Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2851/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, 5, 7
journal: Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia WSA del. Tamara Dziełakowska Protokolant st. asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt II SA/Go 667/13 w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt II SA/Go 667/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu skargi T. C. (dalej, jako: "skarżący") w pkt I uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej, także jako: "Kolegium") z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego oraz w pkt II stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 4 marca 2013 r. skarżący wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie zasiłku okresowego ze względu na bezrobocie, zasiłku celowego na zakup odzieży w wysokości 200 zł oraz zasiłku celowego na wyżywienie w wysokości 300 zł miesięcznie. Kierownik wniosek skarżącego przekazał według właściwości do Ośrodka Pomocy Społecznej w S.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], działający z mocy upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności, jako zasiłek celowy, w kwocie 150 zł w od dnia 1 kwietnia do 30 kwietnia 2013 r. ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący jest osobą bezrobotną, nie ma żadnych źródeł dochodu i korzysta z jadłodajni dla osób bezdomnych, jego dochód nie przekracza kwoty 542 zł stanowiącej kryterium dochodowe w świetle art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Zgodnie z ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) może być przyznana pomoc, jeżeli dochód nie przekracza 150 % kryterium dochodowego. Organ wskazał, że spośród zgłoszonych wielu potrzeb musi dokonać klasyfikacji, ustalić priorytety oraz ustalić rozmiar świadczeń. Ustalając rozmiar świadczenia organ bierze pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przeznaczony, także wielodzietność rodzin, niepełnosprawność. Przyznane świadczenie powinno być traktowane jako pomoc, a nie jako stałe źródło utrzymania.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] podając wysokość wydatków, jakie musi ponieść pod koniec miesiąca kwietnia lub na początku maja, wskazując, że musi kupić odzież za łączną kwotę 950 zł, pozostałe wydatki, jakie ponosi to kwota 350 zł w tym wyżywienie 350 zł. Skarżący w odwołaniu domagał się przyznania świadczenia pieniężnego na wyżywienie miesiącu marcu i kwietniu w łącznej wysokości 300 zł.

