Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 139/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi V. V. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w niniejszej sprawie, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. w pozostałym zakresie skargę oddala, 5. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego V. V. kwotę [...]zł ([...] złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SAB/Po 139/20

UZASADNIENIE

V. V. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody wnosząc o:

1. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w ciągu dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku,

2. na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności,

3. na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4. na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub

5. na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

6. na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym,

7. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący V. V. złożył do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2020 roku.

Zgodnie z art. 35 § 2 i 3 kpa w związku z art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach skarżący powinien był otrzymać decyzję w przedmiocie zezwolenia bez zbędnej zwłoki (plus 30 dni), zatem w ciągu najpóźniej 60 dni od dnia złożenia wniosku, to jest nie później niż [...] czerwca 2020 roku.

Bieg terminów w postępowaniu administracyjnym był wstrzymany do 24 maja 2020 roku w związku z występującym w kraju stanem epidemii, ale jeśli przyjąć, że organ miał termin 30 dni i zobowiązany był działać bez zbędnej zwłoki, to znaczy, że decyzja powinna zostać wydana do [...] czerwca 2020 roku, zwłaszcza, że skarżący jest małżonkiem cudzoziemki przebywającej w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt stały, a także ubiega się o takie zezwolenie nie po raz pierwszy. Organ nie wydał decyzji w terminie. Dopiero po wpłynięciu ponaglenia w dniu [...] sierpnia 2020 roku organ podjął pierwszą czynność w sprawie i wezwał, w dniu [...] sierpnia 2020 roku, stronę (z pominięciem pełnomocnika) do usunięcia braków formalnych.

Na usunięcie braków formalnych wypełnienia na nowo formularza (ponieważ organ nie uściślił, co miałoby zostać poprawione w tym już złożonym) oraz na pobranie od skarżącego linii papilarnych organ wyznaczył skarżącemu aż 60 dni.

Skarżącemu nie wyjaśniono w jakim zakresie niepoprawnie wypełnił formularz wniosku, więc skarżący wypełnił go w całości na nowo. Jednym z elementów wezwania było stawiennictwo w urzędzie w celu pobrania linii papilarnych. Trudno ocenić zasadność tego żądania, skoro skarżący już jest posiadaczem karty pobytu i polska administracja rządowa posiada już jego linie papilarne, ale skoro ustawa o cudzoziemcach nie jest idealna w tym zakresie i nakazuje pobierać odciski linii papilarnych co trzy lata, to wymóg był zasadny i należało ten brak formalny usunąć.

Skarżący nie chciał jednak usuwać braków formalnych w ciągu 60 dni, a jak najszybciej. Usiłował się bezskutecznie przez ponad tydzień zarejestrować na wizytę przez Internet. Jednakże nie było nigdy wolnych terminów. Skarżący został wezwany do złożenia odcisków palców w delegaturze w K.. Po sprawdzeniu możliwości zapisania się na wizytę w dniu [...] września 2020 roku (w dniu sporządzania niniejszej skargi) wynik był następujący: "Brak dostępnych rezerwacji dla tej operacji".

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu swego stanowiska wyjaśnił, że w dniu [...].05.2020r. V. V. wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powołując się na okoliczność z art. 187 pkt 8 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020r. poz. 35 z późn. zm.). Wniosek został przesłany za pośrednictwem operatora pocztowego, data nadania [...].04.2020 r.

Zgodnie z art. 105 ust. 1 oraz art. 106 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście i przedstawia ważny dokument podróży. Ponadto, od cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy pobiera się odciski linii papilarnych (art. 106 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach). Weryfikacja tożsamości cudzoziemca oraz pobranie odcisków linii papilarnych, ze względów technicznych, możliwa jest tylko na stanowisku do przyjmowania wniosków.

Złożony przez skarżącego w dniu [...].05.2020r. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zawierał wyżej wymienione braki formalne.

Wojewoda na podstawie § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433) wprowadził od dnia [...] marca 2020r. do odwołania ograniczenia w funkcjonowaniu W. Urzędu Wojewódzkiego w P. i delegaturach tj. w K., K., P. i L., polegające na wykonywaniu wyłącznie zadań niezbędnych do zapewnienia pomocy obywatelom oraz określonych zadań wyłączających bezpośrednią obsługę interesantów w tym m.in. możliwość osobistego złożenia wniosków, stawienia się celem uzupełnienia braków formalnych złożonych wcześniej wniosków czy pobrania od cudzoziemca odcisków linii papilarnych.

