Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 329/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1-5, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 40, art. 42 ust. 5
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca), Protokolant: Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] r. (nr [...]); II. uchyla postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] r. (nr [...]) oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]r. (nr [...]); III. przyznaje pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi K. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu [...] ([...]) zł kosztów nieopłaconej pomocy prawnej; IV. orzeka, że postanowienia wymienione w punktach I i II nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu – po rozpatrzeniu zażalenia W. S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] stycznia 2012 r. (nr [...]) uznające za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela (Komendanta Wojewódzkiego Policji we W.), obejmującego należność w kwocie 100 zł za pobyt w Izbie Policyjnej Zatrzymań – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne postanowienie, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz na art. 34 § 5 i art. 33 pkt 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ drugiej instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. prowadzi wobec zobowiązanego W. S. postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzyciela – Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. – na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należność w kwocie 100 zł za pobyt w Policyjnej Izbie Zatrzymań w listopadzie 2007 r.

Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu osobiście w dniu [...] października 2011 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.

W dniu [...] października 2011 r. zobowiązany wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. pismo zawierające między innymi zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne (nieistnienie egzekwowanego obowiązku), domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionego wcześniej tytułu wykonawczego.

Ponadto zobowiązany wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. o zwrócenie się do właściwej Prokuratury przeciwko wierzycielowi "za nękanie rzekomego dłużnika i chęci doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzania jego mieniem". W ocenie zobowiązanego takie działanie wierzyciela wyczerpuje znamiona czynu karalnego, wynikającego z art. 231 § 1 Kodeksu karnego w zw. z art. 119 Kodeksu wykroczeń. Zobowiązany domagał się podjęcia stosownych działań służbowych wobec starszego inspektora skarbowego, który dokonywał w jego sprawie czynności w Urzędzie Skarbowym w J. G.

Uzasadniając zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego ze wspomnianego tytułu wykonawczego, zobowiązany wskazał, że prowadzone poprzednio przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania tej samej należności zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] lipca 2011 r. (nr [...]). W ocenie zobowiązanego pracownicy wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego nękają go, chcąc wyłudzić od niego niezasadną kwotę za pobyt w policyjnej izbie zatrzymań.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. pismem z dnia [...] października 2011 r. (nr [...]) przekazał zgodnie z właściwością pismo zobowiązanego z dnia [...] października 2011 r. w części zawierającej wniosek skierowany do organów prokuratury.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. – działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej – pismem z dnia [...] października 2011 r. (nr [...]) wystąpił do wierzyciela, tj. Komendanta Wojewódzkiego Policji we W., o zajęcie stanowiska w sprawie zasadności zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. (nr [...]) Komendant Wojewódzki Policji we W. uznał zgłoszony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny.

Postanowienie to zobowiązany zaskarżył do Komendant Główny Policji w W., który postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. (nr [...]) utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że wszczęcie wobec zobowiązanego egzekucji na podstawie uprzednio wystawionego tytułu wykonawczego, obejmującego należność za pobyt w Policyjnej Izbie Zatrzymań, która jest dochodzona w obecnym postępowaniu egzekucyjnym, było przedwczesne, gdyż wymagało wyjaśnienia okoliczności zatrzymania zobowiązanego.

Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do tej samej należności, co do której wcześniejsze postępowanie egzekucyjne umorzono, było zdaniem wierzyciela uzasadnione tym, że zarzuty skarżącego o niezasadności jego zatrzymania nie zostały ostatecznie potwierdzone.

Wierzyciel – po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających – ustalił, że funkcjonariusze policji działali zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i mieli podstawy do zatrzymania zobowiązanego w jednostce policji. Ponadto organ wskazał, że opłata za pobyt w policyjnej izbie zatrzymań w celu wytrzeźwienia wynika wprost z przepisu rangi ustawowej – art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Opłata z tego tytułu jest należnością o charakterze publicznoprawnym i stanowi dochód Skarbu Państwa, pobierany na mocy odrębnych ustaw, dlatego organ wierzyciela ma obowiązek jej dochodzić na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ zażaleniowy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się protokół doprowadzenia zobowiązanego do jednostki policji w celu wytrzeźwienia, z którego wynika, że w chwili zatrzymania zobowiązany był agresywny i wyzywał funkcjonariuszy Straży Miejskiej oraz policjanta.