Kolegium decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na przepisy ustawy o pomocy społecznej, zaś, co do zasad udzielania pomocy państwa w zakresie dożywiania na przepisy ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2006 r., Nr 25, poz. 186 ze zm.). Organ wskazał, że decyzje wydane w oparciu o art. 3 i art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" należą do decyzji uznaniowych, choć nie oznacza to dowolności. Z tego też względu kontrola wydanych w tym zakresie decyzji polega głównie na ustaleniu czy w trakcie prowadzonego postępowania zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji oraz czy organ właściwie uzasadnił wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Organ podkreślił, że w przypadku rozpatrywania takich spraw szczególne znaczenie ma właściwe przeprowadzenie postępowania oraz uzasadnienie podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Kolegium wskazało, że organ I instancji stwierdził, że spośród zgłoszonych wielu potrzeb musi dokonać ich klasyfikacji, ustalić priorytety oraz określić rozmiar świadczeń albowiem musi, bowiem objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do otrzymania pomocy, dlatego bierze pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przeznaczony. Z tej racji w pierwszej kolejności udziela pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom niepełnosprawnym i długotrwale chorym. Kolegium wskazało nadto, że organ I instancji zaznaczył, iż przyznane świadczenie winno być traktowane jako pomoc a nie jako stałe źródło utrzymania na poziomie i w wysokości oczekiwanej przez osobę objętą pomocą. Kolegium wskazało także, że jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji skarżącemu przyznano świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w miesiącach od stycznia do marca 2013 r., w wysokości 150,00 zł miesięcznie, pomoc w formie zasiłku okresowego za okres od stycznia do marca 2013 r. w wysokości 271,00 zł miesięcznie. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący objęty jest różnymi formami pomocy społecznej i wobec tego, mimo, że kwota udzielonej pomocy nie w pełni satysfakcjonuje skarżącego, to jednak biorąc pod uwagę także pomoc udzieloną w innych formach uznało, że decyzja organu I instancji nie została podjęta w sposób dowolny.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na powyższą decyzję wniósł T. C. W uzasadnieniu skarżący przedstawił swoją sytuację życiową począwszy od posiadanego wykształcenia oraz dodatkowych uprawnień podnoszących jego kwalifikacje. Podniósł, że pomimo tego nie może uzyskać pracy, chociaż jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny. Podkreślił, że nie otrzymuje zasiłku, nie posiada żadnych dochodów, jest bezdomny, nie posiada stałego zameldowania, co skutkuje brakiem propozycji pracy. Powołał się również na swój stan zdrowia ograniczający możliwość podjęcia pracy zgodnie z posiadanym wykształceniem. Skarżący przedstawił także swoją sytuację materialną ze szczególnym uwzględnieniem świadczeń pomocowych. W skardze wyliczył własne wydatki, niezaspokojone potrzeby materialne oraz wysokość świadczeń pomocowych. Z treści skargi wynika, że skarżący podnosi w niej zarzuty braku wyjaśnienia stanu faktycznego koniecznego dla rozstrzygnięcia jak również brak dostatecznej analizy sprawy. Ostatecznie domagał się przyznania na zakup żywności w kwietniu 2013 r. kwoty 300 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Zaskarżonym obecnie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzje obydwu organów zostały wydane na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Stosowane do przepisu art. 14 ustawy o pomocy społecznej przepisy K.p.a. stosuje się odpowiednio. Sąd I instancji wskazał, że w tej kategorii spraw organ zobowiązany jest do dokonania oceny, czy przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb i umożliwiło mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W przypadku zaistnienia wskazanych okoliczności istnieje możliwość odmowy przyznania pomocy społecznej jedynie wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny bądź przekraczałoby to możliwości organu (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z ośrodka pomocy społecznej, których charakter uzasadnił ich zaspokojenie z pierwszeństwem przez konkretnie zgłoszona potrzebą). Przesłanki uzasadniające jednak odmowę przyznania pomocy muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny. Z treści przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 K.p.a. wynika, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji stanowią przepisy art. 3 ust. 1 oraz art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Treść art. 5 ust. 1 tej ustawy wskazuje na fakultatywność pomocy, zatem uznaniowość organu w przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia. Charakter taki mają również decyzje dotyczące zasiłku celowego oraz zasiłku specjalnego celowego i zasiłku okresowego (art. 39 ust. 1 i 2, 40 oraz art. 41 ustawy o pomocy społecznej). Zatem sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami i żądaniami. Tym samym spełnienie kryteriów, w tym również finansowych, przez osobę ubiegającą się o pomoc w zakresie dożywiania nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa, a wręcz przeciwnie, organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ powinien, zatem kierować się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeśli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Odmowa przyznania świadczenia albo przyznanie świadczenia w mniejszej wysokości od wnioskowanej wymaga także pełnego wskazania przyczyn takiego stanowiska organu, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie powołanego wyżej przepisu sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola takich decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.

W ocenie Sądu i instancji w tej sprawie zasadnicze znaczenie miało wyjaśnienie istoty postępowania odwoławczego oraz spoczywających na Kolegium obowiązków w zakresie rozpatrywanej sprawy. Wniesienie, bowiem odwołania od decyzji wydanej w I instancji przenosi na organ odwoławczy kompetencję merytorycznego rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej. Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ niższego stopnia, w jej całokształcie (art. 15 K.p.a.). Co do zasady orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.). Stanowi to bezpośrednią realizację zasady ekonomiki postępowania, gdyż służy przyspieszeniu załatwienia sprawy administracyjnej przez organy administracji publiczne, najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego. Temu samemu celowi służy instytucja przewidziana w przepisie art. 136 K.p.a. uprawniająca organ odwoławczy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W takim ujęciu postępowania drugoinstancyjnego, orzeczenie o charakterze kasacyjnym (art. 138 § 2 K.p.a.) jest dopuszczalne tylko na zasadzie wyjątku.

