Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2259/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie skreślenia A. K. z listy aplikantów adwokackich.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

A. K. zwany dalej także "skarżącym" po pozytywnym złożeniu egzaminu konkursowego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2009 r. został wpisany na listę aplikantów Izby [...]. W dniu [...] stycznia 2010 r. złożył ślubowanie przed Dziekanem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] natomiast od [...] stycznia 2010 r. rozpoczął odbywanie aplikacji w kancelarii adwokackiej swojego patrona adwokata P. J. w B.

Uchwałą z dnia [...] lipca 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] stwierdziła nieprzydatność aplikanta adw. A. K. do wykonywania zawodu adwokata oraz skreśliła go z listy aplikantów adwokackich [...] Izby Adwokackiej.

Powyższa uchwała została wydana po uprzednim wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego. W postępowaniu tym rzecznik dyscyplinarny Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] w dniu [...] kwietnia 2010 r. postawił A. K. zarzuty, które następnie zostały zmienione postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r.

Skarżący został obwiniony o to, że:

1. W dniu [...] marca 2010 r. w kancelarii adwokackiej adw. P. J. w B. nie przestrzegał zasad uprzejmości wobec swojego patrona grożąc mu złożeniem skargi do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej, które to groźby były związane z wcześniejszym zwróceniem uwagi adw. P. J. na nieterminowe i opieszałe działanie w sprawach służbowych apl. adw. A. K., czym naruszył § 31 pkt 1 zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu,

2. w miesiącu marcu 2010 r. w B., w kancelarii adwokackiej należącej do adw. P. J., w kontaktach z klientami kancelarii podawał się za adwokata P. J., umawiał klientów na terminy spotkań i nie informował o tym patrona zachowując się tym samym nielojalnie wobec niego, czym naruszył § 11 pkt 2 zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu,

3. w okresie od [...] lutego do [...] cfkwietnia 2010 r. w [...], umieszczał w dzienniku Głos [...] ogłoszenia dotyczące świadczenia przez niego porad prawnych z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, gospodarczego i z zakresu prawa pracy tym samym pozyskując sobie klientów w sposób sprzeczny z godnością zawodu, czym naruszył § 23 i § 23 a pkt 1a, b i c zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu.

W trakcie postępowania dyscyplinarnego dopuszczony został dowód z opinii biegłych psychiatrów oraz biegłego psychologa klinicznego. Biegli Ci stwierdzili u skarżącego [...]. Wszystkie te cechy mogą mu utrudnić właściwy kontakt z klientami i organami postępowania sądowego.

Ustalenia poczynione w toku postępowania dyscyplinarnego dały asumpt do wszczęcia wobec skarżącego postępowania w celu zbadania, czy A. K. jest osobą przydatną do wykonywania zawodu adwokata. W toku tego postępowania Okręgowa Rada Adwokacka w [...] zapoznała się z aktami osobowymi aplikanta oraz z aktami postępowania dyscyplinarnego i po wysłuchaniu adw. P. J. i skarżącego wydała uchwałę z dnia [...] lipca 2010 r. stwierdzającą nieprzydatność A. K. do wykonywania zawodu adwokata oraz skreśliła go z listy aplikantów adwokackich [...] Izby Adwokackiej.

Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Organ ten uchwałą z dnia [...] października 2010 r. 1) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania 2) odmówił stwierdzenia nieważności uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej [...] z dnia [...] lipca 2010 r. 3) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało, że A. K. pokwitował otrzymanie odpisu uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w dniu 24 sierpnia 2010 r. a swoje odwołanie złożył listem poleconym w dniu 8 września 2010 r. a zatem uchybił 14-dniowemu terminowi z art. 129 § 2 k.p.a. Jednocześnie organ uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, o co wnosił skarżący w odwołaniu powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym względzie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej powołało się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie III RN 135/03, w którym Sąd wypowiedział się na temat formy rozstrzygnięcia organu kolegialnego. Zaskarżona uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] spełniała warunki formalne, o których mowa w w/w orzeczeniu Sądu Najwyższego, dlatego też Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie znalazło podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały organu I instancji.

