Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1042/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Leszek Włoskiewicz Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/Kr 1263/05 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7.02.2006 r. sygn. akt III SA/Kr 1263/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę R. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie z dnia [...]09.2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów. Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] decyzją z dnia [...]06.2005 r. odmówiła przyjęcia R. S. na studia stwierdzając, iż uzyskała ona w postępowaniu kwalifikacyjnym 63 punkty, podczas gdy minimum wynosiło 67 punktów, zaś rozpoznając odwołanie Rektor wyjaśnił, że minimum kwalifikacyjne wynosiło 65 punktów i że Uczelniana Komisja Rekrutacyjna po sprawdzeniu dokumentacji dotyczącej przebiegu egzaminu wstępnego nie znalazła nieprawidłowości, tym samym odwołanie nie mogło zostać uwzględnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. S. podniosła zarzuty zmiany minimum punktowego już po przeprowadzeniu rekrutacji, niezbadania czy pytania egzaminacyjne nie wykraczały poza zakres egzaminu określony uchwałą Senatu Uniwersytetu z dnia 17.12.2003 r. w sprawie zasad i trybu przyjęć na I rok studiów, nieustosunkowania się do zarzutu naruszenia materialnego, zaniechania umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do dowodów i żądań, naruszenia zasady dwuinstancyjności przez ograniczenie kontroli w postępowaniu odwoławczym do badania formalnej poprawności decyzji i nieodniesienie się merytorycznie do odwołania oraz braku uzasadnienia decyzji. Ustosunkowując się w obszernym uzasadnieniu do zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd przeanalizował art. 141 ust. 1 i art. 161 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) oraz § 125 Statutu Uczelni.

Sąd wyjaśnił, że art. 141 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji upoważniał senat uczelni do uchwalenia warunków i trybu rekrutacji na studia oraz zakresu egzaminu wstępnego, obligując podanie uchwały do publicznej wiadomości w sposób określony w statucie, nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy, natomiast sposób podania do publicznej wiadomości określił § 125 Statutu – podanie na tablicy ogłoszeń oraz w informatorze dla kandydatów na I rok studiów, zaś uchwała z 17.12.2003 r. ustala, że podstawą przyjęcia na studia będzie test wielokrotnego wyboru, mający na celu sprawdzenie rozumienia i logicznej interpretacji załączonych testów. W aktach postępowania administracyjnego znajduje się kserokopia fragmentów Informatora "Po maturze" na rok 2005/2006, z którego wynika, iż odwołuje się on do uchwały z dnia 17.12.2003 r. co do kryteriów kwalifikacji, zawierając jednocześnie terminy rejestracji – 18.04.2005 r. do 15.06.2005 r. Z zestawienia tych dat Sąd wyciągnął wniosek, że został spełniony warunek podania do publicznej wiadomości warunków przyjmowania na studia przed dniem 31.05.2005 r. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu spełniło to wymóg cyt. art. 141 ust. 1 ustawy, gdyż termin tam wskazany "31 maja roku poprzedzającego rok akademicki" jest zachowany, jeśli podanie do publicznej wiadomości ma miejsce do 31 maja roku, w którym dany rok się akademicki zaczyna, ten bowiem zaczyna się 1 października, a przepis nie mówi o roku kalendarzowym mającym poprzedzać rok akademicki. Sąd stwierdził też, że pytania testu nie wykraczały poza zakres egzaminu wstępnego określony uchwałą z 17.12.2003 r., bowiem wszystkie pytania mieściły się w zakresie tej uchwały, zawierając możliwość wyboru odpowiedzi, w tym prawidłowej, której udzielenie wymaga zrozumienia tekstu i wyciągnięcia z niego wniosków, a nadto, że z indywidualnego wydruku wyniku egzaminu wstępnego wynika, że skarżąca na część pytań, które kwestionuje, odpowiedziała prawidłowo (Sąd wskazał przykładowo 9 pytań). Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd podkreślił, iż kontrola zgodności z prawem decyzji w postępowaniu kwalifikacyjnym na studia nie dotyczy oceny prac egzaminacyjnych czy poprawności pytań. Sąd wyjaśnił też, że z art. 161 ust. 1 ustawy wynika odpowiednie stosowanie przepisów kpa, co oznacza, że w postępowaniu odwoławczym nie jest dopuszczalne ponowne przeprowadzenie egzaminu, natomiast możliwe jest weryfikowanie odpowiedzi, które – zdaniem odwołującego – były prawidłowe, a organ I-ej instancji zakwalifikował jako nieprawidłowe, ale takich zarzutów odwołanie nie formułowało, natomiast zmiana minimum punktowego w drugiej instancji świadczy o samodzielności ustaleń postępowania odwoławczego. Zarzuty co do naruszenia zasad kpa, które powinno stosować się wprost, Sąd uznał za niemające doniosłości prawnej wobec podania uchwały Senatu do publicznej wiadomości w trybie art. 141 ust. 1 ustawy oraz złożenia testu, a ocena tego dowodu była zobiektywizowana przez zastosowanie klucza prawidłowych odpowiedzi.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła R. S., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2):

