Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 570/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M.M. i K.W. na decyzję Wojewody [ ] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [.....], na podstawie art.73 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz.872 z późn. zmianami), art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. Nr 261 z 2004r, poz.2603 ) oraz 104 k.p.a. - orzeczono o odmowie wypłaty na rzecz M.M. oraz K.W. odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako działki : nr .....obr. .... - o pow. 86 m2, nr ....... obr. .... - o pow. 18 m2, nr .... obr. ... - o pow. 248 m2, nr ..... obr. ... - o pow. 30 m2, nr .... obr. ... - o pow. 277 m2, nr .... obr. ... - o pow. 74 m2, nr .... obr. ... - o pow. 44 m2, nr .... obr. .... -o pow. 32 m2, nr ..... obr. .... - o pow. 736 m2 oraz nr ..... obr. ... - o pow. 20 m2, objęte odpowiednio księgami wieczystymi Kw ..........Sądu Rejonowego w T. Wydział ...... Ksiąg Wieczystych, stanowiących od dnia.......2002r. własność M.M. K.W. na prawach wspólności ustawowej.

Uzasadniając powyższe wskazano, Wojewoda ...... na podstawie regulacji zawartej w ustawie z dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, decyzjami z dnia [....] oraz [.....] , stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1.01.1999r. na rzecz Gminy Miasta T. własności wymienionych wyżej nieruchomości. Zgodnie z art. 73 ust. 4 powołanej ustawy, odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne jest wypłacane na wniosek właściciela tej nieruchomości złożony w okresie od 1.01.2001 r. do dnia 31.12.2005r., po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Dotychczasowym właścicielem nieruchomości uprawnionym do pobrania odszkodowania jest jej właściciel na dzień 31.12.1998r., ponieważ z dniem 1.01.1999r. prawo własności z mocy wyżej opisanej ustawy uzyskała Gmina Miasta T. M.M. i K.W. złożyli co prawda wniosek w ustawowym terminie, jednakże nie byli w dniu 31.12. 1998r. właścicielami objętych wnioskiem nieruchomości, a zatem nie są uprawnionymi do wypłaty odszkodowania.

Wnosząc w terminie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji M.M. i K.W. domagali się jej uchylenia.

Skarżący zarzucali, że opiera się ona na niewłaściwej interpretacji art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz pomija art. 73 pkt 4 tejże ustawy, uznając za uzasadnione przyjęcie iż nabywcy nieruchomości w dobrej wierze, jako następcy prawni poprzednich właścicieli, są uprawnieni do skutecznego żądania wypłaty odszkodowania.

Po rozpatrzeniu odwołania M.M. i K.W. powyższa decyzja została uchylona decyzją Wojewody ...... z dnia [....] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 2 k.p.a.

Uwzględniając dotychczasowy przebieg postępowania, nawiązując do treści art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998r.- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące

administrację publiczną w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej zwrócono uwagę, że w rozumieniu art. 4 pkt 4 tej ustawy poprzednim właścicielem jest osoba, która została pozbawiona prawa własności wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia przez Skarb Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Uznano za bezsporne, że w dniu 31.12.1998r. właścicielem przedmiotowych działek była Spółdzielnia Transportu Wiejskiego w T. , jednakże przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie doszło do skutecznego zawarcia umowy przeniesienia własności tych nieruchomości na rzecz skarżących. Stosowna umowa została zawarta ........2002r. W dacie wydawania przez Wojewodę .............decyzji z dnia [...] stroną postępowania administracyjnego byli M.M. i K.W. , którzy weszli w prawa właścicielskie w miejsce wspomnianej Spółdzielni. Prezydent Miasta T. odmawiając wnioskodawcom odszkodowania ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skarżący nie byli właścicielami przedmiotowych nieruchomości w dniu 31.12.1998r, informując także osobnym pismem iż swoich roszczeń mogą dochodzić tylko na drodze sądowej. Artykuł 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację państwową mówi o tym, że odszkodowanie wypłaca się na wniosek właściciela, nie stanowi jednak, że właścicielem tym ma być podmiot, któremu takie prawo przysługiwało na dzień 31.12.1998r. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił również, że Spółdzielnia Transportu Wiejskiego w T. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu ......02.2004r., nie mogła więc być stroną postępowania administracyjnego. Odsyłanie zatem skarżących na drogę postępowania cywilnego skutecznie uniemożliwia im uzyskanie należnego odszkodowania, zaś organ pierwszej instancji winien przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wziąć pod uwagę wszystkie jej okoliczności.

Decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [.....] na podstawie art.73 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 z późn. zmianami ), art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. Nr 261 z 2004r, poz.2603 ) oraz 104 k.p.a. - orzeczono ponownie o odmowie wypłaty na rzecz M.M. oraz K.W. odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako działki : nr .....obr. .... - o pow. 86 m2, nr .... obr. ... - o pow. 18 m2, nr ....... obr. ..... - o pow. 248 m2, nr ....... obr. .... - o pow. 30 m2, nr ..... obr. ..... - o pow. 277 m2, nr ..... obr. .... - o pow. 74 m2, nr ......obr. ..... - o pow. 44 m2, nr ......obr...... - o pow. 32 m2, nr ..... obr. ..... - o pow. 736 m2 oraz nr .... obr. ....- o pow. 20 m2, objęte odpowiednio księgami wieczystymi Kw nr ...............Sądu Rejonowego w T. Wydział ...... Ksiąg Wieczystych, stanowiących od dnia .....12.2002r. własność M.M. i K.W. na prawach wspólności ustawowej.

W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano na wydane uprzednio decyzje. Wyjaśniono dalej, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13.10.1998r. -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości zajęte pod drogi publiczne z dniem 1.01.1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego. Skoro przedmiotowe działki stały się własnością Gminy Miasta T. w dniu 1.01.1999r., to odszkodowanie za ten grunt należne jest temu, kto był jego właścicielem na dzień poprzedzający datę przejścia prawa własności, czyli na dzień 31.12.1998r. Skarżący

nie byli wówczas właścicielami działek objętych wnioskiem, a zatem nie są uprawnionymi do otrzymania odszkodowania.

Od decyzji organu pierwszej instancji M.M. i K.W. wnieśli w terminie odwołanie, w którym domagali się jej uchylenia , względnie - zmiany i przyznania należnego odszkodowania

Skarżący zarzucali, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest właściwie identyczne z motywami decyzji wcześniej uchylonej, co wskazuje iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Prezydent Miasta T. nie dokonał wnikliwej i prawidłowej oceny stanu faktycznego oraz nie zastosował w sposób właściwy przepisów. Skarżący podkreślali, że jako następcy prawni poprzednich właścicieli, mają uzasadnione roszczenie o zapłatę odszkodowania, zaś odmienne stanowisko organu pociąga za sobą naruszenie art. 64 Konstytucji RP, gwarantującego ochronę własności.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją Wojewody ...... z dnia [.....] na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję .

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego streszczono dotychczasowy przebieg postępowanie w sprawie oraz powołano treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wskazano dalej, że jest to regulacja epizodyczna, gdyż skutek w postaci przejścia prawa własności odnosi się do określonego czasu - 1.01.1999r, wyjaśniając iż nabycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości ex legę, następuje po spełnieniu łącznie następujących warunków:

- władanie w dniu 31.12.1998r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntem, który został zajęty pod drogi publiczne,

- grunt nie stanowi własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

W tym kontekście podano, że skoro przejście prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę następuje nie na podstawie określonej czynności prawnej, lecz zgodnie z wolą ustawodawcy - z mocy prawa, i to w określonej dacie - 1.01.1999r, to w tym zakresie wyłączone jest nabywanie gruntów zajętych po drogi publiczne w trybie wszelkich umów cywilnoprawnych. Wola ustawodawcy zastępuje tutaj oświadczenie woli stron odnośnie do przeniesienia własności. Odszkodowanie ustalane jest oraz wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości (art. 129 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1.01.2001 r. do dnia 31.12.2005r. Analogicznie zatem, odszkodowanie za zajęty pod drogę publiczną grunt przysługuje właścicielowi, który nim był w dniu 31.12.1998r. - w tym wypadku Spółdzielni ........ w T.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody ....... z dnia [.....] M.M. i K.W. domagali się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji.

Skarżący zarzucili, że obie decyzje rażąco naruszają prawo, a to art. 73 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez błędną