Na uchwałę Prezydium Naczelnej rady Adwokackiej z dnia [...] października 2010 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 395/11 uchylił zaskarżoną uchwałę oraz zasądził od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącego A. K. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd stanął na stanowisku, iż organ II instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem niedopuszczalne jest połączenie trybu zwyczajnego weryfikacji decyzji z trybem nadzwyczajnym i wydanie rozstrzygnięcia stanowiącego jednocześnie rozstrzygnięcie w II instancji w postępowaniu zwyczajnym (postanowienie o stwierdzeniu uchybienie terminu) i rozstrzygnięcia w I instancji w postępowaniu nieważnościowym (uchwała o odmowie stwierdzenia nieważności uchwały). W tej sytuacji pismo skarżącego z dnia [...] września 2010 r. zatytułowane "odwołanie" organ powinien rozpoznać jako odwołanie od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Poza tym Sąd uznał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika jednoznacznie, w jakiej dacie skarżący odebrał uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej uchwały widnieją bowiem dwie daty jej odbioru przez skarżącego: tj. 24 sierpnia 2010 r. oraz 25 września 2010 r. Te okoliczności wymagają zbadania przez organ, który poczyni dalsze ustalenia biorąc pod uwagę pismo Poczty Polskiej z dnia [...] października 2010 r., wskazujące na datę wydania skarżącemu przedmiotowej przesyłki.

Po zwrocie akt wraz z wyrokiem i jego uzasadnieniem, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2011 r. uchyliło zaskarżoną uchwałę z dnia [...] lipca 2010 r. Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Mając na uwadze ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu, Prezydium ustaliło, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. została wydana adresatowi w dniu 25 sierpnia 2010 r., a zatem odwołanie złożone przez A. K. od tej uchwały w dniu 8 września 2010 r. powinno zostać rozpoznane merytorycznie, albowiem skarżący nie uchybił 14-dniowemu terminowi ustawowemu.

Prezydium uznało również, że niezasadne są zastrzeżenia dotyczące trybu i formy podjęcia uchwały. W niniejszej sprawie uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] została podjęta przez organ kolegialny zaś jej odpis został uwierzytelniony przez Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej i w takiej formie doręczono go skarżącemu. Organ ponownie powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2003 r., wydany w sprawie III RN 135/03.

W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. jest nietrafny.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie dopatrzyło się również innych uchybień, na które skarżący wskazał w odwołaniu.

Uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej, ujęta w formie wyciągu z protokołu prowadzenia Okręgowej Rady Adwokackiej jest opatrzona datą ([...] lipiec 2010 r.) zaś nadanie uchwale kolejnego numeru nie stanowi wymogu ustawowego, którego niedochowanie wpływałoby na ważność orzeczenia.

Nietrafny jest również zarzut niedochowania quorum oraz braku wymaganej większości głosów. Quorum w postaci 5 osób obecnych (na 7 wchodzących w skład ORA) zostało zachowane zgodnie z treścią art. 45 ust. 1 prawa o adwokaturze, zaś obecnie głosowali jednomyślnie.

Zdaniem organu, skarżący błędnie utożsamia tok postępowania dyscyplinarnego i postępowania o stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu w aspekcie składanych przez niego wniosków dowodowych i przeprowadzanych czynności proceduralnych. W aktach osobowych znajduje się pismo datowane na dzień [...] maja 2010 r., zatytułowane "odpowiedź", zostało ono jednak złożone w związku z przedstawieniem zarzutów przez rzecznika dyscyplinarnego a wnioski w nim zawarte dotyczą tego właśnie postępowania.

W ramach procedury opartej na art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze skarżący nie składał wniosków dowodowych, a Okręgowa Rada Adwokacka umożliwiła mu wypowiedzenie się przed podjęciem uchwały. Zarzut nieuwzględnienia wniosków, podnoszony przez A. K. jest zatem nieuzasadniony.

