Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 129/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: § 2 ust. 1, § 5 ust. 1 pkt 1, § 11 ust. 1 pkt 3 lit. a, § 18 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz,, asesor sądowy WSA Marcin Kojło, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 rok oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

1. M. M. (dalej również jako Skarżąca, Strona) w dniu [...] maja 2019 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2019 r., w którym ubiegała się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020), w tym o przyznanie kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w ramach realizacji wariantu: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki do działki rolnej o powierzchni 16,88 ha.

W dniu [...] lipca 2019 r. Prokuratura Rejonowa w G. przekazała do Biura Powiatowego ARiMR w G. postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie usiłowania wyłudzenia dopłat bezpośrednich do działki ewidencyjnej nr 10, położonej w obrębie S., gminie G., powiecie G.

W dniu [...] lipca 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. (dalej jako: Kierownik BP ARiMR) w związku z wykryciem tzw. "błędu kontroli krzyżowej" dla działki ewidencyjnej nr [...], obręb S., wezwał M. M. do złożenia wyjaśnień. W dniu [...] sierpnia 2019 r. Skarżąca złożyła wyjaśnienia wraz z kopią przedwstępnej umowy sprzedaży spornej działki.

W dniach [...] sierpnia 2019 r. – [...] października 2019 r. w gospodarstwie Skarżącej przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni (raport nr dokumentu [...]). W dniu [...] marca 2020 r. Skarżąca złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w G. kolejne wyjaśnienia. W dniu [...] marca 2020 r. Kierownik BP ARiMR przeprowadził dowód w postępowaniu administracyjnym z przesłuchania w charakterze świadka: A. M., S. R., B. O., L. G., A. J., W. D. W dniu [...] marca 2020 r. M. M., pełnomocnik M. M., złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w G. kolejne wyjaśnienia wraz z załącznikami.

W dniu [...] marca 2020 r. pełnomocnik Skarżącej złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o przesłuchanie kolejnych świadków. W dniu [...] czerwca 2020 r. Kierownik BP ARiMR przeprowadził dowód w postępowaniu administracyjnym z przesłuchania w charakterze świadka: M. Ś., D. Ś., R. K., A. R. i J. M.

2. Po rozpatrzeniu wniosku w dniu [...] czerwca 2020 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr [...], na mocy której na mocy której odmówił M. M. przyznania przedmiotowych płatności. W dniu [...] lipca 2020 r. Skarżąca złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej jako: Dyrektor POR ARiMR), w którym nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji. W dniu [...] września 2020 r. Dyrektor POR ARiMR decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

3. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku w dniu [...] października 2020 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr [...], na mocy której odmówił M. M. przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) oraz kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej. W dniu [...] listopada 2020 r. Skarżąca złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Dyrektora POR ARiMR, w którym nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. Dyrektora POR ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie organu odwoławczego analiza całego, obszernego materiału dowodowego zebranego wszechstronnie przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że Skarżąca nie wykazała faktu posiadania gruntów stanowiących przedmiot sporu w rozpoznawanym przypadku. Podkreślił, że w sprawie, której przedmiotem jest ocena zasadności przyznania M. M. wnioskowanych przez nią płatności chodzi nie tyle o ustalenie kto posiadał sporne grunty w 2019 r., ile o udowodnienie i to przede wszystkim przez samą zainteresowaną - że to właśnie ona władała w tym roku przedmiotową działką.

Organ zaznaczył w decyzji, że w wyniku postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G., w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przesłuchań świadków z dnia [...] marca 2020 r. bezsprzecznie stwierdzono, że Skarżąca nie była w 2019 r. posiadaczem spornej działki ewidencyjnej, tym samym nie spełniła podstawowego warunku do przyznania żądanych płatności. Dyrektor POR ARiMR podkreślił, że wskazani świadkowie zeznali, iż w okresie od początku maja do września 2019 r. na spornej działce ewidencyjnej było wypasane bydło należące do W. W.. Faktu tego nie zaprzeczyła, a wręcz niejednokrotnie potwierdziła M. M. oraz jej pełnomocnik M. M. Niektórzy ze świadków zeznało, że na spornej działce ewidencyjnej wczesną wiosną 2019 r. wykonano zabieg włókowania. Pracę wykonał J. M. na zlecenie M. M.. Inni świadkowie zeznali, że w drugiej połowie sierpnia 2019 r. na spornej działce ewidencyjnej dokonano koszenia oraz zbioru biomasy (niedojadów). Prace wykonali J. M. i M. M.

