Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1783/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6142 Szkoły wyższe niepaństwowe, w tym  zawodowe
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.182 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.145 § 1 pkt 5, 151 § 1 i 2, 105 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.252 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. M. Sp. z o.o. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 378/11 w sprawie ze skargi P. M. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji zarządzającej przeniesienie pozwolenia na utworzenie uczelni oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r. (sygn. akt II SA/Wa 378/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną przez P. M. Sp. z o.o. w C. skargę na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji zarządzającej przeniesienie pozwolenia na utworzenie uczelni.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Na mocy decyzji z dnia [...] marca 2004 r. została utworzona Powszechna Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w C. Jako organ założycielski wskazano C. P. Sp. z o.o. z siedzibą w C.

Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. Z. G. (Prezes Zarządu) oraz S. L. (Członek Zarządu) – działając w imieniu spółki C. P. Sp. z o.o. z siedzibą w C. - wystąpili do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia na utworzenie ww. uczelni z dotychczasowego założyciela C. P. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na rzecz P. M. Sp. z o.o. z siedzibą w C.

Akcentując, że został złożony przez osoby należycie umocowane do dokonania tego rodzaju czynności w imieniu C. P. Sp. z o.o., Minister decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. [...] zarządził przeniesienie pozwolenia na utworzenie Powszechnej Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w C. na rzecz P. M. Sp. z o.o. Powyższa decyzja stała się ostateczna.

Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. C. P. Sp. z o.o. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., żądając uchylenia przedmiotowej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W uzasadnieniu swego stanowiska strona podnosiła, że zarówno S. L., jak i Z. G. w dniu złożenia wniosku o przeniesienie pozwolenia nie byli uprawnieni do wystąpienia w imieniu założyciela uczelni z przedmiotowym wnioskiem. Powyższe potwierdzać miały dołączone do wniosku wyroki: Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt [...] oraz Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...] stwierdzające nieważność uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników C. P. podjętych w dniu [...] czerwca 2007 r., w tym uchwały nr [...] w sprawie wyboru nowych członków Rady Nadzorczej.

Strona wskazywała, że stwierdzenie nieważności w/w uchwały ma moc wsteczną, co oznacza, że powyższa uchwała nie wywołała żadnych skutków prawnych, powodując w konsekwencji nieważność wszystkich uchwał podjętych przez tę Radę, w tym uchwały dotyczącej zmiany w składzie osobowym Zarządu spółki, powołującej do Zarządu Z. G. i S. L.

Strona zaznaczyła też, że powyższa okoliczność została potwierdzona w wydanym przez Sąd Rejonowy w G., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, który postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. (sygn. akt [...]) dokonał zmiany w KRS spółki polegającej na wykreśleniu Z. G. i S. L. z Zarządu C. P. oraz dotychczasowych członków Rady Nadzorczej powołanych unieważnioną przez sąd uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. wznowił postępowanie we wskazanej wyżej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz umorzył postępowanie w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na utworzenie Powszechnej Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w C.

Na skutek złożonego przez P. M. Sp. z o.o. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 151 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 5, art. 105 § 1 i art. 28 k.p.a. oraz art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2010 r.

Podtrzymując prezentowane w w/w decyzji stanowisko organ wskazał, że przyczyną uzasadniającą wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie na mocy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było ujawnienie wyroków: Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2008 r. i Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz, wynikający z nich na zasadzie ex tunc, brak po stronie Z. G. oraz S. L. legitymacji do wystąpienia w imieniu spółki C. P. z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia na utworzenie Powszechnej Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w C.

Organ wskazał, że powyższe dowody zostały zgłoszone po raz pierwszy po wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. i jednocześnie zaznaczył, że zarówno wyroki Sądów, jak i wynikające z nich okoliczności istniały w dniu wydania decyzji przenoszącej pozwolenie. Nie były one ponadto znane organowi w momencie orzekania w sprawie.

Zdaniem Ministra - w świetle przedstawionych przez stronę dowodów - organ zobligowany był wydać rozstrzygnięcie o treść odmiennej niż zawarte w decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. Z treści przedstawionych przez stronę orzeczeń Sądu Okręgowego w S. oraz Sądu Apelacyjnego w G. wynika, że z uwagi na uchybienia formalno-prawne, dotyczące trybu zwołania zgromadzenia wspólników, podjęte w dniu [...] czerwca 2007 r., podczas Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki C. P., uchwały, w tym uchwała nr [...] w sprawie wyboru nowych członków Rady Nadzorczej były dotknięte wadą nieważności.

