Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1485/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt 14, art. 71 ust. 1, art. 76
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Protokolant - Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nienależnie pobranego świadczenia - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, - stwierdza nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], - zaskarżona decyzja oraz decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy Nr [...] w Ł. decyzją z dnia [...] października 1998 r. nr [...], uznał A. W. z dniem [...] września 1998 r. za osobę bezrobotną i przyznał jej z dniem [...] września 1998 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnego w wysokości 120% zasiłku podstawowego, a następnie Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy [...] decyzją z dnia [...] września 1999 r. nr [...] orzekł o utracie przez wymienioną prawa do zasiłku dla bezrobotnego od dnia [...] września 1999 r. z powodu upływu okresu jego pobierania.

Po dostarczeniu przez skarżącą w dniu [...] września 2004 r. świadectwa pracy, z którego wynikało, że w okresie od [...] września 1990 r. do [...] stycznia 2000 r. była ona zatrudniona w Szkole Podstawowej Nr [...] w Ł., Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 i art. 150 § 1 k.p.a., wszczął z urzędu postępowanie o wznowienie postępowania w sprawie opisanej już wyżej decyzji z dnia [...] października 1998 r. nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...], mając za podstawę art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) oraz art. 146 § 1 k.p.a., nie uchylił decyzji z dnia [...] października 1998 r. nr [...] stwierdzając, że skarżąca z uwagi na powyższe zatrudnienie nie mogła uzyskać statusu osoby bezrobotnej, jednakże z uwagi na upływ pięcioletniego okresu, należało orzec jak w sentencji.

Następnie Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 cytowanej już wyżej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, stwierdził o nienależnie pobranym świadczeniu przez A. W. w kwocie [...] zł za okres od [...] września 1998 r. do [...] września 1999 r., zaś w uzasadnieniu powołał się na fakt przyznania zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego do dnia [...] września 1999 r. oraz na zatrudnienie w tym czasie w Szkole Podstawowej Nr [...] w Ł. W pouczeniu natomiast podał m.in., że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest zobowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne, zaś roszczenie tego świadczenia przez Powiatowy Urząd Pracy podlega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia wypłaty.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. skarżąca A. W. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu powołała się na opisany powyżej stan faktyczny i stwierdziła, że w czasie pozostawania na zasiłku dla bezrobotnych, nie podjęła zatrudnienia aż do czasu uprawomocnienia się ugody sądowej sporządzonej przed Sądem Rejonowym w Ł. [...] Wydział Pracy z dnia [...] grudnia 1999 r. sygn. akt [...] i nowe świadectwo pracy sporządzone na mocy powyższej ugody otrzymała w dniu [...] stycznia 2000 r. Zasiłek otrzymywała na podstawie art. 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i była osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, zaś art. 28 ust. 2 ustawy nie uznaje za nienależne świadczenie wypłaconego zasiłku, mimo że po zakończonym okresie jego pobierania bezrobotnemu wypłacono wynagrodzenie na podstawie ugody sądowej. Ponadto ustawa o promocji zatrudnienia weszła w życie dopiero w dniu 1 czerwca 2004 r. i w tej sytuacji nie może ona być podstawą prawną powyższej decyzji. Innymi słowy mówiąc, powyższa decyzja została wydana bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa i dotyczyła sprawy już uprzednio rozstrzygniętej przez ostateczną decyzję z dnia [...] października 2004 r. nr [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 – 2 i art. 15 § 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 6 i ust. 4 pkt 2, art. 75 ust. 1 – 2 oraz art. 139 wspomnianej już wyżej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]. W obszernym uzasadnieniu – powołując się na opisany już powyżej stan faktyczny – szeroko odniósł się do przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 k.p.a. przytaczając stanowisko judykatury oraz stwierdził, że stosownie do treści art. 139 ustawy, zasiłki, dodatki szkoleniowe oraz inne świadczenia z tytułu bezrobocia przyznane bezrobotnym przed dniem wejścia w życie ustawy są wypłacane na zasadach określonych w dotychczasowych przepisach z wyjątkiem ich waloryzacji, które są dokonywane na zasadach określonych w niniejszej ustawie, zaś w myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164, poz. 1366), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem sporna decyzja została wydana pomiędzy wejściem w życie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, zatem wobec braku przepisów przejściowych należało stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania tej decyzji, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 76 ust. 1 i 2 ustawy. Stąd też należało uznać, iż pobrany przez skarżącą zasiłek dla bezrobotnych jest świadczeniem nienależnym, lecz wobec treści art. 76 ust. 3 ustawy, roszczenie to uległo przedawnieniu i dlatego nie można żądać tego świadczenia, lecz należy stwierdzić, iż jest ono nienależne.

