Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 362/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 3 pkt 19 i pkt 32
journal: Dz.U. 2016 poz 1987
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedolity
article: art 153 , 134, 3 , 145 , 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 138 , 7 , 77 , 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Magda Froncisz Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. K. kwotę [...]zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn.. akt II SA/Kr 362/18

U Z A S A D N I E N I E

Prezydent Miasta K. decyzją z 26 czerwca 2013 r., na podstawie art. 26 ust. 2 i 6, w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21), § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206) w związku z art. 250 ust. 1 ustawy o odpadach:

- w punkcie 1 nakazał S. M. usunięcie z terenu działki nr [...] obręb [...] ewidencyjna N. H. zlokalizowanej w K. przy ul. [...], z jej części południowej, przy granicy z działkami o nr [...] i [...], odpadów pochodzenia budowlanego, tj. odpadów rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod: 17 05 04, w łącznej ilości 140,00 m3 oraz zmieszanych z tą ziemią odpadów w postaci elementów betonowych i kawałków asfaltu, tj.: odpadów rodzaju: odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, kod: 17 01 01 i odpady z remontów i przebudowy dróg, kod: 17 01 81, widocznych w nasypie utworzonym w tej części działki;

- w punkcie 2 wskazał, że wykonanie decyzji nastąpi poprzez załadunek w/w odpadów na środki transportu i ich przetransportowanie do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania) tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach - z którym to podmiotem S. M. winien zawrzeć stosowną umowę;

- w punkcie 3 określił termin zakończenia czynności do 29 listopada 2013r.

W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie wszczął z urzędu zawiadomieniem z 28 lutego 2013 r. na podstawie art. 34 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. W związku z wejściem w życie nowej ustawy o odpadach z 14 grudnia 2012 r. umorzył postępowanie, a następnie wszczął nowe postępowania na podstawie art. 26 nowej ustawy o odpadach, wykorzystując dotychczas zgromadzony materiał procesowy. Organ nadmienił, że wszczęcie postępowania zostało spowodowane wnioskiem A. K. z 4 września 2012 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że działka nr [...] położona jest przy skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...]. Działka nie jest ogrodzona. Od południa graniczy z działką nr [...] (będącą własnością A. K.), od północy z ul. [...], a od wschodu z ul. [...]. Wzdłuż działki od strony ul. [...] przebiega rów odwadniający. Działka posiada nachylenie w kierunku ul. [...]. Poziom działki nr [...] jest wyrównany; od strony ul. [...] i ul. [...] jest zbieżny z poziomem niwelety tych ulic, natomiast od strony działki nr [...] widoczna jest różnica wysokości pomiędzy tymi działkami sięgająca miejscami około 1 metra. Największa różnica wysokości ma miejsce mniej więcej w połowie działki nr [...] na granicy z działką nr [...]. W ten sposób uwidacznia się nasyp wykonany na działce nr [...] w jej południowej części, na którego zboczu widoczne są kawałki nawierzchni asfaltowej oraz kawałki płyt betonowych. Nadsypanie działki nr [...] i ukształtowanie (wyrównanie jej poziomu) do stanu utrzymanego do chwili obecnej miało miejsce w czasie budowy kanalizacji na terenie os[...] budowa ta rozpoczęła się końcem lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku i trwała w tym miejscu do około 2004 r. Ww. działka nadsypywana była także w latach wcześniejszych. Dopuszczone na okoliczność ustalenia źródła pochodzenia "materiału", z którego został utworzony nasyp, jak również ustalenia sprawców jego przywiezienia dowody z zeznań świadków nie pozwoliły na dokonanie jednoznacznych ustaleń, w zakresie o których mowa powyżej. Jedynie zeznania R. R. pozwoliły na ustalenia w zakresie ilości przywiezionego "materiału" na działkę nr [...].

