Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1114/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 21 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 października 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 pkt 1 i 2, art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1 i 3, art. 17 ust. 1, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. 2015 r., poz. 114 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 22 lipca 2016 r. odmawiającą przyznania A. S. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na syna M. E.

W uzasadnieniu wskazano, że A. S. złożyła w dniu 25 kwietnia 2016 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna M. urodzonego dnia 09 listopada 2007 r. wskazując we wniosku, że chodzi o pierwsze dziecko. W składzie rodziny wnioskodawczyni wymieniła: A. S. matka; J. E. ojciec; M. E. syn. Organ I instancji ustalił, że miesięczny dochód trzyosobowej rodziny po uwzględnieniu alimentów świadczonych na rzecz innych osób wynosił w przeliczeniu na osobę 827,23 zł, przekraczając tym samym ustawowe kryterium dochodowe (800 zł).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalając dochód rodziny organ I instancji prawidłowo ustalił na podstawie danych zawartych w systemie informatycznym, po odliczeniu należnego podatku oraz składek zdrowotnych i społecznych, że w 2014 r. wnioskodawczyni uzyskała z tytułu umowy o pracę dochód w kwocie 37.280,38 zł i był to jedyny dochód rodziny. Od tego dochodu należało odliczyć kwotę alimentów świadczonych na rzecz M. S. i J. S. w łącznej kwocie 7.500 zł. Zatem na dochód rodziny składa się kwota w wysokości 29.780,30 zł; miesięcznie jest to kwota 2.481,70 zł, a w przeliczeniu na osobę 827,23 zł i przekracza ona ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800 zł. Dlatego organ zasadnie odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia wychowawczego.

Organ podał, że w sprawie nie miały znaczenia zarzuty powołane w odwołaniu. Odnośnie wniosku o uwzględnienie kwoty 2.500 zł przekazanej tytułem alimentów w dniu 20 grudnia 2014 r. do rąk własnych syna J. S. wskazano, że obowiązujące przepisy stanowią, że od dochodu należy odliczyć kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, a zgodnie z wydanym na podstawie art. 13 ust. 22 ww. ustawy rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze, do wniosku o świadczenie wychowawcze należy dołączyć m.in.: przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową, ugodą zawartą przed mediatorem lub innym tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny. Organ nie mógł też pomniejszyć dochodu o kwotę 2.500 zł, ponieważ strona na tę okoliczność nie przedstawiła dowodów.

Ustalono, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt [...] zobowiązano A. S. do uiszczania na rzecz J. S. alimentów po 850 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 września 2013 r., czym strona tłumaczyła przekazanie synowi w grudniu 2014 r. jednorazowej kwoty tytułem alimentów w kwocie 2.500 zł.

A. S. skierowała od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie jej świadczenia, ewentualnie o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji.

Zarzuciła naruszenie:

1. art. 8, art. 9, art 10 § 1 k.p.a. w przedmiocie nie należytej staranności, wnikliwości i podejścia indywidualnego przy pozyskiwaniu danych i ustalaniu spełnienia kryterium dochodowego, braku dążenia do ustalenia faktycznie zapłaconego należnego podatku zapłaconego w 2014 roku, braku informacji o pozyskiwanych danych, braku dążenia do wyjaśnień itp.;

2. art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jakoby był wskazany w ustawie o świadczeniach wychowawczych do wyliczeń spełnienia kryterium dochodowego;

3. art. 2 i art 48 ust. 1 i 2 ustawy o świadczenie wychowawcze w przedmiocie, że odliczenia dokonane i otrzymane w 2015 od należnego podatku dochodowego zapłaconego w 2014 są brane pod uwagę i wliczane do obliczeń spełnienia kryterium dochodowego;

4. art. 17 ustawy o świadczenie wychowawcze w przedmiocie jakoby był w sprzeczności z art. 2, art. 48 ust. 1 i 2, mam na myśli, że pomimo ustalania spełnienia kryterium dochodowego za rok kalendarzowy 2014 uwzględnia się kwotę należnego podatku po odliczeniach dokonanych i otrzymanych w 2015 r.;

5. art. 451 § 2, art 462 k.c. w przedmiocie jakoby pokwitowanie/ zaświadczenie o otrzymaniu bezpośrednio do rąk pieniędzy przez wierzyciela nie stanowiło dowodu zapłaty alimentów;

