Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 9/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 132 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 12 ust. 4b i ust. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 154 poz 958
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz  o zmianie niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi "..." w K. w likwidacji na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania i odsetek ustawowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz "..." w K. w likwidacji kwotę 7.400 (siedem tysięcy czterysta) złotych - tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] odmawiającą przyznania Spółdzielni Pracy "..." w K. w likwidacji odsetek ustawowych oraz odszkodowania za skutki zaistniałe w związku z opóźnieniem w wypłacie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów m. K. obręb [...] jako działki: [...], które wygasło z mocy prawa na podstawie decyzji Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla zadania "Rozwój systemu komunikacji publicznej w kieleckim obszarze metropolitalnym – budowa ulic usprawniających obsługę komunikacyjną w zachodniej części miasta (rejon Targów K.)".

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że opisana wyżej decyzja z [...] stała się ostateczna [...]. Następnie decyzją z [...] Prezydent Miasta ustalił odszkodowanie za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości w kwocie 1.374.135,00 zł oraz pomniejszył odszkodowanie przysługujące Spółdzielni Pracy "..." w K. o kwotę 279.622,56 zł na rzecz wierzycieli hipotecznych z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych (hipotek) ustanowionych na prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Ta decyzja stała się ostateczna [...], a przyznane odszkodowanie zostało wypłacone 17 stycznia 2011 r.

Spółdzielnia Pracy "..." w K. w likwidacji pismem z 17 lutego 2012 r. wystąpiła o wydanie decyzji w przedmiocie wypłaty odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego.

Postanowieniem z [...] Prezydent Miasta, zwrócił wnioskodawcy podanie, a Wojewoda utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Wyrokiem z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 414/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. , oddalił skargę na postanowienie Wojewody. Wyrokiem z [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz wcześniejsze postanowienia obu organów.

Po wydaniu powyższego wyroku decyzje wydawane przez organ I instancji były uchylane z powodu nie wykonania zaleceń zawartych w wyroku NSA z 15 maja 2014 r. oraz konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Postępowanie przed organem I instancji zakończyło się wydaniem wspomnianej na wstępie decyzji z [...].

Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Wojewoda zwrócił uwagę, że postępowanie w niniejszej sprawie było kontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z 15 maja 2014 r. Sąd ten wskazał, że chociaż na gruncie art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami istotne jest stwierdzenie, czy doszło do opóźnienia w wydaniu decyzji i wypłaty odszkodowania, to jednak decydujące znaczenie dla zastosowania tego przepisu ma ustalenie, czy żądanie strony wiąże się z zaistniałymi skutkami zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, co też powinna winna wykazać strona składająca wniosek.

Zatem art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi lex specialis do art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego, ponieważ nie odnosi się tylko do faktu zaistnienia zwłoki lub opóźnienia, jak wynika z ww. przepisu, ale do czasowych skutków zwłoki lub opóźnienia. Przy czym strona może dochodzić odsetek za skutki wynikłe ze zwłoki lub z opóźnienia w zapłacie odszkodowania w postępowaniu administracyjnym.

Organ odwoławczy podkreślił, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu są dla niego wiążące, zatem organ wydając rozstrzygnięcie powinien w pełnym zakresie uwzględnić sformułowane przez Sąd wskazania.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji podniósł, że w zawiadomieniu z 25 czerwca 2010 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania, Prezydent Miasta działając na podstawie art. 36 § 1 kpa zawiadomił strony, że przedmiotowe postępowanie nie może być zakończone w ustawowym terminie z uwagi na konieczność wykonania operatu szacunkowego. Likwidator Spółdzielni wniósł zażalenie z 16 lipca 2010 r. na wyznaczenie przez organ I instancji terminu zakończenia postępowania na 31 grudnia 2010 r. Wojewoda postanowieniem z [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione i pouczył stronę, że przysługuje jej prawo wniesienia skargi na bezczynność organu I instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Spółdzielnia nie skorzystała z tego uprawnienia.

