Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 140/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 106 par 3 i 5, art. 151,
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, 7a, 8, 9, 10, 15, 77, 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 244 § 1, art. 245, art. 308
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
article: prawidłowy Dz. U. z 2020.1341 - brak w systemie, art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1  4 i ust. 3, art. 15 ust. 1, 4, 5,
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 4, art. 27
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2021 r. spraw ze skarg A. S. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. - z dnia 30 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2019 r. - z dnia 30 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2019 r. oddala skargi


UZASADNIENIE

A. S. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") wniosła skargi na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ARiMR") z [...] listopada 2020 r.:

1) nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r.,

2) nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2019 r.,

nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2019 r.

Powyższymi decyzjami Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatu W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Kierownik Biura") z [...] sierpnia 2020 r. nr [...]: [...]; [...] w sprawie odmowy przyznania stronie

płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), i odmowy przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020.

Jako podstawę prawną wydanych decyzji Dyrektor ARiMR wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a."), art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE nr L347 z 20 grudnia 2013 r. ze zm.; dalej: "rozporządzenie 1306/2013"), jak również - w decyzji [...] (płatności bezpośrednie) - art. 15 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2020.1341 j.t.; dalej: "ustawa o płatnościach").

Jak wynika z uzasadnień zaskarżonych decyzji, 29 maja 2019 r. Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2019, obejmujący swym zakresem m.in. jednolitą płatność obszarową, płatność na zazielenienie oraz płatność dodatkową. We wniosku zadeklarowała rolnicze użytkowanie 2 działek rolnych o łącznej powierzchni 54,88 ha, w całości z ekologiczną uprawą ostropestu plamistego.

16 czerwca 2019 r. do organu wpłynęła zmiana do wniosku, rozszerzająca roszczenie Strony o płatność do powierzchni upraw pomidorów, poprzez zmianę rośliny uprawnej z pierwotnie zadeklarowanego ostropestu plamistego na pomidory (w uprawie ekologicznej). Powierzchnia zgłoszona pod uprawę pomidora pokrywała się z areałem zadeklarowanego uprzednio ostropestu (54,88 ha).

Z kolei 17 czerwca 2019 r. Strona złożyła ponownie zmianę do wniosku, jednakże nie zmodyfikowała jego zapisów. Do złożonego druku załączona była kopia datowanej na 10 czerwca 2019 r. umowy kontraktacyjnej ważnej do 2020 r., zawartej z M. G. prowadzącym przedsiębiorstwo pod firmą F. P.. Zgodnie z zapisami tej umowy Strona zobowiązała się do dostarczenia 18,5 t pomidorów z upraw o powierzchni 54,88 ha.

27 czerwca 2019 r. grunty Strony zostały poddane kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Wnioskodawczyni nie została powiadomiona o zaplanowanej inspekcji.

W toku kontroli inspektorzy terenowi Agencji stwierdzili m.in, iż na ujętych we wniosku działkach rolnych brak jest możliwości stwierdzenia rodzaju wysianej rośliny. Raport pokontrolny (nr [...]) został przesłany Stronie i doręczony 19 lipca 2019 r.

Pismem datowanym na 29 lipca 2019 r. Strona złożyła (pisząc o sobie w rodzaju męskim) zastrzeżenia do powyższego protokołu, wskazując, co następuje:

1) że na całej deklarowanej powierzchni inspektorzy stwierdzili ugór czarny ze śladami nawozu mineralnego (niczego takiego kontrolujący nie odnotowali w raporcie; zapis taki natomiast znajdował się w raporcie pokontrolnym dotyczącym innej osoby z grupy "zarządzanej" przez M. G. - przypis organu II instancji);

w 2019 r. planowała uprawę ostropestu plamistego, lecz uprawa ta się nie udała;

3) zważywszy na powyższe szybko dokonała zmiany rośliny uprawnej na pomidory, które zostały wysiane w okresie do połowy czerwca;

4) warunki pogodowe panujące w okresie siewu (brak opadów przy wysokich temperaturach) spowodowały późny wzrost roślin.

Do ww. pisma Strona załączyła:

- decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z [...] maja 2019 r. ze zgodą na wysianie 17 kg nasion pomidora odmiany Andrus;

- fakturę VAT [...] z [...] czerwca 2019 r. na 17 kg nasion pomidorów odmiany Andrus (zakup od FHU P. M. G. );

zdjęcia sporządzone 24 lipca 2019 r.;

nasiona pomidora.

Niezależnie od powyższego, w okresie od 27 sierpnia do 3 września 2019 r. gospodarstwo Strony zostało poddane kontroli na miejscu w ramach działania "rolnictwo ekologiczne". Strona została powiadomiona o kontroli 26 sierpnia 2019 r. Uczestniczył w niej M. G. jako pełnomocnik Strony. W toku inspekcji ustalono, iż na gruncie obecne są krzaki pomidorów w okresie kwitnienia, w zagęszczeniu 526,88 szt/ha. przy czym uprawa jest zdominowana przez chwasty. Raport pokontrolny został doręczony Stronie. Ani M. G., ani Strona nie zgłosili uwag pod adresem ustaleń poczynionych przez inspektorów ARiMR w trakcie ww. kontroli na miejscu.

W odpowiedzi na wezwanie organu do przedłożenia wszelkich dowodów wskazujących na to, że Strona zarządza i prowadzi wyodrębnione technicznie i ekonomicznie gospodarstwo rolne, Strona przedłożyła kopie następujących dokumentów:

- rachunku nr [...] z [...] czerwca 2017 r. wystawionego Stronie przez M. O. za usługi talerzowania i siewu na powierzchni 54 ha;

- rachunku nr [...] z [...] lipca 2019 r. wystawionego Stronie przez J. T. za usługi talerzowania i siewu na powierzchni 55,00 ha;

- faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2017 r. dotyczącej dostawy 748 kg świeżych pomidorów na rzecz O. F. SA;

- faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2017r. dotyczącej dostawy 860 kg świeżych pomidorów na rzecz O. F. SA;

- faktury VAT [...] z [...] czerwca 2019 r. na 17 kg nasion pomidorów odmiany Andrus (zakup od FHU P. M. G.

- ww. decyzji z [...] maja 2019 r. ze zgodą na wysianie 17 kg nasion pomidora odmiany Andrus;

- umowy kontraktacyjnej w zakresie uprawy pomidorów zawartej [...] maja 2016 r. z A. SA.

