Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1059/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 ust.1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art.145 §1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością W. Spółka komandytowa z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 sierpnia 2016 r. nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (Agencja dalej: ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia 31 marca 2015 r. nr [...], którą odmówiono [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [....]Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka", "Skarżąca") przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r.

Z powyższych decyzji oraz akt sprawy wynika, że decyzje te zostały podjęte w następującym stanie faktycznym.

W dniu 17 marca 2014 r. wpłynął do organu I instancji wniosek Spółki o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2014.

W dniu 31 marca 2015 r., działając na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach"), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173; dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1; dalej: "rozporządzenie nr 2988/95"), art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16; dalej: "rozporządzenie nr 73/2009"), art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8; dalej: "rozporządzenie nr 65/2011") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "k.p.a."), organ I wydał decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, sprzecznych z celami systemów wsparcia.

W dniu 15 kwietnia 2015 r. Spółka wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, domagając się uchylenia jej w całości i orzeczenia co do istoty sprawy. Decyzji tej Spółka zarzuciła:

1) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że Spółka sztucznie stworzyła warunki do otrzymania płatności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011;

2) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że celem Spółki było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami poszczególnych systemów wsparcia, w szczególności określonych w art. 33 (obecnie 39) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) i że w przypadku Spółki nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego;

3) naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieżądanie od Spółki złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez pominięcie i nieprzeprowadzenie oględzin gospodarstwa rolnego prowadzonego i należącego do Spółki oraz niezebranie odpowiedniej dokumentacji dotyczącej Spółki, jej sytuacji majątkowej i kondycji finansowej jej gospodarstwa w Polsce, której analiza potwierdziłaby autonomiczny charakter prowadzonej działalności rolniczej przez Spółkę, a także pozwoliłaby ustalić, czy przyznanie Spółce dopłat realizuje cele poszczególnych systemów wsparcia.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: "organ odwoławczy") z urzędu zawiesił postępowanie odwoławcze, z uwagi na równolegle prowadzone postępowanie w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej, tj. wpisu Spółki do ewidencji producentów i gospodarstw rolnych.

Po podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie, organ odwoławczy, postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r., włączył do materiału dowodowego sprawy dokumenty z akt postępowań w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowy dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a także dokumentację fotograficzną stanowiącą załącznik do raportów z kontroli na miejscu dla Grupy oraz członków Grupy [...] Sp. z o.o.

W dniu 23 maja 2016 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo uzupełniające Spółki, zawierające jej krytyczne stanowisko odnośnie do twierdzenia organu I instancji o tworzeniu przez Spółkę sztucznych warunków do otrzymania płatności.

Organ odwoławczy, po rozpoznaniu sprawy zainicjowanej odwołaniem Spółki, decyzją z dnia 8 sierpnia 2016 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie znajdując podstaw do jej uchylenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał na niezasadność zarzutów Skarżącej w kwestii naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., stwierdzając, że organ I instancji oparł się o materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania prowadzonego w przedmiocie postępowania dotyczącego uchylenia czynności materialno-technicznej oraz dokumenty i dowody, które Spółka przedłożyła w tym postępowaniu. Ponadto Spółka została wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień. W toku postępowania Spółka przedłożyła odpis z KRS (stan na dzień 15 maja 2014 r.), umowę Spółki (Repertorium A numer [...]) wraz ze zmianami, umowę dzierżawy gruntów rolnych z dnia 1 marca 2012 r. oraz wydruki systemowe dotyczące sprzedaży plonów (nazwane przez pełnomocnika Spółki wyciągami z ksiąg rachunkowych). Strona, prócz wymienionych dokumentów, nie przedłożyła również w postępowaniu odwoławczym żadnych innych nowych dokumentów i dowodów na poparcie swojego stanowiska.

Zdaniem organu odwoławczego zebrany w sprawie przez organ I instancji materiał dowodowy został oceniony wszechstronnie i wnikliwie z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził za organem I instancji, że zaistniały sztuczne warunki do uzyskania płatności, co wyczerpuje przesłanki z przepisu art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, który jest analogiczny do przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, dotyczącego funduszy wypłacanych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Argumentując zajęte stanowisko, organ odwołał się do pojęcia "nadużycia", które stanowiło przedmiot analizy przeprowadzonej w orzeczeniach ETS.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił wyniki badania samodzielności funkcjonalnej Spółki oraz powiązań osobowych i kapitałowych między nią i innymi podmiotami. Organ odwoławczy ustalił, że Spółka posiada siedzibę w miejscowości [...], pod adresem: [...], [...], oraz że pod tym adresem działa także 14 innych spółek prawa handlowego, zarządzanych lub kontrolowanych przez [...] [...], tj.:

1) [...] Sp. z o.o.,

2) [...] Sp. z o.o.,

3) [...] Sp. z o.o.,

4) [...] spółka z o.o. Sp. komandytowa,

5) [...] Sp. z o.o. [...] spółka komandytowa,

6) [...] Sp. z o.o. [...]Sp. komandytowa,

7) [...] Sp. z o.o. [...]Sp. komandytowa,

8) [...] Sp. z o.o. [...]Sp. komandytowa,

9) [...] Sp. z o.o. [...]Sp. komandytowa,

10) [...] Sp. z o.o. [...]Sp. komandytowa,

11) [...] [...] Sp. z o.o.,

12) "[...] [...] [...]" Sp. z o.o.,

13) [...]. [...] Sp. z o.o.,

14) [...] [...] Sp. z o.o.