Wojewoda przyznał, że faktem pozostaje, iż decyzja została wydana po ustawowym trzydziestodniowym terminie określonym w specustawie drogowej. NSA w ww. wyroku podkreślił również, iż w wyniku różnych zdarzeń może dojść do przedłużania terminu do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania i w konsekwencji do późniejszej jego wypłaty. Powyższe jednak nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo przedmiotem tego postępowania nie jest ustalenie czy ewentualna zwłoka w wypłacie odszkodowania nastąpiła z przyczyn zawinionych lub niezawinionych przez organ, a ustalenie zaistniałych skutków takiego opóźnienia, co też powinna wskazać strona składająca wniosek. Niemniej jednak Wojewoda podzielił pogląd organu I instancji, że nie doszło do niezgodnego z prawem opóźnienia lub zwłoki przy wydawaniu decyzji odszkodowawczej jak i przy wypłacie należnego odszkodowania. Zarówno w toku prowadzonego postępowania odszkodowawczego jak i po jego zakończeniu Spółdzielnia nie składała skargi na bezczynność organu, ani na przewlekłość postępowania i nie zostało to sądownie stwierdzone. Organ I instancji ustalił w decyzji z [...] odszkodowanie po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. Strona została poinformowana o przyczynach wydania decyzji w terminie do 30 grudnia 2010 r. Następnie należne Spółdzielni odszkodowanie zostało wypłacone w obligatoryjnym 14-dniowym terminie.

Ustosunkowując się natomiast do naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 476, 477 i 481 kc organ stwierdził, że zgodnie z wykładnią art. 132 ust. 2 dokonaną w wyroku NSA, strona może dochodzić w postępowaniu administracyjnym zapłaty odsetek, ale nie za samo powstanie zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, lecz za skutki, które wynikły z zaistniałego opóźnienia lub zwłoki.

Prezydent Miasta pismem z 9 czerwca 2015 r. wezwał Spółdzielnię do udokumentowania twierdzenia, że organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze dopuścił się opóźnienia lub zwłoki oraz jednoznacznego wskazania i udokumentowania jakie skutki wywodzi strona z tego tytułu. W odpowiedzi strona przedstawiła swoje stanowisko w piśmie z 20 maja 2015 r., w którym podtrzymane zostały wcześniej zgłoszone roszczenia o wypłatę odszkodowania w kwocie 182.193,32 zł za skutki wynikające z niewypłacenia odszkodowania w terminie wynikającym z art. art. 12 ust. 4b ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz odsetki ustawowe za opóźnienie w płatności odszkodowania w wysokości 82,222,21 zł. Ponadto nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności ani dowodów w sprawie.

Organ odwoławczy zauważył, że jak wynika z materiału dowodowego, w tym m.in. z pism strony, zakres żądanego odszkodowania za zwłokę w wypłacie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego wyniósł 182.193,32 zł, przy czym zostały wymienione straty z tytułu: odsetek od zaległości względem ZUS, od podatku od nieruchomości oraz od opłat od użytkowania wieczystego, poniesionych kosztów (w tym kosztów egzekucji i zastępstwa procesowego), zmiany wartości użytkowania wieczystego, a także utrata korzyści finansowych (odsetek od lokat bankowych lub innych instrumentów finansowych) oraz 82,222,21 zł z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie w płatności odszkodowania.

Zdaniem Wojewody abstrahując od tego, czy rzeczywiście wszystkie wskazane tytuły mogą być uznane za faktyczne szkody w rozumieniu niniejszego postępowania, to niewątpliwie strona nie wykazała w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości istnienia normalnego związku przyczynowego pomiędzy wydaniem decyzji ustalającej odszkodowanie, a powstaniem wskazanych przez stronę szkód. Wygaszenie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości było zdarzeniem jednorazowym i nie stanowiło oczywistego (normalnego) i stałego składnika przepływów finansowych Spółdzielni. W aspekcie wykazania związku przyczynowego w niniejszym postępowaniu, faktu przesunięcia w czasie wypłaty odszkodowania nie można uznać za przyczynę braku regulacji przez Spółdzielnię w obligatoryjnych terminach bieżących płatności, jako zaległych zobowiązań wynikających z prowadzenia zwykłej działalności oraz utraconych hipotetycznych korzyści z lokat bankowych i innych instrumentów finansowych.