W związku z wprowadzeniem przez Wojewodę od dnia 16.03 2020r. do 24.05.2020r. ograniczeń w funkcjonowaniu W. Urzędu Wojewódzkiego, a zwłaszcza wyłączenia we wskazanym okresie bezpośredniej obsługi interesanta organ nie wysyłał do stron wezwań do uzupełnienia braków formalnych wniosków przesyłanych za pomocą operatora pocztowego.

Bezpośrednia obsługa klientów w Wydziale Spraw Cudzoziemców W. Urzędu Wojewódzkiego w P. i delegaturach została przywrócona 25.05.2020r. w ograniczonym zakresie m. in. złożenie odcisków linii papilarnych.

Od dnia 25.05.2020 r. Organ rozpoczął wysyłkę wezwań do uzupełnienia braków formalnych wniosków złożonych w okresie od [...] marca 2020 r. według kolejności ich wpływu do organu.

W dniu [...].08.2020r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych złożonego w dniu [...].05.2020r. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Realizując obowiązek wynikający z art. 105 ust. 1 oraz art. 106 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach (cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście, przedstawia ważny dokument podróży), organ wezwał skarżącego pismem z dnia [...].08.2020 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku, wskazując 60 dniowy termin na ich usunięcie. Jak wspomniano bezpośrednia obsługa interesanta została przywrócona w ograniczonym zakresie, dla zachowania bezpieczeństwa pracowników interesanta odbywa się z zachowaniem obowiązujących reżimów sanitarnych oraz w ograniczonej limitem ilości przyjęć osób dziennie. Rezerwacja wizyt w delegaturach odbywa się poprzez system internetowej rezerwacji wizyt https://www.poznan.uw.gov.pl/reiestracja/. System rezerwacji działa poprawnie, każdego dnia zarezerwowana jest maksymalna ilość biletów do pobrania, jednak liczba osób zainteresowanych dokonaniem rezerwacji przekracza ilość dostępnych biletów danego dnia. Jest to wynik lawinowej ilości wniosków przesyłanych pocztą zwłaszcza w okresie bez obsługi interesanta. Wyznaczenie 60 dniowego okresu na uzupełnienia braków formalnych wniosku jest realnym okresem, w jakim wzywana strona może dokonać rezerwacji wizyty w organie, bez obawy o pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

W wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia [...].08.2020 r. skarżącego poinformowano o konieczności osobistego stawiennictwa w celu złożenia linii papilarnych, przedłożenia do wglądu ważnego dokumentu podróży oraz złożenia oryginału formularza wniosku wypełnionego we wszystkich wymaganych polach. W wyżej wymienionym wezwaniu wskazano braki polegające na złożeniu wniosku na nieaktualnym/niewłaściwym formularzu (obowiązującym do [...] kwietnia 2019r.) oraz wskazano link do strony internetowej, z której obowiązujący formularz może zostać pobrany. Uzupełnienie wskazanego braku formalnego, tj. niepoprawnie złożonego wniosku nie mogło nastąpić poprzez uzupełnienie złożonego w dniu [...].05.2020r. wniosku a jedynie poprzez złożenie poprawnie wypełnionego wniosku na właściwym, obowiązującym formularzu.

Od cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy pobiera się odciski linii papilarnych (art. 106 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach). Weryfikacja tożsamości cudzoziemca oraz pobranie odcisków linii papilarnych, ze względów technicznych, możliwa jest tylko na stanowisku do przyjmowania wniosków. Ustawodawca nie przewiduje zwolnienia z obowiązku pobrania linii papilarnych w przypadku składania drugiego i kolejnego wniosku. Czynność techniczna polegająca na pobraniu od cudzoziemca linii papilarnych jest jedną z czynności dokonywanych podczas osobistego stawiennictwa obok weryfikacji wniosku i pozostałych dokumentów.

W dniu [...].08.2020r. skarżący wniósł ponaglenie na bezczynność Wojewody w postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Nieterminowe załatwienie niniejszej sprawy nie jest skutkiem lekceważenia obowiązujących przepisów, czy braku świadomości ciążących na Wojewodzie obowiązków, ale wynikiem lawinowego wzrostu ilości składanych wniosków, który w województwie wielkopolskim rozpoczął się na przełomie 2015r.-2016r. i utrzymuje się nadal.

