Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1757/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 150, art. 148, art. 149, art. 12 par1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 185, art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Teresa Randak, Protokolant Dorota Żmijewska, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2360/10 w sprawie ze skargi J. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 18 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od J. P. i M. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. kwotę 430 (słownie: czterysta trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy G. decyzją z dnia 15 lutego 2010 r. wydaną w formie nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2010 ustalił Państwu M. i J. P. wymiar tego zobowiązania na kwotę 47.527,00 zł. Za podstawę opodatkowania przyjęto:

- w podatku rolnym: powierzchnię użytków rolnych 2,77 ha przeliczeniowych przy stawce 85,25 zł za ha przeliczeniowych, od których podatek rolny wyniósł 236,00 zł;

- w podatku od nieruchomości: powierzchnię budynków mieszkalnych - 200 m² przy stawce 0,60 zł/m²; powierzchnię budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - 1.900 m² przy stawce 14,50 zł/m²; powierzchnię gruntów przeznaczonych pod działalność gospodarczą - 11.800 m² przy stawce 0,65 zł/m²; powierzchnię budynków wykorzystywaną w zakresie obrotu materiałem siewnym - 1.207 m² przy stawce 9,57 zł/m² wartość budowli 20.020 zł przy stawce 2%. Łącznie podatek od nieruchomości wyliczony przez organ podatkowy wyniósł 47.291,00 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 18 czerwca 2010 r. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja w sprawie ustalenia skarżącym łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. została doręczona podatnikom w dniu 4 maja 2010 r. co oznacza, iż do dnia wydania zaskarżonej decyzji z 15 lutego 2010 r., a nawet jej doręczenia w dniu 28 lutego 2010 r., ww. decyzja na nie weszła do obrotu prawnego. W związku z tym, w rozpatrywanej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 165 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.) ani też art. 200 § 2 pkt 1 tej ustawy. W tej sytuacji wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy mające zastosowanie w sytuacjach kiedy stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres uległ zmianie powoduje, iż należy uznać, że decyzja ta została wydana z naruszeniem omawianych przepisów postępowania podatkowego, a to z kolei uzasadnia uchylenie decyzji z dnia 15 lutego 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Podatnicy złożyli skargę, jednak nie przedstawili w niej żadnych zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podnosząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2011 r., sygn.akt III SA/Wa 2360/10 uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd wskazał, że z wykładni art. 150 § 1a O.p. wynika, że poczta jest obowiązana dwukrotnie zawiadomić adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, przy czym powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Wskazuje to, że fakt "niepodjęcia pisma w terminie 7 dni", o którym mowa w art. 150 § 1a O.p. jest zdarzeniem, którego nie uwzględnia się przy obliczaniu tego terminu 7 - dniowego. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu". Nie budzi zatem wątpliwości to, że w art. 150 § 1a O.p. ustawodawca nie wskazał innego sposobu ustalenia momentu początkowego biegu terminu 7-dniowego niż poprzez wskazanie faktu niepodjęcia pisma. Sąd podkreślił, że taką wykładnię powyższego przepisu potwierdza także stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który problemem konstytucyjności doręczenia zastępczego poprzez tzw. awizowanie zajmował się kilkakrotnie w wyrokach z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02, z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt P 13/05, z dnia 17 września 2002 r., sygn. akt SK 35/01.

