Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 511/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 a ust. 2 i 5
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 511/17 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 20 grudnia 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, , Sędziowie, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , , Protokolant, starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r., sprawy ze skargi D. P., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, , oddala skargę w całości;, przyznaje radcy prawnemu T. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście, dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu., , ,


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta W. decyzją z dnia 25 stycznia 2008 r., nr [...] przyznał D. N. (obecnie P.), zwanej dalej: stroną lub skarżącą, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem , przyznane na córkę M. J. w kwocie 400 zł miesięcznie na okres od 1 września 2007 r. do 31 marca 2008 r.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r., nr [...] Marszałek Województwa D., działając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1, art. 23a ust. 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm., dalej u.ś.r.) oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) ustalił, że w sprawie skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 5 sierpnia 2007 r. do 28 lutego 2008 r. względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ,z tym uzasadnieniem że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą na terenie W. w okresie od 5 sierpnia 2007 r.

Decyzją z dnia 13 lutego 2017 r., nr [...] , wydaną z powołaniem się na przepisy art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r., nr 205, poz. 1212) w zw. z art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 1 i art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych( zwanej dalej : u.ś.r.) , § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284) oraz art. 104 i art. 163 k.p.a., Prezydent W. uchylił własną decyzję z dnia 25 stycznia 2008 r., nr [...] ze zm. od dnia od dnia 1 września 2007 r. do 28 lutego 2008r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał , że w dniu 4 lipca 2016r. otrzymał informację o tym , iż w sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego zaistniała koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego w okresie od 1 września 2007 r. do 28 lutego 2008 r. Natomiast decyzję w tym zakresie na okres od 1 września 2007 r. do 28 lutego 2008 r. zobowiązany będzie wydać D. Ośrodek Pomocy Społecznej. W związku z tym – zdaniem organu - zgodnie z art. 23a ust.5 u.ś.r. należało uchylić decyzję wydaną w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia , w którym osoba podlega ustawodawstwu , o którym mowa w ust.1 , w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego .

Strona wniosła odwołanie od decyzji pierwszo-instancyjnej , podnosząc , że choć zarejestrowała działalność na własny rachunek w W., to nigdy tam w rzeczywistości nie pracowała, gdyż wobec problemów mieszkaniowych, rodzinnych i zdrowotnych po kilku dniach wróciła do kraju.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia 20 czerwca 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej Kolegium, powołując się na przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie wskazało, że koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której doszłoby do uzyskania prawa do świadczeń jednocześnie w dwóch państwach członkowskich UE. Według organu nie można bowiem przyznać ani zachować prawa do kilku świadczeń tego samego rodzaju i w tym samym okresie. Warunkiem zaś uznania, że w sprawie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego jest stwierdzenie, że członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Organ odwoławczy wskazał także, że w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Kolegium podkreśliło, że w sytuacji, gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie wskazane przepisy, organ właściwy zobowiązany jest do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W ocenie organu II instancji , skoro w niniejszej sprawie marszałek województwa ustalił, że od dnia 5 sierpnia 2007 r. w odniesieniu do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to organ pierwszej instancji zobowiązany był do uchylenia własnej decyzji w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 5 sierpnia 2007 r.

Decyzja ostateczna stałą się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca podniosła, że wydana przez Kolegium decyzja jest niesłuszna, krzywdząca oraz błędna. Przedmiotowe świadczenia zostały jej przyznane na chore dziecko, będące obywatelem polskim i zamieszkujące oraz uczące się w Polsce. Nie miała przy tym przyznanych innych świadczeń w A., w związku z czym w jej przypadku nie znajdowały zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca zarzuciła również, że decyzja została podjęta bez sprawdzenia, czy pobierała ona jakiekolwiek inne świadczenia w W. Dodała , że powiadomiła tamtejsze władze o niepodjęciu pracy, a organy orzekające nie wykazały w żaden sposób, że pracowała i otrzymywała pieniądze z racji pobieranych świadczeń. Skarżąca wskazała także , że wydane decyzje obejmowały różne okresy i do tej pory nie otrzymała od ośrodka pomocy społecznej świadczeń za okres od 5 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz za okres zasiłkowy 2007/2008.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 20 grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej dodatkowo podniósł zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niezweryfikowanie postanowienia Marszałka Województwa D. w przedmiocie ustalenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Podstawą prawną decyzji , będącej przedmiotem osądu , stanowiły przepisy art. 23a u.ś.r. w myśl których, w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). Z kolei w przypadku gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 5).