Organ ustalił, że zdeponowane na działce nr [...] masy ziemne nie pochodzą z terenu tej działki. R. R. około 10 lat temu przywiózł ziemię w ilości 20 samochodów ciężarowych po 7 m3 każdy, które pochodziły z terenu inwestycji tj. prac prowadzonych przez [...] s.c. przy budowie kanalizacji na os[...]. Do mas ziemnych mają zastosowanie przepisy ustawy o odpadach; nie zachodzą przesłanki określone w art. 2 pkt. 3 ustawy o odpadach, wyłączające stosowanie tych przepisów. Gruz i asfalt znajdujące się na działce [...] są odpadami, których posiadacz (wytwórca) pozbył się i zdeponował na tej działce.

Dalej organ stwierdził, że na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków nie ustalono kto przywiózł odpady gruzu i asfaltu na działkę nr [...], zalegające w nasypie utworzonym z mas ziemnych widocznym w południowej części tej działki.

Wyjaśnił, że zagospodarowanie ziemi i gruzu na działce nr [...] mogłoby być uznane za legalne w sytuacji dopełnienia przepisów prawa wodnego i prawa budowlanego. Właściciel działki nr [...], S. M. nic nie wiedział na temat zdeponowania na działce odpadów w postaci ziemi i gruzu i nikomu takich prac nie zlecał. Nie prowadził również na terenie tej działki żadnej budowy, w tym nie wykonywał robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu działki. Wykorzystanie przywiezionej ziemi, gruzu i kawałków asfaltu do nadsypania (warstwą sięgającą ok. 1 m przy granicy z działką nr [...]) i wyrównania powierzchni tej działki, wykracza poza ramy norm prawnych wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Środowiska z 19 grudnia 2008 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. Nr 235, poz. 1614). W świetle przedstawionego powyżej stanu prawnego i faktycznego, ziemia, gruz i kawałki asfaltu przywiezione z zewnątrz na teren działki nr [...] i tam pozostawione, podlegają składowaniu. Działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania odpadów. Na działce nr [...] nie jest też prowadzone ani zbieranie odpadów, ani przetwarzanie odpadów. Prezydent Miasta K. nie wydał decyzji zezwalających na zbieranie lub przetwarzanie odpadów na działce nr [...], które to mogłyby określać sposób magazynowania odpadów w postaci mas ziemnych, gruzu i kawałków asfaltu na tej działce. Odpady te nie zostały również wytworzone na działce nr [...], a przywiezione z zewnątrz.

Organ przytoczył definicje: posiadacza odpadów oraz władającego powierzchnią ziemi. Wskazał, że wytwórcą odpadów w postaci mas ziemnych w ilości 140,00 m3 zdeponowanych na działce nr [...] była firma [...]" Budown. Inżynier.-Techniczne s.c. T. S., J. Ż., S. T., jednakże zgodnie z informacją znajdującą się na stronie Głównego Urzędu Statystycznego: [...] [...]/ firma ta zakończyła działalność w dniu 31 grudnia

2007 r. Natomiast R. R., który przywiózł ziemię na działkę [...] nie jest jej posiadaczem, ponieważ świadczył on jedynie na rzecz firmy "[...]" usługę transportu. Według zeznań świadków na przedmiotową działkę mogły być przywożone masy ziemne również przez inne osoby, a zatem trudno jest jednoznacznie wskazać, kto jest wytwórcą mas ziemnych zdeponowanych w części działki objętej postępowaniem, w szczególności czy była to nieistniejąca firma K. ." s.c.

W świetle art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach należy domniemywać, że posiadaczem odpadów w postaci mas ziemnych, gruzu i kawałków asfaltu zdeponowanych na działce nr [...] jest jej właściciel, tj. S. M. i to on może rozporządzać rzeczami, w tym przypadku odpadami, znajdującymi się na terenie tej działki, a zatem to on sprawuje faktyczne władztwo nad tymi odpadami (jest w ich posiadaniu). Będąc władającym powierzchnią terenu, jest tym samym posiadaczem odpadów znajdujących się na działce nr [...].

