Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 226/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w całości
Powołane przepisy: article: art. 90d, art. 90e, art. 90f
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia 12 grudnia 2016 r., nr XXII.153.2016 w sprawie ustalenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom zamieszkałym na terenie Gminy stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.


UZASADNIENIE

Rada Gminy podjęła dnia 12 grudnia 2016 r. uchwałę nr XXII.153.2016 w sprawie ustalenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom zamieszkałym na terenie Gminy. Podstawę prawną uchwały stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 14a ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) oraz art. 90f ustawy

z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r., poz. 1943).

Prokurator Rejonowy wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą uchwałę, zaskarżając ją w całości i zarzucając:

I. istotne naruszenie art. 90f pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz art. 90d ust. 9 w ten sposób, że Rada Gminy w podjętej uchwale uzależniła w § 4 ust. 3 wysokość stypendium wyłącznie od "grupy dochodowej,

w której rodzina się znajduje", natomiast w § 5 określono grupy dochodowe,

a w § 6 przyjęto, że "stypendium w grupie I dochodowej nie może być niższe 80%,

a w grupie III nie może być wyższe miesięcznie niż 200% kwoty", co stanowi przekroczenie delegacji ustawowej gminy i wprowadzenie jedynego kryterium różnicowania wysokości przyznanego stypendium, albowiem art. 90d ust. 9 ustawy reguluje sposób ustalenia kwot granicznych wysokości stypendiów, nie uzależniając ich wyłącznie od miesięcznej wysokości dochodu na osobę,

II. istotne naruszenie art. 90f pkt 1 u.s.o. w zw. z art. 90d u.s.o., poprzez przyjęcie

w § 7 pkt 3 uchwały, że stypendium szkolne może być przyznawane w formie "innych form pomocy edukacyjnych" oraz w § 7 pkt 4, że stypendium szkolne może być przyznawane w formie "opłaty czesnego w ponadgimnazjalnych szkołach niepublicznych", podczas gdy art. 90d u.s.o. zawiera pełne i kompleksowe określenie form stypendium szkolnego, a umieszczenie w uchwale innych form stypendium stanowi przekroczenie delegacji ustawowej;

III. istotne naruszenie art. 90e ust. 1 w zw. z art. 90f pkt 4 u.s.o., poprzez nieuprawnione zdefiniowanie w § 14 uchwały pojęcia "zdarzenie losowe", co prowadzi do zawężenia kręgu uczniów uprawnionych do otrzymania zasiłku szkolnego jedynie do uczniów znajdujących się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego określonego w uchwale, podczas gdy

art. 90f pkt 4 u.s.o. nie daje gminie uprawnienia do zdefiniowania ustawowego pojęcia "zdarzenia losowego";

IV. istotne naruszenie art. 90d ust. 6 u.s.o., poprzez przyjęcie w § 7 pkt 5 uchwały, że stypendium szkolne może być udzielane w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli nie jest możliwe udzielenie stypendium w formach przewidzianych w pkt 1 - 4, podczas gdy zgodnie z art. 90d ust. 6 u.o.s. stypendium szkolne może zostać udzielone w jednej lub kilku formach jednocześnie;

V. art. 90e ust. 2 u.s.o., poprzez przyjęcie w § 15 uchwały, że zasiłek szkolny przyznawany jest raz lub kilka razy w roku w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów związanych z procesem edukacyjnym, podczas gdy przepis ustawy stanowi, że zasiłek szkolny może być przyznany w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z procesem edukacyjnym lub w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym.

Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.

W pierwszej kolejności w uzasadnieniu skargi Prokurator podał, że zgodnie

z przepisem art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej

o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności: 1) sposób ustalenia wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz inne okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1 (uczeń znajdujący

się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę

w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe,

z zastrzeżeniem ust. 12); 2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego

w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy; 3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego; 4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego

w zależności od zdarzenia losowego.

Zdaniem skarżącego o zrealizowaniu normy kompetencyjnej określonej

w powyższym przepisie można mówić tylko w przypadku, gdy akt organu stanowiącego gminy reguluje wszystkie zagadnienia w przepisie tym wymienione. Rada, wypełniając zakres upoważnienia ustawowego, powinna uregulować

w regulaminie udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy co najmniej elementy wymienione art. 90f ustawy o systemie oświaty. Każdy użyty w tekście prawnym zwrot, w tym zwrot

"w szczególności", stanowi istotny element przepisu i jego uwzględnienie jest konieczne dla prawidłowego ustalenia treści i stosowania prawa. Ustawodawca bowiem, wprowadzając to sformułowanie, dążył do tego, by w regulaminie udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy zawarte zostały przynajmniej wszystkie elementy wymienione w art. 90f ustawy o systemie oświaty, dając organom samorządowym możliwość rozszerzenia, a nie zawężenia kręgu osób uprawnionych.