Organ uznał przy tym, że w świetle art. 252 § 1 k.s.h. nieważność powołanych uchwał miała charakter bezwzględny. W jego ocenie, wyrok sądu stwierdzający nieważność uchwały sprzecznej z ustawą ma charakter deklaratoryjny, natomiast sama kwestionowana uchwała jest bezwzględnie nieważna z mocy prawa na podstawie art. 58 k.c. Stan nieważności datuje się zatem od początku (ab initio, ex tunc) tzn. od chwili podjęcia tej uchwały. Minister stwierdził więc, że osoby legitymowane - określone w art. 250 k.s.h. - mogą żądać ustalenia nieważności uchwały. W momencie przy tym zgłoszenia powództwa na podstawie art. 252 § 1 k.s.h. uchwała jest już nieważna, a chodzi jedynie o stwierdzenie jej nieważności.

Organ podkreślił, że w przypadku naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa odnoszących się do zwołania i przeprowadzenia zgromadzenia wspólników w spółce z o.o. należy, niezależnie od zaskarżenia uchwał podjętych w takich okolicznościach, rozważyć zastosowanie do nich art. 58 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h.

Powyższe stanowisko, prowadziło – zdaniem organu – do wniosku, że skoro Z. G. i S. L. nie mogli w dniu [...] grudnia 2008 r. skutecznie działać w imieniu C. P. Sp. z o.o. w sprawie przeniesienia na inny podmiot pozwolenia na utworzenie Powszechnej Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w C., to osoby te, w świetle art. 26 ust. 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, nie posiadały interesu prawnego w przeniesieniu pozwolenia na utworzenie uczelni, a w konsekwencji nie miały legitymacji czynnej. W związku z tym, z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia wystąpił podmiot nieuprawniony, nieposiadający przymiotu strony w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.).

W takim zaś przypadku zgodnie z poglądem prezentowanym w doktrynie i orzecznictwie wniesienie żądania przez podmiot niebędący stroną powinno skutkować oddaleniem żądania z przyczyn formalnych i wydaniem decyzji odmownej, a w przypadku wszczęcia takiego postępowania, jego umorzeniem.

Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy, organ podkreślił, że eliminacja skutków prawnych uchwały sprzecznej z ustawą nie następuje jedynie w drodze osobnego konstytutywnego orzeczenia sądowego. Wyrok, który zapadł w wyniku wniesienia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały ma charakter deklaratoryjny, a wiec jego skutki sięgają wstecz aż do podjęcia tej uchwały. Orzeczenie to potwierdza jedynie, że uchwały zgromadzenia wspólników nie wywołują skutków prawnych w stosunkach między spółką a wszystkimi wspólnikami oraz w stosunkach między spółką a członkami organów spółki od chwili ich podjęcia.

Minister wskazał, że w stosunkach zewnętrznych art. 254 § 2 k.s.h. stosowany odpowiednio (art. 254 § 4 k.s.h.) do wyroku, który zapadł w wyniku powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały, wniesionego na podstawie art. 252 § 1 k.s.h., wyłącza skuteczność stwierdzenia nieważności uchwały wobec osób trzecich działających w dobrej wierze. Kodeks spółek handlowych ogranicza jednak tę ochronę tylko do sytuacji, gdy ważność czynności dokonanej przez spółkę z osobą trzecią jest uzależniona od uchwały zgromadzenia wspólników. Na gruncie niniejszej sprawy powołany wyjątek nie odnajdował więc zastosowania.

W ocenie Ministra, stwierdzenie nieważności powoływanych wyżej uchwał z dnia [...] czerwca 2007 r. stanowiło przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczności stwierdzone wyrokami Sądu Okręgowego w S. oraz Sądu Apelacyjnego w G., jak również same te orzeczenia (jako dowody), pozostają bowiem w ścisłym związku z przedmiotem postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., mając wpływ na treść zawartego w tej decyzji rozstrzygnięcia.