Organ I instancji wydał powyżej wymienione decyzje z [...] sierpnia 2020 r., w których odmówił przyznania Stronie wnioskowanych płatności.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że analiza wniosków i zmian do nich złożonych przez Stronę oraz grupę rolników, w sprawach których M. G. występował jako pełnomocnik w zakresie niektórych czynności w relacjach z ARiMR, wskazuje, że poczynania całej - liczącej 7 osób i 1 spółkę z.o.o

grupy są koordynowane i opierają się na daleko idącej tożsamości poczynań oraz powiązaniach ekonomicznych. W szczególności Kierownik Biura podkreślił, że cała grupa - zgłaszająca do wsparcia działki położone w niewielkich odległościach od siebie

w 2019 r. pierwotnie deklarowała m.in. ekologiczną uprawę ostropestu plamistego (wszystkie wnioski wpłynęły w odstępie 2 dni), by w jednej dacie (17 czerwca 2019 r.) dokonać identycznych modyfikacji swoich wniosków, poprzez zmianę uprawy ostropestu na uprawę pomidora. Każda z tych osób dołączyła do wniosku umowę kontraktacji, zawartą w tej samej dacie (10 czerwca 2019 r.) z M. G. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą F. P.. Nasiona pomidora wszyscy ci rolnicy kupili od firmy M. G.. Wszystkie te osoby wskazywały M. G. jako osobę upoważnioną do reprezentowania ich podczas kontroli na miejscu przeprowadzanych w ich gospodarstwach, każdorazowo na podstawie identycznego pełnomocnictwa. Kontrole każdorazowo przynosiły podobne wyniki - stwierdzona była zachwaszczona, niedbale założona i niepielęgnowana uprawa pomidora.

Organ I instancji wskazał ponadto na bardzo charakterystyczne zdarzenie, jakie miało miejsce 25 marca 2020 r., kiedy to do Biura Agencji równocześnie wpłynęły wnioski o zmianę wpisów do ewidencji producentów dla 5 z 7 osób z tej grupy rolników (poza M. G. i jego żoną, której jest pełnomocnikiem). Zgodnie z jednobrzmiącymi zapisami wszystkich tych dokumentów, cała grupa równocześnie podjęła próbę przerejestrowania się do powiatu czarnkowsko-trzcianeckiego w województwie wielkopolskim (z czym wiąże się utrata właściwości miejscowej Kierownika Biura Powiatu Wałeckiego Agencji), wskazując jako swój nowy adres zamieszkania to samo miejsce we wsi J.. Weryfikacja prawdziwości zapisów omawianych wniosków doprowadziła do ustalenia, że żadna z tych osób pod wskazanym we wnioskach adresem nie mieszka. Jest to adres zamieszkania doradcy rolniczego, prowadzącego dokumentację ww. osób. Pozostałe osoby złożyły analogiczne zmiany do wniosków o wpis do ewidencji producentów, wskazując jednakże jako swoje miejsce zamieszkania/siedzibę miejscowość w województwie lubuskim. Również i w tych przypadkach podany adres okazał się być fałszywy.

Z powyższych okoliczności organ I instancji wywnioskował, że gospodarstwa wszystkich członków grupy tworzą w istocie jeden organizm gospodarczy podlegający M. G.. Podział na formalnie odrębne gospodarstwa został dokonany celem uniknięcia ograniczeń w zakresie tych form wsparcia, w których przy przekraczaniu określonych progów wielkości gospodarstwa stosuje się stawki degresywne, bądź płatnością obejmuje grunty jedynie do pewnej wielkości, pozostawiając pozostałą część gruntu bez wsparcia. W tym zakresie organ powołał regulacje art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Rozpatrując wniesione przez Stronę odwołania, Dyrektor ARiMR - kierując się potrzebą uzyskania specjalistycznej wiedzy na temat plenności upraw pomidora gruntowego - wystąpił z odnośnym zapytaniem do [...] Ośrodka Doradztwa Rolniczego w B. . W odpowiedzi - przygotowanej przez specjalistę upraw ogrodniczych z 34 - letnim doświadczeniem obejmującym pracę naukowo - dydaktyczną na Akademii Rolniczej w S. - ZODR wskazał, iż w Polsce Zachodniej plenność upraw waha się od 30 do przeszło 80 ton pomidorów gruntowych z hektara uprawy. Ponadto pismem z 2 listopada 2020 r. Dyrektor ZODR wyjaśnił, że w ocenie specjalistów Ośrodka racjonalna uprawa pomidora prowadzona metodami ekologicznymi (deklarowana przez Stronę), z zastosowaniem odpowiednich odmian tej rośliny i oprysków preparatami ekologicznymi, przynosi od 20 do 30% niższy plon niż analogiczna uprawa konwencjonalna.

W odpowiedzi na wezwanie organu Strona przesłała fakturę RR nr [...] z [...] września 2019 r. wskazującą na dokonanie dostawy 4320 kg pomidorów na rzecz F.H.U. P. M. G..

W decyzji [...] Dyrektor ARiMR stwierdził, że decyzja Kierownika Biura [...] jest co do swej istoty zasadna, aczkolwiek z innych względów, niż to w nich wskazano.

Według Dyrektora ARiMR organ I instancji słusznie poruszył kwestię daleko idącej synchronizacji poczynań wszystkich osób zaliczonych do grupy kierowanej przez M. G. i jego fundamentalnej roli w zakresie prowadzenia przez te osoby - w tym przez Stronę - upraw pomidora w 2019 r. Bardzo zasadnie podkreślił też zaistnienie niecodziennego zdarzenia, jakim była jednoczesna próba przeniesienia się wszystkich członków grupy poza obszar objęty właściwością miejscową Kierownika Powiatu W. ARiMR, poprzez wskazanie nowych miejsc zamieszkania zlokalizowanych poza powiatem w. (w dwóch różnych województwach), w sytuacji, w której żadna z zainteresowanych osób pod nowymi adresami nigdy nie zamieszkiwała. Organ odwoławczy ocenił to jako skoordynowaną próbę intencjonalnego wprowadzenia organów Agencji w błąd. Uzasadniona jest zatem postawiona w decyzji I instancji teza, że wszystkie osoby w tym rozstrzygnięciu wymienione funkcjonują jako jeden organizm gospodarczy. Dyrektor ARiMR stwierdził jednak, że kwestia dokonania sztucznego podziału jednego gospodarstwa pomiędzy poszczególnych członków grupy nie została udokumentowana w sposób niebudzący wątpliwości odnośnie należytego umotywowania wniosków organu I instancji. Tezy stawiane przez Kierownika Biura są w tym zakresie niewystarczająco podbudowane, a co za tym idzie nie mogą stanowić weryfikowalnej podstawy do wydania decyzji.

