Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1937/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 196 ust. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 1410/16 w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na studia doktoranckie 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia od T. D. na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 9 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 1410/16 oddalił skargę T. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z [...] r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na studia doktoranckie i przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

T. D. w dniu 2 września 2016 r. złożył podanie o przyjęcie na studia trzeciego stopnia - doktoranckie w dyscyplinie naukowej: nauki o polityce, prowadzone w systemie stacjonarnym na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu[...].

Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu [...] decyzją z [...] r. nr L.dz. [...] odmówiła przyjęcia T. D. na I rok studiów doktoranckich - stacjonarnych w dyscyplinie naukowej: nauki o polityce w roku akademickim 2016/2017, ponieważ kandydat uzyskał ocenę niedostateczną z egzaminu kwalifikacyjnego z dyscypliny naukowej: nauki o polityce.

T. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając nieprawidłową ocenę jego wiedzy przez egzaminujących i brak odpowiednich warunków egzaminacyjnych. W uzasadnieniu wskazał, że "odpowiadał na pytania, mimo, że nie zawsze w taki sposób, jak chciał jeden z egzaminujących, który przerywał i tę samą treść przekazywał swoimi słowami". Wskazał, że tytuł magistra na kierunku politologia uzyskał w zakresie specjalności społeczno-ustrojowej w UWM w[...] , a wcześniej uzyskał licencjat na kierunku politologia w zakresie polityki samorządowej i regionalnej, ukończył studia podyplomowe w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie Instytut Nauk Prawnych. W latach 2007-2011 oraz od roku 2016 do chwili obecnej jest asystentem społecznym posła. Organizuje wycieczki młodzieży do Sejmu i Senatu oraz do Pałacu Prezydenckiego, bierze udział w posiedzeniach Sejmu. Skarżący stwierdził, że egzamin powinien odbyć się w formie pisemnej dla wszystkich kandydatów, ponieważ przy formule ustnej istnieje możliwość nadinterpretacji, jak również swobodnej oceny przez egzaminujących.

Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z [...] r. [...] utrzymał w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z Uchwałą Nr 872 Senatu UWM w [...] z 22 marca 2016 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania w 2016 roku, kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich, ocena niedostateczna uzyskana przez kandydata z egzaminu kwalifikacyjnego z dyscypliny naukowej nauki o polityce oznacza, że kandydat nie uzyskał dopuszczenia do dalszej części postępowania kwalifikacyjnego. Odpowiadając na zarzuty odwołania organ wskazał, że zgodnie z protokołem Komisji Egzaminacyjnej w składzie: [...] kandydat na pytanie dotyczące tożsamości swoją wypowiedź rozpoczął od drwiących odpowiedzi typu "być może to ja" albo "nic mi nie wiadomo o innej osobie o tym nazwisku", które zostały odebrane przez komisję jako wyraz lekceważenia jej. Po zadaniu pytań przez komisję egzaminacyjną skarżący nie zwrócił się z prośbą o czas na przygotowanie odpowiedzi. Podczas udzielania odpowiedzi członek komisji egzaminacyjnej próbował ukierunkować skarżącego na właściwą odpowiedź, pomimo tego na żadne z pytań skarżący nie udzielił dostatecznej odpowiedzi. Organ odwoławczy stwierdził, że w takich warunkach i na takich samych zasadach przystąpili do egzaminu kwalifikacyjnego wszyscy kandydaci biorący udział w procesie rekrutacyjnym. Nie zaistniały przesłanki wskazujące na naruszenie warunków i trybu rekrutacji określonych w Uchwale Nr 872 Senatu UWM w [...] z 22 marca 2016 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania w 2016 roku, kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich.