Organ zaznaczył również, że wbrew twierdzeniu Spółki P. M., postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] lutego 2009 r., nie stanowiło rzeczywistej podstawy ustaleń w przedmiocie rzekomego braku uprawnień po stronie Z. G. i S. L. do wystąpienia z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia na utworzenie uczelni, gdyż nie ulega wątpliwości, że wymienieni nie mogli skutecznie reprezentować Spółki C. P. w postępowaniu o przeniesienie pozwolenia na utworzenie uczelni, na skutek nieważności uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników tej Spółki w dniu [...] czerwca 2007 r.

Organ wskazał także, iż zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, stroną postępowania w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na utworzenie uczelni jest podmiot, którego interesu prawnego dotyczy postępowanie, czyli ten, który uzyskał pozwolenie na utworzenie uczelni, tj. założyciel. Tylko zatem założyciel może wystąpić z odpowiednim wnioskiem o przeniesienie pozwolenia. W niniejszej sprawie pozwolenie na utworzenie Powszechnej Wyższej Szkoły [...] uzyskała spółka C. P. Sp. z o.o. z siedzibą w C. i wyłącznie ona poprzez uprawnione do tego, zgodnie z zasadami reprezentacji, organy mogła wystąpić z odpowiednim wnioskiem.

We wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze P. M. sp. z o.o. zarzuciła Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w niniejszym stanie faktycznym zaistniała podstawa wznowienia postępowania w postaci ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, jak również naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 roku pomimo braku podstaw uzasadniających jej uchylenie.

Skarżąca zarzuciła również organowi naruszenie art. 252 § 1 k.s.h. poprzez błędne uznanie, iż stwierdzenie nieważności uchwały Zgromadzenia Wspólników nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 roku w sprawie wyboru nowego składu Rady Nadzorczej w sposób automatyczny pozbawiło uchwały podjęte przez tą Radę Nadzorczą wszelkich skutków prawnych, co skutkowało błędnym uznaniem, że działający w imieniu C. P. sp. z o.o. w dniu [...] grudnia 2008 roku członkowie zarządu w osobach Z. G. oraz S. L. nie byli uprawnieniu do reprezentacji tej spółki.

W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

C. P. Sp. z o.o. – uczestnik postępowania – wniosła o oddalenie skargi.

Oddalając – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) dalej "P.p.s.a."- wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, wydana przez organ decyzja odpowiadała prawu. Sąd podzielił przy tym prezentowany przez organ pogląd, że podstawową kwestią dla ustalenia, czy w niniejszym przypadku zaistniały przesłanki wznowienia przedmiotowego postępowania z przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i uchylenia w tym trybie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r., było dokonanie wykładni art. 252 § 1 k.s.h. oraz określenie sankcji, w przypadku stwierdzenia nieważności sprzecznej z ustawą uchwały wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością a w konsekwencji skutków prawnych unieważnienia uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] czerwca 2007 r.

Stanowisko Sądu w tym zakresie pozostało w zgodzie z zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji. W jego ocenie wyrok stwierdzający nieważność uchwały na podstawie art. 252 § 1 k.s.h. ma bowiem charakter deklaratoryjny natomiast sama kwestionowana uchwała jest bezwzględnie nieważna z mocy prawa na podstawie art. 58 k.c. Stan tej nieważności datuje się od chwili podjęcia uchwały.

Sąd podzielił zatem stanowisko organu, że w przypadku uchwał nieważnych (art. 252 k.s.h.), z uwagi na fakt, iż są one nieważne bezwzględnie z mocy prawa od chwili ich podjęcia (ex tunc), co nie wymaga zasadniczo potwierdzenia tego faktu. Jednakże, może istnieć potrzeba potwierdzenia przez sąd takiej nieważności, przede wszystkim dla przeciwdziałania negatywnym skutkom wykonywania wadliwych uchwał.

W świetle powyższego – w ocenie Sądu Wojewódzkiego - Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zasadnie uznał, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt [...] oraz Wyrok Sądu Apelacyjnego w G [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., stanowiły wystarczającą podstawę uchylenia w trybie wznowienia postępowania dotkniętą wadą, określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. o zmianie organu założycielskiego uczelni, a następnie umorzenia postępowania.