Organ odwoławczy uznał natomiast, że z materiału dowodowego sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż Strona dopuściła się w 2019 r. stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności do upraw pomidorów, co z uwagi na brzmienie art. 60 rozporządzenia 1306/2013 wiąże się z koniecznością odmowy przyznania jakichkolwiek płatności sektorowych z tytułu wniosków na 2019 r. Analiza dokumentacji sprawy wskazuje, że Strona 10 czerwca 2019 r. zawarła umowę kontraktacji pomidorów z M. G. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą F. P.. Zgodnie z treścią umowy Strona zobowiązała się do prowadzenia uprawy pomidora na powierzchni 54,88 ha i dostarczenia z niej plonu w rozmiarze 18,5 t. Tymczasem zgodnie z zapisami faktury RR nr [...] z [...] września 2019 r. faktyczna wielkość plonu handlowego wyniosła 4,32 t. Na podstawie opracowania przygotowanego przez ZODR organ przyjął, że znormalizowana, średnia wielkość plonu z 1 ha uprawy tego rodzaju wynosi 38,5 t. Dyrektor ARiMR stwierdził zatem, że Strona, wpisując do umowy dostarczenie 18,5 t pomidorów, "zakontraktowała" ze swoim znajomym de facto uprawę z powierzchni ok. ok. 0,48 ha. Umowa obejmuje jednakże aż 54,88 ha i z uwagi na nieracjonalny stosunek powierzchni wskazanego w niej areału uprawy pomidora do zaplanowanego plonu z niego stanowi formę obejścia prawa, celem uzyskania nienależnej płatności do areału, który nie służy produkcji pomidorów. Doprowadziło to do sytuacji, w której Strona, faktycznie wytworzywszy na cele przetwórcze zaledwie 4,32 t pomidorów, wystąpiła o uzyskanie płatności z tytułu prowadzenia wskazanej uprawy w wysokości 123,524,45 PLN (nie licząc jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności dodatkowej), co wynika z § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 października 2019 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2019 r. (Dz.U.2019.1970). Dla porównania rolnik zgłaszający do płatności ekologicznej uprawę 1 ha pomidorów o wydajności 38,5 t/ha otrzymałby 2.250,81 PLN płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów, czyli 58,46 PLN za tonę, co wynosi przeszło 489 razy mniej, niż rości Sobie Strona.

Dyrektor ARiMR wskazał również, że na pozorność uprawy pomidorów jako źródła surowca dla przemysłu przetwórczego oraz na zamierzone działanie Strony wskazują zapisy pisma z zastrzeżeniami do ustaleń poczynionych w kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz załączone do niego dokumenty. Rzekomym powodem, dla którego Strona zamieniła uprawę ostropestu plamistego na pomidory, była domniemana nieudatność pierwszej z tych upraw, zaś zamiana została dokonana "szybko". Z kolei z załączonej do pisma kopii decyzji WIORiN wynika, że 20 maja2019 r. Strona otrzymała

zgodę na zastosowanie w maju 2019 r. nieekologicznego materiału siewnego pomidora odmiany Andrus. Jednocześnie jeszcze 29 maja 2019 r. Strona zadeklarowała uprawę ostropestu plamistego. Zakup nasion został dokonany dopiero 7 czerwca 2019 r. Daty te mają istotne znaczenie dla oceny poczynań Strony także dlatego, że Andrus jest średnio-wczesną odmianą pomidora, owocującą - przy uprawie zgodnej z zasadami prawidłowej agrotechniki - od końca lipca do sierpnia, co wymaga znacznie wcześniejszego siewu. Tymczasem kontrole przeprowadzone na gruntach Strony wykazały, że na przełomie sierpnia i września pomidory były bardzo nieliczne, silnie zachwaszczone i znajdowały się dopiero w fazie kwitnienia. Dodatkowo zastosowana przez Stronę została odmiana Andrus, karłowa samokończąca, której zagęszczenie stwierdzone w toku kontroli na miejscu wynosiło niewiele ponad 2,1% zagęszczenia racjonalnego z punktu widzenia prawidłowej uprawy. Siew wprost w grunt, dokonany przez Stronę w połowie czerwca oznaczał, że uprawa będzie z założenia wysoce nieudatna. Zastosowanie tej szczególnej odmiany oraz brak jakichkolwiek zabiegów odchwaszczających wskazują, że miała ona nie tyle służyć uzyskaniu racjonalnego plonu, co stworzyć formalny pretekst umożliwiający wystąpienie o płatności do powierzchni upraw pomidorów.

Organ odwoławczy podkreślił i uzasadnił, że teza, jakoby ogromne zachwaszczenie plantacji było zwykłą cechą upraw ekologicznych, jest fałszywa.

Według Dyrektora ARiMR wniosek o prowadzeniu przez Stronę uprawy pomidora jedynie w celu pozyskania niezasadnie - w stosunku do faktycznego poziomu jej plenności - wysokich dopłat, potwierdza też opisany stosunek kosztów poniesionych na zakup nasion w stosunku do przychodu ze sprzedaży pomidorów. Za 17 kg nasion Strona zapłaciła M. G. 3.739,39 PLN zaś za dostarczone plony otrzymała jedynie 2.311,20 PLN (brutto).

Dodatkową czynnością stanowiącą obejście prawa było zawarcie umowy kontraktacji przez Stronę i inne podmioty z FHU P. M. G.. Z wyjaśnień zawartych w odwołaniu wynika, że rolą F. P. z założenia nie miało być dokonanie skupu i przetworzenie surowca, ale jedynie pośrednictwo w zebraniu pomidorów od członków nieformalnej grupy i przekazaniu ich dalej, do podmiotu faktycznie prowadzącego zarówno skup, jak i przetwórstwo płodów rolnych - firmy O. .

