Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1523/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędzia del. NSA Małgorzata Dałkowska – Szary /spr./ Protokolant Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 233/09 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2006 r. stwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego przez skarżącego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2008 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2006 r., którą Wojewoda potwierdził posiadanie obywatelstwa polskiego przez skarżącego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 9 grudnia 2008 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2005 r. Dokonując oceny zgodności z prawem niniejszej decyzji organ podniósł, iż analiza akt zgromadzonych w postępowaniu przed Wojewodą Śląskim wskazuje, że W. S. (w izraelskich dokumentach A. S.) urodził się w dniu [...] maja 1920 r. w B., jako syn F. i P., nazwisko rodowe W., co wynika z kopii odpisu zupełnego aktu urodzenia wydanego przez USC w B. znajdującej się w aktach sprawy, która to kopia jako niepotwierdzona za zgodność z oryginałem, zdaniem organu nie mogła być uznana za dowód w sprawie. Ponadto organ wskazał, iż w izraelskich dokumentach jako data urodzenia W. S. widnieje [...] maja 1920 r. Wnioskodawca do rozpoczęcia II Wojny Światowej zamieszkiwał w B. przy ul. K. [...] lub [...]. Podczas wojny przebywał na terytorium b. ZSRR. Pod koniec wojny znalazł się w Niemczech skąd wyemigrował na pobyt stały do Izraela. Obywatelstwo izraelskie nabył w dniu 10 października 1948 r. W okresie od dnia 25 września 1950 r. do 30 marca 1955 r. W. S. należał do sił rezerwowych Wojska Obrony Izraela, w stopniu szeregowca (dowód: oryginał zaświadczenia wydanego przez Wojsko Obrony Izraela wraz z tłumaczeniem na język polski w aktach sprawy). Organ stwierdził, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. R.P. Nr 7, poz. 44 z późn. zm.). W aktach przedmiotowej sprawy zdaniem organu brak jest jednak dowodów potwierdzających nabycie i posiadanie obywatelstwa polskiego przez W. S. W szczególności nie może być uznana za taki dowód niepotwierdzona za zgodność z oryginałem kopia odpisu zupełnego aktu urodzenia wydanego przez USC w B., na nazwisko S. W., urodzony [...] maja 1920 r. w B., syn F. i P., nazwisko rodowe W. Sam fakt urodzenia W.S. w 1920 r. w B. nie jest wystarczający do tego by stwierdzić, że nabył on obywatelstwo polskie. Podkreślono, iż W. S. mógł nabyć obywatelstwo polskie na podstawie ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, której artykuł 4 stanowił, iż obywatelstwo polskie nabywało się m.in. przez urodzenie. Artykuł 5 ww. ustawy mówił, że przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, dzieci nieślubne - obywatelstwo matki. W aktach sprawy brak jest jednak dowodów wskazujących by W. S. nabył obywatelstwo polskie na podstawie ww. przepisu, natomiast brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji Wojewody Śląskiego uniemożliwia stwierdzenie jakie fakty organ uznał za udowodnione w odniesieniu do nabycia i posiadania obywatelstwa polskiego przez wnioskodawcę. W trakcie prowadzonego postępowania wojewoda zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a miał zatem obowiązek zebrania dowodów pozwalających na wydanie decyzji jednoznacznie rozstrzygającej kwestię posiadania obywatelstwa polskiego przez stronę, czego zdaniem organu nie uczynił. Nie wystąpił on do żadnych organów by zgromadzić dowody potwierdzające istotne fakty dla rozpatrzenia wniosku W. S. o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Między innymi Wojewoda Śląski nie podjął czynności mających na celu ustalenie, czy W. S. był dzieckiem "ślubnym" w rozumieniu obowiązujących w dacie jego urodzenia przepisów o obywatelstwie polskim oraz, czy jego rodzice posiadali obywatelstwo polskie w dacie jego urodzenia. Ponadto organ nie potwierdził prawdziwości informacji dotyczących wnioskodawcy przedstawionych we wniosku o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. We wniosku o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego pełnomocnik strony oświadczył, że od urodzenia do wybuchu II Wojny Światowej zamieszkiwał wraz z rodzicami w B. przy ul. K. Okres wojny spędził na terytorium b ZSRR, skąd przez Niemcy wyemigrował do Izraela. Wojewoda by potwierdzić te fakty powinien był wystąpić do stosownych organów (archiwa państwowe, Żydowski Instytut Historyczny, IPN),czego nie uczynił. Podkreślono, że w sytuacji, gdy organ dokonałby ustalenia, że strona nabyła obywatelstwo polskie należało sprawdzić, czy nie utraciła go np. na podstawie art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego przez wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym. Biorąc powyższe pod uwagę, Minister uznał, iż Wojewoda Śląski w trakcie rozpatrywania wniosku W. S. przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób rażąco naruszający przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a, bowiem nie podjął kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Minister wskazał również, iż organ winien był zbadać swą właściwość miejscową określoną w art. 18 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę, stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ nadzoru prawidłowo uznał, iż kwestionowana decyzja Wojewody Śląskiego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w związku z rażącym naruszeniem prawa nie jest wystąpienie jakiegokolwiek uchybienia przy jej wydaniu, ale wystąpienie uchybienia, które można określić jako rażące naruszenie prawa.

