Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 215/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 2 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 2 grudnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: ARiMR) po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania P J – reprezentowanego przez radcę prawnego - od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla powiatu z siedzibą w Z z dnia 2 sierpnia 2010 r. nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Z uzasadnienia decyzji organu II instancji oraz z akt sprawy wynika, że 30 kwietnia 2007 r. do Biura Powiatu ARiMR wpłynął wniosek producenta P J o przyznanie płatności na rok 2007. Do jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej została zgłoszona powierzchnia 60 ha uprawy orzecha włoskiego. W dniu 8 maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła zmiana do wniosku, którą Z J dokonał pomniejszenia deklaracji powierzchni uprawy orzecha włoskiego do powierzchni 50 ha.

W dniu 1 sierpnia 2007 r. w gospodarstwie P J została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej. Z kontroli sporządzono raport nr [...], który w związku z wykrytymi nieprawidłowościami został przekazany Producentowi przesyłką poleconą w dniu 22 sierpnia 2007 r. Inspektorzy przeprowadzający kontrolę stwierdzili nieprawidłowości na następujących działkach rolnych:

A - zawyżenie powierzchni zadeklarowanej do jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej - nie stwierdzono uprawy kwalifikującej się do uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej - stwierdzono ugór na powierzchni 40,20 ha,

B - zawyżenie powierzchni zadeklarowanej do uzupełniającej płatności obszarowej - nie stwierdzono uprawy kwalifikującej się do uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej - stwierdzono ugór na powierzchni 8,00 ha.

W dniu 18 września 2007 r. Producent zgłosił Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR zastrzeżenia do wyników kontroli wskazując, że kontrola została przeprowadzona bez uprzedniego powiadomienia właściciela gospodarstwa, a ponadto nie uwzględniono zmiany do wniosku pomniejszającej areał uprawy orzecha, co - zdaniem Producenta - miało wpływ na ustalenie powierzchni uprawy łącznie z jej kwalifikacją i oceną prowadzenia uprawy zgodnie z dobrą kulturą rolną. Producent wskazał, że na gruntach zadeklarowanych do płatności obsada orzecha wynosi 83 szt./ha, a uprawa została poddana kontroli jednostki certyfikującej, która nie stwierdziła nieprawidłowości.

Wykonawca kontroli odnosząc się do zarzutów Producenta wyjaśnił, że na działkach wskazanych do płatności, w dniu kontroli nie stwierdzono wymaganej obsady 50 szt./ha orzecha włoskiego. W większości przypadków zastano na gruncie powbijane paliki bez roślin, czasem uschnięte lub chore sadzonki, a często brak było nawet palików, wobec powyższego obszary na których były ślady prowadzenia działalności rolniczej zakwalifikowano jako ugór.

W uwagach dopisanych w dniu 25 września 2007 r. w raporcie z kontroli przez inspektorów terenowych wskazano, że nie stwierdzono uprawy orzecha włoskiego, ponieważ w dniu kontroli obsada roślin była niższa niż wymagane 50 szt/ha.

Dnia 29 października 2007 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęły kolejne zastrzeżenia Producenta dotyczące kontroli. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po zapoznaniu się z wyjaśnieniami wykonawcy kontroli i powtórnej analizie danych pokontrolnych, podtrzymał ustalenia zawarte w raporcie z kontroli.

Decyzją z dnia 31 marca 2008 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatu ARiMR przyznał P J płatności do gruntów rolnych z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...]zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że kwota jednolitej płatności obszarowej została pomniejszona oraz odmówiono Producentowi uzupełniającej płatności obszarowej ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Producent złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w części, w której pomniejszono kwotę przyznanej jednolitej płatności obszarowej o [...]zł oraz w części, w której odmówiono przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożono sankcję w wysokości [...]zł. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 10 Kpa przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i pozbawienie możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a także naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej art. 10 Kpa w związku z naruszeniem art. 32 in initio oraz art. 40 § 2 w związku z art. 109 § 1 Kpa przez niezapewnienie Stronie czynnego udziału oraz naruszenie jej prawa do obrony swych praw wobec zaniechania przez organ administracji doręczenia zaskarżonej decyzji ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi Strony.

W uzupełnieniu odwołania Producent zaskarżonej decyzji zarzucił ponadto:

- naruszenie art. 80 Kpa w związku z art. 77 Kpa przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, błędy w ocenie wiarygodności dowodów oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego,

- naruszenie art. 77 i art. 78 § 1 Kpa w związku z art. 10 kpa przez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz pominięcie wniosków dowodowych Strony.

