Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 640/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 135 par. 1 art. 152 art. 200 art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 września 2009r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...]r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Podaniem z dnia [...] r. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "P." z siedzibą w [...]wystąpiła do Burmistrza Miasta o wydanie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przebudowie ciągu technologicznego produkcji przyczep rolniczych, poprzez montaż kabiny lakierniczej wraz z zadaszeniem oraz montaż nowych maszyn i urządzeń tworzących nowoczesny ciąg technologiczny, na terenie działki nr [...]w [...].

W toku postępowania w przedmiocie powyższego wniosku, Burmistrz Miasta postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]wydanym na podstawie art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150), § 3 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (DZ. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), art. 106 i art. 123 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) stwierdził obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko wyżej opisanego przedsięwzięcia.

Wydanie tego postanowienia poprzedziła opinia Starosty z dnia [...]r. nr [...], wydana na podstawie art. 378 ust. 1, art. 51 ust. 3 ustawy z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150), § 3 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), stwierdzająca obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz opinia o braku tego obowiązku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...].

Na powyższe postanowienie Burmistrza zażalenie wniosła spółka "P." podnosząc błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia połączony z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 84 § 1 oraz 107 kpa poprzez uznanie, że planowane przedsięwzięcie skutkuje koniecznością sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdy istnieją dwie sprzeczne opinie tj. Starosty oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Ponadto strona zarzuciła naruszenia § 3 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r., wobec mylnego uznania przez organ, że przedsięwzięcie stanowi instalację do powierzchniowej obróbki metali lub tworzyw sztucznych z zastosowaniem procesów chemicznych lub elektronicznych. Zdaniem spółki organ powinien dopuścić dowód z opinii biegłego, gdyż wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia wymaga wiedzy specjalistycznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]uchyliło powyższe rozstrzygnięcie i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ I instancji nie zebrał w pełni niezbędnego materiału dowodowego, a ponadto w uzasadnieniu nie wskazał uwarunkowań, którymi kierował się przy rozstrzyganiu w przedmiocie obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 51 ust. 5a ustawy Prawo ochrony środowiska. W ocenie Kolegium organ I instancji nieprawidłowo przyjął, że planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć wymienionym w § 3 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.). W przekonaniu organu II instancji wskazane we wniosku inwestora przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 17 tego rozporządzenia.

Burmistrz Miasta, ponownie rozpoznając kwestię obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia opisanego we wniosku "P." Sp. z o.o. z siedzibą w [...]z dnia [...]r., uzupełnionego w dniu [...]r. oraz [...]r., postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], wydanym na podstawie art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), art. 153 ust.1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227), § 3 ust. 1 pkt. 14 i 17 wyżej wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r., art. 106 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. poz. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), stwierdził obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, w pełnym zakresie zgodnie z wymaganiami art. 52 ww. ustawy Prawo ochrony środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem: wyników pomiarów emisji lotnych związków organicznych (LZO) przy stanie istniejącym oraz obliczenia emisji po wykonaniu planowanej inwestycji, biorąc pod uwagę między innymi rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji wraz z przedstawieniem rozkładu emisji w formie graficznej, obliczenia emisji hałasu dla stanu istniejącego oraz projektowanego wraz z przedstawieniem rozkładu emisji w formie graficznej, planowanej gospodarki odpadami.

Uzasadniając postanowienie organ wskazał, że z wniosku wynika, iż planowana inwestycja polegać będzie na zakupie i wyposażeniu hal produkcyjnych w hydrauliczne prasy krawędziowe, uniwersalną tokarkę numeryczną CNC, wózki widłowe, urządzenia podnoszące podciśnieniowe do blach, kabinę lakierniczą. Obecnie stosowane technologie w zakładzie to: obróbka plastyczna metali, spawanie w osłonie gazów szlachetnych, czyszczenie stali metodą obróbki strumieniowo-ściernej, montaż elementów kontenerów i przyczep oraz procesy lakiernicze.