Stwierdzenie nieważności uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki C. P. podjętych w dniu [...] czerwca 2007 r., w tym uchwały nr [...] w sprawie wyboru nowych członków jej Rady Nadzorczej, z uwagi na uchybienia formalno-prawne dotyczące trybu zwołania zgromadzenia wspólników było zasadne.

Zdaniem Sądu, zwołanie, zarówno zwyczajnego, jak i nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników, jako czynności przekraczającej zakres zwykłych czynności spółki, wymagało uprzedniej uchwały podjętej przez wszystkich członków zarządu. Zgromadzenie nie mogło być natomiast zwołane, jak to miało miejsce w omawianej sprawie, tylko przez jednego członka Zarządu – S. L. Okoliczność ta powodowała, że Zgromadzenie Wspólników zostało zwołane w sposób nieprawidłowy, tym samym nie było władne podjąć jakichkolwiek uchwał. Podjęte zaś uchwały były dotknięte nieważnością.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego wyroki Sądów Okręgowego i Apelacyjnego potwierdzają, że uchwały podjęte przez Zgromadzenie Wspólników w dniu [...] czerwca 2007 r., w tym uchwała nr [...] o powołaniu Rady Nadzorczej, były nieważne z mocy prawa. Unieważnienie uchwały Zgromadzenia Wspólników C. P. w sprawie wyboru nowych członków Rady Nadzorczej ze skutkiem wstecznym, spowodowało, że ostatecznie nigdy nie doszło do powołania Rady w nowym składzie.

W konsekwencji nieważne i pozbawione skuteczności prawnej stały się wszelkie dalsze czynności dokonywane przez tak powołaną "Radę Nadzorczą", czyli również uchwała z dnia [...] czerwca 2007 r. dotycząca zmiany w składzie osobowym Zarządu C. P., powołująca na prezesa Zarządu Z. G. oraz na jego członka – S. L. Dlatego też osoby te – zdaniem Sądu - nie mogły skutecznie złożyć w imieniu spółki C. P. wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na utworzenie Powszechnej Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w C. z C. P. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na rzecz P. M. Sp. z o.o. z siedzibą w C.

Wg Sądu Wojewódzkiego przytoczone wyroki sądów powszechnych stanowiły wystarczającą podstawę przyjęcia, że postępowanie w sprawie przeniesienia pozwolenia na utworzenie uczelni zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2008 r. było dotknięte wadą z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która skutkowała uchyleniem podjętej uprzednio decyzji. Nie budziło wątpliwości Sądu, iż powyższe orzeczenia stanowiły podstawę do uznania, że w sprawie wyszły na jaw nowe istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję zarządzającą przeniesienie pozwolenia na utworzenie uczelni.

Z uwagi na powyższe, Sąd Wojewódzki uznał więc, że organ prawidłowo umorzył przedmiotowe postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ze względu na jego bezprzedmiotowość.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 252 § 1 k.s.h. Sąd Wojewódzki stwierdził, że świetle przepisów obowiązującego Kodeksu spółek handlowych, nie można uznać, że stwierdzenie nieważności uchwały Zgromadzenia Wspólników w przedmiocie powołania członków Rady Nadzorczej, nie skutkuje automatyczną nieważnością podjętych przez tę Radę uchwał.

Istotą stwierdzenia przez sąd powszechny nieważności uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki C. P. podjętych w dniu [...] czerwca 2007 r. było także i to, że powołane tymi uchwałami dalsze organy Spółki, zostały powołane w sposób nieważny od samego początku a zatem nieważność ta rozciąga się w sposób oczywisty na wykreowane dalsze uchwały, wywodzące się z wadliwych uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki C. P. z dnia [...] czerwca 2007 r.

Wydanie prawomocnego, deklaratoryjnego orzeczenia stwierdzającego nieważność uchwały w przedmiocie powołania Rady Nadzorczej powodowało zatem to, że ostatecznie nigdy nie doszło do powołania Rady w nowym składzie. W konsekwencji nieważne stały się wszystkie uchwały podjęte przez tę Radę, w tym uchwała z dnia [...] czerwca 2007 r. dotycząca zmiany w składzie osobowym Zarządu spółki C. P. Powołani więc członkowie zarządu, przez tę Radę Nadzorczą nie posiadali mandatów do sprawowania funkcji w organach C. P. Sp. z o. o. z mocą wsteczną - na zasadzie ex tunc.

