Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 493/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 95 ust. 1, art. 72 ust. 2, art. 77, art. 103
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 498 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch Sędziowie Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1486/08 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie należności pieniężnej przysługującej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. M. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1486/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], w przedmiocie należności pieniężnej przysługującej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Pismem z dnia [...] lipca 2008 r., skierowanym do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, E. M. wniósł o przyznanie na jego rzecz świadczenia pieniężnego w wysokości netto [...] zł z ustawowymi odsetkami od dnia [...] marca 2008 r. Żądanie oparł na przepisie art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz.1750 ze zm.), zgodnie z którym żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu ze służby, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Wnioskodawca wskazał, że w myśl art. 96 ust.6 cyt. ustawy, świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, wypłaca się żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w terminach określonych w art. 81 ust.1, a w przypadku gdy żołnierz wystąpił o wypłatę tego świadczenia za cały należny okres jednorazowo z góry, nie później, niż w terminie trzydziestu dni od dnia zwolnienia ze służby. Rozkazem Szefa sztabu Generalnego WP Nr [...], z dnia [...] września 2007 r., wnioskodawca został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2008 r. Wnioskodawca złożył oświadczenie, iż uposażenie wypłacane co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby w kwocie [...] zł, pobierze jednorazowo. Świadczenie nie zostało wnioskodawcy wypłacone w pełnej wysokości. Wojskowy organ emerytalny potrącił z tej kwoty należności sumę netto w wysokości [...] zł (brutto: [...] zł), która odpowiadała wysokości rocznego świadczenia wypłaconego przez ten organ w związku z wypowiedzeniem stosunku służbowego na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] Dowódcy pomorskiego Okręgu Wojskowego, której nieważność została stwierdzona w wyniku wydania przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzji z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...]. Zdaniem wnioskodawcy, potrącenie dokonane zostało w sposób nieuprawniony, z naruszeniem art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., Nr [...], Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie odmówił uzupełnienia o kwotę [...] zł wypłaconego E. M. świadczenia pieniężnego na podstawie art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz.1750 ze zm.), w związku ze zwolnieniem go z dniem [...] stycznia 2008 r. z zawodowej służby wojskowej. Dyrektor powołał się na przepisy art. 96 ust.7 i 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ ustalił, że wnioskodawca z zawodowej służby wojskowej został zwolniony z dniem [...] stycznia 2008 r. Wcześniejsze rozwiązanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2003 r. okazało się nieskuteczne, bowiem decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie wypowiedzenia chor. sztab. E. M. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, została decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...]., z dnia [...] marca 2006 r. uznana za nieważną. Skarżącego przywrócono do służby wojskowej uznając okres pozostawania poza służbą za okres pełnienia zawodowej służby wojskowej, zaś za okres pozostawania poza służbą wypłacono wnioskodawcy uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym oraz inne należności przysługujące żołnierzowi pełniącemu zawodową służbę wojskową. W tym stanie rzeczy, jak dalej wywodził Dyrektor, wypłacone chor. sztab. E. M. na podstawie art. 18 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz.693) uposażenie w związku ze zwolnieniem go ze służby z dniem [...] maja 2003 r. za okres od 1 czerwca 2003 r. do 31 maja 2004 r., w kwocie [...] zł, było świadczeniem nienależnym z uwagi na to, że zgodnie z art. 3 ust.1 tej ustawy, z tytułu pełnienia służby żołnierz otrzymuje tylko jedno uposażenie. Wojskowe Biuro Emerytalne w Szczecinie, decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...], w związku ze zwolnieniem skarżącego ze służby z dniem 31 stycznia 2008 r., przyznało mu świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w kwocie [...] zł brutto. Na poczet tego świadczenia zaliczyło wypłaconą wcześniej kwotę [...] zł. Wnioskodawca otrzymał zatem różnicę pomiędzy świadczeniem należnym na dzień 31 stycznia 2008 r., a uposażeniem wcześniej ustalonym oraz wypłaconym według stawek obowiązujących w 2003 r. Organ pierwszej instancji podzielił pogląd, według którego po ustaleniu bezskuteczności zwolnienia skarżącego ze służby z dniem 31 maja 2003 r., świadczenie pobrane przezeń na podstawie art. 18 ust.1 pkt 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy zawodowych, było świadczeniem nienależnym. Pokreślił, że z mocy art. 3ust.1 tej ustawy, z tytułu pełnienia służby można otrzymać tylko jedno uposażenie. Za okres od 1 czerwca 2003 r. do 31 maja 2004 r. wnioskodawca otrzymał zaś dwa uposażenia zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym według stawek obowiązujących w 2003 r. Organ nie zaakceptował stanowiska, zgodnie z którym nieważność decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego wywołuje skutek ex tunc tylko w zakresie prawa wnioskodawcy do świadczeń wynikających z ciągłości zawodowej służby wojskowej, przy jednoczesnym zachowaniu uprawnień przysługujących wyłącznie żołnierzowi zwolnionemu ze służby.