Organ podkreślił, że zobowiązany został umieszczony w jednostce policji na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości, a nie na podstawie ustawy o strażach gminnych. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości pozwala na umieszczenie osoby w jednostce policji do wytrzeźwienia m.in. w przypadku, gdy swoim zachowaniem daje ona powód do zgorszenia w miejscu publicznym, a tę okoliczność stwierdzili funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w J. G. na podstawie zachowania doprowadzonego oraz relacji strażników miejskich. Protokół doprowadzenia został osobiście podpisany przez obowiązanego.

W konkluzji Komendant Główny Policji stwierdził, że wierzyciel – realizując obowiązku dochodzenia należności Skarbu państwa, po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku – był uprawniony do ponownego wystawienia tytułu wykonawczego w tej samej sprawie, przy czym wierzyciel nie naruszył prawa przy wydaniu zaskarżonego postanowienia przez uznanie zarzutu nieistnienia za obowiązku za nieuzasadniony.

Wobec ustatecznienia się postanowienia Komendanta Głównego Policji w W., Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. (nr [...]) uznał za nieuzasadniony wniesiony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku, objętego tytułem wykonawczym nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że w postępowaniu w sprawie zarzutów jest zobligowany na podstawie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. do wydania rozstrzygnięcia po uzyskaniu wiążącego go w tym zakresie stanowiska wierzyciela. Biorąc pod uwagę, że w rozpatrywanej sprawie stanowisko wierzyciela zostało wyrażone w ostatecznym postanowieniu Komendanta Głównego Policji, utrzymującym w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. o uznaniu za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku, organ egzekucyjny – z uwagi na wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela w kwestii zgłoszonego zarzutu – wydał rozstrzygniecie, w którym uznał zarzut zobowiązanego za nieuzasadniony.

Kwestionując legalność pierwszoinstancyjnego postanowienia organu egzekucyjnego, zobowiązany (pismem z dnia [...] stycznia 2012 r.) wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej we W. zażalenie, w którym wskazał, że zaskarża rozstrzygniecie w całości i wnosi o jego uchylenie.

W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany wskazał, że domaga się wydania orzeczenia o nieistnieniu opisanej egzekucji. W jego ocenie postępowanie egzekucyjne co do zdarzeń, z których wynika dochodzona należność, zostało już prawomocnie zakończone wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. w dniu [...] lipca 2011 r. postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem zobowiązanego, obecne jego zarzuty – w korelacji z całością materiału znajdującego się w aktach sprawy – nie dają podstaw prawnych do dalszego prowadzenia egzekucji w tej samej sprawie. Wierzyciel powielił bowiem egzekucję związaną ze zdarzeniami z dnia [...] listopada 2007 r., która była już prawomocnie zakończona. Ponadto wierzyciel wycofał się z pierwotnej egzekucji w stosownym postanowieniu.

Zobowiązany wskazał, że prokuratura prowadzi z jego zawiadomienia śledztwo wobec pracowników Urzędu Skarbowego. Podniósł ponadto, że prowadzona wobec niego egzekucja jest sprzeczna z art. 40 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w korelacji z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważył również, że w dniu zatrzymania w policyjnej izbie zatrzymań nie było materialnego dowodu jego nietrzeźwości (alkotest, krew), a ponadto stworzono fałszywą dokumentację medyczną o rzekomym badaniu lekarskim w dniu [...] listopada 2007 r.

Przedstawione zobowiązanemu zarzuty na podstawie art. 222 § 1 i art. 226 § 1 kodeksu karnego nie znalazły potwierdzenia, czego dowodzi prawomocne postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie, a ówczesne osoby pokrzywdzone tego postanowienia nie zaskarżyły.

Zobowiązany podał, że jego skargę wniesioną do Sądu Rejonowego w J. G. co do niezasadnego zatrzymania i niezasadnego pozbawienia wolności (w związku ze zdarzeniami z dnia [...] listopada 2007 r.) rozpatrywał organ nieuprawniony w tej materii, który mimo uznania skargi za zasadną przewlekał jej rozpatrzenie. Ponadto, zdaniem zobowiązanego, Sąd Rejonowy w J. G., przekazując tę skargę niewłaściwemu organowi, chciał zmarginalizować odpowiedzialność lekarza za sfałszowaną dokumentację medyczną, niewykluczone bowiem, że sędzia i lekarz byli spowinowaceni z uwagi na zbieżność nazwisk.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie stwierdził naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów prawa materialnego i procesowego, powodującego konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie uznania za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej).

