Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 620/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1 i 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 24 marca 2022 r. nr COF.OUR.6375.26735.2021 ŁD.SA.ZZ 06240319 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 24 marca 2022 r. nr COF.OUR.6375.26735. 2021 ŁD.SA.ZZ 06240319 Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, po rozpatrzeniu zażalenia M. M. (dalej zwana: strona, zobowiązana lub skarżąca), utrzymała w mocy postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV z 11 stycznia 2022 r. nr COF.OUR.6375. 26735.2021 KA.KK.P 06240319 w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. na podstawie tytułu wykonawczego z 2 września 2021 r. nr 153920E1-65/GD/2021, tj.: 1) oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku, 2) oddalenia zarzutu braku doręczenia zobowiązanej upomnienia, gdy jest wymagane.

Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji powołał w szczególności przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1689 – dalej zwana: ustawa abonamentowa).

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W sprawie nie jest sporne między stronami, że wierzyciel, tj. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, 2 września 2021 r. wystawił tytuł wykonawczy nr 153920E1-65/GD/2021 obejmujący zaległości skarżącej w opłatach abonamentowych za używanie odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego za okresy od stycznia 2016 r. do maja 2021 r., kierując tenże tytuł do organu egzekucyjnego, celem prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 3 września 2021 r. powiadomił zobowiązaną o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Pismem z 13 września 2021 r. zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, domagając się wstrzymania czynności egzekucyjnych i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podniosła zarzuty:

1. nieistnienia obowiązku; w tym zakresie strona wskazała, że wyrejestrowała odbiornik telewizyjny po roku 2006 w związku z wyjazdem na stałe za granicę; nie otrzymała od Poczty Polskiej S.A. (i nie zna) indywidualnego numeru identyfikacyjnego do uiszczania opłat abonamentowych; oświadczyła przy tym, że nie ogląda i nie zmierza oglądać programów telewizji publicznej na żadnym nośniku medialnym;

2. braku uprzedniego doręczenia upomnienia; wyjaśniła, że zarejestrowała już kilka lat temu usługę eINFO w celu rejestrowania i pilnego powiadamiania o skierowanych do niej przesyłkach poleconych; jej skrzynka pocztowa jest regularnie sprawdzana, a pierwsze e-AWIZO od Poczty Polskiej S.A. otrzymała dopiero 10 września 2021 r. wraz z pismem Urzędu Skarbowego o zajęciu wierzytelności.

Wierzyciel postanowieniem z 11 stycznia 2022 r. uznał zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanej za niezasadne i zarzuty te oddalił.

Motywując swoje stanowisko powołał w szczególności przepisy art. 33 § 2 pkt 1-6 oraz art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 7 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej i wyjaśnił, że ustawa abonamentowa nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek ich rejestrowania oraz uiszczania opłaty abonamentowej począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano ich rejestracji. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat bądź uzyskano prawo do ustawowego zwolnienia.

W stanie faktycznym tej sprawy, jak argumentował wierzyciel, skarżąca 7 maja 2002 r. dokonała zgłoszenia rejestracyjnego RTV na swoje imię i nazwisko i otrzymała książeczkę radiofoniczną. Następnie, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. nr 187, poz. 1342), zobowiązanej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny, który zastąpił książeczkę radiofoniczną wydaną zobowiązanej wcześniej. Zawiadomienie o nadanym indywidualnym numerze identyfikacyjnym oraz 5 spersonalizowanych blankietów wpłat zostało do zobowiązanej wysłanych pismem z 16 maja 2008 r. Jak zaznaczył organ, dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie było wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia miało charakter wyłącznie informacyjny, a dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez nadawcę dowodem nadania takiej przesyłki. Organ wskazał przy tym, że dysponuje poświadczoną kserokopią wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika RTV w rozumieniu § 3 pkt 2 w/w rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r.

Dalej organ wskazał, że Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników przez zobowiązaną w okresie obejmującym przedmiotowy Tytuł wykonawczy. Dowodu takiego nie zaoferowała także sama skarżąca. To oznacza, że formułowany na podstawie w/w przesłanek zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny. Jeżeli bowiem abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (wyrejestrowanie), należy do obowiązków abonenta. Skoro dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV nie posiada organ i nie przedstawiła go zobowiązana, to opłaty były należne, a zarzut nieistnienia obowiązku jest chybiony.