Organ odwoławczy przedstawił także stan prawny i faktyczny Skarżącej, 11 z ww. podmiotów oraz 3 powiązanych z nimi osób fizycznych (tj. [...] [...], [...] [...] i [...] [...] [...]), wskazując odpowiednio na - wspólników spółek, skład osobowy ich zarządu, datę utworzenia i wpisania do KRS, a także składane przez ww. podmioty wnioski do uzyskania płatności i działki ewidencyjne zgłaszane w tych wnioskach. Organ wskazał, że na bazie dokumentów posiadanych przez organ ustalono, iż z "Gospodarstwa" wydzielono w 2012 r., ze spółki "[...] [...] USŁUGI" Sp. z o.o., jednostki produkcyjne poprzez wydzierżawienie gruntów. Uprzednio grunty te były zgłaszane przez jeszcze inną spółkę kontrolowaną przez [...] [...], tj. [...] [...] Sp. z o.o. Jedną z takich jednostek, którym wydzierżawiono grunty była [...] Sp. z o.o. [...]Sp. komandytowa i gospodaruje ona na gruntach wcześniej zgłaszanych przez [...] [...] Sp. z o.o. (zgłaszane przez ten podmiot do płatności w latach wcześniejszych), zarządzanych na podstawie umowy zwartej przez Spółkę przez "[...] [...] USŁUGI" Sp. z o.o. Proces wydzielania odrębnych jednostek organizacyjnych i podziałów gruntów na poszczególne jednostki w poszczególnych latach organ przedstawił w ujęciu tabelarycznym na s. 8 zaskarżonej decyzji, wskazując, że od 2012 r. mamy do czynienia z 11 dodatkowymi jednostkami produkcyjnymi, wydzielonymi w obrębie jednego gospodarstwa. Ponadto Spółkę (jak i inne podmioty – ww. spółki komandytowe oraz osoby fizyczne, działające pod adresem [...] 14) łączy z [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o. (pierwotna spółka "[...] [...] USŁUGI" Sp. z o.o. na podstawie uchwały z 8 grudnia 2014 r. została przejęta przez grupę producentów rolnych w kategorii ziarna zbóż i nasion oleistych - GRUPA [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która to spółka po dokonaniu przejęcia zmieniła nazwę na [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o.) Umowa o Gospodarowaniu Gruntem Rolnym z dnia 1 marca 2013 r., w ramach której podmioty zlecają wykonanie usług rolniczych obejmujących kompleksową uprawę roślin na terenie działek ewidencyjnych będących we władaniu Zleceniodawców, przy czym kompleksowa uprawa roślin obejmuje m.in.: wykonanie usługi uprawy roli, siewu, oprysku, rozsiewania nawozów, usług na użytkach zielonych oraz zbioru plonów, dostawę na działkę rolną środków do produkcji rolnej takich jak materiał siewny, nawozy, ośrodki ochrony roślin. Zgodnie zaś z § 4 zawartych umów o gospodarowanie gruntem, w celu zabezpieczenia należności z tytułu wykonywanych usług, płody rolne pochodzące z pól, które są przedmiotem umowy, pod warunkiem ich zebrania przez zleceniobiorcę, zostają z tym dniem przywłaszczone na zabezpieczenie roszczeń do czasu zapłaty wyn[...]dzenia z umowy; strony dopuszczają możliwość rozliczenia wzajemnych zobowiązań i należności w formie kompensaty wzajemnych rozrachunków.

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że poszczególne jednostki gospodarują na gruntach dzierżawionych od spółki [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o., przy czym wszelkie zabiegi wykonywane są przez Spółkę [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o. Zapłata za usługi zabezpieczona jest płodami rolnymi i jednostki te jako zrzeszone w grupie obowiązane są sprzedawać płody do spółki [...] [...] USŁUGI, która jest jednocześnie grupą producentów. Organ zwrócił także uwagę na sposób, w jaki kształtuje się struktura własnościowa tej spółki, tj.: [...] [...] Sp. z o.o., [...], [...] Sp. z o.o., [...], [...] [...] [...] Sp. z o.o., [...], [...] Sp. z o.o. [...] 1 Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...] 1 Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...] 1 Sp. k., [...] Sp. z o.o. [...] 2 Sp. k., [...] Sp. z o.o. Sp. k.

W ocenie organu odwoławczego powyższe wskazuje na istnienie istotnych więzi strategicznych między ww. podmiotami. Stąd organ nie uznał twierdzeń Spółki, że dokonanie takiego wyodrębnienia kilkunastu spółek miało na celu wyłącznie decentralizację produkcji, aby nie dopuszczać do zwiększania tzw. strat stałych. Organ wskazał, że choć z jednej strony dokonano podziału gospodarstwa, to z drugiej –koncentruje się produkcję i obrót towarem w celu maksymalizowania zysku ze sprzedaży płodów w ramach grupy producentów. Zdaniem organu, oznacza to, że doszło do podziału gospodarstwa wyłącznie w celu uzyskania jak największego poziomu finansowania z funduszy unijnych a także z budżetu krajowego.