6. art. 13 ust. 22 ustawy o świadczenie wychowawcze w przedmiocie wskazań, że tylko i wyłącznie przekazy i przelewy dokumentują zapłacone alimenty.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że według jej wyliczeń dochód na osobę w rodzinie wynosił 746,54 zł, przedstawiając szczegółowy sposób wyliczenia w/w kwoty. Przede wszystkim nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że potwierdzeniem wpłaty alimentów może być jedynie przekaz lub przelew bankowy. Ona wpłaciła alimenty do rąk własnych syna, i nie może tego udokumentować. Powołała się m.in. na regulację zawartą w kodeksie cywilnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r. Sąd zawiesił niniejsze postępowanie na podstawie art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z przedstawieniem przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 889/16 pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego: "czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?".

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2019 r. postępowanie zostało podjęte w niniejszej sprawie, gdyż postanowieniem z dnia 7 listopada 2018 r., w sprawie sygn. akt P 6/17 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, nie udzielając odpowiedzi.

W piśmie procesowym datowanym na dzień 27 stycznia 2019 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 30 stycznia 2019 r., skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko reprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że przedmiotowa decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 października 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję z dnia 22 lipca 2016 r. Wójta Gminy, którą odmówiono A. S. (dalej jako - "skarżąca"), prawa do świadczenia wychowawczego wnioskowanego na syna – M. E.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia zasadniczo regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 zwana dalej - "ustawą"). Przy czym stosownie do przepisu art. 28 tej ustawy, w sprawach w niej nieuregulowanych, stosuje się przepisy k.p.a.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Stosownie do art. 5 ust. 3, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.

Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1). Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem przepisów art. 7 ust. 1-3a, które regulują przypadki utraty i uzyskania dochodu (art. 2 pkt 2).

Poprzez odesłanie zawarte w art. 2 pkt 1 ustawy, pojęcie dochodu należy rozumieć zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do unormowania art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (...), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a),

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

(art. 3 pkt 1 lit. b),

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c).

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jednakże z mocy art. 48 ust. 1 i 2 pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. i w takim przypadku rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014 (tak też prawidłowo zostało przyjęte w niniejszej sprawie), a prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 25 kwietnia 2016 r.

Z przywołanych powyżej uregulowań wynika jednoznacznie, że uzyskanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, w niniejszej sprawie na syna skarżącej – M. E., jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego.

W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadzała się do prawidłowości ustalenia wysokości dochodu rodziny skarżącej.

Przede wszystkim przy ustaleniu tego dochodu organ nie uwzględnił przedłożonego przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego dokumentu w postaci pisemnego oświadczenia z dnia 29 lipca 2016 r. J. S., potwierdzającego odbiór w dniu 20 grudnia 2014 r. alimentów w kwocie 2.500 zł (dalej w skrócie - "pokwitowanie odbioru") dokonanego przez osobę uprawnioną do ich otrzymania (pełnoletniego syna), a przekazanych przez osobę zobowiązaną - skarżącą.

Bezsporne było w sprawie, że skarżąca jest zobowiązana wyrokiem rozwodowym Sądu Okręgowego z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt [...] - do płacenia alimentów na rzecz synów: M. S. i J. S. w łącznej kwocie 600 zł miesięcznie. Ponadto, wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r. Sądu Rejonowego zapadłym w sprawie sygn. akt [...] kwota alimentów świadczonych przez skarżącą na rzecz syna J. S. została podwyższona z kwoty 300 zł do kwoty 850 zł miesięcznie, poczynając od 1 września 2013 r. (okoliczność poza sporem).

Organ odwoławczy nie uwzględnił powyższego oświadczenia, stanowiącego pokwitowanie odbioru alimentów przez syna, wobec regulacji zawartej w § 2 ust. 2 pkt 1 lit. g rozporządzenia wykonawczego Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r., poz. 214), obowiązującego w dacie orzekania. Przepis ten stanowił, że do wniosku o świadczenie wychowawcze należy dołączyć odpowiednio: przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową, ugodą zawartą przed mediatorem lub innym tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny.