Organ podkreślił, że w myśl art. 6 kc ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, tak więc w niniejszym postępowaniu to Spółdzielnia Pracy "..." w K. w likwidacji była zobowiązana wykazać istnienie szkody będącej wynikiem ewentualnego opóźnienia w wypłacie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję Spółdzielnia Pracy "..." w K. w likwidacji zarzuciła naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1) art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 476, 477 i 481 kc poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;

2) art. 12 ust. 4b ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w związku z art. 35 § 5 kpa poprzez ustalenie, iż wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania zostało dokonane w terminie przewidzianym w tych przepisach bez opóźnienia lub zwłoki;

II. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1) błędu w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że Prezydent Miasta nie dopuścił się ani opóźnienia, ani zwłoki w prowadzeniu niniejszego postępowania w sytuacji, gdy analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ zwlekał zarówno z podjęciem postępowania administracyjnego w sprawie jak i z jego zakończeniem, co doprowadziło do opóźnienia w wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie;

2) błędu w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że niedoszło do wystąpienia skutków opóźnienia w wypłacie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego w postaci uszczerbku majątkowego (szkody) Spółdzielni oraz odsetek ustawowych za opóźnienie w płatności odszkodowania za wywłaszczenie;

3) art. 80 kpa i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa poprzez niedokonanie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wraz z wnioskami dowodowymi strony oraz nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania w postaci:

- art. 7, 77, 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znacznie w sprawie, a w szczególności zaniechania przeprowadzenia dowodów zmierzających do ustalenia opóźnienia w wypłacie odszkodowania oraz wysokości skutków takiego opóźnienia, a w tym niewyjaśnienie czy w okresie od 5.06.2010 r. do 23.07.2010 r. były podejmowane jakiekolwiek czynność dowodowe w sprawie, kiedy została zlecona biegłemu wycena wartości prawa użytkowania wieczystego oraz co spowodowało, iż wycena sporządzona na dzień 18 sierpnia 2010 r. została przekazana organowi dopiero 9 września 2010 r. i dlaczego czynności przygotowawcze do ustalenia wysokości odszkodowania zostały podjęte dopiero kilkanaście tygodni po wywłaszczeniu;

- art. 78 § 1 i 2 kpa poprzez bezpodstawne pominięcie wniosków dowodowych zawartych w piśmie skarżącego z 4 sierpnia 2014 r., a w szczególności dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości oraz finansów przy jednoczesnym wskazaniu, iż skarżący nie udowodnił swoich roszczeń;

4) przepisów postępowania w postaci art. 136 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w zakresie ustalenia wysokości odsetek i odszkodowania z tytułu skutków opóźnienia oraz zwłoki w wypłacie odszkodowania, pomimo istnienia w tym zakresie stosownych wniosków dowodowych strony;

5) przepisów postępowania w postaci art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy taka decyzja została wydana z naruszeniem procedury administracyjnej oraz przepisów prawa materialnego w postaci art. 132 ust. 2 ugn w zw. z art. 476, 477 i 481 kc.

Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia przepisów prawa materialne taki wpływ mające (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z artykułem 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 15 maja 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 4 lipca 2012 roku, sygn. akt II SA/Ke 414/12 wydany w sprawie ze skargi Spółdzielni Pracy [...] w K. w likwidacji na postanowienie Wojewody z dnia [...] dotyczące zwrotu podania o wydanie decyzji w sprawie odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania, a także uchylił poprzedzające ten wyrok postanowienia organów obu instancji. W związku z tym należy stwierdzić, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany przedstawioną w tym wyroku wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego co do sposobu rozumienia art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U.2010.102.651 ze zm., dalej ugn), bez względu na przedstawianą przez strony, czy nawet własną ocenę prawną tego przepisu.

