Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 539/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 3 w zw. z art. 148
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant starszy asystent sędziego Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 581/12 w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 581/12 oddalił skargę D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Prezydent Miasta Radomia na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego odmówił wznowienia postępowania w sprawie skierowania J. B. do domu pomocy społecznej, zakończonego decyzją tego organu z dnia 18 kwietnia 2005 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydent podał, że wniosek D. B. o wznowienie postępowania wpłynął do organu 20 stycznia 2012 r. Powołując się na art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 2 i art. 28 k.p.a., skarżący wniósł o stwierdzenie wydania decyzji z dnia 18 kwietnia 2005 r. w sprawie skierowania J. B. do domu pomocy społecznej z naruszeniem prawa. Wskazał, że organ I instancji nigdy nie ujawnił istnienia ww. decyzji, po raz pierwszy zapoznał się nią w dniu 22 grudnia 2011 r. w Sekretariacie Wydziału VIII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Organ I instancji wskazał, że o fakcie pobytu ojca w domu pomocy społecznej skarżący dowiedział się w dniu 20 lutego 2006 r. od pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, co wynika z notatki służbowej, a także z pism organu do skarżącego z dnia: 11 września 2009 r., 28 października 2009 r. i 6 sierpnia 2010 r. oraz wywiadu środowiskowego z dnia 18 sierpnia 2009 r. Ponadto o istnieniu decyzji z 18 kwietnia 2005 r. skarżący dowiedział się z uzasadnienia decyzji z dnia 5 stycznia 2011 r., ustalającej jego odpłatność za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, doręczonej 26 stycznia 2011 r., w której organ wskazał, jaka decyzja była podstawą skierowania ojca skarżącego do domu pomocy społecznej.

Organ I instancji stwierdził, że termin do złożenia żądania wznowienia postępowania zaczyna bieg od dnia, w którym strona dowiedziała się o istnieniu decyzji, co należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję (której jej nie doręczono) w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania.

Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu, postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Kolegium wskazało, iż legitymację do złożenia wniosku o wznowienie postępowania ma ten podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku kwestionowana decyzja dotyczy, a termin do złożenia takiego wniosku, w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a., wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym osoba, która nie brała udziału w pierwotnie prowadzonym postępowaniu zwykłym, dowiedziała się o wydaniu decyzji. To strona musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o wydaniu decyzji, obowiązkiem organu jest natomiast ustalenie, czy podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego ustawowego terminu na dokonanie tej czynności. Organ odwoławczy wskazał, iż wbrew argumentom skarżącego, o wydaniu decyzji z dnia 18 kwietnia 2005 r. skarżący dowiedział się znacznie wcześniej, aniżeli w grudniu 2011 r., wiedzę taką posiadał już 26 stycznia 2011 r., natomiast wniosek o wznowienie postępowania skarżący złożył w dniu 20 stycznia 2012 r. Organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, że do otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 148 § 2 k.p.a. nie wymaga się dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia, istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja.

W skardze złożonej na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia w całości.

Skarżący nie zaprzeczył, że o fakcie wydania decyzji z dnia 18 kwietnia 2005 r. dowiedział się w dniu 26 stycznia 2011 r. Za błędne uznał natomiast ustalenie organu, że z konkretyzacją swojego obowiązku, zawartego w decyzji z dnia 18 kwietnia 2005 r., zapoznał się także dnia 26 stycznia 2011 r. Podał, iż nie kwestionuje braku informacji o wydaniu decyzji z dnia 18 kwietnia 2005 r., ale zakres tej informacji, uniemożliwiający jasne zapoznanie się z obowiązkiem skonkretyzowanym w tej decyzji.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 145 § 2 k.p.a.). Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja.

To strona musi udowodnić kiedy, w jakiej dacie dowiedziała się o takiej okoliczności. Zatem dopiero moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania otwiera bieg terminu do złożenia podania o wznowienie, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., I OSK 99/09, Lex nr 595668).