Po rozpatrzeniu zebranego materiału w sprawie, a także po analizie przedstawionych zarzutów organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w związku z wątpliwościami dotyczącymi działki rolnej A i jej utrzymania w dobrej kulturze rolnej oraz dla wyjaśnienia zadeklarowania niespójnej działki rolnej, a także w celu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, w tym przesłuchania wskazanych w odwołaniu inspektorów jednostki certyfikującej i innych osób, w zakresie mającym wpływ na decyzję.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że w odpowiedzi na pytanie organu I instancji, czy podczas przeprowadzania kontroli gospodarstwa P J w roku 2007 były przeprowadzane przez inspektorów jednostki certyfikującej pomiary działek rolnych, Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. Oddział Badań i Certyfikacji w P poinformował, że w czasie kontroli gospodarstwa ekologicznego kontrolerzy nie przeprowadzają pomiarów kontrolowanych działek. Ponadto organ I instancji zwrócił się do Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR z prośbą o ponowną weryfikację zdjęć o numerach [...] i [...] wykonanych na działce rolnej A i zajęcie stanowiska w sprawie utrzymania przedmiotowej działki w dobrej kulturze rolnej, na co uzyskał odpowiedź, że na tej działce rolnej zostały spełnione wymagania dotyczące dobrej kultury rolnej.

Na wezwanie organu I instancji do złożenia wyjaśnień odnośnie niespójnej działki rolnej A, Producent w dniu 1 czerwca 2009 r. złożył korektę wniosku, w której dokonał prawidłowej deklaracji wskazanych do płatności działek rolnych.

Decyzją z dnia 8 czerwca 2009 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatu ARiMR przyznał P J jednolitą płatność obszarową w wysokości [...]zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...]zł. W ocenie organu I instancji, powodem obniżenia jednolitej płatności obszarowej i odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej są stwierdzone różnice pomiędzy deklarowaną powierzchnią kwalifikowaną działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu.

Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji organ II instancji, decyzją z dnia 1 września 2009 r. numer [...], uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, celem przesłuchania wskazanych przez Stronę świadków, tj. inspektorów terenowych Jednostki Certyfikującej.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego, decyzją z 2 sierpnia 2010 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatu ARiMR przyznał P J jednolitą płatność obszarową w wysokości [...]zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...]zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W odwołaniu od tej decyzji Producent zarzucił organowi I instancji brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, błędy w ocenie wiarygodności dowodów oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Po rozpatrzeniu sprawy, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 2 grudnia 2010 r. organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że zasadnie organ I instancji wydał decyzję w oparciu o wyniki kontroli na miejscu i ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przez inspektorów terenowych prawidłowo pomniejszył jednolitą płatność obszarową. Producent zadeklarował bowiem działki rolne o powierzchni 50,00 ha, stwierdzona powierzchnia (ugoru) wynosi 48,20 ha, zawyżenie deklarowanej powierzchni wyniosło 1,80 ha, co stanowi 3,73%. W tym zakresie organ powołał się na art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345, ze zm.), pomniejszając kwotę jednolitej płatności obszarowej, jaka miałaby być przyznana w danym roku, o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę, tj. o [...]zł (1,80 ha x 2 x 301,54 zł).

W odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych organ odwoławczy uznał, że ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu, organ I instancji prawidłowo odmówił Producentowi przyznania takiej płatności obszarowej i nałożył sankcję. Podczas kontroli ujawniono bowiem, że na działkach A i B stwierdzono 48,20 ha ugoru, a do ugoru nie jest przyznawana uzupełniająca płatność obszarowa, w związku z czym wykluczono z przyznania płatności uzupełniającej całą powierzchnię obu działek, a powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,00 ha. Powołując się na art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania wzajemnej współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141, str. 18, ze zm.), organ odwoławczy wskazał, że ponieważ różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% powierzchni stwierdzonej, płatność obszarowa została odmówiona, a na Producenta nałożono sankcję w wysokości [...]zł (różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną 50 ha x 294,91 zł - stawka uzupełniającej płatności obszarowej do 1 ha w 2007 r.).

Odnosząc się do ustaleń faktycznych organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji wydał decyzję na podstawie prawidłowo przeprowadzonej kontroli na miejscu, a protokół z czynności kontrolnych został sporządzony zgodnie z wytycznymi obowiązującymi w kampanii kontrolnej 2007 i nie zawiera błędów formalnych. Wszystkie stwierdzone nieprawidłowości zostały szczegółowo opisane w miejscu przeznaczonym na adnotacje inspektorów terenowych oraz udokumentowane materiałem dowodowym w postaci szkiców polowych z pomiaru działek rolnych i zdjęć fotograficznych. Na każdej fotografii umieszczono tablicę informacyjną wypełnioną danymi pozwalającymi na dokładną identyfikację sfotografowanej działki rolnej. Zdjęcia zostały wykonane w ujęciu globalnym oraz w poprawnej rozdzielczości, która zapewnia jednoznaczną ocenę przedstawionej na nim nieprawidłowości. Ponadto, dane pomiarowe przedstawione przez wykonawcę kontroli podlegały weryfikacji przez Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR i nie stwierdzono żadnych uchybień w dokumentacji pokontrolnej.