jego wykładnię, uznając za oczywiste, że obrót nieruchomościami jaki miał miejsce po dniu 31.12.1998r. nie może uszczuplać praw nabywców nieruchomości kupujących i płacących cenę rynkową poprzednim właścicielom, którym przysługiwało to prawo we wskazanej dacie. Skoro poprzedni właściciele otrzymali już zapłatę za zbyte nieruchomości, trudno uznać za prawidłową powyższą interpretację omawianego przepisu. Prowadzi ona do sytuacji, że poprzedni właściciel dostałby odszkodowanie za działki, które sprzedał i za które otrzymał zapłatę. Z drugiej strony nabywca nieruchomości, który kupił je w dobrej wierze po 31.12.1998r. nie dość, że zapłacił poprzedniemu właścicielowi uzgodnioną cenę, to jeszcze pozbawiony jest możliwości dochodzenia należnego odszkodowania. Stanowisko Wojewody pomija zupełnie fakt, że nabywca jest następcą prawnym poprzedniego właściciela, nabywa wszelkie prawa i obowiązki związane z nieruchomością, w tym również prawo do odszkodowania. W przeciwnym wypadku gmina de facto zwolniona byłaby od wypłaty odszkodowania, co prowadziłoby do nieodpłatnego przejęcia nieruchomości z pokrzywdzeniem aktualnego właściciela. Zaskarżona decyzja narusza także art. 64 Konstytucji RP, który gwarantuje ochronę własności i wykluczający możliwość nieodpłatnego jej pozbawienia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda ....... wnosił o jej oddalenie. Przytaczając treść art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wskazywał, że dzień 31.12.1998r. stanowi datę graniczną, na którą należy określić skutki prawne normy zawartej w tym przepisie. Przejście prawa własności nie następuje w tym przypadku na podstawie czynności prawnej, lecz wskutek woli ustawodawcy. Odjęcie własności następuje za odszkodowaniem, na wniosek złożony w odpowiednim terminie. Skoro przejście prawa własności następuje z mocy prawa i w określonym momencie - to w tym zakresie powinno być wyłączone nabywanie gruntów, już zajętych pod drogi publiczne w trybie umów cywilnoprawnych. Nie powinno było zatem dojść do umowy sprzedaży, w drodze której skarżący nabyli prawo własności. Skoro jednak czynność prawna została dokonana możliwe jest uzyskanie przez skarżących wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Wojewoda ..... wskazywał także, że w świetle art. 64 Konstytucji RP odjęcie własności z mocy prawa może nastąpić wyłącznie na cel publiczny. W niniejszej sprawie taki cel został właśnie spełniony, albowiem sporne działki stanowią drogę publiczną. Trybunał Konstytucyjny badał przepis art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną pod kątem jego zgodności z ustawą zasadniczą i nie stwierdził takiej sprzeczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,póz. 1270 z późn. zm.-oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135

p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania skargę należy uznać za bezzasadną stwierdzając, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.

Postępowanie niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżących z daty......2005r., w którym zawarli żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości wyszczególnione w decyzjach Wojewody .... z dnia [.......].

Skarżący nie kwestionują prawidłowości ustaleń stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, tj. faktu wydania ostatecznych decyzji Wojewody ..... z dnia [....] stwierdzających nabycie z mocy prawa, z dniem 1.01.1999r., przez Gminę Miasta T., na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ( Dz. U. Nr 133, póz. 872 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.w.u.r.a.p. ) nieruchomości wymienionych w osnowie decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [....] , a także okoliczności, że w dacie 31.12.1998r. nie byli ich właścicielami. Te fakty znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych - w tym notarialnej umowie sprzedaży z dnia..........2002r. Rep. ......, są dostateczne dla rozstrzygnięcia sprawy, aczkolwiek za uchybienie przepisom art. 107 § 3 k.p.a. oraz 80 k.p.a. należy uznać ogólnikowość ustaleń zawartych w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także brak oceny dowodów. Wskazane wadliwości nie mają jednak istotnego wpływu na wynik sprawy.

Analogiczne jak przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w obu instancjach ustalenia oraz ocena prawna stanu faktycznego były powodem odmowy uwzględnienia żądania skarżących już w decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [....] Została ona wzruszona decyzją kasacyjną Wojewody .... z dnia [.....] , na którą nie złożono skargi. Wskazać należy zatem na wady powyższej decyzji organu odwoławczego, która została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Takich podstaw nie powołano w tej decyzji, zaś prezentując odmienne poglądy prawne organ odwoławczy winien wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. W takiej sytuacji brak podstaw do uznania, że organ pierwszej instancji związany był zawartymi w niej zaleceniami. Jak słusznie wskazano w wyroku NSA z dnia 5.03.1990r. sygn. akt IV SA 564/89 ( PiŻ 1991, nr 3, s. 15 ) bezpośrednia ingerencja organu wyższego stopnia, w postaci zaleceń i poleceń co do sposobu załatwiania konkretnej sprawy indywidualnej, rozstrzyganej w drodze decyzji, nie znajduje uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

W sprawie niniejszej organ pierwszej instancji nie zastosował się do wskazań zawartych w decyzji Wojewody ....... z dnia [....] orzekł ponownie na podstawie tego samego materiału

o odmowie wypłaty skarżącym odszkodowania . Tym razem organ odwoławczy utrzymał w mocy taką negatywną decyzję, podzielając poglądy prezentowane w kwestionowanej decyzji, zaś stanowisko to należy uznać za trafne.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy stosowania przepisów prawa materialnego tj. art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Zasadnicze znaczenie w tym zakresie ma zatem treść obowiązującego w datach wydania kwestionowanych decyzji art. 73 ust. 1-5 p.w.u.r.a.p., który stanowił, że: nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem ( ust. 1 ); odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca: 1) gmina -w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, 2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg ( ust. 2 ); podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody ( ust. 3 ); jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości ( ust. 3 a ); odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005r.; po upływie tego okresu roszczenie wygasa ( ust. 4 ) ; podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem ( ust. 5 ).