Organ drugiej instancji – po przedstawieniu unormowań dotyczących zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – stwierdził, że zobowiązany wniósł w ustawowym terminie zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 stawy egzekucyjnej. Zauważył przy tym, że organ egzekucyjny – działając według art. 34 ustawy egzekucyjnej – wystąpił do wierzyciela (Komendanta Wojewódzkiego Policji we W.) o zajęcie stanowiska w kwestii zasadności zgłoszonego przez zobowiązanego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku. W związku z zażaleniem zobowiązanego na powyższe postanowienie wierzyciela. Komendant Główny Policji, będący organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia strony, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. (nr [...]) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] listopada 2011 r. (nr [...]).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Komendant Główny Policji wskazał, że ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do tej samej należności było uzasadnione tym, że zarzuty skarżącego o niezasadności jego zatrzymania nie zostały ostatecznie potwierdzone. Dlatego też wierzyciel – wydając wcześniejsze postanowienie o uznaniu zarzutów skarżącego za uzasadnione – przyznał tym samym, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego na dzień [...] grudnia 2010 r. było przedwczesne.

Ponowne wystawienie tytułu wykonawczego wymagało bowiem wyjaśnienia okoliczności zatrzymania skarżącego do wytrzeźwienia, stąd ówczesny tytuł wykonawczy został wycofany, a postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Odnosząc się do zasadności obecnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ wskazał, że wierzyciel po przeprowadzeniu czynności ustalił, że funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w J. G. działali zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i mieli podstawy do tego, by zatrzymać zainteresowanego w jednostce policji. Powyższe ustalenia były podstawą do wystawienia kolejnego tytułu wykonawczego.

Ponadto, po przeprowadzeniu analizy formalnoprawnej zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz po rozpatrzeniu zażalenia, organ zażaleniowy wierzyciela utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W., gdyż nie znalazł podstaw do jego uchylenia lub zmiany.

Komendant Główny Policji wskazał, że obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w policyjnej izbie zatrzymań w celu wytrzeźwienia wynika wprost z przepisu rangi ustawowej, tj. z art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Należność ma charakter publicznoprawny – jest dochodem Skarbu Państwa, pobieranym na mocy odrębnych ustaw, i organ wierzyciela ma obowiązek dochodzić tych należności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z okoliczności faktycznych zatrzymania wynika, jak pokreślił organ zażaleniowy, że w chwili zatrzymania skarżący był agresywny I wyzywał zarówno funkcjonariuszy Straży Miejskiej, jak i policjanta.

Organ rozpatrujący zażalenie podkreślił, że zobowiązany został umieszczony w jednostce policji na podstawie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a nie na podstawie ustawy o strażach gminnych. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości pozwala na umieszczenie osoby w jednostce policji do wytrzeźwienia, gdy osoba ta swoim zachowaniem daje powód do zgorszenia w miejscu publicznym. Tę okoliczność stwierdzili funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w J. G. na podstawie zachowania doprowadzonego i relacji Strażników Miejskich. Protokół zatrzymania został własnoręcznie podpisany przez skarżącego z zastrzeżeniem, że będzie składał zażalenie na zatrzymanie.

Bez wpływu na prawidłowość postępowania organów policji pozostaje postanowienie Prokuratora Rejonowego Policji w J. G. z dnia [...] maja 2008 r. ([...]), uwzględniające zażalenie zobowiązanego na jego zatrzymanie przez Straż Miejską. Przedmiotem analizy Prokuratora była bowiem prawidłowość zatrzymania zainteresowanego przez Strażników Miejskich w świetle ustawy o strażach gminnych, która upoważnia Straż Miejską jedynie do ujęcia osoby w sytuacji, gdy stwarza ona w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego. Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że nieprawidłowość zatrzymania skarżącego przez Strażników Miejskich nie skutkowała automatycznie nieprawidłowością umieszczenia w jednostce policji, ponieważ inne były podstawy prawne tych zatrzymań, i o ile zachowanie Straży Miejskiej zostało ocenione jako nieprawidłowe, to postępowanie policjantów było zgodne z art. 40 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skoro zatrzymanie zainteresowanego do wytrzeźwienia było zgodne z prawem, to obowiązek uiszczenia opłaty za pobyt w policyjnej izbie zatrzymań powstał. Dlatego też zarzut zainteresowanego, oparty na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej należało uznać za nieuzasadniony.

Organ zażaleniowy wierzyciela dokonał analizy istnienia egzekwowanego obowiązku przez pryzmat przepisów materialnoprawnych, dających podstawę do jego egzekwowania na drodze postępowania egzekucyjnego, oraz szczegółowo powołał okoliczności faktyczne uzasadniające powstanie i istnienie egzekwowanego obowiązku wobec zobowiązanego. W uzasadnieniu swojego stanowiska wierzyciel powołał okoliczności, jakie obligowały go do uznania zarzutu nieistnienia tego obowiązku za uzasadnione, które skutkowały umorzeniem uprzednio prowadzonego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania tożsamego obowiązku.

