Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 733/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 210 par. 1 pkt 6 i   par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2013 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją numer [...] z dnia 1 lutego 2012 r., wydaną

z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy M., w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2013 r. ustalono zobowiązanie pieniężne w kwocie [...] zł od gruntów gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych, to jest [...] ha przeliczeniowych położonych – M., L. - działka nr [...] . Zobowiązanie powyższe ustalono: J. W. oraz R. M., A. S., Z. B., E. S., A. S., C. G., B. G.,

M. G., E. M., P. M., R. K., A. C. to jest współwłaścicielom i współposiadaczom tego gruntu rolnego.

W odwołaniu od tej decyzji J W. wskazała, że w decyzji nieprawidłowo określono współwłaścicieli a Gmina M. bezprawnie zniszczyła naturalny zbiornik wodny znajdujący się na spornej działce i uczyniła z niego zbiornik przeciwpożarowy. Decyzją z 13 czerwca 2013 r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i, kartograficzne). Mając na uwadze wypis z rejestru gruntów z dnia 8 kwietnia 2013 r. dotyczący opodatkowanej działki oraz dane zawarte w informacji podatkowej złożonej przez podatników organ pierwszej instancji dokonał prawidłowego wymiaru podatku od przedmiotowego gruntu.

Jednocześnie, organ odwoławczy wskazał, że grunty rolne będące współwłasnością czy współposiadane stanowią odrębny przedmiot opodatkowania,

a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach czy współposiadaczach, niezależnie od ich udziałów w nieruchomości wspólnej.

Nadto organ podkreślił, że z mapy z geoportalu, a także fragmentu mapy

z 1934 r. wynika, że na działce jest zbiornik wodny, który – według oświadczenia organu z 7 czerwca 2013 r. - jest basenem przeciwpożarowym powstałym przed 1934 r.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, J W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc, iż zaskarżona decyzja jest że jest nieuzasadniona i powinna zostać uchylona. Nadto podatniczka podkreśliła, że w postępowaniu podatkowym powinni brać udział wszyscy współwłaściciele nieruchomości, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca bowiem np. E. W. zmarł w 2004 r., a organ kieruje decyzję do osób, które nie mają żadnych praw do działki nr [...] .

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze Szczecinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy, że Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności,

tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że decyzja narusza prawo.

Przedmiotem skargi jest decyzja, dotycząca wymiaru podatku rolnego za 2013 r. Stosownie do art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), jeżeli grunty o których mowa w art. 1 (grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych) stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Natomiast, w myśl art. 92 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (teks jednolity: Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. ze zm.), jeżeli zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązanie to powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Przy czym, Ordynacja podatkowa samodzielnie nie reguluje zasad odpowiedzialności solidarnej odsyłając w tym zakresie wprost do unormowań kodeksu cywilnego (art. 91).

Skoro zatem doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym kreuje po stronie podatników (współwłaścicieli) solidarną odpowiedzialność podatkową, to staje się oczywistym, że obowiązkiem organu podatkowego jest prowadzenie postępowania wobec wszystkich mogących taką odpowiedzialność ponosić, czyli w przypadku zobowiązania podatkowego w podatku rolnym wobec wszystkich współwłaścicieli gruntów podlegających opodatkowaniu. W konsekwencji organ podatkowy zobligowany jest do adresowania decyzji podatkowych do wszystkich zobowiązanych osób. Powyższe przedkłada się na pozycję osób odpowiedzialnych solidarnie w toczącym się postępowaniu podatkowym w ten sposób, że każda z nich staje się stroną postępowania podatkowego w sprawie podatku rolnego. Postępowanie w sprawie podatku rolnego służące ustaleniu istnienia obowiązku uiszczenia podatku rolnego i jego wysokości powinno być przeprowadzone z udziałem wszystkich podatników. Każdy z podatników (współwłaścicieli) jest stroną tego postępowania. Niedopuszczalne jest pominięcie w decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego jednej z osób odpowiadających solidarnie za to zobowiązanie podatkowe. Niedopuszczalne jest również prowadzenie postępowania z pominięciem którejkolwiek ze stron. Wszystkie bowiem te osoby zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym, odpowiedzialne solidarnie za zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym, mają prawo do uczestniczenia we wszystkich istotnych czynnościach oraz wypowiedzenia

się w zakresie ustaleń dowodowych będących podstawą podejmowanej decyzji.

