Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 608/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka- Wiśniewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi R.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 19 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił R.K. przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, dokonanym zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2017 r. nr [...].

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US), będący jednocześnie wierzycielem oraz organem egzekucyjnym, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku R.K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]z dnia 22 listopada 2017 r., obejmującego podatek od towarów i usług w kwocie należności głównej 143.702 zł.

W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy organ egzekucyjny w dniu 22 listopada 2017 r., działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., wystawił i doręczył dłużnikowi zajętej wierzytelności - Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej - zawiadomienie nr [...] o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania zasądzonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2017 r. (sygn. akt I SA/Gd 306/17). Wydruk ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego organ egzekucyjny wysłał zobowiązanemu za pośrednictwem poczty na adres: ul. [...]. Według potwierdzenia odbioru przesyłka została zwrócona do nadawcy, ponieważ nie została podjęta przez adresata w terminie 14 dni od próby jej doręczenia, która miała miejsce w dniu 24 listopada 2017 r. Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny przyjął, że doręczenie zobowiązanemu wydruku przedmiotowego zawiadomienia oraz odpisu tytułu wykonawczego zostało dokonane z upływem dnia 8 grudnia 2017 r.

W dniu 20 grudnia 2017 r. organ egzekucyjny wystawił i doręczył Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania zasądzonych wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2017 r. (sygn. akt I GSK 1432/15) oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2017 r. (sygn. akt I SA/Gd 940/17). Jak wynika z potwierdzenia odbioru, zobowiązany odebrał wydruk ww. zawiadomienia w dniu 8 stycznia 2018 r.

Pismem z dnia 23 stycznia 2018 r. R.K. wniósł, na podstawie art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej k.p.a., o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej dokonanej zawiadomieniem nr [...].

W uzasadnieniu wniosku zobowiązany podniósł, że o dacie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego dowiedział się dopiero z treści postanowienia z dnia 17 stycznia 2018 r. W ocenie R.K. uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy, gdyż przesyłka pocztowa zawierająca odpis tytułu wykonawczego była nieprawidłowo adresowana i nie otrzymał on zawiadomienia o jej awizowaniu. Zobowiązany podniósł również, że w okresie od 17 listopada 2017r. do 5 stycznia 2018r. przebywał na urlopie, więc i tak nie byłby w stanie podjąć przesyłki oraz zgłosić zarzutów w terminie.

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2018 r. Naczelnik US odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej dokonanym zawiadomieniem nr [...].

Korzystając z przysługującego prawa, R.K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany podniósł, że wynik przedmiotowej sprawy jest ściśle związany z rozstrzygnięciem skargi na postanowienie Naczelnika US z dnia 22 lutego 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. W dalszej części uzasadnienia zażalenia zobowiązany powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż spowodowały je błędy organu egzekucyjnego i operatora pocztowego polegające na nieprawidłowym adresowaniu oraz awizowaniu przesyłki poleconej zawierającej odpis tytułu wykonawczego.

Rozpoznając zażalenie Dyrektor IAS w pierwszej kolejności wskazał, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, którą wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy nie stanowią inaczej (art. 54 § 1 i 4 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z jej wniesieniem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej; od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie.

W badanej sprawie organ egzekucyjny odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, natomiast kwestia samego uchybienia terminu do wniesienia tej skargi podlega badaniu w postępowaniu wszczętym zażaleniem zobowiązanego na postanowienie Naczelnika US z dnia 22 lutego 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania przedmiotowej skargi.

W związku z powyższym w niniejszym postępowaniu nie podlega merytorycznej ocenie prawidłowość adresowania oraz awizowania przesyłki pocztowej zawierającej wydruk zawiadomienia o zajęciu nr [...].

Powołując się na treść art. 58 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że jednym z warunków przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

W uzasadnieniu zażalenia R.K. wyjaśnił lakonicznie, że w okresie od dnia 17 listopada 2017 r. do dnia 5 stycznia 2018 r. przebywał na urlopie, a jego nieobecność uniemożliwiała odebranie przesyłki zawierającej odpis tytułu wykonawczego i wniesienie skargi na czynność egzekucyjną.