Organ odwoławczy wskazał także, że analiza powiązań osobowych w ramach ww. kilkunastu spółek kapitałowych prowadzi do wniosku, że mamy do czynienia z grupą osób fizycznych ([...]), które poprzez ukształtowanie struktury własnościowo-zarządczej w spółkach prawa handlowego (w tym spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkach komandytowych oraz spółkach prawa handlowego utworzonych na gruncie prawa niemieckiego) mają rzeczywisty wpływ na kształtowanie przez te podmioty stosunków cywilnoprawnych. Korzystając z tego, w wyniku zawartych umów dzierżawy podzieliły istniejące wcześniej gospodarstwo rolne, poprzez wydzielenie gruntów, na mniejsze jednostki produkcyjne. Biorąc pod uwagę sposób organizacji przedsięwzięcia gospodarczego przez [...] [...], [...] [...], [...] [...] oraz [...] [...] umiejscowionych pod adresem [...] 14, trzeba przyjąć, że wszystkie te podmioty stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne, działające w formie spółek prawa handlowego lub wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne ([....]).

Odwołując się do brzmienia art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach (stawiających jako warunek przyznania płatności - posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych, polegające na rolniczym użytkowaniu tych działek) oraz definicji "rolnika", "gospodarstwa" czy "prowadzenia działalności rolniczej" wynikających z przepisów unijnych, w tym rozporządzenia nr 73/2009, punktu I i II załącznika do rozporządzenia Komisji WE nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz.U.UE.L.2002.216.1), rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz.U.UE.L.2009.329.1), art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.321.14), organ odwoławczy stwierdził, że na gruncie rozpoznawanej sprawy stosunki cywilnoprawne, jakie łączą Spółkę z [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o. wskazują na to, że faktycznym posiadaczem i użytkownikiem (jako podmiotem mającym realny wpływ na prowadzona działalność rolnicza) jest właśnie [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o. Mamy tu do czynienia z jednym gospodarstwem i jednym podmiotem spełniającym definicję rolnika - w postaci zmultiplikowanych spółek z ograniczona odpowiedzialnością i komandytowych i osób fizycznych z [...].

Organ odwoławczy przedstawił także analizę celu ukształtowania podmiotów i struktury gospodarstwa. W ślad za organem I instancji, odwołując się do odpowiednich regulacji prawa krajowego i unijnego, wskazał na wprowadzenie w 2012 r. mechanizmu tzw. modulacji płatności bezpośrednich, zgodnie z którym wszelkie płatności bezpośrednie, których kwota przekracza [...] euro są objęte modulacją podstawową wynosząca 10%, a w przypadku kwot wyższych niż [...] euro - płatności bezpośrednie zmniejszane są o dodatkowe 4% (art. 7 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009). Organ wyjaśnił, że obowiązujący w 2012 r. i mający zastosowanie do przeliczania i wypłacania płatności bezpośrednich za 2012 r. oficjalny kurs euro stanowił [...] zł za 1 euro. Wobec tego, że stawka jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] zł/ha, to już przy powierzchni 28 ha gospodarstwa ([...] euro/[[...] zł/[..]] = 28 ha - biorąc tylko pod uwagę jednolitą płatność obszarową) zachodziły przesłanki do zastosowania modulacji. Przy gospodarstwie o powierzchni 2.182,36 ha (takim jak [...] [...] Sp. z o.o. w 2004 r.) dodatkowo należałoby pomniejszać płatności o kwotę odpowiadającą 4% nadwyżki łącznej kwoty, przed zmniejszeniem płatności bezpośredniej, wsparcia specjalnego, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej i płatności do pomidorów ponad kwotę stanowiącą równowartość [...] euro (bowiem [[...] ha x [...] zł] /[...] = [...] zł), wobec czego rozbicie gospodarstwa na mniejsze jednostki produkcyjne o mniejszej powierzchni powoduje, iż kwota potencjalna uzyskana kwota płatności z mniejszych gospodarstw jest większa niż z gospodarstw większych.

Organ odwoławczy nadmienił także, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2014 r. (na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014), w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatność do krów i owiec, specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych uprawianych w plonie głównym, płatność do tytoniu, płatność cukrowa, płatność do pomidorów oraz oddzielna płatność z tytułu owoców miękkich), w danym roku jest wyższa od równowartości [...] euro, kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą [...] euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania w 2014 r. współczynnika korygującego o 1,302214%. Przy czym, zgodnie z art. 79 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65), współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń płatności, o których mowa w art. 78 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, czyli po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku. Zgodnie zaś z § 17c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40, poz. 326 ze zm.) w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich.

