Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 822/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 100 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 2 i 28 ust. 3a i 3b, art. 31
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Grzegorz Panek SO del. Jarosław Szaro /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności spadkobiercy - oddala skargę -


UZASADNIENIE

I SA/Rz 822/11

Uzasadnienie

Wnioskami z dnia 5 maja 2010r. i 16 czerwca 2010r. I.S. (dalej: zobowiązana), działając przez pełnomocnika, zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie m.in. składek na osobiste ubezpieczenie społeczne zmarłego P.S.

Decyzją dnia [...] lipca 2011r., nr [...], ZUS odmówił umorzenia - wynikających z decyzji z dnia [...] lutego 2011r. nr [...]

o odpowiedzialności spadkobiercy - należności z tytułu składek na:

1) ubezpieczenia społeczne - za okres od listopada 2000r. do lutego 2001r., od kwietnia 2001r. do maja 2002r., od sierpnia 2002r. do listopada 2002r., kwietnia 2003r., od czerwca 2003r. do lipca 2003r. w łącznej kwocie 18.368,21 zł, w tym z tytułu: składek finansowanych przez płatnika – 7.909,21 zł, odsetek naliczonych od składek finansowanych przez płatnika i osoby ubezpieczone na dzień – 10.459,00 zł,

2) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od listopada 2000r. do maja 2002r., od sierpnia 2002r. do listopada 2002r., lipca 2003r., od stycznia 2004r. do marca 2004r., od września 2004r. do października 2004r. w łącznej kwocie 5.210,44 zł, w tym z tytułu: składek finansowanych przez płatnika – 2.395,44 zł, odsetek naliczonych od składek finansowanych przez płatnika i osoby ubezpieczone – 2.815,00 zł,

3) Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od listopada 2000r. do maja 2002r., od sierpnia 2002r. do listopada 2002r., lipca 2003r. w łącznej kwocie 1.346,18 zł, w tym z tytułu: składek finansowanych przez płatnika - 617,18 zł, odsetek naliczonych od składek finansowanych przez - 729,00 zł.

W piśmie z dnia 1 sierpnia 2011r. zobowiązana wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wszystkich spadkobierców P. S. tj. zobowiązanej oraz jej dzieci T., A. i A. S. , podnosząc że spadkobiercy przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza po 1/4 części. W wyniku przeprowadzenia spisu inwentarza ustalono, że stan czynny spadku wynosi 451.118 zł, stan bierny ponad 1.307.396,00 zł, a czysta masa spadkowa wynosi 0 zł. Do dnia 31 marca 2011r. w wyniku egzekucji komorniczej z refundacji za sprzedane leki w NFZ spłacono ponad 200 tys. zobowiązań do ZUS, co stanowiło ponad połowę czynnej masy spadkowej. Na dzień 19 maja 2011r. spadkobiercy spłacili ogółem 600.358,353 zł zobowiązań spadkowych. Do wniosku zobowiązana załączyła kserokopię protokołu spisu inwentarza.

Decyzją dnia [...] września 2011r., nr [...], ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2011r.

Uzasadniając rozstrzygniecie organ odwoławczy wskazał, że zmarły P. S. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu na indywidualnym koncie do dnia 31 października 2004r. Jako spadkobiercy dziedziczący spadek z dobrodziejstwem inwentarza na podstawie ustawy ustaleni zostali: żona I. S. oraz dzieci zmarłego: T. S., A. S. i A. S. po 1/4 części. Z uwagi na to, że spis inwentarza nie został sporządzony, w dniu [...] lutego 2011r. została wydana decyzja o solidarnej odpowiedzialności spadkobiercy od której zobowiązana nie wniosła odwołania. Zobowiązana w piśmie z dnia 23 maja 2011r. poinformowała ZUS, że w dniu 19 maja 2011r. został sporządzony spis inwentarza, jednakże mimo wezwania organu nie został on przedłożony.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że w stosunku do zobowiązanej nie występują ustawowe przesłanki umorzenia wynikające z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej – u.s.u.s.). Zobowiązana jest właścicielem nieruchomości o łącznej pow. 4,47 ha, współwłaścicielem samochodu osobowego, posiada dochód z tytułu zatrudnienia oraz renty rodzinnej. Ponadto, jako spadkobierca po zmarłym P. ze S. nabyła udział w majątku spadkowym na który składają się udział w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, nieruchomości, prawie użytkowania wieczystego oraz pojeździe marki Ford Taurus. Wartość rzeczy i praw majątkowych według stanu w dniu nabycia spadku wynosiła 329.344,00 zł, z czego na każdego ze spadkobierców przypadła kwota 82.336,00 zł. Organ stwierdził, że kwota spadku przewyższała kwotę zaległości spadkodawcy.