Zdaniem Sądu orzekającego, stanowisko organu nie zasługuje na uwzględnienie, z przyczyn wskazanych poniżej.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 4 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust.1). Dlatego mając na względzie - cel ustanowionych przepisów o świadczeniach rodzinnych - którym jest pomoc Państwa rodzinom, w tym rodzinom najuboższym, ich dochód powinien być obliczony w sposób jak najbardziej odpowiadający rzeczywistym dochodom.

Trzeba zauważyć, że na tle analogicznych unormowań zawartych w rozporządzeniach wykonawczych wydawanych na podstawie delegacji ustawowej z art. 23 ust. 5 do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220) wypowiadało się orzecznictwo sądów administracyjnych. I tak, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 641/10 wyraził pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, że brak jest wystarczających podstaw do tego aby uznać, że tylko przekazem lub przelewem pieniężnym może być dowodzony fakt uiszczenia przez członka rodziny alimentów, a inne dowody przedstawiane przez stronę pozbawione są mocy dowodowej. Takie ograniczenie nie wynika z przepisów ustawy, w tym z art. 23 ust. 5, który stanowił delegację do wydania rozporządzenia. Wskazanie w § 2 ust. 2 pkt 3 lit. g) rozporządzenia, że do wniosku o zasiłek należy dołączyć przekazy lub przelewy pieniężne - nie oznacza wyłączenia możliwości przedstawienia przez stronę innych dowodów na tę okoliczność - w szczególności własnoręcznych pokwitowań osoby uprawnionej do odbioru świadczeń alimentacyjnych. Jak zaznaczył również NSA, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ponadto, wpłata alimentów do rąk osoby uprawnionej za pokwitowaniem także stanowi spełnienie obowiązku alimentacyjnego i nie naraża zobowiązanego na dodatkowe koszty i jest równoprawną formą wykonania zobowiązania, co również zaakcentował NSA.

Nie można też nie zauważyć, że ani z treści wyroków sądowych ani z przepisów prawa, nie wynika obowiązek uiszczania alimentów przekazem lub przelewem.

Wprost przeciwnie w treści wyroku rozwodowego dnia 13 czerwca 2007 r. jednoznacznie wskazano, że alimenty są płatne do rąk powoda (ojca małoletnich dzieci), będącego w dacie orzekania ich przedstawicielem ustawowym. Z chwilą zaś uzyskania pełnoletności osobą uprawnioną do odbioru alimentów jest J. S.

Trzeba też zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, który w wyroku z dnia 10 sierpnia 2017 r. w sprawie III SA/Kr 663/17, podniósł że nie jest możliwa interpretacja przepisu aktu niższego rzędu - w tym wypadku przepisu rozporządzenia - w sprzeczności z przepisem aktu wyższego rzędu jakim są przepisy ustawy, w oparciu o które rozporządzenie zostało wydane, jak i w sprzeczności z obowiązującym całym systemem prawnym, w tym wypadku w sprzeczności z np. kodeksem postępowania cywilnego, który wskazuje na możliwość wywiązania się zobowiązanego z obowiązku płacenia sum pieniężnych - w tym wypadku alimentów - "do rąk" osoby uprawnionej. Co prawda pojęcie "do rąk" jest pojęciem prawnym, jednak pojęcie to obejmuje swym zakresem zarówno zapłatę w sposób faktyczny "z rąk do rąk" jak i "na adres osoby uprawnionej" w jakikolwiek sposób - przekazem pocztowym czy przelewem bankowym. Zapłata faktyczna sumy pieniężnej "z rąk do rąk" nawet bez potwierdzenia już wypełnia zobowiązanie, jednak dla celów dowodowych przekazanie sumy pieniężnej w taki sposób powinno zostać udokumentowane pisemnym potwierdzeniem otrzymania tej kwoty przez osobę uprawnioną.