Przedstawione stanowisko wierzyciela w kwestii braku zasadności zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku jest wiążące dla organu egzekucyjnego zgodnie z dyspozycją art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej. W postępowaniu zażaleniowym również Dyrektor Izby Skarbowej we W. jest związany ostatecznym postanowieniem wierzyciela zawierającym stanowisko w kwestii zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. wskazał, że art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej przewiduje zasadę wszczynania egzekucji na wniosek uprawnionego wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Przed wszczęciem egzekucji z wniosku uprawnionego wierzyciela organ egzekucyjny, zgodnie z brzmieniem art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, jednakże organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Ze specyfiki postępowania egzekucyjnego wynika ograniczony zakres kognicji organu egzekucyjnego przy badaniu dopuszczalności egzekucji prowadzonej z wniosku wierzyciela. Organ egzekucyjny ma obowiązek stwierdzić poprawność wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego pod kątem spełnienia wymogów formalnych, wynikających z art. 27 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej, nie jest jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Wiążący charakter stanowiska wierzyciela w postępowaniu w sprawie zarzutów, ustanowiony normą art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, jest skorelowany z art. 29 § 2 tej ustawy, z którego wynika niedopuszczalność badania przez organ egzekucyjny prowadzący egzekucję z wniosku uprawnionego wierzyciela i na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z powołanych norm prawnych wynika, że zarówno przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku uprawnionego wierzyciela, jak i w postępowaniu w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny jest zobligowany uwzględnić wiążące go stanowisko wierzyciela i uznać obowiązek wskazany w tytule wykonawczym za istniejący i wymagalny.

Zobowiązany, wobec którego wszczęto egzekucję z wniosku uprawnionego wierzyciela, może skutecznie podnosić zarzut nieistnienia obowiązku, którego merytoryczna ocena jest dokonywana w postanowieniu wierzyciela zawierającym stanowisko w sprawie zgłoszonego zarzutu, na które przysługuje zobowiązanemu zażalenie do organu drugiej instancji wierzyciela. W niniejszej sprawie zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie wierzyciela, a właściwy organ zażaleniowy wierzyciela (Komendant Główny Policji) dokonał ponownej merytorycznej oceny zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku zgłoszonego przez zobowiązanego i nie znalazł podstaw do jego uchylenia. W tym stanie sprawy organ egzekucyjny zobligowany był odmówić uznania zarzutu za zasadny wobec takiej oceny dokonanej przez organ drugiej instancji wierzyciela.

Odnosząc się do zarzutów zobowiązanego zawartych w zażaleniu na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej we W. zauważył, że w kontekście przywołanych unormowań organ egzekucyjny przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie był uprawniony do zbadania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku, zarówno w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, jak i wszczętym poprzednio na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] października 2010 r., obejmującego tożsamy obowiązek.

Komendant Główny Policji w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2011 r. (nr [...]) wyjaśnił, jakie okoliczności formalne skutkowały koniecznością umorzenia poprzednio prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ ten wskazał, że w chwili wszczęcia egzekucji nie wszystkie okoliczności zatrzymania były ustalone, a tym samym przedwcześnie skierowano egzekucję do majątku zobowiązanego.

Po wyjaśnieniu okoliczności faktycznych zatrzymania wierzyciel uznał za zasadne ponowne wystawienie tytułu wykonawczego na dochodzoną należność. W niniejszej sprawie wierzyciel uznał, że istnieją materialnoprawne podstawy do obciążenia zobowiązanego opłatą za pobyt w policyjne izbie zatrzymań. Ze stanowiska wierzyciela wynika więc, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w następstwie uznania za uzasadniony zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nie miało wpływu na prawidłowość wystawienia nowego tytułu wykonawczego obejmującego tożsamy obowiązek i wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego na podstawie nowego tytułu wykonawczego.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. raz jeszcze wywiódł, że według art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny był związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie uznania za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku, zgłoszonego przez zobowiązanego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Merytoryczna ocena zasadności zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku była przedmiotem postępowania wierzyciela w sprawie wyrażenia stanowiska w kwestii zgłoszonego zarzutu. Postanowienie wierzyciela, wskutek złożenia zażalenia, zostało poddane kontroli instancyjnej. Organ egzekucyjny wydał rozstrzygniecie w sprawie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku biorąc za podstawę wiążące ostateczne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela w kwestii zasadności zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu.