Zatem w rozpoznanej sprawie zasadnicze znaczenie miało ustalenie, czy Wojewoda Śląski wydając decyzję z dnia [...] lutego 2006r., dopuścił się naruszenia prawa procesowego, które można zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa w treści art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Sąd pierwszej instancji, w powołaniu na wyrok NSA z 25 kwietnia 2007r. sygn. akt I OSK 790/06 wskazał, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia nie tylko przy naruszeniu przepisów prawa materialnego, ale w wyjątkowych sytuacjach również przy naruszeniu przepisów prawa procesowego, w szczególności przy oczywistym niezastosowaniu lub nieprawidłowym zastosowaniu przepisów zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 6 -11 k.p.a. A zatem błędne ustalenie stanu faktycznego oraz podjęcie w oparciu o tak ustalony stan faktyczny decyzji na podstawie konkretnej normy prawa materialnego jest rażącym naruszeniem przepisów postępowania, jak i prawa materialnego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż orzekający w sprawie organ nadzoru właściwie przyjął, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Sąd wskazał, iż na mocy tej decyzji Wojewoda Śląski, powołując się na art. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z dnia 15 lutego 1962r. stwierdził, że skarżący posiada obywatelstwo polskie. Przepis ten stanowi, iż w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy obywatelami polskimi są osoby, które posiadają obywatelstwo polskie na podstawie dotychczasowych przepisów. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdowały przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. R.P. Nr 7, poz. 44 z późn. zm.), która to ustawa obowiązywała w chwili zaistnienia zdarzeń mających znaczenie dla stwierdzenia nabycia, posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego przez W. S. Stosownie do art. 2 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego z 1920 roku, z chwilą ogłoszenia ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego obywatelstwo polskie służyło każdej osobie bez różnicy płci, wieku, wyznania i narodowości, która była osiedlona na obszarze Państwa Polskiego, o ile jej nie służy obywatelstwo innego państwa. Niesporne jest, ze skarżący urodził się w maju 1920r. w B. Dla ustalenia zgodnie z wymogami art. 5 powołanej ustawy, czy nabył on przez urodzenie obywatelstwo polskie należało ustalić czy był dzieckiem ślubnym i jakie obywatelstwo mieli jego rodzice. W aktach sprawy brak jest miarodajnych dowodów na tę okoliczność, co w ocenie Sądu I instancji wskazuje, że Wojewoda w toku postępowania nie wyjaśnił podstawowej przesłanki warunkującej wydanie kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, tj. czy, jak i kiedy skarżący nabył obywatelstwo polskie.

