Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 52/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 65, art. 105, art. 138, art. 140
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 71, art. 73, art. 76, art. 104, art. 116
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2010 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia 16 listopada 2009r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I instancji skargę oddala


UZASADNIENIE

K. N. w skierowanym do Dowódcy Jednostki Wojskowej I wniosku z dnia 27 lipca 2009 r. zwrócił się o:

1. wyrównanie uposażenia z tytułu należnego na zajmowanym stanowisku za okres od 21 lipca 2005 r. do 1 lipca 2006r., wraz z odsetkami od dnia wniesienia wniosku, względnie,

2. wypłacenie odszkodowania przewidzianego w art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Jako podstawę prawną tych żądań wskazał art. 61 § ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 104 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Podniósł, że decyzją Szefa Sztabu Generalnego z dnia [...] 2005 r. Nr [...], został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 21 lipca 2005 r. Rozkaz ten nie wszedł do obrotu prawnego, ponieważ na skutek odwołania został uchylony decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2006 r. Nr [...].

O tym, że w okresie od dnia 21 lipca 2005 r. do dnia 1 lipca 2006 r. pełnił zawodową służbę wojskową stanowi treść decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2006 r. Nr [...]. Za okres ten nie otrzymał uposażenia ani odszkodowania z tytułu uchylenia decyzji o zwolnieniu. Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego nigdy nie stał się decyzja ostateczną, nie wywołał skutków prawnych. Oznacza to, że okres od dnia 21 lipca 2005 r. do dnia 1 lipca 2006 r. jest pełnoprawnym okresem pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Zgodnie z art. 72 ustawy pragmatycznej zachował prawo do uposażenia za sporny okres. Skoro nie zostało ono wypłacone pomimo wcześniejszych wniosków, na podstawie art. 75 ust. 3 od każdego z zaległych uposażeń przysługują także odsetki.

Do wniosku skarżący załączył kopię wniosku skierowanego do Dowódcy Jednostki Wojskowej I z dnia 1 sierpnia 2006 r., w którym zwrócił się o wypłatę zaległego uposażenia za okres od 22 lipca 2005 r. do 6 lipca 2006r., wraz z odsetkami, powołując się na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2006r. Nr [...].

Dowódca Jednostki Wojskowej I decyzją z dnia [...] 2009r. nr [...], odmówił K. N. wypłaty:

1. uposażenia wraz z odsetkami za okres od 21 lipca 2005 r. do 1 lipca 2006r.,

2. odszkodowania przewidzianego w art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 75 ust. 1, art. 104 ust. 1 i art. 116 ust. 1 i 3 z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych roszczenia z tytułu prawa do uposażenia przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. K. N. wystąpił z wnioskiem o uposażenie w dniu 31 lipca 2009 r., a więc po upływie 3 lat. Dlatego organ stwierdził brak podstaw do wypłaty żądanego uposażenia.

Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] 2005 r. był ostateczny, a więc K. N. został zwolniony ze służby wojskowej i od dnia 21 lipca 2005 r. nie pełnił zawodowej służby wojskowej do dnia 1 lipca 2006r., kiedy to wskutek uchylenia tej decyzji ponownie został nawiązany stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Także z tych względów brak jest podstaw do wypłaty uposażenia. O tych okolicznościach K. N. został poinformowany pismem z dnia 29 stycznia 2007 r. Nr [...] przez Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej.

Nie zachodzą również ustawowe przesłanki wypłaty odszkodowania na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy.

K. N. odwołał się od powyższej decyzji. Decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego przez:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 16 § 1 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, iż decyzją ostateczną jest taka, od której złożono odwołanie, zanim odwołanie to zostanie rozstrzygnięte,

2. niezastosowanie art. 130 § 2 k.p.a. i art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a tym samym przyjęcie, iż pomimo złożenia odwołania, decyzja organu wojskowego I instancji staje się ostateczna, wykonalna i jej skutki prawne nie są wstrzymane do czasu rozpatrzenia odwołania.

