Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 126/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 79a § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 126/21

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Burmistrz odmówił przyznania M.C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem A.C., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, że w okolicznościach sprawy zachodzi negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. – dalej: "u.ś.r"), bowiem wnioskodawczyni pobiera emeryturę przyznaną decyzją ZUS z dnia [...] marca 2020 r. Z uwagi na brzmienie ww. przepisu nie jest także możliwe wyrównanie i wypłacenie różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a wysokością pobieranego świadczenia emerytalnego.

M.C. wniosła odwołanie od tej decyzji argumentując, że jest ona krzywdząca. Powołując się na wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1546/19 zawnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o wysokość otrzymywanej emerytury. Odmienne stanowisko narusza zasadę równości wobec prawa i jest nie do pogodzenia ze społecznym poczuciem sprawiedliwości.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że wobec jednoznacznie sformułowanych przez art. 17 ust. 5 u.ś.r. negatywnych przesłanek podziela pogląd, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. ustalenie prawa do emerytury wyklucza przyznanie odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis ten jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i nie pozostawia organom administracji żadnego luzu decyzyjnego. Nawet trudna sytuacja życiowa odwołującej nie może przemawiać za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego. Z tej przyczyny Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i odpowiada prawu, a organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz w należyty sposób uzasadnił zajęte stanowisko.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M.C. wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o wysokość otrzymywanej emerytury. Wskazując na trudną sytuację życiową i materialną podała, że odmowna decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Wyjaśniła, że w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką zmuszona była przejść na emeryturę. Pobiera ją od 2017 r. i aktualnie wynosi 1103,52 zł. Jest znacznie niższa niż kwota przyznawana z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego wynosząca 1830 zł. Skarżąca podkreśliła, że posiadanie uprawnienia do emerytury nie stanowi przeszkody do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w ogóle, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę emeryturę. Na poparcie swego stanowiska skarżąca przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zss⁴ pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374), wobec uznania, ze względu na jej przedmiot, że jej rozpoznanie jest konieczne, a przeprowadzenie rozprawy mogłoby w obecnym stanie epidemii wywołać nadmierne zagrożenie dla osób w niej uczestniczących.

Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) kontrola działalności administracji oznacza badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, a jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że wydane w sprawie decyzje zapadły z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), poprzez błędną jego wykładnię.

Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W rozpoznawanej sprawie bezsporny jest fakt sprawowania przez skarżącą opieki nad córką A.C. (ur. w 1985 r.), która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym [...].03.2001 r., jak również fakt pobierania przez skarżącą emerytury w wysokości ustalonej decyzją Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] marca 2020 r. – 1135,52 zł.

Organy uznały, że fakt ten stanowi negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i odmówiły przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Trudno polemizować ze stanowiskiem organów, co do sposobu rozumienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., biorąc pod uwagę wyłącznie dyrektywy wykładni językowej.

W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest jednak wystarczające skorzystanie wyłącznie z wykładni językowej tego przepisu, ale konieczne jest sięgnięcie także do innych metod wykładni.

Wykładnia w prawie administracyjnym musi uwzględniać szereg wartości istotnych w demokratycznym państwie prawnym, a zatem nie może być oparta wyłącznie na wykładni językowej (zob. B. Adamiak, Zagadnienie domniemania formy decyzji administracyjnej w: Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania, Toruń 2005 s. 15), dlatego też w prawie administracyjnym wszystkie metody wykładni, tj. językowa, systemowa i funkcjonalna, pojmowane są jednolicie i należą do tej samej kategorii, a dla uzyskania prawidłowego wyniku wykładni należy zastosować je wszystkie.

Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 ).

W prawie administracyjnym istnieje możliwość przyjęcia pierwszeństwa rezultatów wykładni celowościowej (funkcjonalnej) w sytuacji, gdy przemawia za tym silne uzasadnienie aksjologiczne albo wykładnia językowa prowadzi do absurdalnych lub niemożliwych do zaakceptowania konsekwencji (por. W. Jakimowicz Wykładnia w prawie administracyjnym Zakamycze 2006, str. 551-552). Sąd zwraca też uwagę na trafny pogląd wyrażony w doktrynie, uznający, że jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002 s. 65).

Uwzględnienie powyższych uwag przy wykładni omawianego przepisu przepisów prowadzi do odmiennych rezultatów niż wynika to z decyzji organów orzekających w niniejszej sprawie.

Należy również zaznaczyć, że omawiana regulacja stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/17, orzekł w części I, iż art. 17. ust. 5. pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 8 lipca 2019 r.

W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było ustalenie, że skarżąca posiada prawo do emerytury, a nie renty, do której odnosi się ww. wyrok Trybunału, a zatem jego skutki nie mają zastosowania wprost do sytuacji M.C. Niemniej jednak istotne są uwagi zawarte zarówno w uzasadnieniu tego wyroku Trybunału, jak i w innych jego orzeczeniach. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (wyroki TK z 6 maja 1998 r., K 37/97, 20 października 1998 r., K 7/98, 17 maja 1999 r., P 6/98, 4 stycznia 2000 r., K 18/99, 18 grudnia 2000 r., K 10/00 21 maja 2002 r., K 30/01, 28 maja 2002 r., P 10/01 i 18 marca 2014 r., SK 53/12). Wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. wyroki TK z 23 listopada 2010 r., K 5/10, 19 kwietnia 2011 r., P 41/09, 18 czerwca 2013 r., K 37/12, 5 listopada 2013 r., K 40/12 i z 17 czerwca 2014 r., P 6/12). W kwestii zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r., K 38/13 wskazując, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych uregulowany został przypadek zbiegu uprawnień do świadczeń. W art. 27 ust. 5 wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Tymczasem w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, a uprawnionym do świadczeń wskazanych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Zatem sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana.