Organ odwoławczy podkreślił, że czynności kontrolne zostały przeprowadzone urządzeniami pomiarowymi GPS spełniającymi wymagane standardy a osoby wykonujące kontrole posiadały odpowiednie uprawnienia. Pomiaru działek dokonano przy pomocy odbiornika GPS, szerokość strefy buforowej wynosiła 1,5 m, tolerancja pomiaru dla działki rolnej A to 0,80 ha a dla działki rolnej B 0,24 ha. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji wyników kontroli ustalono, iż nałożenie na ewidencję wyników pomiarów (w postaci wektorowej) zapisanych w GPS potwierdziło, iż obszar kontrolowany został określony prawidłowo. Dodatkowo ustalenia inspektorów terenowych potwierdza załączona do protokołu z kontroli dokumentacja fotograficzna przedstawiająca powbijane paliki przy których nie widać sadzonek orzecha włoskiego (fotografie: 264,275,276,280,281,282,286,291,321,331). Z tego powodu brak podstaw do uznania, że zadeklarowana powierzchnia została obsadzona w całości i zasadne są zastrzeżenia co do poprawności pielęgnacji uprawy (mechaniczne usunięcie chwastów w międzyrzędziach i brak koszenia rzędów w celu ukrycia braku sadzonek - fot.: 334,336,339,340,341,346,347,350; pojedyncze siewki brzózek w fikcyjnych rzędach - fot.: 334,335,336,337,339,347). Zasadnie więc obszary na których były ślady prowadzenia działalności rolniczej zaliczono wyłącznie jako ugór.

W ocenie organu odwoławczego, dokument urzędowy w postaci rzetelnie sporządzonego protokołu z czynności kontrolnych z dnia 1 sierpnia 2007 r. nie został podważony dowodem przeciwnym w postaci zeznań świadków, bowiem w ich zeznaniach występują sprzeczności w zasadniczych kwestiach dotyczących uprawy, np. co do braków w nasadzeniach (5 %, 20-30 %). Rozbieżność ta świadczy o subiektywnej ocenie świadków. Zdaniem organu, ocena stanu plantacji (oraz obszaru na którym doszło do wypadnięcia sadzonek orzecha) może być dokonana wyłącznie w oparciu o narzędzia pomiarowe będące w dyspozycji ARiMR - o skali i wielkości braków nie mogą więc decydować subiektywne oceny świadków, lecz obiektywnie ustalone fakty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie P J – reprezentowany przez radcę prawnego – wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji odwoławczego w całości, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 3 ust 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051) w związku z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 i 80 K.p.a. oraz w związku z art. 48 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, błędy i dowolność w ocenie wiarygodności dowodów oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Uzasadniając takie zarzuty Skarżący podniósł, że mając na uwadze inne - poza protokołem kontroli - dowody zgromadzone w sprawie, a w szczególności wyniki kontroli przeprowadzanych przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A.

w W, wynik kontroli przeprowadzonej w 2008 r. oraz zeznania świadków uznać należy, że protokół z kontroli został sporządzony nierzetelnie, bowiem nie ulega wątpliwości, że na działkach rolnych Skarżącego znajdowało się więcej sadzonek niż 50 szt. na 1 hektar. Wskazują na to jednoznacznie zeznania zarówno pracowników Skarżącego, tj.: J P i L S, jak i S K, specjalisty doradztwa ZODR B TZD D oraz S B - Przewodniczącego Rady Osiedla w K. Wszyscy ww. świadkowie, w sposób zgodny i spójny wskazali, że orzech był sadzony w rozstawie 10 na 12 m, a zatem na 1 hektar przypadało 80-90 sadzonek. Wprawdzie zeznania tych świadków nieco różniły się jeżeli chodzi o wysokość ubytków, ale nawet gdyby przyjąć najwyższy procent ubytków z podawanych przez świadków (30%), to i tak - zdaniem Skarżącego - należy uznać, że na 1 hektar przypadało 56 sadzonek, a nie - jak ustalił organ - 50. W skardze podkreślono również, że organy błędnie oceniły także materiał fotograficzny zgromadzony do sprawy, bowiem dopiero po dokonaniu odpowiednich zbliżeń komputerowych widać na spornych fotografiach sadzonki orzecha przy palikach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 165/11 oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe, a oparte na nich wnioski – spójne i logiczne.

Uwzględniając skargę kasacyjną Skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2013 r. (sygn. akt II GSK 1934/11) uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w myśl, którego uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie pozwala na weryfikację powodów, dla których Sąd I instancji przyjął, że oceniana decyzja odpowiada prawu materialnemu i nie narusza przepisów postępowania. Brak jest bowiem wskazania ram prawnych kontroli legalności i to zarówno w zakresie przepisów prawa materialnego, które powinny mieć w sprawie zastosowanie jak i przepisów postępowania.