Zdaniem Prokuratora rada gminy winna określić taki sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego oraz tryb i sposób jego udzielania, który pozwoli organowi stosującemu przepisy uchwały ustalać w oparciu o jej postanowienia konkretną wysokość stypendium w indywidualnych sprawach, w zależności od sytuacji materialnej ucznia i jego rodziny, oraz innych okoliczności wskazanych

w art. 90d ust. 1 u.o.s., bez niedopuszczalnego i niezgodnego z prawem luzu decyzyjnego. Rada gminy powinna zatem wziąć pod uwagę treść art. 90d ust. 1 u.o.s., zgodnie z którym stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie,

w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12.

W ocenie skarżącego, w zaskarżonej uchwale Rada Gminy nie zrealizowała w sposób prawidłowy delegacji ustawowej zawartej w art. 90f pkt 1 u.o.s., ponieważ w § 4 ust. 3 uchwały uzależniła wysokość stypendium wyłącznie od "grupy dochodowej, w której rodzina się znajduje", w § 5 uchwały określiła grupy dochodowe oraz przyjęła w § 6, że "stypendium w grupie I dochodowej nie może być niższe 80%, a w grupie III nie może być wyższe miesięcznie niż 200% kwoty", podczas gdy art. 90d ust. 9 reguluje sposób ustalenia kwot granicznych wysokości stypendiów, nie uzależniając ich wyłącznie od miesięcznej wysokości dochodu na osobę. W konsekwencji sposób określania wysokości świadczenia przyjęty przez radę gminy, stanowi przekroczenie delegacji ustawowej gminy poprzez przyznanie znaczenia jedynie kryterium dochodowemu.

W ocenie skarżącego, regulacje zawarte w § 4 ust. 3, § 5 i § 6 prowadzą do wprowadzenia automatyzmu, polegającego na ustaleniu wysokości należnego stypendium z pominięciem pozostałych okoliczności, które zgodnie z ustawą powinny mieć wpływ na ustalenie wysokości stypendium. Zawarte w uchwale uregulowanie prowadzić może również do powstania nierówności pomiędzy uczniami. Można bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której ustalenie wysokości stypendium, wyłącznie w oparciu o kryterium dochodowe, będzie niewystarczające dla odzwierciedlenia sytuacji życiowej ucznia.

Wprowadzenie jednego sztywnego kryterium dochodowego, a także uzależnienie wysokości stypendium wyłącznie od tego kryterium, stanowi w ocenie skarżącego przekroczenie delegacji ustawowej.

Ponadto w § 7 pkt 3 uchwały przyjęto, że stypendium szkolne może być przyznawane w postaci "innych form pomocy edukacyjnych". Prokurator wskazał, że art. 90d ust. 2, 4 i 5 u.o.s. w sposób pełny i kompletny określił katalog form stypendium szkolnego. Przyznanie uczniom prawa do stypendium w postaci bliżej nieokreślonych "innych form pomocy edukacyjnych" również stanowi przekroczenie delegacji ustawowej, natomiast ustalenie, że "stypendium szkolne może być przyznawane w formie "opłaty czesnego w ponadgimnazjalnych szkołach niepublicznych" stanowi naruszenie tej delegacji.

Ponadto, w ocenie skarżącego, zaskarżona uchwała narusza art. 90e ust. 1

w zw. z art. 90f pkt 4 u.s.o. poprzez nieuprawnione zdefiniowanie w § 14 uchwały pojęcia "zdarzenie losowe", co w konsekwencji prowadzi do zawężenie kręgu uczniów uprawnionych do otrzymania zasiłku szkolnego do uczniów znajdujących

się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej wyłącznie z powodu zdarzenia losowego określonego w uchwale, podczas gdy art. 90f pkt 4 u.s.o. nie daje gminie uprawnienia do zdefiniowania ustawowego pojęcia "zdarzenia losowego". Taka regulacja przyjęta w uchwale prowadzić może do ograniczenia kręgu uczniów uprawnionych do otrzymania zasiłku szkolnego, wbrew intencji ustawodawcy, który specjalnie pozostawił nie zamknięty katalog okoliczności, od zaistnienia których zależy przyjęcie do osób uprawnionych.