Analizując uzasadnienie wspomnianego wyroku NSA należy zauważyć, że art. 132 ust. 2 ugn w rozumieniu, jakie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny, obejmuje nie tylko możliwość uzyskanie odsetek za opóźnienie się dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego (art. 481 kc), tj. w okolicznościach sprawy za niewywiązanie się z zapłatą odszkodowania, o jakim mowa w art. 132 ust. 1a ugn w terminie tam wskazanym, ale i możliwość żądania odsetek za opóźnienie lub zwłokę w podjęciu decyzji o przyznaniu odszkodowania po upływie terminu, o jakim mowa w art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2008.154.958 ze zm., dalej specustawa drogowa), to jest po upływie 30 dni od daty uzyskaniu waloru ostateczności przez decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zastrzeżonym jednak przez NSA w omawianym wyroku warunkiem przyznania tych odsetek za opóźnienie lub zwłokę w wydaniu decyzji odszkodowawczej, jest wykazanie skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowanie. Skutki te ma wykazać wnioskodawca i mają one być negatywne, to jest przynoszące podmiotowi uprawnionemu do odszkodowania uszczerbek majątkowy. Z omawianego wyroku NSA z dnia 15 maja 2014 roku wynika również to, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma znaczenia, czy organ zobowiązany do zapłaty odszkodowania dopuścił się przy jego wypłacie bezczynności lub przewlekłości, czy też nie. Jak to już bowiem wyżej powiedziano, istotne jest jedynie to, czy podmiot uprawniony do otrzymania odszkodowania poniósł skutki wynikłe ze zwłoki lub z opóźnienia w zapłacie odszkodowania. Skoro tak, to tym bardziej nie może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argument, że Prezydent Miasta działając na podstawie art. 36 § 1 kpa zawiadomił strony, że przedmiotowe postępowanie nie może być zakończone w ustawowym terminie z uwagi na konieczność wykonania operatu szacunkowego, ani też to, że zażalenie strony na przedłużenie tego terminu zostało uznane za nieuzasadnione, a strona mimo pouczenia o możliwości wniesienia skargi na bezczynność organu I instancji do WSA w K. – z możliwości tej nie skorzystała. Brak potrzeby wykazywania w drodze wyroku sądu administracyjnego, kwalifikowanej bezczynności czy przewlekłości organu w wydaniu odrębnej decyzji o odszkodowaniu wynika również stąd, że art. 132 ust. 2 ugn stanowi lex specialis w stosunku do art. 417¹ § 3 kc, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 15 maja 2014 roku. Zdaniem NSA organy administracji miały obowiązek ustalić w niniejszym postępowaniu, czy żądanie strony wiązało się z zaistniałymi skutkami zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, co powinna wykazać strona składająca wniosek. Analogicznie zdaniem Sądu, należało również ocenić zgłoszone w toku postępowania przez SP "..." w K. w likwidacji roszczenia odszkodowawcze.

W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę, strona wnioskująca o wypłatę odsetek ustawowych oraz odszkodowania wykazała wystarczająco szczegółowo, że poniosła negatywne skutki opóźnienia i zwłoki w zapłacie odszkodowania, a nawet wskazała, w jakiej wysokości - jej zdaniem - je poniosła. Wskazane twierdzenia i wyliczenia znalazły się w piśmie Spółdzielni Pracy "..." w K. w likwidacji z dnia 4 sierpnia 2014 r., będącym odpowiedzią na motywowane wskazaniami zawartymi w wyroku NSA z dnia 15 maja 2014 r. wezwanie organu I instancji z dnia 28 lipca 2014 r., wysłane do strony w trybie art. 64 § 2 kpa. W piśmie strony wskazano poniesione zdaniem wnioskodawcy straty z tytułu:

1. odsetek od zabezpieczonych hipotecznie zaległości względem ZUS, odsetek z tytułu podatku od nieruchomości oraz z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste, które to odsetki zostały naliczone także za okres od 2 lipca do 17 grudnia 2010 r. i potrącone przez Gminę w decyzji z [...], co spowodowało pomniejszenie o tę wartość wypłaconego odszkodowania;

2. utraty korzyści finansowych z lokat bankowych oraz innych instrumentów finansowych w związku z niemożliwością obracania należnymi środkami pieniężnymi w okresie od 1 sierpnia 2010 r. do 18 stycznia 2011 r.;

3. poniesionych przez wnioskodawcę kosztów egzekucji wraz z kosztami zastępstwa prawnego powstałych w wyniku skierowania przez Gminę w dniu 21 grudnia 2010 r., (a więc 4 dni po wydaniu decyzji ustalającej odszkodowanie na rzecz SP "..." w K. w likwidacji, będącej równocześnie dłużnikiem Gminy), do komornika sądowego wniosków o egzekucję należności Gminy zasądzonych od SP "..." w K. w likwidacji w sytuacji, gdy należności te zostałyby zapłacone poprzez potrącenie z kwoty odszkodowania w dniu 2 lipca 2010 r., tj. w dniu, w którym decyzja o odszkodowaniu powinna zostać najpóźniej wydana, lub dobrowolnie w dniu 1 sierpnia 2010 r., gdy odszkodowanie powinno najpóźniej zostać wypłacone, co spowodowałoby brak potrzeby wszczynania w zakresie tych należności postępowań egzekucyjnych i generowania niepotrzebnych kosztów;

4. różnicy pomiędzy wartością użytkowania wieczystego wg stanu na dzień 2 lipca 2010 r., a wartością użytkowania wieczystego ustaloną na dzień 17 grudnia 2010 r., wobec zdecydowanej deprecjacji cen nieruchomości w tym okresie, czego skutkiem było zaniżenie wartości odszkodowania.