W postępowaniu w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego rozpatrzenia zasadności zgłoszonego zarzutu, gdyż jest związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w zaskarżalnym postanowieniu. Nie jest także uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu potwierdzenia zasadności zgłoszonych zarzutów.

W niniejszym postępowaniu w sprawie zarzutu wierzyciel uznał za nieuzasadniony zgłoszony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku, powołując w tym zakresie odpowiednie przepisy materialnoprawne, z których wynika egzekwowany obowiązek oraz okoliczności faktyczne skutkujące jego powstaniem. W tym stanie sprawy Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał, że organ egzekucyjny słusznie orzekł o niezasadności zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu, prawidłowo stosując procedurę wystąpienia do wierzyciela o wyrażenie stanowiska w tym zakresie na podstawie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej. Uprawnienia wierzyciela wynikające z tego przepisu nie mogą być przeniesione na organ egzekucyjny. Kwestia nieistnienia egzekwowanego obowiązku nie może być merytorycznie weryfikowana przez organ egzekucyjny i organ zażaleniowy. Organ egzekucyjny nie może badać zasadności stanowiska wierzyciela i rozpatrywać kwestii dotyczących nałożenia na zobowiązanego obowiązku stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Wobec poczynionych wywodów Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie stwierdził uchybień w procedurze postępowania w sprawie zarzutów stosowanej przez organ egzekucyjny według art. 34 ustawy egzekucyjnej.

Postanowienie organu egzekucyjnego zostało wydane prawidłowo na podstawie wiążącego, ostatecznego postanowienia organu zażaleniowego wierzyciela, zawierającego stanowisko o uznaniu za nieuzasadniony zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W., zarzucając wydanie tego rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Za wadliwe uznał prowadzenie ponownego postępowania egzekucyjnego z tego samego tytułu i wobec tej samej osoby, mimo że we wcześniejszym postępowaniu wierzyciel uznał zarzuty skarżącego za zasadne, co spowodowało umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2013 r. – ustanowiony z urzędu – pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia pierwszoinstancyjnego, zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz wydanie w trybie art. 155 § 1 i 2 tej ustawy postanowienia informującego Prokuraturę Rejonową w J. G. oraz Komendanta Powiatowego Policji w J. G. o istotnych naruszeniach prawa polegających na osadzeniu skarżącego w Policyjnej izbie zatrzymań, mimo niestwierdzenia nietrzeźwości skarżącego w sposób prawem przewidziany, oraz pozbawieniu skarżącego wolności wskutek osadzenia skarżącego w policyjnej izbie zatrzymań bez ustalenia przesłanek do takiego działania.

Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, lektura akt administracyjnych wskazuje na brak kategorycznych ustaleń, czy w dniu zatrzymania i osadzenia w policyjnej izbie zatrzymań skarżący był w stanie nietrzeźwości, jakiego stopnia i czy zostały spełnione wymogi prawne do podjęcia wspomnianych działań wobec skarżącego. Jeśli przyjąć, że skarżącego nie poddano badaniom na poziom alkoholu (przy użyciu alkomatu, alko testu lub badania krwi), a ustalenie nietrzeźwości nastąpiło na podstawie wypowiedzi, że "lekarz wyczuł woń alkoholu", to nie można takiego postępowania organów uznać za prawidłowe i wiarygodne stwierdzenie stanu nietrzeźwości.

W takiej sytuacji funkcjonariusze dokonujący zatrzymania i osadzenia skarżącego mogli dopuścić się czynu zabronionego, polegającego na niedopełnieniu obowiązków przez zaniechanie badania poziomu alkoholu u skarżącego i przekroczenie uprawnień wskutek umieszczenia skarżącego w Policyjnej Izbie Zatrzymań, mimo braku obiektywnych danych ku temu. Wobec nieustalenia przez funkcjonariuszy przesłanek niezbędnych do zatrzymania skarżącego, nie ma podstaw, by uznać, że na skarżącym ciąży obowiązek zapłaty za pobyt w policyjnej izbie zatrzymań (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej).