Sąd I instancji podniósł, że z przedstawionych akt administracyjnych wynika, iż o wydaniu w dniu 18 kwietnia 2005 r. decyzji dotyczącej umieszczenia ojca skarżącego w domu pomocy społecznej i odpłatności z tego tytułu skarżący dowiedział się przez doręczenie w dniu 26 stycznia 2011 r. decyzji z dnia 5 stycznia 2011 r. w przedmiocie ustalenia jego zobowiązania z tytułu pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Okoliczność ta jest oczywista, obiektywna i nie budzi zastrzeżeń. Nie kwestionuje tego faktu również skarżący, dlatego jego twierdzenie, że konkretnie z treścią tej decyzji (z 18 kwietnia 2005 r.) zapoznał się dopiero w dniu 22 grudnia 2011 r. nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ponadto, Sąd I instancji podał, że najpóźniej o treści decyzji z 18 kwietnia 2005 r. w sposób pozwalający na sformułowanie żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 punkt 4 k.p.a. (jeśli skarżący ma wątpliwości co do daty 26 stycznia 2011 r.) dowiedział się z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2011 r., wydanego w sprawie VIII SA/Wa 647/11, które zostało mu doręczone w dniu 9 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sad wskazał, na jakiej podstawie ojciec skarżącego został umieszczony w domu pomocy społecznej i w jaki sposób pod kątem prawnym ocenia tę decyzję. Ewidentnym jest zatem, iż wniesienie wniosku o wznowienie postępowania dopiero w dniu 20 stycznia 2012 r. miało miejsce z uchybieniem ustawowego, jednomiesięcznego terminu dla dokonania tej czynności, co obligowało organy do odmowy wznowienia postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. B. reprezentowany przez radcę, prawnego umocowanego do sporządzenia tej skargi.

Zaskarżając wyrok w całości zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., polegające na braku uchylenia zaskarżonej decyzji mimo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 148 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że dowiedzeniem się o decyzji jest jedynie dowiedzenie się o fakcie dokonania czynności administracyjnej, a nie o wymienionych w jej treści skutkach jakie decyzja mogła wywrzeć w sferze obowiązków skarżącego w stosunku do organu pomocy społecznej,

2) naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na pominięciu w rozstrzygnięciu ustosunkowania się do argumentacji skarżącego zawartej w skardze, że "dowiedzenie się o decyzji", o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a winno być rozumiane jako dowiedzenie się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:

1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) przeprowadzenie rozprawy; 3) zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych z uwzględnieniem załączonego dowodu poniesienia kosztów pomocy prawnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ administracji, a w ślad za nim kontrolujący go sąd administracyjny, przyjęły że art. 148 § 1 k.p.a. ustanawiając termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nakazuje liczyć go od dowiedzenia się o decyzji traktowanej jako okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Tymczasem skarżący przedstawił w toku postępowania administracyjnego, ale także w skardze orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące, że wniosek taki może być zbytnim uproszczeniem, gdyż "dowiedzenie się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania" w rozumieniu art. 148 § 1 k.p.a. wcale nie musi być utożsamiano z informacją o decyzji zawierającej taką okoliczność, skoro skarżący okoliczności tej nie poznał.

Analiza decyzji ustalającej zobowiązanie za pobyt ojca skarżącego nie prowadzi do wniosku, jaki wywiedziony został przez Sąd I instancji, przyjmujący w ślad za organami administracji, że skarżący w dniu 26 stycznia 2011 r. dowiedział się o nałożeniu na niego mocą decyzji o skierowaniu ojca do domu pomocy społecznej obowiązku ponoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ich nie uiści.

Skarżący podniósł, że stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 listopada 2011 r. wydanego przez WSA w Warszawie (sygn. akt VIII SA/Wa 647/11) stały się przyczyną do zapoznania się przez skarżącego z obowiązkami, jakie mogły go wiązać, co nastąpiło w siedzibie Sądu w dniu 22 grudnia 2011 r.