Organ I instancji planowaną inwestycję zaliczył do przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, co do którego może być wymagany obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, gdyż przedsięwzięcie jako instalacja do powierzchniowej obróbki substancji przedmiotów lub produktów z wykorzystaniem rozpuszczalników organicznych realizowana w ramach istniejącego ciągu technologicznego produkcji przyczep, kontenerów i konstrukcji mieści się w zakresie § 3 ust. 1 pkt 14 i 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Uwzględniając rodzaj i charakterystykę inwestycji, usytuowanie, rodzaj i skalę jej możliwego oddziaływania, jak i opinię Starosty z dnia [...]r. nr [...]i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w sprawie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, organ I instancji uznał, że cechy wnioskowanej inwestycji wskazują na konieczność sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Inwestycja polegająca na montażu nowych maszyn i urządzeń (w tym kabiny lakierniczej) spowoduje wzrost zdolności produkcyjnych zakładu, co może przyczynić się do oddziaływania na środowisko poprzez zwiększenie ilości lotnych związków organicznych (LZO) emitowanych do powietrza, emisje gazów czy hałasu. W związku z tym, w celu dokonania prawidłowej oceny oddziaływania na środowisko i określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na jego realizację, konieczne jest sporządzenie raportu.

W zażaleniu na postanowienie Burmistrza Miasta, Spółka "P." zarzuciła naruszenie art. 10 kpa poprzez brak zapewnienia czynnego udziału

w każdym stadium postępowania, w tym uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przed wydaniem postanowienia, art. 40 § 2 kpa poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi wszelkich pism kierowanych przez organ I instancji w tej sprawie oraz postanowienia, art. 7, 77 § 1, 84 § 1, art. 107 kpa poprzez błędne ustalenia faktyczne polegające na wadliwej ocenie uwarunkowań planowanej inwestycji oraz oparcie ustaleń na podstawie pozbawionych waloru aktualności opinii organów Starosty i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz § 3 ust.1 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko poprzez mylne uznanie, że przedsięwzięcie stanowi instalację do powierzchniowej obróbki substancji, przedmiotów lub produktów z wykorzystaniem rozpuszczalników organicznych tj. wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 14 w/w rozporządzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia Spółki, postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art.153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227), art. 46a ust 4 i 49 ust. 3 oraz art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2008r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), art. 1, art.2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

Na wstępie uzasadnienia organ II instancji wskazał, że weszła w życie nowa ustawa z dnia 15 listopada 2008 r. o udostępnianiu informacji środowiska i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania środowiska i stosownie do art. 153 tej ustawy - w niniejszym postępowaniu odwoławczym zastosowanie mają w dalszym ciągu przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, ponieważ sprawa nie została zakończona ostateczną decyzją w dniu wejścia w życie przepisów nowej ustawy.

Kolegium - powołując się na rozważania zawarte we własnym rozstrzygnięciu

z dnia [...]r.- podkreśliło, że zakład "P." produkujący przyczepy rolnicze zaliczyć należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska i w § 3 ust. 1 pkt 17 rozporządzenia, albowiem wg definicji zawartej w art. 2 pkt 50 ustawy Prawo o ruchu drogowym przyczepa to pojazd bez silnika. Ponadto, wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, planowane przedsięwzięcie znacząco oddziałuje na środowisko, albowiem stanowi instalację wyszczególnioną w przepisie § 3 ust. 1 pkt 14 rozporządzenia tj. powierzchniowa odróbka substancji, przedmiotów lub produktów z wykorzystaniem rozpuszczalników organicznych, gdyż niewątpliwie przyczepa jako finalny produkt jest poddawany w procesie malowania obróbce powierzchniowej z użyciem rozpuszczalników organicznych zawartych w stosowanych farbach. Odnosząc się do zarzutu spółki o braku aktualności opinii organów Starosty oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego organ wyjaśnił, że stanowiska organów określone w formie opinii nie są wiążącymi dla organu prowadzącego postępowanie główne, lecz są tylko jednym z dowodów w sprawie.