Ponadto, organ podał, że w obecnym stanie prawnym ukształtowanym przez przepisy z 2013 r. (art. 11 i art. 61 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.L.2013.347.608)) również zostały ustalone zasady odnośnie nieprzyznawania płatności czy niezapewniania korzyści polegającej na uniknięciu zmniejszenia płatności rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że w sztuczny sposób stworzyli - po dniu 18 października 2011 r. warunki, które pozwalają im uniknąć skutków wynikających z przepisów. W dacie tej już kształtowały się przepisy dotyczące nowego programowania, w ramach którego większe korzyści zapewniono mniejszym gospodarstwom. Gospodarstwo Spółki zostało wydzielone w 2012 r. z większego gospodarstwa [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o.

Organ odwoławczy wskazał na pkt 25 preambuły do rozporządzenia nr 73/2009, stanowiący, że "Systemy wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich (...).", i stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z którym "nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia". Jakkolwiek bowiem można by uznać, że Spółka spełnia definicje dotyczące rolnika a jej gospodarstwo definicje gospodarstwa wynikające z przepisów art. 2 rozporządzenia nr 73/2009, to jednakże - z uwagi na stosunki łączące m.in. Spółkę z [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o. - Spółka i jej gospodarstwo stanowią, w ocenie organu, jedynie jednostkę produkcyjną wyodrębnioną z większego gospodarstwa. W przypadku Spółki nie można mówić o osiągnięciu celu w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej.

Organ odwoławczy przytoczył również przepisy rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczących płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego oraz płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW), z których wynika, że wysokość tych płatności uzależniona jest od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem (w przypadku płatności ONW powierzchnia maksymalna, do której przyznaje się płatności stanowi 300 ha).

W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że analiza powiązań kapitałowych i personalnych pomiędzy podmiotami, wyodrębnienia znacznej części gospodarstw w 2012 r. (w momencie objęcia modulacja płatności bezpośrednich, oraz zastosowaniem współczynnika korygującego), sposobu prowadzenia przez nie działalności, wspólnego adresu oraz łączących je stosunków cywilnoprawne, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów, polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te wynikają z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez wiele podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot. Tworzenie tak wielu podmiotów prowadzących działalność o tym samym profilu rolniczym, zarządzanych przez tę samą grupę osób, które wymieniały się między sobą posiadanymi gruntami, wskazuje, że sensem ekonomicznym utworzenia wielu powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia przepisu art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez dokonanie jednostronnego, a nie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego wniosku jakoby Skarżąca nie była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych objętych wnioskiem oraz błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej zawartą w przepisie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, poprzez:

a) błędną wykładnię rozszerzającą, a w konsekwencji błędne zastosowanie przejawiające się uznaniem, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności, w tym poprzez niedostrzeżenie różnicy pomiędzy jakościowymi "warunkami wymaganymi do otrzymania płatności" a ilościowymi przesłankami uzyskania wsparcia w określonej wysokości;

b) niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy organ pod pozorem stosowania tego przepisu, w istocie uzależnił przyznanie wnioskowanego wsparcia od spełnienia dodatkowych, niewynikających z przepisów prawa przesłanek.

W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W dniu 17 stycznia 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo stanowiące uzupełnienie stanowiska organu odwoławczego w sprawie.

Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. odpis powyższego pisma doręczono pełnomocnikowi Skarżącej, który zwrócił się do Sądu z wnioskiem o odroczenie rozprawy, w celu skonsultowania się z autorem skargi i przygotowania odpowiedzi na pismo organu odwoławczego.

Po rozważeniu wniosku pełnomocnika, Sąd postanowił:

– wniosku pełnomocnika Skarżącej nie uwzględnić,

– na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Sz 1058/16, I SA/Sz 1059/16 i I SA/Sz 1060/16 do wspólnego rozpoznania oraz odrębnego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy odnieść się do złożonego wniosku o odroczenie terminu rozprawy, który nie został uwzględniony.

Zgodnie z art. 109 p.p.s.a., rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Rozważając ewentualne odroczenie rozprawy sąd musi brać pod uwagę sformułowany w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nakaz rozpatrywania spraw bez zbędnej zwłoki, zawartą w art. 7 p.p.s.a. zasadę szybkości postępowania, zgodnie z którą sąd powinien dążyć do rozstrzygnięcia sprawy na pierwszym posiedzeniu, jak również z uwzględnieniem ustawowej zasady zapewnienia przez sąd możliwości obrony praw stronom postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 258/11; z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 296/10 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należało, że wniosek o odroczenie terminu rozprawy nie podlegał uwzględnieniu, albowiem fakt, iż dopiero na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. doręczono pełnomocnikowi Skarżącej, nadesłane dzień wcześniej do Sądu, pismo organu odwoławczego, stanowiące uzupełnienie stanowiska organu w sprawie, nie stanowi znanej Sądowi przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Ta okoliczność nie wykazuje cech "nadzwyczajnego zdarzenia" w rozumieniu art. 109 p.p.s.a., jak też nie może być uznana za "przeszkodę, której nie można przezwyciężyć". Pismo organu odwoławczego zawierało bowiem wyłącznie uwagi organu odnośnie do ewentualnych wątpliwości co do zakresu stosowania art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, wskazane w podstawie zaskarżonych decyzji, zaś Przewodnicząca składu orzekającego w sprawie zarządziła przerwę w rozprawie w celu umożliwienia profesjonalnemu pełnomocnikowi Skarżącej zapoznanie się z treścią tego pisma.