Organ konkludował, że odpady przywiezione na teren działki nr [...] znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania, ani też do magazynowania, co nakłada na organ obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. K. oraz S. M.. A. K. zarzucił:

- naruszenie art. 6, 7, 8, 76 § 1 w zw. z art. 76 § 2, 77 § 1, 78, 80 kpa,

- zignorowanie przedłożonych do akt sprawy dokumentów w postaci wysokościowych map geodezyjnych i oparcie ustaleń na zeznaniach świadka R. R.,

- dokonanie ustaleń stanu faktycznego w sposób niezgodny z prawdą, z pominięciem ustalenia jakiego rodzaju odpady znajdują się na działce nr [...],

- niezasadne przyjęcie, że osobą zobowiązaną do wywozu odpadów bezprawnie zgromadzonych na działce nr [...] na polecenie P.P. K., jest właściciel tej działki zamieszkały za granicą, który nigdy nie zlecał przywiezienia odpadów na tę działkę, nie wyrażał zgody na ich przywiezienie, a o tym fakcie dowiedział się w toku postępowania,

- chronienie sprawców urządzenia nielegalnego składowiska odpadów na działce nr [...], tj. Z.. S. oraz M. K.,

- nieprzeprowadzenie zawnioskowanych dowodów, tj. przesłuchania M. K. oraz wspólników spółki cywilnej [...] na okoliczność, kto zlecił przywiezienie odpadów, jakiego rodzaju to były odpady, w jakim celu zostały przywiezione, kto decydował gdzie mają być przewiezione odpady pochodzące z budowy kanalizacji na osiedlu [...]; z odwiertów geologicznych na działce nr [...], w celu ustalenia jakiego rodzaju odpady znajdują się w pozostałej części tej działki, o pow. około 1,5 ara, przylegającym bezpośrednio do działki nr [...] oraz w celu określenia grubości warstwy odpadów zdeponowanych na połowie działki położonej od strony skrzyżowania ulic.

S. M. podniósł, że ustalenia organu opierają się w głównej mierze na zeznaniach świadka R. R., który jak sam twierdzi zdeponował na działce nr [...] masy ziemne nie pochodzące z terenu działki, a miało to być około 10 lat temu i masy te pochodziły z terenu inwestycji (prace prowadzone przez firmę [...] s.c.) przy budowie kanalizacji na osiedlu [...]. Odwołujący wskazał, że odbyła się wizja lokalna, natomiast nie przeprowadzono dowodów z opinii biegłego (odpowiedniej specjalności), która miałaby wpływ na sprawiedliwą i miarodajną decyzję kończącą postępowanie. Podniesiono także, że skoro R. R. bezprawnie nawiózł masy ziemne, to powinien je obecnie usunąć z działki. S. M. dodatkowo wskazał, że skoro świadek R. R. zeznał, że zlecającym przywiezienie tej ziemi na działkę nr [...] była spółka cywilna [...] to należało przeprowadzić dowód z przesłuchania wspólników tej spółki w osobach W. T. i M. K., pomimo, że spółka zakończyła działalność. Zdaniem odwołującego się, jest duże prawdopodobieństwo, że zleceniodawcą przywiezienia odpadów na działkę nr [...] była M. K., ponieważ była osobą upoważnioną do dokonywania w jego imieniu opłat podatkowych. Odwołujący wskazał także na nieuzasadnione odrzucenie przez organ l instancji wniosku dowodowego w postaci badań geologicznych gruntu, które pozwoliłyby ustalić daty składowania odpadów w postaci gruzu i asfaltu, które nie pochodziły z wykopu, z którego ziemię 10 lat temu przywiózł świadek R. R..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 września 2013r., znak: [...], na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2001 r., nr 112, poz. 1206) oraz art. 138 § 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 lipca 2015 r. (sygn. akt II SA/Kr 655/15), uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lipca 2017 r. (sygn. akt II OSK 2903/15) oddalił skargę kasacyjną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 29 grudnia

2017 r., znak: SKO. [...], na podstawie art. 26 ust. 2 i 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013, poz. 21 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (tj. Dz.U. 2017, poz. 1257), uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie 3 i określiło nowy termin zakończenia czynności do 29 czerwca 2018 r., w pozostałym zakresie utrzymując decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu kolegium podało, że stosownie do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązany był uwzględnić ocenę prawną i wskazania wyrażone wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż jest nimi związany.