Odnosząc się do argumentacji wyrażonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ odwoławczy podniósł, że z przedłożonego wykazu spłaconych zobowiązań spadkowych wynika, że łączna wysokość zobowiązań wynosiła 600.358,35 zł, natomiast część zaległych składek "A" s.c. została zapłacona dopiero w dniu 31 marca 2011r. w kwocie 201.500,23 zł. Organ stwierdził, że kwota ta nie pochodziła z czynnej masy spadkowej po zmarłym P. ze S., ponieważ zostały one wyegzekwowane w drodze egzekucji z majątku spółki "A", stanowiącego wierzytelności pieniężne pochodzące z bieżącej działalności gospodarczej spółki. Zdaniem organu, z uwagi na fakt, że wspólnikiem ww. spółki jest również S. M., niezasadnym byłoby opłacanie zaległych składek z czynnej masy spadkowej za które odpowiedzialność ponosi również ten wspólnik. Organ stwierdził także, że spłata zobowiązań spadkowych nastąpiła nieproporcjonalnie do wysokości zadłużenia tj. zobowiązania wobec niektórych wierzycieli zostały pokryte w całości bądź w części, natomiast na konto indywidualne P. S. nie dokonano żadnej wpłaty. Organ przywołał treść art. 1032 § 2 kodeku cywilnego.

Na decyzję organu odwoławczego, I.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że spis inwentarza, którego sporządzenie było początkowo zlecone przez Urząd Skarbowy, został dokonany dopiero 15 maja 2011r. z uwagi na zaniedbania kancelarii notarialnej oraz niewłaściwe informacje od urzędników, przy czym przepisy nie przewidują terminu do dokonania takiego spisu. Ponadto skarżąca wskazała, że majątek który posiada to mieszkanie wystawione obecnie na sprzedaż. Zobowiązana posiada długi, ma problemy z płaceniem bieżących opłat. Z renty rodzinnej ściągane są zaległości podatkowe, które nie zostały uregulowane ze względu na konieczność spłacania długów spadkowych. Zobowiązana nie ma wpływu na zbycie nieruchomości w których udziały odziedziczyła wraz z dziećmi, a wymienione w decyzji działki w Powiecie [...] stanowią nieużytki rolne, których nie udało się zbyć. Współwłaścicielem samochodu jest bank, a sprzedaż pojazdu nie pokrywa wartości pozostałego do spłaty kredytu. Natomiast pawilon handlowy zobowiązana sprzedała, a uzyskane pieniądze przeznaczyła na spłatę długów. Zobowiązana wskazała, że ma na utrzymaniu dwie córki, z których jedna jest małoletnia.

