Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1263/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2,  art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Anna Barska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister) decyzją z [...] czerwca 2017 r. wydaną po rozpatrzeniu wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] marca 2017 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wójt Gminy S. w dniu 10 marca 2004 r. wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...].

Decyzją z [...] marca 2004 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...],[...]. Od decyzji tej nie zostało złożone odwołanie i stała się ona ostateczna.

Następnie 30 października 2016 r. A. K. (Skarżący) wystąpił o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części dotyczącej działki nr [...], zarzucając naruszenie art. 156 §1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. We wniosku wskazał, że jest właścicielem działek o numerach [...] oraz [...] położonych we wsi N. Działki te graniczą od północy z działką oznaczoną obecnie w ewidencji gruntów nr [...]. Wyjaśnił, że droga oznaczona numerem [...] nigdy nie była drogą publiczną i została geodezyjnie wyodrębniona w bliżej nieokreślonych okolicznościach najprawdopodobniej w latach 80tych dwudziestego wieku. Miała ona zawsze charakter drogi wewnętrznej i została urządzona własnymi siłami przez poprzedników prawnych strony oraz pozostałych sąsiadów – właścicieli działek o numerach [...],[...] oraz [...], którzy z niej korzystali. Jednocześnie podkreślił, że pozostaje w sporze z Gminą S. w sprawie przebiegu spornej drogi, jak również samego tytułu własności, zaś w chwili obecnej jest stroną postępowania rozgraniczeniowego z udziałem Gminy obejmującego działki nr [...] oraz [...] i [...].

Minister wszczął postępowanie administracyjne a następnie decyzją z [...] marca 2017 r. umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2004 r. w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...], stanowiącej działkę nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej Nr [...], opisanrj w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 157 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić na żądanie strony. Stosownie natomiast do treści art. 28 kpa stroną danego postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje, oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące o tym, że to im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy natomiast interesu prawnego osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkowania, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmowała od Skarbu Państwa gmina.

Podkreślił, że wszczęcie postępowania na wniosek Skarżącego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2004 r. we wskazanym zakresie, nastąpiło z uwagi na istnienie domniemania, iż żądanie skarżącego mieściło się w normie art. 28 kpa, bowiem komunalizacja mogła naruszać jego prawo własności do spornej nieruchomości.

Wyjaśnił, że pismem z 7 listopada 2016 r. zwrócono się do Skarżącego o przesłanie dokumentów potwierdzających, że w dniu 27 maja 1990 r. posiadał tytuł własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...] np. akt własności ziemi, akty notarialne, decyzje administracyjne, odpisy ksiąg wieczystych. W odpowiedzi Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z:

- wycinka mapy klasyfikacyjnej z 1964 r., na której uwidoczniono działki nr [...],[...] i [...] przy czym zaznaczył, że droga wewnętrzna była urządzona w terenie pomiędzy tymi działkami;

- nakładki do ewidencji gruntów datowanej na rok 1985 r. z której wynika, że działki mają nową numerację tj. działka [...] otrzymała nowy numer [...] a działka nr [...] numer [...]

- oświadczenia mieszkańców wsi N. i C., z których wynika, iż droga oznaczona obecnie nr [...] stanowiła drogę wewnętrzną.

Organ wskazał na pismo Starosty Powiatu w [...] z 3 stycznia 2017r. z którego wynika, iż droga na działce nr [...] nie odpowiada w żadnej części obecnej działce nr [...] ani działce nr [...] w obrębie [...]. Działka nr [...] w obecnym stanie była częścią dawnej działki nr [...], która była własnością R. i K. T. na podstawie Aktu Własności Ziemi z [...] grudnia 1975 r. Obecnie działka [...] odpowiada działkom nr [...] – drodze gminnej i działce nr [...] stanowiącej własność A. i G. T.