Skarżący błędnie oczekiwał ustanowienia dla siebie pełnomocnika, gdyż toczące się przeciwko niemu postępowanie nie jest tożsame z tym, opartym na art. 4c prawa o adwokaturze. Wobec Pana A. K. nie została również orzeczona sankcja wydalenia z adwokatury, jak mylnie wskazuje w odwołaniu.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uznało, że istnieje potrzeba uchylenia zaskarżonej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej i ponownego rozpatrzenia sprawy z przyczyn następujących.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przywrócił skarżącemu status aplikanta adwokackiego. Od tej pory ma on prawo uczestniczyć w szkoleniach, brać udział w kolokwiach, występować przed Sądem itp. Z tych względów winien być dopuszczony do kolokwium po I roku aplikacji, a następnie uczestniczyć w szkoleniu dla II roku. Poza tym skarżącemu winien być przydzielony nowy patron. Konieczne jest również zaktualizowanie opinii na temat zachowania się A. K. wobec organów samorządu, kolegów, patrona, sędziów. Istotnym narzędziem weryfikacji jego przydatności do zawodu będzie wynik kolokwium rocznego. Należy także ustalić z jakim wynikiem skończyło się dla skarżącego postępowanie dyscyplinarne, gdyż jego ustalenia mogą być potraktowane jako istotna część materiału dowodowego.

Przed podjęciem uchwały Okręgowa Rada Adwokacka powinna wysłuchać biegłych psychiatrów i psychologa zaś ich opinie chociaż sporządzone na użytek innego postępowania powinny zostać dołączone do niniejszych akt. Opinia patrona o aplikancie, a także wyjaśnienia samego aplikanta powinny znaleźć odbicie w protokole posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej lub w odrębnym dokumencie.

Na skutek uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej sprawa trafiła do ponownego rozpoznania przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. W międzyczasie skarżący kontynuował aplikację pod nadzorem nowego patrona adw. T. G. W październiku i listopadzie 2011 r. A. K. przystąpił do kolokwium rocznego aplikantów I roku. Otrzymał z niego ocenę niedostateczną. W grudniu 2011 r. odbyło się kolokwium poprawkowe zakończone dla skarżącego również wynikiem negatywnym. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. adw. T. G. zwróciła się do Pani Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z prośbą o zwolnienie jej z obowiązków patrona aplikanta A. K.. Motywowała to tym, iż skarżący nie dotrzymuje terminów wykonania zadanych mu prac, popełnia te same błędy, ignoruje nanoszone przez nią poprawki. Powołuje się na rzekomo obowiązujące przepisy, których nie potrafi sprecyzować, jest niegrzeczny, gdy patron wskazuje mu błędy zawarte w sporządzonym piśmie. Do pisma adw. G. dołączyła projekty pism sporządzonych i poprawionych przez aplikanta.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. i [...] lutego 2012 r. A. K. poinformował panią Dziekan i rzecznika dyscyplinarnego o złamaniu kości piszczelowej kończyny dolnej prawej, założeniu gipsu oraz pozostawaniu na zwolnieniu lekarskim do końca lutego 2012 r.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] zawiadomiła skarżącego o posiedzeniu rady w dniu [...] marca 2012 r., na którym przesłuchane zostaną biegłe z zakresu psychiatrii. Rada nie uwzględniła wniosku skarżącego o odroczenie tego posiedzenia, gdyż stwierdziła, że w dniu [...] i [...] marca 2012 r. skarżący uczestniczył w szkoleniu aplikantów, natomiast w dniu [...] marca 2012 r. brał udział w rozprawie przed Sądem Okręgowym w [...].

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. skarżący poinformował Radę, że w dniu [...] marca 2012 r. będzie przebywał w szpitalu w [...] na całościowych badaniach oka lewego w związku z planowanym w dniu [...] marca 2012 r. zabiegiem operacyjnym.