T. D. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił błędne ustalenia stanu faktycznego i prawnego, nierzetelne rozpatrzenie skargi, brak spełnienia wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 3, oraz ustawy o szkolnictwie wyższym, naruszenie § 7 Uchwały Nr 872 Senatu Uniwersytetu [...] z 22 marca 2016 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania w 2016 r. kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich, naruszenie § 6 pkt 3 Uchwały Nr 872 Senatu Uniwersytetu [...] z 22 marca 2016 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania w 2016 roku, kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 21 kwietnia 2017 r. skarżący podtrzymał zarzuty zaprezentowane w skardze, a ponadto zarzucił naruszenie art. 196 ust. 4 zd. 2 i art. 196 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) w związku z § 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 Uchwały Senatu Uniwersytetu [...] z 22 marca 2016 r. nr 872 w sprawie warunków i trybu przyjmowania w 2016 roku kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich, poprzez powołanie do prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego organu nieznanego ustawie i ww. uchwale, czyli Komisji Egzaminacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. Sąd uznał, że prorektor [...] wydając decyzję był prawidłowo umocowany przez Rektora Uniwersytetu[...]. Na podstawie pełnomocnictwa z 1 września 2016 r. nr [...] Rektor udzielił[...] , prof. UWM – Prorektorowi ds. Kształcenia i Studentów w kadencji 2016-2020 upoważnienie do działania m.in. w zakresie rekrutacji na studia. Ponadto z decyzji nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z 1 września 2016 r. w sprawie zakresów obowiązków i kompetencji Rektora, Prorektorów oraz Kanclerza wynika, że Prorektor ds. Kształcenia i Studentów pełni nadzór nad procesem rozwoju i jakości kształcenia, tokiem studiów oraz reprezentuje Uniwersytet w sprawach wynikających z powierzonych zadań - § 5 ust. 1. Stosownie zaś do § 5 ust. 2 pkt 3 lit. d wspomnianej decyzji w ramach powierzonych kompetencji, w obszarze spraw związanych z kształceniem, Prorektor ds. Kształcenia i Studentów odpowiada za opracowanie i właściwą realizację polityki kształcenia, w tym pełni nadzór nad procesem rekrutacji na studia I, II i III stopnia. Nadto zgodnie z § 5 ust. 5 pkt 1 w ramach swoich kompetencji i przyznanych uprawnień Prorektor ds. Kształcenia i Studentów pełni funkcję organu odwoławczego i podejmuje decyzje administracyjne w sprawach: odwołań studentów od decyzji dziekana, odwołań doktorantów od decyzji kierownika studiów doktoranckich w sprawach niezastrzeżonych do kompetencji rady wydziału, dyscyplinarnych studentów i doktorantów. Przepisy te są spójne i stanowią podstawę prawną upoważniającą Prorektora ds. Kształcenia i Studentów do wydania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzucanego w skardze braku umocowania do działania dla Komisji Egzaminacyjnej, Sąd wyjaśnił, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym określa prawno-administracyjny status szkół wyższych jako zakładów administracyjnych. Oznacza to, że szkoły wyższe działają jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne powoływane do wykonywania zadań publicznych w zakresie badań naukowych i szkolnictwa wyższego. Zakład administracyjny, nie będąc jednakże organem państwowym ani organem samorządu, sprawuje funkcję administracji publicznej, korzystając z tzw. władztwa zakładowego. Władztwo zakładowe wynika z upoważnień dla organów zakładu do abstrakcyjnych, jak i konkretnych działań na podstawie i w ramach ustaw. Jego istotę stanowi więc zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu lub osobami, które zabiegają o przyjęcie do grona takich użytkowników. Szkoły wyższe są autonomiczne we wszystkich obszarach swojego działania. Gwarantuje im to Konstytucja RP w art. 70 ust. 5 oraz zastrzega w art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Uczelniom zapewnia się więc autonomię, ale "na zasadach określonych w ustawie", jednoznacznie sygnalizując w ten sposób dopuszczalność ustawowych ograniczeń oraz obowiązek działania szkół wyższych wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Na powyższe zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny, podkreślając w wyroku z 5 października 2005 r. sygn. akt SK 39/05. Jednym z autonomicznych uprawnień szkoły wyższej jest jednak prawo do ustalania konkretnych zasad i kryteriów rekrutacji na studia. Uczelnia wyższa jest zatem autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania. Konsekwencją przyznanej autonomii jest m.in. swoboda uczelni wyższej w ustalaniu konkretnych zasad i kryteriów rekrutacji na poszczególnych kierunkach.