W odwołaniu E. M. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie w całości jego roszczeń. Powołał się na argumentację przytoczoną w uzasadnieniu wniosku z dnia [...] lipca 2008 r. Zarzucił nieodniesienie się organu do twierdzeń dotyczących podstawy prawnej dokonywania potrąceń z uposażenia żołnierz zawodowego. Dodał, że świadczenie wypłacono w związku ze zwolnieniem ze służby, gdy obowiązywała ostateczna decyzja o zwolnieniu ze służby. W dniu wypłaty skarżący był zatem uprawniony do jej otrzymania. Skarżący pozostawał w przekonaniu, iż jest do świadczenia uprawniony. Fakt stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, z konsekwencjami z tego wynikającymi, był zawiniony przez organ wojskowy. To organy wojskowe wydały decyzje wadliwe, co skutkowało późniejszym stwierdzeniem ich nieważności. Z tych samych przyczyn, zdaniem odwołującego się, nie może być mowy o naruszeniu przepisu art. 3 ust.1 ustawy o uposażeniu żołnierzy. Nadto, ani ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, ani ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie zawierają umocowania dla organu I instancji do rozstrzygania o nienależności wypłaconego uposażenia. Odwołujący się dodał, że przedmiotem postępowania przed Wojskowym Biurem Emerytalnym nie jest kwestia wypłaty uposażenia i innych należności przysługujących żołnierzom zawodowym pozostającym w czynnej służbie. Wojskowy organ emerytalny jest jedynie płatnikiem przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby świadczenia pieniężnego.