Akceptując stanowisko organów, że skarżący nie spełnia warunków uprawniających do płatności uzupełniającej do powierzchni upraw orzecha włoskiego Sąd I instancji nie podał norm prawnych, które określałyby te warunki. Skoro utrwalony jest pogląd, że samo przytoczenie przepisów prawnych lub powołanie się na ich literalne brzmienie nie jest wystarczające dla przyjęcia, że Sąd wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia i ją wyjaśnił, to tym samym nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której w uzasadnieniu wyroku w zakresie norm prawa materialnego nie powołano żadnego przepisu. Nie czyni zadość wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a. wywód zawarty w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku, w którym Sąd aprobując, przez oddalenie skargi, ustalenia organów, potwierdza, że Skarżący nie spełniał w 2007 r. wymagań uprawniających do płatności uzupełniającej do upraw orzecha włoskiego, bez powołania a następnie dokonania analizy przepisów regulujących w 2007 r. płatność uzupełniającą do upraw orzecha włoskiego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził dalej, że wymyka się z pod oceny instancyjnej także stanowisko Sądu I instancji w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami regulującymi kontrole na miejscu. W tej sprawie Skarżący konsekwentnie kwestionował ustalenia kontroli utrwalone w protokole, obejmujące gęstość upraw sadzonek orzecha włoskiego. Sąd I instancji odnosząc się do tej newralgicznej okoliczności podał, że "analiza protokołu czynności kontrolnych wskazała, iż sporządzony został zgodnie z wytycznymi obowiązującymi dla kampanii kontrolnej w 2007 r.". Nie poddaje się także kontroli instancyjnej wywód Sądu I instancji obejmujący zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego – art. 7 i 77 § 1 k.p.a.. Z uzasadnienia wyroku nie wynika bowiem, czy w ocenie Sądu I instancji przepisy te miały w sprawie zastosowanie czy też, z uwagi na treść art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stosowanie ich zostało wyłączone. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a w stopniu, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie w związku z brakiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku opisanych elementów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie jest możliwa merytoryczna ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, nie istnieją bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego lub uchybia przepisom postępowania w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217) – zwaną dalej: ustawą o płatnościach - w brzmieniu obowiązującym w 2007 r.: "Rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.".

Zgodnie z ust. 2 tego artykułu: "2. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003, zwanej dalej "jednolitą płatnością obszarową", przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1) chmielu; 2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych; 3) innych roślin.".

W myśl ust. 4 wymienionego artykułu: "Wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości, i stawek płatności na 1 ha tej powierzchni.".

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa".

Rodzaje roślin uprawianych w plonie głównym, objętych płatnością uzupełniającą w 2010 r. określa § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309, ze zm.), w tym – pkt 6: "orzechy - orzechy włoskie i leszczyna".

Zgodnie z § 8 tego rozporządzenia: "Do przyznawania płatności uzupełniającej przepisy art. 10, 15, 19, 21, 22, 50, 51, 53, 65-68 i 71a-73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio." – powoływane dalej jako "rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004".

Stosownie do art. 83 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. UE. L.03.270.1, ze zm.) - zwane dalej: "rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003" - pomoc wspólnotowa jest przyznawana rolnikom produkującym orzechy, w tym orzechy włoskie. Szczegółowe wymagania jakie powinien spełniać rolnik ubiegający się o tego rodzaju pomoc zostały określone w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV diva tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. UE. L.04.345.1). Z art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 wynika, że do płatności obszarowych kwalifikują się jedynie działki rolne obsadzone drzewami orzechowymi spełniające określone w tym przepisie warunki. Należą do nich: minimalny rozmiar działki (0,10 ha) oraz liczba drzew orzechowych na hektar, która w przypadku orzecha włoskiego nie może być mniejsza od 50.

Wskazać więc należy, że w przypadku podjęcia przez właściwy organ kontroli wniosku pomocowego, dopiero stwierdzenie spełniania przez wnioskodawcę wszystkich wymienionych warunków niezbędnych do otrzymania płatności, pozwala na przyznanie stosownej kwoty pomocy. Zgodnie z art. 30 ustawy o płatnościach bezpośrednich: "1. Agencja, z zastrzeżeniem art. 32, przeprowadza kontrole administracyjne i kontrole na miejscu określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1.", tj. w ww. rozporządzeniach nr 796/2004, 1782/2004 i 1973/2004.

Zgodnie z ust. 2 tego artykułu: "Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi określonymi na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1.".

W myśl art. 35 tej ustawy: "Przepisy dotyczące kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, stosuje się odpowiednio do kontroli: 1) wielkości powierzchni upraw roślin, o których mowa w art. 7 ust. 2, zadeklarowanej przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności uzupełniającej; 2) w zakresie spełniania warunków do przyznania płatności uzupełniającej.

Stosownie do art. 29 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki rolne zadeklarowane we wnioskach o przyznanie pomocy – z możliwością ograniczenia do próby obejmującej przynajmniej 50 % działek rolnych objętych wnioskami, pod warunkiem, że próba ta gwarantuje wiarygodny i reprezentatywny poziom kontroli - tak w odniesieniu do kontrolowanego obszaru, jak i wnioskowanej pomocy. Państwa członkowskie mogą korzystać z systemów teledetekcji oraz technik globalnego systemu nawigacji satelitarnej.

W myśl art. 30 ust. 1 tego rozporządzenia: "Powierzchnia działki rolnej określana jest za pomocą wszelkich środków spełniających minimalną jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej okalającej obwód działki rolnej. Maksymalna tolerancja w odniesieniu do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha. [...].".