Ustosunkowując się do twierdzeń organu, iż zaległe składki "A" zostały zapłacone dopiero w dniu 31 marca 2011r., zobowiązana zarzuciła, że kwota ta jest sumą należności zapłaconych do tego dnia w wyniku windykacji prowadzonej przez ZUS. Wbrew twierdzeniom organu wpłaty te pochodziły z czynnej masy spadkowej. Mimo śmierci P. S. windykacja zaległych składek ZUS nie została przerwana, co uniemożliwiło określenie prawidłowych proporcji spłat długów spadkowych i podjęcie właściwych decyzji finansowych. Wskazała, że z uwagi na ograniczenie odpowiedzialności do wysokości stanu czynnego spadku, spłata zaległości ZUS, nawet przy przyjęciu solidarnej odpowiedzialności za długi ZUS, przewyższała wartość spłaconej przez spadkobierców masy spadkowej.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż z uwagi na brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności oraz uznanie, że spłata zadłużenia nie zagrozi egzystencji zobowiązanej, brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowej zaległości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Zakres kontroli zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny jest zatem szeroki i jest on zobowiązany do rozważenia wszystkich aspektów sprawy, a nie tylko tych podniesionych w skardze złożonej przez stronę.

W przedmiotowej sytuacji w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy nie doszło do przedawnienia zobowiązań których umorzenia domaga się skarżąca, zwłaszcza w sytuacji gdy ZUS wydał wcześniej decyzję na podstawie której umorzył częściowo postępowanie w niniejszej sprawie (o umorzenie należności) z uwagi na przedawnienie.

Przedawnienie należności ZUS-u zostało uregulowane w przepisie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przewidywała ona w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011r. 10 letni termin przedawnienia należności z tytułu składek licząc od dnia w którym stały się wymagalne.

Od dnia 1 stycznia 2012r. na mocy ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011r. Nr 232 poz.1378), przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. został zmieniony i wprowadzony został krótszy 5-letni termin przedawnienia tychże należności. Ponieważ skarga niniejsza dotyczy należności na które składają się składki na ZUS za okres od listopada 2000r. do lipca 2003r., składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2000r. do października 2004r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2000r. do lipiec 2003r. Należy rozważyć możliwość przedawnienia tychże należności.

Przepis art. 27 cyt. ustawy przewiduje jednak, że nowy 5-letni termin przedawnienia zaczyna biec od dnia 1 stycznia 2012r. Przedawnienie nastąpi szybciej jedynie w takim przypadku, jeżeli wcześniej upłynie dotychczas obowiązujący 10 letni termin przedawnienia.

Wprowadzenie zatem nowego terminu przedawnienia o którym jest mowa nie ma wpływu na wygaśnięcie zobowiązania obciążającego skarżącą.

Odpowiedzialność jej opiera się bowiem na decyzji z dnia [...] lutego 2011r nr [...] na podstawie której w trybie art. 100 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz.60) nałożono na nią odpowiedzialność za zobowiązania P. S. jako jego spadkobierczyni. Decyzje te doręczono jej 4 lutego 2011r. Nie upłynął zatem termin 10 letni o którym mowa w powyżej powołanym przepisie w brzmieniu przed nowelizacją, a więc nie doszło do przedawnienia należności głównej odpowiedzialnego bez konieczności powoływania się na treść przepisu art. 24 ust.6 u.s.u.s. przewidującego zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia śmierci spadkodawcy do chwili wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenia nabycia spadku.

W takiej sytuacji rozpoczął bieg odrębny termin pięcioletni określony w treści art.24 ust. 5d u.s.u.s. liczony od końca roku kalendarzowego w którym decyzja została wydana. Przepis ten obowiązywał od dnia 1 stycznia 2003r., gdyż został wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074), a zatem powinien być stosowany do wygaśnięcia zobowiązań określonych przedmiotową decyzją (tak WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 9 września 2008 r. sygn. I S.A./Gd 437/08 LEX 524116). Gdyby jednak nawet przyjąć, że nie ma on zastosowania do zobowiązań powstałych przed datą jego wejścia w życie to zastosowanie przepisu art. 118 §1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 u.s.u.s. ( tak np.: WSA w Opolu w wyroku z dnia 9 listopada 2010 r. I SA/Op 546/10 LEX 749803) prowadzi do takiego samego wniosku.

