Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 9/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Przewlekłość postępowania
Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 11 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
article: par. 9
journal: Dz.U. 2004 nr 118 poz 1233
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków  zagospodarowania przestrzennego gminy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Burmistrza Miasta T. w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej; 3. wymierza Burmistrzowi Gminy T. grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; 4. przyznaje od Burmistrza Gminy T. na rzecz skarżącego M.M. sumę pieniężną w wysokości 200 (dwieście) złotych; 5. zasądza od Burmistrza Gminy T. na rzecz skarżącego M. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc


UZASADNIENIE

II SAB/Łd 9/21

Uzasadnienie

W dniu 22 grudnia 2020 r. za pośrednictwem Burmistrza Gminy T. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarga na bezczynność organu złożona przez M. M. Przedmiotem skargi było nieudzielenie żądanej informacji publicznej w zakresie wniosków mieszkańców oraz wniosków inwestorów w związku z Uchwałą NR [...] Rady Miejskiej w T. z 6 października 2020 r. w sprawie przystąpienia do zmiany studium warunków i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T. oraz załącznikiem do niniejszej uchwały w postaci: "analiza zasadności przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T.".

Z akt sprawy wynika, że 21 października 2020 r. do Urzędu Miasta w T. wpłynął drogą elektroniczną wniosek M.M. o treści: "w związku z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia 6 października 2020 r. w sprawie przystąpienie do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T. oraz załącznikiem do niniejszej uchwały w postaci: >>analiza zasadności przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T.<<, gdzie napisano : >>Biorąc pod uwagę interes gminy, wnioski mieszkańców i inwestorów (...)<< – na podstawie ustawy o dostępie do informacji proszę o zamieszczenie w BIP Gminy T. lub przesłanie na adres e-mail [...]@[...]- skanów powyższych wniosków, tj. wnioski mieszkańców oraz wnioski inwestorów."

W dniu 4 listopada 2020 r. na adres e-mail skarżącego przekazano powiadomienie o przedłużeniu udostępnienia informacji publicznej w żądanym zakresie do 15 grudnia 2020 r.

Do 22 grudnia 2020 r., tj. do dnia złożenia przez M.M. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność Burmistrza Miasta T. w sprawie nieudostępnienia informacji publicznej, skarżącemu nie udzielono odpowiedzi na wniosek.

W swej skardze M. M. wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz nałożenie na organ grzywny z tytułu rażącego naruszenia terminu na udzielenie odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że w zakreślonym terminie z uwagi na duży wpływ drogą elektroniczną nie tylko wniosków o udzielenie informacji publicznej, ale również zapytań, propozycji szkoleń, programów itp. oraz w związku brakami kadrowymi, jak również ze względu na nieobecność pracownika merytorycznego, odpowiedź nie została udzielona, a skarżący nie skontaktował oraz nie ponowił swojego wniosku. Ponadto analizując sprawę organ miał wątpliwości, czy wnioski złożone przed rozpoczęciem procedury planistycznej podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej, bowiem można postrzegać przedmiotowe wnioski w kategoriach korespondencji prywatnej. Jednak z uwagi na fakt, że przedmiotowe wnioski będą wywierały wpływ na kształt projektu studium w tym znaczeniu, że w sporządzanym projekcie studium zostaną uwzględnione bądź nie informacja publiczna skarżącemu zostanie udostępniona.

W takim stanie faktycznym wprawdzie organ pozostawał w bezczynności co do udostępnienia informacji publicznej, ale po otrzymaniu skargi informacja zostanie udzielona. Organ wskazał, że udzieli informacji publicznej w zakresie żądanym przez skarżącego do 27 stycznia 2021 r. Wobec powyższego organ stanął na stanowisku, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, a wniosek o jego umorzenie uzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W myśl art. 149 ustawy p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a.). Ponadto Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b ustawy p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a.).

Zaznaczyć również należy, iż sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 4 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Przystępując do merytorycznych rozważań należy wskazać, iż bezczynność organu administracji publicznej, zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Ustawodawca zdefiniował bezczynność jako niezłatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje zatem w bezczynności wówczas, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2019, poz. 1429 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej], nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie tej ustawy, nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 powoływanej ustawy, bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej jest ujmowane szeroko i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. dostęp do dokumentów, zarówno tych bezpośrednio wytworzonych przez organ, tych, których organ używa przy realizacji zadań przewidzianych prawem, jak i tych, które tylko w części dotyczą organu, nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu decyduje treść i charakter informacji.