Zgodnie z ust. 2 tego artykułu: "Można wziąć pod uwagę całkowitą powierzchnię działki rolnej pod warunkiem że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami przyjętymi w danym Państwie Członkowskim lub regionie. W innych przypadkach brana jest pod uwagę powierzchnia faktycznie użytkowana. [...]".

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004: "Kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków.".

Stosownie do art. 48 omawianego rozporządzenia: "1. Po każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej zgodnie z przepisami niniejszego rozdziału władze właściwe dla celów kontroli odpowiadają za powstanie raportu z przeprowadzonej kontroli, [...].

2. Rolnik jest powiadamiany o wszelkich wykrytych niezgodnościach.

3. Z zastrzeżeniem wszelkich przepisów szczegółowych w ustawodawstwie dotyczących poszczególnych wymogów i norm, raport z kontroli musi zostać ukończony w ciągu jednego miesiąca od daty kontroli na miejscu. Jednak okres ten można przedłużyć do trzech miesięcy w uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza, jeżeli wymaga tego analiza chemiczna lub fizyczna.

Jeżeli agencja płatnicza nie jest właściwym organem kontroli, raport wysyłany jest do Agencji w ciągu miesiąca od jego ukończenia.".

Odnosząc przytoczony stan prawny do stanu faktycznego sprawy uznać należy, że kontrola na miejscu zgłoszonych do płatności działek rolnych A i B w dniu 1 sierpnia 2007 r. została przeprowadzona z zachowaniem ww. wymogów. Ze sporządzonego protokołu kontroli wynika, że Producent nie był obecny podczas kontroli, natomiast wykonawca kontroli z wyjaśnił, że podjęto telefoniczną (nieskuteczną) próbę powiadomienia Producenta o kontroli. Kontrolę przeprowadziły upoważnione osoby, a Sąd nie podzielił zarzutu Skarżącego, by z uwagi na wykształcenie tych osób (wyższe rolnicze i średnie ogólne), nie były one w stanie rozpoznać sadzonek orzecha włoskiego. Uznać należy, że w tym zakresie nie jest niezbędna specjalistyczna, udokumentowana wiedza.

Dokonując analizy przedmiotowego protokołu z kontroli na miejscu Sąd uznał, że nie zawiera on błędów formalnych świadczących o niewłaściwie przeprowadzonej kontroli obszarowej na zadeklarowanych działkach rolnych. Stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości zostały opisane w miejscu przeznaczonym na adnotacje inspektorów terenowych oraz udokumentowane materiałem dowodowym w postaci szkiców polowych z pomiaru działek rolnych i zdjęć fotograficznych (na płycie CD). Na każdej fotografii umieszczono tablicę informacyjną wypełnioną danymi pozwalającymi na dokładną identyfikację sfotografowanej działki rolnej. Zdjęcia zostały wykonane w ujęciu globalnym oraz w poprawnej rozdzielczości, która pozwala na jednoznaczną ocenę przedstawionej na zdjęciu nieprawidłowości. Dane pomiarowe, przedstawione przez wykonawcę kontroli zostały zweryfikowane przez Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR i na żądanie tego Biura inspektorzy terenowi dokonali uzupełnień protokołu, a wykonawca kontroli składał wyjaśnienia.

Wskazać też należy, że czynności kontrolne zostały przeprowadzone urządzeniami pomiarowymi GPS spełniającymi wymagane standardy. Wykonując kontrolę inspektorzy terenowi zlokalizowali deklarowane działki ewidencyjne oraz zmierzyli i wykreślili na szkicach z pomiaru powierzchnie faktycznie użytkowaną rolniczo na każdej z nich i określili położenie i powierzchnię działek rolnych. Pomiaru działek dokonano przy uwzględnieniu szerokości strefy buforowej 1,5 m - tolerancja pomiaru dla działki rolnej A to 0,80 ha a dla działki rolnej B 0,24 ha. Podczas weryfikacji wyników kontroli ustalono, że nałożenie na ewidencję wyników pomiarów (w postaci wektorowej) zapisanych w GPS potwierdziło, iż obszar kontrolowany został określony prawidłowo – przy uwzględnieniu poprawek naniesionych do protokołu, opisanych poniżej. Z powyższych powodów brak jest podstaw do stwierdzonego przez inspektorów terenowych zawyżenia zadeklarowanej powierzchni działki A o 1,80 ha. Ustalenia dokonane przez inspektorów terenowych potwierdza też załączona do protokołu z czynności kontrolnych dokumentacja fotograficzna. Fotografie nr: 264, 275, 276, 280, 281, 282, 286, 291, 321 i 331 przedstawiają powbijane paliki przy których nie widać roślin, natomiast fotografie nr 334, 336, 339, 340, 341, 346, 347 i 350 obrazują niewłaściwą pielęgnację uprawy (mechaniczne usunięcie chwastów w międzyrzędziach i brak koszenia rzędów w celu ukrycia braku sadzonek), a fotografie nr 334, 335, 336, 337, 339, 347 - pojedyncze siewki brzózek we fikcyjnych rzędach.

