Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 4154/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska ( spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2005r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] w przedmiocie klasyfikacji taryfowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w R. na rzecz skarżącej spółki "A" kwotę [...] tytułem zwrotu koszów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Kosewska /-/W. Długaszewska /-/M. Lorych-Olszanowska


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w R. Nr [...] z dnia [...] w części wskazującej jako podstawę prawną rozstrzygnięcia § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 grudnia 1998r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy (Dz. U. Nr 158 poz. 1036) i w to miejsce wskazał § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 158 poz. 1036), a w pozostałej części utrzymał w mocy tę decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że Agencja Celna "B" zgłosiła w dniu [...] w Urzędzie Celnym w R., w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu pojazdy samochodowe marki Renault Kangoo [...] o następujących numerach identyfikacyjnych nadwozia [...] jako produkty kompensacyjne objęte uprzednio procedurą uszlachetniania biernego według dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] wpisując w polu 37 kod 4021.

W opisanym dokumencie SAD strona określiła przedmiotowe pojazdy jako pojazdy samochodowe do transportu towarowego zbudowane na bazie nadwozia samochodu osobowego o ładowności do 1000 kg., deklarując w polu 33 kod PCN 8704 31 91 1 i 8704 21 91 1.

W wyniku powtórnej kontroli tego zgłoszenia celnego, przeprowadzonej w Urzędzie Celnym w R. stwierdzono, że przedmiotowe samochody zostały nieprawidłowo zaklasyfikowane do pozycji 8704 taryfy celnej, obejmującej pojazdy samochodowe do transportu towarowego, zamiast do pozycji 8703 obejmującej pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób włącznie z samochodami osobowo - towarowymi (kombi).

W ocenie organu celnego, zamontowanie kratki działowej w samochodzie osobowym (oddzielającej przestrzeń pasażerską od bagażowej) w ramach procedury uszlachetniania biernego, nie zmieniło rodzaju tych samochodów. Posiadają one oszklone nadwozia, typowe dla samochodów osobowych wykończenie wnętrza i 5 miejsc siedzących.

W związku z tym, postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w R. wszczął z urzędu postępowanie w celu ustalenia prawidłowej klasyfikacji samochodów, a następnie decyzją z dnia [...] nr [...] uznał zgłoszenie celne wg dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej importowanego towaru klasyfikując sporne pojazdy do pozycji 8703 (kod PCN 8703 22 19 0 lub 8703 32 19 0), obejmującej pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób włącznie z samochodami osobowo - towarowymi (kombi).

Od tej decyzji strona złożyła odwołanie z dnia [...] kwestionując zawarte w niej rozstrzygnięcie i wniosła o uchylenie powyższej decyzji.

Organ II instancji - Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił opisaną wyżej decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości zamknięcia procedury uszlachetniania biernego oraz sposobu ustalenia wartości celnej

Decyzją z nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w R. ponownie uznał zgłoszenie celne z dnia [...] za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej procedury celnej, opisu towaru, klasyfikacji taryfowej towaru i jego wartości celnej oraz kwoty długu celnego. W decyzji tej przedmiotowe samochody zostały zaklasyfikowane jako pojazdy samochodowe osobowo - towarowe odpowiednio do kodu PCN 8703 22 19 0 lub 8703 32 19 0. W uzasadnieniu decyzji organ celny wyjaśnił, że w 1998r. Spółka "A" otrzymała pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania biernego. W ramach tej procedury wywożone były przegrody działowe (kratki) do zamontowania w samochodach marki Renault. Procesem uszlachetniania był montaż kratek, natomiast produktem kompensacyjnym samochód ciężarowy Renault ze ścianką działową, klasyfikowany do pozycji 8704 taryfy celnej.

W związku ze stwierdzeniem, iż przedmiotem przywozu były samochody klasyfikowane do pozycji 8703, a więc inne niż określone w pozwoleniu, Dyrektor Urzędu Celnego w R. uznał, że nie została zakończona procedura uszlachetniania biernego i w omawianej decyzji objął przedmiotowe samochody procedurą dopuszczenia do obrotu. Wartość celną przedmiotowych samochodów ustalił na podstawie art. 23 § 1 kodeksu celnego, a do określenia kwoty długu celnego zastosował stawkę celną 15 %, przewidzianą dla towarów z pozycji 8703 taryfy celnej.