Z tego względu zrodziła się potrzeba funkcjonalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r., zapewniającej możliwość przyznania rekompensaty finansowej w pełnej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego także emerytom opiekującym się osobami niepełnosprawnymi.

W szeregu orzeczeniach przyjęto, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Sądy dając prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną wykładnią językową tego przepisu akcentowały istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia, w tym emerytury i renty. Wskazały, że w dacie wprowadzenia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było ono niższe niż świadczenia wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.. W obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej oraz narusza konstytucyjną zasadę równości (por. wyroki WSA: w Rzeszowie z dnia 16 października 2019 r., II SA/Rz 828/19, w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2020 r., II SA/Gl 1141/19, w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., IV SA/Po 921/19, w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2020 r., II SA/Bd 145/20, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020r., I OSK 1546/19).

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19, odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury W podobny sposób wypowiedział WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r., II SA/Go 774/19, WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r.,. II SA/GL 1234/19, a także WSA w Łodzi w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., II SA/Łd 653/19, podkreślając, że posiadanie uprawnienia do emerytury, nie stanowi przeszkody do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę emeryturę, przy czym chodzi o emeryturę faktycznie otrzymywaną, czyli w tzw. wysokości netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela co do zasady wyrażony w powołanych orzeczeniach pogląd, że prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r., podkreślając przy tym, że negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wiązana musi być nie tylko z uzyskaniem samego prawa do emerytury, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty emerytury (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2019 r., II SA/Po 865/19).

Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w skardze oraz w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych, polegającego na odmowie zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w celu jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne), a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego (por. m. in. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 grudnia 2019 r., II SA/Go 774/19, WSA w Olsztynie z dnia 18 lutego 2020 r., II SA/Ol 996/19). Jak słusznie zauważył WSA w Rzeszowie w wyrokach z dnia 8 września 2020 r., II SA/Rz 447/20 oraz z dnia 29 września 2020 r., II SA/Rz 556/20, przyjęcie tego stanowiska, nie tylko naruszałoby istotnie treść powołanej wyżej regulacji prawnej, jak również przepisu określającego stałą wysokość świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 3 u.ś.r.), ale w dalszej perspektywie skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla samego opiekuna. Wyrównawczy charakter decyzji będzie powodować poważne wątpliwości, co do zachowania zasady równości, ale przede wszystkim trudności w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia np. w sytuacji otrzymania trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe (por. również wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30stycznia 2020 r., II SA/Po 808/19).

Trafnie też podkreśla się w literaturze, że przyjęcie takiego rozwiązania problemu opiekunów emerytów skutkować by musiało wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego (por. S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia. Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r. I OSK 2392/19, Samorząd Terytorialny 2020 r., nr 7-8, s. 180 i nast.).

Należy jednak zwrócić uwagę, że art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53; zwana dalej u.e.r.FUS.), stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do m.in. emerytury na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, by mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. I. Jędrasik-Jankowska, Art. 103. w: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer, 2019.). Sąd podziela pogląd wyrażony m. in. w wyroku tut. Sądu z dnia 21 lipca 2021 r., II SA/Rz 687/21, że takim celem może być potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. było bowiem wykluczenie sytuacji pobierania przez opiekuna w tym samym czasie dwóch świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego o tym samym przeznaczeniu, czyli mających dostarczać uprawnionemu środków utrzymania. Decyzja o zawieszeniu emerytury, która będzie skutkować wstrzymaniem wypłaty związanych z tym środków, skutecznie eliminuje zagrożenie kumulowania świadczeń i tym samym nadużywania prawa do zabezpieczenia społecznego.

Trafny jest zatem wniosek, że zawieszenie prawa do emerytury należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę tego prawa, a tym samym zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53) dalej u.e.r.FUS.), wyłącza negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci prawa do emerytury. Takie stanowisko, które Sąd w pełni podziela, wynika z wyroków – m. in. WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Po 808/19 i WSA w Rzeszowie z dnia 29 września 2020 r., II SA/Rz 556/20, a także z w wyroków NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, i z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt 2375/19.

Zawieszenie prawa do emerytury oznacza czasową rezygnację z wypłaty emerytury, zaś art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczy kolizji pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego a realizacją prawa do emerytury w postaci jej wypłaty, a nie kolizji z samym prawem materialnym do emerytury.

Opiekun osoby niepełnosprawnej - emeryt ma zatem prawo dokonać wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę w art. 27 ust. 5 u.ś.r., a organ zgodnie z art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) winien przed wydaniem decyzji w sprawie wskazać stronie przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależne od niej, w postaci decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury. Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a zależnym od strony w rozumieniu wspomnianego wyżej art. 79a k.p.a., jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń.

Organy orzekające w sprawie winny były poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty oraz wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. i realizując obowiązek informowania stron o istotnych dla nich okolicznościach prawnych wynika z art. 9 oraz z art. 79a § 1 k.p.a. Takich działań organy w rozpoznawanej sprawie nie podjęły, co skutkuje naruszeniem ww. przepisów, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zastosowały art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. dokonując błędnej jego wykładni, co stanowi naruszenie prawa materialnego.

Z tych przyczyn Sąd uchylił wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a.

Wskazania dla ponownego postępowania zostały zawarte w treści niniejszego uzasadnienia.