Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 107/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2021 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 107/21

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Wójt Gminy [...], po rozpoznaniu wniosku T.M., odmówił mu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką S.M.

Organ wskazał, że S.M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Organ podał, że T.M. na mocy decyzji ZUS jest uprawniony do pobierania świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem w drodze z pracy. Świadczenie to przyznane jest do [...] stycznia 2021 r. W tych okolicznościach organ uznał, że zachodzi negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. – dalej: "u.ś.r").

T.M. złożył odwołanie od tej decyzji argumentując, że narusza ona art. 17 u.ś.r. poprzez zastosowanie błędnej wykładni i pominięcie celów ustawy i norm konstytucyjnych. Zarzucił, że organ nie zastosował się do przepisów Konstytucji RP, tj. art. 32, art. 69, art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 2 lit. c) Konwencji Praw osób Niepełnosprawnych. Przedstawił przy tym trudną sytuację rodzinną i finansową, podkreślając, że renta nie wystarcza na zaspokojenie niezbędnych potrzeb rodziny.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiesiło postępowanie odwoławcze, z uwagi na toczące się przed NSA postępowanie dotyczące odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M.M. (małżonki T.M.) w związku z opieką nad niepełnosprawną córką S.M.

Wyrokiem z dnia 15 września 2020 r., sygn. II SA/Rz 611/20 Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie uchylił wyżej opisane postanowienie o zawieszeniu postępowania.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w pkt 1) uchyliło decyzję organu I instancji w całości, w pkt 2) odmówiło przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy, wskazał, że o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką ubiegają się zarówno jej matka M.M. (wniosek z dnia [...] marca 2019 r.), jak i ojciec T.M. (wniosek z [...] stycznia 2020 r.).

Kolegium uznało, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., a mianowicie wcześniejsze ustalenie prawa do tego świadczenia na osobę wymagającą opieki. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę odwołującego S.M. na rzecz jej matki M.M. Skoro M.M. jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, to na to samo dziecko nie może zostać ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla ojca dziecka. Wykluczone bowiem jest pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na jedna osobę niepełnosprawną przez dwie różne osoby. Kolegium stwierdziło zatem, że należało odmówić T.M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, lecz z innej przyczyny niż uczynił to organ I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, T.M. – zastępowany przez fachowego pełnomocnika zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i stwierdzenie, że zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia na osobę wymagającą opieki, w związku z wcześniejszym ustaleniem prawa do świadczenia na tę samą osobę wymagającą opieki, na rzecz M.M. (małżonki skarżącego), podczas gdy M.M. pismem z dnia [...] września 2020 r. zawiesiła wypłatę na swoją rzecz świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] stycznia 2020 r., do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu a tym samym nie pobierała świadczenia od stycznia 2020 r. Skarżący wraz z małżonką skorzystali z prawa wyboru opcji korzystniejszej dla rodziny, co gwarantuje im Konstytucja RP.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium w zakresie pkt II oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zwrócił się także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. pisma M.M. z dnia [...] września 2020 r. z wnioskiem o zawieszenie wypłaty świadczenia dla wykazania faktu braku kumulacji wypłaty świadczeń na rzecz małżonki oraz skarżącego, dokonania wyboru przez skarżącego oraz M.M. co do sposobu pobierania świadczenia; o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji z dnia [...] września 2020 r. dla wykazania faktu zawieszenia wypłaty świadczenia przez M.M.

Skarżący podniósł, że przepisy u.ś.r. mają na celu wykluczenie sytuacji, w której na jedną osobę niepełnosprawną byłoby pobierane świadczenie pielęgnacyjne przez różne osoby. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, gdyż M.M. pismem z dnia [...] września 2020 r. wniosła o zawieszenie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] stycznia 2020 r. Działanie skarżącego oraz jego małżonki jest nakierunkowane na uzyskanie jak najlepszej sytuacji materialnej i bytowej dla niepełnosprawnej córki S.M. Podał, że od lat wraz z małżonką ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wszelkie decyzje organów zarówno I jak i II instancji zostały uchylone. Przez brak środków do życia córka skarżącego w wyniku braku rzetelnego leczenia i rehabilitacji utraciła głos. Zaznaczył, że prawem obywatela jest wybór najlepszej opcji pobierania świadczenia, natomiast w okolicznościach sprawy najlepszą opcją jest pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącego T.M. Zdaniem skarżącego organ przedwcześnie wydał decyzję, gdyż nie wyjaśnił czy M.M. złożyła wniosek, oświadczenie o rezygnacji z prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji gdy jej małżonkowi zostanie takie prawo ustalone. Organ naruszył podstawowe zasady ogólne postępowania administracyjnego, bowiem celem przepisów nie jest pozbawienie obywateli możliwości skorzystania z dogodniejszej opcji pomocy, ale zapobieżenie kumulowaniu świadczeń. Wobec powyższego organ winien ustalić czy M.M. zrzeka się ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz córki, co umożliwiłoby przyznanie świadczenia na rzecz skarżącego. Kierując się zasadami zawartymi w art. 7 i art. 9 k.p.a. organ powinien wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego - co uczynił i w uzasadnieniu wskazał, że spełnia - a następnie poinformować stronę, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku przez małżonkę- co w tej sytuacji i tak nie miało miejsca gdyż małżonka skarżącego zawiesiła jego wypłatę z dniem [...] stycznia 2020 r. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru realnie skorzystać.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