Na wystąpienie Okręgowej Rady Adwokackiej, Szpital Wojewódzki w [...] powiadomił ją, że zaplanowane na dzień [...] marca 2012 r. badanie przed operacją zaćmy A. K. zostało odwołane.

Pismem z [...] kwietnia 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała skarżącego o terminie posiedzenia wyznaczonego na dzień [...] kwietnia 2012 r., na którym będzie przesłuchany biegły psycholog na okoliczność jego pisemnej opinii, złożonej dla potrzeb postępowania dyscyplinarnego. Termin ten został odroczony do dnia [...] maja 2012 r. W tym dniu Okręgowa Rada Adwokacka odebrała ustną opinię od biegłego psychologa, a także przesłuchała adw. T. G. i A. K. oraz podjęła uchwałę stwierdzającą nieprzydatność apl. adw. A. K. do wykonywania zawodu adwokata i skreśliła go z listy aplikantów adwokackich [...] Izby Adwokackiej.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Rada wskazała art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze w związku z § 9 Regulaminu aplikacji adwokackiej oraz art. 65 ust. 1 i art. 44 ust. 1 prawa o adwokaturze. Podjętą uchwałę organ uzasadnił ujawnionymi i ocenianymi przez biegłych cechami charakteru skarżącego. Jest on niestabilny emocjonalnie, ma tendencję do zachowań impulsywnych, nie posiada umiejętności zgodnego współżycia z otoczeniem. Dopuścił się ciężkiego przewinienia dyscyplinarnego zamieszczając w prasie ogłoszenia o świadczonych przez siebie usługach prawnych pozyskując sobie klientów w sposób sprzeczny z godnością zawodu, przy czym w/w działania prowadził bez zgłoszenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej. W trakcie rozmów z klientami podawał się za swojego patrona. Z pozostałymi pracownikami kancelarii pozostawał w konflikcie. Nie przyjmował uwag patrona co do prowadzenia spraw na sali sądowej. Bez zgody patrona i Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej uczestniczył w rozprawach w charakterze pełnomocnika na podstawie stałego stosunku zlecenia. Zarówno pierwszy patron adw. P. J., jak i następny adw. T. G. wystawili mu negatywną opinię. Poza tym skarżący wykazanymi cechami osobowości uniemożliwiającymi wykonywanie zawodu adwokata nie zaliczył kolokwium rocznego z zakresu prawa karnego.

Zdaniem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wszystkie powyższe okoliczności świadczą o braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata przez skarżącego a także uzasadniają tezę o jego nieprzydatności do tego zawodu.

Od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2012 r. A. K. złożył odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, w którym domagał się stwierdzenia jej nieważności oraz wniósł o zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności.

Skarżący zarzucił zaskarżonej uchwale:

1. naruszenie przepisów procesowych i uniemożliwienie czynnego udziału skarżącego w postępowaniu, mimo złożenia zwolnienia lekarskiego,

2. pominięcie dowodu z zeznań zgłoszonego przez stronę świadka,

3. naruszenie swobodnej oceny dowodów poprzez potraktowanie jako dowodu opinii psychologa, nie będącego biegłym sądowym.

4. naruszenie wymogu obowiązkowej obecności obrońcy na posiedzeniu Okręgowej Rady Adwokackiej

5. oparcie uchwały na tych samych podstawach i ustaleniach, co uchwała podjęta poprzednio i uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

6. błędy w ustaleniach faktycznych polegające na przyjęciu, że skarżący występował jako pełnomocnik strony.

7. naruszenie art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze poprzez podjęcie uchwały po upływie terminu 2 lat aplikacji.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej po rozpatrzeniu odwołania skarżącego uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy uchwałę z dnia [...] maja 2012 r. podjęta przez Okręgową Radę Adwokacką w [...].