Skarżący podniósł, iż organ dopuścił się naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem wpłynęło na ocenę, iż na mocy decyzji z dnia [...] 2005 r. Szefa Sztabu Generalnego Nr [...], został skutecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Dlatego nie zgłasza zarzutów merytorycznych, albowiem ich rozpatrywanie na obecnym etapie postępowania należałoby uznać za przedwczesne.

Zdaniem skarżącego decyzja zaskarżona nie jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., który został bezpodstawnie zastosowany przez organ, pomimo braku przesłanek do jego zastosowania. Warunkiem, zatem aby decyzja l instancji, a taką była decyzja Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] 2005 r. Nr [...], stała się ostateczna, jest zaniechanie wniesienia odwołania, albo wniesienie go nieskutecznie, to jest po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.

Skoro, zatem, skutecznie wniósł odwołanie od tej decyzji, nie stała się ona ostateczna i nie wywołała skutków prawnych. Po wniesieniu odwołania, jej wykonanie było wstrzymane z mocy art. 130 § 2 k.p.a., zaś po rozpatrzeniu odwołania przez Ministra Obrony Narodowej - organ II instancji, została uchylona, a więc wyeliminowana z obrotu prawnego, nigdy nie otrzymując przymiotu wykonalnej. Organ, zatem niewłaściwie zastosował art. 16 § 1 kpa.

Organ nie brał pod uwagę zastosowania art. 130 § 2 k.p.a. do powyższej kwestii, czy art. 8 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej: w sprawach uregulowanych w ustawie, żołnierzowi służy odwołanie od decyzji właściwego organu wojskowego. Zatem, skoro strona - żołnierz - korzysta z tego prawa, to z mocy art. 130 § 2 k.p.a., wykonalność decyzji zostaje wstrzymana do czasu rozpatrzenia odwołania.

Tym samym, nie sposób jest się zgodzić, mając na uwadze fakt zaskarżenia odwołaniem decyzji Szefa Sztabu Generalnego Nr [...], iż stała się ona ostateczna. Jej wykonanie było oczywistym naruszeniem prawa wobec złożenia odwołania. Dowódcy jednostki, w której skarżący pełnił służbę, nie wolno było zaskarżonej odwołaniem decyzji wykonać.

Dowódca Jednostki Wojskowej nr III decyzją z dnia 16 listopada 2009r. nr [...]: 1. uchylił zaskarżoną decyzję w całości, 2. umorzył postępowanie I instancji.

Jako podstawę prawną wskazał art. 20, art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 74 ust. 1, art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podniósł, że należy uchylić zaskarżoną decyzję, jednak z innych względów niż podniesione w odwołaniu.

Swoje żądanie skarżący oparł na okoliczności uchylenia decyzją Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2006 r. - rozkazu Nr [...] Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] 2005 r. i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Rozkazem tym został zwolniony z dniem 2 lipca 2005 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z powodu niewyznaczenia na stanowisko służbowe w okresie przebywania w rezerwie kadrowej.

W dniu 21 lipca 2005 r. skarżący złożył do Ministra Obrony Narodowej wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Minister Obrony Narodowej w dniu [...] 2005 r. postanowieniem Nr [...],, przywrócił termin do wniesienia odwołania, a następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] 2006 r. wyznaczył skarżącego na stanowisko oficera sekcji logistyki w Jednostce Wojskowej Nr II. Kadencja została stronie ustalona na okres od 1 lipca 2006 r. do 30 czerwca 2009 r. Obecnie oficer pełni zawodową służbę wojskową na tym samym stanowisku, na podstawie rozkazu personalnego Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] 2009 r. z kadencją ustaloną do 30 czerwca 2012 r.

Analiza przepisów rozdziału 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazuje zdaniem organu odwoławczego, że strona złożyła wniosek do niewłaściwego organu. Właściwość organu w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 4 k.p.a. Zgodnie z art. 20 właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania.

W przedstawionym stanie faktycznym przepisami materialnymi są przepisy wskazanej wyżej ustawy pragmatycznej. Zgodnie z art. 74 wypłaty uposażenia oraz innych należności dokonuje jednostka wojskowa lub instytucja cywilna, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje. Kpt. N. -jak wskazano wyżej - nie pozostaje na zaopatrzeniu finansowym JW Nr I.

Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych doprecyzowuje w art. 104 kwestie właściwości stwierdzając, że jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organami właściwymi w sprawach uposażeń i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskowa w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy.

To prowadzi do wniosku, że skarżący mylnie określił adresata wniosku z 27 lipca 2009 r., a Dowódca JW I nie był w tej sprawie organem właściwym. Przedstawione stanowisko jest zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z 3 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1234/08).

Dowódca JW Nr I jest również niewłaściwym organem, jeżeli chodzi o alternatywnie sformułowane żądanie wypłaty odszkodowania. Tym organem jest organ zwalniający żołnierza z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz.137). Żądanie wypłaty odszkodowania powinno być, zatem skierowane do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, którego rozkaz w sprawie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej został uchylony.

Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. przesłankę do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 138 k.p.a., nie może natomiast w postępowaniu instancyjnym stosować art. 156 § 1 k.p.a. mającego zastosowanie do sytuacji, gdy organ wyższego stopnia działa nie jako organ odwoławczy, lecz jako organ nadzoru, którego uprawnienia są węższe od uprawnień organu odwoławczego (wyrok NSA z dnia 14 marca 1997 r., SA/Łd 190/96) - M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Rozpatrując odwołanie stron, organ administracji wyższego stopnia może wydać rozstrzygnięcie tylko na podstawie art. 138 k.p.a., co w wypadku bezprzedmiotowości postępowania organu I instancji oznacza, że organ odwoławczy powinien wydać decyzję uchylającą decyzję i umarzającą postępowanie I instancji. Stan taki dotyczy także przypadków, gdy przesłanką uchylenia decyzji organu I instancji są jej wady mieszczące się w podstawach do stwierdzenia nieważności (podobnie wyrok NSA z dnia 9 stycznia 1998 r., I SA/Lu 1341/96).

K. N. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżając decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr III w K. z dnia 16 listopada 2009 Nr [...] w punkcie 2. to jest w zakresie umorzenia postępowania w I instancji. Skarżący domagał się:

1. stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości każdej, względnie

2. uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości każdej.

Zarzucił decyzji naruszenie prawa:

1. materialnego przez niezastosowanie art. 104 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a tym samym przyjęcie, iż w sprawach, gdzie żołnierz zawodowy dochodzi alternatywnie wyrównania uposażenia i odszkodowania, o którym mowa w art. 116 ust. 1 ustawy, dowódca jednostki wojskowej tego żołnierza nie jest organ właściwym w I instancji, pomimo, iż żaden przepis szczególny nie wskazuje właściwości innego organu,

2. procesowego przez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. zdanie 2 w związku z art. 105 k.p.a., polegające na uznaniu sprawy za bezprzedmiotowej z uwagi na orzekanie w I instancji przez organ niewłaściwy, a tym samym niewłaściwe sformułowanie rozstrzygnięcia decyzji nawet przy założeniu, iż pogląd o niewłaściwości organu l instancji jest zasadny.

Podniósł, że stanowisko organu w punkcie 2 decyzji, które stanowi jedyny przedmiot zaskarżenia, organ II instancji uzasadnił niewłaściwością organu I instancji - dowódcy jednostki wojskowej, w której służbę pełni skarżący do rozstrzygania spraw w przedmiocie wyrównania uposażenia. Organ zdaniem skarżącego nie zauważył, iż treścią pierwotnego wniosku nie było uposażenie, lecz odszkodowanie z tytułu uchylenia ostatecznej decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, o które wnosił skarżący w punkcie 2 swojego wniosku kierowanego do organu I instancji. Dla organu II instancji każde świadczenie pieniężne należne żołnierzowi, które choćby pośrednio wiąże się ze stosunkiem służbowym - jest uposażeniem.

Skarżący podniósł, że wbrew stanowisku organu, przedmiotem sprawy w I i w II instancji wcale nie było uposażenie żołnierza zawodowego, lecz odszkodowanie z tytułu uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, która jako nieostateczna została wykonana, zaś skarżący został pozbawiony do czasu jej uchylenia środków do życia. Organ nie zapoznał się z treścią wniosku skarżącego, ani z jego argumentacją. Stąd argumenty, które podnosi i orzecznictwo, które powołuje są niezwiązane z przedmiotem sprawy.