Wszystkie wskazane powyżej tytuły roszczeń wnioskodawcy zostały w jego piśmie z 4 sierpnia 2014 r. szczegółowo omówione, uzasadnione, a wynikające z nich kwoty wyliczone z dokładnością do 1 grosza. Równocześnie strona, zdając sobie sprawę z dyskusyjności niektórych z jej twierdzeń, bądź też z trudności w precyzyjnym obliczeniu jej należności, złożyła formalny wniosek o dopuszczenie dowodów z szeregu informacji mających znaczenie przy ocenie zasadności i wysokości roszczeń strony, a także z opinii biegłych z zakresu rachunkowości, finansów i szacowania nieruchomości na okoliczność wyliczenia szkody wynikłej z opóźnienia w wypłacie odszkodowania, celem określenia wartości pieniądza w okresie pomiędzy 1 sierpnia 2010 r., kiedy to odszkodowanie powinno zostać wypłacone, a dniem 18 stycznia 2011 r., kiedy rzeczywiście zostało wypłacone oraz na okoliczność ustalenia utraty wartości nieruchomości w okresie, w którym Gmina pozostawała w zwłoce w wydaniu decyzji o wysokości odszkodowania, tj. w okresie od 2 lipca do 17 grudnia 2010 r. W odpowiedzi na kolejne wezwanie ze strony organu I instancji z dnia 9 czerwca 2015 r., strona skarżąca w piśmie z dnia 20 lipca 2015 r. podtrzymała wcześniejsze wnioski i roszczenia (a więc również te przedstawione we wspomnianym wyżej piśmie z dnia 4 sierpnia 2014 r.). Mimo takiego sprecyzowania wniosków i żądań strony wnioskującej o wypłatę odsetek i odszkodowania, organ odwoławczy uznał, że strona nie wykazała w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości istnienia normalnego związku przyczynowego pomiędzy wydaniem przez Prezydenta Miasta w dniu [...] decyzji ustalającej odszkodowanie, a powstaniem wskazanych przez stronę szkód. Organ uznał, że "w aspekcie wykazania związku przyczynowego w niniejszym postępowaniu, faktu przesunięcia w czasie wypłaty tego odszkodowania nie można uznać za przyczynę braku regulacji przez skarżącą Spółdzielnię w obligatoryjnych terminach bieżących płatności, jak zaległych zobowiązań wynikających z prowadzenia zwykłej działalności oraz utraconych hipotetycznych korzyści z lokat bankowych oraz innych instrumentów finansowych". Ponadto Wojewoda wyraził pogląd, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 6 kc, i wynikająca z niego reguła obciążania ciężarem udowodnienia faktu osoby, która z niego wywodzi skutki prawne. Powoduje to, że to właśnie skarżąca SP "..." miała obowiązek wykazania istnienia szkody będącej wynikiem ewentualnego opóźnienia w wypłacie odszkodowania za wygaśnięcie prawa wieczystego użytkowania na przedmiotowej nieruchomości. Ponieważ więc w ocenie organu strona nie wywiązała się z tego obowiązku, a także z obowiązku wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy szkodą, a nie wydaniem decyzji odszkodowawczej w terminie wskazanym w art. 12 ust. 4b specustawy drogowej, nie było w sprawie podstaw do uwzględnienia wniosku.

Z taką argumentacją nie można jednak się zgodzić z następujących powodów.