Natomiast co do braku uprzedniego doręczenia upomnienia wierzyciel stwierdził, że 31 maja 2021 r. wysłał do dłużniczki upomnienie, za potwierdzeniem odbioru, na adres wskazany w dokumencie rejestracji odbiornika, co powoduje bezzasadność zarzutu.

W zażaleniu skarżąca podtrzymała i powtórzyła wcześniej podnoszone zarzuty:

1. nieistnienia obowiązku z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika RTV ponad 15 lat temu, której to formalności osobiście dopełniła w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w G. przy ul. [...], w związku z czym powinna zostać zwolniona z opłat abonamentowych; w tym zakresie dodała, że nie jest zobowiązana do przetrzymywania dokumentów urzędowych powyżej lat 5, a o rzekomych zaległościach wobec Poczta Polska S.A. dowiedziała się dopiero po otrzymaniu zawiadomienia organu egzekucyjnego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego; dodatkowo podkreśliła, że o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego stanowiącego dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępującego dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki otrzymała dopiero 14 stycznia 2022 r. i to w formie duplikatu, w związku z czym oczekuje przedstawienie dowodu wysłania oryginału takiego zawiadomienia;

2. braku uprzedniego doręczenia upomnienia; jak podniosła, upomnienie z 31 maja 2021 r. wysłane listem poleconym za potwierdzeniem odbioru nie zostało odebrane w placówce pocztowej nie dlatego, że wskazany przez zobowiązaną adres korespondencyjny był niewłaściwy, ale dlatego, że Poczta Polska nie wywiązała się z obowiązku przesyłania awizowanych przesyłek pocztowych na zarejestrowaną usługę e-info.awizo na adres poczty elektronicznej.

Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, działając jako organ II instancji, zaskarżonym postanowieniem ostatecznym utrzymała w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko powtórzyła argumenty podniesione poprzednio w postanowieniu pierwszoinstancyjnym. W szczególności podniosła, że zgodnie z przepisami ustawy abonamentowej, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Fakt używania odbiornika obligował posiadacza do zgłoszenia tego Poczcie Polskiej, tj. rejestracji, a dalej do wnoszenia opłat za korzystanie z odbiornika oraz zgłaszania zmian mających wpływ na dokonaną rejestrację (np. aktualizację danych adresowych, wyrejestrowanie odbiorników, zgłoszenie uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych). W związku z tym, że skarżąca dokonała zgłoszenia rejestracyjnego, i fakt ten nie jest w sprawie sporny, to była abonentem RTV zobowiązanym do wnoszenia opłat. Wierzyciel zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, przyporządkował skarżącej indywidualny numer identyfikacyjny, przesyłając abonentce stosowne zawiadomienie. Jak zaznaczył wierzyciel, w/w rozporządzenie nie anulowało wcześniej zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Organ dodał, że dla skuteczności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wystarczające było wysłanie do abonenta stosownej przesyłki i warunek ten został spełniony 16 maja 2008 r. Poczta Polska S.A. posiada w swoich zasobach archiwalnych elektroniczną wersję "Zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", bowiem nadanie indywidualnych numerów identyfikacyjnych i wygenerowanie zawiadomień informujących o tym fakcie następowało przy pomocy programów informatycznych zawierających bazę zarejestrowanych abonentów. Umieszczenie przedmiotowego znacznika w historii korespondencji kierowanej do abonentki potwierdza wysłanie w danym dniu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Powyższe stanowi swoisty rejestr wysłania przedmiotowego zawiadomienia, a zatem spełnienia obowiązku wynikającego z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Wierzyciel spełnił więc nałożony na niego w/w rozporządzeniem obowiązek nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...]), jak i powiadomienia o jego nadaniu przesyłając stosowne zawiadomienie przesyłką zwykłą na adres, który został zgłoszony podczas dokonywania rejestracji używanych odbiorników.

