatowy inspektor sanitarny może wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, jeżeli są spełnione dwie przesłanki: u pracownika rozpozna się chorobę wymienioną w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy potwierdzą, że ma ona związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową.

Organ podniósł, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] na podstawie przeprowadzonego badania, analizy dokumentacji medycznej i oceny narażenia zawodowego, w dniu [...] października 2013 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u A. C. choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wskazując że: "Czynności zawodowe na stanowiskach pracy Pana A. C. nie stwarzały ryzyka uszkodzenia nerwów pośrodkowych w cieśni nadgarstka, nie stwarzały warunków do ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, nie wymagały w długich okresach czasowych, z dużą siłą ruchów naprzemiennego zginania i prostowania nadgarstków". Wskutek złożonego przez A. C. wniosku o przeprowadzenie ponownego badania, sprawa była przedmiotem rozpatrzenia przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, tj. Instytut Medycyny Pracy w [...], który również nie znalazł podstaw do rozpoznania u A.C. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Organ podkreślił, że obydwie jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły, że sposób wykonywania pracy przez A. C. nie mógł mieć wpływu na rozwój zespołu cieśni nadgarstka. Zauważył też, że lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają wiedzę i kompetencje do oceny wpływu warunków pracy na zaistniałe schorzenie, a przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Organ wydający decyzję jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenia mieszczą się w wykazie chorób zawodowych i mają związek z warunkami pracy.

Organ odwoławczy wskazał też, że nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy podniesiony w odwołaniu zarzut, że decyzja została wydana pomimo niewyjaśnienia przez organ wszystkich istotnych w sprawie okoliczności dotyczących ustalenia warunków pracy skarżącego. Podniósł, że przytoczone w odwołaniu przez A. C. czynności, które jego zdaniem przyczyniły się do rozwoju choroby, były znane zarówno jednostkom orzeczniczym uprawnionym do wydawania orzeczeń lekarskich w sprawach chorób zawodowych, jak i Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w [...] , który wydał decyzję w przedmiotowej sprawie. Fakt, że świadcząc pracę A. C. m.in. segregował i przeliczał dokumenty, pisał odręcznie, na maszynie do pisania, a od 1995 r. na komputerze, pieczętował dokumenty, znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy, a pierwsze zapisy na ten temat znajdują się już w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej. Organ podniósł również, że nie można zgodzić się z zarzutem, że organ I instancji nie zwrócił się do pracodawcy o przesłanie zakresów czynności, jak również nie ustalił, czy dla stanowisk, na których pracował A. C., sporządzana była ocena ryzyka zawodowego, ponieważ ww. dokumenty znajdują się w aktach sprawy.

Skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. złożył A. C., zarzucając naruszenie art. 7, 77 i 80 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dopuszczenie jako dowodu opinii, która została sporządzona w oderwaniu od stanu faktycznego i której podstawą były założenia obarczone błędem. W przekonaniu skarżącego, przez cały okres zatrudnienia świadczona przez niego praca wymagała ciągłego, długotrwałego i jednostronnego angażowania struktur układu mięśniowo szkieletowego rąk i nadgarstków. A. C. podniósł, że przez większość okresu zatrudnienia, tj. od 1981 r. do 2009 r., narażony był na przeciążenie prawej ręki poprzez ruchy monotypowe, polegające na długotrwałym pisaniu ręcznym, jak i pieczętowaniu. Skarżący podniósł, że z opinii powołanych w sprawie biegłych wynika, iż opinie te wydali w oparciu o błędne założenie, że jego praca polegała na obsłudze "komputera za pomocą myszki i klawiatury komputerowej", natomiast poza zakresem zainteresowania biegłych pozostała okoliczność, iż skarżący obsługiwał komputer jedynie w ostatnim okresie zatrudnienia i to jedynie do wykonywania części obowiązków. Skarżący zarzucił też, że organ nie podjął żadnych kroków w celu ustalenia, jak wyglądała faktycznie jego praca i jakie konkretnie wykonywał czynności, w jakim wymiarze i w jakim natężeniu, w jakim okresie i ile przeciętnie godzin dziennie musiał poświęcać na pisanie ręczne, a ile na pisanie na klawiaturze. Skarżący zauważył też, iż w zaskarżonym orzeczeniu brak jest wskazania na możliwą etiologię powstania choroby, inną, niż ta związana z wykonywaniem pracy. Wskazanie w opinii biegłego możliwej etiologii powstania choroby pozwoliłoby na uznanie opinii za wiarygodną, rzetelną i przekonującą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje więc jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia[...]kwietnia 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję organu powiatowego orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Stosownie do treści art. 235¹ Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie zaś z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Przez orzeczenie lekarskie, o którym mowa w ww. przepisie należy rozumieć nie każde orzeczenie, ale takie, które zostało wydane przez właściwego lekarza, tj. lekarza, o którym mowa w § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia. W myśl tego przepisu właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (tj. jednostek orzeczniczych I i II stopnia). Należy też zauważyć, że stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Podkreślić trzeba, że, jak wynika z treści art. 2351 kodeksu pracy, uznanie danego schorzenia za chorobę zawodową może nastąpić przy spełnieniu łącznie dwóch warunków. Po pierwsze musi to być choroba wymieniona w wykazie, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Po drugie konieczne jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że orzeczenia lekarskie upoważnionych placówek medycznych, tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w [...] z dnia [...] października 2013 r. oraz Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji, jednoznacznie wykluczyły rozpoznanie u skarżącego choroby zawodowej określonej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Orzeczenia jednostek orzeczniczych są zgodne co do tego, że sposób wykonywania pracy nie mógł stanowić źródła zmian chorobowych stwierdzonych u skarżącego. Jak wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia "czynności zawodowe na stanowiskach pracy Pana A. C. nie stwarzały ryzyka uszkodzenia nerwów pośrodkowych w cieśni nadgarstka, nie stwarzały warunków do ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, nie wymagały w długich okresach czasowych, z dużą siłą ruchów naprzemiennego zginania i prostowania nadgarstków". W orzeczeniu lekarskim jednostki II stopnia stwierdzono, że cyt.: "na podstawie analizy czynności zawodowych wykonywanych przez badanego ustalono, że w trakcie pracy nie wykonywał czynności powtarzalnych monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych i w konsekwencji wystąpienie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. (...) nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego u pacjenta została spowodowana sposobem wykonywania pracy". Orzeczenia te wskazują zatem zgodnie na to, że nie ma podstaw do przyjęcia związku przyczynowo-skutkowego stwierdzonych zmian chorobowych z warunkami pracy zawodowej skarżącego. Odnosząc się do argumentów skarżącego wskazujących, że przez większość okresu zatrudnienia jego praca związana była z koniecznością pisania ręcznego i pieczętowania oraz, że jedynie w ostatnim okresie zatrudnienia skarżący obsługiwał komputer, zauważyć trzeba, że okoliczności te były znane jednostkom orzeczniczym I i II stopnia, dysponowały one dokumentacją, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącego na zajmowanych stanowiskach pracy.

Orzekające w sprawie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych, na podstawie wyników przeprowadzonych badań, ale także dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, nie rozpoznały u A. C. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Jednocześnie podkreślić należy, iż organ inspekcji sanitarnej w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej nie może kwestionować merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego, nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie ma walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, której wiarygodność organ ocenia na podstawie art. 80 kpa. Organ inspekcji sanitarnej jest więc związany ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie ma w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia strony czy też etiologia schorzenia jest inna, aniżeli wynikająca z orzeczeń lekarskich (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 LEX nr 315089, z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2337/12 LEX nr 1270198, z dnia 24 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 654/12 LEX nr 1252141).

W świetle powyższych okoliczności stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. jest zgodna z prawem.

Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).