Organ II instancji uznał za niezasadny zarzut skarżącego, że niedopuszczalne było rozpoznanie jego sprawy po uchyleniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie tych samych okoliczności faktycznych. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania wyrokiem Sądu administracyjnego, Okręgowa Rada Adwokacka w [...] obowiązana była rozpoznać sprawę w oparciu o materiał dowodowy dotychczas zgromadzony oraz zaktualizować dane na temat aplikanta na dzień rozstrzygnięcia zgodnie z wytycznymi organu odwoławczego. Uchylenie uchwały przez Sąd administracyjny nastąpiło wyłącznie z przyczyn procesowych i nie zawierało żadnych ograniczeń co do charakteru i zakresu dowodów, jakie mają lec u podstaw kolejnego rozstrzygnięcia.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie podzieliło również słuszności zarzutu skarżącego, że doszło do obrazy art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze z uwagi na upływ 2 lat od chwili rozpoczęcia aplikacji przez A. K.

Zdaniem organu istotny jest fakt, że uchwała podjęta po raz pierwszy zapadła przed upływem 2 lat od wpisania go na listę aplikantów, a zatem w ramach kolejnych rozstrzygnięć wydawanych w tym samym przedmiocie termin ten będzie dochowany.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie podzieliło zastrzeżeń skarżącego co do naruszenia jego prawa do wszczęcia osobistego udziału w czynnościach postępowania. Skarżący bowiem w okresie niezdolności do pracy objętej zwolnieniem lekarskim brał udział w rozprawach sądowych i zajęciach szkoleniowych zaś badanie oczu wyznaczone na dzień [...] marca 2012 r. zostało odwołane.

Zdaniem organu, niezasadne są zarzuty skarżącego pod adresem sporządzonych w sprawie opinii biegłych psychiatrów i psychologów, którzy powołani zostali w postępowaniu dyscyplinarnym natomiast w niniejszej sprawie byli przesłuchani przez Radę na okoliczności związane z treścią ich opinii, w których nakreślili psychikę i cechy osobowościowe skarżącego.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało również, że w niniejszej sprawie udział pełnomocnika skarżącego nie był konieczny, tak jak to jest wymagane w postępowaniu, w którym przesłanką stwierdzającą niezdolność do wykonywania zawodu są względy zdrowotne (art. 4c prawa o adwokaturze).

W ocenie organu nie ma decydującego znaczenia okoliczność, czy występowanie w postępowaniach cywilnych przez A. K. jako pełnomocnika miało miejsce w okresie, gdy nie przysługiwał mu przejściowo status aplikanta. Skarżący podjął bowiem drogę sądowoadministracyjną aby powrócić do poprzednich uprawnień, stąd też powinien był brać pod uwagę etyczne wymogi wykonywania zawodu i powstrzymać się od wszelkich działań naruszających zasady etyki.

Zdaniem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, decydujące znaczenie w sprawie miała niekompetencja skarżącego, potwierdzona negatywnym wynikiem kolokwium rocznego oraz poziomem pism sporządzonych przez skarżącego i przedłożonych przez jego patronkę.

Równoległą przyczyną uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu stanowią cechy osobowości A. K. takie, jak nieumiejętność współżycia z ludźmi, konfliktowość, impulsywność, brak samokrytycyzmu, problemy z kontrolą emocji. Z tego względu Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zgodziło się z rozstrzygnięciem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], iż A. K. nie nadaje się do wykonywania zawodu zarówno z uwagi na cechy osobowości, jak i zbyt niski poziom wiedzy prawniczej, co wynika z niezdanego kolokwium rocznego.

Na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. A. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2012 r. ewentualnie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.

Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 4c prawa o adwokaturze z uwagi na prowadzenie postępowania bez obligatoryjnej obecności pełnomocnika,

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 72 ust. 2 prawa o adwokaturze przez skreślenie skarżącego po upływie dwóch lat aplikacji.