Ponieważ w postępowaniu przed WSA skarżący ujawnił czyn, którego ustalenie w drodze karnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej (art. 125 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), uzasadnione jest zdaniem skarżącego zawieszenie postępowania sądowego. Dla wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na rozpoznanie niniejszej sprawy a wskazujących na istotne naruszenie prawa, WSA w trybie sygnalizacji (art. 155 wspomnianej ustawy) może i powinien je wyjaśnić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżone postanowienie według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a.), Sąd stwierdził, że postanowienia organów obu instancji zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych skarżącego, a w konsekwencji także postanowienia organów egzekucyjnych, nie mogą pozostać w zbiorze legalnych aktów administracji publicznej.

Odniesienie się do kwestii legalności działań podjętych przez wierzyciela i organy egzekucyjne wymaga sięgnięcia do zdarzeń poprzedzających postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem.

Pierwszy odpis tytułu wykonawczego, wszczynającego postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego, został wystawiony przez wierzyciela – Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. – w dniu [...] października 2010 r. (nr [...]) i doręczony dłużnikowi w dniu [...] listopada 2010 r. (wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności dłużnika stanowiącej należność z tytułu świadczenia rentowego). Tytuł wykonawczy opiewał na kwotę 100 zł za pobyt skarżącego w policyjnej izbie zatrzymań w dniu [...] listopada 2007 r.

W dniu [...] listopada 2010 r. skarżący zgłosił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. G. zarzut nieistnienia po stronie skarżącego obowiązku zapłaty ujętego w tytule wykonawczym (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej).

Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. organ ten (na podstawie art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej) wystąpił do wierzyciela – Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. – o zajęcie (w formie postanowienia) stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. ([...]) Komendant Wojewódzki Policji we W. uznał zarzuty skarżącego za zasadne, stwierdzając, że "dostarczony materiał w sprawie budzi wątpliwości co do zasadności wystawienia tytułu wykonawczego bez przeprowadzenia postępowania w sprawie." Wierzyciel wniósł o wycofanie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] października 2010 r. wystawionego dłużnikowi na kwotę 100 zł.

Pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. skarżący wystąpił do Komendanta Głównego Policji o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Wobec przedstawionego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu (postanowienie z [...] grudnia 2010 r.), Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. (nr [...]), uznał zarzut skarżącego za uzasadniony i umorzył postępowanie egzekucyjne.

W wystąpieniu do Dyrektora Izby Skarbowej ([...] stycznia 2011 r.) skarżący zakwestionował postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ zażaleniowy, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. (nr [...]), uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. G. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji było przedwczesne, gdyż stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu wierzyciela – Komendanta Wojewódzkiej Policji we W. z dnia [...] grudnia 2010 r. – uznające zarzuty skarżącego za zasadne, nie było jeszcze ostateczne, nie wypowiedział się bowiem Komendant Główny Policji, do którego zażalił się skarżący pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. (Dyrektor Izby Skarbowej uznał to pismo za zażalenie na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] grudnia 2010 r.).

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. (nr [...]) Komendant Główny Policji utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] grudnia 2010 r. ([...]) uznające zarzuty skarżącego za zasadne. Organ zażaleniowy podzielił "w całości motywy jakimi kierował się organ I instancji zajmując stanowisko w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów." Wskazując na art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jako źródło obowiązku poniesienia opłaty za pobyt w policyjnej izbie zatrzymań, organ ten wywiódł, że jeżeli "wierzyciel nie znajduje podstaw do prowadzenia wobec dłużnika postępowania egzekucyjnego – wycofuje tytuł wykonawczy, występuje z wnioskiem do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania. Tak też się stało w omawianej sprawie".

W efekcie ostatecznego już stanowiska wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G., postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. (nr [...]), uznał zarzut skarżącego za uzasadniony i umorzył postępowanie egzekucyjne.

Po przedstawionej sekwencji zdarzeń, impulsem nowego postępowania egzekucyjnego stał się już drugi tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela – Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. – w dniu [...] września 2011 r. (nr [...]) przeciwko skarżącemu w tym samym zakresie jak tytuł pierwszy (opłata 100 zł za pobyt w policyjnej izbie zatrzymań w listopadzie 2007 r.).

Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G., działając jako organ egzekucyjny, poinformował skarżącego o ciążącym na nim zobowiązaniu (pismo z dnia [...] października 2011 r., nr [...]) i wystąpił (pismo z dnia [...] października 2011 r., nr [...]) do wierzyciela – Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. – o zajęcie stanowiska dotyczącego zarzutów (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej) zgłoszonych przez zobowiązanego (pismo strony z dnia [...] października 2011 r.).