Przede wszystkim należy zauważyć, że reguła dowodowa, o jakiej mowa w art. 6 kc nie może mieć w sprawie zastosowania, skoro zgodnie z art. 1 pkt 1 kpa, kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, a z taką właśnie sprawą organy miały do czynienia. Reguły rządzące zasadami postępowania dowodowego w ramach postępowania administracyjnego określone zostały w Dziale II, Rozdziale 4 kpa (art. 75 i n. kpa). Według art. 7 i 77 § 1 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie natomiast z treścią art. 78 § 1 kpa, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Z powołanych przepisów wynikają odmienne reguły dotyczące ciężaru dowodu, niż określona w art. 6 kc. Organ nie może więc wymagać, aby to strona udowodniła w całości swoje roszczenia, zwłaszcza w sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie, gdzie żądania strony zostały precyzyjnie wyliczone, uzasadnione, a w celu ich weryfikacji strona złożyła wnioski dowodowe, których uwzględnienie wydaje się w sprawie konieczne ze względu na zaistniały w sprawie splot skomplikowanych wzajemnych zobowiązań stron o różnym charakterze. Powyższy, wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd organu II instancji dotyczący obowiązywania w niniejszej sprawie reguły dowodowej określonej w art. 6 kc jest o tyle niezrozumiały, że ten sam organ w uzasadnieniu swojej wcześniejszej decyzji z dnia 1 grudnia 2014 r., uchylającej odmowę ustalenia zobowiązania do wypłaty odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego, stwierdził jednoznacznie, że organ I instancji, nakładając na stronę wnioskującą o ustalenie zobowiązania obowiązek dowodowy oparty na treści art. 6 kc zapomniał, że prowadził postępowanie administracyjne, w związku z czym obowiązany był stosować zasady określone w art. 78 kpa, czego zaniechał. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda Świętokrzyski nie odniósł się do takiego własnego poglądu nie uzasadniając w szczególności w żaden sposób, dlaczego od niego odstąpił.

W związku z przedstawioną wykładnią zasad prowadzenia postępowania dowodowego obowiązujących w niniejszej sprawie, organ nie mógł wymagać, aby strona wykazała istnienie związku przyczynowego pomiędzy wydaniem przez Prezydenta Miasta decyzji ustalającej odszkodowanie, a powstaniem wskazanych przez stronę szkód. Ocena w tym zakresie należała bowiem do organów administracji, które się jednak od niej uchyliły, a częściowo oparły na nieprzekonującej argumentacji. Nie można bowiem uznać, aby o braku istnienia w/w normalnego związku przyczynowego miało świadczyć to, że wygaszenie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej decyzją z dnia [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, było zdarzeniem jednorazowym i nie stanowiło oczywistego (normalnego) i stałego składnika przepływów finansowych skarżącej spółdzielni. Choć rzeczywiście wygaśniecie przysługującego skarżącej SP użytkowania wieczystego było zdarzeniem jednorazowym, które nie musiało zaistnieć, to już fakt przysługiwania stronie odszkodowania za nieruchomości, które stały się z mocy prawa własnością Gminy z dniem, w którym decyzja z dnia [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, był normalnym i niewątpliwym następstwem tego zdarzenia zarówno co do samego faktu jego nastąpienia, jak i terminu, w jakim powinno zostać wypłacone. Termin ten bowiem określa art. 12 ust. 4b specustawy drogowej, zgodnie z którym decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Natomiast normalnym następstwem niewydania decyzji ustalającej to odszkodowanie, a w konsekwencji i niewypłacenia odszkodowania w terminie i w sposób określony w art. 132 ust. 1a ugn w zw. z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej, mogły być negatywne skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie tego odszkodowania. Okoliczność, że normalnym następstwem opóźnienia w zapłacie należności pieniężnej jest konieczność uiszczenia ustawowych odsetek, jest istotą instytucji odsetek wyrażoną w treści art. 481 § 1 kc, który miał w sprawie zastosowanie z mocy art. 132 ust. 2 ugn. To natomiast, że normalnym następstwem opóźnionego – w stosunku do określonego w przywołanych wyżej przepisach – ustalenia i wypłaty odszkodowania, było w sprawie powstanie co najmniej niektórych ze szkód wskazanych przez stronę w toku postępowania, wydaje się oczywiste gdy się zważy na okoliczności sprawy. Jeżeli bowiem już po wydaniu decyzji z dnia [...] ustalającej na rzecz SP "..." w K. w likwidacji odszkodowanie należne od Gminy, podmiot ten składa wnioski egzekucyjne przeciwko swojemu wierzycielowi generując w ten sposób dodatkowe skutki finansowe dla strony polegające na konieczności poniesienia kosztów egzekucyjnych i kosztów zastępstwa procesowego w tych postępowaniach, to związek przyczynowy pomiędzy faktem opóźnionego ustalenia i wypłacenia odszkodowania, a szkodą polegającą na konieczności poniesienia wspomnianych kosztów egzekucyjnych, jest w ocenie Sądu oczywisty.