Dyrektor ARiMR doszedł do wniosku, że niezależnie od wad decyzji Kierownika Biura i zasadności części argumentacji podniesionej w odwołaniu analiza całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy doprowadziła do ustalenia,

że Strona stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności do powierzchni uprawy pomidorów. Zadeklarowała bowiem drastycznie zawyżony - w stosunku do zakontraktowanego plonu - areał, na którym prowadzona miała być uprawa tej rośliny, prowadziła uprawę w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowej agrotechniki, co doprowadziło do uzyskania plonu handlowego w rozmiarze przeszło 4-krotnie niższym, niż zakontraktowany (i tak nieracjonalnie niski), oraz przedłożyła umowę kontraktacji zawartą z podmiotem, o którym wiedziała, że nie ma on dokonać skupu i przetworzenia plonu, a jedynie być pośrednikiem, przekazującym pomidory właściwemu przetwórcy.

Według organu opisane poczynania miały na celu uzyskanie płatności sprzecznej z celem systemu wsparcia, którym jest zapewnienie dodatkowego dochodu podmiotom prowadzącym racjonalną produkcję na rzecz przemysłu przetwórczego, ponoszącym przy tym ryzyko związane z niepewną sytuacją rynkową, niemożliwymi do przewidzenia warunkami pogodowymi i fluktuacjami cen skupu płodów rolnych.

W decyzjach [...] i [...] Dyrektor ARiMR uznał, że w związku ze stwierdzeniem, iż Strona stworzyła sztuczne warunki do uzyskania jednej z płatności, automatycznie traci ona prawo do uzyskania wszelkich innych form wsparcia w ramach sektorowego prawodawstwa rolnego.

W odrębnych skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wywiedzionych na powyższe decyzje Dyrektora ARiMR Skarżąca wniosła o:

1) uwzględnienie na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") przez organ odwoławczy skargi w całości, oraz uchylenia zaskarżonych decyzji i przekazania sprawy do dalszego prowadzenia organowi I instancji;

2) uchylenie zaskarżonej czynności w całości i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia przez organ;

zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania;

4) przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodu z opinii prof, dr hab. E. S. na okoliczność prawidłowej produkcji pomidora ekologicznego oraz ekonomicznej zasadności jego produkcji.

Zaskarżonej decyzji (nr [...]) skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15, 7, 8, 9 i 10 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji przy jednoczesnym dokonaniu zmiany podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, bez poinformowania Strony o okolicznościach budzących wątpliwości i przyjęciu

wątpliwości na niekorzyść Skarżącej;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nierozpoznania zarzutów złożonego przez Skarżącą odwołania, a pomimo to wydania decyzji utrzymującej decyzję w mocy przy jednoczesnej zmianie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia;

3) art. 138 § 2 w zw. z art. 15, 7, 8, 9 i 10 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo powzięcia przez organ wątpliwości co do zasadności rozstrzygnięcia Organu I instancji, braku możliwości weryfikacji dokonanego rozstrzygnięcia oraz oparciu zaskarżonego rozstrzygnięcia o inne podstawy faktyczne i prawne, co odebrało skarżącej prawo do dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, oraz podważyło jej zaufanie do organów państwowych;

4) art. 64 § 2 i art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7, 7a, 8 i 9 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie sprowadzające się do niewezwania Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku powzięcia informacji, iż złożony wniosek jest niekompletny, bądź obarczony brakami formalnymi;

5) art. 7a i 77 K.p.a. poprzez zinterpretowanie wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść Skarżącej, bez podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie powstałych w ocenie organu wątpliwości, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny i nieobiektywnie oceniony materiał dowodowy;

6) art. 80 w zw. z art. 10 § 1, 7a, 8 i 9 K.p.a. sprowadzająca się do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również zaniechania zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy i wydania w oparciu o niepełny materiał dowody decyzji w sprawie;

7) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez dokonanie przez organ odwoławczy ich wadliwej wykładni obejmującej założenie, że przepisy te przewidują nałożenie kary (sankcji) w postaci odmowy przyznania korzyści stanowiących przedmiot wniosków w takich postępowaniach, w których warunki do ich otrzymania nie były stworzone sztucznie i niezgodnie z celami właściwych przepisów, a skierowanej przeciwko podmiotowi takich postępowań, z tej przyczyny, że ciąży na nim zarzut współudziału w tworzeniu sztucznych warunków niezbędnych do uzyskania przez inne podmioty korzyści wnioskowanych w ramach odrębnych postępowań administracyjnych.

Natomiast zaskarżonym decyzjom nr [...] - ONW; i nr [...] - płatność ekologiczna Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. oraz art. 15, 6 ,7 i 8 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do wydania decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, w oparciu o rozstrzygnięcie i ustalenia stanu faktycznego zawarte w innej, nieprawomocnej decyzji, przy jednoczesnej zmianie stanu faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia, bez poinformowania strony o przedmiotowych okolicznościach oraz wydanie decyzji bez sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego, jak również z pominięciem merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 80, 77, 6, 7a, 8, 15 i 16 K.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do wydania decyzji utrzymującej w mocy wydanej decyzji w oparciu o niepełny i dowolnie oceniany materiał dowodowy, jak również w oparciu o nieprawomocne rozstrzygnięcie i stan faktyczny ustalony w innym postępowaniu administracyjnym, oraz nie zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nierozpoznania zarzutów złożonego przez Skarżącą odwołania, a pomimo to wydanie decyzji utrzymującej decyzję w mocy przy jednoczesnej zmianie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, bez poinformowania strony o okolicznościach budzących wątpliwości i przyjęciu wątpliwości na niekorzyść Skarżącej, oraz związaniu rozstrzygnięcia w sprawie z inną, nieprawomocną decyzją:

4) art. 80 w zw. z art. 10 § 1, 7a, 8, 9 K.p.a. sprowadzająca się do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wydania w oparciu o niepełny i subiektywnie oceniany materiał dowody decyzji w sprawie;

5) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez dokonanie przez Organ odwoławczy ich wadliwej wykładni obejmującej założenie, że przepisy te przewidują nałożenie kary (sankcji) w postaci odmowy przyznania korzyści stanowiących przedmiot wniosków w takich postępowaniach, w których warunki do ich otrzymania nie były stworzone sztucznie i niezgodnie z celami właściwych przepisów, a skierowanej przeciwko podmiotowi takich postępowań, z tej przyczyny, że ciąży na Skarżącej zarzut współudziału w tworzeniu sztucznych warunków niezbędnych do uzyskania przez inne podmioty korzyści wnioskowanych w ramach odrębnych postępowań administracyjnych.

W uzasadnieniu skarg ich zarzuty zostały uszczegółowione.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach.

Sąd, działając na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a., postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Sz 140/21, I SA/Sz 141/21 i I SA/Sz 142/21 i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Sz 140/21.