Sąd Wojewódzki dodatkowo przy tym wskazał, że powyższą okoliczność potwierdził także Sąd Rejonowy [...] w G., [...] Wydział Gospodarczy KRS, który w dniu [...] lutego 2009 r. wydał prawomocne postanowienie o wykreśleniu z urzędu całego składu osobowego wymienionych organów z KRS Spółki, uznając te dane za niedopuszczalne ze względu na obowiązujące przepisy prawa.

W rezultacie Sąd Wojewódzki stwierdził, że ujawnienie wyroków stwierdzających nieważność uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] czerwca 2007 r. stanowiło przesłankę wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 151 § 1 2 k.p.a. Sąd Wojewódzki uznał, że niewątpliwie wyroki sądów z dnia [...] maja i [...] grudnia 2008 r. oraz fakt nieważności zmian w składzie Zarządu Spółki C. P. miały bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r., a zatem zaszła potrzeba wyeliminowania takiej wadliwej decyzji z obrotu prawnego.

W złożonej skardze kasacyjnej P. M. sp. z o.o. w C., zaskarżając powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy tj.:

1. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zaistniała podstawa wznowienia w postaci ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenia przepisu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie,

3. naruszenie przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. pomimo braku podstaw uzasadniających jej uchylenie.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, P. M. sp. z o.o. w C. wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym - w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a.

Kwestionując prawidłowość wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia, skarżąca kasacyjnie wywodziła, że organ wydający decyzję nie miał możliwości ustalenia, w oparciu jedynie o wyroki: Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt [...] oraz Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...], żadnej okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Okoliczność taka mogłaby być ustalona bowiem tylko po przeprowadzeniu dowodu w postaci postanowienia Sądu Rejonowego [...] w G. z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie wykreślenia z KRS członków Zarządu Spółki. Dowód ten jednak nie istniał w dacie wydania przedmiotowej decyzji, tj. w dniu [...] grudnia 2008 r., wobec czego nie mógł być brany pod uwagę przy ocenie istnienia przesłanek wznowienia postępowania.

Zdaniem spółki z treści w/w orzeczeń nie wynika brak umocowania Z. G. oraz S. L. do reprezentowania C. P. sp. z o.o. Orzeczenia te istniały, przed datą wydania decyzji w sprawie, jednak nie mają one bezpośredniego związku z okolicznościami przedmiotowej sprawy. Dotyczą one bowiem stwierdzenia nieważności uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników, dotyczących powołania Rady Nadzorczej Spółki. Nie odnoszą się zatem bezpośrednio do Zarządu w/w spółki. Tymczasem przyczyną uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania były wadliwe czynności Zarządu Spółki. Zatem, organ orzekający mógł powołać się na istnienie nowych okoliczności w postaci stwierdzenia, że Zarząd C. P. został powołany nieprawidłowo, jednakże nie w oparciu o powołane wyżej wyroki Sądu Okręgowego w S. i Sądu Apelacyjnego w G., a jedynie w oparciu o dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego [...] w G. z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie wykreślenia z KRS członków Zarządu Spółki.

Skarżąca kasacyjnie twierdziła, iż Minister, bez zapoznania się w/w postanowieniem, nie mógł wywodzić, że podstawą powołania Z. G. oraz S. L. do sprawowania funkcji członków zarządu była uchwała rady nadzorczej, gdyż w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością członkowie zarządu mogą być powoływani również bezpośrednio przez wspólników (por. art. 201 § 4 k.s.h.). Minister natomiast nie przeprowadził w tym zakresie stosownego dowodu z umowy spółki C. P.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła również organowi, iż ten nie odwołał się także do orzeczeń sądów powszechnych i dorobku nauki prawa w przedmiocie zaskarżania uchwał organów spółek kapitałowych, a w szczególności do stanowiska przedstawionego przez Spółkę w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując analizy treści zaskarżonej decyzji winien zaś wysnuć wniosek, iż rzeczywistą podstawą ustaleń w przedmiocie rzekomego braku uprawnień po stronie Z. G. oraz S. L. do wystąpienia z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia na utworzenie uczelni było postanowienie Sądu Rejonowego [...] w G., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] lutego 2009 r., o wykreśleniu Z. G. i S. L. z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które zapadło już po wydaniu decyzji o przeniesieniu pozwolenia na utworzenie uczelni. Oznacza to, że postanowienie owo nie mogło być brane pod uwagę przy ocenie zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Skarżący kasacyjnie wywodził też, że z treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika konieczność wznowienia postępowania administracyjnego, gdy ujawniono nowe okoliczności, jednakże, okoliczności te musiały zostać poparte dowodami. W przeciwnym wypadku nie będą one miały wpływu na treść decyzji, wydanej we wznowionym postępowaniu. Powyższe dowody stanowią bowiem środek ustalenia stanu faktycznego sprawy i mają znaczenie dla ustalenia ich wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia.

