Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 11/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 98 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Monika Sawa Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2020 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz I. H. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lipca 2019 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr ew. [...] o pow. [...] ha, w obrębie [...] gm. [...], uregulowanej w KW Nr [...], przeznaczonej pod drogę.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wójt Gminy [...] ostateczną decyzją z [...] września 1997 r. nr [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanych w KW [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gm. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki ew. nr [...], [...], [...] i [...]. W wyniku niniejszego podziału powstała m. in. działka nr [...] o pow. [...] m² przeznaczona pod drogę. Podział nieruchomości nastąpił na wniosek właściciela nieruchomości.

Organ przytoczył treść art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) i podkreślił, że z powyższego przepisu wynika,że przesłankami warunkującymi ustalenie w trybie administracyjnym odszkodowania na rzecz właściciela bądź użytkownika wieczystego za grunt wydzielony pod drogę publiczną jest uznanie, że działki gruntu przejęte zostały pod drogę publiczną, a więc z treści decyzji podziałowej w sposób jednoznaczny musi wynikać, że konkretny grunt został na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego wydzielony pod drogę publiczną i w konsekwencji nastąpiło nabycie z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa własności tych działek oraz brak uzgodnienia odszkodowania w drodze porozumienia pomiędzy zainteresowanymi. Przedmiotowe działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność danej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o zatwierdzeniu podziału stała się ostateczna.

Wojewoda zaznaczył, że ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania może być realizowany w drodze cywilnoprawnej poprzez uzgodnienie wysokości

odszkodowania między właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym, a właściwym organem albo - gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie - w drodze administracyjnej przez wydanie decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania na zasadach i w trybie określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości w wyniku, którego powstała działka nr [...] przeznaczona pod drogę została wydana [...] września 1997 r. i w wyniku niezłożenia odwołania stała się ostateczna. Załącznikiem do niniejszej decyzji było zrzeczenie się odszkodowania za przechodzące na rzecz Gminy drogi.

Materiał dowodowy wskazuje, że [...] września 1997 r. I. H., G. W. i K. R. złożyli oświadczenie, w którym oświadczyli, że po przeprowadzonych rozmowach dotyczących przejęcia przez gminę gruntów przeznaczonych na drogi wynikające z podziału ich nieruchomości i na ich wniosek, zrzekają się odszkodowania za grunty wydzielone pod ulice i drogi, które stosownie do art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 25 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127) przechodzą na własność gminy. Z niniejszego oświadczenia wynika, że jest ono jednocześnie protokołem z przeprowadzonych negocjacji dotyczących przejęcia gruntów za odszkodowaniem zgodnie z art. 46 ust. 3 powyższej ustawy i dotyczy działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] przeznaczonych na drogę.

Wojewoda [...] wskazał, że porozumienie z [...] września 1997 r. było cywilnoprawnym oświadczeniem woli i wiąże w sprawie do czasu uchylenia się od jego skutków. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie są zatem związane tym porozumieniem.

Organ odwoławczy przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreślił, że dopóki czynności cywilnoprawne, zakreślające konkretne porozumienie, nie zostaną podważone w stosownym trybie przed sądem powszechnym, organ administracji nie jest uprawniony do orzekania w przedmiocie odszkodowania w ramach procedury administracyjnoprawnej, przewidzianej w art. 98 ust. 3 zd. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda zaznaczył, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem sądów administracyjnych do oceny skuteczności uzgodnień, o których mowa w art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a więc instytucji cywilnoprawnej, muszą mieć zastosowanie regulacje właściwe prawu cywilnemu.

Skoro więc strony zawrą umowę w kwestii dotyczącej odszkodowania za nieruchomość, której własność przeszła - z mocy prawa - na rzecz jednostki publicznoprawnej, to ocena ważności i skuteczności tej umowy, w tym warunki, jakie ona winna spełniać i ustalenie treści stosunku prawnego, jaki umowa ta między stronami tworzy, należy do drogi cywilnej. W tym zakresie organ nie może zatem kwestionować, że umowa zawierająca owe uzgodnienia została zawarta np. w niewłaściwym czasie (to jest przed dniem, w którym decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości stała się ostateczna) albo, że inna była rzeczywista treść porozumienia stron aniżeli wynika to wprost z treści umowy lub, że umowa ta dotknięta jest jedna z wad oświadczenia woli. W przypadku sporu między stronami rozstrzyganie o tego rodzaju kwestiach należy bowiem do kompetencji sądu cywilnego (art. 2 § 1 kpc). Organ przed wszczęciem postępowania administracyjnego musi ustalić więc jedynie czy w ogóle miały miejsce uzgodnienia w omawianym zakresie i jaka ich treść wynika z tekstu umowy.