Zawartą w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych. Za informację taką uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Tak więc pojęcie informacji publicznej odnosi się do wszelkich spraw publicznych, również wówczas, gdy informacja nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie się do nich odnosi.

Burmistrz Miasta T. niespornie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto, informacje, których domaga się skarżący, mają charakter informacji publicznych.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy stwierdzić, że jej przedmiotem uczyniono bezczynność Burmistrza Miasta T. polegającą na nierozpoznaniu wniosku skarżącego z 21 października 2020 r. w zakresie udzielania informacji o wnioskach złożonych przez mieszkańców i inwestorów w związku z uchwałą Rady Miejskiej w T. z 6 października 2020 r. (Nr [...]) w sprawie przystąpienia do zmiany studium warunków i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T. oraz załącznikiem do niniejszej uchwały w postaci "analiza zasadności przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T.".

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę stoi na stanowisku, że informacją publiczną niewątpliwie będzie całość dokumentacji posiadanej przez organ - Burmistrza Miasta T., której używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań - w tym wypadku sporządzenia studium, a zatem także i projekt części graficznej studium, a także wnioski złożone do projektu studium.

W myśl art. 11 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 293 z późn. zm.), wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium ogłasza w prasie miejscowej oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium, określając formę, miejsce i termin składania wniosków do studium, nie krótszy niż 21 dni od dnia ogłoszenia.

Z kolei w świetle § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (Dz.U. Nr 118, poz. 1233), wykonanie czynności, o których mowa w art. 11 ww. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dokumentuje się poprzez sporządzenie dokumentacji prac planistycznych. Zarówno cyt. przepis ustawowy, jak i przepis rozporządzenia wskazują, że w omawianym przypadku rzecz nie dotyczy indywidualnej, jednostkowej sprawy obywatela, rozstrzyganej w trybie procedury administracyjnej, regulowanej przepisami k.p.a., lecz chodzi tu o realizację zamierzeń publicznoprawnych, które w efekcie końcowym mają doprowadzić do przyjęcia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, ewentualnie wprowadzenia zmian w uchwalonym i przyjętym już studium. Nie powinno budzić wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie uchwalenia (lub zmiany) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest postępowaniem zmierzającym do uchwalenia bądź zmiany prawa miejscowego i już choćby z tego względu wszelka informacja o jego przebiegu musi korzystać z waloru publicznej dostępności, jako że proces stanowienia prawa, nawet gdy odbywa się z udziałem czynników innych, niż publiczne, ma charakter publiczny (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 13 marca 2013 r., II SAB/Wa 44/13).

Z uwagi na powyższe nie ulega wątpliwości, że żądane przez skarżącego dokumenty, w tym wnioski złożone przez mieszkańców i inwestorów w związku z uchwałą w sprawie przystąpienia do zmiany studium warunków i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, stanowią informację publiczną.

Raz jeszcze podkreślić należy, że za informacje publiczne należy uznać informacje odnosząc się do podmiotów wykonujących funkcje publiczne lub gospodarujących mieniem publicznym niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (por. wyrok NSA z 30 października 2002 r., II SA 181/02). Wspomniana wykładnia pojęcia informacji publicznej opiera się przede wszystkim na treści art. 61 Konstytucji RP, wskazującego jako kryterium udostępniania informacji, czy dotyczy ona działalności organów władzy publicznej lub osób pełniących funkcje publiczne.

Z powyższych względów niewątpliwie uznać należy, że żądane przez skarżącego informacje należą do kategorii informacji publicznej.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej, statuując w art. 1 i 2 generalną zasadę udostępnienia informacji publicznej, wskazuje jednocześnie na różne sposoby jej udostępniania, wymienione w art. 7 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek. Nie jest przy tym wymagana żadna szczególna forma, którą należałoby zachować przekazując wnioskodawcy żądaną informację. Odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej).

W przedmiotowej sprawie Burmistrz Miasta T., choć dopiero po wniesieniu skargi, udostępnił powyższe informacje skarżącemu w piśmie z 27 stycznia 2021 r. Okoliczność udostępnienia informacji, nawet po wniesieniu skargi, rodzi ten skutek, że postępowanie w zakresie zobowiązania organu do dokonania wymaganych czynności w dniu orzekania przez Sąd staje się bezprzedmiotowe. Tym samym postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a.).