W ocenie Sądu decyzja Wojewody narusza także w sposób rażący prawo poprzez niewyjaśnienie, czy skarżący ( w sytuacji, gdyby uznano, iż nabył obywatelstwo polskie ) nie utracił obywatelstwa w oparciu o art. 11 tej ustawy. Z akt sprawy wynika bowiem w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że skarżący w dniu 10 października 1948r. nabył obywatelstwo izraelskie, co w świetle art. 11 ust. 1 ustawy skutkowało utratą obywatelstwa polskiego. Ponadto jak wynika z zaświadczenia wydanego przez Wojsko Obrony Izraela - w okresie od dnia 25 września 1950r. do dnia 30 marca 1955r. W. S. należał do sił rezerwowych Wojska Obrony Izraela, w stopniu szeregowca, wynikiem czego była utrata obywatelstwa polskiego.

W świetle powyższych ustaleń i unormowań prawnych Sąd I instancji uznał, iż słusznie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przyjął, że w niniejszej sprawie Wojewoda Śląski przeprowadził postępowanie administracyjne z rażącym naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w oparciu o który organ wydał kontrolowaną w sprawie decyzję nie pozwala na właściwe i rzetelne ustalenie jej stanu faktycznego, oraz wywiedzenie i przyjęcie w sposób miarodajny najistotniejszych przesłanek stanowiących podstawę do wydania decyzji orzekającej o stwierdzeniu posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Prowadzi to z kolei do uznania, że decyzja ta nie może ostać się w obrocie prawnym, bowiem jej rozstrzygnięcie- stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego - w świetle przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i powołanych przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego jest niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. S., reprezentowany przez pełnomocnika. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oraz zaskarżonych decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) art. 184 Konstytucji R.P. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U., nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez to, iż Sąd l instancji zaniechał dokonania kontroli i nie uchylił zaskarżonej decyzji, pomimo wydania jej z naruszeniem art. 7, 77 i 16 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.,

2) art. 3 § 1 i 2, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, a także art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 7, 16, 77 i 156 § 1 pkt.2 k.p.a. polegające na błędnym stwierdzeniu, że przy wydawaniu decyzji przez Wojewodę Śląskiego z dnia [...] lutego 2006r. stwierdzającej posiadanie przez skarżącego obywatelstwa polskiego doszło do rażącego naruszenia prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji wojewody Śląskiego.

Naruszenia te miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż w ich wyniku doszło do oddalenia skargi skarżącego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż uznanie decyzji za nieważną może mieć miejsce w zupełnie nadzwyczajnych sytuacjach. Wątpliwości skarżącego budzi zatem skuteczność powoływania się przez organ na naruszenie art. 7 i 77 k.p.a, jako podstawy prawnej stwierdzenia nieważności decyzji skoro obowiązująca ustawa o obywatelstwie polskim nie określa dokumentów, które należy złożyć wraz z wnioskiem o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika dla organu administracji obowiązek wskazania z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Natomiast art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Wnoszący skargę kasacyjną powołał się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2009r. sygn. akt IV SA/Wa 56/09 w podobnej przedmiotowo sprawie, którym WSA uchylił zaskarżoną decyzję MSWiA uznając, że została ona wydana z naruszeniem art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 k.p.a. i przytoczył obszerne fragmenty uzasadnienia.

Wojewoda Śląski zdaniem skarżącego dysponował informacjami i dokumentami pozwalającymi mu na wydanie decyzji w sprawie i na stwierdzenie posiadania przez skarżącego obywatelstwa polskiego. W trakcie postępowania został załączony m.in. odpis zupełny aktu urodzenia. Okoliczności wynikające z tego dokumentu znajdowały pełne potwierdzenie w innych zgromadzonych dowodach.