Warunki i tryb rekrutacji kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich prowadzonych przez Uniwersytet [...] w 2016 r. określa Uchwała Nr 872 Senatu UWM [...] z 22 marca 2016 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania w 2016 roku, kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich. Wedle tej uchwały prowadzony był nabór kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich w roku 2016 (na rok akademicki 2016/2017), w drodze konkursu w ramach limitu ustalonego przez Senat. Podstawą kwalifikacji kandydata na I rok studiów jest średnia ocen uzyskanych w postępowaniu kwalifikacyjnym obejmującym: średnią ocen z egzaminu kwalifikacyjnego z dziedziny nauki/dyscypliny naukowej w zakresie, której będą realizowane studia doktoranckie, wynik studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, ocenę na dyplomie ukończenia studiów. Ocena niedostateczna uzyskana z egzaminu kwalifikacyjnego wyklucza kandydata z dalszego postępowania rekrutacyjnego (§ 4 ust. 5 Uchwały Nr 872 Senatu UWM w [...] z 22 marca 2016 r.).

Dziekan Wydziału Nauk Społecznych decyzją z [...] r. nr [...] powołał Wydziałową Komisję Rekrutacyjną do spraw naboru kandydatów na I rok studiów doktoranckich w dyscyplinach naukowych: pedagogika i nauki o polityce na rok akademicki 2016/2017. Natomiast decyzją z [...] r. nr [...] powołał Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzenia postępowania egzaminacyjnego w procedurze naboru kandydatów na I rok stacjonarnych i niestacjonarnych studiów doktoranckich w dyscyplinie naukowej nauki o polityce, na rok akademicki 2016/2017. postępowanie egzaminacyjne zostało przeprowadzone przez Komisję Egzaminacyjną do spraw egzaminu kwalifikacyjnego w dyscyplinie: nauki o polityce, a wynik udokumentowano protokołem zawierającym oceny odpowiedzi na pytania postawione przez Członków Komisji.

W ocenie Sądu decyzje Dziekana oraz postępowanie rekrutacyjne mieściło się w ramach autonomii uczelni wyższych oraz odbywało się w ramach obowiązujących przepisów prawa. Dziekan był władny powołać Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzenia merytorycznej części procesu rekrutacyjnego. W tym celu niezbędne było powołanie osób posiadających wysoki poziom wiedzy, których zadaniem było sprawdzenie wiedzy kandydatów. Członkowie Komisji Egzaminacyjnej nie muszą wchodzić w skład Komisji Rekrutacyjnej, która zajmuje się głównie kwestiami natury technicznej i organizacyjnej. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna zajmowała się naborem na I rok studiów doktoranckich na dwóch kierunkach: pedagogice i nauk o polityce. Tym samym przeprowadzenie przez komisję egzaminów merytorycznych na dwa kierunki studiów wiązałoby się z powołaniem dużej liczby członków komisji. Byłoby to istotne utrudnienie organizacyjne. Rozdzielenie zatem kwestii egzaminacyjnych od typowo rekrutacyjnych zagadnień było zasadne. Komisja Egzaminacyjna nie prowadziła postępowania rekrutacyjnego sensu stricto. Sprawdzenie wiedzy merytorycznej kandydatów znalazło odzwierciedlenie w protokole z egzaminu, który następnie został przekazany Komisji Rekrutacyjnej. Dopiero wówczas Komisja rekrutacyjna prowadziła czynności rekrutacyjne zakończone stosowną decyzją. Sąd uznał zatem za niesłuszny zarzut skargi dotyczący naruszenia § 7 Uchwały Nr 872 Senatu Uniwersytetu [...] z 22 marca 2016 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania w 2016 roku, kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich. Jeśli chodzi zaś o negatywny wynik egzaminu skarżącego, Sąd wyjaśnił, że ocena w tym zakresie pozostaje poza jego kompetencją. Sąd nie dopatrzył się też naruszeń prawa w pozostałym zakresie wskazywanym w skardze.