W związku z tym samo powoływanie się na nowe dowody bez określenia okoliczności, które miałyby być za ich pomocą udowodnione, nie stanowi przesłanki dla wznowienia postępowania, wobec czego dla wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., niezbędne jest nie tylko wskazanie nowych dowodów, ale również faktów, które potwierdzają dowody. Oznacza to – zdaniem skarżącej kasacyjnie organ bezzasadnie uchylił swoją decyzje, zamiast odmówić jej uchylenia.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Te zaś nie zasługiwały na uwzględnienie, nie zostały one również w pełni prawidłowo skonstruowane.

Wyjaśnić bowiem przede wszystkim należy, iż skarżąca kasacyjnie spółka zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów, o których mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazała, zamiast przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, jedynie przepisy procedury administracyjnej, które nie są stosowane przed sądem administracyjnym. Mając jednak na uwadze treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09) podniesione przez skarżącą kasacyjnie zarzuty sąd orzekający merytorycznie rozpoznał i uznał, że nie były one zasadne.

Sprowadzały się one do zarzucenia Sądowi Wojewódzkiemu naruszenia – jak wspomniano powyżej – szeregu przepisów procedury administracyjnej, co należało uznać, że zdaniem skarżącej Sąd – dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – nie dostrzegł, iż narusza ona art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 poprzez błędne ich zastosowanie oraz art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. – poprzez jego niezastosowanie.

Z tym stanowiskiem nie można się jednak zgodzić.

Wbrew poglądowi skarżącej kasacyjnie, Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił, że na gruncie przedmiotowego stanu faktycznego zaistniały podstawy, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniające wznowienie postępowania w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na utworzenie Powszechnej Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w C. zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., a następnie uchylenia w/w decyzji i umorzenia postępowania.

Należy bowiem podzielić stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że kluczowym zagadnieniem w sprawie było dokonanie właściwej wykładni art. 252 § 1 k.s.h. oraz określenie skutków stwierdzenia przez sąd powszechny nieważności uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie powołania członków Rady Nadzorczej.

Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do powołanej wyżej kwestii akceptuje stanowisko, że stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą w trybie art. 252 § 1 k.s.h. miało charakter deklaratoryjny, a więc sama uchwała była bezwzględnie nieważna z mocy prawa na podstawie art. 58 k.c. Stan ten trwa od momentu jej podjęcia (ex tunc). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że tego rodzaju pogląd wyraził Sąd Okręgowy w S. w wyroku z dnia [...] maja 2008 r. (sygn. akt [...]) w którym stwierdził nieważność m. in. w/w uchwały. Wyrok ten jest prawomocny a zatem wyrażona w nim ocena prawa ma dla przedmiotowej sprawy walor wiążący.

W związku tym, że podjęta w dniu [...] czerwca 2007 r. uchwała nr [...] w sprawie wyboru nowych członków Rady Nadzorczej była nieważna od samego początku, wybrani na jej podstawie członkowie Rady Nadzorczej nie mogli skutecznie podejmować czynności, związanych w tą funkcją. Nie mogli również skutecznie powołać członków zarządu tej spółki w osobach Z. G. oraz S. L. Powyższe z kolei prowadzi do wniosku, że w/w nie byli uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia na utworzenie w/w uczelni.