W piśmie procesowym z dnia 15 marca 2021 r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Zarzucił, że organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2029 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi.

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zss⁴ pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374), wobec uznania, ze względu na jej przedmiot, że jej rozpoznanie jest konieczne, a przeprowadzenie rozprawy mogłoby w obecnym stanie epidemii wywołać nadmierne zagrożenie dla osób w niej uczestniczących.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o charakterze reformatoryjnym, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylająca w całości decyzję organu I instancji i odmawiająca przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką S.M..

Wójt Gminy uchyloną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. również odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże powołał się na negatywną przesłankę wymienioną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego

Organ ustalił bowiem, że skarżący pobiera świadczenie rentowe przyznane do dnia [...] stycznia 2021 r. Organ odwoławczy zmienił rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi inna z przesłanek negatywnych -zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. (" na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów").

W ocenie Sądu stanowisko Kolegium należy zaaprobować.

Tytułem uzupełnienia należy jednocześnie wskazać, że przyjęte przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. rozumienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. ustalającego przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę, która ma ustalone prawo do renty czy emerytury, wyłącznie przez pryzmat wykładni językowej, nie jest wystarczające dla właściwego sposobu rozumienia tego przepisu. Konieczne jest sięgnięcie także do innych metod wykładni, co jest dopuszczalne nawet wówczas, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych, lecz przemawia za tym silne uzasadnienie aksjologiczne albo wykładnia językowa prowadzi do absurdalnych lub niemożliwych do zaakceptowania konsekwencji (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4, W. Jakimowicz Wykładnia w prawie administracyjnym Zakamycze 2006).

Należy również zaznaczyć, że omawiana regulacja stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/17, orzekł w części I, iż art. 17. ust. 5. pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 8 lipca 2019 r.

W kwestii zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r., K 38/13 wskazując, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Z tego względu zrodziła się potrzeba funkcjonalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r., zapewniającej możliwość przyznania rekompensaty finansowej w pełnej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego także emerytom opiekującym się osobami niepełnosprawnymi.

W szeregu orzeczeniach sadów administracyjnych przyjęto, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Sądy dając prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną wykładnią językową tego przepisu akcentowały istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia, w tym emerytury i renty. Wskazały, że w dacie wprowadzenia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było ono niższe niż świadczenia wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.. Aktualnie często jest odwrotnie, a pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej oraz narusza konstytucyjną zasadę równości (por. wyroki WSA: w Rzeszowie z dnia 16 października 2019 r., II SA/Rz 828/19, w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2020 r., II SA/Gl 1141/19, w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., IV SA/Po 921/19, w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2020 r., II SA/Bd 145/20, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020r., I OSK 1546/19).

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19, odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury (por. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 grudnia 2019 r., II SA/Go 774/19, WSA w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2019 r.,. II SA/GL 1234/19, WSA w Łodzi z dnia 11 grudnia 2019 r., II SA/Łd 653/19).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela co do zasady wyrażony w powołanych orzeczeniach pogląd, że prawo do emerytury (renty) nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r., podkreślając przy tym, że negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wiązana musi być nie tylko z uzyskaniem samego prawa do emerytury, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty emerytury (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2019 r., II SA/Po 865/19).

Pogląd ten stoi w opozycji do stanowiska organu I instancji, który opierając się na wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., dokonał błędnej interpretacji tego przepisu. Kwestia ta nie mogła mieć jednak wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy, bowiem w przypadku skarżącego zaistniałą inna przesłania negatywna wskazana przez organ odwoławczy, zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r.