W ocenie WSA w Gorzowie Wielkopolskim, uzasadnienie decyzji Kolegium, nie czyni zadość ww. zasadom postępowania administracyjnego. Poza opisem postępowania organu I instancji zawiera przywołanie przepisu art. 3 i 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ odwołał się do zasad dotyczących postępowania w zakresie przyznawania pomocy w zakresie dożywiania w szczególności charakteru uznaniowego decyzji oraz obowiązku właściwego przeprowadzenia postępowania i uzasadnienia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Organ nie wyjaśnił czy, według jego przekonania, taki obowiązek spoczywa na organach obydwu instancji. Ze sposobu uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy, w swoim przekonaniu, jest od takiego postępowania zwolniony skoro brak w nim jakichkolwiek ustaleń własnych oraz brak oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ nie odniósł się zupełnie do zasadności zgłoszonego żądania zarówno w aspekcie potrzeby takiego świadczenia, a przede wszystkim w aspekcie wysokości zgłoszonej kwoty. Nadto organ nie odniósł się w ogóle do zarzutów zawartych w bardzo obszernym odwołaniu, pomijając jego treść całkowitym milczeniem. Tym samym Kolegium nie ustaliło stanu faktycznego sprawy w sposób wymagany prawem i umożliwiający merytoryczne rozpoznanie sprawy. Nie dokonało własnej rzetelnej analizy okoliczności danej sprawy, ograniczając się do zaakceptowania stanowiska organu I instancji bez wskazania przyczyn takiej aprobaty. Rozpatrując treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można stwierdzić, aby w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy, zgodnie z opisaną wyżej zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, dokonał ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów, którymi kierował się organ odwoławczy uniemożliwia Sądowi przeprowadzenie prawidłowej kontroli tej decyzji pod względem zgodności z prawem. Bez stosownych wyjaśnień organu odwoławczego rozstrzygnięcie odmowne jest niezrozumiałe.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] i wywiodło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] maja 2013 r. wydana została z naruszeniem art. 7, art. 15, art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a., które to uchybienia wywarły istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", poprzez uznanie, że przyznanie pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności nie jest pomocą subsydiarną;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 i art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", poprzez uznanie, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego przyznając pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w kwocie 150 złotych na miesiąc kwiecień 2013 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ pomocy społecznej sporządził wywiad środowiskowy w miejscu pobytu strony, w toku którego ustalono, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pieniężnego w ramach pomocy społecznej, bowiem jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i aktualnie przebywa w Warszawie. Nie posiada żądnego dochodu. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę rozpatrzenia wniosku strony i nie wymagały przeprowadzenia na tę okoliczność żadnego, dodatkowego postępowania wyjaśniającego, gdyż nie ulegało wątpliwości, że skarżący wymaga przyznania pomocy w żądanej formie. Stan faktyczny sprawy, jak i stanowisko Kolegium znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skoro organ ocenił, z jednej strony sytuację materialną skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że istnieje możliwość przyznania zasiłku celowego, to takiej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa, tym, bardziej, że w 2013 r. skarżący otrzymywał regularną pomoc w formie zasiłku celowego i okresowego. Spełnienie kryteriów do przyznania pomocy w formie zasiłki nie oznacza, że pomoc ta należy się w wysokości, którą sam wnioskodawca określił we wniosku. Strona musi liczyć się z tym, że przyznane świadczenie będzie niższe niż we wniosku. Organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosowanego rozdziału środków tak, aby objąć pomocą wszystkich potrzebujących. Skarżący otrzymuje regularną pomoc z pomocy społecznej, ale zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc ta ma charakter subsydiarny. Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a jej uzasadnienie spełnia wymogi K.p.a. oraz odnosi się do zarzutów odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za zasadne.

Istota sprawy sprowadza się w pierwszej kolejności do oceny czy organ odwoławczy naruszył wskazane przez Sąd I instancji przepisy postępowania (art. 7, art. 8, art. 15, art. 107 § 3 K.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.).

Oceniane postępowanie dotyczy przyznania T. C. świadczenia pieniężnego w oparciu o przepisy ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz ustawy o pomocy społecznej (i towarzyszących aktów wykonawczych).