Według Kolegium, z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu organu I instancji wynika że, obecne funkcjonowanie zakładu wiąże się z określonymi emisjami do środowiska, czego dowodem jest decyzja o dopuszczalnej emisji wydana przez Starostę nr [...]z dnia [...]r. Planowana inwestycja tj. uruchomienie nowej linii produkcyjnej przyczep związana jest z zamontowaniem nowych urządzeń, w tym kabiny lakierniczej, która będzie najbardziej znacząco oddziaływać na środowisko z tytułu wprowadzania do powietrza lotnych substancji ze stosowanych farb, do których używane będą rozpuszczalniki organiczne. Szacunkowy wzrost z terenu zakładu emisji do powietrza tych substancji wyniesie ok. 20 %, zatem zgodnie z § 3 ust.2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów, sporządzenie raportu może być wymagalne dla przedsięwzięcia planowanego na terenie istniejącego zakładu, którego rodzaj wyszczególniono w § 3 ust.1 pkt.17 w/w rozporządzenia.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko w kwestii uwarunkowań określonych w § 5 rozporządzenia, które wpłynęły na stanowisko organu na stwierdzenie obowiązku sporządzenia raportu. Kolegium podzieliło również ustalenie, że planowane przedsięwzięcie związane będzie z dostawieniem nowych urządzeń oddziaływujących znacząco na środowisko, co może spowodować kumulację oddziaływania z już istniejących na terenie zakładu maszyn i urządzeń. Zakład sąsiaduje z budynkami mieszkalnymi i ze względu na skalę planowanego przedsięwzięcia oraz potencjalną kumulację oddziaływania, budynki te mogą być objęte zasięgiem szkodliwego oddziaływania. Wobec tego raport powinien być sporządzony, w celu umożliwienia określenia ilości substancji emitowanych do środowiska oraz zbadania, czy wystąpią przekroczenia standardów emisyjnych poza granice terenu zakładu. Zasada przezorności obliguje organ do nałożenia obowiązku sporządzenia raportu, jeżeli zagrożenia związane z określonym przedsięwzięciem są trudne do przewidzenia, co ma miejsce w niniejszej sprawie,

Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia podnoszonych zażaleniem zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wyjaśniło, że niezasadne jest żądanie przesyłania pełnomocnikowi wszelkich pism i postanowienia, gdyż znajdujące się w aktach pełnomocnictwo wygasło, albowiem zakresem obejmowało postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...]r. nr [...] oraz wnoszenie wszelkich dalszych środków zaskarżenia w tym przedmiocie. Ponadto strona brała czynny udział w postępowaniu, o czym świadczy korespondencja między organem I instancji a Spółką, wprawdzie organ I instancji nie wywiązał się z obowiązku umożliwienia stronie przed wydaniem postanowienia zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, jednakże nie miało to wpływu na istotę rozstrzygnięcia.

Na powyższe postanowienie Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "P." z siedzibą w [...]złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego i poprzedzającego go rozstrzygnięcia, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę, strona skarżąca podniosła, że nałożenie obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko narusza jej interes prawny. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa), gdyż rozpoznano zażalenie wniesione przez nieuprawnionego - w ocenie Kolegium – pełnomocnika nie usuwając braków formalnych tego zażalenia w trybie art. 64 § 2 kpa tj. poprzez wezwanie do założenia pełnomocnictwa i w konsekwencji skierowano rozstrzygnięcie do osoby nie będącej stroną w sprawie oraz z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4) z uwagi na to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Ponadto skarżąca zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez błędną ich

interpretację, tj. art. 10 § 1 kpa - poprzez uznanie przez Kolegium, że nie doszło do braku zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania

w sytuacji, gdy uniemożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań, art. 40 § 2 kpa - poprzez uznanie, że nie było konieczne doręczenie postanowienia Burmistrza oraz pism w toku sprawy pełnomocnikowi spółki w sytuacji, gdy pełnomocnictwo obejmowało umocowanie do wnoszenia wszelkich dalszych środków zaskarżenia, art. 77 § 1 kpa i art. 84 § 1 kpa poprzez uznanie, że Burmistrz Miasta w sposób wyczerpujący zebrał

i rozpatrzył cały materiał dowodowy, gdy tymczasem powinien ponownie, po uzupełnieniu przez skarżącego materiału dowodowego o dodatkowe informacje, zwrócić się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Starosty o wydanie opinii,