Ponadto z dołączonego do akt sprawy odpisu z księgi wieczystej Nr [...] wynika, że działka nr [...] z obrębu [...] była zapisana jako własność Skarbu Państwa w księdze wieczystej na wniosek Starosty [...] z dnia 28 października 2003 r. Natomiast z zaświadczenia Wójta Gminy S. z dnia 11 lipca 2003 r. nr [...] oraz wyjaśnień przesłanych przy piśmie z dnia 4 stycznia 2017 r. wynika, że droga na działce nr [...] we wsi N. została wybudowana przy udziale czynu społecznego w latach 1970-1980 i istniała w dniu 1 października 1985 r. Droga ta stanowiła drogę publiczną i stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 ze zm.).

Minister podkreślił, że nie jest organem właściwym do oceny prawidłowości nabycia przedmiotowej nieruchomości na podstawie ww. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19 poz. 147 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym w związku z czym uznał, iż Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 października 1985 r. co oznacza, że w dniu 27 maja 1990 r. działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa.

Reasumując wskazał, że Skarżący nie przedstawił dokumentów, z których wynikałoby, że w dacie komunalizacji tj. 27 maja 1990 r. posiadał tytuł prawny do działki nr [...]. Również przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło by przysługiwał mu tytuł prawny do tej działki. W związku z czym organ uznał, iż wnioskodawca nie korzystał z przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego i nie był legitymowany do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2004 r.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Podniósł, że droga oznaczona numerem [...] nie będąc nigdy drogą publiczną została geodezyjnie wyodrębniona w latach 80tych XX wieku, przy czym jej usytuowanie na mapie zostało wskazane błędnie. Podkreślił, że droga znajdująca się na ww. działce miała od zawsze charakter drogi wewnętrznej i została urządzona własnymi siłami. Wniósł jednocześnie o uzupełnienie postępowania dowodowego o mapy z uwłaszczeń wsi N. z 1975 r. i protokołu oględzin nieruchomości

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż działka oznaczona obecnie w ewidencji gruntów nr [...], położona we wsi N., stanowi własność Gminy S. na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. i jest drogą publiczną. Graniczy z działkami oznaczonymi numerami [...] oraz [...], których właścicielem jest Skarżący. Jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, droga na działce nr [...] nie odpowiada w żadnej części obecnej działce nr [...] i nr [...] w obrębie [...]. Działka nr [...] stanowi część dawnej działki nr [...] będącej własnością R. i K. T. Obecnie działka nr [...] odpowiada działkom nr [...] drodze gminnej oraz nr [...] stanowiącej własność A. i G. T. Droga ta została zaliczona do kategorii dróg gminnych istniejących w dniu 27 maja 1990 r. Z zaświadczenia z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...], będącego podstawą założenia dla przedmiotowej nieruchomości księgi wieczystej nr [...] (obecnie [...]) wynika, że drogi publiczne na działkach nr [...], [...], [...], [...],[...] i [...] zostały wybudowane przy udziale 60% czynu społecznego w latach 1970-1980 i istniały w dniu 1 października 1985 r. Stanowią one drogi publiczne i stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r, o drogach publicznych.

Organ wskazał ponadto na zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, zgodnie z którą przyjmuje się, że prawo ujawnione w księgach wieczystych jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a organ prowadzący postępowanie nie jest właściwy do korygowania bądź oceny tych wpisów.

Podkreślił przy tym, że zarówno z pisma Starosty Powiatowego w [...] z dnia 3 stycznia 2017r. jak i Urzędu Gminy S. z dnia 4 stycznia 2017 r. wynika, że tytuł prawny Skarbu Państwa do nieruchomości oznaczonej nr działki nr [...] nie był kwestionowany ani na drodze sądowej ani administracyjnej. Nie toczyło się postępowanie w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Minister zaznaczył ponadto, że nie jest organem właściwym do oceny prawidłowości nabycia przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 51ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Odnosząc się do przedłożonych przez Skarżącego w trakcie postępowania administracyjnego dokumentów wyjaśnił, że nie wskazują one w żaden sposób, aby w dacie komunalizacji przysługiwał mu tytuł prawny do działki nr [...] z obrębu [...]. Okoliczność ta powoduje, że wszczęte na jego wniosek postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2004 r. jest bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentów organ wyjaśnił, że kwestie te zostały już szczegółowo wyjaśnione w zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]. Wyjaśnienia te zaś uznał za prawidłowe w kontekście zebranego materiału dowodowego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do tutejszego zarzucając organowi naruszenie art. 105 §1 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 138 § 1 kpa polegające na utrzymaniu w mocy błędnej decyzji wobec błędnego ustalenia, że nie przysługiwał mu status strony w postępowaniu komunalizacyjnym w części obejmującej działkę nr ew. [...] poczynionego na skutek uchybienia normom art. 6, 7 i 77kpa poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób rzetelny i wnikliwy.