Opóźnienia w prowadzeniu postępowań dotyczących legalizacji pobytu w związku ze stałym przyrostem liczby wniosków w sprawach cudzoziemców i niewystarczającymi zasobami kadrowymi (mimo stałego ich zwiększania), technicznymi i organizacyjnymi (również pomimo ich ciągłego uzupełniania i rozwijania) nie pozwalają na zorganizowanie pracy w sposób zapewniający terminową realizację zadań. Dla zobrazowania sytuacji podano dane statystyczne: w 2014 r. Wojewoda przyjął ok. 3500 wniosków (pobyt czasowy, stały, rezydenta długoterminowego UE), w 2015 r. - 7961 wniosków, w 2016 r. - 12 305 wniosków, w 2017 r. - ok. 18 386 wniosków, w 2018r. - 24 785, w 2019r. - 25 110, 2020 - 25 979. Przyrost liczby wniosków przy nieadekwatnym wzmocnieniu kadrowym i technicznym powoduje narastanie liczby spraw oczekujących na rozpatrzenie na stanowiskach, wpływając tym samym na zakłócenia płynności prowadzonych postępowań i opóźnienia w podejmowaniu kolejnych czynności administracyjnych.

Podkreślono, że Wojewoda podejmował i nadal podejmuje szereg działań służących usprawnieniu procesów obsługi spraw cudzoziemców.

Wynikiem tych działań jest rosnąca liczba rozstrzygnięć w sprawach legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce. Statystyka prezentuje się następująco; w 2015r. - 4 286 rozstrzygnięć, w 2016r. - 7 729 rozstrzygnięć, w 2017r. - 13 833 rozstrzygnięć, w 2018 r. - 16 172 rozstrzygnięcia, w 2019r. - 18 188 rozstrzygnię,ć tj. o 2016 więcej niż wydanych w roku poprzednim.

W związku z wszechstronnym zakresem potrzeb związanych ze wzmocnieniem zdolności administracyjnych do załatwiania spraw cudzoziemców oraz ograniczonymi zasobami od 2016 r. Wojewoda podejmował intensywne starania w celu pozyskania zewnętrznych źródeł dofinansowania działań mających na celu podniesienie jakości obsługi klientów. Obecnie realizowane są dwa projekty o łącznej wartości 17 mln zl dofinansowania z Funduszu Azylu, Migracji i Integracji służące zwiększeniu potencjału zasobów ludzkich, rzeczowych i informacyjnych.

Wszelkie te, kompleksowo podejmowane przez Wojewodę, działania służą sukcesywnej poprawie jakości obsługi spraw cudzoziemców, w tym także terminowości. Działania te zostały pozytywnie ocenione przez Najwyższą Izbę Kontroli w wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...].02.2019r.

Według organu nie ma podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie była ona bowiem spowodowana celowym działaniem, lekceważeniem strony lecz okolicznościami obiektywnymi, opisanymi powyżej.

Odnosząc się do żądania przyznania skarżącemu sumy pieniężnej wskazano, że w skardze brak jest jakiejkolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem rekompensaty finansowej, a tym bardziej rekompensaty we wskazanej kwocie. Skarżący nie wskazał jednoznacznie, że doznał krzywdy w związku z bezczynnością organu, którą należałoby zrekompensować i która mogłaby podlegać ocenie Sądu. Jednocześnie wskazano, że skarżący posiada ważne zezwolenie na pobyt czasowy z pełnym dostępem do rynku pracy, ważne do [...].11.2020 r., zatem z punktu widzenia organu o jakiejkolwiek jego krzywdzie nie może być mowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 r. ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.

Aktualnie obowiązujący art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie. Wobec tego nie ma żadnego znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż w odniesieniu do tych skarg takiego wymogu nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Jak już wspomniano, warunkiem tym jest samo wniesienie środka zaskarżenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia [...] listopada 2013 r. sygn. akt II OSK [...], dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, tego rodzaju skarga może być wniesiona do sądu w każdym czasie, po uprzednim wniesieniu ponaglenia do organu wyższego stopnia (por. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK [...] dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd wskazuje, że skarżący wniósł ponaglenie do W. Urzędu Wojewódzkiego pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r.

Reasumując tę część rozważań, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2a k.p.a.

Skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Na podstawie § 1a Sąd jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z § 1b, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jak wskazuje § 2, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p.a.. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.

Wskazać należy, że terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym regulowane są w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Z powyższych unormowań wynika więc, że podstawowym terminem załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest "niezwłocznie", a w przypadku gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, sprawa zasadniczo powinna być załatwiona w terminie jednego miesiąca.

Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 36 § 2 k.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący V. V. złożył do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek wysłano do organu w dniu [...] kwietnia 2020 roku. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] maja 2020 r. Organ po wniesieniu ww. wniosku nie dokonał żadnej czynności formalnej.

Następnie w dniu [...].08.2020 r. skarżący wniósł ponaglenie. Wojewoda pismem z dnia [...].08.2020r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych i osobistego stawiennictwa w urzędzie, złożenia odcisków linii papilarnych, złożenia dokumentu podróży i złożenia oryginału formularza wniosku. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ wskazał na czym polegają braki w zakresie uzupełnienia formularza. Organ wezwanie wadliwie skierował bezpośrednio do strony, mimo że strona ustanowiła pełnomocnika.

Sąd wskazuje, że w aktach sprawy brak jest udokumentowanych innych czynności organu. Organ przekazał ponaglenie do Urzędu do spraw Cudzoziemców w dniu [...] września 2020 r., jednak ponaglenie to nie zostało rozpoznane.

Zgodnie z art. 35 § 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach skarżący powinien był otrzymać decyzję w przedmiocie zezwolenia bez zbędnej zwłoki (plus 30 dni w związku z koniecznością zasięgnięcia opinii w Policji, Straży Granicznej i ABW). Organ powinien więc wydać decyzję w ciągu miesiąca od złożenia wniosku plus ewentualne 30 dni. W wyznaczonym terminie organ nie wydał przedmiotowej decyzji i nie dokonał żadnej czynności procesowej. Tym samym dopuścił się bezczynności.

Organ dopiero po wniesieniu ponaglenia skierował wezwanie do wnioskodawcy o uzupełnienie braków formalnych. Należy uznać to wezwanie za bezskuteczne z uwagi na fakt, że wnioskodawca ustanowił pełnomocnika w sprawie i poinformował o tym organ w momencie wniesienia ponaglenia.

Sąd podkreśla, że nawet biorąc pod uwagę okres ograniczeń w funkcjonowaniu urzędu w okresie od 13 marca do 24 maja 2020 r., to bezczynność organu jest bezsprzeczna. W trakcie postępowania, nawet mimo ponaglenia, organ skutecznie nie zawiadomił strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy. Skarżący po wielu próbach zarejestrowania się na wizytę w urzędzie w celu uzupełnienia braków formalnych zdołał się umówić dopiero na [...] października 2020 r.

Organ oprócz wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie podjął w sprawie żadnej czynności procesowej. Na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna w tym okresie sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta od kilku lat nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa, gdy permanentnie dochodzi do rażącego naruszenia praw strony do szybkiego załatwienia jej sprawy i jak choćby w niniejszej sprawie do procedowania wniosku przez okres ponad 7 miesięcy (od dnia złożenia wniosku w dniu [...].05.2020r. do dnia wydania decyzji w dniu [...].12.2020r.).

Niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracji nie podejmuje żadnej czynności realnie zmierzającej do zakończenia postępowania. Jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie przekroczenia organu są jasne i niezaprzeczalne. Zakładając hipotetycznie, że sprawa jest szczególnie skomplikowana i powinna zostać załatwiona w ciągu 2 miesięcy, to aktualnie organ przekroczył ten termin ponad trzykrotnie.

Sytuacja, w której strona czeka bezowocnie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne.

Niemniej należy mieć na uwadze, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie wynika z celowej obstrukcji organu, lecz w przeważającym stopniu z przyczyn obiektywnych. Pokrywa się ona z paraliżem aparatu administracyjnego wywołanego przez pandemię koronawirusa. Należy też wskazać, że Wojewoda na podstawie § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433) wprowadził od dnia [...] marca 2020r. do odwołania ograniczenia w funkcjonowaniu W. Urzędu Wojewódzkiego w P. i delegaturach tj. w K., K., P. i L., polegające na wykonywaniu wyłącznie zadań niezbędnych do zapewnienia pomocy obywatelom oraz określonych zadań wyłączających bezpośrednią obsługę interesantów w tym m.in. możliwość osobistego złożenia wniosków, stawienia się celem uzupełnienia braków formalnych złożonych wcześniej wniosków czy pobrania od cudzoziemca odcisków linii papilarnych.

