Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 14/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 a
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] ; 2. zasądza od Wojewody [...]na rzecz skarżącego R.K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej też "Wojewoda" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania R. K. (dalej też skarżący) od decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] orzekającej o zezwoleniu spółce [...] S.A. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położonej w miejscowości [...] gmina [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr ew. [...] o pow. 2,0304 ha (księga wieczysta [...]) stanowiącej własność R. K., w celu usytuowania urządzeń służących do dystrybucji energii elektryczne, tj. na budowę linii napowietrznej SN i nN oraz budowę linii kablowej SN i nN i nadającej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r. (znak wskazany na wstępie) Starosta [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] czerwca 2014r. zezwolił spółce [...] S.A. na niezwłoczne zajecie nieruchomości, położonej w miejscowości [...] gmina [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr ew. [...] o pow. 2,0304 ha (księga wieczysta [...]) stanowiącej własność R. K., w celu usytuowania urządzeń służących do dystrybucji energii elektryczne, tj. na budowę linii napowietrznej SN i nN oraz budowę linii kablowej SN i nN i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

R. K. złożył od wskazanej wyżej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i odmowę zezwolenia na zajecie części działki nr [...], zarzucając naruszenie:

- art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w całkowitym pominięciu faktu, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających niezwłoczność działania i zagrożenie interesu społecznego,

- art. 124 ust.1a u.g.n., poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, kiedy w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajecie opisanych wyżej części nieruchomości.

Organ Odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2017r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazanego rozstrzygnięcia organ wskazał na obowiązujące w sprawie przepisy prawa podkreślając, że dla wydania zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości spełnione muszą zostać, w myśl art. 124 ust. 1a u.g.n., następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny, uprzednio musi zostać wydana decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, musi wystąpić jeden z przypadków, o których mowa w art. 108 k.p.a., tj. musi istnieć konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że wnioskiem z dnia 22 czerwca 2017r. (data wpływu do organu) spółka [...] S.A. wystąpiła do Starosty [...] o wydanie na podstawie art. 124 ust.1a u.g.n. decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajecie nieruchomości, położonej w miejscowości [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiącej własność R. K., oraz o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Starosta [...] decyzja z dnia [...] sierpnia 2017r. (nr wskazany na wstępie) ograniczył sposób korzystania z części ww. nieruchomości, poprzez udzielenie spółce [...] S.A. zezwolenia na usytuowanie urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej, tj. na budowę linii napowietrznej SN i nN oraz budowę linii kablowej SN i nN na części przedmiotowej działki o powierzchni zajęcia wynoszącej 925 m2. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...].

Organ wskazał, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności następuje z urzędu lub na wniosek strony. Ocena czy istnieją przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, należy do organu, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, Starosta Siedlecki prawidłowo nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż wykazał on, że realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ponadto jest inwestycją o znaczeniu międzynarodowym, państwowym oraz ważnym dla wspólnoty samorządowej. Z wniosku spółki [...] S.A. wynika bowiem, że uzasadnieniem dla wydania wnioskowanej decyzji jest interes społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy, a także ważny interes gospodarczy. Budowa linii napowietrznej SN i nN oraz budowa linii kablowej SN i nN spowoduje poprawę zasilenia w energię elektryczną grupy dwunastu odbiorców i umożliwi przyłączenie kolejnych odbiorców energii elektrycznej. Ma zatem na celu zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i umożliwienie przyłączenia kolejnych odbiorców co leży w interesie społecznym i gospodarczym. Organ zauważył także, że przesunięcie istniejącej linii energetycznej w kierunku granicy działki służy także tej nieruchomości, ponieważ umożliwi zabudowę przedmiotowej działki co stanowi ważny interes strony, nie tylko spółki akcyjnej [...]. Ponadto interes społeczny dla członków wspólnoty samorządowej gminy polega przede wszystkim na zapewnieniu lokalnego bezpieczeństwa energetycznego i bezpośrednio wpływa na potencjalną lokalizację przyszłych inwestycji gospodarczych.