W dalszej kolejności, oceniając charakter bezczynności organu należy stwierdzić, że organ w stwierdzonej bezczynności dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości, w okolicznościach danej sprawy, można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania tejże bezczynności albo przewlekłego prowadzenia postępowania. Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki. Tym samym bezczynność lub przewlekłość prowadzenia postępowania o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność. Przy czym ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie (por. m.in. wyrok NSA z 6 lutego 2020 r., I OSK 3918/18).

Okoliczności niniejszej sprawy czynią zasadnym twierdzenie, iż bezczynność Burmistrza Miasta T. miała charakter rażący, albowiem organ ten, będąc w posiadaniu wnioskowanych informacji, bez żadnego racjonalnego uzasadnienia pozostawał bezczynny przez ponad trzy miesiące, tj. od 21 października 2020 r. do 27 stycznia 2021 r. Dodatkowo uwagę w tym kontekście zwraca fakt, iż organ – jak twierdzi w odpowiedzi na skargę – jak przyczynę nieprzekazania informacji skarżącemu - podaje, że "Skarżący nie skontaktował się oraz nie ponowił swojego wniosku". Z powyższego wynika, że organ działał świadomie, wychodząc z założenia, że skoro skarżący "nie ponawia" swojego wniosku to organ jest zwolniony z obowiązku udzielenia informacji. Zgodnie z powoływanym uprzednio orzecznictwem sądów administracyjnych takie działanie organu uznać należało jako lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony. Podkreślić także należy, iż nawet po wniesieniu skargi na bezczynność (22 grudnia 2020 r.), organ dopiero w dniu 27 stycznia 2021 r., tj. jeszcze przez ponad miesiąc zwlekał z przekazaniem skarżącemu żądanych informacji. Nie może być za usprawiedliwiająca bezczynność uznana także argumentacja organu wskazująca na "duży napływ drogą elektroniczną nie tylko wniosków o udzielenie informacji publicznej, ale również zapytań, propozycji szkoleń, programów itp.", czy tym bardziej podnoszony argument braków kadrowych i nieobecność pracownika merytorycznego. Zdaniem Sądu, wskazywana przyczyna w postaci braków kadrowych, czy nieobecności pracownika merytorycznego nie może stanowić uzasadnienia dla bezczynności organu w rozpatrywaniu spraw. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie prezentowano stanowisko, że przyczyny organizacyjne nie mogą zwalniać organu z zarzutu bezczynności, a praca organu powinna zostać zorganizowana w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń praw stron. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony. Jednocześnie ustawodawca nie przewidział braków kadrowych i trudności w prawidłowej pracy organu, jako przesłanek uzasadniających powstrzymywanie się organu od rozpoznania sprawy (por. m.in. wyroki WSA w Opolu z 30 grudnia 2014 r., II SAB/Op 70/14; z 24 października 2013 r., II SAB/op 57/13 oraz powołane tam orzecznictwo). Do tego rodzaju okoliczności należy również nieobecność pracownika odpowiedzialnego za konkretny wycinek działalności organu. Powyższe świadczyć może o niewłaściwym zorganizowaniu pracy urzędu, co nie może być wytłumaczeniem dla bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 10 września 2018 r., II SAB/Lu 129/18). Takie zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Z tych też względów, w ocenie Sądu, zasadnym było uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jednocześnie, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, za uzasadniony uznać należy także wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Podkreślić bowiem należy, iż podstawowym warunkiem dla stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi w oparciu o art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a. jest upływ terminu do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie organ pozostawał w bezczynności, która przybrała postać rażącego naruszenia prawa. Grzywna wymierzana na podstawie art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a. nie ma na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale ma w szerszym zakresie przeciwdziałać ich opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności postępowania. Innymi słowy, grzywna pełni funkcję prewencyjną i ma przeciwdziałać bezczynności i przewlekłości organu prowadzącego postępowanie. Realne zagrożenie sankcją powinno przede wszystkim zdyscyplinować organ i doprowadzić do sprawnego a zarazem terminowego prowadzenia obecnego postępowania, czy też oddziaływać prewencyjnie, wychowawczo na przyszłość. Na wysokość zasądzonej w tej sprawie grzywny rzutował w głównej mierze okres bezczynności (ponad trzy miesiące). Nie bez znaczenia jest też fakt, że organ w pewien sposób działał świadomie, przyjmując założenie, że skoro skarżący nie "ponawiał" wniosku o udzielenie informacji publicznej o organ czuł się zwolniony z tego obowiązku. Ponadto zauważyć należy, że mimo wniesienia skargi organ wciąż, jeszcze przez ponad miesiąc pozostawał bezczynny. Rzeczona grzywna powinna więc przywrócić zaufanie skarżącemu do organów władzy publicznej i skłonić organ do sprawnego i efektywnego prowadzenia każdego postępowania administracyjnego w przyszłości. Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd zdecydował o wymierzeniu kary w kwocie 200 (słownie: dwieście) zł.