Dalej Prokurator wskazał, że w § 7 pkt 5 uchwały przyjęto, iż stypendium szkolne może być udzielane w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli nie jest możliwe udzielenie stypendium w formach przewidzianych w pkt 1 - 4, podczas gdy zgodnie z art. 90d ust. 6 u.o.s. stypendium szkolne może zostać udzielone w jednej lub kilku formach jednocześnie. Ustawa zatem w żaden sposób nie ogranicza liczby form udzielanego uczniowi stypendium. Gmina nie miała zatem delegacji ustawowej do ograniczenia możliwości zawężenia form przyznania stypendium jedynie do postaci świadczenia pieniężnego, również wtedy kiedy przyznano stypendium w innej formie. Zatem również w tym przypadku delegacji ustawowa gminy do wydania aktu prawa miejscowego została przekroczona.

Z art. 90e ust. 2 u.s.o. wynika, że zasiłek szkolny może być przyznany

w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z procesem edukacyjnym lub w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, raz lub kilka razy w roku, niezależnie od otrzymywanego stypendium szkolnego. W § 15 uchwały przyjęto natomiast, że zasiłek szkolny przyznawany jest raz lub kilka razy

w roku w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów związanych

z procesem edukacyjnym. Przesłanki przyznania zasiłku szkolnego zostały zatem

w uchwale w sposób znaczący ograniczone, co nie odpowiada treści art. 90e ust. 2 u.o.s.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy nie wniósł zastrzeżeń co do zarzutów podnoszonych w skardze. Aby wdrożyć w życie uchwałę zgodną z obowiązującymi przepisami prawa, organ podał, że przedłoży na sesji Rady Gminy nowy projekt uchwały uwzględniający uwagi strony skarżącej, o czym Sąd zostanie powiadomiony.

Wobec treści odpowiedzi na skargę, pismem sądowym z dnia [...] kwietnia

2018 r. Prokurator Rejonowy został wezwany do podania w terminie 7 dni, jakie jest jego aktualne stanowisko w sprawie, w szczególności czy cofa skargę, pod rygorem przyjęcia, że skargę podtrzymuje.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. Prokurator oświadczył, że skargę podtrzymuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Prokuratora Rejonowego zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), art. 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt,

o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu

w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.) - zwanej dalej "u.s.g.",

w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 ustawy). Jednak i tu brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego

w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane

w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA

i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności

z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie

art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.). Natomiast w przypadku nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była uchwała Rady Gminy nr XXII.153.2016 z dnia 12 grudnia 2016 r. w sprawie ustalenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym uczniom zamieszkałym na terenie Gminy. Uchwała ta, niewątpliwie stanowi akt prawa miejscowego. Zawarty w niej regulamin jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, nie może on wykraczać poza wymagania określone przepisami powszechnie obowiązującego prawa ani stanowić norm sprzecznych z ustawą (art. 7 Konstytucji RP). Zgodnie bowiem z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy samorządu terytorialnego, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów.

Podstawą prawną zaskarżonej uchwały był m.in. art. 90f u.s.o. Zgodnie z tym przepisem rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej

o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując

się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa

w szczególności: 1) sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1; 2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy; 3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego; 4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem tryb i sposób udzielania stypendium to nic innego jak określenie pewnych wymogów i koniecznych czynności, jakie należy wykazać i podjąć w celu uzyskania prawa do świadczenia oraz jego realizacji. Tryb to konkretne działania dokonywane w toku danego postępowania, przepisy procedury, określony wariant jej realizacji, zaś sposób to metoda, czy forma tego działania. Skoro chodzi tu

o udzielenie stypendium, do których te zwroty się odnoszą, to innymi słowy rada gminy uprawniona jest do określenia sposobu procedowania i formy działania w toku postępowania związanego z przyznaniem tego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia

6 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 338/14, baza orzeczeń CBOIS).

W myśl art. 90d ust. 1 u.s.o. stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe,

z zastrzeżeniem ust. 12. W § 4 ust. 3 zaskarżonej uchwały Rada Gminy przyjęła, że miesięczna wysokość stypendium uzależniona jest od grupy dochodowej, w której rodzina się znajduje. Grupy te Rada określiła w § 5 uchwały, natomiast w § 6 procentowo określiła wysokość stypendium i wskazała, że podlega ono proporcjonalnemu rozdzieleniu w zależności od otrzymanych środków i ilości wnioskujących. W ocenie Sądu takie zapisy uchwały naruszają delegację ustawową do określania sposobu ustalania wysokości stypendium. Gmina nie ma bowiem kompetencji do określania grup dochodowych, od przynależności do których uzależniona jest kwota stypendium. Realizując upoważnienie z art. 90f u.s.o. Rada Gminy powinna była określić mechanizm ustalania wysokości stypendium szkolnego, który pozwoliłby organowi stosującemu przepisy uchwały ustalać, w oparciu o jej postanowienia, konkretną wysokość stypendium w indywidualnych sprawach

w zależności od sytuacji materialnej ucznia i jego rodziny oraz innych okoliczności wskazanych w art. 90d ust. 1 u.s.o. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia

26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Go 828/17, baza orzeczeń CBOIS).