Odnosząc się do odwołania Wojewoda [...] wskazał, że w dniu wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości obowiązywała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). Zgodnie z art. 10 ust. 5 tej ustawy, obowiązującym na dzień wydania decyzji z [...] września 1997 r. grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie do dnia 1 stycznia 1998 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie wydano decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Przepis art. 241 tej ustawy uchylił obowiązującą dotychczas ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. oraz ustawy kolejno ją zmieniające, natomiast uregulowaniem zawartym w treści art. 233 wprowadzono zasadę działania nowej ustawy do spraw będących w toku, a wszczętych pod rządami starej ustawy. Sprawy zatem, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 31 grudnia 1998 r. muszą być rozpoznane w oparciu o przepisy nowej ustawy, tj. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i prowadzi je organ właściwy do rozpoznania sprawy w myśl nowej ustawy.

Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów podstawą dochodzenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne jest art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W przedmiotowej sprawie współwłaściciele nieruchomości podpisali oświadczenie, w którym zrzekli się odszkodowania m.in. za działkę ew. nr [...] ha przeznaczoną pod drogę. Kwestia odszkodowania została zatem rozstrzygnięta na drodze cywilnoprawnej. W związku z czym postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę ew. nr [...] stało się bezprzedmiotowe. Skoro współwłaściciele nieruchomości, w wyniku podziału której powstała działka przeznaczona pod drogę, zrzekli się odszkodowania za tą działkę należy uznać, że kwestia odszkodowania została rozstrzygnięta na drodze cywilnoprawnej. Nie było zatem podstaw do orzekania o odszkodowaniu w drodze postępowania administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I. H. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 233 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "ugn") poprzez jego niewłaściwego zastosowanie, które polegało na zastosowaniu tego przepisu w stanie faktycznym sprawy, gdy tymczasem w przedmiotowej sprawie art. 233 ugn nie ma zastosowania, ponieważ ma on zastosowanie do spraw wszczętych przed wejściem w życie ugn, a niezakończonych ostateczną decyzją, a przedmiotowa sprawa została wszczęta [...] lutego 2019 r., czyli już po wejściu w życie ugn, co oznacza, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, jako przepis pozwalający na regulowanie spraw dotyczących ustalenia i wypłaty odszkodowania, zaistniałych przed wejściem w życie ugn i w stosunku do których nie wszczęto postępowania administracyjnego o ustalenie i wypłatę odszkodowania do dnia jej wejścia w życie;

2) art. 98 ust. 3 ugn poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dopuszczalne jest zrzeczenie się przyszłego, niepewnego roszczenia o odszkodowanie zarówno przed ostatecznością decyzji podziałowej,jak również przed samym wydaniem decyzji poddziałowej, gdy tymczasem prowadzenie uzgodnień w ramach art. 98 ust. 3 ugn i ewentualne zrzeczenie się w ramach tych uzgodnień roszczenia o odszkodowanie jest możliwe dopiero z chwilą ostateczności decyzji,

gdyż dopiero wówczas właścicielowi pozbawionemu prawa własności do działek drogowych przysługuje roszczenie o odszkodowanie;

3) art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn poprzez jego nie zastosowanie, podczas gdy przepis ten w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy na gruncie ugn stanowi jedyną procesową podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie art. 98 ust. 3 ugn przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten umożliwiał skarżącej skuteczne złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się roszczenia, podczas gdy przepis ten nie obowiązywał w dacie złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania, a w dniu tym obowiązywał przepis art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (dalej "uggiwn"), który w przeciwieństwie do art. 98 ust. 3 ugn nie przewidywał możliwości prowadzenia uzgodnień dotyczących odszkodowania (a tym samym ewentualnego zrzeczenia się odszkodowania), gdy tymczasem prawidłowe zastosowanie art. 98 ust. 3 ugn sprowadza się jedynie do wypełnienia dyspozycji art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn w zakresie, że "obecnie obowiązujące przepisy przewidują ustalenie odszkodowania", co oznacza, że w przedmiotowej sprawie art. 98 ust. 3 ugn jest przepisem materialnoprawnym potwierdzającym przysługiwanie odszkodowania za rodzaj pozbawienia prawa własności nieruchomości, identyczny jak dokonany w przeszłości, czyli potwierdzającym, że gdyby pozbawienie prawa do nieruchomości w taki sposób lub w takiej formie jak w przeszłości odbyło się w czasie obowiązywania ugn to należałoby się odszkodowanie.

Zdaniem skarżącej powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w ich konsekwencji Wojewoda [...] przyjął, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania było bezprzedmiotowe. W przypadku braku tych naruszeń mogło dojść do uwzględnienia odwołania, a w konsekwencji do uchylenia decyzji Starosty [...].

W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie zarzutów i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2019 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje, zdaniem Sądu, na uwzględnienie aczkolwiek z przyczyn, które nie zostały w niej zawarte.

Na wstępie należy wskazać, że przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji/postanowienia. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- dalej zwanej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [...] z dnia [...].10.2019r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].07.2019r. umarzającą w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku o odszkodowanie za nieruchomość drogową powstałą w wyniku wnioskowanego przez właścicieli podziału ich działki, z uwagi na zrzeczenie się przez nich odszkodowania za utracone prawo własności.

Mając na uwadze treść dokonanego rozstrzygnięcia zauważyć zatem należy, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu

postępowania. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, a więc gdy nie istnieje, ani przedmiot, ani podmiot konkretnej sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania prowadzi do procesowego zakończenia, z przyczyn formalnych, postępowania administracyjnego w drodze decyzji. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 462), W związku z tym wszczęcie postępowania w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną, jak i utrata w toku postępowania charakteru sprawy administracyjnej przez sprawę rozpatrywaną przez organ administracji publicznej w tym postępowaniu prowadzą do umorzenia postępowania, przy czym w tym drugim wypadku powodem bezprzedmiotowości postępowania jest zmiana przepisów ustawowych stanowiących podstawę żądania strony lub decyzji podejmowanej z urzędu. Postępowanie staje się także bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy (jedyna) strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28, lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony. Nadto postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy nie stało się ono obiektywnie bezprzedmiotowe, lecz stało się z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe dla strony postępowania w tym sensie, że nie jest ona zainteresowana jego kontynuacją i uzyskaniem merytorycznego załatwienia sprawy w drodze decyzji. Wniosek o umorzenie postępowania musi pochodzić od strony, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte, i powinien zawierać uzasadnienie, które umożliwi organowi prowadzącemu postępowanie ocenę, czy ewentualne umorzenie postępowania będzie zgodne z interesem społecznym. Dopuszczalność umorzenia postępowania na wniosek strony jest przy tym uwarunkowana brakiem sprzeciwu innych stron, do których organ administracji publicznej musi zwrócić się o zajęcie wyraźnego stanowiska w tej kwestii.

Rozróżnia się natomiast w oczywisty sposób bezprzedmiotowość postępowania od bezzasadności żądania strony. Ta ostatnia wiąże się bowiem z niespełnieniem przez stronę postępowania określonych prawem przesłanek koniecznych do uzyskania uprawnienia w trybie decyzji administracyjnej. (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2005r., s.486 i nast.) Bezzasadność żądania strony musi w konsekwencji prowadzić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej załatwiającej ją co do istoty, przy czym będzie to decyzja negatywna (odmawiająca przyznania uprawnień, bądź nałożenia obowiązków).