Dyrektor IAS zauważył, że skarżący nie wykonał zobowiązania podatkowego, na podstawie którego wystawiono tytuł wykonawczy. Decyzją z dnia 23 października 2017 r. organ odmówił - po przeprowadzeniu wznowionego postępowania - uchylenia w całości ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej dnia 20 lipca 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. (decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją dnia 2 marca 2018 r.).

W związku z powyższym, jak stwierdził organ odwoławczy, zobowiązany winien mieć świadomość, że do jego majątku zostanie wszczęta egzekucja administracyjna. Zamierzając opuścić miejsce zamieszkania na dłuższy okres czasu, powinien był podjąć kroki mające na celu zabezpieczenie swoich interesów, np. poprzez ustanowienie pełnomocnika do odbioru korespondencji na poczcie. Osoba należycie dbająca o swoje interesy powinna bowiem zabezpieczyć sposób odbioru korespondencji i przekazania jej o tym informacji, w razie dłuższej nieobecności w miejscu zamieszkania.

Z treści zażalenia nie wynika jednak, aby zobowiązany podjął jakiekolwiek działania w powyższym zakresie. Tak więc lakonicznej argumentacji skarżącego, dotyczącej niemożności wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w ustawowym terminie z powodu przebywania na urlopie, podzielić w okolicznościach niniejszej sprawy nie można.

R.K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie:

• art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.,

• art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 54 u.p.e.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne,

• art. 7, art. 77 § 1 i art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 27 § 1 pkt 9 i art. 54 u.p.e.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu przez organy obu instancji, że odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu skutecznie doręczono zobowiązanemu w dniu 8 grudnia 2017 r.,

• art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 54 u.p.e.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu przez organy obu instancji, że zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja ( postanowienie ) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma zatem prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a podniesione w niej zarzuty są chybione.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 27 § 1 pkt 9 i art. 54 u.p.e.a. w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że okoliczności związane z prawidłowością doręczenia skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego podlegały merytorycznej ocenie w odrębnym postępowaniu wszczętym zażaleniem strony na postanowienie Naczelnika US z dnia 22 lutego 2018r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Tym samym, twierdzenia strony w kwestii błędnego zaadresowania i nieprawidłowego awizowania przesyłki pocztowej, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. pozostają poza granicami rozpoznania sprawy niniejszej.

Zaskarżone postanowienie nie narusza także art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 54 u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest łączne spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek, tj. uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której był przewidziany termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Przesłanki formalne warunkujące przystąpienie do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu zostały w sprawie spełnione. Zasadnie jednak organ stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Racje ma organ wskazując, że to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Po 648/12). Wskazuje się także, że przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2210/13). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08).

W rozpoznawanej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną wskazał fakt pobytu na urlopie od 17 listopada 2017r. do 5 stycznia 2018r. Przede wszystkim faktu tego skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, co samo w sobie przesądza o niezasadności jego wniosku. Co więcej, sam fakt przebywania na urlopie nie świadczy jeszcze o niemożności odebrania przesyłki i wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, musiałoby to się bowiem wiązać z wyjazdem, na dodatek o charakterze nagłym i niedającym się zaplanować. Słusznie bowiem organ stwierdził, że mając świadomość istnienia ostatecznej decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. skarżący powinien mieć świadomość, że do jego majątku zostanie wszczęta egzekucja administracyjna i liczyć się z koniecznością dokonywania czynności procesowych, dla których przepisy przewidują określone wymogi prawne, w tym m.in. dotyczące terminów ich dokonywania. Zdaniem Sądu strona dbająca należycie o własne interesy powinna podjąć stosowne działania, które umożliwiłyby jej dokonanie określonych czynności procesowych w terminie. Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skarżący, zamierzając opuścić miejsce zamieszkania na dłuższy okres czasu, o ile rzeczywiście miało to miejsce, powinien podjąć kroki mające na celu zabezpieczenie swoich interesów, na przykład poprzez ustanowienie pełnomocnika do doręczeń. Niepodjęcie żadnych działań świadczy o braku należytej staranności ze strony skarżącego. Oczywiste jest, że strona dbająca należycie o własne interesy powinna skorzystać z wszelkich dostępnych możliwości aby zachować termin do dokonania określonej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie - jak wskazano - skarżący takich działań nie podjął.

W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, co skutkowało odmową przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Zaskarżone postanowienie jest więc zgodne z prawem i brak podstaw do jego uchylenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw

Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.