T. D. wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w części co do pkt 1. Wyrokowi zarzucił naruszenie:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na:

a) błędnej wykładni art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przez uznanie, że autonomia uczelni wyższej znosi stosowanie przepisów powszechnie obowiązujących, czyli nakazów wprost wynikających z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym;

b) niewłaściwym zastosowaniu art. 196 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przez uznanie, że dopuszczenie do procesu rekrutacji na studia doktoranckie organu nieposiadającego ukonstytuowania w przepisach ustawy i przepisach wewnętrznych uczelni (Komisja egzaminacyjna), nie stanowi naruszenia przepisów prawa materialnego;

c) błędnej wykładni art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przez uznanie, że pomimo, że warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie, określa Senat Uniwersytetu[...] , który w uchwale z 22 marca 2016 r. nr 872 określił, że postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna, do której zadań należy przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego (§ 7 uchwały), którego częścią jest egzamin kwalifikacyjny (§ 4 ust. 3 pkt 1 uchwały), to powołanie przez Dziekana Wydziału Nauk Społecznych decyzją nr [...] z [...] r. Komisji Egzaminacyjnej jest zgodne z prawem, pomimo że jest to organ nieznany ustawie;

2) przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że Prorektor ds. Kształcenia i Studentów prof. UWM [...] miał umocowanie do rozpatrywania odwołania skarżącego od decyzji komisji rekrutacyjnej, podczas gdy z art. 196 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika, że należy to do kompetencji Rektora. Ponadto treść decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z [...] r. nr [...] w sprawie zakresów obowiązków i kompetencji Rektora, Prorektorów i Kanclerza, wskazuje, że Prorektor ds. Kształcenia i Studentów pełni funkcję organu odwoławczego i podejmuje decyzje administracyjne w sprawach: odwołań studentów od decyzji dziekana, odwołań doktorantów od decyzji kierownika studiów doktoranckich w sprawach niezastrzeżonych do kompetencji rady wydziału, dyscyplinarnych studentów i doktorantów, podczas gdy skarżący nie spełniał warunku zasadniczego, tj. nie był studentem ani doktorantem UWM w Olsztynie.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz rozpoznanie sprawy na podstawie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie od Rektora Uniwersytetu [...] na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu w ramach pomocy prawnej wynagrodzenia za postępowanie kasacyjne według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wymienione w art. 176 P.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

W niniejszej sprawie skarżący w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1, jak i na pkt 2 art. 174 P.p.s.a. W takim przypadku co do zasady w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie powołał naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 w związku z art. 145 § 2 P.p.s.a. przez uznanie, że Prorektor ds. Kształcenia i Studentów prof. UWM [...] był umocowany do rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji komisji rekrutacyjnej. W uzasadnieniu do tego zarzutu skarżący kasacyjnie wskazał, że podpisanie decyzji przez Prorektora, zamiast Rektora UWM, narusza art. 196 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nie znajduje umocowania w § 5 ust. 5 pkt 1 decyzji Nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z [...] r. w sprawie zakresów obowiązków i kompetencji Rektora, Prorektorów oraz Kanclerza. Argumentacja skargi kasacyjnej zmierza zatem do podważenia ważności zaskarżonej decyzji z [...] r. nr[...].

Zgodnie z art. 196 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w sprawach rekrutacji na studia doktoranckie od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie do rektora. Podpisanie jej więc przez Prorektora ds. Kształcenia i Studentów UWM musi znaleźć stosowne umocowanie.