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez nieuwzględnienie skargi polegające na tym, że Sąd I instancji niewłaściwie stosując art. 161 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym naruszył art. 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w następstwie czego skarżąca została pozbawiona uprawnień procesowych koniecznych dla prawidłowej obrony jej praw,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez nieuwzględnienie skargi, polegające na tym, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż Rektor UJ naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 6, art. 7, art. 8 i 11, art. 10 ust. 1, art. 15, art. 77 i art. 107 § 3 – mające podstawowe znaczenie dla zachowania uprawnień procesowych strony skarżącej w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewódzkiej Komisji Rekrutacyjnej UJ,

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na tym, że Sąd I instancji przyjmując, iż na podstawie art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym przepisy kpa stosuje się odpowiednio w postępowaniu o przyjęcie na I rok studiów wyższych, nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które – zdaniem Sądu – przepisy kpa, których naruszenie skarżąca zarzuciła w skardze, stosuje się wprost, które odpowiednio, a których wcale,

4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dopuszczenie na rozprawie w dniu 7.02.2006 r. dowodu z kserokopii z decyzji (niepoświadczonej za zgodność z oryginałem), która to odbiega od treści decyzji doręczonej stronie skarżącej, brak jest załączników powołanych w decyzji, a nadto rodzi wątpliwości, czy wydana została przez organ uprawniony,

5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie tego przepisu w rozstrzyganej sprawie, polegające na ograniczeniu się Sądu I instancji do podniesienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż nie zostało w skardze wykazane naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, co w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Nadto podniesiono zarzut naruszenia art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez zastosowanie w sprawie art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r. ustawy o szkolnictwie wyższym, który jest niezgodny z art. 2 i art. 70 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pozbawia stronę skarżącą – niebędącą jeszcze studentem – prawa do pełnego zastosowania ustawowych gwarancji procesowych w postępowaniu administracyjnym, który to przepis – jako niekonstytucyjny – nie powinien być w sprawie zastosowany, co winno skutkować uwzględnieniem skargi przy uznaniu zarzutów naruszenia przepisów postępowania, sformułowanych w pkt 2, tj. naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy - oraz naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1): - naruszenie art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.) polegające na błędnej wykładni użytego w tym przepisie zwrotu "do dnia 31 maja roku poprzedzającego" poprzez mylne przyjęcie, iż chodzi o rok akademicki, a nie o rok kalendarzowy i w konsekwencji nieuwzględnienie zarzutu skarżącej, iż uchwała senatu UJ z dnia 17 grudnia 2003 r. nie została ogłoszona w Informatorze Uniwersytetu Jagiellońskiego w terminie wynikającym z ww. przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania może być postawą uchylenia zaskarżonego wyroku tylko wówczas, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej zarzucono, iż taki wpływ na wynik tj. oddalenie skargi, miało naruszenie przez Wojewódzki Sąd art. 161 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym oraz niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które zostały wskazane.

