Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2718/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 232
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
Teza: W przypadku rozliczeń za pośrednictwem banków miejsce zapłaty należności celnych wyznacza siedziba banku prowadzącego rachunek bankowy właściwego Urzędu Celnego i dopiero z chwilą wpłaty należności na ten rachunek /uznania rachunku kwotą należności/ następuje wygaśnięcie długu.

TEZY

W przypadku rozliczeń za pośrednictwem banków miejsce zapłaty należności celnych wyznacza siedziba banku prowadzącego rachunek bankowy właściwego Urzędu Celnego i dopiero z chwilą wpłaty należności na ten rachunek /uznania rachunku kwotą należności/ następuje wygaśnięcie długu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 13 czerwca 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszenia celnego dokonanego przez Stanisława P. według jednolitego dokumentu administracyjnego SAD z dnia 9 stycznia 2000 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w R. objął procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzony z Niemiec samochód osobowy marki Mercedes 190E i określił wysokość należności celnych i podatkowych na sumę 5.649,90 zł.

Stanisław P. dokonał wpłaty tej sumy w Banku (...) według dowodu wpłaty z dnia 9 stycznia 2000 r., wskazując w dowodzie jako odbiorcę wpłaty Urząd Celny w R. i numer jego rachunku bankowego w NBP (...).

Dyrektor Urzędu Celnego w R. nie uwzględnił powyższej wpłaty, gdyż - jak wyjaśnił w toku postępowania - nie wpłynęła ona wskutek upadłości Banku (...) na rachunek Urzędu Celnego i w dniu 25 stycznia 2000 r. wydał, na podstawie art. 65 par. 6 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802/, nakaz zapłaty przez Stanisława P. należności celno-podatkowych w sumie 5.649,90 zł i odsetek za zwłokę w ich zapłacie w kwocie 50,77 zł.

Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 10 maja 2000 r. nr (...) uchylił nakaz zapłaty w części dotyczącej odsetek za zwłokę, natomiast w pozostałej części obejmującej należności celne w kwocie 3.074,60 zł i podatkowe w kwocie 2.575,30 zł, nakaz zapłaty utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC wskazał, że ze względu na oddawczy charakter długu pieniężnego uiszczenie długu celnego w rozumieniu art. 232 par. 1 i art. 244 pkt 1 Kodeksu celnego, powodujące jego wygaśnięcie, uważa się za dokonane dopiero z chwilą uznania rachunku bankowego Urzędu Celnego wpłaconą przez dłużnika kwotą długu.

Podobnie, zdaniem Prezesa GUC, przedstawia się kwestia zapłaty podatku dokonywanej - jak w niniejszej sprawie - za pośrednictwem płatnika podatku.

W takim bowiem przypadku zobowiązanie podatkowe w myśl art. 59 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ wygasa z chwilą pobrania podatku przez płatnika, co według Prezesa GUC następuje dopiero gdy wpłacona przez dłużnika w banku kwota zobowiązania podatkowego wpłynie na rachunek bankowy płatnika.

W niniejszej sprawie należności celno-podatkowe nie wpłynęły na rachunek Urzędu Celnego, w związku z czym konieczne było wydanie nakazu zapłaty, przy czym objęcie nakazem także należności podatkowych, zdaniem Prezesa GUC, uzasadnione było z mocy art. 11a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, który w zakresie wynikającym z tego przepisu odsyła do przepisów Kodeksu celnego o poborze cła, w tym również do przepisu art. 65 par. 6 stanowiącego podstawę wydania nakazu zapłaty.

W piśmie z dnia 21 marca 2001 r. Stanisław P., powołując się na przepis art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, wystąpił do Prezesa GUC z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia 10 maja 2000 r., jako rażąco naruszającej prawo przez pominięcie wpłaty należności celno-podatkowych dokonanej przez wnioskodawcę w dniu 9 stycznia 2000 r.

Decyzją z dnia 24 kwietnia 2001 r. nr (...) Prezes GUC odmówił uwzględnienia powyższego wniosku i decyzję tę, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzją z dnia 13 czerwca 2001 r. (...).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezes GUC wskazał, że suma należności celno-podatkowych 5.649,90 zł stanowiąca przedmiot wpłaty w Banku (...) w dniu 9 stycznia 2000 r. nie wpłynęła na rachunek bankowy Urzędu Celnego. W konsekwencji, z mocy przepisów i z przyczyn przytoczonych w decyzji Prezesa GUC z 10 maja 2000 r., wpłata powyższa nie stanowiła zapłaty należności celno-podatkowych i nie spowodowała wygaśnięcia długu celnego i zobowiązania podatkowego.

Wydanie nakazu zapłaty należności określonych w dokumencie SAD z 9 stycznia 2000 r. było więc - według Prezesa GUC - uzasadnione i nie narusza prawa.

Przyznając, że Bank (...) wskutek zawieszenia działalności i ogłoszenia jego upadłości nie przekazał na rachunek Urzędu Celnego wpłaty sumy należności celno-podatkowych 5.649,90 zł, Stanisław P. w skardze na decyzję Prezesa GUC z 13 czerwca 2001 r. wyraził pogląd, że w wyniku tej wpłaty właścicielem środków pieniężnych stanowiących jej przedmiot stał się Urząd Celny i ten Urząd legitymowany jest do wystąpienia z wnioskiem o ich wyłączenie z masy upadłości banku.