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej postanowienia w zakresie

zarzutu zażalenia dotyczącego błędu w ustaleniach faktycznych odnoszących się

do oceny uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia, w szczególności nieustosunkowanie się do danych dostarczonych przez spółkę w piśmie z dnia

[...]r. wskazujących na okoliczność, że unowocześnienie technologii spowoduje zmniejszenie emisji substancji lotnych do atmosfery, nieuwzględnienie faktu, że planowane maszyny i urządzenia mieszczą się w dopuszczalnej normie hałasu, oraz tego, że zakład położony jest na obszarze o przeznaczeniu przemysłowym, a w jego okolicach znajduje się jeden budynek mieszkalny, zaś obiekty produkcyjne są w większości oddalone znacznie od granic działki,

- naruszenia przepisów prawa materialnego § 3 ust. 1 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. poprzez mylne uznanie, że przebudowa ciągu technologicznego produkcji przyczep rolniczych stanowi instalację do powierzchniowej obróbki substancji, przedmiotów lub produktów z wykorzystaniem rozpuszczalników organicznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150).

Należy zaznaczyć, że organy obu instancji wydały swoje postanowienia w czasie obowiązywania ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227), która wprowadziła znaczne zmiany zwłaszcza w zakresie właściwości organów orzekających w szeroko rozumianej procedurze ocen oddziaływania na środowisko. Dlatego Sąd, niebędąc związany, z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej określanej jako ustawa p.p.s.a., granicami skargi, zobligowany był w pierwszej kolejności do zbadania kwestii wynikających z przepisów intemporalnych dla ustalenia, czy zaskarżone postanowienie wydane zostało przez właściwy organ i na podstawie przepisów odpowiedniej ustawy.

Postępowanie administracyjne wszczęte zostało wnioskiem skarżącej spółki z dnia [...]r. pod rządem ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dalej określanej jako p.o.ś.). Sprawa w instancji administracyjnej zakończona została zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r., a więc pod rządami obowiązującej od 15 listopada 2008 r. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej określanej jako ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku). Do takiej sytuacji odnosi się art. 153 ust. 1 zawarty w przepisach przejściowych i końcowych ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku. W myśl tego przepisu do spraw wszczętych, na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska przed dniem wejścia w życie ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust.1 (które to zastrzeżenie w sprawie nie ma zastosowania), przepisy dotychczasowe, z tym że dotychczasowe kompetencje:

1) ministra właściwego do spraw środowiska przejmuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska;

2) wojewodów, marszałków województw i dyrektorów urzędów morskich przejmują regionalni dyrektorzy ochrony środowiska.

Z powyższego przepisu wynika zatem, że organy stosując ustawę Prawo ochrony środowiska, w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania, stosowały ustawę właściwą i nie naruszyły właściwości organu, gdyż kompetencje burmistrza (wójta, prezydenta) jako organu właściwego na podstawie art. 46a ust. 7 pkt 4 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zostały mocą przepisów przejściowych i końcowych ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku przekazane w sytuacji wymienionej w art. 153 ust. 1 do kompetencji nowo utworzonych organów tj. Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i regionalnych dyrektorów ochrony środowiska.

Stosownie do art. 51 ust. 1 ustawy p.o.ś., w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonego postanowienia, sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymagają dwie grupy planowanych przedsięwzięć. Po pierwsze takie, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko, a więc takie w przypadku, których zawsze jest wymagane sporządzenie raportu, co wynika z treści art. 51 ust. 1 zd. 1 tej ustawy. Po drugie, będą to planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek może być stwierdzony na podstawie art. 51 ust. 2 oraz mogące znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, dla których obowiązek może być stwierdzony również na podstawie ust. 2 art. 51 p.o.ś., co wynika z art. 51 ust. 8 w/w ustawy. Ta druga grupa obejmuje przedsięwzięcia wymagające sporządzenia raportu z uwagi na rodzaj działalności, wielkość produkcji i inne parametry techniczne, a także charakterystykę przedsięwzięcia, wielkość emisji, usytuowanie oraz rodzaj i skalę jego oddziaływania na środowisko.