W kwestii zarzutów strony dot. wyrejestrowania odbiornika RTV organ wyjaśnił, że rejestracja odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych przypisana jest do abonenta, a nie do adresu zamieszkania. W przypadku wyrejestrowania odbiornika to na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o tym fakcie. Jak podkreślił wierzyciel, Poczta Polska nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiorników przez zobowiązaną w odniesieniu do okresów opisanych na wstępie. Zatem skoro wierzyciel, pomimo przeszukania zasobów archiwalnych, nie dysponuje dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez skarżącą formalności przewidzianych prawem związanych z wyrejestrowaniem odbiornika RTV, a przy tym także skarżąca nie dysponuje dowodem na tę okoliczność, to brak jest podstaw do przyjęcia, że zaistniały okoliczności znoszące powstały uprzednio obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych. W konsekwencji zarzut nieistnienia obowiązku uznał organ II instancji za nieuzasadniony.

Nie podzielił organ także stanowiska strony co do zarzutu braku doręczenia zobowiązanej upomnienia. Organ II instancji wyjaśnił, że Poczta Polska S.A. wypełniając nałożony przez art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek, w dniu 31 maja 2021 r. skierowała do strony listem poleconym nr [...] (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru) upomnienie numer UP [...] wzywające do dobrowolnego uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych pod adres w G., który został zgłoszony podczas rejestracji odbiorników RTV, który był adresem zameldowania zobowiązanej do 8 czerwca 2001 r. Upomnienie uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a., co potwierdza kserokopia upomnienia oraz kserokopia koperty zwrotnej korespondencji zawierającej upomnienie (poświadczone za zgodność z oryginałem). Wierzyciel podkreślił, iż raport ze zintegrowanego systemu teleinformatycznego jest informacją elektroniczną wygenerowaną na podstawie danych przechowywanych w systemie Poczty Polskiej S.A To wystarczający dowód dwukrotnego awizowania przesyłki, uzyskany poprzez wydrukowanie obrazu w formacie PDF. Wynika z niego, że 7 czerwca 2021 r. dokonana była próba doręczenia przedmiotowej przesyłki. Przesyłki nie udało się doręczyć adresatowi ani pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, tj. osobie, która podjęłaby się oddania przesyłki adresatowi i dlatego też 7 czerwca 2021 r. przesyłka była awizowana, a awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, w dniu 15 czerwca 2021 r. przesyłka była ponownie awizowana. Na skutek niepodjęcia przesyłki w terminie 14 ni od pierwszego awiza przesyłka została odesłana do nadawcy w dniu 22 czerwca 2021 r.

Odnosząc się do zarzutu niekierowania zawiadomień na adres e-mail, zgodnie ze zgłoszeniem e-info, organ wskazał, że forma ta nie obejmuje doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym, stąd nie mogła być stosowania.

W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, strona zarzuciła naruszenie:

1) § 5 ust.1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - przez niedołączenie i nieokazanie przez wierzyciela dowodu nadania i dowodu odbioru zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 16 maja 2008 r.;

2) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń, iż zobowiązana nie wyrejestrowała odbiornika RTV oraz iż przesłano jej zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta;

3) art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie całości zgromadzonego materiału dowodowego;

4) art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia organu I instancji, podczas gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy;

5) art. 33 § 1, 2 pkt 1 oraz pkt 4 poprzez nieuznanie nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela, jak również nieuznanie braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

Uzasadniając zarzuty strona w szczególności argumentowała, że wyrejestrowała odbiornik RTV ponad 15 lat temu, osobiście, w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. w G. przy ul. [...]. Nie posiada aktualnie dokumentów potwierdzających wyrejestrowanie odbiornika RTV, gdyż żadne przepisy prawa nie obligują do przechowywania dokumentów urzędowych w nieograniczonym czasie. W związku z brakiem jakiejkolwiek reakcji wierzyciela od 2006 roku na powstałe zadłużenie, była przekonana o dopełnieniu wszelkich formalności i skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika RTV. Tymczasem obecnie wierzyciel niezasadnie twierdzi, że nie doszło do wyrejestrowania odbiornika.