Kolegium ustaliło, że opiekę nad niepełnosprawna S.M. sprawuje jej matka – żona skarżącego M.M., która uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2020 r. Decyzja ta zapadła w wyniku rozpoznania wniosku M.M. z 21.03.2019 r., na skutek wyroków NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20 oraz wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 16 października 2019 r., II SA/Rz 828/19, uchylającego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 20219 r. i poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] o odmowie przyznania M.M. świadczenia pielęgnacyjnego.

W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, skoro matka dziecka uprawniona jest do świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie na to samo dziecko nie może być przyznane drugiemu z rodziców. Stoi temu na przeszkodzie nie budzący wątpliwości interpretacyjnych przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r.

Prawidłowo zatem organ odwoławczy zastosował ten przepis i odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia.

Legalności zaskarżonej decyzji nie mogły też podważyć argumenty skargi wskazujące na "zawieszenie" przez M.M. wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego i przysługującego rodzinie prawa wyboru świadczenia "bardziej korzystniejszego dla całej rodziny".

Przede wszystkim należy podkreślić, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości "zawieszenia" samego prawa do świadczenia czy też jego faktycznego pobiegania. Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest na podstawie decyzji i dopóki istnieje ona w obrocie prawnym, prawo do tego świadczenia przysługuje osobie wskazanej w decyzji.

Należy podkreślić, że świadczenie to stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, spowodowanej rezygnacją z zatrudnienia i koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą, ze względu na swój stan zdrowia, pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku osób zobowiązanych do alimentacji, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie jest też kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Musi istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w art. 17 u.ś.r. Ten związek jest istotą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zasadniczym celem tego świadczenia jest "częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej" (uzasadnienie rządowego projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych). Świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, "stanowi pomoc ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym w sytuacji, gdy na osobie tej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka" (wyrok TK z dnia 18 lipca 2008 r., P 27/07).

Z wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 16 października 2019 r., II SA/Rz 828/19, znanemu Sądowi z urzędu, wynika, że to M.M. opiekuje się na stałe córką S., a fakt ten potwierdzają znajdujące się w aktach niniejszej sprawy kopie dokumentów: decyzji ZUS z [...].08.2005 r. o przyznaniu M.M. uprawnienia do wcześniejszej emerytury dla pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki oraz decyzji ZUS z [...].12.2017r. o przyznaniu emerytury w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego.

Te okoliczności wskazują jednoznacznie, że to matka dziecka – M.M. jest osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką jeszcze w 2005 r. i opiekę tę sprawuje nadal. Nawet jeśli przyjąć, że skarżący partycypuje w tej opiece – okoliczność ta nie może wpłynąć na kwestie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak podkreślił WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 30 czerwca 2020 r., II SA/Ol 211/20, (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły, co nie ma miejsca w realiach rozpoznawanej sprawy.

Powodem ustania zatrudnienia (przejścia na rentę) była u skarżącego częściowa niezdolność do pracy w związku z wypadkiem w drodze do pracy w 2017 r., nie zaś opieka nad córką.

Przepisy u.ś.r. nie przewidują też możliwości dokonywania wyboru "opcji korzystniejszej dla rodziny". Raz jeszcze należy podkreślić, że ich celem jest pomoc osobom, które rezygnują z zatrudniania lub go nie podejmują wyłącznie po to, aby zapewnić opiekę swoim niepełnosprawnym najbliższym. Możliwość wyboru świadczenia została uregulowana tylko w 1 przypadku – w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Dotyczy ona jednak wyłącznie wskazanych w tym przepisie świadczeń oraz tej samej osoby uprawnionej, nie zaś 2 różnych osób, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie miał też wpływu fakt rezygnacji M.M. z pobierania środków finansowych przyznanych tytułem świadczenia pielęgnacyjnego i związany z tym fakt zubożenia rodziny. Był to świadomy i suwerenny wybór żony skarżącego, powodowany czystą kalkulacją "co się bardziej opłaca" i nie mający związku z faktyczną opieką nad córką.

Nie jest też zasadny podniesiony w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia 15 marca 2021 r. zarzut braku ustosunkowania się przez organ do zarzutów skargi w odpowiedzi na skargę. Przepis art. 54 § 2 P.p.s.a. i następne nakładają na organ jedynie obowiązek przekazania sądowi wraz ze skargę akt sprawy i odpowiedzi na skargę, nie wyliczając elementów jakie ta odpowiedź ma zawierać. Musi wynikać z niej jednoznaczne stanowisko w sprawie, które w rozpoznawanym przypadku zostało wyraźnie sformułowane jako wniosek o oddalenie skargi, do którego dołączono uzasadnienie.

Z wszystkich tych przyczyn Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.