W wykonaniu zawartego w art. 51 ust. 5 p.o.ś. upoważnienia do wydania aktu wykonawczego, Rada Ministrów wydała 9 listopada 2004 r. rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.). Rozporządzenie to obowiązywało w dacie wydanie zaskarżonego postanowienia zgodnie z art. 173 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku. W § 2 tego rozporządzenia określone zostały rodzaje przedsięwzięć wymagających sporządzenia raportu, a w § 3 - mającym zastosowanie w niniejszej sprawie - wymienione zostały rodzaje przedsięwzięć, które mogą wymagać sporządzenia raportu.

Z powyższego stanu prawnego wynika, że od prawidłowego zakwalifikowania planowanego przez wnioskodawcę przedsięwzięcia do jednej z wyżej wymienionych grup zależało będzie : po pierwsze to, czy raport jest wymagany, czy też może być wymagany, a po drugie, w przypadku tylko istnienia takiej możliwości, ocena organu zależeć będzie od rozważenia szczegółowych wymagań określonych w § 5 rozporządzenia. Znaczenie tych wymagań będzie musiało być ocenione przez organy adekwatnie do zakwalifikowania przedsięwzięcia do jednego z rodzajów wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-92 i ust. 2 pkt 1-2.

Lektura § 3 wyżej wskazanego rozporządzenia nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ocena planowanego przedsięwzięcia, z punktu wiedzenia potrzeby sporządzenia raportu jego oddziaływania na środowisko, będzie wymagała odpowiednich wiadomości specjalnych.

Z tej przyczyny, na etapie wydawania przez właściwy organ postanowienia rozstrzygającego o obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko (art. 51 ust. 1 pkt 2

i ust. 2 p.o.ś. i § 3 rozporządzenia) bardzo istotne znaczenie ma prawidłowe zakwalifikowanie tego przedsięwzięcia oraz posiadanie wiadomości specjalnych, którymi dysponują odpowiednie organy m. in. inspekcja sanitarna, organy ochrony środowiska itp. Z tego względu ustawodawca w art. 51 ust. 3 p.o.ś. zawarł obowiązek wydania opinii, przez wskazane w tym przepisie organy, przed wydaniem postanowienia w przedmiocie uregulowanym w art. 51 ust. 1 ustawy. Należy jednak pamiętać, że zasięgniecie opinii w trybie art. 51 ust. 3 p.o.ś. przez organ na etapie rozstrzygania w przedmiocie obowiązku sporządzenia raportu jest obligatoryjne w tym, że przepisy ustawy p.o.ś. nie przewidują zaskarżalności opinii wydanych w tym trybie. Opinie te nie wiążą organu wydającego postanowienie w przedmiocie raportu, jednakże stanowią istotny dowód w sprawie. Kwestia rozbieżności stanowiska organów opiniujących co do potrzeby sporządzenia raportu, wbrew odmiennym wywodom skargi, nie wymaga zatem- w świetle stosowanych w sprawie przepisów, usunięcia w drodze powołania dowodu z opinii biegłego. Rozbieżności tego rodzaju powinien rozważyć organ wydający postanowienia przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy zgodnie z zasadami ogólnymi prawa ochrony środowiska. Dlatego zarzut naruszenia art. 64 § 1 kpa należało uznać za chybiony.

Odnosząc powyższe rozważania prawne do stanu faktycznego niniejszej sprawy, w kontekście zarzutu naruszenia art. 77 § 1 kpa, nie można podzielić stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu i w odpowiedzi na skargę.