Odnośnie nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych skarżąca podniosła, że zawiadomienie o nadaniu takiego numeru otrzymała dopiero 14 stycznia 2022 r. i to w formie duplikatu załączonego do pisma z 11 stycznia 2022 r., czyli ponad 13 lat po terminie. Ten duplikat (kserokopia) nie jest jednak potwierdzeniem przesłania 16 maja 2008 r. zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. W związku z tym brak jest dowodu przesłania takiego zawiadomienia, co powoduje niepowstanie zobowiązania do opłat abonamentowych. Jak twierdzi skarżąca, nadanie numeru identyfikacyjnego nie może mieć wyłącznie waloru technicznego czy informacyjnego, bo aby opłacić abonament powinnam się tym numerem posłużyć (po likwidacji imiennych książeczek), a przede wszystkim wiedzieć, że z mocy prawa ma obowiązek zapłaty abonamentu RTV.

Skarżąca podtrzymała też zarzut bezskuteczności doręczenia upomnienia z 31 maja 2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić trzeba, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym (na zarządzenie z 1 czerwca 2022 r.) na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.).

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty okazały się trafne.

Określając ramy prawne sprawy wskazać trzeba na art. 33 § 2 pkt 1 i 4 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

- nieistnienie obowiązku,

- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.

W myśl art. 33 § 4 w/w ustawy, zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Stosownie do art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (...); 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (...).

W realiach rozpoznawanej sprawy spór między stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy na skarżącej spoczywa objęty opisanym na wstępie tytułem wykonawczym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej. Skarżąca bowiem jako jeden z zarzutów podniosła zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty opłat abonamentowych, tj. zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Argumentowała, że w okresach, które wskazuje opisany na wstępie tytuł wykonawczy, miała wyrejestrowany odbiornik RTV i za te okresy obowiązek na niej nie ciąży, zaś wierzyciel nie wykazał, aby stan faktyczny był przeciwny, niż wskazuje skarżąca. Organ natomiast twierdzi, że zarzuty strony zbadał i ustalił, że brak jest dowodu na wyrejestrowanie odbiornika RTV uprzednio zarejestrowanego i na skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia należności z tytułu opłat abonamentowych objętych tym tytułem wykonawczym.

Drugi argument skarżącej w tym zakresie to niewysłanie do strony przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego zastępującego dowód zarejestrowania odbiornika. Skoro organ nie dysponuje dowodem przesłania abonentce zawiadomienia o nadaniu w/w numeru identyfikacyjnego, to zobowiązanie do opłat abonamentowych nie powstało, a zatem obowiązek nie istnieje.

Odnosząc się do powyższego wskazać trzeba, że do 15 czerwca 2005 r. (skarżąca zarejestrowała odbiornik w 2002 r.) problematykę opłat abonamentowych oraz obowiązku rejestracji odbiorników regulowały przepisy ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. nr 253, poz. 2531 ze zm.). Ustawodawca połączył w tej ustawie (art. 48 i art. 49) obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005 r. nr 157, poz. 1314 ze zm.), a wobec braku uregulowań intertemporalnych i mając na uwadze zasadę bezpośredniego działania prawa, uznać należy, że ustawodawca ustanowił w tym akcie prawnym obowiązek ponoszenia opłat w stosunku do osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV w okresie od wejścia w życie ustawy oraz osób, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Do 1 stycznia 2014 r. kwestię rejestracji odbiorników regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342). Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia, operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia jego wejścia w życie z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając stosowne zawiadomienie.

Jeżeli więc w dniu wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżąca była zarejestrowanym abonentem RTV, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać indywidualny numer identyfikacyjny i następnie przesłać do niej zawiadomienie w tej sprawie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). W § 3 w/w rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2 lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników RTV, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Z akt sprawy przedstawionych Sądowi wynika, że skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV w 2002 r., tj. przed 2008 r. Faktu tego skarżąca nie kwestionuje. Następnie 16 maja 2008 r., nadany został indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika odbiorników RTV, co potwierdza włączona do akt kopia tego dokumentu.