Zgodnie z ww. regulacją sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanych sprawach skargi ze względu na osobę Skarżącej, stan faktyczny i istotę spornych zagadnień, a także tożsamość podnoszonych zarzutów, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu ww. przepisu, pomimo że zaskarżone decyzje dotyczyły różnych rodzajów płatności. Uzasadnione, więc było połączenie tych spraw do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) Przewodnicząca Wydziału I, sprawy: I SA/Sz 140/21, I SA/Sz 141/21 i I SA/Sz 142/21 skierowała zarządzeniami z dnia 19 lutego 2021 r. do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W ocenie Sądu zaskarżone decyzje nie zostały wydane z naruszaniem prawa, zaś podniesione w skargach zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem skarg są decyzje Organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r.: nr [...], nr [...], nr [...] wydane odpowiednio w przedmiocie: płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami i płatności ekologicznej na 2019 r. dla zadeklarowanej we wniosku z dnia 29 maja 2019 r. (zmienianym w dniach: 16 czerwca 2019 r. i 17 czerwca 2019 r.) na działkach ewid. nr [...] o powierzchni 54,88 ha do JPO i płatności ONW oraz uprawy pomidorów w wariancie 8.1.

Kluczowa dla wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ww. spraw jest ocena, czy w okolicznościach sprawy organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) prawidłowo uznały, że zaistniały podstawy do odmowy przyznania Skarżącej płatności sektorowych objętych wnioskami z 2019 r.

Organy ARiMR uznały, że skoro Skarżąca podjęła działania polegające na zadeklarowaniu do płatności strukturalnych uprawy pomidorów prowadzonej niezgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowej (właściwej dla takich upraw), oraz zawarła z Kontraktującym umowę niezgodną z ustawowymi wymaganiami, doszło do stworzenia sztucznych warunków sprzecznych z celami prawodawstwa sektorowego w celu uzyskania płatności. W konsekwencji utraciła ona automatycznie prawo do uzyskania wszelkich form wsparcia, tj. płatności bezpośrednich, płatności ONW i płatności ekologicznych.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania (K.p.a.) oraz przepisów prawa materialnego (u.p.s.w.b. i rozporządzenia nr 1306/2013; przepisy prawa zostały szczegółowo wskazane w treści zarzutów poszczególnych skarg). W istocie zarzuty sprowadzają się do niezastosowania lub niewłaściwego zastosowania przepisów prawa procesowego oraz wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego. Naruszenia te skutkowały odmową przyznania wnioskowanego wsparcia pomimo, że Skarżąca nie współuczestniczyła w tworzeniu sztucznych i niezgodnych z celami systemu warunków dla uzyskania płatności. Skarżąca podkreśliła, że organy ARiMR nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości związanych z prowadzeniem przedmiotowej uprawy pomidorów w ramach jej gospodarstwa rolnego. Tym samym w oparciu o niepełny i subiektywnie oceniony materiał dowodowy doszło do stwierdzenia, że działania Skarżącej miały na celu wyłącznie uzyskanie płatności.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania (na gruncie sprawy dot. JPO) należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 - 4 i ust. 3 u.p.s.w.b. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Podobnie kwestię stosowania przepisów K.p.a. (na gruncie spraw dot. ONW i płatności ekologicznej) reguluje art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2020.217 ze zm.; dalej: "u.w.r.o.w."). Zgodnie z tym przepisem - z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 27 u.w.r.o.w. - w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności;

jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy:

udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).

Powyższe oznacza, że ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym - zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Wobec czego organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz - do zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz do udzielenia wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (por. wyrok NSA z 29 października 2020 r., I GSK 268/18).

Przeprowadzone przez organ postępowanie odpowiada tym wymogom.

Z przytoczonych przepisów wynika, że K.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie, tj. rolniku składającym wniosek. Organ I instancji mimo tak rozłożonego ciężaru dowodu przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiających przyznania przedmiotowych płatności. Organ odwoławczy pomimo krytycznej oceny rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego uznał (uzupełniając materiał dowodowy sprawy), że decyzje Organu I instancji są co do swej istoty zasadne. Pomimo, stwierdzenia, że kwestia dokonania sztucznego podziału jednego gospodarstwa pomiędzy poszczególnych członków grupy nie została przekonująco udokumentowana, to z materiału dowodowego sprawy wynika, że Skarżąca dopuściła się w 2019 r. stworzenia sztucznych warunków i niezgodnego z celami systemu działania zmierzającego do uzyskania płatności do zadeklarowanej uprawy pomidorów.

Zdaniem Sądu, postępowanie przeprowadzone przez organy ARiMR w ww. zakresie odpowiada wymogom proceduralnym, w tym wobec braku stosownego żądania Skarżącej co do udziału w sprawie. Organy ARiMR mimo ciężaru dowodu rozłożonego w sposób ww. opisany, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiających przyznania wszystkich wnioskowanych płatności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnią wskazać należy, że zasady i tryb przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oraz płatności ekologicznej uregulowane zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego.

Podstawą normatywną przyznania wsparcia w ramach wnioskowanych przez Skarżącą płatności jest u.p.s.w.b. - (w zakresie JPO), u.w.r.o.w. - (w zakresie płatności ONW i płatności ekologicznej) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.364 ze zm.) - (w zakresie płatności ONW) i rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm.) - (w zakresie płatności ekologicznej). Ponadto znaczenie w sprawie mają przepisy rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE. L 1995 Nr 312, str. 1) - dalej: "rozporządzenie nr 2988/95", rozporządzenia nr 1306/2013 i rozporządzenia 1307/2013, które stanowią wspólną podstawę unijną dla przedmiotowych płatności.

Sąd zwraca uwagę na możliwość wystąpienia okoliczności uzasadniających odmowę przyznania płatności sektorowych (w tym objętych wnioskami Skarżącej) Do sytuacji takiej może dojść, gdy organ ARiMR ustali, że producent rolny dopuścił się nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 - nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Stwierdzenie przez organ ARiMR zaistnienia nieprawidłowości, na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 skutkuje brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści, np. w przypadku sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści (płatności).

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 - działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Natomiast w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 - bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Ze stanu sprawy wynika, że Skarżąca nie zgadza się z wykładnią i zastosowaniem w sprawie regulacji art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jednakże rozpoznając niniejszą sprawę Sąd, nie może pominąć powołanego wyżej przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, który powołany jest przez organ I instancji.