Od tej decyzji Spółka "A" wniosła odwołanie domagając się jej uchylenia z powodu naruszenia przepisów art. 120, 121, 122, 187 Ordynacji podatkowej, art. 13, 65 § 4 pkt 2, 83, 151, 156, 157, 250 kodeksu celnego oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1997r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy (Dz.U. Nr 158 poz. 1047).

Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. opisaną wyżej zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł o zmianie nazwy jednego z aktów prawnych, w pozostałej części utrzymał tę decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł podkreślił, że zamontowanie przegrody oddzielającej przestrzeń pasażerską od bagażowej w przedmiotowych samochodach nie zmieniło ich rodzaju na samochody przeznaczone wyłącznie do transportu towarowego.

Możliwość manewrowania położeniem foteli i przegrody, nie stanowi - w ocenie organu odwoławczego - trwałej zabudowy czy przebudowy tylnych części tych samochodów, w sposób opisany w Komentarzu do działu 87, zawartym w Wyjaśnieniach do taryfy celnej, w odniesieniu do pojazdów przeznaczonych wyłącznie do transportu towarowego, zbudowanych na bazie nadwozia samochodów osobowych lub osobowo - towarowych (kombi). Uzyskanie w nich zwiększonej przestrzeni bagażowej poprzez składanie siedzeń, czy też wyjmowanie niektórych z nich, nie przesądza o zmianie kategorii tych pojazdów, gdyż w myśl nomenklatury towarowej taryfy, nadal zachowują one status samochodów osobowo - towarowych.

Organ odwoławczy stwierdził też, że jeśli, któryś z importowanych samochodów nie posiadał tylnych siedzeń, to istniała możliwość ich montażu i zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, powinien być nadal klasyfikowany do pozycji 8703.

Ponadto organ odwoławczy wyraził pogląd, że nazewnictwo stosowane w różnych obszarach branży motoryzacyjnej, wynikające z ustanowionych w tym zakresie odrębnych regulacji (np. ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym - Dz.U. Nr 98 poz. 602 ze zm.) może odbiegać od sformułowań użytych w nomenklaturze towarowej taryfy celnej i tym samym nie powinno mieć zastosowania w sprawach dotyczących wymiaru cła. Dla potrzeb celnych podstawą prawną decyzji są wyłącznie przepisy prawa celnego, w tym dla potrzeb klasyfikacji towarowej wiążące są postanowienia dotyczące nomenklatury towarowej taryfy celnej nawet wówczas, gdyby towary (tu: samochody) traktowane były odmiennie w innych przepisach, publikacjach czy opiniach rzeczoznawców.

Dla zilustrowania powyższego zagadnienia organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że w ustawie Prawo w ruchu drogowym w art. 2 pkt. 42 postanowiono, iż określenie samochód ciężarowy obejmuje również samochód ciężarowo - osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie 4 do 9 łącznie z kierowcą podczas gdy taryfa celna klasyfikuje samochody osobowo - towarowe w pozycji obejmującej samochody osobowe.

Spółka "A" zaskarżyła powyższą decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. Zarzuciła, że wydana ona została z naruszeniem prawa procesowego (art. 121, 122, 123, 187 i 190 Ordynacji podatkowej) oraz z naruszeniem prawa materialnego (art. 13 § 1, 65 § 4 pkt 2, 151, 156 oraz 157 kodeksu celnego i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej - Dz. U. Nr 158 poz. 1036).

Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego skarżąca podniosła, że organ I instancji od początku 1998r. przyjmował zgłoszenia celne dotyczące pojazdów marki Renault określające je jako samochody do transportu towarowego zbudowane na bazie nadwozia samochodu osobowego. Rodzaj samochodu ustalono w oparciu o przedstawione dokumenty, w tym m.in. świadectwa homologacji, a także w oparciu o wynik rewizji celnej. Wobec tego, że od momentu przyjęcia zgłoszenia celnego nie zaszły żadne nowe okoliczności ani nie przedstawiono nowych dowodów w stosunku do tych, które istniały w momencie dokonania tego zgłoszenia celnego, w ocenie skarżącej, zaskarżoną decyzją naruszono zasadę wyrażoną w art. 121 Ordynacji podatkowej.