Ponadto w skardze kasacyjnej podniesiono, iż skarżący urodził się w dniu [...] maja 1920 r. w B. Z aktu urodzenia wynika, że w chwili urodzenia jego rodzice mieli miejsce mieszkania również w tej miejscowości. Zgodnie zaś z art. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego prawo obywatelstwa polskiego służyło każdej osobie, która w chwili jej wejścia w życie była osiedlona na obszarze Państwa Polskiego (m.in. była zapisana lub miała prawo być zapisana do ksiąg stałej ludności b. Królestwa Polskiego). B. znajdował się na terytorium byłego Królestwa Polskiego. Biorąc pod uwagę zbieżność czasową urodzenia się wnioskodawcy i zamieszkiwania jego rodziców na terytorium, które weszło w skład Państwa Polskiego z chwilą wejścia w życie ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego należy uznać, że wbrew stanowisku Ministra, zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do uznania, że wnioskodawca nabył i posiadał polskie obywatelstwo. Brak było również powodów dla uznania, że decyzja Wojewody Śląskiego zapadła niezgodnie z właściwością miejscową. Z treści załączonych dokumentów i informacji wynikało bowiem, że ostatnim miejscem zamieszkania wnioskodawcy w Polsce był B. tj. miasto położone w obrębie właściwości miejscowej Wojewody Śląskiego w ramach jego kompetencji do orzekania w przedmiocie posiadania obywatelstwa polskiego. W ocenie skarżącego brak było również podstaw do uznania, że sposób procedowania Wojewody Śląskiego był na tyle rażący, aby wypaczał sens i prawidłowość decyzji.

Ponadto skarżący wskazał, że Minister ograniczył się jedynie do niedopuszczalnej kontroli prowadzonego postępowania przez Wojewodę Śląskiego i dokonanej przez niego oceny. Nie przeprowadził jakichkolwiek czynności we własnym zakresie w ramach postępowania nadzwyczajnego celem weryfikacji informacji i dokumentów załączonych do wniosku co mogłoby ewentualnie dopiero uzasadniać podważenie ostatecznej decyzji w razie ustalenia istnienia wady kwalifikowanej (np. naruszenia właściwości miejscowej bądź istnienia okoliczności powodującej utratę przez skarżącego obywatelstwa polskiego). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu skarżącego dotyczącego tej kwestii.

W kasacji zakwestionowano również stanowisko Sądu I instancji uznające słuszność stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z powodu domniemanego pełnienia przez skarżącego służby wojskowej w Wojsku Izraela. Wskazano, że brak jest podstaw w materiale dowodowym świadczących o dobrowolnym wykonywaniu przez skarżącego jakichkolwiek obowiązków wojskowych. Ponadto zauważono, że odmienna wykładnia przepisów prawa nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

W konkluzji stwierdzono, że wobec braku jakichkolwiek podstaw uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Śląskiego zaskarżona decyzja MSWiA z dnia [...] stycznia 2009 r., jako naruszająca ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w 16 k.p.a., winna zostać przez Sąd I instancji wyeliminowana z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w toku postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżony wyrok nie narusza prawa, choć uzasadnienie wyroku jest częściowo nietrafne.

Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd może odnieść się do tych zarzutów, które przytoczone są w podstawach kasacyjnych jako zarzuty naruszenia wskazanych przepisów prawnych.

Zarzuty skargi, w oparciu o przytoczone w jej podstawach przepisy, sprowadzają się do zakwestionowania ustaleń Sądu I instancji , że przy wydawaniu decyzji przez Wojewodę Śląskiego z dnia [...] lutego 2006r. stwierdzającej posiadanie przez skarżącego obywatelstwa polskiego doszło do rażącego naruszenia prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji Wojewody Śląskiego.

Na wstępie wskazać należy, że obowiązująca ustawa z dnia 15 lutego 1962r. o obywatelstwie polskim ( Dz. U. z 2000r., Nr 28, poz. 353 ze zm.) przewiduje możliwość stwierdzenia przez wojewodę posiadania i utraty obywatelstwa polskiego ( art. 17 ust. 4 ustawy ). Stwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego wymaga zawsze deklaratoryjnej decyzji administracyjnej, gdy posiadanie lub utrata obywatelstwa nie wynika z posiadanych danych , a wojewoda musi ustosunkować się do zgłoszonego żądania. Decyzja o charakterze deklaratoryjnym nie tworzy wprawdzie nowej sytuacji prawnej, ale stwierdza w stosunku do konkretnego adresata, czy i jaki jest, w danej sytuacji faktycznej, jego stan prawny w sferze prawa administracyjnego. Dopiero wydanie decyzji potwierdza w takiej sytuacji status określonej osoby co do jej obywatelstwa. Wydanie więc przez wojewodę decyzji stwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego przez określoną osobę winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego z zachowaniem wszystkich reguł postępowania administracyjnego. Organ ma przy tym obowiązek ustalenia, czy osoba, która nabyła obywatelstwo nie utraciła go przed wydaniem decyzji.

Przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym była decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2006r. wydana na wniosek pełnomocnika skarżącego z dnia 2 stycznia 2006r. w trybie art. 17 ust. 4 ustawy o obywatelstwie polskim z dnia 15 lutego 1962r.

Na mocy tej decyzji organ, powołując się na art. 1 powołanej ustawy o obywatelstwie polskim stwierdził, że skarżący posiada obywatelstwo polskie. Przepis art. 1 powołanej ustawy stanowi, iż w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy obywatelami polskimi są osoby, które posiadają obywatelstwo polskie na podstawie dotychczasowych przepisów.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdowały przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. R.P. Nr 7, poz. 44 z późn. zm.), która to ustawa obowiązywała w chwili zaistnienia zdarzeń mających znaczenie dla stwierdzenia nabycia, posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego przez W. S. (A. S.).

Przed wydaniem decyzji stwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego wojewoda winien więc dokonać jednoznacznych ustaleń czy i na jakiej podstawie wnioskodawca nabył obywatelstwo, a w przypadku nabycia, czy nie utracił tego obywatelstwa przed wydaniem decyzji.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie wyrażona w zaskarżonym wyroku opinia Sądu pierwszej instancji, że w toku postępowania przed Wojewodą Śląskim w przedmiocie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego doszło do rażącego naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. jest prawidłowa i nie narusza wskazanych w podstawach kasacyjnych przepisów.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r. wydana w postępowaniu nieważnościowym, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymująca w mocy decyzję Ministra z dnia [...] grudnia

2008 r. stwierdzającą nieważność ostatecznej decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2006 r. w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa przez W. S. W ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, gdy podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jest przepis art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., dokonywana jest ocena kwestionowanej decyzji jedynie pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, a zatem w niniejszej sprawie pod kątem oceny, czy decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. w związku z przepisami ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego. W rozpoznawanej sprawie chodzi o dokonanie oceny, czy wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa i czy to naruszenie prawa jest rażące. Organ nie może przy tym rozpoznawać ponownie sprawy merytorycznie, stąd zarzuty skarżącego wskazujące na to, że organ nadzoru w postępowaniu nieważnościowym powinien sam przeprowadzić postępowanie dowodowe odnośnie przesłanek obywatelstwa należy uznać za całkowicie niezasadne.

Dokonując oceny, czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji miał podstawy do przyjęcia, iż decyzja Wojewody Śląskiego stwierdzająca posiadanie obywatelstwa polskiego przez skarżącego rażąco narusza art. 7 i 77 k.p.a., Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż w sprawie zachodzą przesłanki wskazujące na to, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem powołanych przez organ nadzoru przepisów.

O ile można się częściowo zgodzić z zarzutami skargi dotyczącymi braku rażącego naruszenia przez wojewodę przepisów przy ustalaniu nabycia przez skarżącego obywatelstwa polskiego na podstawie art. 2 w zw. z art. 5 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, to należy uznać, że pomimo istnienia jednoznacznych dowodów świadczących o utracie tego obywatelstwa przez skarżącego na podstawie art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego z 1920r. organ wydał decyzję pozytywną, czym w sposób rażący naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego.

W art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego uregulowano dwie niezależne przesłanki utraty obywatelstwa polskiego. Pierwszą z nich było nabycie obcego obywatelstwa, z tym zastrzeżeniem, że osoby obowiązane do czynnej służby wojskowej mogły nabyć obywatelstwo obce jedynie po uzyskaniu zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w przeciwnym razie nadal były uważane wobec Państwa Polskiego za obywateli polskich (art. 11 pkt 1 w zw. z art. 11 zd. 2 ustawy). Drugą przesłanką utraty obywatelstwa było przyjęcie urzędu publicznego lub wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym bez zgody właściwego wojewody, wyrażonej w porozumieniu z właściwym dowódcą okręgu korpusu (art. 11 pkt 2 ustawy).