W konsekwencji uznać należy, że okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie z urzędu sumy pieniężnej, przewidzianej przepisem art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a.

Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, Sąd miał przede wszystkim na uwadze funkcje, jakie pełnią grzywna oraz przyznanie sumy pieniężnej. Przyjmuje się, że grzywna jest środkiem o charakterze represyjnym i prewencyjnym mającym zdyscyplinować organ, natomiast suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania. Może ono nastąpić tak z urzędu jak i na wniosek (por. m.in. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17, z 27 maja 2020 r., I OSK 2324/19). Jak wskazuje się w orzecznictwie, umożliwienie sądowi przyznania na rzecz skarżącego od organu określonej sumy pieniężnej stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego (wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., II OSK 1201/19). Przyznanie tej sumy powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania.

Za przyznaniem tej sumy przemawiało zatem, zdaniem Sądu, że w stanie faktycznym sprawy niekwestionowana bezczynność organu wypełniała znamiona rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że fakt stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyłącza w praktyce możliwość odstąpienia od przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Jeżeli bowiem strona z taki wnioskiem wystąpiła, to tylko w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest oddalenie takiego wniosku. Oznacza to, że sąd administracyjny odstępując od przyznania skarżącemu sumy pieniężnej obowiązany jest wyjaśnić, jaki to wyjątkowo uzasadniony przypadek zaistniał, żeby uznać za uzasadnione odstąpienie od zastosowania tego środka (tak: J. P. Tarno, M. A. Król, Przyznanie sumy pieniężnej jako środek dyscyplinowania w postępowaniu sądowo administracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 1/2019, s. 21-22, a także wyrok NSA z 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17).

Z uwagi na powyższe, mając na uwadze, że zaistniała w niniejszej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a w toku postępowania nie ujawniły się nadzwyczajne i zaskakujące okoliczności, które stan taki mogłyby usprawiedliwiać, uzasadnione było zdaniem Sądu przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a.

Jeżeli chodzi o wysokość przyznanej sumy pieniężnej to Sąd miał na uwadze czas trwania postępowania, a przede wszystkim okres bezczynności, w czasie której organ nie podejmował bez usprawiedliwienia czynności. Do przedłużenia postępowania w żaden sposób nie przyczyniły się działania skarżącego.

Uwzględniając zatem czas trwania postępowania, okres, w którym organ bez usprawiedliwionych przyczyn nie podejmował czynności, działanie skarżącego, który nie przyczynił się do przedłużania postępowania oraz charakter sprawy, Sąd uznał za uzasadnione przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 200 (słownie: dwieście) zł. Tak określona suma pieniężna spełni w okolicznościach rozpoznawanej sprawy swą kompensacyjną rolę.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która w ocenie Sądu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku).

Jednocześnie mając na uwadze, że wnioskowana informacja została skarżącemu udostępniona po wniesieniu skargi, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a., należało orzec o umorzeniu postępowania co do zobowiązania organu do załatwienia wniosku (pkt 2 sentencji wyroku). W dniu wyrokowania organ nie był już bowiem bezczynny.

Równocześnie Sąd, na podstawie art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a., uznał, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny oraz z urzędu orzekł o przyznaniu sumy pieniężnej (pkt 3 i 4 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. (pkt 5 sentencji wyroku). Na zasądzone koszty złożyła się kwota wpisu od skargi (100 złotych).

dc