Z tych względów należy stwierdzić, że nie doszło jeszcze do przedawnienia zobowiązań nałożonych na spadkobierców przedmiotową decyzją ZUS.

Mogą one podlegać umorzeniu jeżeli nie stanowią należności o których mowa w art. 30 u.s.u.s., a więc nie są składkami finansowanymi przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.

W tym jednak zakresie ZUS wydał odrębną decyzję z dnia [...] lipca 2011r. nr [...] umarzając postępowanie w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych za stosowne okresy z powodu jego bezprzedmiotowości.

Należy zatem przyjąć, że w pozostałym zakresie składki objęte wnioskiem o umorzenie nie podlegają wyłączeniu o którym mowa w art. 30 u.s.u.s.

Przepis art. 28 u.s.u.s. przewiduje dwie podstawy umorzenia należności określone w art. 28 ust. 2 i 28 ust. 3a.

Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. przewiduje umorzenie składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności natomiast stan ten zdefiniowany został w przepisie art. 28 ust.3 u.s.u.s. który stanowi, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przesłanki opisane w tym przepisie mają jednoznaczny charakter, nie zawierają w sobie elementów uznaniowych. Można je ocenić w sposób jednoznaczny.

Dokonując oceny sytuacji skarżącej pod kątem przesłanek zawartych w tym przepisie należy stwierdzić, że słusznie organy administracji zarówno I, jak i II instancji, stanęły na stanowisku, że nie mają one zastosowania. Kwestia ta nie budzi żadnych wątpliwości.

Nie zachodzi żadna okoliczność z wymienionych enumeratywnie w tym przepisie. Kwestia umorzenia składek może być rozważana jedynie w oparciu o treść przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W przedmiotowej sprawie P.S. podlegał ubezpieczeniu społecznemu jako osoba prowadząca własną działalność gospodarczą do której będą miały zastosowanie przepisy art. 16 ust.4 pkt 1 i 17 ust.3. oraz 4 ust.2 lit d u.s.u.s.

Wynika z nich, że P. S. finansował z własnych środków swoje składki i był jednocześnie ich płatnikiem. Stąd należy wyprowadzić wniosek, że podstawą umorzenia należnych od niego składek może być powyżej powołany przepis.

Kryteria w nim określone, o bardzo nieprecyzyjnie określonych granicach, uzyskują swoje prawne dookreślenie z uwagi na delegację jaką dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego ustanawia ta ustawa w treści przepisu art. 28 ust. 3b.

Na podstawie tejże delegacji ustawowej Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 31 lipca 2003r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U z 2003r. Nr 141, poz.1365).

W § 3 stanowi ono, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przepis ten pozostawia zatem pewien luz decyzyjny organowi administracji do podjęcia decyzji w przedmiocie wniosku o umorzenie należności.

Możliwość ta zwana uznaniem administracyjnym polega na tym, że organ administracyjny posiada pewną swobodę pozwalającą na wyprowadzanie różnych konsekwencji prawnych z zaistniałego stanu faktycznego. Inaczej mówiąc, zaistnienie stanu faktycznego opisanego w hipotezie normy prawnej upoważnia organ administracyjny do wydania decyzji mieszczącej się w hipotezie tej normy – tyle tylko, że decyzja ta obejmuje różne (co najmniej dwie) możliwości. Uznanie administracyjne nie jest uznaniem swobodnym – decyzje wydawane w oparciu o uznanie administracyjne muszą być należycie uzasadnione. (B. Brzeziński – Wprowadzenie do prawa podatkowego, Rozdział XIX – Uznanie administracyjne, wyd. Dom Organizatora, Toruń 2008).