Wynika stąd bowiem, że jedynym powodem weryfikacji zgłoszenia celnego była zmiana interpretacji przepisów, odnoszących się do klasyfikacji importowanych towarów, a takie postępowanie narusza zasadę wzbudzania zaufania do organów celnych.

Naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej skarżąca Spółka upatruje w dokonaniu oceny materiału dowodowego przy uwzględnieniu tylko tych okoliczności, które mogłyby wskazywać, że importowane pojazdy mogą służyć do przewozu osób, a zignorowaniu tych okoliczności i dowodów które wskazywały, że zasadniczym przeznaczeniem tych samochodów był przewóz towarów.

Wiąże się z tym zarzut naruszenia art. 187 Ordynacji podatkowej, poprzez rozpatrzenie jedynie części materiału dowodowego i pominięcie przedłożonego przez stronę świadectwa homologacji, wydanego przez Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej, na podstawie badań przeprowadzonych przez Instytut Transportu Samochodowego tj. organ upoważniony do przeprowadzenia badań technicznych i oceny stanu pojazdów wprowadzanych do ruchu. W ocenie skarżącej organy celne naruszyły również art. 190 Ordynacji podatkowej poprzez nie powiadomienie tej strony o zamiarze przeprowadzenia dowodu ze świadków oraz dowodu z oględzin pojazdów.

Stanowi to o naruszeniu prawa tej strony do czynnego udział u w postępowaniu.

Zarzucając naruszenie prawa materialnego skarżąca zwróciła uwagę na konieczność poprzedzenia klasyfikacji towaru, ustaleniem cech towaru klasyfikowanego.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia czy importowane samochody służą do transportu towarowego, jak twierdzi skarżąca czy też są one samochodami "przeznaczonymi zasadniczo do przewozu osób" jak uważa organ celny, na podstawie zeznań funkcjonariuszy celnych oraz zdjęć i kserokopii zdjęć pojazdów.

Dokonując analizy definicji "samochodu ciężarowego" i "samochodu osobowego" zawartych w art. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym skarżąca podniosła, że definicje te obalają stanowisko organów celnych , w myśl którego obecność pięciu siedzeń sprawia, że mamy do czynienia z samochodem osobowym. Takiego wymogu nie nakładają też przepisy celne, a pozycja 8704 wskazuje jedynie, iż mają to być pojazdy do "transportu towarowego".

Brzmienie tej pozycji wskazuje jedynie więc na kryterium przeznaczenia pojazdu.

Skarżąca dysponuje dokumentem urzędowym, potwierdzającym, iż przedmiotem importu były samochody ciężarowe. Dokumentem tym jest świadectwo homologacji wydane przez Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej po przeprowadzeniu stosownych badań przez Instytut Transportu Samochodowego.

Jako ostatni zarzut, skarżąca podniosła brak podstaw do uznania, iż procedura uszlachetniania biernego nie została zakończona. Stwierdziła też, że okoliczność, iż towary wywożone czasowo weszły w skład produktów kompensacyjnych, jest bezsporna.

Wyraziła pogląd, że zmiana klasyfikacji celnej nie może mieć wpływu na rozliczenia z tytułu stosowania procedury celnej, która związana jest z danym towarem, a nie z kodem taryfy celnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Uzasadniony okazał się zarzut naruszenia przez organy celne przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz.1270).

Przepisy zawarte w art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego zobowiązywały organy celne do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nakładały na te organy obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy celne dysponowały kserokopiami protokołów badań homologacyjnych samochodów:

marki Renault Kangoo różnych typów, wykonanymi przez Instytut Transportu Samochodowego (praca nr 5517 uzupełniona aneksem numer 1 i 3 ) oraz świadectwami homologacji pojazdu nr [...] na te typy samochodów.