Decyzją Nr [...], z dnia [...] sierpnia 2008 r., Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I UK 144/07, Minister stwierdził, że decyzja stwierdzająca nieważności innej decyzji administracyjnej kreuje nową sytuację prawną – pozbawia wadliwą decyzję zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego usunęło ją z obrotu prawnego i nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz zniosło skutki prawne. W ocenie Ministra, brak jest podstaw prawnych uzasadniających dwukrotną wypłatę uposażenia z tego samego tytułu, a mianowicie z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący został tylko raz skutecznie zwolniony ze służby wojskowej – w dniu [...] stycznia 2008 r., a zatem przysługuje mu z tego tytułu tylko jedno świadczenie pieniężne. Z przepisów art. 95 pkt 1 i art. 96 ust.5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej odwołujący się mógł otrzymać tylko jedno dwunastomiesięczne uposażenie. Minister argumentował dalej, że skoro skarżącemu wypłacono już świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej to, mimo że decyzja o zwolnieniu została uchylona nie ma prawa do uzyskania kolejnego świadczenia z tego tytułu. Świadczenie to ma jednorazowy charakter i nie może być powielane przez wielokrotne wypłacanie. Odwołujący się posiada co najwyżej prawo do uzupełnienia należności, uwzględniającego podwyżkę uposażenia. Nietrafny jest, według Ministra, zarzut naruszenia art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, albowiem organy wojskowe nie domagają się od skarżącego zwrotu uprzednio wypłaconej należności, lecz jedynie dokonują jej zaliczenia na poczet należności wypłacanej za okres od dnia 1 lutego 2008 r. do dnia 31 stycznia 2009 r. Wreszcie Minister wskazał, że na podstawie art. 72 ust.2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie. Według art. 76 ust.1 tej ustawy, prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego zawodowej służby wojskowej. Zatem żołnierzowi przysługuje prawo do jednego uposażenia z tytułu służby. Przyjęcie, że w przypadku skarżącego nie ma możliwości zaliczenia spornego świadczenia na poczet należności wypłacanych pod dnia 1 lutego 2008 r. doprowadziłoby do przyjęcia, że w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 maja 2004 r. był on uprawniony do otrzymywania dwóch świadczeń – uposażenia z tytułu pełnienia służby oraz uposażenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego Szczecinie, Nr [...], z dnia [...] lipca 2008 r. Według skarżącego, w świetle art. 103 ust.1ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie było podstaw do potrącenia spornej kwoty ze świadczenia skarżącego. Decyzje odmawiające skarżącemu zwrotu bezprawnie potrąconej sumy, a tym samym wypłaty wskazanego świadczenia w pełnej wysokości, jako niezgodne z przepisem art. 95 pkt 1 w/w ustawy, powinny być uchylone. Skarżący przytoczył treść art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz normy art. 87 § 1 i art. 91 § 1 K.p. W świetle tych przepisów, faktu że świadczenie z art. 95 pkt 1 należy do uposażenia oraz braku zgody skarżącego na potrącenie wynika, że potrącenia dokonano bezprawnie. Skarżący wywodził jeszcze, że w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie występuje instytucja świadczenia nienależnego oraz świadczenia nienależnie pobranego. Brak takich regulacji pozbawiał organy władczego działania w tym zakresie – uznania wcześniej wypłaconego skarżącemu świadczenia za nienależnie przez niego pobrane i jego ściągnięcia z kolejnego świadczenia skarżącego. Skarżący zauważył, że organy obu instancji błędnie wywodzą charakter przedmiotowego świadczenia jako nienależnie pobranego przez skarżącego ze skutków późniejszego stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu. Skutki stwierdzenia nieważności dotyczą natomiast tylko tej decyzji, której to stwierdzenie dotyczy (w tym przypadku decyzji o wypowiedzeniu). Wszystkie inne decyzje wydane w związku z tą decyzją muszą być osobno usunięte z obrotu w odpowiednim trybie. Samo więc stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie powoduje takiego skutku, że nieważne stają się wszystkie rozstrzygnięcia wydane w związku z nią. Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydana została decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia postępowania. Przed dokonaniem potrącenia organ nie usunął z obrotu we właściwym nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania administracyjnego decyzji przyznającej skarżącemu sporne świadczenie. Skarżący stwierdził, że konstytutywny akt wadliwy wywołuje, do czasu jego wyeliminowania, skutki w sferze prawa materialnego. Argumenty te wykluczają, w opinii skarżącego, uznanie spornego świadczenia za nienależnie pobrane. W takiej sytuacji skarżący widzi zastosowanie art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Stanowi on, iż uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Skarżący stwierdził, że dalsze przepisy inaczej nie stanowią. Wobec tego wykluczona jest możliwość żądania od skarżącego zwrotu świadczenia pobranego przez niego – przysługującego mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty. Na zakończenie skarżący powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w uchwale z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UZP 1/08, według którego stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu z zasadniczej służby wojskowej nie uzasadnia żądania zwrotu wypłaconej emerytury od żołnierza, któremu po zwolnieniu ze służby przyznano prawo do emerytury. Tak wiec, zdaniem skarżącego, żołnierze zawodowi, którzy pobierali emerytury, czy też inne świadczenia, po nieprawidłowym zwolnieniu ze służby, nie mają obowiązku ich zwrotu.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarga została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd stwierdził, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do otrzymania przez okres roku po zwolnieniu ze służby świadczenia wypłacanego co miesiąc w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby (art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz.892). Istota sporu sprowadza się do ustalenia prawidłowej kwoty tego świadczenia w sytuacji, gdy już wcześniej wypłacono skarżącemu takie świadczenie w związku z wadliwym (jak się później okazało) zwolnieniem go ze służby w 2003 r. Sąd ocenił, że po stwierdzeniu nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r., które to stwierdzenie jest aktem deklaratoryjnym, działającym z mocą wsteczną, uchylone zostały skutki prawne jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji. Zwolnienia skarżącego ze służby w 2003 r. w znaczeniu prawnym zatem nie było. Skuteczne zwolnienie miało miejsce tylko raz tj. w 2008 r. W myśl art. 72 ust.2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżącemu zwolnionemu ze służby w 2008 r. przysługiwało tylko jedno roczne uposażenie, zgodnie z art. 95 pkt 1 tej ustawy. Sąd pierwszej instancji odnotował zakaz orzekania zwrotu pobranego uposażenia, ustanowiony w art. 77 w/w ustawy, ale wskazał, że organy nie wydały decyzji o zwrocie świadczenia, lecz dokonały zaliczenia w poczet należnego skarżącemu świadczenia, kwoty wypłaconej wcześniej. Zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, organy nie dokonały potrącenia. Potrącenie w znaczeniu cywilnoprawnym dotyczy wzajemnie wymagalnych wierzytelności. Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych reguluje zaś stosunki administracyjnoprawne. Nadto, instytucję potrącenia reguluje art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Tymczasem, wojskowy organ emerytalny nie dokonał potrącenia, ale zaliczył kwotę wypłaconą wcześniej na poczet należnego świadczenia. Sąd zauważył, że według art. 96 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, świadczenie roczne przysługuje żołnierzowi, który pełnił służbę nieprzerwanie przez okres co najmniej piętnastu lat. Przyjmując rozumowanie skarżącego, że świadczenie z art. 95 ust.1 ustawy należy się za każde zwolnienie ze służby, uznać należałoby, że w przypadku skarżącego świadczenie z 2008 r. w ogóle nie przysługuje, gdyż nie został spełniony warunek nieprzerwanej piętnastoletniej służby z uwagi na przerwę w latach 2003-2006. Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko Ministra, zgodnie z którym wypłacenie skarżącemu świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej powoduje brak podstaw do żądania kolejnego świadczenia z tego samego tytułu. Skarżący posiada natomiast prawo do uzupełnienia otrzymanej należności, poprzez uwzględnienie wzrostu uposażenia do wysokości należnej w ostatnim dniu pełnienia służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaaprobował również tezę organów o obwarowaniu wypłaty świadczeń pieniężnych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej zastrzeżeniem jednorazowości. Skarżący został tylko raz skutecznie zwolniony ze służby, z dniem [...] stycznia 2008 r., a zatem także z tego względu przysługuje mu z tytułu zwolnienia tylko jedno świadczenie. Zostało ono zrealizowane poprzez odpowiednie uzupełnienie otrzymanej w 2003 r. należności. Treść art. 95 ust.1 oraz treść dopełniającego go art. 96 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z istoty swojej zakładają jednorazowość otrzymania przez żołnierza świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Inne rozumienie tego przepisu – uznanie, że świadczenie to przysługuje w każdym przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i do tego każdorazowo w pełnej wysokości, niezależnie od uprzedniego otrzymania tego świadczenia – według Sądu pierwszej instancji, w nadmierny sposób uprzywilejowywałoby żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych ze służby i w drodze stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, ponownie do służby przywracanych. Takie interpretowanie naruszałoby prawa innych żołnierzy i w konsekwencji doprowadziłoby do ich nierównego traktowania. Prowadziłoby to, zdaniem Sądu, do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP.