Przytoczone przepisy zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone", a jego znaczenie ma miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. Prawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jak wskazano wyżej jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Przyjmuje się, że warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Bowiem z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2020 r., I GSK 1108/20 oraz orzeczenia tam wymienione).

Sąd podziela także, za orzeczeniem NSA, wnioski wynikające z uzasadnienia wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. W motywach tego orzeczenia TSUE wskazał, że organ dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Co prawda wskazany wyrok TSUE odnosił się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Organ odwoławczy rozstrzygnięcia dotyczące przedmiotowych płatności oparł na ustaleniach, z których wynika, że działania Skarżącej skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w postępowaniu o przyznanie wnioskowanych płatności, poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do ich uzyskania.

W celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia organy ARiMR musiały (i dokonały tego) przeprowadzić analizę całego zgromadzonego materiału dowodowego nie tylko w odniesieniu do Skarżącej, ale również mając na uwadze materiał dowodowy dotyczący innych producentów rolnych, tj.: M. G., P. K., A. S.-K., C. D., A. W. i S. G..

Zwrócić należy uwagę na ustalenia Organu I instancji, zgodnie z którymi formalnie zadeklarowana we wnioskach o płatność uprawa pomidorów prowadzona była przez Skarżącą, jednak faktycznie jej działania związane były ze sztucznym podziałem gospodarstwa należącego do M. G.. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że okoliczności te nie zostały w wystarczającym zakresie wyjaśnione.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę stanowisko Organu odwoławczego w ww. zakresie było słuszne. Ponadto stan sprawy nie pozwalał na uznanie Skarżącej za podmiot organizujący sztuczne warunki w zakresie podziału gospodarstwa rolnego dla pozyskania korzyści. Niemniej jednak materiał dowodowy sprawy pozwolił organom ARiMR na prawidłowe stwierdzenie, że warunki wymagane do zyskania wnioskowanych płatności zostały przez Skarżącą sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa sektorowego.

Organ odwoławczy w oparciu o wcześniejsze ustalenia Organu I instancji stwierdził, że M. G. pełnił określone role w ramach organizacji, prowadzenia i deklarowania uprawy pomidorów, nie tylko u Skarżącej (także u innych ww. w sprawie producentów rolnych). Ustalił istnienie daleko idącej synchronizacji działań wszystkich tych producentów rolnych, których gospodarstwa objęto kontrolami na miejscu. Na gruncie niniejszej sprawy M. G. występował w roli producenta rolnego; kontraktującego plon; przedsiębiorcy sprzedającego materiał siewny (pomidory odmiany Awizo w ilości 17 kg).

Z materiału dowodowego sprawy wynika również, że Organ I instancji podjął próbę wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sposobu zarządzania i prowadzenia gospodarstwa rolnego przez Skarżącą. W tym zakresie w dniu 21 lipca 2020 r. zobowiązał Skarżącą do udzielenia wyjaśnień poprzez złożenie dokumentów i dowodów, które potwierdziłyby, że przedmiotowe gospodarstwo rolne stanowi wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Sąd dostrzega ponadto poczynione z inicjatywy Organu odwoławczego ustalenia faktyczne dotyczące rozbieżności pomiędzy plonem zakontraktowanym, a faktycznie osiągniętym przez Skarżącą z areału zadeklarowanego we wnioskach o płatność. Skarżąca bowiem zobowiązała się do prowadzenia uprawy pomidorów na powierzchni 54,88 ha i dostarczenia z niej plonu w rozmiarze 18,5 t. Tymczasem z faktury z dnia 23 września 2019 r. (przedłożonej na wezwanie Organu odwoławczego) wynika, że wielkości plonu dostarczonego w 2019 r. do Kontraktującego wyniosła jedynie 4,32 t.

W tym zakresie prawidłowo uwzględniony został wynik kontroli na miejscu, co do stanu uprawy. Sąd wskazuje, że w tym zakresie organ zasadnie wskazał, że zastosowana przez Skarżącą odmiana pomidora Andrus jest odmianą średnio-wczesną, owocującą - przy uprawie zgodnej z zasadami prawidłowej agrotechniki - od końca lipca do sierpnia, co wymaga znacznie wcześniejszego siewu aniżeli dokonany przez Skarżącą. Kontrole przeprowadzone na gruntach Skarżącej wykazały jednak, że na przełomie sierpnia i września pomidory były bardzo nieliczne, silnie zachwaszczone i znajdowały się dopiero w fazie kwitnienia (m.in. dokumentacja fotograficzna). Dodatkowo zagęszczenie zastosowanej przez Skarżąca odmiany Andrus, karłowa samokończąca, stwierdzone w toku kontroli na miejscu wynosiło niewiele ponad 2,1% zagęszczenia racjonalnego z punktu widzenia prawidłowej uprawy ( ok 526,88 szt./ha przy czym zastosowaną odmianę Andrus sadzi się w zagęszczeniu ok 25-30 tys. sztuk na hektar). Siew wprost w grunt, dokonany przez Skarżącą w połowie czerwca oznaczał, że uprawa będzie z założenia wysoce nieudatna. Zasadnie zatem uznał organ, że zastosowanie tej szczególnej odmiany oraz brak jakichkolwiek zabiegów odchwaszczających wskazują, że miała ona nie tyle służyć uzyskaniu racjonalnego plonu, co stworzyć formalny pretekst umożliwiający wystąpienie o płatności do powierzchni upraw pomidorów.

Nie umykają uwadze Sądu podjęte przez Organ odwoławczy ustalenia, zgodnie z którymi przy prowadzeniu prawidłowej agrotechniki gruntowej właściwej dla uprawy pomidorów wydajność z analizowanego areału powinna wynieść od ok 30 t/ha do przeszło 80 t/ha. Słusznie przyjęto na potrzeby przedmiotowej analizy, wartość średniego plonu z upraw tego rodzaju (tj. w oparciu wyjaśnienia złożone przez Zachodniopomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego). Zastosowana na potrzeby tej oceny korekta plonu w uprawie ekologicznej na poziomie 30% (obniżka plenności) w stosunku do upraw konwencjonalnych, pozwoliła na uśrednienie wyniku. W konsekwencji Organ odwoławczy przedstawił dane liczbowe (korzystne dla Skarżącej) potwierdzające, że plon z 1 ha uprawy ekologicznej wynosić powinien 38,5 t/ha (55 ha x 0,7% = 38,5 ha). Uwzględniając powyższe trafny był wniosek Organu odwoławczego, iż Skarżąca zakładając wytworzenie zaledwie 18,5 t pomidorów zakontraktowała de facto uprawę z powierzchni ok. 0,48 ha (18,5 / 38,5 = 0,48) i wystąpiła z tego tytułu o uzyskanie płatności w wysokości 123.525,45 zł (nie licząc jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności dodatkowej). Dostarczając natomiast zaledwie 4,32 t pomidorów, uzyskałaby płatności za samo tylko prowadzenie uprawy w kwocie 28.593,62 zł za 1 t plonu. Ponadto z materiału dowodowego sprawy wynikał nieracjonalny stosunek kosztów poniesionych na zakup nasion (3.739,39 zł brutto; zgodnie z fakturą) w stosunku do przychodu ze sprzedaży pomidorów Kontraktującemu (2.311,20 zł brutto; zgodnie z fakturą).