Tym razem Komendant Wojewódzki Policji we W. uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione [postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] ([...])] wywodząc, że wycofanie pierwszego tytułu wykonawczego "wynikało tylko i wyłącznie z konieczności przeprowadzenia wyjaśnień dotyczących" zatrzymania zobowiązanego w listopadzie 2007 r. Według tego organu, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że zatrzymanie skarżącego było zgodne z art. 40 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, gdyż skarżący został zatrzymany przez funkcjonariuszy straży miejskiej i przywieziony do policyjnej izby zatrzymań w celu wytrzeźwienia, co obligowało skarżącego do opłaty.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. (nr [...]) Komendant Główny Policji – po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego – utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] listopada 2011 r. [nr [...] ([...])], uznające zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione.

Zdaniem organu zażaleniowego, wszczęcie ponownego postępowania egzekucyjnego względem tej samej osoby zobowiązanej i należności, co do której wcześniej umorzono takie postępowanie, było podyktowane tym, że zarzuty skarżącego o niezasadności jego zatrzymania nie zostały ostatecznie potwierdzone w postępowaniu wyjaśniającym. Funkcjonariusze Policji mieli podstawy, by zatrzymać skarżącego w policyjnej izbie do wytrzeźwienia, co odzwierciedla protokół doprowadzenia skarżącego do jednostki Policji. Organ ten uznał, że wszczęcie pierwszego postępowania egzekucyjnego było przedwczesne, nastąpiło bowiem bez należytego wyjaśnienia okoliczności zatrzymania skarżącego.

Wobec takiego stanowiska wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. – postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. (nr [...]) – uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione, akcentując że w zakresie zarzutów ujętych w art. 33 pkt 1-5 ustawy egzekucyjnej wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Dyrektor Izby Skarbowej we W. podzielił stanowisko organu egzekucyjnego.

Oceniając zaskarżone postanowienie, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na rodzaj zdarzenia kreującego egzekwowany w sprawie obowiązek oraz na podstawę prawną tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela.

Źródłem stosunku zobowiązaniowego w rozpoznawanym przypadku jest zdarzenie objęte normą prawną dającą się wyprowadzić z przepisów art. 42 ust. 5 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Obowiązek opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji (w razie braku izby wytrzeźwień) ciąży na osobie, która – będąc w stanie nietrzeźwości – została doprowadzona do izby wytrzeźwień lub jednostki Policji z powodu zachowania dającego powód do zgorszenia w miejscu publicznym lub w zakładzie pracy czy też znalezienia się w okolicznościach zagrażających jej życiu lub zdrowiu albo jeżeli taka osoba zagraża życiu lub zdrowiu innych osób. Przy spełnieniu przesłanek ujętych w utworzonej normie, wspomniany obowiązek powstaje ex lege, jego zaś przymusowe wykonanie następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym.

Skoro obowiązek opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień (jednostce Policyjnej) wynika z ustawy, przeto na wierzycielu w tym stosunku zobowiązaniowym spoczywa ciężar wykazania, że zostały spełnione wszystkie przesłanki składające się na zdarzenie objęte normą wyprowadzoną z przepisów art. 42 ust. 5 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Dopiero bowiem wtedy możliwe staje się wystawienie skutecznego tytułu wykonawczego wobec dłużnika.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wierzyciel powołał się wprawdzie zarówno w pierwszym (z [...] października 2010 r.), jak i w drugim (z [...] września 2011 r.) tytule wykonawczym na ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jednakże – po wystąpieniu organu egzekucyjnego do zajęcia stanowiska przez wierzyciela w zakresie zgłoszonego przez dłużnika zarzutu, tj. nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej) – wierzyciel nie wykazał w swoim ostatecznym postanowieniu spełnienia przesłanek tworzących po stronie skarżącego obowiązek opłaty za doprowadzenie i pobyt w policyjnej izbie zatrzymań w dniu [...] listopada 2007 r.

W postanowieniu z dnia [...] czerwca 2011 r. wierzyciel uznał zasadność zarzutu nieistnienia obowiązku po stronie skarżącego, natomiast w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2011 r. uznał ten sam zarzut skarżącego za nieuzasadniony, nie wykazując przy tym wspomnianych wcześniej przesłanek, przede wszystkim zaś pozostawania skarżącego w stanie nietrzeźwości w dniu [...] listopada 2007 r., co stanowi zasadniczą okoliczność do której odwołuje się art. 40 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ani z uzasadnienia stanowiska zajętego przez wierzyciela w kwestii zarzutu nieistnienia obowiązku, ani z akt sprawy nie wynika, by skarżący był poddany badaniom w zakresie stanu nietrzeźwości w dniu zatrzymania.