W przeciwnym wypadku, postępowanie jest dotknięte wadą, stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej), skutkującą koniecznością uchylenia decyzji. Podstawowym obowiązkiem organu podatkowego prowadzącego postępowanie, jest zatem w pierwszej kolejności ustalenie wszystkich stron postępowania. Dopiero po takim ustaleniu kręgu podmiotów będących stronami postępowania, można dokonywać dalszych czynności zmierzających do wydania decyzji.

Jednocześnie, co do podstawy wymiaru podatku, wskazać należy,

że na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) podstawę wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W aktach sprawy znajduje się wydruk z rejestru gruntów z 8 kwietnia 2013 r., dotyczący opodatkowanej działki. W dokumencie tym wskazano jako współwłaściciela E. W., który, jak podaje skarżąca, zmarł w 2004 r. a także L. J., którzy nie zostali wskazany w decyzjach obydwu organów.

Biorąc zatem pod uwagę wskazanych w wymienionym wypisie współwłaścicieli należy stwierdzić, że ani E. W. ani L. J. nie doręczono decyzji. Niewątpliwie osoba nieżyjąca nie może być współwłaścicielem nieruchomości. Co najwyżej współwłaścicielami mogą być spadkobiercy takiej osoby. Z tym, że podatnikiem podatku rolnego może nadal pozostawać dzierżawca na podstawie umowy dzierżawy zawartej na czas nieokreślony.

Jednocześnie wskazać należy, że w aktach administracyjnych znajdują się deklaracje podatkowe złożone przez J. W. oraz R. M., A. S., Z. B., E. S. A. S., C. G., B. G., M. G., E. M., P. M., R. K. i A. C..

Z deklaracji tych wynika, że E. M. jest dzierżawcą gruntu od E. W. na podstawie umowy dzierżawy z 24 września 2003 r. Także w deklaracjach pozostałych podatników przywołano daty i sygnatury dokumentów (np. M. G. – dzierżawca gruntu L. J. na podstawie umowy dzierżawy z 21 lipca 2007 r.) ), z których organ wywodzi tytuły prawne podatników podatku rolnego w stosunku do spornej nieruchomości.

Dokumentów tych jednak nie załączono do akt sprawy, co uniemożliwia weryfikację prawidłowości postępowania organu w tym zakresie wobec zarzutów podniesionych przez skarżącą. Nie sposób zweryfikować także umowy dzierżawy części nieruchomości stanowiącej własność E. W. zawartej, jak można to wywnioskować z zarzutu skarżącej, przed jego śmiercią, a więc nie jest możliwe ustalenie czy na przykład znajduje się tam zapis, że śmierć wydzierżawiającego powoduje wygaśnięcie umowy wiążącej strony.

Przepis art. 120 Ordynacji podatkowej obliguje organ podatkowy do działania na podstawie przepisów prawa, a więc do przestrzegania zarówno przepisów dotyczących postępowania podatkowego jak i przepisów prawa materialnego. Sposób prowadzenia postępowania podatkowego winien budzić zaufanie podatnika do organów podatkowych, o czym stanowi art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Postępowanie tak przed organem I jak i II instancji, toczące się z naruszeniem prawa, nie mogło takiego zaufania u stron wzbudzać, na co wskazuje chociażby przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego stan faktyczny sprawy w sposób nie odpowiadający postanowieniom art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Brak wyczerpujących ustaleń faktycznych skutkował także wadliwością wydanej decyzji z punktu widzenia wymogów art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.