Zgodzić się więc należy z ustaleniami inspektorów terenowych i oceną organu odwoławczego, że działki A i B – z uwagi na stwierdzone ślady prowadzenia działalności rolniczej - zakwalifikowano jako ugór.

Sąd podzielił też ocenę organu odwoławczego, że dokument urzędowy w postaci protokołu z czynności kontrolnych z dnia 1 sierpnia 2007 r. nie został podważony dowodem przeciwnym w postaci zeznań świadków. W istocie w zeznaniach tych świadków występują sprzeczności w zasadniczych kwestiach dotyczących uprawy orzecha, w szczególności dotyczących braków w nasadzeniach. W zeznaniach tych wielkości braków w nasadzeniach różniły się kilkakrotnie (ok. 5% lub w granicach 20% - 30%). Zasadnie więc organ uznał, że rozbieżność taka świadczy o subiektywnej ocenie tej kwestii przez świadków, ponadto osoby te nie dokonywały oględzin przedmiotowych działek rolnych (o znacznej powierzchni – 50 ha) w celu ustalenia stanu (ilości) nasadzeń orzecha włoskiego. Oceniając zeznania pracowników Skarżącego (tj. J P i L S) wskazać należy dodatkowo, że zeznania te również nie pozwalają na podważenie prawidłowości ustaleń dokonanych w sprawie przez organy ARiMR, skoro J P podje jedynie, że wiosną 2007 r. obsada wynosiła 83-85 sadzonek na 1 hektar, a ubytków było dużo i nie jest w stanie określić ich wielkości, były one usuwane całościowo jesienią 2007 r. i obsada roślin wynosiła 80-90 szt. L S zeznał natomiast, że braki w nasadzeniach były uzupełnianie we wrześniu lub październiku 2007 r. Fakt uzupełniania nasadzeń jesienią 2007 r. potwierdzają także S Bi oraz S K, tak więc powyższa okoliczność nie może podważać ustaleń kontroli, która była przeprowadzana 1 sierpnia 2007 r. W tym miejscu wskazać też należy - odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieuwzględnienia treści protokołu z kontroli sporządzonego przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. - że jednostki certyfikujące (w tym - PCBiC S.A.) certyfikują jedynie produkty rolne oraz uprawy i nie mają uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek rolnych do przyznawania płatności ani do określenia sposobu ustalania tej płatności, czy też weryfikowania prawidłowości wniosku złożonego przez producenta, nie ustalają też np. ilości sadzonek orzecha włoskiego – co potwierdzili pracownicy PCBiC S.A. przesłuchani w charakterze świadków. Sporządzony przez PCBiC S.A. protokół nie może więc być dokumentem, na podstawie którego kompetentny organ nalicza płatności. Uprawnienie do weryfikowania i kwalifikowania poszczególnych działek jako uprawnionych do płatności obszarowych należy wyłącznie do kierownika biura powiatowego ARiMR, zgodnie ze stosownymi uregulowaniami.

Podkreślić więc należy, że kontroli stanu upraw na zadeklarowanych przez Producenta działkach dokonali inspektorzy terenowi, którzy przez kilka godzin (od godz. 16.00 do 20.55) przeprowadzali kontrolę na miejscu, dokonując pomiaru działek, sporządzając ich szkice i wykonując liczne fotografie (na płycie CD), obrazujące aktualny stan działek. Już z tego powodu nie sposób więc porównywać rzetelności a zatem i wiarygodności ustaleń dokonanych przez inspektorów z ocenami wskazanych przez Producenta świadków. Brak więc rzeczowych podstaw do kwestionowania ustaleń dokonanych w trakcie tej kontroli.

Wprawdzie zasadnie Skarżący podnosi, że inspektorzy terenowi dokonali oględzin oraz wykonali także fotografie (20) powierzchni (10 ha) wycofanej przez Skarżącego w maju 2007 r. ze zgłoszonej do płatności powierzchni działek A i B, jednak w ocenie Sądu nie miało to istotnego znaczenia dla oceny rzetelności kontroli na miejscu. Fakt ten spowodowany został przekazaniem przez ARiMR wykonawcy kontroli materiałów do kontroli jeszcze przed naniesieniem w nich ww. wycofania 10 ha z wniosku o płatności. Fotografie te obrazujące powierzchnie nie utrzymywane w dobrej kulturze rolnej (nie użytkowane rolniczo - do których nie przysługuje płatność obszarowa) nie miały więc wpływu na zakwalifikowanie zadeklarowanych działek w pomniejszonej przez Producenta powierzchni) jako "ugór" - a więc objętej płatnościami obszarowymi.