W protokołach tych zawarto zapis mówiący, iż w samochodach marki Renault Kangoo przestrzeń ładunkowa jest oddzielona od pozostałego pomieszczenia pasażerskiego na całym poprzecznym przekroju wewnętrznym nadwozia. W części górnej stanowi sztywną przegrodę niepełną obejmującą również, część powierzchni oparć tylnych siedzeń, część dolną stanowią oparcie siedzeń. Przegroda może być umocowana w dwóch położeniach: tylnym przy rozłożonych siedzeniach tylnych, przednim przy złożonych siedzeniach tylnych.

Z powyższego opisu samochodów, zdaniem organów celnych wynika, że są one przeznaczone zarówno do przewozu osób jak i towarów.

Według taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158 poz. 1036) do pozycji 8703 zostały zakwalifikowane pojazdy samochodowe i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, włącznie z samochodami osobowo - towarowymi (kombi). Pozycja 8704 z kolei obejmuje pojazdy samochodowe do transportu towarowego. Wyjaśnienia do Taryfy celnej dotyczące pozycji PCN 8703 wskazują, że określenie "samochody osobowo - bagażowe" oznacza pojazdy przeznaczone do przewozu najwyżej 9 osób (wraz z kierowcą), których wnętrze może być używane bez zmiany konstrukcji do przewozu zarówno osób, jak i towarów. Z powyższego wynika, że taryfa celna klasyfikuje pojazdy samochodowe według ich przeznaczenia. Z jej zapisów i wyjaśnień nie wynika jednak jakie cechy samochodu o podwójnym przeznaczeniu tj. (do przewozu osób i towarów) pozwalają zaklasyfikować je do samochodów "przeznaczonych zasadniczo do przewozu osób" a jakie do "pojazdów samochodowych do transportu towarowego".

Wobec powyższego rzeczą organów celnych było przeprowadzenie dowodu z przedłożonych świadectw homologacji danego typu pojazdu Nr [...] stwierdzających, że omawiane samochody są samochodami ciężarowymi.

Świadectwo homologacji typu pojazdu jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Z dokumentem urzędowym związane jest zaś domniemanie prawdziwości jego treści. Skoro więc art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie w postępowaniu celnym to organ celny, będąc związany dokumentem urzędowym, zobowiązany był uznać za udowodnione to, co wynikało z jego treści. Ocena omawianego dokumentu urzędowego i zakwestionowanie jego treści mogło mieć miejsce dopiero po przeprowadzeniu na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w tym dokumencie informacji. Nieuznanie zaś faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym stanowiło naruszenie prawa procesowego (B.Adamiak, w: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wrocław 2004, str. 665 teza 4, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 sierpnia 2004r. sygn. akt GSK 482/04 str. 15).

Z zaskarżonej decyzji nie wynika by organy celne przeprowadziły kontrdowody podważające wiarygodność przedłożonych świadectw homologacji.

Za taki kontrdowód nie może być bowiem uznany dowód z zeznań świadka - W. S. - funkcjonariusza Urzędu Celnego w R. Zeznania te zawierają jedynie pobieżny opis pojazdów kontrolowanych podczas odpraw celnych. Powyższe uzasadnia zarzut skarżącej, że organy celne opisanym wyżej działaniem naruszyły art. 194 § 1 122 i 187 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzenie naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego, prowadzące w konsekwencji do wadliwych ustaleń faktycznych co do rodzaju (przeznaczenia) importowanych samochodów (osobowe, czy towarowo - ciężarowe) pozwala na uznanie za zasadny zarzutu skargi o naruszeniu prawa materialnego przez błędną klasyfikacje celną. Klasyfikując przedmiotowe pojazdy do pozycji taryfy celnej 8703 22 19 0 i 8703 32 19 0 bez dostatecznego ustalenia, że są to samochody zasadniczo przeznaczone do przewozu osób organy celne niewłaściwie zastosowały ten przepis prawa zawarty w załączniku do cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158 poz. 1036).

Opisane wyżej uchybienia organów celnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy prowadzą do uchylenia zaskarżonej decyzji z mocy art.145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271).

O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 cyt. ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 października 1995r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz.U. Nr 117 poz. 563 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 103 poz. 1349 ze zm.)

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów celnych będzie uwzględnienie zmian stanu prawnego wprowadzonych ustawą z 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623).

/-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska /-/M. Lorych-Olszanowska

K.P.