W związku z wprowadzeniem przez Wojewodę od dnia 16.03 2020r. do 24.05.2020r. ograniczeń w funkcjonowaniu W. Urzędu Wojewódzkiego, a zwłaszcza wyłączenia we wskazanym okresie bezpośredniej obsługi interesanta organ nie wysyłał do stron wezwań do uzupełnienia braków formalnych wniosków przesyłanych za pomocą operatora pocztowego. Bezpośrednia obsługa klientów w Wydziale Spraw Cudzoziemców W. Urzędu Wojewódzkiego w P. i delegaturach została przywrócona 25.05.2020r. w ograniczonym zakresie m. in. złożenie odcisków linii papilarnych. Tak więc w okresie od chwili złożenia wniosku do [...].05.2020 r. nie można mówić bezczynności organu.

Dopiero od dnia 25.05.2020 r. organ rozpoczął wysyłkę wezwań do uzupełnienia braków formalnych wniosków złożonych w okresie od [...] marca 2020 r. według kolejności ich wpływu do organu. Oczywistym jest, że w międzyczasie nastąpiła dodatkowa kumulacja wniosków i czynności ciążących na Wojewodzie.

Tym samym opóźnienie w działaniach organu, a także bardzo odległe terminu wizyt w siedzibie organu nie jest w oczywisty sposób pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Terminy osobistego stawiennictwa i złożenia odcisków linii papilarnych nie byłyby tak odległe, gdyby nie wspomniana wyżej kumulacja zadań oraz obowiązujące obostrzenia (w tym obostrzenia sanitarne). Mimo bezsprzecznej bezczynności organu, należy mieć na uwadze, że obostrzenia obowiązujące w tym szczególnie trudnym okresie uniemożliwiają bezrefleksyjnego uznania przekraczania terminów przez organy za rażące naruszenie prawa.

W ocenie Sądu dokonując oceny, czy bezczynność miała w przedmiotowej sprawie charakter rażący uwzględnić także należy obiektywną okoliczność, jaką jest ilość spraw z zakresu ustawy Prawo o cudzoziemcach, które rozstrzygać muszą organy administracji publicznej. Sąd przyjmuje argumentację wskazaną w odpowiedzi na skargę, że nieterminowe załatwienie niniejszej sprawy nie jest skutkiem lekceważenia obowiązujących przepisów, czy braku świadomości ciążących na organie obowiązków, ale także obserwowanego od 2014 r. lawinowego wzrostu ilości składanych wniosków. Należy wziąć pod uwagę, że w 2014 r. Wojewoda przyjął ok. 3500 wniosków (pobyt czasowy, stały, rezydenta długoterminowego UE), w 2015 r. - 7961 wniosków, w 2016 r. - 12 305 wniosków, w 2017 r. - ok. 18 386 wniosków, w 2018r. - 24 785, w 2019r. - 25 110, w 2020 r. - 25 979. Przyrost liczby wniosków przy nieadekwatnym wzmocnieniu kadrowym i technicznym powoduje narastanie liczby spraw oczekujących na rozpatrzenie na stanowiskach, wpływając tym samym na zakłócenia płynności prowadzonych postępowań i opóźnienia w podejmowaniu kolejnych czynności administracyjnych. Sąd podziela opinię, że przyrost liczby wniosków przy nieadekwatnym wzmocnieniu kadrowym i technicznym powoduje narastanie liczby spraw oczekujących na rozpatrzenie, wpływając tym samym na zakłócenia płynności prowadzonych postępowań i opóźnienia w podejmowaniu kolejnych czynności administracyjnych, a niedostosowana do skali i liczby spraw obsada kadrowa nie pozwala na zorganizowanie pracy w sposób zapewniający terminową realizację zadań. Okoliczności powyższe – mające charakter obiektywny – wykluczają w ocenie Sądu możliwość orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd wskazuje, że należało umorzyć postepowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z uwagi na wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie w dniu [...] grudnia 2020 r., a więc już po wniesieniu skargi.

Sąd uznał, że należy oddalić skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Celem grzywny jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Jest ona dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Sąd nie uwzględnił także żądania przyznania skarżącemu sumy pieniężnej od organu. Dopiero, gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości. W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. W okolicznościach panujących w kraju w związku z pandemią koronawirusa niezasadne jest dodatkowe obciążanie organów karami pieniężnymi, ponieważ nie zmieni to możliwości i ograniczeń organów. Ponadto skarżący finalnie otrzymał pozytywną dla siebie decyzję o zezwoleniu na pobyt czasowy dla członka rodziny, a w międzyczasie miał możliwość pobytu czasowego na terenie Polski i wykonywania pracy. Ponadto skarżący nie wykazał w żaden sposób, by bezczynność organu doprowadziła do wystąpienia po jego stronie szkody lub krzywdy.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, a na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. zasądzając od organu administracji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie [...]zł