Podobny pogląd wyrażony został w przedstawionym przy skardze postanowieniu Sądu Okręgowego z dnia 26 czerwca 2000 r. (...) oddalającym wniosek Skarżącego o wyłączenie z masy upadłości Banku (...) "kwot uiszczonych tytułem długu celnego".

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle powołanego przez Skarżącego we wniosku z 21 marca 2001 r. przepisu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa strona może żądać stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w wypadku istnienia kwalifikowanej przesłanki w postaci rażącego naruszenia prawa.

Zdaniem Skarżącego, taką wadą dotknięta jest decyzja Prezesa GUC z 10 maja 2000 r. wskutek nieuwzględnienia wpłaty należności celno-podatkowych dokonanej przez Skarżącego w dniu 9 stycznia 2000 r.

Dlatego nie godząc się z decyzją Prezesa GUC z 13 czerwca 2001 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z 10 maja 2000 r., utrzymującej w mocy nakaz zapłaty, Stanisław P. zaskarżył decyzję Prezesa GUC z 13 czerwca 2001 r., kwalifikując ją - jak należy sądzić - jako naruszającą prawo /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.

Istotna jest więc w sprawie ocena skuteczności powyższej wpłaty należności celno-podatkowych dokonanej przez Skarżącego w dniu 9 stycznia 2000 r.

W myśl art. 232 par. 1 Kodeksu celnego wpłata kwoty należności powinna zostać dokonana w gotówce lub w każdy inny sposób mający takie same skutki płatnicze, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zawarte w powyższym przepisie odesłanie do określonych ogólnie "obowiązujących przepisów", w sytuacji gdy przepisy ogólne prawa administracyjnego, jak i unormowania celne nie zawierają normy precyzującej pojęcie zapłaty jako aktu skutkującego wygaśnięciem długu celnego, upoważnia - gdy chodzi o należności celne jako świadczenia pieniężne - do oceny skutków wpłaty Skarżącego z 9 stycznia 2000 r. według obowiązujących powszechnie ogólnych zasad prawa cywilnego.

Uzasadniają one - w myśl art. 454 par. 1 zdanie 2 i par. 2 Kc w związku z art. 232 par. 1 Kodeksu celnego - kwalifikowanie długu celnego jako długu o charakterze oddawczym, to znaczy, że zapłata należności celnych powinna być dokonana w siedzibie właściwego Urzędu Celnego oraz że wygaśnięcie długu następuje dopiero w momencie rzeczywistego otrzymania przez Urząd Celny sumy należności celnych.

W przypadku rozliczeń za pośrednictwem banków miejsce zapłaty należności celnych wyznacza siedziba banku prowadzącego rachunek bankowy właściwego Urzędu Celnego i dopiero z chwilą wpłaty należności na ten rachunek /uznania rachunku kwotą należności/ następuje wygaśnięcie długu.

W niniejszej sprawie Skarżący w dniu 9 stycznia 2000 r. dokonał wpłaty należności celnych i podatkowych gotówką, którą według bankowego dowodu wpłaty uiścił w Banku (...), wskazując w dowodzie wpłaty jako odbiorcę należności Urząd Celny w R. i numer jego rachunku bankowego w NBP (...).

Jest poza sporem, że wskutek upadłości Banku (...) powyższa wpłata nie wpłynęła na wskazany w dowodzie wpłaty rachunek bankowy Urzędu Celnego.

Oznacza to, że dokonana w dniu 9 stycznia 2000 r. wpłata nie skutkowała wygaśnięciem długu celnego i uzasadnione było wydanie nakazu zapłaty.

Dotyczy to również należności podatkowych, przy czym w tym przypadku wniosek taki wynika z norm odnoszących się wprost do podatku, zawartych w art. 59 par. 1 pkt 2 i art. 60 par. 1 pkt 1 in fine ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

W myśl tych przepisów, w sytuacji gdy - jak w niniejszej sprawie - w rozliczeniach występuje płatnik podatku /organ celny/, chwilą zapłaty podatku skutkującej wygaśnięciem zobowiązania podatkowego jest dzień pobrania podatku przez płatnika, co w przypadku rozliczeń za pośrednictwem banków następuje w dniu wpływu należności podatkowych na rachunek organu celnego /uznania jego rachunku kwotą podatku/.

W tym stanie rzeczy, w świetle art. 65 par. 6 Kodeksu celnego w związku z art. 11 i art. 11a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, uzasadnione było wydanie nakazu zapłaty z 25 stycznia 2000 r. i chybiony jest zarzut Skarżącego rażącego naruszenia prawa w decyzji Prezesa GUC z 10 maja 2000 r. utrzymującej w mocy nakaz zapłaty.

W konsekwencji uzasadniona była odmowa stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Prezesa GUC, skoro wbrew zarzutom Skarżącego nie zachodziła podstawa stwierdzenia nieważności przewidziana w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Z tych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, należało oddalić skargę jako niezasadną.