3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 58 pkt 12 lit. b prawa o adwokaturze poprzez przyjęcie, że kolokwium przeprowadzone w dniu [...] listopada 2011 r. było kolokwium rocznym,

4. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 138 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej uchwały, kiedy to po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postępowanie stało się bezprzedmiotowe,

5. nieważność postępowania poprzez naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, pomimo, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie miało kompetencji do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania,

6. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji uznaniowej bez rozpatrzenia wszystkich istniejących obiektywnych przesłanek w zaskarżonej skargą sprawie,

7. naruszenie prawa procesowego tj. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wymaganego uzasadnienia faktycznego i prawnego w związku z art. 202 § 1 i § 2 kpk, z którego wynika, że biegłych sądowych lekarzy psychiatrów wyłącznie powołać może prokurator w postępowaniu przygotowawczym lub Sąd karny, nie zaś następca Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w [...],

8. naruszenie przepisów postępowania poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o opinię sporządzoną 2 lata temu przez psychologa, który nie figuruje na liście biegłych sądowych,

9. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy stało się ono bezprzedmiotowe, albowiem postępowanie dyscyplinarne zostało prawomocnie umorzone,

10. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 7, 8, 10, 11, 77 § 1 i § 4, 81, 84 § 1 k.p.a. przez wydanie decyzji bez uprzedniego wypowiedzenia się strony co do przeprowadzonych dowodów z opinii sporządzonej przez biegłych lekarzy psychiatrów 2 lata temu, pomimo, że skarżący przedłożył organowi I instancji stosowne zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza biegłego sądowego pana M. oraz przedłożył stosowne zaświadczenie ze Szpitala Wojewódzkiego w [...] o stawiennictwie skarżącego na badania w dniu [...] marca 2012 r.

11. naruszenie przepisów postępowania poprzez niedopuszczenie dowodu z zeznań świadka L. K. na okoliczność rzekomego umówienia się z tym klientem w gabinecie patronki adw. T. G.

12. naruszenie art. 170, 171 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów w sytuacji, gdy sąd administracyjny uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej i wyrok ten ma powagę rzeczy osądzonej,

13. błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że skarżący w czasie aplikacji samowolnie występował jako pełnomocnik w rozprawach przed Sądem, podczas gdy miało to miejsce wtedy, gdy został skreślony z listy aplikantów adwokackich.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o zawieszenie wykonania zaskarżonych uchwał organów adwokatury, o uchylenie uchwał organów obu instancji bądź też stwierdzenie ich nieważności kosztów postępowania na rzecz skarżącego przeprowadzenie dowodu z akt sprawy VI SA/Wa 395/11 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz dowodu z zeznań świadka L. K. na okoliczność rzekomego umawiania się z tym klientem w kancelarii adw. T. G.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej "p.p.s.a.").

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone uchwały nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów adwokatury Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych uchwał stanowił art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze w związku z § 9 regulaminu aplikacji adwokackiej oraz art. 65 pkt 1 prawa o adwokaturze.

Zgodnie z art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze Okręgowa Rada Adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Pojęcie "nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata" regulują przepisy regulaminu aplikacji adwokackiej, który uchwala Naczelna Rada Adwokacka na podstawie upoważnienia zawartego w art. 58 pkt 12 lit. b prawa o adwokaturze.

W niniejszej sprawie miała zastosowanie uchwała nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej.

W myśl § 9 ust. 2, 3 tego regulaminu Okręgowa Rada Adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie dwóch pierwszych lat aplikacji, jeżeli stwierdzi nieprzydatność do wykonania zawodu adwokata. Podstawą do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonania zawodu może być brak postępów w realizacji celów określonych w § 2 regulaminu oraz uchybienie obowiązkom wynikającym z § 5 ust. 1 regulaminu przejawiające się albo negatywnym wynikiem sprawdzianu, negatywnym wynikiem kolokwium, jak też negatywną opinią patrona, negatywną opinią kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji dowodowej, uchybieniem obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach oraz innymi okolicznościami mającymi znaczenie dla oceny przydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu.