Zgodnie z art. 3 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności:

1) zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania:

a) dzieciom do 7 roku życia,

b) uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej,

c) osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym

- w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych;

2) wdrożenia działań zmierzających do rozwoju i wykorzystywania bazy żywieniowej w gminach lub zwiększenia jej dostępności, w tym tworzenia lub doposażenia punktów przygotowywania lub wydawania posiłków oraz dowozu posiłków;

3) utworzenia systemu ciągłego monitorowania skuteczności działań realizowanych w ramach Programu w skali kraju i poszczególnych regionach kraju

W myśl art. 5 tej ustawy, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (ust. 1). Rada gminy może podjąć uchwałę o podwyższeniu kryterium dochodowego, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w ust. 2, pomoc przyznawana osobom, których dochody przekraczają 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w ust. 1, jest finansowana ze środków własnych gminy przeznaczonych na realizację Programu (ust. 3).

Do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7), w tym art. 2 i 3 tej ustawy, wskazujące zasady i cele pomocy społecznej.

Decyzja w przedmiocie świadczenia pieniężnego, o którym mowa w przytoczonych przepisach ustawy ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma charakter uznaniowy, co oznacza, że to od decyzji organu orzekającego zależy, czy wnioskodawcy zostanie przyznane świadczenie i w jakiej wysokości. Orzekając w ramach tego uznania organ kieruje się nie tylko oceną potrzeb uprawnionego, ale również oceną własnych możliwości, mając na względzie także potrzeby innych uprawnionych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy – wbrew twierdzeniom Sądu I instancji – prawidłowo rozstrzygnął sprawę z punktu widzenia zasad postępowania określonych w K.p.a., w szczególności w art. 15 K.p.a. W istocie, tok instancji w postępowaniu administracyjnym polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Temu wymaganiu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uczyniło jednak zadość. Organ odwoławczy nie ograniczył się jedynie do powielenia argumentacji organu I instancji, lecz poczynił własne ustalenia, tak faktyczne, jak i prawne, w zakresie sytuacji bytowej i materialnej skarżącego, przytoczenia toku poszczególnych etapów postępowania, w tym wyników wywiadu środowiskowego i jego uaktualnienia, wskazania otrzymywanej dotychczas przez skarżącego pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej, jak i poczynionych rozważań prawnych, w tym wyjaśniających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nie naruszył granic uznania administracyjnego. Organ kierował się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności niniejszej sprawy, jak również uwzględnił potrzeby skarżącego, który korzysta już z pomocy społecznej, w zakresie, w jakim potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy.

Ocena dokonana przez Sąd I instancji – wadliwa – wynika raczej z niezbyt zręcznej redakcji samej decyzji z dnia [...] maja 2013 r., co jednak nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Możliwa jest, więc kontrola sądowa legalności tego rozstrzygnięcia w oparciu o ww. przepisy prawa materialnego. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przede wszystkim należy wskazać, że przeprowadzony wywiad środowiskowy i zebrany materiał dowodowy w sprawie pozwoliły organowi przyznać T. C. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w kwocie 150 złotych na miesiąc kwiecień 2013 r. Podkreślić jednak należy i wyjaśnić stronie niezadowolonej z takiego rozstrzygnięcia, że organ nie ma obowiązku przyznawania świadczenia w wysokości w całości zaspokajającej żądanie wnioskodawcy. Jak już wyjaśniono wyżej, przyznanie świadczenia z pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, a więc organ nie może podejmować decyzji w tym zakresie w całkowicie dowolny sposób. Musi uwzględnić środki finansowe, jakimi dysponuje oraz zakres wszystkich zgłoszonych przez wnioskodawców żądań. Takiej oceny dokonał w tym postępowaniu organ administracji publicznej i nie pozostawił T. C. bez pomocy uznając, że spełnia on kryteria do uzyskania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", choć w wysokości niższej niż żądana przez wnioskodawcę. Takiego działania organu nie można jednak uznać - w świetle powyższych rozważań - za naruszające prawo. Wysokość świadczenia z pomocy społecznej nie zależy tylko od potrzeb zgłoszonych przez stronę we wniosku, ale też od liczby osób uprawnionych do otrzymania pomocy i środków finansowych ośrodka pomocy społecznej.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i oddalił skargę. Na postawie art. 207 § 2 P.p.s.a. należało odstąpić od zasądzenia od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.