W świetle powyższego zarzut Prokuratora dotyczący naruszenia przez Radę wskazanych wyżej przepisów ustawy o systemie oświaty należy uznać za uzasadniony. Wbrew bowiem delegacji ustawowej dokonano zróżnicowania sposobu ustalenia wysokości stypendiów wyłącznie z uwagi na wysokość dochodu rodzin uczniów bez uwzględnienia okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1 ustawy.

Zasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 90f ust. 1 w związku

z art. 90d u.s.o. poprzez przyjęcie w § 7 ust. 3 uchwały, że stypendium szkole może być przyznawane w formie "innych form pomocy edukacyjnych" oraz w § 7 pkt 4, że stypendium szkolne może być przyznawane w formie "opłaty czesnego

w ponadgimnazjalnych szkołach niepublicznych". Podkreślić bowiem należy, że

art. 90d u.s.o. zawiera katalog zamknięty form pomocy dla uczniów. Stanowi o nich ustęp 2 wskazanego przepisu, zgodnie z którym stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie: 1) całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą; 2) pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. Zgodnie natomiast

z ustępem 4 stypendium może być przyznane w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania.

W świetle natomiast ustępu 5 stypendium szkolne może być także udzielone

w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2, a w przypadku uczniów szkół ponadpodstawowych także w formie, o której mowa w ust. 4, nie jest możliwe, natomiast w przypadku słuchaczy kolegiów, o których mowa w ust. 3, udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 i 4, nie jest celowe.

Z powyższego wynika zatem, że ustawa wyraźnie określiła formy, w jakich stypendium szkolne może zostać przyznane i wprowadzenie przez Radę dodatkowych form rzeczonej pomocy należy uznać za przekroczenie upoważnienia ustawowego. Ponadto w § 7 ust. 5 zaskarżonej uchwały Rada przewidziała możliwość udzielenia stypendium w formie pieniężnej, jeżeli nie jest możliwe udzielenie stypendium w żadnej innej wskazanej w uchwale formie. Taki zapis uchwały w sposób oczywisty narusza art. 90d ust. 6 u.s.o., zgodnie z którym stypendium szkolne może być udzielone w jednej lub kilku formach jednocześnie.

W swojej skardze Prokurator Rejonowy zarzucił również naruszenie przez Radę Gminy art. 90e ust. 1 w związku z art. 90f ust. 4 u.s.o. poprzez zdefiniowanie w § 14 uchwały pojęcia "zdarzenie losowe." W przepisie tym Rada wskazała okoliczności, które należy uznać za "zdarzenia losowe" uzasadniające przyznanie zasiłku szkolnego, z tym, że nie wymieniła ich w sposób enumeratywny, a poprzez zamieszczenie zwrotu "w szczególności" określiła ich katalog otwarty. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że Gmina zdefiniowała pojęcie "zdarzenie losowe" i określiła katalog zamknięty tych zdarzeń. Pomimo tego, zdaniem Sądu, Gmina nie miała uprawnienia w ogóle do definiowania tego pojęcia, nie została bowiem upoważniona do definiowania pojęć, którymi posługuje się ustawodawca, nawet, jeżeli wskazała wyłącznie przykładowe sytuacje, które uznała za "zdarzenia losowe". Innymi słowy Rada bez wyraźnego wskazania nie jest upoważniona do formułowania desygnatów pojęć językiem prawnym, jeżeli ustawodawca nie nadaje normatywnego znaczenia używanym w ustawie zwrotom, bowiem zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż ten sam termin będzie miał odmienne znaczenie na gruncie ustawy, aniżeli w kontekście postanowień uchwały rady gminy (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 109/18; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 263/12, baza orzeczeń CBOIS).

Należy także podzielić stanowisko skarżącego, iż narusza prawo tj.

art. 90e ust. 2 u.s.o. przepis § 15 zaskarżonej uchwały. Zgodnie z art. 90e ust. 2 u.s.o., zasiłek szkolny może być przyznany w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z procesem edukacyjnym lub w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, raz lub kilka razy w roku, niezależnie od otrzymywanego stypendium szkolnego. Tymczasem zgodnie z treścią § 15 uchwały zasiłek szkolny przyznawany jest raz lub kilka razy w roku w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z procesem edukacyjnym.

Mając na względzie całokształt dokonanych w sprawie ustaleń, Sąd uznał, że zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości.

W konsekwencji, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd postanowił jak

w sentencji.