Skoro, zatem, sprawa nie dotyczyła i nie dotyczy uposażenia żołnierza zawodowego, to nie ma w sprawie zastosowania art. 74 ust. 1 ustawy, który stanowi jedynie o wypłacaniu uposażenia, nie zaś o decydowaniu o jego wysokości, należności, czy nienależności- tę kompetencję posiada wyłącznie dowódca jednostki wojskowej, w której służbę pełni skarżący, lecz art. 104 ust. 1 tej ustawy, wskazujący na właściwość dowódcy jednostki wojskowej, w której skarżący pełni służbę.

Zdaniem skarżącego nie można mówić o błędnym określeniu adresata. Adresat został określony prawidłowo, lecz organ nie rozumiał, czego sprawa dotyczy.

Abstrahując od tego, czy w I instancji rozstrzygał organ właściwy, czy też nie, to niewłaściwość organu I instancji nie daje podstawy do umarzania postępowania w I instancji. Wyłączną podstawą umorzenia postępowania jest, bowiem bezprzedmiotowość sprawy. Niewłaściwość organu I czy II instancji, nie powoduje bezprzedmiotowości sprawy, lecz powinna skutkować uchyleniem decyzji wydanej przez organ niewłaściwy i przekazanie do ponownego rozpatrzenia, gdzie w uzasadnieniu winna zostać zawarta wytyczna, co do wydania postanowienia na podstawie art. 65 § 1 kpa o przekazaniu sprawy wedle właściwości. Pogląd taki dominuje w orzecznictwie i doktrynie np. wyrok WSA w Opolu z dnia 30 czerwca 2008 r. w sprawie II SA/Op 123/08 publ. Legali, którego odpis skarżący załączył do skargi.

Dowódca Jednostki Wojskowej nr III w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumentację z uzasadnienia decyzji i wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że w uzasadnieniu decyzji organ wskazał przepisy, które przesądzają o właściwości w niniejszej sprawie innego organu wojskowego. Co do zastosowania art. 138 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym wskazał, że art. 65 k.p.a. odnosi się do sytuacji ustalenia braku właściwości w fazie wszczęcia postępowania, o czym przesądza zarówno treść tego artykułu, jak i zamieszczenie w rozdziale 1 regulującym wszczęcie postępowania (wyrok z dnia 4 grudnia 2007 r. Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1428/07 - LEX nr 501562).

W piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2010 r. skarżący zmienił swoje żądania i wnioski. W szczególności wniósł o:

- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości,

- względnie uchylenie tych decyzji w całości,

- zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił, że wniósł odwołanie tylko w części i nie było podstaw do uchylania decyzji I instancji w całości, co stanowi naruszenie art. 127 i 104 k.p.a. Brak było również podstaw do umorzenia postępowania, ponieważ istnieje przedmiot żądania skarżącego.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie pełnomocnik organu wskazał, że przed zwolnieniem skarżący pełnił służbę w Jednostce Wojskowej I. Potwierdził również, że po uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby skarżącemu wyznaczono stanowisko służbowe w Jednostce Wojskowej II.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny – zgodnie z ustawowymi kompetencjami – badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia nie można dopatrzyć się podstaw do uwzględnienia skargi.

Na wstępie należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w skardze treścią pierwotnego wniosku z dnia 27 lipca 2009 r. skierowanego do Dowódcy Jednostki Wojskowej I było zarówno żądanie wyrównania uposażenia za okres od 21 lipca 2005 r. do 1 lipca 2006r., określone w punkcie 1 wniosku, jak również sformułowane alternatywnie żądanie odszkodowania przewidzianego w art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z tytułu uchylenia ostatecznej decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, o które wnosił skarżący w punkcie 2 swojego wniosku skierowanego do organu I instancji.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr.98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej k.p.a., normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Właściwość organu w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy Działu I , Rozdziału 4 k.p.a. Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 65 §1 k.p.a.).