W skardze kasacyjnej E. M. zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 95 ust.1 i 96 ust.1 w zw. z art. 72 ust.2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz.892 ze zm.), poprzez błędne uznanie, iż skarżącemu nie należy się w pełnej wysokości świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, które nastąpiło w roku 2008,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 77 oraz 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że przepisy te nie odnoszą się do sytuacji, w której znalazł się skarżący.

W uzasadnieniu skarżący zaakcentował, że świadczenia pieniężne, o których mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przysługujące w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, z uwagi na to, że samo stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie powoduje skutku polegającego na odpadnięciu podstawy wypłaty tych świadczeń, nie mogą być w żaden sposób przedstawiane do potrącenia, wyrównywane, ustalane, uwzględniane, czy tez zaliczane na poczet wcześniej wypłacanych świadczeń. Zarzucił całkowite pominięcie stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w uzasadnieniu uchwały z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UZP 1/08. Skarżący podtrzymał twierdzenia zawarte w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.

Nie jest usprawiedliwiona podstawa skargi kasacyjnej zawierająca zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię przepisu art. 95 ust.1 i 96 ust.1 w związku z art. 72 ust.2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz.892 ze zm.). Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni powołanych przepisów. Świadczenie pieniężne przysługujące żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, określone w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma charakter świadczenia jednorazowego. Tak więc w przypadku, gdy żołnierzowi wypłacono już z tytułu zwolnienia ze służby to świadczenie, a następnie decyzja o zwolnieniu została wyeliminowana z obrotu prawnego, żołnierz ma jedynie uprawnienie do uzupełnienia otrzymanego świadczenia. Uzupełnienie to powinno nastąpić, gdy kwota otrzymanego świadczenia jest niższa od uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby (patrz: niepublikowane wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 902/07; z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 818/08; z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1471/08).

Tak samo w orzecznictwie oceniana jest sytuacja, w której żołnierzowi wypłacono już odprawę i ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, a następnie dochodzi do wyeliminowania decyzji o zwolnieniu żołnierza ze służby (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 931/08). Analogicznie, jako świadczenie jednorazowe, traktowana jest odprawa emerytalna (por. wyrok SN z dnia 25 czerwca 1993 r., sygn. akt I PR 5/93, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 55401; uchwała SN z dnia 2 marca 1994r., sygn. akt I PZP 4/94, OSNP 1994/2/24).