Przechodząc do meritum sprawy, wskazać należy, że stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Jak wynika z akt sprawy Skarżąca zadeklarowała do płatności bezpośrednich na 2014 r. grunty o powierzchni 317,46 ha na działkach o numerach ewidencyjnych [...] (obręb ewidencyjny [...]), które to grunty zostały wydzierżawione przez Spółkę, na podstawie umowy z dnia 1 marca 2012 r., od [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o.

Skarżąca została utworzona i zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w roku 2011 (pierwotnie - do dnia 1 stycznia 2013 r. - Spółka ta nosiła nazwę [...] [...] Recykling Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Spółka Komandytowa), a jej wspólnikami są: [...] Sp. z o.o., [...] - reprezentacja komplementariusz [...] Sp. z o.o. reprezentowany przez zarząd w osobie [...] [...].

Usługi gospodarowania gruntem rolnym świadczone były na rzecz Skarżącej przez [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o. (wcześniej Zbożowa Grupa [...] [...] Spółka z o.o., Grupa [...] Spółka z o.o.), której wspólnikami byli [...] Sp. z o.o., [...], członkami zarządu – [...]. [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o. świadczyła usługi, które obejmowały kompleksową uprawę roślin oraz skup plonów, była także grupą producentów rolnych, wydzierżawiała grunty. Takie umowy o gospodarowanie zawarły również inne podmioty mające wspólną siedzibę/adres, tj. [...] [...].

Osoba [...] [...], [...] [...], [...] [...], [...] [...] pojawia się w 14 utworzonych spółkach, których siedziba mieści się pod tym samym adresem - [...] [...]. Adres ten jest także adresem osób fizycznych [...] [...], [...] [...], [...] [...], [...] [...]. Jako producenci rolni od 2004 r. pod adresem [...] [...], funkcjonowała [...] [...] Sp. z o.o., [...], [...] Sp. z o.o., której wspólnikami i osobami zarządzającymi byli odpowiednio – [...].

Sporna w niniejszej sprawie jest ocena ustalonego stanu faktycznego poprzez dokonanie - jak wywodzi Skarżąca - jednostronnego, a nie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co doprowadziło zdaniem Skarżącej do błędnego wniosku jakoby Skarżąca nie była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych objętych wnioskiem oraz błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej zawartą w przepisie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 i jego rozszerzającą wykładnię poprzez uznanie, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu otrzymania płatności, w tym poprzez niedostrzeżenie różnicy pomiędzy jakościowymi "warunkami wymaganymi do otrzymania płatności" a ilościowymi przesłankami uzyskania wsparcia w określonej wysokości.

Dla potrzeb rozpatrywanego przypadku istotne znaczenie ma regulacja zawarta w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, wprowadzająca klauzulę generalną przeciwdziałającą obejściu prawa przez podmioty chcące uzyskać korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Przepis ten stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Identyczna klauzula wprowadzona została w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Interpretacja wskazanej regulacji rozporządzenia nr 65/2011 była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości UE, który w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Ze względu na tożsamość obu regulacji, wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału należy w pełni odnieść do znajdującego w tej sprawie zastosowanie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009.

W rozpatrywanej sprawie organy uznały, że zostały stworzone w sposób sztuczny i pozorny warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez Skarżącą pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia i doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Odnosząc poczynione ustalenia do regulacji prawnych przedmiotu słusznie organ wskazał, że w związku z art. 11 rozporządzenia nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego, w danym roku jest wyższa od równowartości 2.000,00 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania [...]monetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE.L.206.365.52 ze zm.) kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą [...] euro zmniejsza się w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,30221400%. Zgodnie z art. 79 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń płatności, o których mowa w art. 78 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, czyli po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku. Zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2014 r., poz. 302 ze zm.) w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich.

Przy czym zauważyć należy, że poczynając od 2012 r. wprowadzono modulację płatności bezpośrednich – odpowiednio rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 listopada 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Poza tym wskazanym zmniejszeniem, w przypadku, gdy łączna kwota płatności, która ma być przyznana rolnikowi za dany rok, jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro, płatność uzupełniająca podlegała dodatkowemu zmniejszeniu. Ponadto zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, zmniejszenia przewidziane w ust. 1 podlega dalszemu zwiększeniu. W przypadku, dokonywania zmniejszeń płatności wynikających z zastosowania modulacji zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009, każda płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z wyłączeniem płatności uzupełniającej, która ma być przyznana rolnikowi za dany rok, jest pomniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z wyłączeniem płatności uzupełniającej. W odniesieniu do uzupełniających krajowych płatności bezpośrednich, zgodnie z art. 132 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 (uzupełniająca płatność podstawowa, płatność uzupełniająca do powierzchni uprawy chmielu niezwiązana z produkcją, płatności zwierzęce, płatność niezwiązana do tytoniu i płatność niezwiązana do skrobi), zastosowanie będzie miało zmniejszenie: (...).