Przeciwnie, rację ma strona skarżąca podnosząc, że organ I instancji powinien był przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ponownie zasięgnąć opinii Starosty Powiatowego jako organu ochrony środowiska (art. 51 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 378 ust. 1 p.o.ś.) i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego jako organu ochrony zdrowia o ile w sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji lub dokonanie zgłoszenia wymienionych w art. 51 ust. 3 pkt 2 p.o.ś.

Powinność powyższa jest konsekwencją dwóch istotnych okoliczności: po pierwsze, na skutek postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego

z dnia [...]r. nr [...]uchylającego postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...]r. nr [...]zmianie uległa kwalifikacja prawna planowanego przedsięwzięcia. Organy opiniujące wydały opinie w odniesieniu do przedsięwzięcia wymienionego w § 3 pkt 13 rozporządzenia. Zaskarżenie obecnie do Sądu postanowienie wydane zostało natomiast według organu I instancji w odniesieniu do planowanego przedsięwzięcia wymienionego § 3 pkt 14 i 17 rozporządzenia, zaś organ II instancji przedsięwzięcie to zakwalifikował na podstawie § 3 pkt 17 omawianego rozporządzenia. Po wtóre, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w zakresie obowiązku sporządzenia raportu wnioskodawca uzupełnił wniosek o dowody mające znaczenie przy ocenie szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia wyszczególnionych w § 5 rozporządzenia. Uzupełnienie to nastąpiło w wykonaniu zobowiązania nałożonego przez organ I instancji.

W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że przy ponownym rozpatrzeniu spornej kwestii, zmianie uległ stan prawny i stan faktyczny w zakresie wynikającym

z przedłożonego na tym etapie materiału dowodowego.

Stosownie do art. 51 ust. 4 p.o.ś. organ zasięgający opinii przedkłada m. in. informacje zawierające dane, o których mowa w art. 49 ust. 3, zaś uzupełnienie tych danych nastąpiło właśnie na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy. W tej sytuacji, organ I instancji przed wydaniem postanowienia powinien był zwrócić się o wydanie opinii do właściwego organu wymienionego w art. 51 ust. 3 p.o.ś. Zaniechanie zasięgnięcia opinii właściwych organów posiadających wiadomości specjalne,

w opisanej sytuacji, stanowi naruszenie art. 51 ust. 3 p.o.ś. oraz naruszenia art. 7, 77

§ 1 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Częściowo rację ma też pełnomocnik w zakresie stawionych skargą zarzutów związanych z faktem pominięcia przez organ pierwszej instancji pełnomocnika strony

i niedoręczenia mu zaskarżonego postanowienia oraz niezastosowanie art. 10 § 1 kpa. Sąd nie podzielił zarzutów skargi dążących do wykazania naruszeń stanowiących podstawy nieważności wymienione w przepisie 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa. Stanął bowiem na stanowisku, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa uznając, że w sytuacji, gdy uchybienie polegające na pominięciu pełnomocnika strony, nie wywarło dla strony "ujemnych skutków" w zakresie wnoszenia przez nią środków odwoławczych i skargi do sądu - a takie było w niniejszej sprawie, skoro strona w terminie wniosła zażalenie na postanowienie Burmistrza, a następnie skargę do Sądu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przy czym te środki zaskarżenia zostały wniesione przez pełnomocnika - to nie można mówić o rażącym naruszeniu art. 40 § 2 kpa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Takie uchybienie należy oceniać pod względem wpływu na wynik sprawy. Podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie II GSK 463/08 (publ. LEX nr 489048), a skład sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela to stanowisko. W wymienionym orzeczeniu wskazano, że "przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków, jednakże ta słuszna teza nie może wprost prowadzić do wniosku, że każde jego naruszenie jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Zważyć przy tym trzeba, że posłużenie się przez ustawodawcę w przywołanym przepisie nieostrym pojęciem "rażącego naruszenia prawa", wymaga szczególnej staranności w budowaniu tezy, że naruszenie jasnych w treści norm proceduralnych jest rażącym naruszeniem prawa. O ile, bowiem w przypadku prawa materialnego teza ta w zasadzie nie jest kwestionowana, to w odniesieniu do prawa procesowego, chociażby z uwagi na istnienie trybu wznowienia, tylko niektóre przypadki mogą być kwalifikowane, jako rażące.".