Podkreślić przy tym należy, że zarzucane naruszenie przepisów postępowania skarżący kasacyjnie opiera na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 3 w związku z art. 145 § 2 P.p.s.a. W myśl tych przepisów sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § pkt 3 P.p.s.a.). W sprawach skarg na decyzje wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję (art. 145 § 2 P.p.s.a.).

Przede wszystkim należy wskazać, że podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowił art. 151 P.p.s.a. Wskazane przez skarżącego kasacyjnie powyżej przepisy P.p.s.a. nie miały zatem w sprawie zastosowania. W tej sytuacji należałoby przyjąć, że skarżący kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 3 w związku z art. 145 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym w świetle brzmienia art. 174 P.p.s.a. zasadniczo nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako zarzutu naruszenia przepisu prawa "przez jego niezastosowanie", czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl., wyrok NSA z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684; wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; wyrok NSA z 8 września 2017 r., I OSK 3080/15). Przy czym nie dyskwalifikuje zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie na niezastosowanie określonego przepisu jedynie wtedy, gdy strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazuje przepis, który w jej przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia.

Ponadto wyjaśnić trzeba, że art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który – zgodnie z art. 145 § 2 P.p.s.a. - stosowany przez sąd administracyjny z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym zaskarżona decyzja została wydana, stanowi szczególny, odrębny typ orzeczenia sądu administracyjnego. Tylko w rzadkich przypadkach sąd administracyjny będzie zmuszony ograniczyć się do wydania orzeczenia stwierdzającego niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Przepis art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odnosząc uwzględnienie skargi do przyczyn określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, nawiązuje do postanowień art. 151 § 2 K.p.a. w związku z art. 146 i do art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 K.p.a. W przypadku ustalenia przez sąd, że postępowanie, w którym została wydana zaskarżona decyzja, było dotknięte wadami określonymi w art. 145 § 1 K.p.a. i jednoczesnego stwierdzenia przez sąd istnienia przesłanek negatywnych uchylenia decyzji określonych w art. 146 § 1 lub § 2 K.p.a., sąd ten ogranicza się do stwierdzenia niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia). Podobnie sąd administracyjny, mimo stwierdzenia wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a., nie stwierdza nieważności decyzji (postanowienia), jeżeli zachodzi jedna z przesłanek negatywnych stwierdzenia nieważności, określona w § 2 tego przepisu (upływ określonego czasu od wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia albo wywołanie przez nie nieodwracalnych skutków prawnych), lecz ogranicza się do stwierdzenia niezgodności z prawem takiej decyzji. Orzeczenie oparte na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. zostaje wydane po przeprowadzeniu przez sąd kontroli legalności decyzji, w trakcie której stwierdzona została wadliwość uzasadniająca pozbawienie decyzji mocy obowiązującej. W odróżnieniu jednak od orzeczeń uwzględniających skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., w wyniku czego następuje pozbawienie decyzji mocy prawnej, w razie stosowania art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - zaskarżona decyzja pozostaje w mocy i będzie wiązać nadal.

Prawidłowo postawiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. wymaga zatem wykazania przez skarżącego kasacyjnie, że postępowanie, w którym została wydana zaskarżona decyzja, było dotknięte wadami określonymi w art. 145 § 1 K.p.a. albo w art. 156 § 1 K.p.a. i jednoczesnego stwierdzenia istnienia przesłanek negatywnych uchylenia decyzji określonych w art. 146 § 1 lub § 2 K.p.a. albo w art. 156 § 2 K.p.a. Są to przypadki, gdy nie może nastąpić uchylenie przez sąd decyzji na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. i stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. ze względu na upływ 5 lub 10 lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia. Wykluczona jest także możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej we wznowionym postępowaniu albo w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 K.p.a.) oraz gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 in fine K.p.a.).