Nie jest sporne, że podział dużego gospodarstwa między podmioty deklarujące do płatności mniejsze powierzchnie prowadzi do uzyskania sumarycznej płatności większej niż wynika to z przepisów o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Nie budzi wątpliwości, że wartość modulacji w sytuacji występującego podziału gruntów i deklarowania 317,46 ha będzie niższa, niż gdyby grunt ten został zgłoszony do płatności w całości przez użytkującego ten grunt poprzednika (tj. [...] [...] Sp. z o.o.) łącznie z innymi gruntami w wysokości [...] ha (JPO), 1.849,16 ha (UPO).

Zebrany materiał wskazuje, że poczynając od 2012 r. wydzielone zostało szereg jednostek produkcyjnych a podział gruntów dotyczy łącznie 18 podmiotów (spółek i osób fizycznych) – powiązanych kapitałowo i osobowo poprzez osoby [...] [...], [...] [...], [...] [...], [...] [...] [...]. [...] występuje jako współudziałowiec w 12 spółkach, pełniąc w 14 funkcje reprezentacyjne, [...] odpowiednio jako wspólnicy i zarządzający 8 spółkami. Osoby te również występują jako wspólnicy i reprezentujący w [...] Spółka z o.o. [...] Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] (Skarżąca).

Z powyższych ustaleń wynika, że mamy do czynienia z grupą osób fizycznych ([...]), które poprzez ukształtowanie struktury własnościowo-zarządczej w spółkach prawa handlowego (w tym spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkach komandytowych oraz spółkach prawa handlowego utworzonych na gruncie prawa niemieckiego) mają rzeczywisty wpływ na kształtowanie przez te podmioty stosunków cywilnoprawnych. Korzystając z tego, w wyniku zawartych umów dzierżawy, podzieliły istniejące wcześniej gospodarstwo rolne, poprzez wydzielenie gruntów, na mniejsze jednostki produkcyjne. Biorąc pod uwagę sposób organizacji przedsięwzięcia gospodarczego przez [...] [...], [...] [...], [...] [...] oraz Andresa [...] umiejscowionych pod adresem [...] [...], należało przyjąć, że wszystkie te podmioty stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy, a świadczy o tym w szczególności umowa z dnia 01.03.2012 r. o gospodarowaniu gruntami rolnymi zawarta przez Skarżącą z [...] [...] Usługi Sp. z o.o. z siedzibą w [...], zmienionej aneksem z dnia 21.02.2013 r.(zmiana dotyczyła nazwy Spółki). Umowa ta przewidywała kompleksową uprawę roślin przez wydzierżawiającą [...] [...] Usługi Sp. z o.o. na rzecz Skarżącej (dzierżawiącej grunty), obejmująca uprawę gruntów wcześniej wydzierżawionych, tj. usługi uprawy gruntów rolnych, siew, oprysk, rozsiewanie nawozów, usługi na użytkach zielonych, kończąc na zbiorach plonu, jego załadunku i transporcie. Umowa ta określała również okres rozliczeniowy, który rozpoczynał się po zakończonych zbiorach, zaś w celu zabezpieczenia należności z tytułu wykonanych usług, zebrane płody rolne z dniem ich zebrania zostawały przewłaszczone na zabezpieczenie roszczeń Zleceniobiorcy, tj. [...] [...] Usługi Sp. z o.o. do czasu zapłaty wyn[...]dzenia z umowy. Podmioty te zatem są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego lub wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne - [...] [...], [...] [...], [...] [...], [...] [...] [...].

Skarżąca wskazała, że celem tworzenia kolejnych spółek, w tym Skarżącej jest unikanie koncentracji produkcji, powołując stanowisko Banku Światowego w przedmiocie megafarm zawarte w pracy [...].

Zauważyć zatem w tym miejscu należy, że stosownie do obowiązujących przepisów - w przypadku grupy producentów rolnych - celem jest dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności, nie sposób zatem nie dostrzec, że więzi grupy to więzi strategiczne i służą koncentracji. Zatem skoro, jak wskazał organ odwoławczy a czego nie zakwestionowała Skarżąca, indywidualizując jedynie czynności usług, [...] [...] USŁUGI Sp. z o.o. świadczyła usługi, które de facto obejmowały wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i to na rzecz innych podmiotów pod adresem [...] [....], przeczy to wskazywanej intencji tworzenia kolejnych spółek w tym spółki Skarżącej, która miała służyć unikaniu koncentracji. Skoro z jednej strony dokonano podziału gospodarstwa w celu decentralizacji produkcji (zysku, strat), a z drugiej strony koncentruje się produkcję i obrót towarem w ramach grupy producentów, to zasadnie organ uznał, że doszło do podziału gospodarstwa wyłącznie w celu uzyskania jak największego poziomu finansowania z funduszy unijnych, a także z budżetu krajowego. Rozumowanie przeciwne w tym stanie sprawy, ale przede wszystkim w świetle wyjaśnień Skarżącej byłoby sprzeczne z zasadami logiki.

Aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkunastu spółek kapitałowych, jak przez pojedyncze osoby fizyczne (reprezentowane przez tego samego pełnomocnika, który również reprezentuje jako członek zarządu spółki) należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Nie bez znaczenia jest również przy ocenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, fakt zmiany przepisów w zakresie przyznania płatności, który miał miejsce w 2012 r. Stąd uznanie, że wyodrębnienie Skarżącej miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia i że powyższe działanie wyczerpało przesłanki z art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 uznać należy za zasadne.

W oparciu o niepodważone ustalenia, poczynione w toku postępowania, zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że Skarżąca ubiegająca się o płatności rolne, nie posiada odrębnego kierownictwa, nie jest wyodrębnionym pod względem technicznym ani ekonomicznym gospodarstwem, a z pozostałymi podmiotami jest ściśle powiązana osobowo, kapitałowo, nie prowadzi działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz.

W niniejszej sprawie Skarżąca wnioskowała o płatności bezpośrednie. Stosownie zatem do art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009.

Z powyższego wynika, że koniecznymi warunkami uzyskania płatności bezpośrednich jest bycie "rolnikiem", posiadania działek rolnych zgłoszonych do płatności na dzień 31 maja roku którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności i prowadzenie na tych działkach "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. "Gospodarstwo" zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009, oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Nie bez znaczenia dla poparcia rozstrzygnięcia są powołane przez organ odwoławczy przepisy rozporządzenia Komisji WE nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz.U.UE.L.2002.216.1), rozporządzenie Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz.U.UE.L.2009.329.1), art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.321.14) odnośnie wyodrębnienia jednostki pod względem technicznym, ekonomicznym i skutków zarządzania przez to same kierownictwo.

Zauważyć należy, że organ nie kwestionuje formalnoprawnego wyodrębnienia podmiotów ubiegających się o płatności rolne. Przedmiot sporu sądowego należy jednak w tej sprawie umiejscowić na innej płaszczyźnie i tak też – słusznie – uczyniły organy obu instancji. Chodzi mianowicie o to – co wymaga ponownego, silnego zaakcentowania – czy materiał dowodowy sprawy pozwalał przyjąć, że owo formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe strony (na bazie gruntów, którymi wcześniej dysponował jeden podmiot, i przy wskazanych wieloaspektowych powiązaniach) mogło być uznane za wyodrębnienie sztuczne, dokonane w celu uzyskania płatności nienależnych w świetle postanowień art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Organy, w tym organ I instancji, oparły rozstrzygnięcie o zapisy Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, akta rejestracji producenta i zawarte tam dokumenty, dane z KRS, dokumenty złożone przez Skarżącą na wezwanie organu, a organ odwoławczy w związku z powołaniem się przez Skarżącą w odwołaniu na toczące się postępowanie w sprawie wpisu do ewidencji producentów dodatkowo o dokumenty z akt postępowań w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowie dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a także dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do raportów z kontroli na miejscu dla Grupy oraz członków Grupy [...] [...] [....] Sp. z o.o.: [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...]Sp. k., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Sp. k., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...]Sp. k., [...] Spółka z o.o., [...]sp. k., [...] Spółka z o.o. [...]Sp. k., [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k., [...], [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k.

Zdaniem Sądu, organy zebrały i oceniły materiał dowodowy, i na jego podstawie poczyniły niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące czasokresu powstania podmiotów, w tym Skarżącej, składu osobowego podmiotów powiązanych, przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, pełnione funkcje, powiązania kapitałowe, ustaliły brak samodzielności technicznej, brak sprzętu rolniczego, przeanalizowały deklarowanie działek do płatności - skąd wywiedziono trafną konkluzję, że Skarżąca, nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej (rolniczej). Nie jest bowiem jednostką wyodrębnioną pod względem technicznym (tożsama siedziba i brak zaplecza sprzętu), cechuje ją ta sama działalność (rolnicza), jedność ekonomiczna, czyli powiązania osobowe i kapitałowe, nie posiada odrębnego kierownictwa, wszak w rzeczywistości zarządzana (administrowana) była przez te same osoby co pozostałe podmioty, i co najistotniejsze, nawet nie uprawiała dzierżawionych gruntów, bowiem kompleksową uprawę roślin na wydzierżawionych gruntach świadczyła sama wydzierżawiająca, tj. [...] [...] Usługi Sp. z o.o. na rzecz Skarżącej (dzierżawiącej grunty).

Wreszcie organy ustaliły cel, jaki zamierzano w wyniku tych praktyk osiągnąć. Argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia odnośnie tego, że utworzona w 2011 r. Skarżąca, została utworzona tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych przez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej, na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne, Sąd podzielił w całym zakresie.