Reasumując organ odwoławczy stwierdzi, że organ I instancji ocenił wniosek [...] S. A. o niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności prawidłowo, pod względem wystąpienia przesłanek z art. 124 ust.1a u.g.n. i przesłanek z art.108 k.p.a. oraz pod względem realności ich zaistnienia. W świetle powyższego zdaniem organu, w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu przedmiotowej nieruchomości i nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem R. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając decyzję w całości oraz powtarzając zarzuty podniesione już w odwołaniu a mianowicie zarzucając:

1) naruszenie art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się całkowitym pominięciem faktu, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających niezwłoczność działania i zagrożenie interesu społecznego.

2) naruszenie art.124 ust. 1a u.g.n., poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, kiedy w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie opisanych części nieruchomości.

Podnosząc wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że brak jest przesłanek uzasadniających niezwłoczność działania i zagrożenie interesu społecznego gdyż nie ma konieczności szybkiego działania i nie ma również obecnie ważnego interesu gospodarczego, bowiem obecnie wszyscy, którzy chcą korzystać z elektryczności mają do niej dostęp, nowa linia może poprawić jedynie poprawić dotychczasową obsługę. Natomiast w przyszłości może będzie potrzeba przyłączy dla innych, ale nie wskazano aby taka potrzeba istniała już dziś. Nie ma zatem potrzeby stosować rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżący podkreślił, że nic nie stoi na przeszkodzie aby obecnie istniejąca linia energetyczna dostarczała energię elektryczną okolicznej ludności. Skarżący wskazał również, iż w jego interesie jest aby linia energetyczna została wkopana w grunt co nie będzie ograniczało go w uprawie ziemi ornej ani w przyszłym gospodarczym wykorzystaniu ziemi a nie jak twierdzi organ przeniesienie jej w inne miejsce na działce skarżącego. Nowa linia będzie bowiem tak samo ograniczać skarżącego na jego nieruchomości jak dotychczasowa. Wskazał również, że [...] S.A postawiła już nowe słupy, nie demontując istniejących dotychczas, przy czym funkcjonuje linia dotychczasowa a nie nowa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie ze względów w niej podniesionych.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja wydana w sprawie zezwolenia inwestorowi na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której własność przysługuje stronie skarżącej.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 124 ust. 1a u.g.n. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Z kolei przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej korzystanie z tej nieruchomości. Innymi słowy można zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości tylko w takim zakresie w jakim uprzednio ograniczono korzystanie z niej.

Artykuł 124 ust. 1 u.g.n. stanowi o obowiązku precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa właściciela do nieruchomości. Wskazuje na to brzmienie zdania drugiego art. 124 ust. 1, według którego, ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wymóg zachowania zgodności ograniczenia korzystania nieruchomości z planem miejscowym lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, który objęty został przeznaczeniem pod budowę publicznych urządzeń infrastruktury technicznej lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na jej zajęcie, który to obszar jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych (patrz: M. Wolanin, op. cit. s. 780; uzasadnienie wyroku NSA z 27 kwietnia 2009 r., I OSK 664/08, pub. baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie nie ulega żadnej wątpliwości kontekście sentencji decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. utrzymanej następnie w mocy zaskarżoną decyzją, że decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy całej nieruchomości położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 2,0304ha, podczas gdy decyzja ograniczająca korzystanie z tej nieruchomości (decyzja Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...][...] listopada 2017r. nr [...]) dotyczy tylko jej części o powierzchni 925 m2 – co jednoznacznie wynika z treści tej decyzji . Powyższe narusza zatem przepisy prawa materialnego – art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. i czyni zasadnym skargę.

Nadto należy również zauważyć, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest pokłosiem decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości. Ww. ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 17 maja 2018r. sygn. IV SA/Wa 13/18 uchylił, co czyni dodatkowo koniecznym uchylenie również decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajecie nieruchomości.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie zobligowany przed wydaniem decyzji prawidłowo ustalić, kierując się przedstawionymi uwagami Sądu, powierzchnię nieruchomości podlegającą niezwłocznemu zajęciu oraz uwzględnić, że decyzja w sprawie zezwalająca na niezwłoczne zajecie nieruchomości winna być poprzedzona decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylono zaskarżona decyzję. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 ww. ustawy. (pkt 2 sentencji wyroku).