Zgodzić należy się ze skarżącą, że Sąd dokonał błędnej wykładni art. 161 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, bowiem przepis ten ma zastosowanie do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich. W tych sprawach przepisy kpa stosuje się odpowiednio. Sprawa skarżącej nie była indywidualną sprawą studencką, zatem ten przepis nie miał zastosowania. Sprawy rekrutacji reguluje art. 141 ustawy o szkolnictwie wyższym i ten dotyczył postępowania w sprawie skarżącej. Jednak uznanie przez Wojewódzki Sąd, iż z mocy art. 161 ust. 1 miały odpowiednie zastosowanie przepisy kpa, nie miało wpływu na wynik sprawy.

Z art. 141 ust. 5 ustawy wynika, iż od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, a zgodnie z jej wnioskiem rektor podejmuje decyzję ostateczną. Nawet jeśli przepis art. 141 nie zawiera odesłania do kpa, jego przepisy mają zastosowanie w sprawie rekrutacji, skoro rektor podejmuje decyzję ostateczną, jednak stosowanie tych przepisów, siłą rzeczy, nie może być takie jak to ma miejsce w postępowaniu administracyjnym, kończącym się wydaniem decyzji, o której mowa w art. 104 kpa. Ograniczenia wynikają bowiem z charakteru postępowania odwoławczego w postępowaniu rekrutacyjnym. Postępowanie to nie może bowiem prowadzić do powtórnego egzaminu, jak to zasadnie podkreślił Wojewódzki Sąd. Egzamin wstępny, identyczny w treści, zdawała określona liczba osób i odwołanie jednej z nich nie może powodować tego, że będzie ona w innej sytuacji od pozostałych i będzie powtórnie odpowiadać na pytania. Pełne zastosowanie kpa w postępowaniu odwoławczym jest zatem niemożliwe. Tak więc stanowisko Wojewódzkiego Sądu co do art. 161 ust. 1 ustawy nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem Sąd ocenił dokumentację sprawy, tj. dowody w niej zgromadzone, ustosunkował się do nich i wyraził ocenę co do zarzutów skargi, wyjaśniając na czym polega postępowanie odwoławcze w sprawach rekrutacji, a także wyjaśnił na czym polega kontrola przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji w tej sprawie.

Natomiast co do zarzutu naruszenia art. 141 ust. 1 ustawy, to należy się z nim zgodzić. Uchwała w sprawie zakresu egzaminu wstępnego powinna być podana do wiadomości do 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki. Ponieważ ustawa mówiąc o roku nie używa bliższego jego określenia, należy przez to rozumieć rok kalendarzowy, a nie akademicki. Wobec tego uchwała dotycząca roku akademickiego 2005/2006 powinna być podana do publicznej wiadomości do 31 maja roku kalendarzowego poprzedzającego ten rok, tj. 31 maja 2004 roku. Jednak Wojewódzki Sąd błędnie interpretując ten przepis odniósł się do zarzutu skargi, że zakres pytań egzaminacyjnych wykraczał poza zakres uchwały Senatu z dnia 17.12.2003 r., oceniając, iż pytania mieściły się w pojęciu rozumienia i logicznej interpretacji tekstów, a nadto podkreślił, iż na część zakwestionowanych skonstruowanych pytań skarżąca udzieliła poprawnej odpowiedzi. Tak więc mimo błędnego uzasadnienia w tej części, Sąd odniósł się do istoty sprawy, przedstawiając ocenę, z którą należy się zgodzić.

Z tych względów, zarzutów skargi kasacyjnej nie można było uznać za usprawiedliwione i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ppsa.