Powyższa regulacja stanowi formę szeroko rozumianego wywłaszczenia, zaś wykładnia gramatyczne cytowanych przepisów wskazuje wprost, że przeniesienie na rzecz Skarbu Państwa bądź właściwych jednostek samorządu terytorialnego własności określonej kategorii nieruchomości następuje z mocy prawa - nie zaś aktu indywidualnego o charakterze konstytutywnym, za odszkodowaniem ustalanym i wypłacanym według zasad oraz trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości - nie zaś na zasadach regulowanych przez prawo cywilne, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1.01.2001 r. do dnia 31.12.2005r. - po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Ze zdarzeniem prawnym, którym jest wywłaszczenie nieruchomości z mocy prawa z dniem 1.01.1999r. powiązane zostało zatem powstanie po stronie właściciela nieruchomości w tej samej dacie roszczenia odszkodowawczego wynikającego z utraty prawa podmiotowego, którego realizacja została jednakże odroczona i ograniczona w czasie oraz uzależniona od złożenia wniosku. Taka konstrukcja wskazuje jednoznacznie, że podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego jest osoba tracąca własność nieruchomości z dniem 1.01.1999r. i w świetle brzmienia art. 73 ust. 1 - 5 p.w.u.r.a.p. nie istnieją jakiekolwiek podstawy do uznania za podmiot legitymowany do jego dochodzenia osoby, nie będącej właścicielem nieruchomości w powyższej dacie, nabywającej ją w drodze czynności prawnej, we właściwej formie od poprzednika prawnego Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, który utracił własność gruntu

zajętego pod drogę. Takiej podstawy nie stwarzają także przepisy ustawy z dnia 6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst pierwotny Dz. U. Nr 19, póz. 147 z późn. zm. oraz dalej tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 124, póz. 1361 z późn. zm.). Stanowią one w szczególności, że : księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust. 1); domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje (art. 3), zaś w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych) - art. 5. Przepisy te poza wyjątkami przewidzianymi w art. 6 i 7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece umożliwiają natomiast nabycie prawa rzeczowego od osoby nieuprawnionej, która została wpisana do księgi wieczystej jako właściciel, co stanowi odstępstwo od zasady nemo plus iuris in alium transfere potest, quam ipse habet, sankcjonując przewagę stanu formalnego wynikającego z treści księgi wieczystej nad rzeczywistym stanem prawnym. Skoro wyżej wskazana ochrona miałaby prowadzić do nabycia własności, nie istnieją przesłanki do żądanie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 1 - 5. O ile nie doszłoby do skutecznego nabycia własności przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi, nie będąca jednakże w dacie jej dokonania właścicielem nieruchomości, druga strona czynności prawnej nie uzyskuje w ogóle przymiotu i praw właściciela, stąd nie może skutecznie powoływać się na roszczenie z art. 73 ust. 1 p.w.u.r.a.p. Bez znaczenia dla nabycia przedmiotowego roszczenia ma stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej w dacie wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 p.w.u.r.a.p., bowiem ma ona charakter deklaratoryjny, nie zmienia ona istniejącego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan wynikający z przepisów ustawy, który nastąpił ex legę 1.01.1999r, zaś winna go uwzględniać.

Z wyżej wskazanych względów za bezzasadny należy uznać zarzut skarżących naruszenia 64 Konstytucji RP, wskazując nadto, na pozytywną kontrolę konstytucyjności analizowanej regulacji dokonaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14.20.07.2004r. SK 11/0 ( OTK-A 2004/7/66 ).

Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.

W uzupełnieniu do powyższego należy wskazać, że regulacja stanu prawnego ujawnionego w księgach wieczystych, czy orzekania o konsekwencjach nieważnych lub nieskutecznych umów cywilnoprawnych należy do drogi procesu cywilnego, stąd wypowiadanie przez organy administracji publicznej poza sferą przynależnych ich kompetencji określonych poglądów w materii leżącej poza ich kognicją nie jest prawidłowe. Uwaga da dotyczy zawartego w odpowiedzi na skargę stanowiska Wojewody ......, który bez dostatecznych ku temu podstaw oraz błędnie stwierdza, że skoro w przedmiotowym stanie faktycznym czynność prawna została dokonana możliwe jest uzyskanie przez skarżących wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.