Podobnie należy ocenić odsetki od zabezpieczonych hipotecznie zaległości względem ZUS, z tytułu podatku od nieruchomości oraz z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste, które zostały naliczone także za okres od 2 lipca do 17 grudnia 2010 r. i potrącone przez Gminę w decyzji z [...], powodując pomniejszenie o tę wartość wypłaconego odszkodowania. Nieuznanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy opóźnionym, sprzecznym z art. 132 ust. 1a ugn wydaniem decyzji ustalającej odszkodowanie na rzecz strony, a szkodami wynikłymi dla niej z powodu naliczenia i potrącenia tych odsetek, mogłoby w skrajnej sytuacji doprowadzić do pozbawienia uprawnionego do uzyskania odszkodowania podmiotu, który zalega z należnościami publicznymi, czy też innymi wobec organu zobowiązanego do ustalenia i wypłaty odszkodowania – jakiegokolwiek odszkodowania. Niewydawanie decyzji ustalającej odszkodowanie przez dostatecznie długi czas mogłoby bowiem spowodować znaczące ograniczenie wysokości odszkodowania za pozbawienie strony nieruchomości, czy nawet jego pozbawienie. Takiemu wadliwemu postępowaniu organu, przynoszącemu stronie uprawnionej do odszkodowania za przejętą nieruchomość wymierną szkodę, nawet jeśli częściowo byłoby ono uzasadnione obiektywnymi okolicznościami uniemożliwiającymi wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie, ma zapobiec właśnie regulacja art. 132 ust. 2 ugn nakazująca do skutków zwłoki lub również niezawinionego opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosować przepisy kodeksu cywilnego. W okolicznościach sprawy wykładnia tego przepisu przedstawiona w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 15 maja 2014 r. jest wiążąca, o czym była już wyżej mowa. Wykładnia ta powoduje konieczność oceny przez orzekające w sprawie organy, czy zgłoszone, wyliczone i uzasadnione przez stronę w sposób wystarczający żądania, wiążą się z zaistniałymi skutkami zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania. Zaniechanie dokonania takiej oceny przez organy administracji obu instancji stanowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 ugn w zw. z art. 476, 477 i 481 kc, poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie art. 12 ust. 4b specustawy drogowej poprzez ustalenie, że wydanie decyzji z dnia 17 grudnia 2010 r. ustalającej odszkodowanie zostało dokonane w terminie przewidzianym w tym przepisie bez opóźnienia lub zwłoki. Takie naruszenia prawa materialnego miał wpływ na wynik sprawy i stosownie do treści art. 145 §1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. spowodowały uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazana wyżej wadliwa wykładnia art. 132 ust. 2 ugn, spowodowała również zaniechanie poczynienia przez organy administracji niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń, co stanowi o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1 i 80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taki sam wpływ na wynik sprawy miało również naruszenie przepisu art. 78 § 1 i 2 kpa polegające na pominięciu wniosków dowodowych zawartych w piśmie strony skarżącej z dnia 4 sierpnia 2014 r. Te z kolei naruszenia przepisów postępowania uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji, kierując się wszystkimi przedstawionymi wyżej uwagami wyda stosowne rozstrzygnięcie eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. W szczególności organ ten uwzględni wykładnię mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 i art. 132 ust. 1a ugn, a także art. 12 ust. 4b specustawy drogowej, zaprezentowaną w wyroku NSA z 15 maja 2014 r. i rozwiniętą powyżej. Dokonując niezbędnych ustaleń faktycznych organ będzie pamiętał o zasadach prowadzenia postępowania wyjaśniającego wynikających z przywołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i na podstawie § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. oraz w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2013.490). Powołane rozporządzenie ma w niniejszej sprawie zastosowanie na podstawie § 21 aktualnie obowiązującego rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804), ze względu na datę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie przypadającą przed dniem wejścia w życie ostatnio wymienionego rozporządzenia, tj. przed dniem 1 stycznia 2016 r. Na zasądzoną kwotę 7.400 zł złożył się uiszczony przez stronę skarżącą wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz kwota opłaty za czynności radcy prawnego reprezentującego skarżącą Spółdzielnię, obliczona według stawki minimalnej wynoszącej przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200.000 zł – 7.200 zł. Powodem zastosowania tej stawki było to, że przedmiotem zaskarżenia była nie przyznana stronie, a dochodzona przez nią należność pieniężna w kwocie 264.415,53 zł.