Z postanowienia wierzyciela z dnia [...] czerwca 2011 r. (uznającego zarzut skarżącego za uzasadniony) wynika, że w dniu tej wypowiedzi wierzyciela – a więc po upływie 3,5 roku od zdarzenia z dnia [...] listopada 2007 r. – wierzyciel nie dysponował jeszcze dostatecznym materiałem dowodowym w tym zakresie. Tym bardziej uzasadnione wątpliwości może budzić – podniesiona w postanowieniu wierzyciela z dnia [...] grudnia 2011 r. (uznającym tym razem zarzut "nieistnienia obowiązku" za nieuzasadniony) – okoliczność ustalenia przesłanek z art. 40 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, przede wszystkim zaś stanu w jakim znajdował się skarżący w dniu [...] listopada 2007 r., po upływie 4 lat od zdarzenia, z którym wierzyciel związał obowiązek opłaty za doprowadzenie i pobyt skarżącego w policyjnej izbie zatrzymań.

Wobec poczynionych uwag, stanowiska wierzyciela zajętego w postanowieniu Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2011 r. i w poprzedzającym je postanowieniu Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] listopada 2011 r. nie sposób uznać za poprawne, co musi prowadzić do wyeliminowania tych postanowień ze zbioru legalnych aktów administracji publicznej.

Nie można przy tym nie zauważyć, że uchylenie wspomnianych postanowień wierzyciela nie może nastąpić bez wzruszenia postanowień organów egzekucyjnych (Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2012 r. i Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] stycznia 2012 r.), które – będąc związane wypowiedzią wierzyciela (art. 34 § 1 ust. 1 in fine ustawy egzekucyjnej) – uznały zarzut skarżącego o "nieistnieniu obowiązku" za nieuzasadniony.

Jeżeli, według art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, przeto ocenie legalności – oprócz zaskarżonego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów – zostaje poddana także wypowiedź wierzyciela w formie postanowienia, wiążąca organ egzekucyjny. Skoro postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela, daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a. Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a., sąd rozpoznający skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych), przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W piśmiennictwie podkreśla się, że "rozstrzygnięcie kwestii «głębokości» upoważnień do orzekania sądu administracyjnego powinno odpowiadać istocie i funkcjom sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, sprawowanej przez sąd administracyjny w związku z postanowieniami art. 1 § 2 u.p.p.s.a." (T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 441). W kontekście określonego w tym przepisie podstawowego celu tej kontroli ("pod względem zgodności z prawem") należy przyjąć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest stworzenie takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodne z prawem. Sąd administracyjny powinien być zatem wyposażony w uprawnienia umożliwiające mu pozbawienie bytu prawnego wszystkich niezgodnych z prawem rozstrzygnięć wydanych w sprawie. Węższe określenie zakresu orzekania przez sąd administracyjny oznaczałoby, że sąd ten byłby bezsilny wobec naruszeń prawa ustalonych w trakcie rozpoznawania sprawy.

Uwzględniając przepis art. 134 p.p.s.a., według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną, i dysponując zakresem uprawnień ujętych w art. 135 tej ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych dłużnika, ale także postanowienia wierzyciela oddalającego zarzut dłużnika, które stanowiło podstawę i niezbędny element postanowienia objętego skargą.

W ocenie Sądu, postanowienie wierzyciela w niniejszej sprawie wydane zostało z naruszeniem prawa, co z kolei spowodowało wadliwość postanowień organów egzekucyjnych, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

Sąd nie mógł natomiast zadośćuczynić wnioskowi pełnomocnika strony skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a., albowiem ewentualne ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej winy funkcjonariuszy Policji nie ma wpływu na stwierdzone przez Sąd uchybienia w postanowieniu zawierającym stanowisko wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Fakt sformułowania przez skarżącego zarzutu bezprawnego zatrzymania go przez funkcjonariuszy Policji nie jest dostateczną okolicznością do sygnalizacji przewidzianej w art. 155 § 1 p.p.s.a., ponieważ sąd administracyjny nie badał okoliczności zatrzymania skarżącego i przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy Policji w tym zakresie, a jedynie zgodność z prawem postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym.

Ponieważ zrekonstruowany przez wierzyciela stan faktyczny nie wypełniał przesłanek ujętych w normie prawnej wyprowadzonej z art. 42 ust. 5 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, należało – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – uchylić zarówno postanowienia organów egzekucyjnych (punkt I sentencji wyroku), jak i postanowienia wierzyciela (punkt II sentencji).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie IV sentencji wyroku znajduje umocowanie w art. 152 p.p.s.a.