Sąd ten też zauważył, że "przekaz" może również oznaczać według Słownika Języka Polskiego "przekazanie czegoś", zaś przepis rozporządzenia nie stanowi o "pocztowym przekazie pieniężnym" lecz o "przekazie". Ponadto, obywatel wypełniający swoje zobowiązania w sposób zgodny z prawem nie może być zaskakiwany takim unormowaniem, które pozbawia go możliwości skorzystania z nowego uprawnienia tylko dlatego, że nowy przepis wyklucza jedną z prawnie dopuszczalnych form wywiązywania się z zobowiązania. Innymi słowy - wprowadzane przepisy nie mogą stanowić swego rodzaju "pułapki" dla obywatela wypełniającego swe obowiązki zgodnie z prawem. Ponadto, pisemne potwierdzenie odbioru alimentów stanowi niewątpliwie dowód tego, że alimenty w ujawnionej w potwierdzeniu kwocie rzeczywiście zostały przez zobowiązanego przekazane uprawnionemu. Nie sposób bowiem przypuszczać, że uprawniony do odbioru alimentów poświadczy swym podpisem ich odbiór bez faktycznego otrzymania pieniędzy narażając się na niemożność przymusowego ich ściągnięcia. Pogląd ten należy zasadniczo zaaprobować.

Ponadto, jak wynika z treści ww. oświadczenia (załączonego do odwołania) alimenty w kwocie 2.500 zł zostały przekazane do rąk syna skarżącej w dniu 20 grudnia 2014 r. (a więc po dacie wydania wyroku alimentacyjnego). Należy bowiem w tym miejscu zauważyć, że obowiązek zapłaty podwyższonej kwoty alimentów (850 zł) wynika z treści ww. wyroku z dnia 13 listopada 2014 r., i co istotne dla sprawy, alimenty zostały podwyższone, poczynając od dnia 1 września 2013 r., a więc niejako z "mocą wsteczną". Zatem ciążący na skarżącej obowiązek zapłaty podwyższonej kwoty alimentów ma uzasadnienie w treści wyroku sądowego, a jego realizację odzwierciedla oświadczenie złożone przez podmiot uprawnionych do ich otrzymania.

W złożonym odwołaniu skarżąca zarzuciła również nieprawidłowe ustalenie dochodu za 2014 r. w związku z skorzystaniem przez nią ulgi podatkowej (odliczenie na dziecko), i nie uwzględnienie tej okoliczności miało, w jej ocenie, wpływ na wysokość dochodu osiągniętego w 2014 r. Na dowód czego skarżąca załączyła m.in. PIT 11 za 2014 r., a także przedstawiła "swoje" wyliczenie dochodu. Jest oczywistym, że w zaistniałej sytuacji organ odwoławczy powinien odnieść się do tej kwestii, dokonując ustaleń w tym zakresie, a następnie należycie i wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko. Czego niewątpliwie organ odwoławczy w niniejszej sprawie nie uczynił.

Należy zauważyć, że organowi odwoławczemu przysługują zarówno kompetencje kontrolne, jak i merytoryczne. Oznacza to, że powinien on sprawę rozpatrzyć nie tylko z punktu widzenia kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale nadto powinien rozpoznać sprawę merytorycznie. Wynika to jednoznacznie z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Należy podkreślić, że kognicja sądu administracyjnego nie pozwala na dokonywanie ustaleń faktycznych w sprawie. Ustaleń tych dokonuje organ i powinny one znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, a zwłaszcza w przywołanych dowodach. W tym kontekście trzeba podnieść, że kognicja Sądu administracyjnego nie pozwala również na zwolnienie organu z dokonania oceny poprzez pryzmat okoliczności przytoczonych przez stronę w odwołaniu, jak też "na zastąpienie organu" w dokonaniu takiej oceny.

Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy, prawidłowe ustalenie wysokości dochodu w rodzinie skarżącej, musi budzić uzasadnione wątpliwości. W konsekwencji też stan taki rzeczy należy uznać za niedostateczne wyjaśnienie sprawy i skutkujący przyjęciem, że decyzja organu naruszyła w sposób istotny przepisy procedury administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 8 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i na podstawie całokształtu materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Takie postępowanie organu odwoławczego narusza również przepis art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i powoduje niemożność dokonania prawidłowej kontroli sądowej zapadłego rozstrzygnięcia.

Tym samym zaskarżona decyzja jest niewątpliwie przedwczesna.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organ. Stosownie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organ powinien ponownie dokonać oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie, w tym przedłożonego na etapie odwołania oświadczenia z dnia 29 lipca 2016r., odnieść się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu i ponownie ustalić wysokość dochodu rodziny skarżącej, zaś w razie ewentualnych wątpliwości przeprowadzić postępowanie uzupełniające.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżoną decyzję.