W niniejszej sprawie fakt doręczenia postanowienia Burmistrza stronie a nie jej pełnomocnikowi, jak również fakt doręczenia postanowienia Kolegium stronie a nie jej pełnomocnikowi w sytuacji, gdy nie pociągnęło to za sobą negatywnych dla strony skutków, skoro strona zarówno zażalenia jak i skargę wniosła w terminie a środki te sporządzone zostały przez pełnomocnika, aczkolwiek stanowi naruszenia art. 40 § 2 kpa, to nie jest takim naruszeniem o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Z orzecznictwa NSA wynika, że w określonych sytuacjach procesowych tego rodzaju naruszenia nie traktuje się nawet jako uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia

6 listopada 2008 r. II GSK 463/08, publ. LEX nr 489048, 5 stycznia 2007 r. sygn.

II OSK 136/06 publ. LEX nr 319187, 4 kwietnia 2008R. II GSK 3/08 dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

Całkowicie chybiony jest również zarzut zaistnienia przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Przesłanka ta dotyczy skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną, a więc chodzi w niej o podmiot będący adresatem decyzji lub postanowienia.

W rozpatrywanej sprawie, organy obu instancji prawidłowo skierowały swoje postanowienia do "P." Sp. z o.o. Należy odróżnić doręczenie pisma uregulowane w art. 40 kpa od skierowania decyzji lub postanowienia, o którym mowa

w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Pełnomocnik strony nie jest stroną postępowania, w tym wypadku art. 156 § 1 pkt 4 kpa nie ma zastosowania.

W niniejszej sprawie doszło jednakże do naruszenia w art. 10 § 1 kpa zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Organ I instancji pominął pełnomocnika strony, nie zawiadomił go w trybie art. 10 § 1 kpa przed wydaniem postanowienia, uniemożliwiając złożenie wniosków dowodowych, a także nie doręczył mu tego postanowienia, co z kolei może stanowić o zaistnieniu podstawy wznowienia postępowania administracyjnego określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Uchybienie tego rodzaju powinno być przedmiotem rozważań organu odwoławczego w toku rozpatrzenia zażalenia. Kolegium wprawdzie ustosunkowało się do tej kwestii w uzasadnieniu swego postanowienia prezentując pogląd, że do naruszenia prawa przez organ I instancji nie doszło ponieważ pełnomocnictwo wygasło, lecz jednocześnie wykazało się niekonsekwencją podważając sens takiego stanowiska, skoro nie wezwało adwokata w trybie art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 33 § 3 kpa do uzupełnienia zażalenia poprzez złożenie pełnomocnictwa i zażalenie to merytorycznie rozpatrzyło, po czym swego postanowienia również nie doręczyło temu adwokatowi, lecz doręczyło jej samej stronie, a pełnomocnikowi przekazało do wiadomości.

W ocenie Sądu, udzielone przez stronę pełnomocnictwo z uwagi na sposób

w jaki określony został przez mocodawcę jego zakres "w sprawie zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta [...]z dnia [...]r. ([...]) wraz z wnoszeniem wszelkich dalszych środków zaskarżenia w tym przedmiocie" nie wygasło, jeżeli jednak organ miał wątpliwości lub pogląd odmienny, to na etapie postępowania administracyjnego należało postąpić zgodnie z art. 64 § 2 kpa i rozważyć również, czy postępowanie organu I instancji jest dotknięte naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa, który to przepis jest gwarancją zasady określonej w art. 10 § 1 kpa. Uchylenie się przez Kolegium od tych powinności stanowi o naruszeniu przez organ drugiej instancji nie tylko art. 64 § 2 kpa i art. 10 § 1 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