Nie można się również zgodzić ze stanowiskiem, iż Sąd, a wcześniej organ administracji publicznej nie mogły ustalić w oparciu o powołane wyżej wyroki Sądu Okręgowego w S. i Sądu Apelacyjnego w G. żadnej okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż dopiero po przeprowadzeniu dowodu w postaci postanowienia Sądu Rejonowego [...] w G. z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie wykreślenia z KRS-u członków zarządu spółki (który to dowód nie istniał w dacie wydawania kwestionowanej decyzji tj. w dniu [...] grudnia 2008 r.) tego rodzaju okoliczność powstałaby.

Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2008 r., który to wyrok istniał we wspomnianej wyżej dacie, wynika bowiem, że w przypadku "C. P. Sp. z o.o. w C. zarząd powoływała Rada Nadzorcza (cyt.:) "...zwołanie zgromadzenia wspólników wymaga uprzedniego podjęcia uchwały zarządu rozumianego jako organ kolegialny. Jeżeli zatem prawo zwołania spornego zgromadzenia przysługiwało zarządowi pozwanej to skład tego zarządu należy ustalić w oparciu o statut pozwanej (umowę spółki). Zgodnie z § [...] członków zarządu powołuje rada nadzorcza, a składa się on z 1-3 członków".

Z tego powodu argumentacja skarżącej kasacyjnie, dotycząca treści art. 201 § 4 k.s.h. była w tej sytuacji pozbawiona racji. Dowód w postaci wyroku Sądu Okręgowego w S., który istniał w dacie wydawania decyzji o wznowieniu postępowania, pozwalał bowiem organowi na wyciągnięcie zasadnego wniosku, że skoro wadliwą była (sprzeczną z prawem) uchwała o wyborze członków Rady Nadzorczej spółki, to tym samym organ ten nie mógł skutecznie pod względem prawnym wybrać członków zarządu spółki, a tylko w ten sposób członkowie ci mogliby być w tym przypadku wybrani. Osoby zatem powołane przez wspomnianą Radę jako Zarząd nie były ostatecznie uprawnione do reprezentowania spółki ani prowadzenia jej spraw.

Niezależnie od powyższego, zwrócić należy również uwagę, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wskazuje, jako przesłanki wznowienia postępowania ujawnienie się nowych istotnych dla sprawy okoliczności lub ujawnienie się nowych dowodów.

Zastosowanie takiej konstrukcji gramatycznej nakazuje przyjąć, że ustawodawca, w tym wypadku przyjął, iż obie przesłanki mogą w tego rodzaju sytuacji wystąpić łącznie, jak również rozdzielnie

W niniejszej sprawie, fakt braku umocowania Z. G. oraz S. L. do wystąpienia z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia na utworzenie w/w uczelni, stanowił zatem nową, istniejącą w dniu wydania decyzji ostatecznej oraz nie znaną Ministrowi okoliczność faktyczną sprawy, która w powiązaniu zwłaszcza z ustaleniami faktycznymi Sądu Okręgowego w S. dotyczącymi postanowień umowy spółki miała wpływ na rozstrzygnięcie organu w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przeniesienia pozwolenia na utworzenie Powszechnej Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w C.

Po wznowieniu zaś powyższego postępowania organ był uprawniony, a nawet wręcz zobligowany do prowadzenia postępowania dowodowego na zasadach ogólnych. Minister był zatem zobowiązany poszukiwać, zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. z zasadą prawdy obiektywnej, wszystkich niezbędnych dowodów mających w zaistniałej sytuacji znaczenie dla rozstrzygnięcia tej kwestii, w tym przeprowadzić dowód z treści postanowienia Sądu Rejonowego [...] w G. z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie wykreślenia wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczących składu zarządu spółki C. P. Sp. z o.o. w C.

Postanowienie to potwierdzało w tym przypadku jedynie okoliczność wadliwego powołania w/w członków zarządu spółki C. P. Sp. z o.o. w C., co skutkowało przyjęciem, iż nie byli oni umocowani do złożenia wniosku o przeniesienie pozwolenia na utworzenie Powszechnej Wyższej Szkoły [...].

W związku z powyższym należało uznać, że Sąd I instancji zasadnie nie kwestionował oparcia przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaskarżonej decyzji na przepisie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. którego zastosowanie wyłączało możliwość wydania przez organ rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.