Wyrok NSA, sygn. akt I SA 235/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1997-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz. 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 155
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Artykuł 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ stanowi prawną przeszkodę wyłączającą zmianę w trybie art. 155 Kpa decyzji deklaratoryjnej wydanej na podstawie tego przepisu, nawet wówczas, gdy strona, która nabyła prawo, wyraża na to zgodę.

TEZY

Artykuł 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ stanowi prawną przeszkodę wyłączającą zmianę w trybie art. 155 Kpa decyzji deklaratoryjnej wydanej na podstawie tego przepisu, nawet wówczas, gdy strona, która nabyła prawo, wyraża na to zgodę.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę Ministra Przemysłu i Handlu na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 stycznia 1996 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o uwłaszczeniu.


UZASADNIENIE

Wojewoda (...) decyzją z dnia 12 grudnia 1994 r. nr 838/94 stwierdził w pkt I nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo (...) "O." w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, położonego w W. przy ul. Ż. nr 6/12, o powierzchni 1396 m2, w pkt II zaś - nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na wymienionym wyżej gruncie, wyszczególnionych w załączniku do decyzji. Jako podstawę prawnomaterialną powołał art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./. Decyzja stała się ostateczna z dniem 28 grudnia 1994 r.

Wnioskiem z dnia 15 marca 1995 r. Minister Przemysłu i Handlu zwrócił się do Wojewody (...) o "zmianę powyższej decyzji w trybie art. 155 Kpa" przez wyłączenie z nabycia przez Przedsiębiorstwo "O." prawa własności ostatniej kondygnacji budynku przy ul. Ż. nr 6/12 /szóstego pietra/ i wyłączenie z prawa użytkowania wieczystego części gruntu przypadającej proporcjonalnie do powierzchni szóstego piętra budynku przy ul. Ż. nr 6/12 w stosunku do jego całej powierzchni. W uzasadnieniu wniosku podano, że ostatnia kondygnacja /szóste piętro/ budynku została nadbudowana ze środków budżetowych będących w dyspozycji poprzedników prawnych Ministra Przemysłu i Handlu. Od chwili zakończenia nadbudowy, to jest od 1979 r., jest ona oddzielona od pozostałych kondygnacji budynku i połączona funkcjonalnie z budynkiem nr 38/42 przy ul. K., zajmowanym przez poprzedników, a obecnie przez Ministerstwo Przemysłu i Handlu. 0 uregulowanie tego stanu faktycznego Minister Przemysłu i Handlu zwrócił się wnioskiem z dnia 18 marca 1992 r. do Kierownika Urzędu Rejonowego w W., lecz postępowanie to nie zostało zakończone. We wniosku wyrażono przekonanie, że Przedsiębiorstwo "O." nie będzie się sprzeciwiało jego uwzględnieniu.

Wojewoda (...) decyzją z dnia 9 sierpnia 1995 r. nr 506/95 orzekł o odmowie zmiany swojej decyzji z dnia 12 grudnia 1994 r. nr 838/94 na podstawie art. 155 Kpa W uzasadnieniu podał, że decyzja, której zmiany domagał się Minister Przemysłu i Handlu, jest decyzją deklaratoryjną, nie tworzącą nowego stanu prawnego, lecz jedynie stwierdzającą stan, który powstał z mocy ustawy. W takiej zaś sytuacji uwzględnienie wniosku byłoby niezgodne z prawem, i to nawet wówczas, gdyby Przedsiębiorstwo "O.", które nabyło określone prawa z mocy art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r., wyraziło zgodę na zmianę decyzji.

Odwołania wniesionego od tej decyzji Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa nie uwzględnił i decyzją z dnia 12 stycznia 1996 r. nr (...) orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu potwierdził brak przesłanek dla zmiany decyzji Wojewody (...) z dnia 12 grudnia 1994 r. w trybie art. 155 Kpa, zauważając dodatkowo, że Przedsiębiorstwo "O." wyraziło jedynie zgodę na zawarcie stosownej umowy z Ministrem Przemysłu i Handlu, a nie na zmianę decyzji, o której mowa.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżył Minister Przemysłu i Handlu do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ i art. 2 ust. 2 powoływanej już ustawy z dnia 29 września 1990 r. Zarzucono też naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 12 oraz 145 par. 1 pkt 4 i 5 Kpa.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, stwierdzając, że zarzuty skargi nie łączą się z przedmiotem postępowania określonym we wniosku skarżącego z dnia 15 marca 1995 r. i w decyzjach wydanych w wyniku tego wniosku. Jednocześnie podkreślono, że brak było przesłanek dla zmiany wymienionej decyzji w trybie określonym we wniosku. Również Przedsiębiorstwo (...) "O." w piśmie procesowym z dnia 28 lutego 1997 r. wniosło o oddalenie skargi i wskazało proponowane przez siebie możliwości rozwiązania sporu w innym trybie niż zmiana decyzji uwłaszczeniowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z powodu treści skargi należało na wstępie stwierdzić, że przedmiotowy zakres kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest ograniczony do przedmiotu decyzji. Ten zaś, zgodnie z wnioskiem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 15 marca 1995 r., ograniczał się do zmiany decyzji Wojewody (...) z dnia 12 grudnia 1994 r. nr 838/94 w trybie art. 155 Kpa. Prawną konsekwencją tego stwierdzenia jest to, że zarzuty skargi wykraczające poza przedmiot zaskarżonej decyzji nie mogły być poddane ocenie Sądu co do ich zasadności. Dotyczy to zwłaszcza zarzutu naruszenia art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie tej ustawy /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ oraz art. 145 par. 1 pkt 4 i 5 Kpa.

Rozpoznając sprawę w granicach właściwości Sądu, należało podzielić stanowisko organów obu instancji, iż dla zmiany ostatecznej decyzji Wojewody (...) z dnia 12 grudnia 1994 r. w trybie art. 155 Kpa brak było przesłanki pozytywnej, to jest zgody Przedsiębiorstwa (...) "O.", a także zachodziła przesłanka negatywna, wyrażająca się w tym, że wymieniona decyzja ma charakter deklaratoryjny i jej zmianie sprzeciwia się przepis szczególny, którym w tym wypadku jest art. 2 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. Sąd wprawdzie uznał, iż deklaratoryjny charakter decyzji nie uzasadniałby twierdzenia, że na jej podstawie strona nie nabyła określonego prawa. Decyzja taka podciąga dany stan faktyczny pod normę prawną w sposób wiążący i określa, jakie prawa w danej sytuacji wynikają z ustawy dla wymienionego w niej podmiotu. Oznacza to, że mimo iż decyzja, o której mowa, nie tworzy praw, to jednak w sposób wiążący określa ich zakres. Nabycie zaś praw z decyzji polega także na wiążącym ich stwierdzeniu.

W rozpoznawanej sprawie zmiana decyzji Wojewody (...) z dnia 12 grudnia 1994 r. na podstawie art. 155 Kpa nie prowadziłaby do zmiany sytuacji prawnej powstałej z mocy art. 2 ust. 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 29 września 1990 r., a zatem ten przepis w swej istocie sprzeciwia się takiej zmianie. Podsumowując, Sąd uznał, że art. 2 ust. 1 i 2 powyższej ustawy z dnia 29 września 1990 r. stanowi prawną przeszkodę wyłączającą możliwość zmiany w trybie art. 155 Kpa decyzji wydanej na podstawie tego przepisu, nawet wówczas, gdy strona, która nabyła prawo, wyraża na to zgodę.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł o oddaleniu skargi.