W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2008 r. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej, skarżąca A. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu – powołując się na dotychczasowe zarzuty i argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji – podała, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 6, 7, 8 i art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ nie brała udziału w postępowaniu, a ponadto uniemożliwiono jej wglądu do akt sprawy w dniu [...] czerwca 2008 r., a kiedy już to uczyniono, to nie było w nich świadectwa pracy wystawionego w dniu [...] czerwca 1998 r. W dalszej części dodała, że dwukrotnie rozwiązywano z nią stosunek pracy z naruszeniem prawa i dwukrotnie wystawiano jej nowe świadectwo pracy, zaś w miejscu zatrudnienia była "molestowana psychicznie".

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. W uzasadnieniu – poza argumentami przedstawionymi już w powyższej decyzji – podał, że przepisy nie przewidują przedawnienia uprawnienia organu do wydania decyzji stwierdzającej pobranie nienależnego świadczenia. Natomiast odpowiadając na zarzuty naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. organ stwierdził, że organ nie prowadził w sprawie postępowania dowodowego i w tej sytuacji nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. W. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją zarzucając jej naruszenie art. 6, 7, 8 i art. 10 § 1 k.p.a. i wniosła o jej uchylenie, jak również zarzuciła, że w wyniku jej wydania w uzasadnieniu naruszono art. 271 § 1 i art. 18 § 2 k.k., ponieważ poświadczono w nim nieprawdę. W uzasadnieniu natomiast powołała się na dotychczasowe zarzuty i dodała, że w okresie, w którym pozostawała jako bezrobotna, nie otrzymywała żadnego wynagrodzenia, zaś w dalszej części uzasadnienia przeprowadziła polemikę z ustaleniami organu zarzucając mu nieprawdę w treści uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne, zaś za nienależne świadczenie w myśl ust. 2, uważa się:

1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;

2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie;

3) zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78;

4) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6;

5) zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę;

6) świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego.

Jednakże gdyby nawet przyjąć w ślad za organem, abstrahując już od jego argumentacji i zarzutów skarżącej A. W., że wymieniona pobrała nienależne świadczenie, to z mocy ust. 4 in fine, roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty, co w przedmiotowej sprawie miało niewątpliwie miejsce.

Innymi słowy mówiąc, ustawodawca na mocy cytowanych wyżej przepisów, zobligował organ do wydania decyzji, o ile wcześniej przyznane świadczenie zostało uznane za nienależne i jeżeli jego roszczenie się nie przedawniło, w przedmiocie – i co należy szczególnie zaakcentować – jedynie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a nie – jak uczynił to organ w decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] – stwierdzającej o nienależnie pobranym świadczeniu.

Takie stanowisko jest tym bardziej zasadne, jeśli zważy się ponadto na treść art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy, w myśl którego do zadań samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy należy wydawanie decyzji o:

a) uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu bezrobotnego,

b) przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu wypłaty oraz utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku, dodatku szkoleniowego albo stypendium,

c) obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, dodatku szkoleniowego, stypendium, innych nienależnie pobranych świadczeń lub kosztów szkolenia finansowanych z Funduszu Pracy,

d) odroczeniu terminu spłaty, rozłożeniu na raty lub umorzeniu części albo całości nienależnie pobranego świadczenia udzielonego z Funduszu Pracy.

Skoro zatem na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy organ jest zobowiązany do wydania jedynie decyzji o zwrocie nienależnego świadczenia, a katalog decyzji z art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy jest zamknięty i nie przewiduje się w nim decyzji tylko o stwierdzeniu nienależnie pobranego świadczenia, to w tej sytuacji decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 71 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Innymi słowy mówiąc, na mocy powyższego przepisu można uznać nienależne świadczenie, ale z jednoczesnym obowiązkiem jego zwrotu.

Skoro zaś tak, to odmowa stwierdzenia jej nieważności przez organy obu instancji, narusza przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a jednocześnie obliguje Sąd na mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], z tego mianowicie powodu, że było to postępowanie prowadzone w granicach niniejszej sprawy.

W tej sytuacji zatem zbędne staje się odnoszenie do pozostałych zarzutów ze skargi, jak również do argumentacji przedstawionej przez organ.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 oraz w zw. z art. 135, art. 152 i art. 132 cytowanej już ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.