Odpowiadając na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony i czy może on skutecznie wystąpić o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. wydanej na podstawie przepisów ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.) – dalej jako "ustawa komunalizacyjna". Decyzją tą stwierdzono nabycie przez Gminę S. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji [...], obrębie [...], stanowiącej działkę nr [...].

Podzielić należy stanowisko organu, że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i gmina, która nabywała na własność nieruchomość. Stronami takiego postępowania mogą być również inne podmioty ale tylko wówczas gdy wykażą swój interes prawny.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej – jak w niniejszej sprawie - dla wykazania interesu prawnego konieczne jest wykazanie, że żądającemu wszczęcia postępowania nadzwyczajnego (ewentualnie jego poprzednikowi prawnemu) przysługiwało prawo własności do spornej nieruchomości.

Postępowanie zainicjowane przez skarżącego zostało umorzone wobec uznania, że nie posiada on legitymacji do wszczęcia takiego postępowania.

Z takim stanowiskiem, w ocenie Sądu, należy się zgodzić.

Ze znajdującego się w aktach materiału dowodowego nie wynika w żaden sposób aby w dniu 27 maja 1990 r. przysługiwał skarżącemu tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów z dnia 16 grudnia 2014 r. jej właścicielem był Skarb Państwa. Z karty inwentaryzacyjnej nr [...] wynika natomiast, iż działka nr [...] stanowiła drogę lokalną użytkowania powszechnego a jej zarządcą był Urząd Gminy w S. Również zaświadczenie Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2003 r., które stanowiło podstawę do wpisu w Księdze Wieczystej, potwierdza, iż w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności ww. nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa.

Sam zresztą skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie, iż posiadał do przedmiotowej nieruchomości jakikolwiek tytuł prawny. Swój interes wywodził jedynie z okoliczności, iż użytkuje od lat tę nieruchomość gdyż stanowi ona drogę dojazdową. W skardze powołał się na mapę ewidencyjną z 1975 r. podnosząc, że w sposób nieuzasadniony dokonano przesunięcia granicy działki oznaczonej numerami [...] i [...]. Tymczasem z akt sprawy (pismo Starosty Powiatu w [...] z dnia 14 lutego 2017 r.) wynika, że działka nr [...] została wydzielona z dawnej działki nr [...] będącej własności R. i K. T. Obecnie działka [...] odpowiada działce nr [...] (stanowiącej drogę) oraz działce nr [...] będącej własnością A. i G. T.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że w dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej, jako właściciel działek gruntu nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] stanowiących drogi publiczne, w księdze wieczystej wpisany był Skarb Państwa. Okoliczność ta wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zawiadomienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] listopada 2003 r.

Sąd wskazuje, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie może prowadzić do rozstrzygania sporów granicznych, czy też sporów o prawidłowe wytyczenie nieruchomości na gruncie, a do tego zmierzają argumenty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i sądowego.

Z powyższych okoliczności wprost wynika, że skarżący nie posiada legitymacji strony w postępowaniu dotyczącym komunalizacji nieruchomości ozn. jako działka nr [...], a co za tym idzie brak było podstaw do prowadzenia postępowania wszczętego na skutek jego wniosku z dnia 30 października 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. Prawidłowo zatem Minister umorzył postępowanie biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 105 §1 kodeksu postępowania administracyjnego.

Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę