Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2173/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 57, 58, 59
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 czerwca 2022 r. nr DNI.gn.624.17.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżonym postanowieniem z 20 czerwca 2022 r. nr DNI.gn.624.17.2022 na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) odmówił E.P.(Skarżąca) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 grudnia 2018 r. nr GZ.gn.624.116.1.2017.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, że wnioskiem z 25 marca 2022 r. Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika adwokat K.G.) wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 17 grudnia 2018 r. Decyzją tą organ nadzoru odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy P. z 1 października 1977 r. orzekającej o przejęciu od H.S. na własność Państwa, za spłaty pieniężne, gospodarstwa rolnego o łącznej pow. 1,5450 ha, położonego we wsi B., gmina P.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołując się na przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stwierdził, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia ww. wniosku nastąpiło bez jej winy. We wniosku o przywrócenie terminu podniosła, że decyzja z 17 grudnia 2018 r. nie została jej skutecznie doręczona, gdyż nie była wysłana na wskazany przez nią adres do doręczeń, tj. K., L. [...], [...] R., ewentualnie na adres: Kancelaria Prawnicza [...], ul. [...], [...] Z. Wniosek ten, zdaniem organu, nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż w aktach sprawy znajduje się pismo Skarżącej z 17 listopada 2017 r., w którym zawiadomiła, że od 18 listopada 2017 r. będzie przebywać tymczasowo poza granicami kraju, jednocześnie wskazując adres do doręczeń w H. W piśmie tym określiła również okres przebywania poza granicami kraju, tj. do końca kwietnia 2018 r. prosząc, aby w tym czasie korespondencja była przesyłana do H. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzję w sprawie wydał 17 grudnia 2018 r., a więc po upływie terminu określonego przez Skarżącą w piśmie z 17 listopada 2017 r. Słusznie zatem jako adres doręczenia tej decyzji wpisany został adres zamieszkania wnioskodawczyni w Polsce. Decyzja ta mimo dwukrotnego awizowania, nie została przez nią podjęta w terminie, jednak pomimo tego doręczenie tej decyzji jest prawnie skuteczne. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z 17 grudnia 2018 r. nie mógł również doręczyć na drugi adres wskazany we wniosku o przywrócenie terminu. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismo Skarżącej z 22 listopada 2018 r., wskazujące T. K. z Kancelarii Prawniczej [...] jako jej pełnomocnika do doręczeń, wpłynęło do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 18 grudnia 2018 r., czyli już po wydaniu decyzji z 17 grudnia 2018 r.

W konkluzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 17 grudnia 2018 r. nastąpiło bez jej winy.

W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i uwzględnienie wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyli z 17 grudnia 2018 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niedoręczenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 grudnia 2018 r. na adres korespondencyjny wskazany przez Skarżącą;

2) art. 57 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne założenie, że doręczenie przesyłki zawierającej wskazanie nowego adresu do doręczeń Skarżącej dzień po wydaniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 grudnia 2018 r., skutkuje skutecznym doręczeniem decyzji na nieaktualny adres.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. Stwierdziła, że w pierwszej kolejność należy ustalić, kiedy organ administracji wysłał decyzję z 17 grudnia 2018 r. do Skarżącej. Ta informacja nie pojawia się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W ocenie Skarżącej jest mało prawdopodobne, iż została nadana jeszcze tego samego dnia. Nawet jeśli tak było, to i tak organ administracji uzyskując informację w przedmiocie nowego adresu korespondencyjnego - powinien ponownie przesłać decyzję na wskazany przez Skarżącą adres, skoro już wiedział, że wysłanie przesyłki na stary adres nie odniesie skutku. To nie wina Skarżącej, że pismo wskazujące nowy adres do doręczeń dotarło do organu dzień po wydaniu decyzji, bowiem Skarżąca nie mogła przewidzieć dnia, w którym decyzja miałaby zostać wydana. Organ administracji swoim działaniem naruszył podstawowe zasady podstępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 k.p.a. i działał na szkodę Skarżącej. Ponadto organ, zgodnie z art. 57 k.p.a. powinien kierować się datą nadania przesyłki przez Skarżącą, a nie uzależniać skutków prawnych czynności od daty wpływu pisma do organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że nie jest słuszne twierdzenie Skarżącej, że korespondencja z grudnia 2018 r. powinna zostać wysłana do R. na wskazany przez nią adres, gdyż nie informowała ona organu o wydłużeniu ram czasowych swojego pobytu za granicą. Doręczenie decyzji wysłanej do Skarżącej na wskazany przez nią adres w Polsce należy zatem (w ocenie organu) uznać za prawnie skuteczne. Ponadto Minister wyjaśnił, że w dniu 21 grudnia 2018 r. decyzja z 17 grudnia 2018 r. została wysłana do T.K. - pełnomocnika Skarżącej, na adres Kancelarii Prawniczej [...], czyli na nowy adres przez nią wskazany i odebrana przez niego w dniu 31 grudnia 2018 r. Powyższą okoliczność potwierdza odnalezione zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji przez T. K. W zaskarżonym postanowieniu z 20 czerwca 2022 r. okoliczność wysłania i odebrania decyzji przez pełnomocnika do doręczeń – T. K. nie była uwzględniona, z uwagi na brak w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji przez tę osobę - dokument ten został odnaleziony dopiero po wpływie skargi. Powyższe wskazuje, że Skarżąca najprawdopodobniej wiedziała o wydanej decyzji z 17 grudnia 2018 r., co stanowi dodatkowe potwierdzenie, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie nastąpiło bez winy wnioskodawczyni. Dlatego wniosek o oddalenie skargi jest zasadny.