Kolejną kwestię, która wpłynęła na wynik rozstrzygnięcia stanowią ustalenia dotyczące roli M. G. (jako Kontraktującego) w procesie kontraktowania plonu przez Skarżącą. Sąd zwraca uwagę, że umowa kontraktacyjna ważna do roku 2020 zawarta w dniu 10 czerwca 2019 r. pomiędzy Skarżącą, a Kontraktującym, nie spełnia warunków przewidzianych w u.p.s.w.b.

Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 u.p.s.w.b. płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, roślin pastewnych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, truskawek, lnu lub konopi włóknistych.

W myśl art. 15 ust. 4 u.p.s.w.b., płatność związana do powierzchni uprawy pomidorów jest przyznawana rolnikowi:

jeżeli zawarł:

umowę na uprawę pomidorów, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia

i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje przetwarzanie owoców i warzyw, określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć, lub

umowę z:

grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

grupą producentów owoców i warzyw, o której mowa w przepisach ustawy z dnia

19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. z 2016 r. poz. 58, z 2017 r. poz. 624 i 1503 oraz z 2018 r. poz. 650), której jest członkiem, lub

- organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

- zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

- w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te pomidory do przetworzenia;

do powierzchni uprawy pomidorów, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1 lit. a lub b.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 5 u.p.s.w.b., do umowy na uprawę ziemniaków skrobiowych i do umowy na uprawę pomidorów stosuje się odpowiednio przepisy o kontraktacji. Z przepisu art. 15 ust.1 pkt 1 a) u.p.s.w.b. wynika, że przesłanką przyznania rolnikowi płatności do powierzchni uprawy pomidorów jest zawarcie przez niego umowy z podmiotem zajmującym się przetwarzaniem owoców i warzyw w ramach której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia temu podmiotowi określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów zaś podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć.

Skarżąca jako uzasadnienie swojego wniosku o przyznanie płatności do powierzchni uprawy pomidorów złożyła umowę kontraktacji z 10 czerwca 2019 r. Analiza treści tej umowy wskazuje, że Skarżąca zobowiązała się wytworzyć na areale o pow. 54,88 ha i dostarczyć 18,5 t pomidorów (w klasie pierwszej), zaś kupujący (tj. Kontraktujący) zobowiązał się je odebrać do 30 sierpnia 2019 r. i zapłacić umówioną cenę (tj. cenę dnia). Wymieniona umowa jest typową umową kontraktacji, o której stanowi w art. 613 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.2020.1740 j.t. ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia.

W rozpoznawanej sprawie oprócz ww. umowy z dnia 10 czerwca 2019 r. pod uwagę należy wziąć, także poczynione przez Organ odwoławczy ustalenia dotyczące faktycznego przetwórcy zakontraktowanego plonu. Ze stanu sprawy wynika, że zgodnie z CEIDG - FHU P. M. G. posiada zarejestrowany odpowiedni kod PKD w zakresie przetwórstwa płodów rolnych, jednakże mimo to zakontraktowany skup dokonany został nie w celu dokonania przetworzenia pozyskanego surowca, ale z zamiarem dalszej odsprzedaży (w postaci surowej) odbiorcy docelowemu, tj. O. F. S.A. Podmiot ten jest bowiem faktycznie znanym przedsiębiorstwem z branży przetwórstwa owocowo-warzywnego. Dodatkowo z wyjaśnień zawartych w treści odwołania wynika jednoznacznie, że rolą Kontraktującego z założenia miało być nie dokonanie skupu i przetworzenie surowca, ale jedynie pośrednictwo w zebraniu pomidorów od producentów rolnych i przekazaniu ich dalej, do podmiotu faktycznie prowadzącego zarówno skup, jak i przetwórstwo płodów rolnych. Podniesione okoliczności potwierdzają również, że Skarżąca była świadoma, że z założenia Kontraktujący nie miał dokonać przetworzenia pomidorów, ale jedynie przekazać je dalej do właściwego przetwórcy.

Pomimo, że w treści umowy Kontraktujący zobowiązał się do odebrania pomidorów, zapłaty za nie i ich przetworzenia, to w rzeczywistości nie miał zamiaru przetwarzania surowca. Skarżąca bowiem podkreśliła, że zawarcie kontraktu z Kontraktującym wynikało z faktu, iż jest on największym kontrahentem głównego odbiorcy pomidorów - O. F. S.A. Ponadto dysponował on sprzętem umożliwiającym dostarczenie plonów do właściwego przetwórcy.

Uwzględnienie zatem przez Organ odwoławczy tych okoliczności wskazanych przez Skarżącą należy zaakceptować.

Sąd podzielając ww. ustalenia Organu odwoławczego, wskazuje że zobowiązanie kontraktującego do przetworzenia surowca nie jest tylko formalnym elementem umowy kontraktacyjnej, o której mowa w u.p.s.w.b. Takie zobowiązanie jest jednym z niezbędnych elementów umowy, jednakże spełni swoją rolę tylko w sytuacji, gdy umowa taka będzie podlegać wykonaniu. Celem płatności do powierzchni uprawy pomidorów jest bowiem dotowanie tylko takich rolników, którzy produkują pomidory jeżeli pomidory te są przetwarzane przez podmioty zajmujące się przetwarzaniem owoców i warzyw. Innymi słowy płatność nie przysługuje rolnikowi dostarczającemu pomidory podmiotowi, który nie zobowiązuje się ich przetwarzać albo nie dokonuje przetworzenia (mimo formalnego zobowiązania wynikającego z umowy) lecz wykorzysta je w jakimś innym celu (np. sprzeda je w handlu detalicznym lub odsprzeda kolejnemu podmiotowi, czy przetwórcy). Nie ulega wątpliwości, że zakaz dalszej odsprzedaży dotyczy, także kontraktującego.