Zasadnicza kwestia sporna sprawy dotyczy właśnie tego ustalenia, bowiem Skarżący – powołując się na zeznania świadków – twierdzi, że na zadeklarowanych działkach dokonał nasadzenia orzecha włoskiego w ilości 80-90 szt/1 ha, a więc znacznie przekraczającej minimalną wymaganą ilość, tj. 50 szt/1 ha. Zauważyć przy tym należy, że inspektorzy terenowi nie dokonali liczenia sadzonek na działkach, co stwarza trudność dla jednoznacznej oceny tej spornej kwestii. Stwierdzić też należy, że w sytuacji gdy płatność uzależniona jest od spełnienia ilościowej normy wydaje się oczywistym konieczność ustalenia takiej ilości (sadzonek). Ilość ta ma bowiem przesądzające znaczenie, co oznacza, że np. przy ilości 49 szt/1 ha płatność uzupełniająca nie przysługuje, a przy minimalnie większej ilości (np. 51 szt) płatność taka przysługuje. Mając na względzie tę oczywistą zasadę, należy jednak odnosić ją do realiów konkretnej sprawy. We wskazanych przykładach przeliczenie ilości sadzonek jest niezbędne, a niedokonanie takiej czynności podważa rzetelność ustaleń kontroli. W rozpoznawanej sprawie – jak dodatkowo wyjaśnił wykonawca kontroli w piśmie z dnia 15 listopada 2007 r. – niezależnie od stwierdzonych nieprawidłowości w sposobie przygotowania i pielęgnowania uprawy, wskazano, że brak wymaganej ilości sadzonek orzecha włoskiego "stwierdzono na podstawie oceny wizualnej, ponieważ w przypadku gdy faktyczna liczba sadzonek nie dochodzi nawet do 20% wymaganej, trudno wybrać obszar na tyle reprezentatywny by można było je policzyć. Stwierdzono takie obszary (w obrębie mierzonych), gdzie na kilku hektarach nie było żadnej sadzonki. (...) w badanym przypadku nie było wątpliwości, że obsada nie spełnia wymogów".

W ocenie Sądu, brak przeliczenia ilości sadzonek orzecha włoskiego, w sytuacji stwierdzonego podczas kontroli stanu tych nasadzeń (poniżej 20% wymaganego minimum) nie podważa więc wiarygodności zapisów protokołu kontroli i zakwalifikowania kontrolowanych powierzchni jako ugoru. Stwierdzenia wykonawców kontroli potwierdzają sporządzone fotografie (ok. 100 szt – po wyłączeniu ww. 20 odnoszących się do wyłączonej powierzchni działek). Zauważyć przy tym należy, że przy uwzględnieniu minimalnej wymaganej ilości sadzonek ich liczba na obu działkach powinna wynosić ponad 2.500 szt., a wg gęstości nasadzeń wskazywanej przez Skarżącego - ok. 3.500-4.000 szt. Tymczasem na ok. 100 fotografiach dostrzec można jedynie sporadycznie sadzonki orzecha włoskiego. Już to stwierdzenie, nawet przy uwzględnieniu zarzutu Skarżącego, że fotografie te robione były na obrzeżach działek, gdzie "z natury rzeczy" sadzonek jest mniej, świadczy o stanie zadeklarowanej plantacji orzecha. Nie zmienia tego stwierdzenia podnoszony w skardze zarzut nieprawidłowej (zbyt małej) rozdzielczości tych fotografii i braku teleobiektywu, bowiem w ocenie Sądu, w sposób dostateczny obrazują one stan działek.

Sąd nie podzielił też pozostałych zarzutów skargi dotyczących treści i sposobu sporządzenia protokołu kontroli. Nie sposób bowiem przyjąć, że sporządzone zostały dwa protokoły. Protokół z dnia 1 sierpnia 2007 r. został przesłany Producentowi w dniu 22 sierpnia 2007 r., a wobec zgłoszonych przez niego zastrzeżeń oraz uwag Biura Kontroli ARiMR, inspektorzy w dniach 22-25 września 2007 r. nanieśli poprawki i uzupełnienia do protokołu, wskazując datę ich sporządzenia i parafę osoby sporządzającej. Protokół z tymi poprawkami przekazany został Producentowi w dniu 5 października 2007 r. Sąd nie stwierdził więc naruszenia ww. art. 48 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, bowiem protokół został przekazany Producentowi po trzech tygodniach od dnia kontroli, a w związku z wniesionymi przez niego zastrzeżeniami (i uwagami osób weryfikujących protokół), po naniesieniu poprawek protokół został mu przekazany niezwłocznie.

Zdaniem Sądu nietrafny jest też podniesiony w skardze zarzut mający podważać wiarygodność protokołu, że w dniu 25 września 2007 r. kontrolujący dopisali w protokole, iż liczba sadzonek była mniejsza niż 50 szt./1 ha. Zapis ten dodano w związku z weryfikacją protokołu – jednak nie zmienia on istoty ustaleń kontroli, lecz je precyzuje w odniesieniu do normy wynikającej z przepisu unijnego; nie oznacza (nie stwierdza) też nieprawdy, że sadzonki były rzeczywiście liczone.