Spółka nie podważyła ustaleń dokonanych przez organ, nie przedstawiła bowiem żadnych niespornych dowodów potwierdzających jednoznacznie, że była odrębną jednostką. Skarżąca, pomimo znanej argumentacji organu I instancji co do braku możliwości zakończenia postępowania w sprawie jej wniosku o płatności (zawiadomienie z dnia 27 lutego 2015 r.), istotnych wątpliwości organu w toczącym się równolegle postępowaniu w sprawie wpisu do ewidencji producentów, zawiadomieniu o załatwieniu sprawy po rozstrzygnięciu sprawy z wpisu do ewidencji (zawiadomienie z dnia 5 sierpnia 2015 r.), nie wykazała, że istotne wątpliwości organu co do prowadzenia na działkach gruntu we własnym imieniu i na własny rachunek działalności rolniczej są nieuzasadnione, a posiadanie i prowadzenie działalności rolniczej rzeczywiście miało miejsce. Skarżąca nie wykazała, że posiada odrębne zaplecze techniczne, co uzasadniałoby odrębne gospodarowanie. Ze zgromadzonego materiału nie wynika także, aby powstała Spółka wymagała wyodrębnienia ze względu na szczególny tego wymóg, np. odmienny profil działalności czy konieczność zapewnienia odmiennego rynku zbytu, nie wynika także powód – jak wskazała Skarżąca w odwołaniu – podziału działek na mniejsze części.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych - art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wskazać należy, że nie mogło dojść do jego naruszenia, jako nie mającego zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazać także należy, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawiera szczególną w stosunku do k.p.a. regulację, dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą obowiązki organu w tym zakresie.

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 3 ust. 2 w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z kolei ust. 3 art. 3 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W powyższym uregulowaniu ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz w art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Skoro zatem działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania takiej korzyści (co wcześniej wykazano), prowadzą do nieprzyznania korzyści (wedle art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 30 rozporządzenia nr 73/2009), nie budzi zatem wątpliwości, że organy działały zgodnie z przywołanymi przepisami prawa wspólnotowego, co, bez odwoływania się do pozostałych argumentów, w pełni uzasadniało odmowę przyznania Skarżącej Spółce wsparcia, o które wnioskowała.

Sztuczny podział gospodarstwa przez utworzenie spółek kapitałowych miał na celu zwiększenie maksymalnego limitu pomocy przysługującego jednemu beneficjentowi mając na uwadze art. 11 rozporządzenia nr 73/2009 w związku z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014. Zadaniem organów jest każdorazowe badanie, czy stosunki pomiędzy powiązanymi podmiotowo i przedmiotowo osobami są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej. W wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ zobowiązany jest odmówić przyznania dofinansowania.

Zdaniem Sądu, organy wyjaśniły dlaczego, pomimo poprawności formalnej wniosku o płatność, stworzone zostały warunki umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Zweryfikowały, czy wnioskująca o płatność Spółka, pomimo zarządzania przez kierownictwo, które zarządza 14 spółkami, jest samodzielną, odrębną jednostką, spełniającą kryteria odrębnego gospodarstwa prowadzącego działalność rolniczą. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy.

W tej materii trzeba przyznać, że organy w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli obejścia prawa – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Nie doszło zatem do naruszenia omawianych przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. W konsekwencji nie było podstawy do przyjęcia, że zaskarżona decyzja naruszyła przepisy regulujące przyznawanie przedmiotowych płatności.

W sprawie nie znajdują uzasadnienia zarzuty co do naruszenia - mającego istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia - przepisów prawa procesowego. Jak już wskazano organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący. Analiza okoliczności faktycznych znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które w pełni spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Tym samym w sprawie nie doszło do jednostronnej oceny ustalonego stanu faktycznego. Strona Skarżąca, zarzucając jego jednostronne rozważenie, nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdzałyby prawdziwość jej twierdzeń, a negowały stanowisko organu Agencji.

Jednocześnie słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że nie można pominąć faktu, iż złożony wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 przez Skarżącą wykazuje oprócz wnioskowania Spółki o jednolitą płatność obszarową także o pomoc z tytułu płatności rolnośrodowiskowej (PRŚ). W przypadku płatności PRŚ występują również przesłanki opłacalności podziału jednego dużego gospodarstwa na kilka mniejszych. Przesłanki te wynikają z przepisów prawa, a mianowicie z § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.).

Nie budzi wątpliwości, że zadaniem organów jest każdorazowe badanie przy wnioskowaniu o płatności na dany rok, czy stosunki pomiędzy powiązanymi podmiotowo i przedmiotowo osobami są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej. W wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ zobowiązany jest odmówić przyznania dofinansowania. Bezspornie zaś organy ustaliły, że podmioty ze wspólną siedzibą/adresem stanowią spójny element jednorodnej masy majątkowej zarządzanej przez te same osoby w sposób zorganizowany, które realizują za ich pomocą wspólny cel gospodarczy. Podmioty te są jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego, wykazywane jako zarządzane przez osoby fizyczne ([...]).

Wbrew zarzutom skargi podjęte rozstrzygnięcie opiera się na istniejących wielorakich więziach pomiędzy kilkunastoma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności, przejawiające się również w zbieżności ich adresów, a także w "wymianie" między nimi działek zgłaszanych do płatności, które to okoliczności świadczą o koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów, ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu podzielonych gospodarstw o mniejszej powierzchni. Z okoliczności sprawy nie wynika bowiem, aby istniały jakieś inne racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności.

Stworzenie sztucznych warunków, brak odrębności gospodarstwa są wystarczające do odmowy przyznania płatności.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.