Ponadto, Sąd I instancji pomijając rozważania prawne na temat zaistniałej i przedstawionej w skardze sytuacji, tj. powiadomienia strony o istnieniu decyzji o skierowaniu ojca do domu pomocy społecznej dnia 26 stycznia 2011 r. i niepowiadomienia jej o wpływie na obowiązki skarżącego, czego następstwem był dalszy brak informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, nie przeprowadził postępowania w zakresie wskazanym w art. 134 § 1 p.p.s.a. Pominięcie kwestii podnoszonych przez skarżącego miało istotny wpływ na wynik postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono wystąpienia którejkolwiek z przesłanek nieważności postępowania, jakie zostały wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W takim przypadku zakres kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu kasacyjnym ograniczony być musiał do rozważenia podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Skarga kasacyjna wniesiona przez D. B. oparta została wyłącznie na zarzutach objętych podstawą zaskarżenia, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Aby tego rodzaju zarzuty mogły odnieść zamierzony skutek należy wykazać, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, które zakończone zostało zaskarżonym wyrokiem doszło do takiego naruszenia przepisów regulujących to postępowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie mogły być uznane za usprawiedliwione.

W sprawie nie został naruszony art. 134 § 1 p.p.s.a., który to przepis stanowi: "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] maja 2011 r. w żaden sposób nie uchybił powyższej regulacji. Sąd I instancji miał na uwadze wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy kwestie, nie pominął żadnej okoliczności, która mogłaby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzucając Sądowi I instancji uchybienia w tym względzie skarżący twierdzi, że pominięte zostały argumenty potwierdzone w skardze, odnoszące się do "dowiedzenia o decyzji", o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a., które winno być rozumiane jako dowiedzenie się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia.

Zauważyć trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył w zaskarżonym wyroku treść powyższej normy i podniósł, że zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to jest gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wobec tego, że w podaniu z dnia 20 stycznia 2012 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 kwietnia 2005 r. o skierowaniu J. B. do domu pomocy społecznej skarżący powołał się na przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to prawidłowo oceniając pod względem zgodności z prawem zaskarżone postanowienie, Sąd zastosował regulację zawartą w art. 148 § 2 k.p.a. Jak wskazano w zaskarżonym wyroku, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym m.in. do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 547/07, z dnia 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 931/07 i z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 39/10, bieg terminu do wniesienia podania, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła z którego pochodzi informacja. Istotne jest to, by do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, co nie może być utożsamiane z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Takie rozumienie omawianego przepisu jest powszechnie przyjmowane przez sądy administracyjne.

Jak zaznaczył Sąd I instancji z akt administracyjnych sprawy wynika, że o wydaniu w dniu 18 kwietnia 2005 r. decyzji dotyczącej umieszczenia ojca skarżącego w domu pomocy społecznej i odpłatności z tego tytułu skarżący dowiedział się z treści decyzji z dnia 5 stycznia 2011 r., która została mu doręczona w dniu 26 stycznia 2011 r. Jak słusznie zauważono, nawet gdyby w tej dacie nie powziął jeszcze wiadomości o istnieniu tej decyzji w sposób pozwalający na sformułowanie żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (jak dowodzi skarżący), to niewątpliwie dowiedziałby się o tym z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 647/11, doręczonego mu w dniu 9 grudnia 2011 r. W świetle wskazanych okoliczności nie budzi żadnych wątpliwości, że dokonana przez organy i zaakceptowana w zaskarżonym wyroku ocena, że wniesienie podania o wznowienie postępowania w dniu 20 stycznia 2012 r. nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 p.p.s.a. jest prawidłowa.

Twierdzenie skarżącego, że miarodajna dla początku biegu terminu do wniesienia podania winna być podawana przez skarżącego okoliczność, iż z treścią decyzji z 18 kwietnia 2005 r. zapoznał się dopiero w dniu 22 grudnia 2011 r. pozbawione jest podstawy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył w sprawie żadnego ze wskazanych przez D. B. przepisów postępowania. Oddalenie skargi było zasadne, skarżący nie wykazał by występowały w sprawie przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.