Poczynienie powyższych uwag ogólnych było konieczne, gdyż skarżący kasacyjnie zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 3 w związku z art. 145 § 2 P.p.s.a. i podważając ważność zaskarżonej decyzji nie skonkretyzował żadnych przepisów wskazujących na wady określone w art. 145 § 1 K.p.a. albo w art. 156 § 1 K.p.a. i nie wykazał jednoczesnego stwierdzenia istnienia przesłanek negatywnych uchylenia decyzji określonych w art. 146 § 1 lub § 2 K.p.a. albo w art. 156 § 2 K.p.a.

Gdyby nawet przyjąć, że skarżący kasacyjnie wskazał w zarzucie omyłkowo art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. zamiast art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to zarzut taki nie byłby skuteczny. Wskazać jedynie trzeba, że umocowanie dla[...] , prof. UWM Prorektora ds. Kształcenia i Studentów w kadencji 2016 – 2020 do działania w imieniu Rektora UWM w niniejszej sprawie administracyjnej zostało wykazane. Zgodnie z § 17 ust. 5 Statutu Uniwersytetu [...] rektor może w formie pisemnej upoważniać imiennie pracowników Uniwersytetu do podejmowania określonych czynności prawnych lub do składania oświadczeń woli w ustalonym zakresie. Na podstawie pełnomocnictwa z [...] r. nr [...] Rektor udzielił[...], prof. UWM – Prorektorowi ds. Kształcenia i Studentów w kadencji 2016-2020 upoważnienia do działania m.in. w zakresie rekrutacji na studia. Z decyzji nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z [...] r. w sprawie zakresów obowiązków i kompetencji Rektora, Prorektorów oraz Kanclerza wynika, że Prorektor ds. Kształcenia i Studentów pełni nadzór nad procesem rozwoju i jakości kształcenia, tokiem studiów oraz reprezentuje Uniwersytet w sprawach wynikających z powierzonych zadań - § 5 ust. 1. Stosownie zaś do § 5 ust. 2 pkt 3 lit. d wspomnianej decyzji w ramach powierzonych kompetencji, w obszarze spraw związanych z kształceniem, Prorektor ds. Kształcenia i Studentów odpowiada za opracowanie i właściwą realizację polityki kształcenia, w tym pełni nadzór nad procesem rekrutacji na studia I, II i III stopnia. Przepisy te prawidłowo wskazał Sąd I instancji jako podstawa prawna upoważniająca Prorektora ds. Kształcenia i Studentów do wydania zaskarżonej decyzji.

Przy czym rację trzeba przyznać skarżącemu kasacyjnie, że przepis § 5 ust. 5 pkt 1 decyzji Nr [...] Rektora UWM z [...] r. w sprawie zakresu obowiązków i kompetencji Rektora, Prorektorów oraz Kanclerza nie może stanowić podstawy prawnej do wydania w imieniu Rektora UWM decyzji w sprawie odmowy przyjęcia na studia doktoranckie. Zgodnie z tym przepisem bowiem w ramach swoich kompetencji i przyznanych uprawnień Prorektor ds. Kształcenia i Studentów, pełni funkcję organu odwoławczego i podejmuje decyzje administracyjne w sprawach: odwołań studentów od decyzji dziekana, odwołań doktorantów od decyzji kierownika studiów doktoranckich w sprawach niezastrzeżonych do kompetencji rady wydziału, dyscyplinarnych studentów i doktorantów. Przepisy te nie obejmują zatem swoim zakresem spraw związanych z rekrutacją na studia doktoranckie. Należałoby przyjąć, że przepisy § 5 ust. 5 decyzji Nr [...] z [...] r. dotyczą innej kategorii zdarzeń niż wcześniej wymienione zadania ogólne Prorektora ds. Kształcenia i Studentów, tj. takich zdarzeń, które wymagają określenia osoby pełniącej funkcję organu wydającego decyzje administracyjne. Tym bardziej wydaje się to uzasadnione, że wyliczenie powierzonych kompetencji Prorektorowi ds. Kształcenia i Studentów zawarte w § 5 ust. 2 decyzji Nr [...] z [...] r. ma charakter wyliczenia otwartego, o czym świadczy użycie w przepisie określenia "w tym". Wymienione kompetencje mają zatem charakter przykładowy nie wyczerpujący wszystkich rodzajów zadań, jakie Prorektorowi ds. Kształcenia i Studentów powierzono w ramach wskazanych kompetencji. Przyznać przy tym trzeba, że zastosowana redakcja przepisów kompetencyjnych zarówno w pełnomocnictwie nr[...], jak i decyzji nr[...], może rodzić w istocie wątpliwości i wymaga dokonywania zabiegów interpretacyjnych.