W piśmie z 4 listopada 2022 r. Skarżąca wniosła o zweryfikowanie, czy w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie doręczenia decyzji z 17 grudnia 2018 r. jej ówczesnemu pełnomocnikowi. Podniosła też, że czuje się przez niego oszukana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiające Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 17 grudnia 2018 r. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy P. z 1 października 1977 r. orzekającej o przejęciu od H.S. na własność Państwa, za spłaty pieniężne, gospodarstwa rolnego o łącznej pow. 1,5450 ha, położonego we wsi B., gmina P.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 58 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy, stosownie do treści art. 58 § 2 k.p.a., wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z kolei w myśl art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Zarówno doktryna prawa, jak i orzecznictwo sądowe zgodnie uznają, że w zakresie odnoszącym się do przesłanki braku winy wystarczające jest uprawdopodobnienie (uwiarygodnienie) jej istnienia, przy zastosowaniu kryterium obiektywnego miernika staranności wymaganej od każdego, należycie dbającego o swoje interesy. Ocena ta winna być dokonywana indywidualnie, w kontekście stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem wszystkich jego okoliczności (w tym szczególnych). Ocena ta winna również uwzględniać niepowtarzalność i wyjątkowość stanu faktycznego, w którym rozpatrywany jest wniosek o przywrócenie terminu. Powinna ona też wyrażać się w przyjmowaniu wstępnego założenia o braku winy strony, co uzasadnia już sam sposób redakcji art. 58 § 1 k.p.a., a w konsekwencji w przyjęciu zasady, że niedające się usunąć wątpliwości rozstrzygane powinny być z korzyścią dla strony i ochrony jej indywidualnego interesu (art. 7a § 1 k.p.a.), tym bardziej, że przesłanka braku winy ma zostać jedynie uprawdopodobniona.

Jak wielokrotnie wskazywano bowiem w orzecznictwie, uprawdopodobnienie stanowi ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu, bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II FZ 585/11).

Kontrolując zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie ze wskazanym wyżej kryterium, Sąd stwierdził, że jest ono zgodne z prawem z następujących powodów.

W rozpoznawanej sprawie wniosek Skarżącej spełniał wymogi formalne, a sporna pozostaje wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony.

Oceniając z kolei tę kwestię Sąd stwierdził, że wniosek ten został prawidłowo rozpoznany i oceniony, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Z ugruntowanego w orzecznictwie i literaturze przedmiotu rozumienia przesłanki braku winy strony wynika, że powinna być ona oceniana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i biorąc pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 947/12). O braku winy strony można mówić wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony (por. wyrok NSA z 8 lipca 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 727/97).

Należy podkreślić, że istotą instytucji przywrócenia terminu jest umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.

W ocenie Sądu, Skarżąca, jak trafnie stwierdził organ w zaskarżonym postanowieniu, nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jej winy, na skutek okoliczności od niej niezależnych.

Z akt sprawy wynika bowiem, że pismo Skarżącej z 22 listopada 2018 r., wskazujące T. K. z Kancelarii Prawniczej [...] jako jej pełnomocnika do doręczeń, wpłynęło wprawdzie do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 18 grudnia 2018 r., czyli już po wydaniu decyzji z 17 grudnia 2018 r. Decyzja z 17 grudnia 2018 r. została mu jednakże doręczona w dniu 31 grudnia 2018 r. (vide dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). Od decyzji tej nie został natomiast wniesiony środek zaskarżenia (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Zaprezentowana w sprawie postawa pełnomocnika Skarżącej – biorąc pod uwagę treść decyzji z 17 grudnia 2018 r. – nie świadczy o dochowaniu przez niego należytej staranności w dbaniu o interes Skarżącej. Wprawdzie organ okoliczność doręczenia ww. decyzji pełnomocnikowi Skarżącej podniósł dopiero w odpowiedzi na skargę, dołączając do akt sprawy powołane potwierdzenie odbioru tej decyzji. Okoliczność ta nie mogła jednak wpłynąć na odmienną ocenę stanu tej sprawy, a tym samym prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Skoro bowiem decyzję tę doręczono wskazanemu przez Skarżącą pełnomocnikowi, to Skarżąca powinna mieć o niej wiedzę.

Reasumując, doręczenie decyzji z 17 grudnia 2018 r. na adres pełnomocnika Skarżącej do doręczeń w Polsce w dniu 18 grudnia 2018 r. należy uznać za skuteczne i prawidłowe. Nie można bowiem stwierdzić braku winy, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, przy czym zaniedbanie dokonania określonej czynności przez pełnomocnika musi być traktowane jako zaniedbanie samej strony.

Mając powyższe ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie stanowisko na uwadze Sąd I instancji podzielił pogląd Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że w sprawie tej ani Skarżąca, ani jej pełnomocnik nie wykazali okoliczności, których nie można było przewidzieć i przezwyciężyć przy wykazaniu zwykłej staranności.

Skarżąca wydaje się to rozumieć, vide treść pisma z 4 listopada 2022 r., w którym podnosi, że czuje się oszukana przez ówczesnego pełnomocnika. Ta okoliczność nie podlega jednakże ocenie Sądu w tej sprawie.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiając Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie naruszył przepisów procedury stanowiących postawę zaskarżonego postanowienia.

Ze wskazanych powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.