Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 860/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska(spr.) Protokolant st. ref. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...] i orzeka , że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. w dniu [...] Decyzją tą Starszy Koordynator Pracownik Socjalny Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., powołując w podstawie art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U Nr 64, poz. 593), odmówił przyznania M. K. świadczenia w postaci zasiłku celowego na zabezpieczenie niezbędnej potrzeby jaką jest utrzymanie mieszkania poprzez spłatę zaległości czynszowych. W uzasadnieniu stwierdzając, że dochód wnioskującej nie przekracza ustawowego kryterium warunkującego ubieganie się o przyznanie pomocy wyjaśnił, że przyznanie świadczenia nie jest możliwe z uwagi na ograniczone środki miejscowego Ośrodka oraz obowiązującą politykę świadczeń pozwalającą na przyznanie pomocy finansowej w ramach "Lokalnego programu pomocy społecznej przeznaczonej dla mieszkańców K. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jaką jest utrzymanie mieszkania" wprowadzonego uchwałą Rady Miasta K. Nr [...] z dnia [...] Wskazany program przewiduje przyznanie pomocy do wysokości [...] zł zadłużenia, natomiast zadłużenie wnioskującej jest dużo [...] od ustalonej kwoty i dlatego odmówiono wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie organ wskazał w uzasadnieniu, iż przyznano pomoc na zaległości powstałe w czasie pobierania dodatku mieszkaniowego dla umożliwienia ponownego starania się o to świadczenie.

Z decyzją tą nie zgodziła się M. K., która wniosła odwołanie. W motywach odwołania wskazała, że decyzja jest dla niej krzywdzącą i niezrozumiała. Wskazała, że od [...] jest mieszkanką K., gdzie do [...] opłacała czynsz. Wobec trudności finansowych powstały zaległości czynszowe, gdyż nie miała wiedzy, gdzie udać się po pomoc. Wskazała, że w jej odczuciu "Lokalny program pomocy społecznej przeznaczonej dla mieszkańców K. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jaką jest utrzymanie mieszkania" przeznaczony jest właśnie dla takich jak ona osób. Organ potwierdził wszak, że spełnia kryterium dochodowe, jest osobą [...],i nie może we własnym zakresie z posiadanych środków spłacić tego zadłużenia. Podkreśliła, że niezrozumiały dla niej jest argument przyznawania pomocy do wysokości [...] zł. i z tego powodu, że jej zadłużenie jest większe – odmówienie jej tej pomocy, gdyż nic nie stoi na przeszkodzie udzielaniu takiej pomocy ratami (w kolejnych latach- tak rozlicza się miejscowy Ośrodek z przyznawanych na ten cel środków) czy ewentualnie umorzeniu pozostałej kwoty zadłużenia. W jej odczuciu Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wydał decyzję całkowicie oderwaną od wspomnianego powyżej programu pomocy.

Postanowieniem z dnia [...] Koordynator Starszy Pracownik Socjalny, powołując w podstawie art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego, sprostował oczywistą pomyłkę w przedstawionej powyżej decyzji z dnia [...] polegającą na błędnym wyborze uzasadnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszej instancji. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ ten podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Potwierdzając ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie dochodu wnioskującej, który jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, podkreślił, że zgodnie z utartym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zatem z zasady tej wynika, że zasiłek może być przeznaczony na zabezpieczenie niezbędnej potrzeby (czyli nie każdej), a nadto wyraz "może" – wskazuje na wyposażenie organu decyzyjnego w prawo uznaniowej oceny, czy w danym, konkretnym przypadku zasiłek celowy powinien być udzielony. Dodatkowo organ odwoławczy zaznacza, że w orzecznictwie zaznacza się pogląd, iż organ orzekający, bezpośrednio zajmujący się rozdziałem środków z pomocy społecznej jest najlepiej zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej dla każdego uprawnionego, a z drugiej strony w możliwościach finansowych pozwalających zaspokojenie tych potrzeb. W przypadku, kiedy nie starcza środków dla wszystkich potrzebujących, rzeczą organu orzekającego jest wyważenie przyznawanej pomocy. Nadto Kolegium wskazało, że pomimo trudnej sytuacji strony, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego- przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej na spłatę zaległości czynszowych nie jest celem pomocy społecznej. Dlatego też uznając działania organu pierwszej instancji za wystarczające, przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz w sposób wyczerpujący udokumentowane w zebranym materiale dowodowym, orzekł o utrzymaniu tej decyzji w mocy.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M. K. W skardze wyraziła niezadowolenie z wymienionej powyżej decyzji Kolegium, zwracając uwagę na fakt, iż spełnia ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] w sprawie przyjęcia i wdrożenia Lokalnego programu pomocy społecznej przeznaczonego dla mieszkańców K., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jaką jest utrzymanie mieszkania. Wskazując na cel tego Programu – zmniejszenie liczby osób posiadających zadłużenie w wydatkach mieszkaniowych podkreśliła, że program ten przeznaczony jest dla osób, które pozostając w trudnej sytuacji życiowej nie są w stanie, wykorzystując własne środki i możliwości spłacić powstałego zadłużenia czynszowego. W szczególności, w jej ocenie, dotyczy to osób samotnych, starszych, bezrobotnych a posiadających tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Wobec faktu, iż na pomoc tą przeznaczona jest rocznie określona pula, która rozliczona jest także rocznie, zainteresowana zauważa, że limit pomocy [...] zł może dotyczyć świadczenia rocznego, podczas, gdy nic nie stoi na przeszkodzie, by udzielić takiego świadczenia kilkukrotnie. Z tego też powodu nie uznaje by kwota jej zadłużenia uniemożliwiała przyznanie jej świadczenia. Podkreślając, iż spełnia wszystkie niezbędne warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia uważa, że świadczenie to powinna otrzymać.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wyjaśniło, że przyjęta uchwała Rady Miejskiej w K. wdrażąjąca lokalny program pomocy społecznej przeznaczony dla mieszkańców K. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jaką jest utrzymanie mieszkania nie może być podstawą wydania decyzji w rozpatrywanej sprawie, gdyż nie posiada waloru prawa miejscowego. Nie istnieje zatem możliwość przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do zaległości czynszowych, gdyż nie ma do tego upoważnienia w obowiązujących przepisach prawa.

Na rozprawie w dniu [...] skarżącą potrzymała swoją skargę

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje;

Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego.

Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w oparciu o treść art. 145 § 2 wymienionej ustawy, w zależności od rodzaju naruszenia, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, a przesłanką nieważności rozstrzygnięcia jest m. in. stwierdzenie, iż wydane ono zostało bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 tej ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze

Poddawszy takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona.

Postępowanie w rozpatrywanej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskiem skarżącej z dnia [...] w którym to wystąpiła o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego. W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, który stanowi wypełnienie obowiązku wynikającego z treści art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w dniu [...] zgłosiła dodatkowy wniosek o zasiłek celowy n spłatę zaległości za czynsz. Dołączyła także kartę uczestnika "Lokalnego programu pomocy społecznej przeznaczonego dla mieszkańców K. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jaką jest utrzymanie mieszkania".

Jak wynika z akt sprawy wnioskująca o świadczenie M. K. prowadzi [...] gospodarstwo domowe, a jej dochód w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku o pomoc wynosił według ustalenia organu pierwszej instancji [...] zł, a zatem spełnia warunki określone w 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, warunkujące ubieganie się o przyznanie pomocy .

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że odmowa przyznania świadczenia spowodowana została m.in. ograniczonymi możliwościami miejscowego Ośrodka oraz aktualnie obowiązującą polityką świadczeń pozwalającą na przyznanie pomocy w ramach "Lokalnego programu pomocy społecznej przeznaczonego dla mieszkańców K. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jaką jest utrzymanie mieszkania" wprowadzonego uchwałą Rady Miejskiej nr [...] z dnia [...] do kwoty [...] zł. Powodem odmowy przyznania pomocy wnioskującej, jak wynika z tego uzasadnienia, było zadłużenie czynszowe wyższe niż wskazana kwota pomocy.

Rozpatrując złożone odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomijając kwestię wspomnianego powyżej "Programu..", podało jako główną przyczynę swojego stanowiska utrwaloną linię orzeczniczą, w myśli której "spłata zadłużenia czynszowego nie jest celem pomocy społecznej". Dopiero w odpowiedzi na skargę, w odpowiedzi na zarzuty strony skarżącej podaje, iż wspomniana uchwala Rady Miejskiej w K. nie może być podstawą wydania decyzji , gdyż nie posiada waloru prawa miejscowego, czyli nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującym.

W ocenie składu sądzącego argumentacja powyższa nie może być utrzymana. Wprawdzie należy przyznać, iż uchwała Rady Miejskiej w K. nr [...] z dnia [...] w sprawie przyjęcia i wdrożenia Lokalnego programu pomocy społecznej przeznaczonego dla mieszkańców K., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej jaką jest utrzymanie mieszkania nie ma waloru prawa miejscowego. Nie zmienia to jednak faktu, iż Wojewoda Ś. nie zakwestionował powyższej uchwały, nie została ona zatem uchylona i pozostaje w obrocie prawnym. Na jej podstawie miejscowy ośrodek pomocy społecznej udzielał pomocy osobom posiadającym zadłużenie czynszowe, wśród których to osób znalazła się także skarżąca.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na to, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne". Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, nakazuje więc władzom publicznym równe traktowanie, co stanowi zasadniczą normę prawną, którą należy uwzględniać przy rozpatrywaniu i załatwianiu wszystkich spraw.

Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że skoro kwestionowana uchwała Rady Miejskiej w K. była podstawą przyznawania mieszkańcom K. pomocy na spłatę zadłużenia czynszowego w oparciu o którą, wbrew utartemu orzecznictwu przyznawana była taka pomoc, to nie może być pozbawiona tego prawa skarżąca. Jak już bowiem wskazano, jedynym powodem dla której odmówiono stronie pomocy, było odniesienie się do wspomnianej uchwały i stwierdzenie, iż przewiduje ona jedynie pomoc do wysokości zadłużenia [...] zł. Analizując treść wspomnianej uchwały Sąd nie dopatrzył się powyższego zapisu.

Mając na uwadze powyższe, nie można podzielić argumentacji rozpatrujących sprawę organów administracyjnych. Uznanie bowiem przez orzekające w sprawie organy w istniejącym stanie faktycznym, że strona nie spełnia warunku niezbędnego dla uzyskania przedmiotowej pomocy nie znalazło potwierdzenia w przedłożonych aktach administracyjnych, a zatem wydanie w takim stanie przedmiotowej decyzji należy ocenić jako przedwczesne oraz naruszające przepisy art. 7, 77 ( 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaniechanie przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie stanowi uchybienie przepisom postępowania, które w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie wypada wspomnieć, iż działanie organu pierwszej zmierzające do sprostowania "oczywistej pomyłki polegającej na błędnym wyborze uzasadnienia" w kwestionowanej decyzji z dnia [...] w trybie art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego

Uwzględniając powyższe, decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 ( 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)