Przepis art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze stanowi natomiast, że na listę adwokatów może być wpisany ten kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy adwokatury obu instancji dołożyły należytej staranności w zgromadzeniu i obecnie materiału dowodowego w sprawie.

W myśl art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

W niniejszej sprawie ograny orzekające swoje rozstrzygnięcie oparły na takich dowodach, jak opinie biegłych wydanych w postępowaniu dyscyplinarnym, ustnych wyjaśnieniach biegłych, ustnych opiniach patronów A. K., informacjach z Sądów o udziale skarżącego w rozprawach. Oceniając poziom wiedzy aplikanta organy posłużyły się wynikami, które osiągnął z kolokwium z prawa karnego a także zapoznały się z projektami pism procesowych, które skarżący przygotował w czasie aplikacji. Dowodem sprzecznego z etyką zawodu postępowania skarżącego były też ogłoszenia w prasie, mające na celu pozyskanie klientów. Materiał dowodowy, jakim dysponowały organy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata, co skutkowało skreśleniem go z listy aplikantów adwokackich.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów, iż w sprawie nie miał zastosowania art. 4c prawa o adwokaturze. Niniejsze postępowanie prowadzone było w celu ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki uznania skarżącego za nieprzydatnego do wykonywania zawodu w związku z treścią art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze w związku z § 9 regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej.

Natomiast art. 4c prawa o adwokaturze dotyczy orzekania w sprawie trwałej niezdolności do pracy adwokata spowodowanej jego chorobą. Tylko w takim postępowaniu udział pełnomocnika adwokata jest obligatoryjny zgodnie z art. 4c ust. 2 prawa o adwokaturze.

Niezasadny jest również zarzut skarżącego, że orzeczenie o jego nieprzydatności do wykonywania zawodu zapadł po upływie dwóch lat aplikacji adwokackiej, przez co doszło do naruszenia art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze.

Zdaniem Sądu, należy mieć na uwadze pierwsze orzeczenie w tej sprawie a miało ono miejsce w dniu [...] lipca 2010 r., kiedy to Okręgowa Rada Adwokacka po raz pierwszy orzekła w sprawie nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Zważywszy na to, że skarżący został wpisany na listę aplikantów w dniu [...] października 2009 r., natomiast ślubowanie złożył [...] stycznia 2010 r. niewątpliwą rzeczą jest, że termin z art. 79 ust. 2 prawa o adwokaturze został zachowany.

Wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie nie doszło do naruszenia art. 58 pkt 12 lit. b Prawa o adwokaturze, albowiem Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2010 r. stwierdziła nieprzydatność skarżącego do wykonywania zawodu adwokata oraz dokonała jego skreślenia z listy aplikantów adwokackich natomiast wobec złożenia przez skarżącego odwołania Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] października 2010 r. 1) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania 2) odmówiło stwierdzenia nieważności uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2010 r. 3) odmówiło wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały. Uchwałę tę należy uznać za ostateczną, dlatego też z dniem [...] października 2010 r. skarżący został pozbawiony statusu aplikanta adwokackiego i nie mógł przystąpić do kolokwium rocznego, które zostało wyznaczone na dzień [...] listopada 2010 r. (egzamin pisemny) oraz na dzień [...], [...], [...] listopada 2010 r. (egzamin ustny). Taką możliwość skarżący odzyskał z dniem [...] maja 2011 r., kiedy to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2010 r. i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. Z tego względu A. K. mógł kontynuować aplikację na pierwszym roku i przystąpić do kolokwium rocznego w listopadzie 2011 r.

W tym miejscu należy podnieść, że skarżący błędnie interpretuje skutki wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Orzeczenie Sądu nie zakończyło definitywnie sprawy lecz na skutek uchylenia zaskarżonej uchwały z powodu jej niezgodności z przepisami postępowania, sprawa wróciła do merytorycznego rozpoznania do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, które jako organ odwoławczy zobowiązane było ponownie rozpatrzyć odwołanie skarżącego od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2010 r. Nie zachodziła więc bezprzedmiotowość dalszego procesowania w sprawie zaś Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej było uprawnione do rozpoznania sprawy i do wydania jednego z rodzajów rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 i § 2 k.p.a..