W powyższym zakresie wskazać trzeba, że według stanowiska wierzyciela, Poczty Polskiej S.A., w zasobach rejestrowych tej jednostki nie został odnotowany fakt wyrejestrowania odbiornika przez zobowiązaną. Także skarżąca nie zaoferowała dowodu na wyrejestrowanie odbiornika, choć twierdzi, że dokonała tego po 2006 r.

Wyjaśnić trzeba, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika i trwa do czasu jego wyrejestrowania. W sytuacji, gdy dokonanie rejestracji odbiornika RTV nie jest w sprawie sporne, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać wyrejestrowanie odbiornika (zob.: wyroki tut. Sądu w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13). Innymi słowy, zobowiązana, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinna przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. także wyrok NSA z 20 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 928/18). Na zobowiązanej ciąży bowiem obowiązek zaoferowania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania przez okres, w jakim wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych opłat (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 481/15).

W tej sprawie skarżąca twierdzi, że w okresach objętych tytułem wykonawczym nie używała odbiornika RTV (na stałe przebywa poza RP, nie ogląda i nie zmierza oglądać programów telewizji publicznej na żadnym nośniku medialnym). Skoro jednak wcześniej dokonała rejestracji odbiornika i następie zaprzestała jego użytkowania, to powinna dokonać jego wyrejestrowania i dysponować dowodem na tę okoliczność. Obligowały do tego przepisy § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1376), wydanego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy abonamentowej, wcześniej § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a jeszcze wcześniej § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. nr 141, poz. 1190), czy wreszcie § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338).

Jak to już Sąd zaznaczył, treść przywołanych regulacji prawnych wskazuje, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osoby, która dokonała rejestracji odbiorników RTV, a nie do adresu rejestracji, czy faktu oglądania programów TV. Powyższe powoduje, że argumenty skarżącej nie mogły zostać uwzględnione.

Dalej wskazać trzeba - uwzględniając przedstawione wyżej regulacje prawne – że Poczta Polska Wydział Abonamentu RTV wydała zawiadomienie z 16 maja 2008 r. o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przesyłając je jednocześnie na adres skarżącej. Wystawiła również skarżącej imienne blankiety umożliwiające dokonanie zapłaty za użytkowanie odbiorników, co potwierdzają włączone do akt duplikaty. Poczta Polska nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej w/w zawiadomienie, co pozwoliło na przyjęcie, że zostało ono skutecznie wysłane do skarżącej. W kwestii skuteczności zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych, Sąd podziela w zakresie skutków przesłania w/w zawiadomienia ugruntowane już stanowisko wyrażane m.in. w wyrokach: tut. Sądu z 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/GI 518/14, 11 lutego 2021 r. sygn. I SA/Gl 1588/20, jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 913/15, czy też 20 listopada 2020 r. II FSK 1877/18. Wynika z niego, w stanie prawnym mającym zastosowanie do tej sprawy, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora pocztowego zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia, skoro w/w rozporządzenie Ministra Transportu z 25 września 2007 r. (§ 5 ust. 2) stanowi o obowiązku przesłania zawiadomienia o nadaniu numeru, a nie jego doręczenia. Co więcej, przesłanie zawiadomienia o nadaniu numeru indywidualnego nie wpływa na skuteczność czynności operatora wyznaczonego nadania z urzędu tego numeru dotychczasowym posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych. Prawodawca zastosował bowiem w w/w rozporządzeniu Ministra Transportu pojęcie "przesłania zawiadomienia", nadając temu zawiadomieniu charakter wyłącznie informacyjny. Nadanie indywidualnego numeru nie może być utożsamiane z anulowaniem wcześniejszych wniosków rejestracyjnych; abonenci rejestrujący odbiorniki na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów pozostali nimi, co wiąże się z kontynuacją obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Podsumowując, ponieważ skarżąca zarejestrowała odbiornik RTV w 2002 roku, zaś akta sprawy nie zawierają dowodu potwierdzającego, że powiadomiła Pocztę Polską o jego wyrejestrowaniu w odniesieniu do okresu objętego przedmiotowym w sprawie tytułem wykonawczym, należało przyjąć, że ciąży na niej z mocy prawa obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przez cały okres, od czasu rejestracji odbiorników – w zakresie objętym tytułem wykonawczym wskazanym na wstępie. Obowiązek ten trwa od zarejestrowania odbiornika RTV do czasu jego wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Przez cały ten czas istnieje domniemanie, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej).