Nie znajdując więc podstaw do zakwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych podczas kontroli na miejscu zadeklarowanych działek rolnych, uznać więc należy, że wobec stwierdzonego zawyżenia o 1,80 ha zadeklarowanej do jednolitej płatności obszarowej powierzchni działek rolnych (50 ha) - a różnica ta wyniosła 3,73% - zasadnie w zaskarżonej decyzji dokonano pomniejszenia tej płatności o dwukrotność stwierdzonej różnicy (1,80 ha x 2). Zgodnie bowiem z art. 138 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji nr 1973/04: "Z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę.".

W odniesieniu natomiast do płatności uzupełniającej do uprawy orzecha włoskiego, wobec stwierdzenia, że zadeklarowane działki stanowią ugór, do którego nie jest przyznawana płatność uzupełniająca, a więc powierzchnia stwierdzona do wyliczenia płatności wyniosła 0,00 ha (przy deklarowanej powierzchni 50 ha), zasadnie odmówiono Skarżącemu przyznania takiej płatności i nałożono sankcje w odniesieniu do takiej płatności. Stosownie bowiem do art. 51 ust. 1 akapit pierwszy i trzeci rozporządzenia Komisji nr 796/2004: "Jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, [...] przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego." (akapit pierwszy).

Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie z tym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo pozostałe do spłaty zostaje anulowane." (akapit trzeci).

Sąd nie stwierdził też, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, w myśl którego: "Obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłości.". Przepis ten nie mógł zostać w żaden sposób naruszony, bowiem Skarżący nie wskazywał na żadne nieprawidłowości, przeciwnie, twierdził, że uprawa orzecha spełniała przewidziane wymogi, zatem nie mógł wykazywać (i nie wykazywał), "że nie jest winny nieprawidłowości".

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 K.p.a.) zauważyć należy, że ww. ustawa o płatnościach wprowadziła odstępstwa od ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 3 tej ustawy: "1. Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

2. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, (...) organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

3. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.".

Pierwsza zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy jest powtórzeniem zasady praworządności (legalności) wymienionej w art. 6 K.p.a., natomiast zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 tej ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a., w myśl którego: "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.". Organy ARiMR zostały więc zobowiązane do "wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego", w miejsce wynikającego z art. 77 § 1 K.p.a. obowiązku "wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego". Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organów ARiMR prowadzących postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia (zebrania) materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł.

Ogólne zasady postępowania uregulowane w K.p.a. nie regulują problematyki dotyczącej rozłożenia ciężaru dowodu, natomiast ustawa o płatnościach w ww. art. 3 ust. 3 nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, stwierdzając też, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepisem tym zmieniono więc dotychczasowe zasady i reguły postępowania administracyjnego, a konsekwencją tej zmiany jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach o płatności zostało oparte na dowodach, które ma przedstawiać strona. Organ ARiMR nie ma więc obowiązku – określonego w K.p.a. - podejmowania z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Również zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań określona w art. 10 § 1 K.p.a., w ustawie o płatnościach została wyraźnie ograniczona (art. 3 ust. 2 pkt 4). Tym samym organ ARiMR został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Wobec powyższego, zarzuty skargi związane z naruszeniem art. 7, art. 77 K.p.a. są niezasadne.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył też art. 8, art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a. Zgodnie z art. 8 K.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a w myśl art. 75 § 1 K.p.a.: "Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.". Zauważyć należy, że organ I instancji dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy dopuścił dowody przedstawiane przez Stronę, w tym przeprowadził rozprawy administracyjne, podczas których dokonano przesłuchania wskazywanych przez Producenta świadków, które pozwoliły na zweryfikowanie prawidłowości posiadanego wcześniej materiału dowodowego.

Stosownie do art. 80 K.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wskazać należy, że organ administracji publicznej przy ocenie, czy dana okoliczność (fakt) została udowodniona, nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi. Reguł takich nie zawiera zwłaszcza, mający decydujące znaczenie, ww. art. 80 K.p.a., formułujący zasadę "swobodnej oceny dowodów". Zgodnie z tą zasadą organ obowiązany jest rozpatrzyć wszystkie dowody w ich wzajemnej łączności, nie zaś każdy dowód z osobna, może więc dać wiarę lub odmówić wiarygodności poszczególnym dowodom - takie stanowisko obowiązany jest jednak uzasadnić przekonująco w uzasadnieniu decyzji. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie z uwzględnieniem zasad wiedzy i doświadczenia życiowego, a swoje stanowisko uzasadnił w sposób wyczerpujący i przekonujący, zatem nie naruszył art. 80 K.p.a., ani innych przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonana przez organ odwoławczy jest prawidłowa i oparte na tej podstawie ustalenia są zasadne (pomniejszenie zadeklarowanej powierzchni o 1,80 ha oraz że na działkach A i B występuje ugór, który nie kwalifikuje się do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, dlaczego organ nie dał wiary wyjaśnieniom złożonym przez Producenta, a dlaczego dał wiarę dokumentacji z przeprowadzonej kontroli na miejscu, wyjaśniono też dlaczego odmówiono wiarygodności zeznaniom świadków, i dlaczego stwierdzono, iż nie podważają one dokumentacji papierowej zgromadzonej w trakcie postępowania.

Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.