Dlatego też umowa określona w art. 15 ust. 4 pkt. 1 a) u.p.s.w.b. musi zawierać zobowiązanie podmiotu nabywającego pomidory od rolnika do ich przetworzenia, a dodatkowo zobowiązanie to musi być wykonane. Powyższe okoliczności przesądziły, że umowa z dnia 10 czerwca 2019 r. nie spełniła roli wyznaczonej przez u.p.s.w.b., a tym samym nie została spełniona przesłanka do przyznania płatności do całej zadeklarowanej powierzchni uprawy pomidorów tj. 54,88 ha.

Wszystkie wskazane zatem okoliczności związane z deklarowaną uprawą zasadnie uznał Organ za wskazujące, że wnioskowane przez Skarżącą wsparcie objęcia uprawy pomidora nie zapewnia wsparcia uprawy prowadzonej w związku z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez przemysł przetwórczy.

Mając powyższe na uwadze nie można zarzucić Organowi również naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie. Podstawą ich oceny może być wyłącznie prawidłowo ustalony przez organy ARiMR stan faktyczny sprawy. A ten, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości i przyjęty został przez Sąd za podstawę wyroku (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09), o czym była mowa.

Dodatkowo wskazać należy, że w ramach naruszenia prawa materialnego Skarżąca kwestionuje w istocie prawidłowość oceny elementów stanu faktycznego sprawy. Należy przypomnieć, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do podważanego stanu faktycznego sprawy, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12,; wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który Skarżąca uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11,; wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych również w związku z ich wykładnią zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA. z 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09), co jednak nie nastąpiło.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że podjęte przez Organ odwoławczy czynności były uzasadnione, a sposób przedstawienia wyniku analizy i związanych z nimi wniosków przekonujący. Organ odwoławczy przeprowadził, więc postępowanie zgodnie z regułami obowiązującymi w tym postępowaniu. Wydanie decyzji opartych na ocenie zgromadzonego w sprawach materiału dowodowego odmiennej od oczekiwań Skarżącej, nie oznacza, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Przywołane w skardze przepisy art. 7, 7a, 8, 9, 10, 15, 77, 80 K.p.a. precyzują zasady ogólne - prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli, informowania stron i ich czynnego udziału w postępowaniu, jak też nałożonego na organ administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie Organ odwoławczy rozpatrzył wyczerpująco cały materiał dowodowy, dokonał analizy i oceny tego materiału zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w zaskarżonych decyzjach, w uzasadnieniach decyzji wskazano, jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie. Ponadto w zaskarżonych rozstrzygnięciach skorygowano błędy popełnione przez Organ I instancji.

Odmienna ocena podnoszona przez Skarżącą nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Wbrew zarzutom skargi Organ odwoławczy oparł się na ustaleniach Organu I instancji w zakresie stanu upraw pomidora poczynionych w toku kontroli na miejscu dnia 27 czerwca 2019 r. ale także w okresie od dnia 27 sierpnia do 3 września 2019 r., osobę kontrahenta w oparciu o umowę przedłożoną przez Skarżącą, stosunku powierzchni areału wskazanego w umowie kontraktacji do zaplanowanego plonu w oparciu o umowę kontraktacji i wniosku o płatności, daty siewu w oparciu o decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska i Nasiennictwa, kosztów zakupu nasion w oparciu o fakturę zakupu. Dodatkowo Organ odwoławczy uwzględnił wyjaśnienia Skarżącej podnoszone w toku postępowania. Ustalonego stanu faktycznego Skarżąca skutecznie nie zakwestionowała.

Wymogi, jakie powinna spełniać decyzja administracyjna zawarte są w art. 107 K.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, z kolei, uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Rozstrzygnięcia poddane analizie Sądu spełniały, także ww. warunki, stąd zarzuty skargi są nieuzasadnione.

Organ odwoławczy przeprowadził, także prawidłowe postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zebrały i wnikliwie rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, w tym materiał przedstawiony przez Skarżącą i na podstawie jego całokształtu trafnie Organ odwoławczy ocenił okoliczności faktyczne, czemu dał wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. W szczególności wyjaśnił dlaczego Skarżąca nie realizuje celów wsparcia, zaś sposób podejmowanych działań miał na celu wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia.

Odnosząc się do załączonej opinii do pisma z dnia 12 marca 2021 r. wskazać należy, że Sąd może przeprowadzić dowód z dokumentu na wniosek strony lub z urzędu o ile ma on charakter dowodu uzupełniającego i jego celem jest wyjaśnienie istotnych wątpliwości sprawy i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. nie określa o jaki dowód z dokumentu w sprawie chodzi, a więc urzędowy (art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 2014 r poz. 101 ze zm.; dalej: "k.p.c."), czy prywatny (art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 245 K.p.c.). Przedmiotem dowodu, który może przeprowadzić sąd administracyjny mogą być zatem dwa rodzaje dokumentów. W tej sprawie pisma nazwanego - opinia specjalisty, nie można traktować jako opinii biegłego albowiem nie została ona uzyskana w sformalizowanym postępowaniu a tylko na żądanie Skarżącej poza trybem urzędowym, co zresztą wynika z jej treści. Z pewnością złożona opinia nie ma waloru uzupełniającego, skoro w postępowaniu administracyjnym nie była sporządzona opinia biegłego. W orzecznictwie zwraca się zresztą uwagę na niedopuszczalność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w toku postępowania sądowego (zob. wyrok NSA z 10 maja 2011 r., II FSK 1/10). Wskazuje się, że mając na uwadze treść art. 106 § 5 P.p.s.a. stwierdzić należy, iż opinia biegłego zgodnie z treścią i systematyką art. 308 K.p.c., nie może być zaliczona do dokumentów. Natomiast w myśl art. 106 § 3 P.p.s.a. przedmiotem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym mogą być jedynie dokumenty. Przeprowadzenie więc dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed sądem administracyjnym oznaczałoby obejście prawa ze skutkiem nieważności.

Stąd wniosek Skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii specjalisty nie mógł być uwzględniony.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

-----------------------

Sygn. akt I SA/Sz 140/21

#