Pozostaje poza sporem w badanej sprawie ,że postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. Marszałek Województwa D. ustalił, że w sprawie skarżącej dotyczącej przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 5 sierpnia 2007 r. do dnia 28 lutego 2008 r. z uwagi na prowadzenie przez nią działalności gospodarczej na terenie W. Wskazanej okoliczności skarżąca nie kwestionowała na żadnym etapie postępowania, wyjaśniając jedynie, że zaraz po zgłoszeniu samozatrudnienia była zmuszona powrócić do kraju w związku z czym nie wykonywała żadnej pracy na terenie W.

Natomiast stwierdzenie faktu przebywania zagranicą, na terenie państwa, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miało zaś istotne znaczenie dla określenia właściwości organów uprawnionych do przyznania stronie zawnioskowanego przez nią świadczenia rodzinnego, jeśli pobyt ten wiązał się z podjętą pracą lub zarejestrowaną działalnością gospodarczą.

Wypada w tym miejscu odwołać się do motywów preambuły rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do spraw pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE. L nr 149/2), które na podstawie art. 90 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz. UE L nr 166/1) w dalszym zakresie pozostaje w mocy i wywołuje skutki prawne i zaakcentować , że regulacje dotyczące koordynacji ustawodawstw krajowych w zakresie zabezpieczenia społecznego wprowadzają m.in. zasadę objęcia osoby uprawnionej systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego UE. Wiąże się to zaś z potrzebą uniknięcia zbiegu właściwych ustawodawstw i wynikających z tego faktu komplikacji.

Stanowi o tym art. 73 rozporządzenia nr 1408/71, wedle którego pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa. Szczegółowe zasady określenia właściwych ustawodawstw regulują zaś przepisy tytułu II cytowanego rozporządzenia.

Wobec tego organ pomocy społecznej, który wydał uprzednio decyzję w przedmiocie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego związany był ustaleniem marszałka w zakresie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i zobligowany był do jego uwzględnienia oraz w konsekwencji do uchylenia swojego rozstrzygnięcia od dnia wskazanego w postanowieniu marszałka.

Jako nieuprawniony przedstawia się podniesiony przez skarżąca zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., polegający na nieprzeprowadzeniu przez organ weryfikacji wydanego przez marszałka postanowienia pod kątem tego, czy rzeczywiście w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po pierwsze , wskazać należy ,że organ pomocy społecznej poza formalnym stwierdzeniem, iż ustaleń w tym zakresie dokonał organ do tego ustawowo właściwy i działający w granicach swoich kompetencji, nie miał żadnych podstaw do zweryfikowania prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Organ nie mógł więc podjąć własnych czynności wyjaśniających, połączonych zwłaszcza z przeprowadzeniem postępowania dowodowego, zmierzającym chociażby do ustalenia, w jakim zakresie skarżąca podjęła zarejestrowaną działalność gospodarczą na terenie W.

W realiach niniejszej sprawy bez znaczenia był również fakt , w jakim okresie strona przebywała za granicą po zarejestrowaniu przez nią samozatrudnienia i z jakich powodów powróciła potem do kraju. Działanie organu nie sprowadzało się bowiem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i oceny zasadności przyznania świadczeń rodzinnych, lecz polegało jedynie na uwzględnieniu ustaleń , jakie w kwestii właściwości rzeczowej poczynił inny, uprawniony w tym zakresie do tego organ. W sytuacji zatem dokonania przez marszałka ustaleń, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ pomocy społecznej nie miał innej możliwości, jak uchylić decyzję przyznającą świadczenie rodzinne od dnia, w którym osoba uprawniona podlega ustawodawstwu innego państwa. W tym zakresie ustalenie wynika z postanowienia właściwego organu , którym to ustaleniem organ uprzednio przyznający świadczenie rodzinne jest związany . Jednakże nie oznacza to, że kwestia właściwości organu nie będzie mogła być poddana jakiejkolwiek weryfikacji. Rozstrzygnięcie wydane w zakresie prawa do świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego będzie bowiem podlegało ocenie, także z punktu widzenia zasadności przyjętej właściwości rzeczowej , w ramach zwyczajnego lub nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, czy też następnie postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego w przedmiocie kontroli działalności administracji publicznej w tym zakresie.

Reasumując powyższe , zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.)., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji wyroku stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).

-----------------------

6