Sąd odnosząc się do stanu faktycznego sprawy wskazał, że pierwotne zawiadomienie nastąpiło w dniu 24 czerwca 2010 r., zatem powtórne nastąpić mogło najwcześniej w dniu 2 lipca 2010 r. To powtórne zawiadomienie nastąpiło jednak w dniu 1 lipca 2010 r. Prowadzi to do wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezpodstawnie przyjęło skuteczne doręczenie decyzji z dnia 18 czerwca 2010 r. na zasadzie fikcji doręczenia. Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 133 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) i podkreślił, że w aktach postępowania nie istnieje żaden dokument potwierdzający skuteczne doręczenie skarżącym decyzji z dnia 18 czerwca 2010 r. Nie można było zatem przyjąć na podstawie zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, że decyzja ta została skutecznie doręczona, co pozwoliłoby uznać, iż funkcjonuje one w obrocie prawnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną i na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 150 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w aktach sprawy nie istnieje żaden dokument potwierdzający skuteczne doręczenie decyzji z dnia 18 czerwca 2010 r., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji zamiast odrzucić skargę na decyzję organu odwoławczego, która w jego ocenie nie weszła do obrotu prawnego, uchylił ją – naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. poprzez to, że mimo uwzględnienia skargi, w uzasadnieniu nie zawarto wskazań co do dalszego postępowania, a ponadto uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Podstawę prawną uchylenia przez sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 czerwca 2010 r. stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, organ podatkowy pierwszej instancji błędnie przyjął, że decyzja z dnia 18 czerwca 2010 r. ustalająca skarżącemu zobowiązanie podatkowe za 2010 r. została skutecznie doręczona w trybie art. 150 O.p., a wynika to z faktu nieistnienia jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego powyższy fakt. Ponadto sąd wskazał, że powtórne awizowanie o pozostawieniu przesyłki, o którym mowa w art. 150 § 1 a O.p., zostało dokonane przed upływem 7 dni od pierwszego awizowania.

Rozpoznając przedstawioną skargę kasacyjną należy przede wszystkim wskazać, że w myśl art. 150 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. O powyższym fakcie adresata zawiadamia się dwukrotnie przy czym powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zgodnie z art. 12 § 1 O.p., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.

W rozpoznawanej sprawie pierwotne zawiadomienie o pozostawieniu decyzji w placówce pocztowej nastąpiło w dniu 24 czerwca 2010 r., zaś zwrot niepodjętej przesyłki nastąpił w dniu 13 lipca 2010 r., a więc 18 dni od daty jej zdeponowania. Fakt złożenia przesyłki w urzędzie pocztowym był awizowany dwukrotnie.

Z akt sprawy wynika, że powtórne awizowanie nastąpiło o jeden dzień wcześniej od ustawowego 7 – dniowego terminu. Wobec tego to naruszenie powinno podlegać ocenie sądu.

Czy innym jest jednak stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisu art. 150 § 1 a O.p., a czym innym zagadnienie, czy naruszenie to w każdym przypadku musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny. Jak zaznaczono na wstępie rozważań, tylko naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy może stanowić podstawę uchylenia decyzji. Nie można z góry zakładać, że każde naruszenie § 1 a art. 150 O.p. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W każdej sprawie sąd indywidualnie bada, czy naruszenie art. 150 § 1 a O.p. mogło mieć wpływ na jej wynik. Jeżeli przed sądem skarżący nie przedstawił istotnych argumentów, z których wynikałoby, że gdyby awizowanie powtórne zostało dokonane 7 dni a nie 6 dni od zawiadomienia pierwotnego, to postępowanie powyższe miałoby całkowicie odmienny wynik - to należy uznać, że naruszenie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie ewentualność wpływu można wykluczyć, bowiem odwoławczy organ podatkowy uchylił decyzję wymiarową i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania stwierdzając istotne niedociągnięcia formalne i merytoryczne. Ponadto podatnik nie kwestionował faktu doręczenia mu decyzji a nawet w sytuacji, gdyby powtórne naruszenie nastąpiło bez zachowania 7 dniowego terminu na powtórne awizowanie, termin stanowiący o doręczeniu decyzji w trybie art. 150 § 1 a in fine O.p. jest jeden i wynosi 14 dni.

Znamienny jest fakt, że podatnicy składając w dniu 6 czerwca 2010 r. skargę od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z zachowaniem ustawowego terminu, potwierdzili tym samym, że skarżoną decyzję otrzymali.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny mając na względzie wszystkie przytoczone wyżej okoliczności, na podstawie art. 185 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.