W sprawie bezsporne jest, że skarżący w dniu 10 października 1948r. nabył obywatelstwo izraelskie, co w świetle art. 11 ust. 1 ustawy skutkowało utratą obywatelstwa polskiego w przypadku zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Okoliczności tych organ nie badał, choć w sytuacji, gdy skarżący urodził się w 1920 roku, w roku 1970 przestał już podlegać obowiązkowi wojskowemu w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym ( Dz. U. Nr 6, poz. 646), która skróciła wiek podlegania obowiązkowi wojskowemu z 60 do 50 lat, a wcześniej ( tj. w dniu 15 maja 1948r. nabył obywatelstwo izraelskie. Ponadto, jak wynika z zaświadczenia wydanego przez Wojsko Obrony Izraela - w okresie od dnia 25 września 1950r. do dnia 30 marca 1955r. W. S. należał do sił rezerwowych Wojska Obrony Izraela, w stopniu szeregowca, która to okoliczność jest również przesłanką utraty obywatelstwa polskiego na podstawie przepisu art. 11 pkt. 2 ustawy. Okoliczności tych Wojewoda Śląski nie zbadał ani nie uwzględnił przy wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2006r.

Prawidłowo zatem Sąd I instancji zaakceptował stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że w niniejszej sprawie Wojewoda Śląski przeprowadził postępowanie administracyjne z rażącym naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w oparciu o który organ wydał kontrolowaną w sprawie decyzję nie pozwala na właściwe i rzetelne ustalenie jej stanu faktycznego, oraz wywiedzenie i przyjęcie w sposób miarodajny najistotniejszych przesłanek stanowiących podstawę do wydania decyzji orzekającej o stwierdzeniu posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Trafnie stwierdził również, że prowadzi to z kolei do uznania, że decyzja ta nie może ostać się w obrocie prawnym, bowiem jej rozstrzygnięcie- stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego - w świetle przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego jest niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, nie dokonano bowiem oceny przesłanek utraty obywatelstwa polskiego pomimo istniejących dowodów na tę okoliczność

W tej sytuacji rozstrzygnięcie Sądu I instancji oddalające skargę na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego przez skarżącego A. S. należy uznać za prawidłowe, a podniesione w skardze zarzuty za chybione.

Wnoszący skargę kasacyjną powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2009r., sygn. IV SA/Wa 56/09, twierdząc, że w podobnym stanie faktycznym i prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wydane w postępowaniu nieważnościowym decyzje MSWiA. Odnosząc się do tych zarzutów należy wskazać, że z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że powołana sprawa dotyczyła odmiennego stanu faktycznego. W tej sprawie WSA oceniał przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego przez osobę urodzoną w 1945 roku w Ł., a wątpliwości dotyczyły oceny dowodów na okoliczność posiadania, w dacie urodzenia skarżącej, obywatelstwa polskiego przez jej ojca. W tej sprawie Sąd uznał, że organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił okoliczności mające znaczenie dla oceny, czy skarżąca nabyła obywatelstwo polskie, w związku z czym nie doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie natomiast zasadniczą przyczyną oddalenia skargi na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa przez A. S. było stwierdzenie, że w aktach sprawy znajduje się oryginał zaświadczenia wydanego przez Wojsko Obrony Izraela poświadczający, że należał on w okresie od 25 września 1950r. do 30 marca 1955r. do sił rezerwowych Wojska Obrony Izraela w stopniu szeregowca., a więc dokument świadczący o utracie obywatelstwa polskiego stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego. Natomiast w sprawie IV SA/Wa 56/09 Minister w ogóle nie odnosił się do kwestii, czy skarżąca wobec nabycia obywatelstwa obcego utraciła obywatelstwo polskie na podstawie art. 11 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, ani nie oceniał, czy zostały spełnione przesłanki w tym zakresie. MSW i A w ogóle nie powołuje się na te okoliczności w zaskarżonej decyzji, co oznacza, że w tym aspekcie sprawa w postępowaniu nieważnościowym w ogóle nie była rozpoznawana.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.