Organ odwoławczy uznał, że wykonane na zlecenie Strony zabiegi agrotechniczne, tj. włókowanie oraz wykaszanie i zbiór niedojadów, były czynnościami jednorazowymi i nie stanowią o posiadaniu przez M. M. przedmiotowej działki. W jego ocenie wykluczenie przedmiotowej działki ewidencyjnej nr 10, położonej w obrębie S. o łącznej powierzchni 16,88 ha należy uznać za uzasadnione, co z kolei musi skutkować odmową przyznania żądanych płatności. Organ II instancji stwierdził ponadto, że o ile wykonanych przez M. M. działań agrotechnicznych nie można uznać jako formy posiadania i użytkowania w 2019 r. spornej działki ewidencyjnej, to jednak stanowi to podstawę do wyłączenia jej winy i braku nałożenia kar administracyjnych.

Dyrektor POR ARiMR podał następujące dane: Wariant 4.8 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki:: a) powierzchnia deklarowana (ha) - 16,88 ha, b) powierzchnia deklarowana kwalifikowana (ha) - 0,00 ha, c) powierzchnia stwierdzona (ha) - 0,00 ha. Na podstawie tych danych organ stwierdził, że - biorąc pod uwagę, iż łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu M. M. wynosi 0,00 ha - Kierownik BP ARiMR prawidłowo odmówił Skarżącej przyznania przedmiotowej płatności. Tym samym, ze względu na niespełnienie warunku do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu 4.8 Kierownik BP ARiMR, w ocenie organu odwoławczego, prawidłowo - mając na uwadze § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego - odmówił M. M. przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Odnosząc się do złożonego przez Skarżącą odwołania Dyrektor POR ARiMR stwierdził, iż nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu odwoławczego podnoszone przez M. M. okoliczności pozostają bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowej sprawie organ I instancji zastosował przepis art. 64 ust. 2 lit. d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549 z późn. zm.), dalej jako: rozporządzeniem nr 1306/2013, i odstąpił od nałożenia Skarżącej kary administracyjnej.

4. Na powyższą decyzję Dyrektora POR ARiMR Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dniu 17 lutego 2021 r.

Skarżąca nie zgadza się z odmową przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2019 r. Wskazuje, że organy ARiMR błędnie uznały Skarżącą jako wnioskodawcę, która nie spełnił podstawowych wymogów do otrzymania przedmiotowych płatności.

W ocenie Skarżącej organ niesłusznie uznał, iż nie jest ona wraz z mężem posiadaczem oraz faktycznym użytkownikiem spornej działki rolnej. Wskazała, że użytkowali ją w sposób ciągły. Nie chce z mężem ponosić obciążeń w postaci braku dopłat bezpośrednich przez wybryk i chęć ich zagarnięcia przez inną osobę, tzn. W. W.. Skarżąca wskazała, że za życia Z. K. W. W. nie wnosił żadnych sprzeciwów co do zaistniałych zdarzeń, nie protestował, kiedy małżeństwo M. uprawiało i porządkowało pole. Nawet po śmierci Z. K. W. W. nie dawał po sobie poznać, co zamierza. Jak wskazuje, dopiero w maju, wykorzystując brak właściciela, z zaskoczenia i bez wcześniejszego ostrzeżenia zajął działkę w sposób samowolny i bezprawny. Zdaniem Skarżącej wiedział, że była ona wraz z mężem wówczas użytkownikami pola i że są dogadani co do sprzedaży z potencjalnymi spadkobiercami.

Autor skargi nie zgadza się z opinią organu, że działania i prace jej oraz jej męża na działce mają charakter pojedynczy i sporadyczny. Porządkując działkę do względnej użytkowości spędzili na niej długie tygodnie ciężko na niej pracując. W jego ocenie wykonywane przez nich prace stanowią logiczny ciąg, jedna czynność wynika z drugiej, stanowiąc logiczną zaplanowaną całość. Jedynie ingerencja W. W. to zakłóciła, to jego działanie było skoncentrowane jedynie na pojedynczej czynności w postaci wypasu bydła na niecałej powierzchni, na co – zdaniem Skarżącej - wskazują zeznania świadków. Podkreśla, że ich kłopoty wynikły z nieszczęśliwego zdarzenia, tzn. śmierci Z. K., którego wolą było, aby to Państwo M. ją użytkowali. Gdyby nie jego śmierć wówczas całe postępowanie nie miałoby miejsca.

