Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 166/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust, 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 k.p.a.
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 sierpnia 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej B. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 sierpnia 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił B. S. (zwanej dalej "stroną" lub "skarżącą") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę D. M. (ur. [...] 1959 r.).

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ wymienił art. 2 ust. 2, art. 3, art. 17, art. 20, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia 30 czerwca 2021 r. strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tytułu rezygnacji lub niepodejmowania pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Z akt sprawy wynika, że D. M. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym do dnia 30 listopada 2022 r. Ustalony orzeczeniem stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 14 października 2019 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 60 roku życia. Cierpi ona na nowotwór złośliwy oskrzela i płuca.

W toku postępowania, między innymi na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że strona zamieszkuje wspólnie z matką i prawidłowo sprawuje opiekę. Rozmiar sprawowanej opieki uniemożliwia podjęcie przez nią aktywności zawodowej.

Mimo powyższych ustaleń świadczenie nie może być przyznane ponieważ nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niepełnosprawność matki strony nie powstała bowiem przed ukończeniem przez nią 18 roku życia, lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że organ nie uwzględnił skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał uznał niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji niezasadnie odmówił stronie wnioskującej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazując na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) sądy administracyjne wskazują bowiem na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b ustawy z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Kolegium dokonało jednak odmiennej oceny zebranego materiału dowodowego. W szczególności przyjęło, że nie można uznać, iż rezygnacja strony z innej pracy zarobkowej miała związek z koniecznością podjęcia opieki nad niepełnosprawną matką. Zakres sprawowanej opieki umożliwia stronie podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane, o ile w przypadku osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia zaszła konieczność rezygnacji z zatrudnienia albo niemożność podjęcia zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Innymi słowy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wówczas, gdy opiekun osoby niepełnosprawnej zmuszony jest zrezygnować z pracy zarobkowej, albo też nie podejmować jej z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją opiekuna osoby niepełnosprawnej z pracy zarobkowej lub jej niepodejmowaniem, a sprawowaniem opieki.

Wobec faktu przedłożenia przez stronę umowy zlecenia zawartej od dnia 1 maja 2008 r. do dnia 30 czerwca 2010 r. oraz braku innych dowodów zasadnym jest uznanie, że nie można mówić o rezygnacji strony z zatrudnienia z powodu konieczności podjęcia stałej lub długotrwałej opieki na matką w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych skoro znaczny stopień niepełnosprawności został przyznany matce strony z dniem 14 października 2019 r.

Organ odwoławczy zauważył, że strona zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. sprzątaniem, gotowaniem, robieniem zakupów, praniem, a także pomocą w czynnościach pielęgnacyjnych, tj. przy kąpieli, przy ubraniu się i rozbieraniu. Zajmuje się również załatwianiem spraw urzędowych, wizyt lekarskich, towarzyszeniem na wizytach lekarskich, wykupuje lekarstwa i je podaje.

Z informacji przedłożonych przez stronę wynika, że strona budzi matkę codziennie; pomaga przy higienie; pomaga przy dojściu do toalety; pomaga w ubieraniu się codziennie; mierzy ciśnienie kilka razy dziennie, podaje insulinę 3-4 razy dziennie; bada cukier codziennie; podaje leki 3-4 razy dziennie; przygotowuje i podaje posiłki 3 razy dziennie; sprząta; pierze i prasuje według potrzeb; robi zakupy, realizuje recepty według potrzeb kilka razy w tygodniu; wychodzi do kościoła lub na spacer jeśli mama się dobrze czuje; czyta książki w zależności od sytuacji i pilnuje czy przed snem cukier nie spada.

Czynności wskazane i wykonywane przez stronę stanowią połączenie czynności związanych ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką oraz czynności dnia codziennego związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego. Przy czym czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wykonywane mogą być poza godzinami zatrudnienia, tak jak to odbywa się powszechnie w innych gospodarstwach domowych, w których pod opieką pracujących domowników pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.

Strona wykonuje wskazane wyżej czynności związane z opieką, jednak nie zajmuje to jej znacznej części dnia. Czynności te, co do zasady, mogą być wykonane rano i wieczorem (podanie śniadania i kolacji, leków, pomiary ciśnienia) lub wczesnym popołudniem (podanie obiadu i leków). Matka nie jest osobą stale leżącą i porusza się samodzielnie. W ocenie Kolegium przy sprawnej organizacji opieki strona jest w stanie pogodzić obowiązki zawodowe z koniecznością zapewnienia matce opieki.

Nie zawsze osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, także ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasu pracy. Każdą taką sytuację należy bowiem analizować z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych.

Tym samym w sprawie nie zachodzi wymagany przepisem art. 17 ust. 1 ustawy związek pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

B. S. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skarżąca zwróciła uwagę, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być jednak opieką całodobową. Ma być to opieka stała w sensie trwałości i długotrwała w sensie rozciągłości w czasie.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zauważyła, że istotą opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana i warunków egzystencji, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wskazane wyżej kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Należy podkreślić, że z treści wyżej cytowanych przepisów oraz przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że Sąd nie rozstrzyga o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pozostaje to wyłączną kompetencją właściwych organów administracji państwowej. Stąd nawet uwzględniając skargę sąd nie jest uprawniony do orzekania merytorycznie w sprawie przyznania tego świadczenia.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa, a w szczególności jej art. 17, w którym określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawodawcę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Sąd rozpatrując niniejszą sprawę w pełni aprobuje stanowisko organu drugiej instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie stosowania przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia. Znajduje ono bowiem oparcie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela je i przyjmuje jako własne. Niezasadnie zatem organ pierwszej instancji odmówił przedmiotowego świadczenia z powołaniem się na art. 17 ust. 1b ustawy.