W konsekwencji podkreślić należy, że akcentuje się konieczność oraz celowość rozróżnienia między bezprzedmiotowością postępowania, a bezzasadnością żądania strony (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 463. W wyroku z dnia 29 września 1987r., IV SA 220/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 67, NSA przyjął, że: "umorzenie postępowania w I instancji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie to było bezprzedmiotowe. Jeśli jednak istnieje stan faktyczny, podlegający uregulowaniu przez organ administracji państwowej, na wniosek strony, bądź z urzędu, postępowanie I instancji nie może być uznane za bezprzedmiotowe". Podobnie w wyroku NSA z dnia 10 stycznia 1989r., SA/Wr 957/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 22, stwierdzono, że: "Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony". Zaś w wyroku NSA z dnia 7 czerwca 1994r., I SA 815/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 82, stwierdzono, że: "niespełnienie przez określony podmiot ustawowych przesłanek do uzyskania mienia ogólnonarodowego w trybie komunalizacyjnym nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania dającej podstawę do jego umorzenia, lecz jedynie brak podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony". Dalej w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 1992 ONSA 1992, nr 1, poz. 17 stwierdzono, że: "brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony". Z kolei w wyroku NSA z dnia 20 października 2010r., II OSK 79/10, LEX nr 746913 stwierdzono, że: "brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku

wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony".

W odniesieniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd orzekający zauważa, że za przedwczesną - z uwagi na procesowy charakter rozstrzygnięcia - należy uznać ostateczną ocenę argumentacji organu oraz w konsekwencji zarzutów skargi.

Tym niemniej Sąd, co do zasady akceptuje aktualnie wyrażane przez orzecznictwo sądów administracyjnych stanowisko zaprezentowane przez organ II instancji, co do rozstrzygnięcia meritum zaistniałego w tym postępowaniu sporu.

Istotnym jest, że art. 98 ust. 1 u.g.n. przewiduje, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Zgodnie zaś z zapisem ust. 3 tegoż artykułu, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Wskazane unormowanie , jak wywiedziono w przywołanym przez organ wyroku NSA sygn.I OSK 31/17, zawiera mieszany cywilno- administracyjny system zaspokajania roszczeń przysługujących z tytułu przejścia – z mocy prawa – własności wydzielonych, w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości, działek gruntu jako przeznaczonych pod drogi publiczne.

Pierwszy etap opisany w ust. 3 art.98 u.g.n., polega na prowadzeniu uzgodnień pomiędzy właściwym organem a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym gruntu, które co do zasady mogą mieć miejsce przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Do oceny zaś skuteczności uzgodnień, o których mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n. jako instytucji cywilnoprawnej, muszą mieć zastosowanie regulacje właściwe prawu cywilnemu. To natomiast oznacza, że jeśli strony zawrą umowę w kwestii dotyczącej

odszkodowania za nieruchomość, której własność przeszła - z mocy prawa - na rzecz jednostki publicznoprawnej, to " ocena ważności i skuteczności tej umowy, w tym warunki, jakie ona winna spełniać i ustalenie treści stosunku prawnego, jaki umowa ta między stronami tworzy, należy do drogi cywilnej" . W cytowanym orzeczeniu Sąd podkreślił, że organ nie może zatem kwestionować, że umowa zawierająca uzgodnienia została zawarta np. w niewłaściwym czasie (to jest przed dniem, w którym decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości stała się ostateczna) albo, że inna była rzeczywista treść porozumienia stron aniżeli wynika to wprost z treści umowy lub, że umowa ta dotknięta jest jedną z wad oświadczenia woli. Wskazał w związku z tym, że w przypadku zaistnienia sporu co do powyższego , jego rozstrzygnięcie pozostawać będzie w kompetencji sądu cywilnego , stosownie do art. 2 § 1 k.c.

Powyższe oznacza zatem , że ewentualne zrzeczenie się prawa do odszkodowania za przejście na własność podmiotu publicznoprawnego nieruchomości drogowej stanowi jedną z materialnoprawnych przesłanek wnioskowanego przez stronę rozstrzygnięcia organu.

Brak tej ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni zainicjowanego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie jego bezzasadność.

Powyższe determinuje zaś ocenę, że obydwie decyzje są wadliwe, gdyż naruszają

w szczególności przepis art. 98 ust. 3 u.g.n w zw. z 105 § 1 k.p.a. oraz w

konsekwencji przedstawioną przez organy ocenę prawną nie obejmującą wszystkich istotnych dla sprawy elementów w rozumieniu art.107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, uznając że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.