Wszystko to powoduje, że bezzasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika RTV oraz niewysłanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).

Sąd uwzględnił natomiast zarzut skarżącej braku doręczenia zobowiązanej upomnienia. Przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Z powyższej regulacji wynika, że co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia; stanowi ono obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja administracyjna nie może być skutecznie wszczęta i prowadzona (zob. art. 15 ust. 1 u.p.e.a.).

W tej sprawie organ twierdzi, że wysłał zobowiązanej pisemne upomnienie z 31 maja 2021 r. zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, i że zostało ono doręczone w trybie art. 44 § 4 k.p.a., tj. w trybie tzw. fikcji doręczenia. Według organu dowodem na prawidłowość zastosowanego w/w trybu są wydruki wygenerowane z systemu teleinformatycznego Poczty Polskiej S.A. potwierdzające dwukrotne awizowanie przesyłki zawierającej to upomnienie.

Sąd stanowiska organu w tym zakresie nie podziela.

Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym, co do zasady, w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.

W myśl art. 43 w/w ustawy, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Na podstawie art. 44 § 1 – § 4 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§1).

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§2).

W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§3).

Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§4).

Z powyższych regulacji wynika, że art. 44 k.p.a. ustanawia zastępczy tryb doręczenia korespondencji polegający na przyjęciu fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Jednakże domniemanie to rodzi skutek doręczenia wyłącznie wtedy, gdy doręczenie zastępcze było prawidłowe, a zatem gdy spełnione zostały warunki wyżej opisane, w tym m.in. gdy zawiadomienie o pozostawieniu pisma np. w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w w/w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie na zasadach wyżej wskazanych, i dopiero przy spełnieniu tych warunków, po upływie ostatniego dnia 14. dniowego okresu, pismo uważa się za doręczone, przy czym pismo pozostawia się w aktach sprawy. Odnotowanie dopełnienia w/w czynności następuje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie zawierającej przesyłkę.

W realiach tej sprawy akta nie zawierają pozostawionej w nich a niedoręczonej przesyłki zawierającej upomnienie z 31 maja 2021 r. Wprawdzie w aktach tych znajdują się kserokopie upomnienia oraz jednej strony koperty nadania, jednak nie jest to niewątpliwie owa niedoręczona przesyłka, a nadto kserokopie te nie zawierają adnotacji gdzie pozostawiono awizo, a także gdzie można odebrać przesyłkę.

Sąd stoi na stanowisku, że w razie doręczenia zastępczego muszą zostać ściśle spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów z art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że domniemanie doręczenia nie wystąpi. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a dowód na to muszą zawierać akta, w tym muszą zawierać niedoręczoną przesyłkę. Oceny zachowania warunków doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. dokonuje się na podstawie dokumentu towarzyszącego przesyłce, nazywanego "zwrotnym dowodem doręczenia". Z dokumentu tego musi wynikać sposób doręczenia, a stosowne informacje muszą pochodzić od doręczyciela, jako osoby, która czynności te wykonywała i która poświadcza swym podpisem wszystkie związane z tym okoliczności. Dokumentu tego akta jednak nie zawierają. Nie mogą tego zastąpić wydruki systemowe, czy też dane z bazy teleinformatycznej, gdyż nie czynią one zadość wskazanym wyżej wymogom ustawy.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że rozstrzygnięcie wierzyciela w w/w zakresie jest nieprawidłowe co do nie uznania zarzutu niedoręczenia zobowiązanej upomnienia, które było wymagane.

Rozpatrując sprawę ponownie organ powyższą ocenę prawną powinien uwzględnić i albo wykazać, że dysponuje dowodem doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 k.p.a., albo stosowne upomnienie skutecznie doręczyć.

W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. – Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie wpisu w kwocie 100 zł.