Stąd tez zarzut nieważności postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Treścią rozstrzygnięcia podjętego w dniu [...] października 2011 r. było uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie narzuciło rozwiązania merytorycznego organowi I instancji, tylko wskazało jakie dowody w sprawie powinny być ponowione bądź dodatkowo przeprowadzone przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. W tym stanie rzeczy nie doszło więc do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a.

Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, że organy adwokatury naruszyły art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone należycie. Organy dokonały wnikliwej analizy materiału dowodowego zaś uzasadnienia wydanych uchwał odpowiadają wymogom ustawowym.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi, wykazujących wadliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego należy stwierdzić, że opinie biegłych psychiatrów i psychologa były dopuszczone w postępowaniu dyscyplinarnym dotyczącym skarżącego. W niniejszej sprawie organy adwokatury przeprowadziły dowód z tych dokumentów oraz odebrały ustne wyjaśnienia od biegłych do czego były uprawnione w świetle art. 75 § 1 k.p.a.

Okoliczność, iż postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone wobec skarżącego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania o stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Są to dwa różne postępowania i brak jest między nimi jakiejkolwiek zależności.

Uchylając zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2010 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wskazał na nieprawidłowości proceduralne przy jej wydaniu oraz polecił przeprowadzić uzupełniające postępowanie terminowości złożenia przez skarżącego odwołania od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Z powyższych zaleceń wywiązało się Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, wydając uchwałę z dnia [...] października 2011 r. Stąd też zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.

Okoliczność, iż posiedzenie Okręgowej Rady Adwokackiej odbyło się w dniu [...] marca 2012 r., na którym przesłuchani zostali biegli psychiatrzy wydający opinię w sprawie dyscyplinarnej nie naruszyło praw procesowych skarżącego. Wprawdzie skarżący przebywał w tym czasie na zwolnieniu lekarskim, ale jednocześnie uczestniczył w zajęciach seminaryjnych oraz był obecny na rozprawie przed Sądem Okręgowym w [...]. Z tego powodu nie było przeszkód, jak słusznie uznała Rada, aby skarżący był obecny na posiedzeniu, tym bardziej, że badania okulistyczne wyznaczone na dzień [...] marca 2012 r. zostały odwołane.

Okolicznością bezsporną jest, że A. K. występował przed Sądem jako pełnomocnik osób fizycznych na podstawie umowy zlecenia. Nawet jeśli to czynił w okresie między [...] października 2010 r. a [...] maja 2011 r., kiedy był pozbawiony statusu aplikanta adwokackiego nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej jego działanie. Jak słusznie uznało Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, skoro skarżący zaskarżył uchwałę z dnia [...] października 2010 r. do Sądu administracyjnego powinien powstrzymać się od wszelkich działań pozostających w sprzeczności z zasadami etyki.

W tym stanie rzeczy zaskarżone uchwały organów obu instancji zostały wydane zgodnie z przepisami postępowania jak również nie naruszają prawa materialnego. Organy adwokatury obu instancji słusznie uznały, że z uwagi na cechy osobowościowe jak i uzyskanie niezadowalających wyników podczas aplikacji (ocena niedostateczna z kolokwium rocznego i negatywna opinia patrona) Pan A. K. nie nadaje się do wykonywania zawodu adwokata.

Poza tym skarżący sprzeniewierzył się etyce zawodu zamieszczając mające cechy reklamy ogłoszenie w prasie. Istotą rzeczy jest, że skarżący nie daje pozytywnej prognozy na przyszłość i nie przyjmuje krytyki, albowiem kolejnych naruszeń dopuścił się w trakcie postępowania dyscyplinarnego.

Z tych wszystkich względów wobec bezzasadności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.