Zgodnie z art. 20 k.p.a. właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania.

W sprawie wywołanej wnioskiem skarżącego z dnia 27 lipca 2009 r. skierowanego do Dowódcy Jednostki Wojskowej I, przepisami materialnymi są przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. z 2008 r., nr 141, poz. 892 ze zm.) zwanej dalej jako ustawa pragmatyczna.

Zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych określone zostały w ustawie pragmatycznej, w przepisach art. 71 - 104 (rozdział 5 ustawy pragmatycznej).

Zgodnie z art. 71 ust. 1 oraz art. 76 ust. 1 i 4 ustawy pragmatycznej żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie, przy czym prawo do uposażenia żołnierza powstaje z dniem rozpoczęcia pełnienia przez niego zawodowej służby wojskowej, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł. Wypłaty uposażenia oraz innych należności, o których mowa w art. 73, dokonuje jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje (art. 74 ust. 1 ustawy pragmatycznej), a organami właściwymi w tych sprawach są dowódcy jednostek wojskowych (art. 104 ustawy pragmatycznej).

Stosownie do treści art. 104 ust. 1 ustawy pragmatycznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organami właściwymi w sprawach określonych w przepisach niniejszego rozdziału są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy.

W stosunku do dowódców jednostek wojskowych i ich zastępców oraz żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w jednostkach wojskowych, których dowódcy zajmują stanowisko niższe niż określone w ust. 1, właściwymi organami są bezpośredni przełożeni dowódców tych jednostek (art. 104 ust. 2 ustawy). Stanowiskami służbowymi równorzędnymi stanowisku dowódcy batalionu są stanowiska: 1) dowódcy dywizjonu lub eskadry; 2) dowódcy okrętu II rangi; 3) inne stanowiska dowódców jednostek wojskowych, jeżeli stanowiska te zostały zaszeregowane do stopnia etatowego, co najmniej majora (komandora podporucznika) - art. 104 ust. 3 tej ustawy.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy pragmatycznej, ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o jednostce wojskowej - należy przez to rozumieć jednostkę organizacyjną Sił Zbrojnych funkcjonującą na podstawie nadanego przez Ministra Obrony Narodowej etatu określającego jej strukturę wewnętrzną, liczbę, rodzaje i rangę wszystkich stanowisk służbowych występujących w tej jednostce, jak również liczbę i rodzaje uzbrojenia, środków transportu i innego wyposażenia należnego jednostce, oraz posługującą się pieczęcią urzędową z godłem Rzeczypospolitej Polskiej i nazwą (numerem) jednostki, a także jednostkę organizacyjną podległą Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowaną, przedsiębiorstwo państwowe, dla którego jest on organem założycielskim, oraz komórkę organizacyjną Ministerstwa Obrony Narodowej.

W sprawie Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] 2006 r. uchylił rozkaz Nr [...] Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] 2005 r. i umorzył postępowania pierwszej instancji. Rozkazem tym skarżący został zwolniony z dniem 2 lipca 2005 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy.

Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] 2006 r. wyznaczył skarżącego na stanowisko oficera sekcji logistyki w Jednostce Wojskowej Nr II. Kadencja została ustalona na okres od 1 lipca 2006 r. do 30 czerwca 2009 r. Obecnie skarżący pełni zawodową służbę wojskową na tym samym stanowisku, na podstawie rozkazu personalnego Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] 2009 r. z kadencją ustaloną do 30 czerwca 2012 r. Skarżący nie pozostaje, więc na zaopatrzeniu finansowym JW Nr I.

Należy odróżnić płatnika uposażenia i innych należności od organu właściwego w sprawach uposażeń i innych należności żołnierzy zawodowych. To prowadzi do wniosku, że skarżący mylnie określił adresata wniosku z 27 lipca 2009r., a Dowódca JW I nie był w tej sprawie organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie "wyrównania uposażenia z tytułu należnego na zajmowanym stanowisku za okres od 21 lipca 2005 r. do 1 lipca 2006r, wraz z odsetkami od dnia wniesienia wniosku".

Z kolei w odniesieniu do żądania dotyczącego odszkodowania przewidzianego w art. 116 ust. 3 ustawy pragmatycznej z tytułu uchylenia ostatecznej decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, o które wnosił skarżący w punkcie 2 swojego wniosku, Dowódca JW Nr I również nie jest właściwym rzeczowo organem, który w tym przedmiocie mógł wydać decyzję.

Wskazany przepis brzmi następująco:

Art. 116. 1. W razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ.

3. Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku, gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1.

Odszkodowanie, o którym mowa w powyższym przepisie zawartym w Rozdział 7 "Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej" ustawy pragmatycznej jest świadczeniem przysługującym od Skarbu Państwa. Rozstrzygnięcia dotyczące odszkodowania określonego tym przepisem nie są, więc przewidzianymi w art. 74 ustawy pragmatycznej, dotyczącymi wypłaty uposażenia oraz innych należności, których dokonuje jednostka wojskowa lub instytucja cywilna, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje. Nie są też rozstrzygnięciami przewidzianymi w art. 104 ust. 1 ustawy pragmatycznej przesądzającym kwestie właściwości w sprawach uposażeń i innych należności żołnierzy zawodowych, którymi w sprawach określonych w przepisach niniejszego rozdziału (Rozdziału 5) są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy.

W sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Zgodnie art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Norma ta stanowiąca o bezprzedmiotowości postępowania ma zastosowanie również w postępowaniu przed organem odwoławczym (art. 140 k.p.a.).

Rozpatrując, zatem w świetle treści przywołanych przepisów postawiony w skardze zarzut naruszenia przez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zdanie 2 w związku z art. 105 k.p.a. należy wskazać, że podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy wobec faktu, że art. 138 zawiera zamknięty katalog rodzajów rozstrzygnięć, które może wydać organ odwoławczy, po rozpatrzeniu złożonego w terminie środka odwoławczego, możliwe jest zastosowanie jedynie częściowo przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji bez równoczesnego umorzenia postępowania I instancji w razie stwierdzenia, że wydanie decyzji przez organ I instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości.

Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy takie działanie organu odwoławczego, czyli uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji z równoczesnym umorzeniem postępowania I instancji jest prawidłowe. Zakres rozstrzygnięcia organu II instancji wyznaczony jest zawsze zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji, co oznacza, że organ ten jest władny do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania administracyjnego organu I instancji w sytuacji, gdy rozpatruje odwołanie od decyzji wydanej przez organ I instancji w toku jego postępowania. Wynika to z faktu, że umorzenie postępowania administracyjnego możliwe jest jedynie w drodze decyzji administracyjnej zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. W konsekwencji, wniesienie odwołania od decyzji I instancji, w żadnym wypadku nie może prowadzić do wydania aktu kasacyjnego, mocą którego nie nastąpiłoby umorzenie postępowania przed organem I instancji. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, bowiem, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem I instancji. Jako przykłady uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania I instancji wskazać można między innymi na sytuację, gdy sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, skierowano decyzję do osoby niebędącej stroną w sprawie, czy też, gdy we wszczętym postępowaniu administracyjnym nastąpiło naruszenie przepisów o właściwości. Ta ostatnia sytuacja dotyczy rozpoznawanej sprawy.

Art. 138 k.p.a. zawiera wyczerpujący katalog rozstrzygnięć, które mogą zapaść po rozpoznaniu odwołania od decyzji organu I instancji. Przepis ten nie przewiduje możliwości uchylenia decyzji, umorzenia postępowania i jednoczesnego przekazania sprawy do organu właściwego. Postanowienie o przekazaniu podania w trybie art. 65 k.p.a., organ odwoławczy winien wydać po uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania. W przypadku zaś braku działania organu w tym zakresie stronie będą służyły przewidziane prawem środki dyscyplinujące organ.

Jeżeli organ, do którego wniesiono podanie, przed wszczęciem postępowania administracyjnego stwierdzi swoją niewłaściwość w sprawie, a sprawa podlega rozpatrzeniu w trybie administracyjnym, to zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. przekaże to podanie niezwłocznie do organu właściwego w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Jeżeli organ administracji publicznej stwierdzi swoją niewłaściwość na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, to zobowiązany jest umorzyć postępowanie, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a sam wniosek przekazać do załatwienia organowi właściwemu zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości jest postępowaniem bezprzedmiotowym przed tym organem.

Gdy organ administracji publicznej ujawni naruszenie przepisów o właściwości dopiero w toku postępowania odwoławczego, wszczętego wskutek wniesienia odwołania od merytorycznej decyzji organu I instancji, to organ odwoławczy ma obowiązek na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie I instancji z powodu jego bezprzedmiotowości. Jednocześnie musi przekazać wniosek będący podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. organowi właściwemu.

Nie był również trafny podniesiony przez skarżącego zarzut, że wniósł odwołanie tylko w części i nie było podstaw do uchylania decyzji I instancji w całości, co stanowi naruszenie art. 127 i 104 k.p.a., że organ odwoławczy wykroczył poza granice indywidualnej sprawy skarżącego skoro granice rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy wyznacza zakres zaskarżenia określony w odwołaniu.

Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej (art. 104 § 1 k.p.a.).

Zgodnie z wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dwukrotnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy wyznacza rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji. Należy podkreślić, że Rozdział 10 k.p.a. zatytułowany "Odwołania" nie zawiera szczególnych regulacji dotyczących warunków formalnych, jakie powinno spełniać odwołanie, a jedynie w przepisie art. 128 k.p.a. wskazano, iż odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeśli wynika z niego, iż strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji, z tym, że przepisy szczególne mogą ustalać inne warunki, co do treści odwołania. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa, zatem wymagań, co do formy odwołania i treści zarzutów podobnie jak przepisy ogólne o pismach procesowych, nie zawiera warunku wskazania zarzutów wobec decyzji, z którą strona się nie zgadza. Ma to na celu odformalizowanie postępowania odwoławczego i ułatwienie kontroli instancyjnej zaskarżonych odwołaniem rozstrzygnięć.

Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 k.p.a.). Przepis ten odnosi się do wszystkich organów administracji, na każdym etapie postępowania, a więc zarówno do organów I instancji jak i organów odwoławczych rozpoznających odwołania od decyzji organów I instancji.

W konsekwencji prawidłowo organ odwoławczy rozpoznając odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji rozważał kwestię właściwości rzeczowej, pomimo, że takiego zarzutu skarżący nie podnosił, jak również prawidłowo kontroli instancyjnej poddał całość zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy też zaznaczyć, że granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji. Zgodnie, bowiem z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy w rozumieniu powyższego przepisu wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej ostatecznej decyzji organu odwoławczego.

Sąd niezwiązany granicami skargi nie może przekroczyć tych granic sprawy administracyjnej i stosunku prawnego, w których skarga została wniesiona, nie może, bowiem swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w sprawę nową w stosunku do tej, która była, albo powinna być przedmiotem postępowania przed organem administracji i wydawanych w nim aktów, przy czym termin "sprawa" występuje tu w znaczeniu materialnym, a nie procesowym.

W sprawie poddanej kontroli Sądu na skutek wniesionej skargi zakresem rozpoznania objęte, więc była zaskarżona decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu I instancji i umarzająca postępowanie I instancji z uwagi na stwierdzenie, ze organ I instancji nie był właściwy rzeczowo do wydania decyzji w przedmiocie wyrównania uposażenia żołnierza zawodowego z tytułu należnego na zajmowanym stanowisku za okres od 21 lipca 2005 r. do 1 lipca 2006r, wraz z odsetkami od dnia wniesienia wniosku, względnie wypłacenie odszkodowania przewidzianego w art. 116 ust. 3 ustawy pragmatycznej. Dlatego też należy zaznaczyć, że wyrok niniejszy nie przesądza w żaden sposób zasadności żądań skarżącego zawartych we wniosku z dnia 27 lipca 2009 r. ani też nie przesądza, któremu organowi, jako właściwemu rzeczowo wniosek skarżącego zostanie przekazany.