Z tych wszystkich względów zarzut naruszenia przepisów postępowania nie był skuteczny.

Zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie koncentrują się na wykazaniu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego na studia doktoranckie przez organ nieuprawniony, tj. Komisję Egzaminacyjną zamiast Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej UWM.

Zgodnie z art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym rekrutacja na bezpłatne studia doktoranckie odbywa się w drodze konkursu. Warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie oraz ich formy określa w uczelni senat, a w jednostce naukowej - rada naukowa jednostki. Przepis art. 169 ust. 5 stosuje się odpowiednio. Uchwałę podaje się do publicznej wiadomości nie później niż do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego, w którym rozpoczyna się rok akademicki, którego uchwała dotyczy. W myśl zaś art. 196 ust. 3 ww. ustawy rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie.

Zgodzić się trzeba z wykładnią powyższych przepisów dokonaną przez Sąd I instancji przyjmującą, że w ramach autonomii uczelni mieści się powołanie przez Dziekana Wydziału Nauk Społecznych decyzją nr [...] z [...] r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia postępowania egzaminacyjnego w procedurze naboru kandydatów na I rok stacjonarnych i niestacjonarnych studiów doktoranckich w dyscyplinie naukowej nauki o polityce, na rok akademicki 2016/2017. Komisja ta stanowi swego rodzaju wyspecjalizowany organ pomocniczy Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej do spraw naboru kandydatów na I rok studiów doktoranckich w dyscyplinach naukowych: pedagogika i nauki polityce na rok akademicki 2016/2017 powołanej przez Dziekana Wydziału Nauk Społecznych decyzją nr[...] z [...] r. Zgodzić się też trzeba z Sądem I instancji, że celem powołania Komisji Egzaminacyjnej było wyłącznie sprawdzenie wiedzy kandydatów na studia doktoranckie. Postępowanie rekrutacyjne składające się zaś z wielu czynności przeprowadzone zostało przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną, która podejmując decyzję o przyjęciu na studia kierowała się wynikiem egzaminu kandydata na podstawie protokołu egzaminu. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna w ramach części procesu rekrutacyjnego korzystała z wyników pracy organu pomocniczego przeprowadzającego egzamin kwalifikacyjny. Takie rozwiązanie organizacyjne nie jest niezgodne z art. 196 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ani z § 7 uchwały Nr 872 Senatu UWM w [...] z 22 marca 2016 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania w 2016 roku, kandydatów na I rok stacjonarnych studiów doktoranckich. Nie może też świadczyć o zniesieniu stosowania przepisów powszechnie obwiązującego prawa, jak wskazuje skarżący kasacyjnie. Mieści się ono w ramach autonomii szkół wyższych gwarantowanej przez Konstytucję RP w art. 70 ust. 5, który stanowi, że szkołom wyższym zapewnia się autonomię na zasadach określonych w ustawie. Wyrazem tej zasady jest także regulacja art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, która stanowi, że uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Autonomia ta polega m.in. na samodzielności przy kształtowaniu procesu rekrutacyjnego.

Wobec tego, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione bądź nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.

Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości mając na uwadze charakter sprawy.

Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz radcy prawnego ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 P.p.s.a.