Kontrola takiej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym ogranicza się do zbadania jej legalności. W przypadku skargi na decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne sąd jest zobligowany do zbadania podstaw faktycznych i prawnych takich decyzji, a w szczególności oceny, czy organ administracyjny uwzględnił kryteria prawne i faktyczne podlegające uwzględnieniu przy podejmowaniu decyzji o uznaniowym charakterze. Kontrola sądu dotyczy w istocie przestrzegania przez organ administracyjny podejmujący decyzję dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji normie uznaniowej.

Ponieważ uznanie administracyjne nie oznacza dowolności przy podejmowaniu decyzji, ustawodawca wprowadził kryteria wyboru jakimi należy się kierować przy jej podejmowaniu. Organ administracyjny musi przeanalizować wszystkie okoliczności stanu faktycznego i prawnego z uwzględnieniem kryteriów podejmowania decyzji, gdyż dopiero taka analiza będzie mogła stanowić podstawę dokonania trafnej decyzji. (porównaj wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27.10.2009 r. I SA/Rz 697/09).

Odwołując się do kryteriów wyboru należy stwierdzić, że jednym z nich będzie kierowanie się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi mu na przeszkodzie ważny interes społeczny. Przy czym przepis ten nie wskazuje, który z tych interesów podlega większej ochronie prawnej. Należy przyjąć, że oba podlegają ochronie o takim samym stopniu intensywności.

Reasumując powyżej przedstawione rozważania, należy wskazać, że podstawą prawidłowo podjętej decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ZUS w ramach podstaw prawnych określonych powołanym przepisem rozporządzenia musi być ustalenie zobowiązania ciążącego na skarżącym, jak także jego stanu majątkowego i możliwości zarobkowych.

Zestawienie tych dwóch wielkości pozwala na ustalenie czy realizowanie wobec danej osoby obowiązku zapłaty składek zwłaszcza należnych wobec niej posiłkowo jako następcy prawnego pierwotnie zobowiązanego uwzględnia w wystarczającym stopniu jej interes i czy jest to konieczne dla ochrony słusznego interesu publicznego.

W przedmiotowej sprawie organy precyzyjnie ustaliły stan majątkowy wnioskodawczyni określając jej aktualny dochód, jak także posiadany – dość znaczny majątek w nieruchomościach, w tym także nabyty w drodze dziedziczenia po zmarłym P.S. Dokładnie został także ustalony stan długów spadku w tym wielkość ich zaspokojenia już po ustaleniu kręgu spadkobierców ustawowych. Ustalona została także wysokość zobowiązania należnego od skarżącej objętego niniejszym wnioskiem. Organy w sposób prawidłowy dokonały zatem ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W wyniku tychże ustaleń nie może budzić najmniejszej wątpliwości, że nie zachodzą okoliczności wymienione w § 3 pkt 2 i 3 cyt. rozporządzenia. Skarżąca nie poniosła strat w wyniku klęski żywiołowej, ani też nie jest przewlekle chora, czy też nie opiekuje się taką osobą.

Podstawą umorzenia należności mógłby być więc jedynie przepis § 3 ust.1 cyt. rozporządzenia. W tym zakresie organy jednak prawidłowo ustaliły możliwość zaspokojenia przedmiotowego długu bez narażenia na niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Jak wynika z protokołu spisu inwentarza sporządzonego przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym masa czynna spadku wynosi 453.668 zł. w tym same nieruchomości stanowią wartość 451.118 zł. Wartość długów spadkowych wyniosła 1.307.306 zł.

I.S. jest także właścicielką 4,47 ha gruntu w miejscowości Z. w powiecie [...]. Pracuje, a także posiada ustalone prawo do renty rodzinnej, za rok 2009 wykazała przychód w wysokości 113.000 zł. i dochód w kwocie 22.634 zł.

I.S. jest zobowiązana do spłaty przedmiotowej należności wraz z czterema innymi osobami – jej dziećmi T., A. i A. S. Każda z tych osób posiada własne źródła dochodu, jak też niektórzy z nich posiadają majątek nie pochodzący ze spadku.