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 77 oraz art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich niezastosowanie. W myśl art. 77 tej ustawy, uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że zaliczenie wypłaconego świadczenia na poczet świadczenia przysługującego z tytułu zwolnienia ze służby (art. 95 pkt 1 omawianej ustawy) nie stanowiło zwrotu, o którym mowa w art. 77 (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 818/08, niepublikowany). Skarżący nie doprecyzował w podstawie kasacji, który z przepisów art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych został, jego zdaniem, naruszony. Przepis ten składa się z pięciu jednostek redakcyjnych. Jednak łącznie z podstawy kasacji oraz z uzasadnienia skargi kasacyjnej da się odczytać omawiany zarzut, jako naruszenie tego przepisu art. 103, który ogranicza, co do zasady, możliwość dokonywania potrąceń z uposażenia, do granic i zasad określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. Chodzi więc o przepis art. 103 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Analizę zasadności tego zarzutu rozpocząć trzeba od konstatacji, iż potrącenie należy rozumieć w znaczeniu cywilnoprawnym. Jest to uwarunkowane nie tylko tym, iż potrącenie jest instytucją materialnoprawną uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Od razu zauważyć trzeba, iż w art. 103 ust.1 nie zawarto oryginalnej regulacji potrącenia, ale odesłano do norm cywilnoprawnych – takimi są przepisy o wynagrodzeniu za pracę. Z art. 498 § 1 K.c. wynika, że istotą potrącenia jest umorzenie wzajemnych wierzytelności przez zaliczenie. Granice i zasady potrącenia z wynagrodzenia za pracę zawarte są w przepisach art. 87 – 91 Kodeksu pracy. Z norm tych wynika, że "potrącenie z wynagrodzenia za pracę" oznacza zatrzymanie przez pracodawcę części należnego pracownikowi wynagrodzenia na pokrycie własnej wierzytelności wobec pracownika albo w wyniku zajęcia wynagrodzenia pracownika w sądowym lub administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (patrz: Jacek Skoczyński [w:] M. Gersdorf, K. Rączka, J. Skoczyński "Kodeks pracy. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007, s. 404). Tymczasem w rozważanej sytuacji faktycznej i prawnej nie chodzi o dwie wierzytelności, ale o zaliczenie kwoty wypłaconej żołnierzowi z tego samego tytułu. Brak jest więc podstaw do stosowania przepisów normujących potrącenie z uposażenia. Dostrzec można natomiast podobieństwo zastosowanego w sprawie zaliczenia do instytucji przewidzianej w art. 87 § 7 K.p. – odliczenia z wynagrodzenia za pracę, w pełnej wysokości, kwoty wypłaconej w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Zauważyć warto, że odliczenie to nie jest potrąceniem (patrz: Kazimierz Jaśkowski {w:] K. Jaśkowski, E. Maniewska "Kodeks pracy. Komentarz", Kantor Zakamycze 2002, teza 1 do art. 87) i nie wymaga zgody pracownika (art. 91 § 1 K.p.). Zaliczenia tego pracodawca może dokonać przy najbliższym terminie płatności wynagrodzenia (patrz: wyrok SN z 4 października 1994 r., sygn. akt I PRN 71/94, OSNAPiUS 1995/7/89). Stosując zasadę z art. 87 § 7 K.p. do świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przyjąć można dopuszczalność zaliczenia wypłaconego świadczenia z tytułu decyzji o zwolnieniu ze służby, co do której stwierdzono następnie nieważność, w chwili wypłacania świadczenia wynikającego z prawidłowo dokonanego zwolnienia ze służby.

Wbrew wywodom skargi kasacyjnej, nie ma podstaw do utożsamiania rozważanej sytuacji z relacją między stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, a decyzją o przyznaniu emerytury. Do niniejszej sprawy nie odnosi się więc teza zawarta w uchwale SN z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UZP 1/08 (OSNP 2009/7-8/101). Stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie powoduje obowiązku zwrotu emerytury wypłaconej po zwolnieniu ze służby, gdyż emerytura była świadczeniem należnym przyznanym po zwolnieniu ze służby na podstawie odrębnej decyzji o jej przyznaniu. Stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby i zaopatrzenie emerytalne żołnierza są względem siebie autonomiczne (patrz: uzasadnienie w.\/w uchwały SN z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UZP 1/08). Takiej odrębności nie ma w odniesieniu do decyzji o zwolnieniu ze służby, na podstawie której wypłacono żołnierzowi świadczenie oraz decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o zwolnieniu ze służby.

W tym stanie rzeczy należało, na mocy art. 184 P.p.s.a., oddalić skargę kasacyjną. Orzeczenie o zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego wynika z art. 204 pkt 1 P.p.s.a.