Skarżąca podkreśliła, że prace na działce były rozłożone w czasie na cały sezon w 2019 r. Twierdzenie, że wykonane przez nich czynności miały charakter incydentalny jest w jej ocenie lekceważące i krzywdzące. Wskazała, że prac polowych, porządkowych, wycinki drzew i zakrzaczeń na przeszło 16 ha oraz zwiększenie powierzchni działki nie da się wykonać na przestrzeni pojedynczych dni, składają się na to długie tygodnie pracy. Autor skargi zaznaczył, że wraz z mężem opłacali podatek za grunt. Podjęli szeroko zakrojone prace od początku wiosny do późnego lata, mające na celu zwiększenie powierzchni łąki kwalifikującej się do dopłat, poprawieniu kultury użytku zielonego, skoszeniu i zbiorze biomasy. Jak wskazał, prace wykonywali na całej powierzchni działki. Z kolei W. W.– jak twierdzi Skarżąca - prowadził prace jedynie na dogodnej dla niego części pola. Skarżąca wskazała, że podjęła działania administracyjne związane z działką, wynajęła eksperta przyrodniczego do sporządzenia ekspertyzy. Małżeństwo M. kontynuują prace w sezonie 2020, co wskazuje na ciągłość w użytkowaniu pola przez ich rodzinę. M. M. uważa za niepodważalny fakt, że użytkowali z mężem działkę w sezonie 2019, robili to w 2020 r. i będą robić to dalej.

Autor skargi podkreślił, że zostali bez możliwości wypasu własnego bydła z uwagi na wtargnięcie bydła W. W., dlatego też celowo wstrzymali się z wypasem swoich sztuk. Ponadto bali się, że skoro W. W. nie miał oporów, żeby wtargnąć na działkę nie uprawianą przez siebie, to mógłby wypędzić z działki ich bydło. W jego ocenie W. W. dopiero po śmierci właściciela, licząc na łatwe pieniądze, wtargnął na działkę i ubiegał się o dopłaty w 2019 r., ale zrezygnował z tego już w 2020 r., zdając sobie sprawę z nielegalności swoich działań. Skarżący wskazuje, że przed rokiem 2019 W. W. również nie ubiegał się o płatności bezpośrednie, dopiero śmierć właściciela podsunęła mu chytry plan próby wyłudzenia dopłat.

Skarżąca wnosi o pozytywne rozpatrzenie Skargi i przyznanie wnioskowanych płatności.

5. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

1. Z uwagi na zagrożenie pandemiczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) oraz zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

4. Istota sporu do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy Skarżąca spełniła wszystkie przesłanki, aby przyznane jej zostały płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne (PROW 2014-2020), o które ubiegała się na rok 2019, a konkretnie rzecz ujmując, czy była ona w posiadaniu – w okresie mającym w tym względzie znaczenie – działek rolnych, które zgłosiła do rzeczonych płatności.

5. Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Warunki i tryb przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.), dalej jako: Rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne.

W świetle § 2 ust. 1 Rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EF

OW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 487 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym"; 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 1 omawianego aktu prawnego zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje: 1) użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi": a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu łub danego wariantu, b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 oraz Dz. Urz. UE L 225 z 19.08.2016, str. 41), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014.

Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 3 lit. a) niniejszego rozporządzenia w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha.

Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego rolnikowi lub zarządcy może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "kosztami transakcyjnymi", poniesionych z tytułu sporządzenia w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia, lub w drugim roku realizacji danego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objętych obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7 - jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub wariantu.

6. Odnosząc się do zakreślonego przedmiotu sporu podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, z którym tut. Sąd w pełni się zgadza, iż przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08). Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów albo też na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA II GSK 228/07).

Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw). Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11 - wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

7. W niniejszej sprawie organ przeprowadził postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy Skarżąca była posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2019 r. W ocenie tut. Sądu organ wykazał, że Skarżąca na wskazaną datę nie znajdowała się w posiadaniu spornej nieruchomości. Okoliczność ta zdaniem Sądu ustalona została prawidłowo w oparciu o zebrane w sprawie dowody. Przesłuchania świadków z dnia [...] marca 2020 r.: A. M., S. R., B. O., L. G., A. J., W. D. oraz z dnia [...] czerwca 2020 r.: M. Ś., D. Ś., R. K., A. R. i J. M. dowodzą, że M. M. nie była w 2019 r. posiadaczem spornej działki ewidencyjnej, tym samym nie spełniła podstawowego warunku do przyznania żądanych płatności.

8. Powyższej oceny nie może zmienić okoliczność, iż niektórzy świadkowie zeznali, że na spornej działce ewidencyjnej wczesną wiosną 2019 r. wykonano zabieg włókowania, a pracę wykonał J. M. na zlecenie M. M., a także że w drugiej połowie sierpnia 2019 r. dokonano koszenia oraz zbioru biomasy (niedojadów), a prace wykonali J. M. i M. M.

9. Zgodzić się należy z organem, że analiza zgromadzonych dowodów dowodzi, iż wykonane na zlecenie Strony zabiegi agrotechniczne były, zwłaszcza w kontekście czteromiesięcznego wypasu bydła przez W. W., czynnościami jednorazowymi i nie stanowią o posiadaniu (w zakreślonym powyżej znaczeniu) przez M. M. przedmiotowej działki. Również prace porządkowe wykonywane w marcu 2020 r. miały charakter marginalny i nie dowodzą posiadania działki przez Skarżącą na dzień 31 maja 2019 r.

10. W ocenie tut. Sądu, dla oceny spełnienia warunku posiadania działki przez Skarżącą nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż nie reagowała ona w wystarczający sposób na – jak twierdzi – bezprawne wtargnięcie przez W. W. na sporną działkę, a ponadto - mimo zaleceń eksperta przyrodniczego z dnia [...] maja 2019 r. - nie prowadziła wypasu bydła na działce ewidencyjnej nr [...]. Wyjaśnienia Skarżącej mające na celu wyjaśnienie takiego postępowania w ocenie tut. Sądu nie są wiarygodne.

11. Skarżąca znaczną część skargi poświęca istniejącemu konfliktowi pomiędzy nią oraz jej mężem, a W. W.. Podkreślić jednak trzeba, że przedmiotem przeprowadzonego postępowania było uprawnienie Skarżącej do otrzymania żądanych płatności, a nie W. W.. Zadaniem organu jest ustalenie faktycznego posiadacza i użytkownika gruntów rolnych. ARiMR nie ma właściwych kompetencji do rozstrzygania sporów między rolnikami. Z tego powodu podnoszone przez Skarżącą okoliczności dotyczące sporu sąsiedzkiego z W. W. pozostają bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, bowiem prawodawca - w odniesieniu do gruntów rolnych - jednoznacznie uwarunkował przyznanie płatności od posiadania tych gruntów i prowadzenia na nich działalności rolniczej zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s.w.b.

12. W kontekście postępowania dowodowego zaznaczyć trzeba, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ww. ustawie w art. 27 ust. 2 zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń.

Rację ma organ wskazując, iż Skarżąca nie przedstawiła w przeprowadzonym postępowaniu o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 r. żadnego dowodu, na podstawie którego skutecznie można byłoby podważyć ustalenia organu I instancji, stanowiące podstawę wydanej w niniejszej sprawie decyzji. W aktach sprawy nie ma żadnego dowodu, który dowodziłby zasadności twierdzeń Skarżącej, albo nawet tylko je uprawdopodabniał. Inicjatywa dowodowa Skarżącej skutkowałaby obowiązkiem organu ustosunkowania się do przedstawionych dowodów oraz wyjaśnienia wszystkich wątpliwości towarzyszących sprawie, co z całą pewnością musiałoby wyrazić się w zainicjowaniu postępowania wyjaśniającego przed organem w szerszym zakresie, niż ten który wynika z faktu, że postępowanie w przedmiocie wnioskowanych płatności ma charakter szczególny i jest zasadniczo postępowaniem uproszczonym.

W ocenie tut. Sądu w przedmiotowej sprawie organ zasadnie zastosował przepis art. 64 ust. 2 lit. d Rozporządzenia nr 1306/2013 i odstąpił od nałożenia Skarżącej kary administracyjnej.

13. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalono.