Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 821/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 64 i art. 64a
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: Kinga Najdek po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 6, art. 7, art. 104, art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2021 r" poz. 735; dalej: k.p.a.), art. 6 pkt 4 i pkt 14,art. 8, art. 14, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 a i b, art. 62, art. 101 ust. 1, art. 107 ust. 1, art. 110 ust. 1, 3 i 7, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 z późn. zm.; dalej: u.p.s.), § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 roku w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 734 z póź. zm.), § 2 ust.1 i 5 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 roku w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1788); § 1 pkt 1 lit. a-b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r" poz. 1058) oraz § 1 pkt 1 lit. a-b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Radkowie z/s w Ś., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy R. (dalej: organ I instancji ), ustalił opłatę dla M. K. (dalej: strona, skarżący) za pobyt jego matki L. K. (dalej: matka strony, skarżącego) w Domu Pomocy Społecznej w N. (dalej: DPS) za poszczególne okresy w latach 2017-2021 w kwotach wskazanych , począwszy od dnia [...]. Ponadto organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w DPS matki strony w stosunku do jej córek E. K., D. M. oraz jej wnuczek K. M. , P. M. i M. K..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji poczynił następujące ustalenia:

- matka strony została skierowana - na wniosek strony- do DPS na pobyt stały od dnia 3 kwietnia 2017r. ;

- w kręgu osób obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt matki strony w DPS są jej zstępni: dwie córki D. M. , E. K. i syn (strona) oraz trzy pełnoletnie wnuczki: K. M., P. M., M. K. (trzecia wnuczka) oraz jedna niepełnoletnia wnuczka W. K. ( dalej: wnuczki matki strony );

- strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką I. K. (dalej: żona strony, skarżącego), małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej ;

- uwzględniając rozdzielność majątkową organ I instancji ustalił, że źródło dochodu strony stanowiło jego wynagrodzenie za pracę wynikające ze stosunku pracy w Zakładzie Karnym w K.;

- strona odmówiła zawarcia umowy dotyczącej ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS;

- strona ostatecznie zajęła stanowisko, w którym wyraziła zgodę na odpłatność za pobyt matki w placówce w kwocie 400,00 zł. miesięcznie, jednak nie od dnia umieszczenia matki w DPS, a od dnia zawarcia umowy.

Organ I instancji wyjaśnił ,że przy ustalaniu odpłatności za pobyt matki strony w DPS kwotę różnicy pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania w DPS, a opłatą wnoszoną przez matkę strony podzielono na jej troje dzieci spokrewnionych z nią w pierwszym stopniu tj. córki oraz syna. Wysokość odpłatności podzielono proporcjonalnie w równych częściach na każde z trojga dzieci. Do ponoszenia opłat za pobyt matki strony w DPS zobowiązano to dziecko, którego dochód przekracza

300% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie. W odniesieniu do dziecka matki strony, którego dochód nie przekroczył 300% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, przypadającą na niego kwotę odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS podzielono w równych częściach na wszystkie dzieci pochodzące od nich, czyli wnuki pensjonariuszki. Wnuki jako osoby spokrewnione w II stopniu są zobowiązane do ponoszenia opłat za pobyt swojej babci w DPS jako jej zstępni w następnej kolejności po jej dzieciach. Obowiązek pokrywania kosztów pobytu w DPS przechodzi na wnuki solidarnie po dzieciach, które z mocy prawa są zwolnione z wnoszenia opłat za pobyt mieszkańca w DPS. Przy ustalaniu odpłatności wnuków za pobyt ich babci w DPS zastosowano te same zasady, jak przy ustalaniu odpłatności jej dzieci wyrażone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. oraz art. 103 ust. 2 u.p.s. Do odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS zobowiązano wyłącznie te wnuki, których dochód przekracza 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie biorąc pod uwagę wysokość ich dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, art. 64a albo art. 64b u.p.s. Tym samym z odpłatności za pobyt w DPS z mocy prawa zwolniono te wnuki, którego dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie w zależności od sytuacji faktycznej sprawy.

Według organu I instancji , propozycja strony dotycząca opłaty za pobyt jego matki w DPS w kwocie 400 zł miesięcznie ustalona poprzez rozdzielenie należnej kwoty na 6 osób obowiązanych, co według niego finalnie stanowi po 478,15 zł na rzecz każdego zobowiązanego, nie znajduje oparcia w ustawie o pomocy społecznej oraz zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie. Odmawiając zawarcia umowy na warunkach określonych przez stronę organ uwzględnił jego sytuację dochodową, którą ustalił w drodze wywiadu środowiskowego, zaświadczeń pracodawcy oraz jego możliwości ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS. Jednocześnie wobec konsekwentnej postawy strony co do ustalenia opłaty od daty zawarcia umowy, organ nie wyraził zgody na ustalenia terminu początkowego wnoszenia opłaty za pobyt jego matki w DPS od daty zawarcia umowy , skoro została ona umieszczona w DPS w kwietniu 2017 roku. W tym zakresie organ powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPS 7/17 w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej , zgodnie z którą zindywidualizowanie tego obowiązku następuje począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej u.p.s. lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 u.p.s.

W związku z tym - w ocenie organu I instancji -zaproponowana przez stronę opłata w wysokości 400 zł miesięcznie od daty zawarcia umowy nie znajduje uzasadnienia, przy uwzględnieniu możliwości zobowiązanego i osiąganych przez niego miesięcznych dochodów. Kwota ta - zdaniem organu - była rażąco niska.

Wobec tego , z uwagi na fakt, że strona nie zawarła umowy, organ zobowiązany był do zastosowania dyspozycji art. 61 ust. 2d u.p.s. i ustalenia w decyzji administracyjnej wysokości opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. W związku z tym, że istnieje wielość zobowiązanych w tożsamej grupie (dzieci mieszkańca domu pomocy społecznej), organ rozdzielił pozostałą do uiszczenia część opłaty na wszystkich zobowiązanych tej grupy (dzieci mieszkańca). Kwota podlegająca pokryciu przez stronę została rozdzielona równo na wszystkich zobowiązanych w jego grupie, którzy mogą ją ponieść bez przekroczenia maksymalnej kwoty ponoszenia opłaty. Zatem przypadająca stronie 1/3 część różnicy między miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w DPS, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca (3071,88 Zł - 834,96 zł. = 2236,92 zł. : 3 dzieci ) wynosi kwotę745,64 zł.

Jednocześnie organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne w stosunku do zstępnych osoby przebywającej w DPS. W tym zakresie organ ten poczynił następujące ustalenia:

- od daty umieszczenia matki w DPS jej córka D. M. prowadziła gospodarstwo domowe najpierw wspólnie z konkubentem A. K., dwojgiem swoich dzieci oraz dwojgiem dzieci konkubenta, następnie ze swoją młodszą córką. Dochód rodziny przekraczał 300% kryterium dochodowego , organ zawarł z nią w dniu [...] umowę w sprawie ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS , licząc od dnia umieszczenia matki w DPS;

- miesięczny dochód wnuczki K. M. przekraczał 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. od dn. 01.05. 2017 r. - 30.09. 20T8T. - 1902,00 zł. (634,00 zł*300%), a od dnia 01.10.2018 r. - 2103,00 zł. (701,00 zł x 300%). Natomiast pozostająca kwota po wniesieniu opłaty nie była niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a zatem spełnia ona przesłanki do obciążania jej opłatą za pobyt babci w DPS. Organ I instancji wystąpił do niej z pismem nr [...] z dn. [...] w sprawie zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. i taka umowa została zawarta .

- jednocześnie organ I instancji ustalił, że nie istnieją podstawy prawne do obciążenia obowiązkiem wnoszenia opłaty za pobyt matki strony przez jej drugą wnuczkę P. M.;

- wysokość dochodu drugiej córki matki strony E. K., która w omawianym okresie prowadziła gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz dwójką dzieci, w tym: pełnoletnią córką oraz nieletnią córką , nie przekroczyła 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zatem nie spełnia ona przesłanki do obciążania jej opłatą za pobyt matki w DPS, z wyłączeniem miesiąca sierpnia 2019 r., w którym to dochód na osobę w rodzinie przekraczał 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W związku z powyższym w dniu [...] zawarto umowę ustalającą opłatę w wysokości 139,32 zł , z uwagi na to, że różnica między 300% kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem przypadającym na osobę w rodzinie wynosi 139,32 zł, to jest maksymalna kwota jaką należało obciążyć zstępną do ponoszenia odpłatności za pobyt matki strony w DPS.

- trzecia wnuczka matki strony M. K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją matką. Jest uczennicą Zespołu Szkół Agrotechnicznych w B., nie osiąga stałych dochodów, pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców;

- czwarta wnuczka matki strony W. K. nie osiąga dochodów, pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców, jest w wieku szkolnym.

W związku z powyższymi ustaleniami organ I instancji stwierdził, że nie istnieją podstawy prawne do obciążenia obowiązkiem wnoszenia opłaty za pobyt matki strony przez jej trzecią i czwartą wnuczkę.

Końcowo organ I instancji stwierdził, że w powyższej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego ze względu na wystąpienie w niniejszej sytuacji przyczyn, które można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe. Zatem organ uprawniony jest do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Innymi słowy sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego.

W niniejszej sprawie umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego przez organ administracji publicznej dla:

córki D. M. - nastąpiło w związku z zawarciem w dniu [...] umowy Nr [...] o wysokości wnoszonej opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej;

wnuczki K. M. - nastąpiło w związku z zawarciem w dniu [...] umowy nr [...] o wysokości wnoszonej opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej.

Przesłankę umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego stanowi istnienie w obrocie prawnym ww. umów dotyczących wysokości wnoszonej opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej.

Umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego przez organ administracji publicznej dla:

drugiej córki E. K. - nastąpiło w związku z nie przekroczeniem 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, oraz w okresie od dn. 01.08.2019 r. do dn. 31.08.2019 r. zawarciem umowy nr [...] z dnia [...] ustalającej opłatę w wys. 139,32 zł

wnuczki M. K. - nastąpiło w związku z nie osiąganiem stałych dochodów i pozostaniem na wyłącznym utrzymaniu rodziców.

wnuczki P. M. - nastąpiło w związku z nie osiąganiem dochodów, pozostawaniem we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami.

Strona odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej, wnosząc o jej uchylenie w całości . Odwołujący się podniósł zarzuty naruszenia przepisów:

- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 i 2a k.p.a. i w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i uporczywe wydawanie kolejnych decyzji, w tym i decyzji zaskarżonej, z pominięciem wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...], sygn. [...];

- art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 59 ust. 1 u.p.s. przez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji, ustalającej obowiązek zapłaty, z mocą wsteczną w stosunku do daty wydania decyzji kierującej matkę strony do DPS, podczas gdy zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzja o skierowaniu i o odpłatności za pobyt matki skarżącego w DPS powinna zostać wydana najpóźniej w dniu skierowania osoby do DPS, co nastąpiło w dniu [...];

- art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. przez ich niewłaściwe zastosowanie

i w konsekwencji błędne ustalenie zakresu oraz kolejności odpowiedzialności osób zobowiązanych do ponoszenia przedmiotowej opłaty, polegające na:

a) zwolnieniu z odpłatności za pobyt matki strony współzobowiązanych zstępnych: drugiej córki, drugiej i trzeciej wnuczki i jednoczesnym obciążeniu częścią opłaty, przypadającą na ww. zwolnione, odwołującego, podczas gdy opłata obciążająca zobowiązanych nie powinna być zwiększana w przypadku zwolnienia innych osób z odpłatności, a przy ustalaniu jej wysokości należy uwzględnić możliwości finansowe skarżącego;

b) nieuprawnionym nieuwzględnieniu przy wyliczeniach wysokości odpłatności za pobyt wszystkich osób zobowiązanych, tj. sześciu osób zstępnych i podzieleniu wysokości opłat jedynie na troje dzieci, podczas gdy ww. przepis ustawy nie stopniuje zobowiązanych zstępnych, wobec czego tak dzieci jak i wnuki powinny ponosić opłatę za pobyt matki skarżącego w takim samym stopniu;

- art. 7,77 § 1 oraz 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz 107 u.p.s. przez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niepełny i wybiórczy, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie:

a) błędnego ustalenia możliwości finansowych strony i błędnym ustaleniu wysokości opłaty od niego należnej, bez prawidłowego uwzględnienia dowodów wykazujących jego możliwości finansowe, co skutkowało nieuwzględnieniem ciążących na odwołującym zobowiązań kredytowych, opłat za mieszkanie i utrzymanie oraz poprzestaniem jedynie na zaświadczeniach od pracodawcy i rodzinnym wywiadzie środowiskowym w zakresie obowiązującego u odwołującego ustroju rozdzielności majątkowej, podczas gdy powyższe nierzetelnie obrazują realne możliwości finansowe odwołującego;

b) błędnego ustalenia, że druga wnuczka osoby przebywającej w DPS nie będzie ponosić opłaty za pobyt swojej babci w DPS, podczas gdy organ nie przeprowadził dowodów mających na celu ustalenie sytuacji majątkowej zobowiązanej oraz jej możliwości zarobkowych, poprzestając wyłącznie na jej oświadczeniu i wywiadzie środowiskowym, z którego należy wnioskować, iż wyżej wymieniona zakończyła już edukację w technikum i może podjąć - bądź podjęła - pracę zarobkową;

- art. 8 § 1 k.p.a. przez uchybienie obowiązkowi równego traktowania uczestników postępowania, wyrażające się w zawarciu przez organ umów w sprawie ponoszenia opłat za pobyt matki strony w DPS z pozostałymi współzobowiązanymi w kwotach znacznie niższych, niż orzeczonych wobec odwołującego, uwzględniających sytuację materialną zobowiązanych, opiewających w przypadku drugiej córki na kwotę 139,32 zł, z jednoczesnym uznaniem, że sugerowana przez odwołującego kwota 400 zł miesięcznie mająca go obciążać, jest "rażąco niska".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium ) decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach decyzji ostatecznej Kolegium stwierdziło, że obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1u.p.s. , ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, przez którą osoba została skierowana. Możliwość i wysokość obciążeń małżonka, zstępnych, wstępnych zależą od ich sytuacji dochodowej. Obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej powstaje wówczas, gdy dochód ww. osób przekracza 300% kryterium dochodowego.

Kolegium wskazało ,że miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w N. wynosi w roku:

2021 - 4 505,61 zł - zarządzenie z dnia 27 stycznia 2021 r. nr 12/2021,

2020 - 4 065,98 zł - zarządzenie z dnia 29 stycznia 2020 r. nr 6/2020,

2019 - 3 837,45 zł - zarządzenie z dnia 28 stycznia 2019 r. nr 6/2019,

2018 - 3 675,70 zł - zarządzenie z dnia 26 stycznia 2018 r. nr 9/2018,

2017 - 3 291,21 zł - zarządzenie z dnia 25 stycznia 2017 r. nr 6/2017.

Z uwagi na fakt, że dochód matki strony nie wystarcza na pokrycie średniego kosztu jego utrzymania w DPS, organ przeprowadził postępowanie w celu ustalenia osób zobligowanych do ponoszenia pozostałej części opłaty za pobyt wyżej wymienionego w domu pomocy społecznej.

W toku postępowania ustalono, że osoba przebywająca w DPS ma troje dzieci, a także trzy pełnoletnie wnuczki i jedną niepełnoletnią. Wszystkie te osoby poza niepełnoletnią wnuczką mogą zostać obciążone obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt matki strony w DPS pod warunkiem, że ich dochód przekroczy 300% kryterium dochodowego.

Kolegium za prawidłowe uznało stanowisko organu I instancji, że zachodzą okoliczności uzasadniające obciążenie stronę opłatą za pobyt jego matki w DPS. Organ II instancji zaznaczył, że umowa zawierana na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. nie jest umową cywilną, ale umową administracyjną, którą organ administracji jest władny zmienić w sytuacji zmiany sytuacji dochodowej zobowiązanego. Organ administracji - konkretyzując obowiązek ustawowy wynikający z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. - ustala wysokość opłaty a osoba zobowiązana do ponoszenia odpłatności ma obowiązek umowę przedstawioną przez organ pomocy społecznej zawrzeć i wywiązywać z obowiązku z niej wynikającego. Natomiast uchylanie się przez osobę zobowiązaną od zawarcia lub wykonania umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. powoduje konieczność wydania decyzji indywidualizującej obowiązek ponoszenia opłat.

Zdaniem Kolegium , taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie , bowiem strona odmówiła zawarcia umowy. W związku z tym organ zobowiązany był do zastosowania art. 61 ust. 2d u.p.s. i ustalenia w decyzji administracyjnej wysokości opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s.

Jak wskazał organ odwoławczy, przy ustalaniu odpłatności za pobyt matki strony w DPS organ I instancji obliczył najpierw kwotę różnicy pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania w DPS, a opłatą wnoszoną przez matkę strony, a następnie otrzymaną kwotę podzielił na troje dzieci, tj. dwie córki oraz syna. W odniesieniu do dziecka osoby umieszczonej w DPS, którego dochód nie przekroczył 300% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, przypadającą na niego kwotę odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS podzielono w równych częściach na wszystkie dzieci pochodzące od niego, czyli wnuki pensjonariuszki.

Według Kolegium , organ I instancji słusznie uwzględnił fakt, że wnuki, jako osoby spokrewnione w II stopniu, zobowiązane są do ponoszenia opłat za pobyt matki strony w DPS, jako jej zstępni w następnej kolejności po jej dzieciach. Przyjął, że obowiązek pokrywania kosztów pobytu w DPS przechodzi na wnuki solidarnie po dzieciach, które z mocy prawa są zwolnione z wnoszenia opłat za pobyt mieszkańca w DPS. Przy ustalaniu odpłatności wnuków za pobyt matki strony w DPS zastosowano te same zasady, jak przy ustalaniu odpłatności jej dzieci , wyrażone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. oraz art. 103 ust. 2 u.p.s. Do odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS zobowiązano wyłącznie te wnuki, których dochód przekracza 300% kryterium dochodowego, uwzględniając wysokość ich dochodów i możliwości oraz zasadę, że opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, art. 64a albo art. 64b.

Jak stwierdził dalej organ odwoławczy , odpłatność za pobyt matki strony w DPS została ustalona: córce D. M., wnuczce K. M. i drugiej córce E. K. w stosownych umowach, które zawarły z organem I instancji. W związku z zawarciem umów dotyczących ponoszenia odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, postępowanie w sprawie ustalenia córkom i pierwszej wnuczce wysokości opłaty w drodze decyzji administracyjnej, stało się bezprzedmiotowe. Tym samym zasadne było umorzenie postępowania administracyjnego w tym zakresie.

W zakresie ustalenia opłaty pozostałym dwóm pełnoletnim wnuczkom, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie uznał, iż nie istnieją podstawy prawne do obciążenia ich obowiązkiem wnoszenia opłaty za pobyt ich babci w DPS. Obie nie osiągają dochodów, pozostają na utrzymaniu rodziców, są uczennicami szkół średnich. W konsekwencji postępowanie w zakresie ustalenia im opłat za pobyt babci w DPS również należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe.

W ocenie organu odwoławczego , organ I instancji prawidłowo ustalił stronie wysokość opłaty za pobyt jego matki w DPS , prawidłowo ustalił, że dochód na osobę w rodzinie strony przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Prawidłowo ustalił wysokość opłat uwzględniając nie tylko wysokość jego dochodu (kwotę przekroczenia 300% kryterium dochodowego), ale jednocześnie obliczył opłatę tak, aby nie obciążyć strony kosztem utrzymania matki w DPS, przypadającym na osoby, które opłatą tą, z mocy prawa, nie mogą być obciążone, co jednoznacznie wynika z treści zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Kolegium , sytuacja dochodowa i majątkowa strony pozwala jej na ponoszenie opłaty za pobyt matki w DPS w ustalonej przez organ wysokości. Organ II instancji wyjaśnił ,że prawidłowy sposób ustalenia opłaty za pobyt w DPS polega na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 u.p.s. to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowi górną granicę opłaty, jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną. Opłaty ustalone stronie mieszczą się w ustawowo określonych granicach.

Nadto Kolegium zwróciło uwagę na to , że rodzina strony składa się z dwóch osób: strony i jego żony , która również uzyskuje dochody, ale organ I instancji nie wziął ich pod uwagę , ustalając opłatę za pobyt matki strony w DPS.

Jako chybiony ocenił organ Ii instancji zarzut dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 6 w związku z art. 138 § 2 i 2a k.p.a. i w związku z art. 153 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem wskazań zawartych w wyroku WSA we W.. W ocenie Kolegium, organ I instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe , zebrał w sposób wyczerpujący i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że sytuacja osób zobowiązanych i ich rodzin, w tym odwołującego się i jego rodziny były przedmiotem dociekania i analizy ze strony organu I instancji.

Natomiast ustalenie odwołującemu się opłaty w wysokości innej niż przez niego oczekiwana, nie przesądza automatycznie o tym, że materiał dowodowy jest niekompletny czy też, że został nieprawidłowo oceniony. Zebrane w sprawie materiały dowodowe świadczą bowiem o tym, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Argumentacja zawarta w decyzji dowodzi, że okoliczności te i dowody poddano rozważnej ocenie. Organ I instancji słusznie postąpił ustalając wysokość dochodu rodzin w miesiącu poprzedzającym wydanie decyzji o skierowaniu matki strony do DPS, tj. w miesiącu styczniu 2017 r. oraz badając, czy w związku z upływem długiego okresu czasu od dnia podjęcia postępowania w sprawie ustalenia opłaty sytuacja dochodowa osób zobowiązanych do ponoszenia opłat uległa zmianie, i czy ewentualna zmiana sytuacji dochodowej ma wpływ na obowiązek ponoszenia odpłatności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. , związanego z pominięciem oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...], sygn. [...] dotyczącej błędnego ustalenia obowiązku zapłaty za pobyt w DPS z mocą wsteczną tj. między umieszczeniem osoby w DPS, a datą decyzji, Kolegium wskazało, że po wydaniu powyższego wyroku - w wyniku uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. [...], podjętej w składzie siedmiu sędziów - zmieniła się linia orzecznicza. W uchwale tej Sąd wskazał , że wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych decyzją o ustaleniu opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej może być objęty okres wsteczny, tj. od daty umieszczenia w placówce do daty wydania decyzji. Powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest bowiem połączone z takim zdarzeniem prawnym jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku, pozwoli na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Stąd też wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

Zdaniem organu odwoławczego ze względu na wspomnianą uchwałę NSA, która zapadła po wyroku WSA we W. oraz wywołaną nią zmianę stanowiska sądów administracyjnych w zakresie rozumienia i stosowania przepisu art. 59 ust. 1u.p.s., dopuszczalne było ustalenie stronie oraz pozostałym osobom zobowiązanym odpłatności za pobyt matki strony w DPS od dnia umieszczenia jej w placówce, tj. od dnia [...].

Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę na to , że matka strony została umieszczona w DPS w dniu [...]. Natomiast odpłatność za jej pobyt w DPS organ I instancji ustalił decyzją z dnia [...], nr [...]. Zatem organ I instancji wydał decyzję ustalającą ww. opłatę jeszcze w tym samym miesiącu, w którym matka strony została umieszczona w DPS. Między umieszczeniem matki strony w DPS, a wydaniem decyzji ustalającej stronie wysokość odpłatności za pobyt jego matki w DPS minęło 25 dni.

Z kolei odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2u.p.s., poprzez błędne ustalenie zakresu oraz kolejności odpowiedzialności osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty , Kolegium stwierdziło , że odpowiedzialność osób należących do kolejnych grup zobowiązanych ma charakter subsydiarny w stosunku do grupy poprzedniej. Nie można zatem obciążać finansowo osób z grupy dalszej w sytuacji, gdy osoby z grupy bliższej są w stanie pokryć koszty pobytu członka rodziny w placówce. A skoro obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s. ale przechodzi na nich w określonej kolejności, to w oparciu o tę zasadę powinna być również ustalana wysokość odpłatności poszczególnych członków rodziny. Kolegium zaakcentowało, że przepis art. 61 ust. 1 u.p.s. reguluje nie tylko kolejność osób, na których spoczywa obowiązek płatności za pobyt w domu pomocy społecznej , ale również limity finansowe tego obowiązku. Poza tym zwróciło uwagę, że małżonek, zstępni i wstępni będą zobowiązani do wnoszenia opłaty wyłącznie wtedy, gdy ich dochód na osobę w rodzinie lub dochód osoby samotnie gospodarującej przekroczy 300% kryterium dochodowego. Wysokość opłaty wyznacza różnica pomiędzy 300% kryterium dochodowego, a uzyskanym dochodem. Z kolei odpowiedzialność gminy jest odpowiedzialnością na zasadzie wyjątku i powstaje wyłącznie wówczas, gdy nie ma możliwości obciążania obowiązkiem osoby umieszczonej w placówce i członków jej rodziny, bądź w sytuacji niewywiązywania się przez te osoby z obowiązku.

Organ odwoławczy podkreślił, że katalog osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej pokrywa się częściowo z katalogiem osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: k.r.o.). Jeżeli jest więcej niż jeden krewny danego stopnia, wówczas obowiązek alimentacyjny obciąża ich w częściach odpowiadających zarobkowym i majątkowym możliwościom każdego z nich (art. 135 § 1 k.r.o.). Zatem z reguły nie będą oni zobowiązani w częściach równych. Zasada określona w art. 135 § 1 k.r.o. znajdzie więc zastosowanie także w przypadku ustalania odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. To znaczy, że krewni w obrębie tej samej grupy będą ponosić opłaty w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym, choć nie koniecznie w częściach równych.

W tej kwestii Kolegium powołało się na wyrok NSA z dnia [...], sygn. [...], w którym stwierdzono, że w pierwszej kolejności zobowiązanymi (poza małżonką) do ponoszenia opłat są zstępni w tym samym najbliższym stopniu przed zstępnymi, w dalszym stopniu. Stanowisko w tej sprawie zajął także WSA we W., który stwierdził, że dopiero w sytuacji gdy zobowiązani w bliższej kolejności nie są w stanie ponieść pełnej wysokości opłat, można dochodzić w pozostałym zakresie opłat od zobowiązanych w dalszym stopniu.

Natomiast ustosunkowując się do zarzutu odwołującego się dotyczącego nieuwzględnienia jego możliwości finansowych związanych z bieżącym funkcjonowaniem, zaciągniętymi zobowiązaniami, Kolegium stwierdziło, że dla ustalenia obowiązku ponoszenia przez zobowiązanego opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej i wysokości opłaty decydujące znaczenie ma wysokość dochodu, którego definicję zawierają przepisy art. 8 ust. 1-6u.p.s. Z punktu widzenia obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej fakt, że dochód strony jest obciążony kosztami utrzymania mieszkania, kredytów, nie może zostać uwzględniony przez ustalaniu wysokości dochodu członka rodziny. Tego typu koszty nie podlegają odliczeniu od dochodu. Kwestię, jakich składników przychodu nie należy uwzględniać przy obliczeniach dochodu członka rodziny reguluje wprost art. 8 ust. 4u.p.s. Nie jest możliwe pomniejszenie przychodu o inne składniki, niż w tym przepisie wymienione. O odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej decyduje wysokość dochodów osoby zobowiązanej według przepisu art. 61 ust. 2 u.p.s., a nie wielkość wydatków. Wysokość koniecznych wydatków może być wzięta pod uwagę w odrębnym postępowaniu, którego przedmiotem byłby wniosek o zwolnienie z należnej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s.

Niemniej jednak Kolegium, uwzględniając wskazania WSA we W., stwierdziło, że sytuacja finansowa odwołującego się, obejmująca poziom uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, pozwala na ponoszenie opłaty w ustalonej wysokości bez zagrożenia dla egzystencji rodziny i nie uniemożliwi im zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Odwołujący z własnego dochodu jest w stanie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby bytowe oraz ponosić opłaty za pobyt matki w DPS. W tym zakresie organ II instancji wskazał, że do dyspozycji dwuosobowej rodziny strony pozostaje ponadto dochód jego żony, z którą mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Stałe miesięczne wydatki rodziny wynoszą 850,40 zł, w tym: 420,00 - opłaty za mieszkanie (woda), 89,90 zł - energia elektryczna, 55,00 -gaz, 260,00 zł - opał, telefon 25,50 zł. Z uwagi na fakt, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, oceniając możliwości finansowe strony, ww. koszty należy podzielić na dwie osoby, co daje kwotę 425,20 zł. nawet, gdy doliczy się do tej kwoty koszt ubezpieczenia samochodu -116,67 zł i koszt paliwa związany z dojazdem do pracy 510,00 zł, to wydatki miesięczne wynoszą 1 051,87 zł, a tym samym w żadnym z okresów nie przekraczają kwoty, jaka pozostaje stronie do dyspozycji po wniesieniu opłaty za pobyt jego matki w DPS.

Końcowo odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 59 ust. 1 u.p.s. organ odwoławczy wyjaśnił , że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Wskazany przepis nie formułuje wymogu równoczesności wydania tych decyzji, lecz przesądza właściwość tego samego organu gminy do ich wydania. Nie ma zatem przeszkód do wydania decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, gdy w decyzji o skierowaniu nie orzekano o odpłatności. Z art. 59 ust. 1 u.p.s. wynika, że decyzja ustalająca odpłatność jest odrębną decyzją od decyzji o skierowaniu, chociaż obydwie te decyzje mają podstawę prawną w art. 59 ust. 1 u.p.s. Skoro ustawodawca nie zastrzegł, że decyzja ustalająca odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej nie może być wydana później niż w dniu wydania skierowania do domu pomocy społecznej, ani też, że decyzja wydana po tym dniu nie może wywołać skutków prawnych z niej wynikających, zarzut odwołującego się należy uznać za bezzasadny.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującemu prawu. Organ I instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe i prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie. Wydając zaskarżoną decyzję działał na podstawie obowiązującej normy prawnej, prawidłowo ustalił jej znaczenie. Sytuacja finansowa odwołującego się i wysokość dochodów wynika jednoznacznie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz z uzasadnienia decyzji. Organ I instancji w sposób czytelny przedstawił i ocenił także wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji finansowej strony oraz możliwości ponoszenia przez niego odpłatności za pobyt matki strony w DPS i szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia opłaty. Zasadnie organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie ustalenia opłat za pobyt matki strony w DPS: pierwszej i drugiej córce, pierwszej, drugiej i trzeciej wnuczce, z uwagi na bezprzedmiotowość wobec braku podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej, ustalającej im opłatę.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., w której skarżący wniósł o:

1/ uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;

2/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

Skarżący ponowił zarzuty i argumentację podniesione w odwołaniu . W uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił uwagę na istotne z punktu widzenia zarzutu powtarzalności błędów popełnianych przez organy obu instancji, które w żaden sposób nie respektują wytycznych , zawartych w wyroku WSA we W. z dnia [...] sygn. [...], uchylającym poprzednie decyzje organów obu instancji wydane w tej sprawie. Wskazania te dotyczyły zarówno okoliczności, jakie należało wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, jak również wykładni przepisów prawa mających w niej zastosowanie.

Według skarżącego, w dalszym ciągu nie zostały uwzględnione wytyczne nałożone na organy rozpoznające tę sprawę mocą powołanego wyżej wyroku WSA we W. z dnia [...]. Błędnie bowiem ustalono opłaty za pobyt w DPS z mocą wsteczną - między umieszczeniem osoby w domu pomocy społecznej a datą decyzji - mimo wyraźnego wskazania przez WSA we W. wadliwości takiego rozstrzygnięcia. Powyższe rażąco narusza przepis art. 59 u.p.s.

Zdaniem skarżącego , prawidłowe ustalenie wysokości opłaty powinno nastąpić wyłącznie w okresach miesięcznych, licząc od dnia wydania decyzji o jej ustaleniu. Natomiast ustalenie opłaty ze skutkiem retrospektywnym stanowi naruszenie podstawowych zasad prawa, tj. zasady niedziałania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP. art. 6 k.p.a.).W aktualnym stanie prawnym, decyzja o ustaleniu wysokości opłaty jest decyzja konstytutywną, czyli taką, która kształtuje stan prawny od chwili jej wydania (ex nunc'), a nie od chwili skierowania, czy umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z tej przyczyny korzystnym jest dla finansów gminy łączne rozstrzyganie o skierowaniu i o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Prawodawca jak dotąd nie upoważnił organu do określenia daty wcześniejszej jej ponoszenia przez zobowiązanego niż data wydania decyzji o ustaleniu opłaty.

W ocenie skarżącego , decyzja o ustaleniu wysokości opłaty nie może dotyczyć okresu sprzed wydania tej decyzji, zaś organ błędnie interpretuje uchwałę NSA z dnia [...], sygn. [...], na którą powołał się. Jego zdaniem , z uchwały nie wynika, że decyzja o ustaleniu wysokości opłaty ma dotyczyć okresu od dnia umieszczenia podopiecznego w DPS, lecz że decyzja o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę wymaga wcześniejszej decyzji o wysokości tej odpłatności.

W dalszej kolejności skarżący podniósł zarzut błędnych ustaleń w zakresie obowiązanych do ponoszenia opłaty. Według skarżącego, organ nie zastosował się do wytycznych WSA we W. także w kontekście zakresu oraz zasad kolejności odpowiedzialności osób zobowiązanych do ponoszenia opłat związanych z pobytem matki skarżącego w DPS, jak i ustalenia wysokości opłaty ponoszonej przez skarżącego. Skutkiem powyższego organ kolejny raz poczynił ustalenia w sposób błędny i niewyczerpujący. Wprawdzie organ l instancji skorygował swoje dotychczasowe błędy w zakresie ustalenia kręgu osób zobowiązanych, tym razem uwzględniając także drugą z córek osoby umieszczonej w DPS oraz drugą i trzecią wnuczkę , lecz mimo to popełnił błędy w zakresie proporcji rozdzielenia opłat za pobyt matki strony w DPS. Organ bowiem de facto zwolnił z konieczności ponoszenia tych opłat współzobowiązaną drugą córkę oraz drugą i trzecią wnuczkę osoby przebywającej w DPS , a jednocześnie obciążył częścią opłaty, przypadającą na

ww. zwolnione, skarżącego. Tymczasem opłata obciążająca zobowiązanych nie powinna być zwiększana w przypadku zwolnienia innych osób z odpłatności, a nadto, przy ustalaniu jej wysokości należy uwzględnić możliwości finansowe skarżącego, czego zaniechano oraz obciążono go także częściami opłaty przypadającymi na zwolnioną córkę i wnuczki.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko strony w sprawie wraz z uzasadniająca je argumentacją. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s., poprzez błędne ustalenie zakresu oraz kolejności odpowiedzialności osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty, Kolegium wyjaśniło, że w tym zakresie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia[...], sygn. [...] w którym stwierdzono, że w pierwszej kolejności zobowiązanymi (poza małżonką) do ponoszenia opłat są zstępni w tym samym najbliższym stopniu przed zstępnymi, w dalszym stopniu. A także Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w wyroku z dnia [...], sygn. [...], w którym stwierdzono że dopiero w sytuacji gdy zobowiązani w bliższej kolejności nie są w stanie ponieść pełnej wysokości opłat, można dochodzić w pozostałym zakresie opłat od zobowiązanych w dalszym stopniu .

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył , co następuje:

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami oraz powołaną podstawą prawną , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych .

Dokonując pod takim kątem kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, którego rodzaj uzasadniałby wzruszenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. W punkcie wyjścia oceny zasadności wywiedzionej skargi należałoby w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów natury procesowej, tylko bowiem niewadliwie przeprowadzone postępowanie i prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne pozwalają organowi na kreowanie lub znoszenie praw i obowiązków strony. Jednakże – zdaniem Sądu- podniesione przez skarżącego zarzuty natury procesowej są w istocie wynikiem zarzutu materialnoprawnego . Z kolei identyfikując występujący w badanej sprawie problem prawny stwierdzić należy ,że spór między stroną a organami orzekającymi w sprawie ogniskuje się wokół prawidłowości ustalenia skarżącemu odpłatności za pobyt jego matki w DPS.

W badanej sprawie pozostaje bowiem poza sporem fakt umieszczenia matki skarżącego w DPS . Zgodnie z art. 60 u.p.s pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. (ust.1). Natomiast średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (ust. 2, pkt 1). Osobami zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Zgodnie z ust. 2 wskazanego wyżej przepisu, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Osią sporu między stronami jest zastosowany przez organ sposób ustalenia wysokości obciążającej skarżącego opłaty za pobyt matki w DPS. Rozstrzygając tę kwestię należy w pierwszej kolejności przypomnieć wynikającą z przytoczonych na wstępie przepisów zasadę ,że jeśli mieszkaniec domu pomocy społecznej nie jest w stanie pokryć pełnej odpłatności za pobyt w tej placówce, organ pomocy społecznej uprawniony i zobowiązany jest poszukiwać innych osób, które będą partycypować w tej odpłatności. Zasadniczo są to członkowie rodziny mieszkańca domu pomocy społecznej w kolejności sformułowanej w art.61 ust.1 pkt 2 u.p.s. "małżonek , zstępni przez wstępnymi". Z treści przepisów ustawy o pomocy społecznej , w tym z art.61 ust.2 pkt u.p.s. wynika, że jako podstawową formę ustalenia opłaty ustawodawca wskazał umowę i z tego powodu kwestie dotycząc odpowiedniej umowy zostały w tej ustawie skodyfikowane.

Wymaga też podkreślenia, że wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. obowiązek zstępnego, chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do DPS. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS. Dokonując wykładni przepisów dotyczących obowiązku ponoszenia opłaty należy mieć również na uwadze, aby przyjęte rozwiązania realizowały podstawową zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek ponoszenia opłaty powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane.

W tym miejscu należy przywołać należy stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2015 r.. sygn. I OSK 3029/13, LEX nr 1984458, które skład orzekający w pełni podziela , wedle którego kolejność ponoszenia określonych opłat za pobyt w domu pomocy społecznej określona w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. jest wynikiem obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie też z tym obowiązkiem należy interpretować powyższy przepis. W związku z tym należy stwierdzić, że w pierwszej kolejności zobowiązanym do ponoszenia opłat są zstępni w tym samym, najbliższym stopniu, przed zstępnymi w dalszym stopniu. Oznacza to, że w pierwszej kolejności do ponoszenia opłat za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej zobowiązane są jego dzieci. Dopiero w sytuacji gdy zobowiązani w bliższej kolejności nie są w stanie ponieść, uwzględniając stosowne uregulowania w tym zakresie, pełnej wysokości opłat, to można dochodzić w pozostałym zakresie opłat od zobowiązanych w dalszym stopniu, tj. wnuków.

Taki tryb procedowania zastosowały organy orzekające w sprawie. W związku z tym nie ma racji skarżący , kiedy kwestionuje się dokonanie przez organ podziału opłaty za pobyt matki strony w DPS na jej troje dzieci, bowiem prawidłowo organ przyjął ,że wnuczki "jako osoby spokrewnione w II stopniu są zobowiązane do ponoszenia opłat jako jej zstępni w następnej kolejności po dzieciach" . Powyższe stanowisko organu odpowiada przepisom prawa.

W myśl art. 61 ust. 2d u.p.s, w przypadku odmowy przez osoby , o których mowa w ust.1 pkt 2 , zawarcia umowy , o której mowa w art.103 ust.2 wysokość ich opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art.59 ust.1 , z uwzględnieniem ograniczeń , o których mowa w ust.2 pkt 2 i art.103 ust.2. Z przytoczonego przepisu art.61 ust.2 d u.p.s. wynika jednoznacznie ,że w razie gdy nie doszło do zawarcia umowy ,o której mowa w art.103 ust.2 u.p.s. , organ ustala odpłatność w drodze decyzji ,z uwzględnieniem ograniczeń wynikających zarówno z art.61 ust.2 pkt 2 u.p.s. , jak i wynikających z art.103 ust.2 u.p.s. W konsekwencji oznacza to ,że odpłatność może być ustalona tylko wówczas , gdy "w przypadku osoby w rodzinie , jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ,z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie", a jednocześnie z uwzględnieniem "wysokości dochodów i możliwości" danej osoby. Co więcej , w takiej sytuacji ustawodawca wprosi wyłączył stosowanie zasady proporcjonalności .Regułę proporcjonalności przewidział wyłącznie dla osób ( zstępnych ,wstępnych) , które odmawiając zawarcia umowy jednocześnie nie wyrażają zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ( art.6 ust.2e i 2f u.p.s.) , który przecież służy m.in. ustaleniu ich możliwości ponoszenia takiej odpłatności .Ustawodawca tylko w takiej sytuacji zezwala na obciążenie ich odpłatnością " w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane , o których mowa w ust.1 pkt 2" i "proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia".

Trafnie zatem organy uznały, że skoro skarżący odmówił podpisania umowy i wyraził zgody na przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego , to organ wydając decyzję ustalającą mu odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej , powinien zastosować tryb przewidziany w przepisie. art. 61 ust.2d u.p.s.. Natomiast osoby, które wyraziły zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, objęte są ochroną, albowiem w ich przypadku, w zależności od wysokości dochodu, albo nie mają obowiązku ponoszenia opłaty, albo ponoszą ją w limitowanej wysokości, albo też przy zawarciu umowy lub w wydanej decyzji możliwe jest uwzględnienie przy zawarciu umowy wysokości dochodów i możliwości ponoszenia opłaty (art. 103 ust. 2 u.p.s.).

Znacznie bardziej restrykcyjnie ustawodawca potraktował postawę osób bliskich mieszkańca DPS, którzy odmówią zawarcia umowy i nie wyrażą zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej zostanie wówczas ustalona w drodze decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. W takiej sytuacji organ nie bierze pod uwagę ograniczeń wynikających z sytuacji dochodowej, osobistej ani rodzinnej tych osób.

Ratio legis przedstawionych wyżej unormowań sprowadza się do założenia, że skoro osoby te nie chcą ujawnić swojej sytuacji, to organ ma prawo założyć, że są w stanie ponosić opłatę w pełnym wymiarze. Taka okoliczność powinna być uznana za wystarczającą do ustalenia opłaty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane.

Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w analizowanej sprawie. Skoro zatem skarżący nie odmawiał przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego, to organ wydając decyzję ustalającą mu odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej, powinien uwzględniać nie tylko dochód wyliczony w sposób określony w art. 6 i art. 8 u.p.s., który określa górne granice tej odpłatności, ale także faktyczne możliwości skarżącego ponoszenia tej odpłatności.

Wskazać w tym miejscu należy ,że kryteria ustalenia wysokości opłaty określone w art. 103 ust. 2 u.p.s. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie dotyczą wysokości dochodów i możliwości osoby zobowiązanej. Zastosowanie art. 103 ust. 2 u.p.s. pozostaje w związku z faktem, że w dacie orzekania przez organy, od dnia 4 października 2019 r. zastosowany w sprawie jako podstawa prawna decyzji przepis art. 61 ust. 2 d u.p.s. obliguje przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej do uwzględnienia ograniczeń, o których mowa zarówno w art. 61 ust. 2 pkt 2, jak też w art. 103 ust. 2 u.p.s., a więc nie tylko warunku dochodowego, określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) u.p.s., ale również możliwości skarżącego. Ten aspekt został wprawdzie pominięty przez organ I instancji orzekający w sprawie , lecz organ II instancji w zaskarżonej decyzji poddał analizie nie tylko ograniczenia z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. , ale dokonał analizy sytuacji majątkowej rodziny skarżącego zarówno w kontekście spełniania kryterium dochodowego jak i poddał analizie ograniczenia, o jakich mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., czemu dał wyraz z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmiennictwie w odniesieniu do możliwości zobowiązanego do ponoszenia odpłatności za pobyt krewnego w DPS wskazuje się , że należy mieć na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty. Tym samym, mimo rygorów rządzących finansami publicznymi, należy dopuścić sytuacje, w których obciążenia podmiotów zobowiązanych będą niższe, niż wynika to z przytoczonych regulacji (zob. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 103).

W rezultacie do organu należy również ocena możliwości ponoszenia opłaty przez konkretnego zobowiązanego już na etapie jej określania, która to ocena powinna być poczyniona zgodnie z zasadami wynikającymi z k.p.a. Pomimo błędnego stanowiska Kolegium ,że kwestia możliwości ponoszenia wyliczonej opłaty za DPS pozostaje do rozważenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 64 u.p.s. , to jednak organ II instancji zadość uczynił powyższemu obowiązkowi i nie zaniechał obowiązku dokładnego ustalenia w tym zakresie stanu faktycznego relewantnego dla sprawy oraz dokonał oceny możliwości ponoszenia opłaty przez skarżącego , co wprost wynika z uzasadnienia zakwestionowanej decyzji.

Jako nieuprawniony przedstawia się zarzut naruszenia przepisów art. 6 w związku z art. 138 § 2 i 2a k.p.a. i w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 59 ust. 1 u.p.s., Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażony w uchwale NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17 , w której wskazano, że "to ustawodawca zdecydował, że powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym jak umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej . Tym samym o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku , pozwoli na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstanie tego obowiązku ,czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej . Stąd też wydanie decyzji na podstawie art.59 ust.1 w związku z art.61 ust.1 i ust.2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domy pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej".

Wymaga też zaakcentowania ,że wspomniana uchwała NSA jest uchwałą abstrakcyjną , co oznacza ,że posiada ogólną moc wiążącą w innych sprawach sądowoadministracyjnych .W konsekwencji Sąd administracyjny orzekający w sprawie , w której pojawia się zagadnienie prawne rozstrzygnięte już w uchwale , bez zgłoszenia wniosku o podjęcie tzw. uchwały przełamującej nie może wyrazić innego poglądu niż ten sformułowany w uchwale.

Ma zatem rację Kolegium , kiedy wywodzi ,że w związku z cytowaną wyżej uchwałą NSA zmieniła się linia orzecznicza w zakresie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, która obecnie jest już mocno ugruntowana . W związku z tym w ślad za wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 18 lutego 2022r. sygn. II SA/Łd 286/21 LEX nr 3325417 jedynie powtórzyć należy ,że decyzja o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej może wywierać skutki z mocą wsteczną, bowiem konkretyzuje ona obowiązek wynikający z mocy prawa, tj. którego powstanie nie jest uzależnione od wydania decyzji, ale wynika z treści przepisów prawa materialnego, obligującego do wnoszenia opłat w razie ziszczenia przesłanek z art.61 ust.2 pkt 2 u.p.s. Decyzja w tym przedmiocie powstaje bowiem w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych . W takiej sytuacji decyzja konstytutywna może działać zarówno z mocą na przyszłość , jak i z mocą wsteczną ( vide: wyroki WSA : w Łodzi z dnia 20 marca 2022r. sygn. II SA/Łd 840/21 LERX nr 3334413; w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2022r. sygn. IV SA/Po 893/21 , LEX nr 3315862; w Rzeszowie z dnia 5 lutego 2020r. sygn. II SA/Rz 1`377/19 LEX nr 2825566). Od momentu bowiem przyjęcia do domu pomocy społecznej rozpoczyna się w nim pobyt , który zgodnie z art. 60 ust.1 u.p.s. jest odpłatny . Nie w każdym przypadku będzie możliwe wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt jednocześnie z decyzją o skierowaniu do takiego domu. Natomiast zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania takiego obowiązku czyli od dnia umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej , gdyż - jak wskazano w powołanej wyżej uchwale NSA- decyzja konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego.

Niezależnie od tego ,wskazać należy ,że jeżeli w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy regulujące kwestię odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej , to - jak wynika z przepisu art.153 p.p.s.a - wyłączone jest związanie oceną prawną w takim przypadku . Z taką sytuacją mamy do czynienia w badanej sprawie. Będący materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji przepis art. 61ust.2d u.p.s. został wprowadzony do porządku prawnego z dniem [...], a zatem po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...], sygn. [...], co również uzasadnia pominięcie oceny prawnej zawartej w tym wyroku w zakresie dotyczącym ustalenia początkowej daty odpłatności za pobyt matki skarżącego w DPS.

Trafnie zatem orzekające w sprawie organy uznały, że skoro skarżący nie odmawiał przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego , to organ wydając decyzję ustalającą jemu odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej , powinien uwzględniać nie tylko dochód wyliczony w sposób określony w art. 6 i art. 8 u.p.s., który określa górne granice tej odpłatności , ale także faktyczne możliwości skarżącego ponoszenia tej odpłatności. Natomiast w zakresie szczegółowych wyliczeń dokonanych przez organy , decyzja nie nasuwa żadnych wątpliwości Sądu. W związku z tym nie może odnieść zamierzonego skutku prawnego zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art.7a k.p.a.

Wymaga bowiem przypomnienia , że ustawodawca uzależnił obowiązek odpłatności osoby zobowiązanej za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej wyłącznie od osiągania wskazanego w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowego . Wobec tego ustalenie okoliczności związanych z wysokością dochodów zstępnych w takim samym stopniu pokrewieństwa jak skarżący tj. dwóch jego sióstr wymagało również przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ wydający decyzję o ustaleniu odpłatności innych osób zobowiązanych i poczynienie ustaleń w tym zakresie , gdyż są one jedynie niezbędnym elementem stanu faktycznego , znajdującym wyraz w uzasadnieniu obu decyzji .Nie byłoby prawnie i logicznie uzasadnione ustalenie zakresu obowiązku ponoszenia opłaty względem jednego zstępnego w sytuacji, gdy organ nie ustalił sytuacji dochodowej pozostałych zstępnych oraz zakresu ich partycypacji w obowiązku ponoszenia opłaty .

Z tych względów jako niezasadny przedstawia się zarzut nierównego traktowania uczestników postępowania , Wbrew zarzutom skargi ,żadna z sióstr skarżącego nie została zwolniona przez organ z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS i nie miała miejsca sytuacja "przerzucenia" opłat należnych od współzobowiązanych na skarżącego. W odniesieniu do córki podopiecznej DPS E. K. nie zostało spełnione kryterium dochodowe ( z wyjątkiem sierpnia 2019 r.) pozwalające na obciążenie jej odpłatnością za pobyt matki w DPS, a zatem była ona zwolniona z mocy prawa z obowiązku ponoszenia opłat .Pomimo to dobrowolnie partycypowała w opłatach za pobyt matki w DPS. Z kolei druga córka matki skarżącego zawarła umowę administracyjną z organem ,nie kwestionując początkowej daty odpłatności na pobyt matki w DPS.

W ślad za uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018r. sygn. I OPS 7/17 powtórzyć należy. ,że adresatem decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej , a więc osobą zobowiązaną do ponoszenia tej opłaty może być mieszkaniec domu pomocy społecznej, jak i osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s. i w związku z tym w tej decyzji następuje ustalenie zarówno osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty, ustalenie jej wysokości, jak i ustalenie kwot (części) tej opłaty przypadających na poszczególne osoby zobowiązane do jej wnoszenia (z kręgu osób wymienionych w art. 61 u.p.s.), to konieczne jest rozstrzyganie jedną decyzją w całości o opłacie należnej na pokrycie kosztów utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej, jest to bowiem jedna opłata .W związku z tym każdy z podmiotów wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 2 i 3 u.p.s., jako zainteresowany i mający swój własny interes prawny odnoszący się do zakresu nałożenia obowiązku pokrywania kosztów pobytu pensjonariusza, powinien być stroną postępowania w przedmiocie nałożenia omawianych obowiązków na każdy zobowiązany podmiot. Z tych względów, w przypadku, gdy osób zobowiązanych jest więcej, organ winien objąć sprawę ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jednym postępowaniem i w jego toku poczynić ustalenia dotyczące ich sytuacji dochodowej i możliwości ponoszenia kosztów z tego tytułu. Rzeczą organu jest wówczas ustalenie wysokości kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca i wnoszoną przez niego opłatą .

Z powyższego wynika że organy prowadząc postępowanie w trybie art. 61 u.p.s., powinny jako strony tego postępowania ustalić wszystkie osoby mieszczące się w kręgu osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. i wydać jedną decyzję w stosunku do wszystkich tych osób, mając na względzie ograniczenia z art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s. w decyzji. Celem obu tych instytucji jest przecież pokrycie należności wobec domu pomocy społecznej .

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji przestrzegając unormowania z art. 61 u.p.s. doręczył decyzję pierwszo-instancyjną każdemu z podmiotów wskazanych w ust.1 pkt 2 tego przepisu jako zainteresowanym i mającym swój własny interes odnoszący się do zakresu nałożenia obowiązku pokrywania kosztów pobytu pensjonariusza w domu pomocy społecznej. Organ I instancji szczegółowo rozpoznał sytuację rodzinną, dochodową, bytową, zdrowotną wszystkich osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności na pobyt matki i babci w DPS.

Nie również trafny zarzut niezastosowania przez organ przepisu art. 103 ust. 2 u.p.s. w kontekście przepisu art. 61 ust 2d u.p.s. poprzez nieuwzględnienie, że ustalona w decyzji opłata nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa. W realiach analizowanej sprawy nie mamy do czynienia – jak usiłuje tego dowieść skarżący – z przypadkiem zwolnienia sióstr z odpłatności z mocy prawa. W każdym razie niespełnienie wskazanego przez ustawodawcę kryterium dochodowego , pozwalającego na ustalenie osobie zobowiązanej odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej nie może być utożsamiane ze zwolnieniem opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej , o którym mowa w art.64 i art.64 a u.p.s. Przepisy te wymieniają przesłanki będące podstawą do zwolnienia z odpłatności, która wcześniej została ustalona bądź na mocy umowy bądź w decyzji administracyjnej.

Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy ,że skarga z przyczyn , których mowa wyżej , nie zasługuje na uwzględnienie, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. do jej oddalenia na podstawie art.151 p.p.s.a.