W ocenie Sądu, ocena czy zaistniała zarzucana skargą okoliczność wskazana

w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zależy od realiów konkretnej sprawy. W sprawie niniejszej można mówić o naruszeniu praw strony w zakresie czynnego udziału w postępowaniu wynikającym z niezastosowania art. 10 § 1 kpa, nie ma natomiast podstaw do przyjęcia, że strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa, skoro wydane w sprawie postanowienie Burmistrza doręczone zostało stronie i za jej pośrednictwem dotarło do jej pełnomocnika, który w terminie wniósł zażalenie, zaś postanowienie Kolegium doręczone zostało spółce, a do wiadomości jej pełnomocnikowi, który również wywiódł w terminie skargę do Sądu. Jak już było o tym mowa tego rodzaju uchybienia w zakresie doręczania pism pełnomocnikowi strony nie miały w niniejszej sprawie istotnego wpływu na jej wynik, wpływ taki mogło natomiast mieć nie zastosowanie w sprawie art. 10 kpa. Wszystkie etapy postępowania w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko, a więc także postępowanie oparte na przepisie art. 51 ust. 2 p.o.ś. powinny uwzględniać gwarancje procesowe strony przewidziane przepisami kpa. Strona powinna mieć zagwarantowana możliwość wzięcia udziału w każdym stadium postępowania, a więc także należy zapewnić jej możliwość zapoznania się z materiałami postępowania oraz złożenia oświadczeń i wniosków przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie obowiązku sporządzenia raportu. Zgodnie bowiem z art. 7 i 10 kpa organ powinien podejmować wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony.

Reasumując powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jak również postanowienie je poprzedzające naruszają przepisy art. 7, 10 § 1, 40 § 2, 64 § 2, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 51 ust. 3 p.o.ś., a ponadto postanowienie Kolegium w tej sytuacji narusza art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Naruszenia te mogły mięć istotny wpływ na wynik sprawy skoro, jak to zostało wyżej przedstawione, nie została ona dostatecznie wyjaśniona. Wprawdzie zgodzić się trzeba z poglądem Kolegium, że jeśli zagrożenia są trudne do przewidzenia, to zasada przezorności obliguje organy do nałożenia obowiązku sporządzenia raportu. Jednakże ta zasada ogólna prawa ochrony środowiska, wyrażona w art. 6 ust. 2 p.o.ś., nie może stanowić dostatecznego uzasadnienia dla nałożenia takiego obowiązku w sytuacji, gdy postępowanie wyjaśniające jest wadliwe i nie wyczerpuje wszystkich elementów, które przewiduje ustawa. Jeśli bowiem z wszechstronnej oceny wszystkich okoliczności ustalonych w wyniku prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego będzie wynikało, że oddziaływanie konkretnego przedsięwzięcia jest możliwe do przewidzenia bez konieczności sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko (tam gdzie przepisy nie przewidują obligatoryjnego raportu), to organ będzie uprawniony do wydania postanowienia, w którym odstąpi od obowiązku sporządzenia raportu. Dlatego dla prawidłowego rozpatrzenia istoty niniejszej sprawy tak ważne jest ustalenie charakterystyki planowanego przedsięwzięcia umożliwiające zakwalifikowanie tego przedsięwzięcia do właściwej grupy wymienionej w § 3 rozporządzenia RM z 9 listopada 2004 r. Następnie zasięgnięcie opinii w trybie art. 51 ust. 3 p.o.ś. właściwych organów, którym należy przedłożyć dokumenty wskazane w art. 51 ust 4 pkt 1-3. Rozstrzygnięcie sprawy powinno nastąpić z uwzględnieniem parametrów, o których mowa w § 4 i szczególnych uwarunkowań wymienionych w § 5 rozporządzenia, a także z poszanowaniem praw strony do czynnego w niej udziału na każdym etapie.

Organy orzekające przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winny mieć na uwadze powyższe zapatrywania Sądu.

Z tych względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135

§ 1 p.p.s.a. orzec jak w sentencji i rozstrzygnąć o niewykonalności zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku - zgodnie z art. 152 p.p.s.a.

W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasądzając zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi w kwocie [...] zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł (wynagrodzenie – [...]zł i opłata od pełnomocnictwa [...]zł).