Ponieważ za zobowiązanie odpowiada czterech spadkobierców, którzy odziedziczyli spadek w częściach równych, dla prawidłowej oceny wniosku należy uwzględnić stan i możliwości realizacji zobowiązania przez wszystkich zobowiązanych.

W tym zakresie należy zgodzić się z oceną dokonana przez organy, że osoby te są w stanie spłacić przedmiotowe zobowiązanie bez utraty możliwości zaspokojenia swoich potrzeb życiowych.

Wskazuje na to dotychczasowe postępowanie spadkobierców P. S. którzy spłacili znaczną część długu spadkowego wielokrotnie przekraczającą wysokość niniejszego zobowiązania.

Nie mogą się przy tym oni tłumaczyć faktem, że spłata długów wobec pozostałych wierzycieli nie pozwala jej spłacić należności na rzecz ZUS skoro wiedząc o istniejącym zadłużeniu zdecydowała się spłacić tylko niektórych wierzycieli unikając zaspokojenia pozostałych w tym ZUS.

Zestawienie wartości masy czynnej spadku z zobowiązaniem objętym niniejszym postępowaniem wskazuje, że wnioskodawczyni mogła je spłacić z tego majątku zwłaszcza, że zobowiązanie to powinno być spłacone przed należnościami kontrahentów "A".

Spłacając długi spadkowe w sytuacji, gdy przekraczają one wartość stanu czynnego spadku dłużnik ma obowiązek uwzględnienia interesów wszystkich wierzycieli spadku, ale także obowiązujących w tym zakresie przepisów m.in. dotyczących egzekucji. Wierzytelności objęte przywilejami egzekucyjnymi podlegają zaspokojeniu w pełnej wysokości, w pierwszej kolejności przed innymi wierzytelnościami (A.Kidyba, E. Niezbecka Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV Spadki, Lex 2012, komentarz do art. 1032.)

Na mocy art. 1025 § 1 kodeksu postępowania cywilnego należności do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa są uprzywilejowane wobec należności wierzycieli, którzy prowadzili egzekucje oraz innych wierzycieli nie objętych przywilejem określonym w punktach 1 do 6 cyt. przepisu.

W takiej sytuacji stanowisko ZUS polegające na przyjęciu braku podstaw do umorzenia przedmiotowej należności nie może być skutecznie kwestionowane.

Podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego organy nie przekroczyły granic swobody decyzyjnej i wskazując na jakich opierały się podstawach wykazały brak podstaw do umorzenia zobowiązań z tytułu składek ZUS i innych.

Nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie kwestia przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza jak również możliwe ograniczenie odpowiedzialności z tego tytułu z uwagi na treść przepisu art. 1032 i 1034 k.c., które mają w niniejszej sprawie zastosowanie w związku z brzmieniem art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 u.s.u.s.

Kwestia ta pozostaje poza niniejszym postępowaniem, albowiem prowadząc to postępowanie Sąd badał jedynie możliwość zaspokojenia zaległości w kontekście sytuacji majątkowej zobowiązanego i jej sytuacji rodzinnej (por. wyrok NSA z 27.09.2011r. II GSK 795/10, CBOiS www.nsa.gov.pl).

Kwestionując istnienie zobowiązania do zapłaty długu spadkowego z tytułu składek objętych niniejszą sprawa z uwagi na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza i zapłatę innych długów spadkowych w wysokości przekraczającej wartość czynnej masy spadku skarżąca powinna skorzystać z innej możliwości prawnej np.: kwestionując decyzję o nałożeniu odpowiedzialności na nią w trybie art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej która to decyzja powinna zawierać elementy szczegółowo wymienione w art. 100 § 2 i 2a.

Może także ewentualnie dochodzić ograniczenia egzekucji w trybie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954), który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W postępowaniu tym można wykazywać, choć z dużym udziałem wierzyciela (art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) nieistnienie obowiązku zapłaty należności dochodzonej przez organ administracji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.