Przechodząc dalej zauważyć trzeba, że z treści przytoczonego wyżej art. 17 ust. 1 ustawy wynika jednoznacznie, że warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi być rezygnacja/niepodejmowanie przez opiekuna (wnioskodawcę) zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) pozostające w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w zakresie niepozwalającym na podjęcie jakiejkolwiek pracy, a między tymi obiema okolicznościami (rezygnacją/niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania wymaganej i koniecznej opieki) zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wskazał, że z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jest kompensacją strat materialnych. Sprawowana opieka ma być stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, której zakres jest wyznaczony niepełnosprawnością danej osoby niepełnosprawnej.

Rozważenia zatem wymagały dwie kwestie: po pierwsze, czy zakres sprawowanej opieki uniemożliwia podjęcie przez skarżącą aktywności zawodowej oraz po drugie, czy istnieje związek przyczynowo -skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

O istnieniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki przesądza to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki i jednocześnie jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z jej stanu zdrowia.

W rozpatrywanej sprawie Kolegium stwierdziło, że sprawowana przez skarżącą opieka nad matką nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu takie twierdzenia nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Podstawowym źródłem wiedzy na temat sytuacji zdrowotnej i życiowej osoby podopiecznej i zakresu wymaganej przez nią opieki jest wywiad środowiskowy sporządzany przez pracownika socjalnego, który ma możliwość zapoznania się z realiami życiowymi i sytuacją osoby niepełnosprawnej w jej miejscu zamieszkania. W rozpatrywanej sprawie pracownik socjalny nie miał wątpliwości co do tego, że zakres sprawowanej nad matką opieki uniemożliwia skarżącej podjęcie aktywności zawodowej.

Nie można wprawdzie wykluczyć możliwości podważenia ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym, lecz mogłoby to opierać się wyłącznie na konkretnych dowodach prowadzących do przeciwnych wniosków.

Dokonana w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy ocena dowodów musi być uznana za wybiórczą i naruszającą przepisy art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organ administracji zgodnie z tymi przepisami jest zobowiązany do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W toku postępowania organ administracji publicznej stoi zaś na straży praworządności i zobowiązany jest do załatwienia sprawy mając na względzie interes publiczny i słuszny interes obywateli.

Jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów lekarskich przyczyną znacznego stopnia niepełnosprawności matki skarżącej są choroby układu oddechowego i krążenia, a ponadto cierpi ona na nowotwór złośliwy oskrzela i płuca. Orzeczenie lekarskie wskazuje na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Skarżąca oświadczyła, że matka pozostaje pod jej stałą opieką, ze względu na pogłębiające się zaniki pamięci oraz problemy z koordynacją.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy pominął okoliczności skutkujące utrudnieniami w poruszaniu się matki skarżącej, skutkujące koniecznością pomocy przy tak podstawowych czynnościach jak utrzymanie higieny, podejścia do toalety, ubrania się. Z zestawienia wykonywanych czynności wynika nadto, że skarżąca mierzy matce poziom insuliny kilka razy dziennie. Trudno wyjaśnić dlaczego organ odwoławczy, na podstawie materiałów, które organowi pierwszej instancji pozwoliły przyjąć, że matka skarżącej wymaga stałej opieki, ustalił, że osoba cierpiąca na nowotwór płuc i oskrzeli i wymagająca m.in. pomocy w korzystaniu z toalety może pozostawać bez stałej opieki.

Podkreślić należy, że skarżąca bezspornie wykonuje szereg czynności związanych z opieką nad matką, takich jak pomoc w czynnościach dnia codziennego, np. przygotowaniu posiłków. Charakter tych czynności nie pozostawia wątpliwości, że są one wykonywane stale, całodobowo i praktycznie we wszystkich sferach życia chorej. Czynności te wyczerpują zatem pojęcie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Jak już wskazywano niejednokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ustawy nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej (w niniejszej sprawie matki). Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie matki od jej normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny.

W świetle powyższych uwag nie jest zasadny argument organu, że skarżąca mogłaby podjąć zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy przy jej odpowiedniej organizacji.

Kolegium wskazywało nadto, że skarżąca pozostawała bierna zawodowo jeszcze przed wydaniem orzeczenia lekarskiego o znacznym stopniu niepełnosprawności matki w 2019 r. Podkreślić należy zatem, że art. 17 ust. 1 ustawy mówi również o niepodejmowaniu zatrudnienia przez osobę uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis ten nie wyznacza żadnego terminu, w którym skarżąca musiałaby być zatrudniona przez podjęciem opieki nad niepełnosprawną matką. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że nie wszystkie osoby pozostające pod opieką albo wymagające opieki występują od razu o stosowne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że skarżąca ma 43 lata i nie ma żadnych przeciwskazań do podjęcia zatrudnienia, a zatem mogła by podjąć zatrudnienie, gdyby nie musiała sprawować opieki nad matką.

Podsumowując, w niniejszej sprawie bezsporne jest to, że matka skarżącej ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżąca zamieszkuje wraz z matką, która nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie i nad którą sprawuje całodobową opiekę. Skarżąca, która pracowała w przeszłości i jest zdolna do pracy nie ma obecnie możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, niezdolną do samodzielnej egzystencji. W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki przyznania świadczenia wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy. Organ odwoławczy dowolnie, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy, jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Organy dopuściły się w konsekwencji naruszenia także przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rzeczą organu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku skarżącej z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi w całości.