Wskazało, że zarzuty odwołujących jak i wywody zawarte w wyroku WSA koncentrują się wokół tożsamości podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów, tj. posiadacza odpadów. Odwołujący utrzymują, że posiadaczem odpadów nie jest właściciel nieruchomości, ale "sprawcy nielegalnego składowiska, tj. Z. S. i M. K., względnie wspólnicy nieistniejącej firmy "[...]" Budown. Inżynier.-Techniczne s.c. T. S., J. Ż., S. T. jako prowadzącej w przeszłości prace przy budowie kanalizacji w Ł., a w ocenie S. M. także R. R., który w swoich zeznaniach przyznał, że był podwykonawcą na budowie kanalizacji w Ł. [...] prowadzonej przez ww. firmę "[...]" i przywoził w ramach prowadzonej firmy Usługi Transportowe, Budowlane R. R. odpady z określeniem jej ilości.

Działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania odpadów. Miejscem składowania odpadów może być jedynie - zgodnie z przepisami ustawy o odpadach - składowisko odpadów, którego realizacja, (jako budowli) może nastąpić jedynie w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy Prawo budowlane i innych, szczególnych przepisów. Działka nr [...] nie jest też miejscem magazynowania odpadów. Prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia - jak tego wymaga przepis art. 41 ust. l ustawy o odpadach. Prezydent Miasta K. nie wydal żadnej decyzji administracyjnej - spośród określonej w art. 41 ustawy o odpadach - która zezwalałaby na magazynowanie (czasowe przechowywanie) odpadów na przedmiotowej działce. Odpady zdeponowane na teren działki nr [...] znajdują się zatem w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania, ani też do magazynowania. Organ I instancji (działając wg właściwości rzeczowej i miejscowej) zobowiązany był zatem nakazać posiadaczowi tych odpadów, ich usunięcie - zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach.

Odwołując się do definicji posiadacza odpadów i władającego powierzchnią ziemi zawartych w ustawie o odpadach, organ odwoławczy podał, że posiadaczem odpadów objętych niniejszą decyzją, zdeponowanych na działce nr [...] jest S. M. i to on może rozporządzać rzeczami, w tym przypadku odpadami, znajdującymi się na terenie działki, a zatem to odwołujący sprawuje faktyczne władztwo nad tymi odpadami (jest w ich posiadaniu).

Usunięte odpady winny zostać przetransportowane do uprawnionego miejsca przetwarzania tego rodzaju odpadów, tj. odpady te winny zostać przekazane posiadaczowi odpadów legitymującemu się decyzją właściwego organu na gospodarowanie tego rodzaju odpadami -zgodnie z przepisem art. 27 ustawy o odpadach. Z podmiotem tym S. M. winien zawrzeć stosowne umowy.

Powyższe ustalenia opierają się na wywodach zawartych w decyzji organu I instancji, zgodnie z którymi jest niemożliwe wskazanie, kto i w jakim czasie jest pierwotnym wytwórcą wszystkich odpadów znajdujących się na przedmiotowej działce, w szczególności odnośnie gruzu i asfaltu. Co do odpadów ziemnych zmieszanych z elementami betonowymi i odłamkami asfaltu ustalono, w oparciu o zeznania R. R., że ok. 10 lat temu przywiózł na teren przedmiotowej działki odpady w łącznej ilości co najmniej 140 m3 i pochodziły one z terenu budowy kanalizacji w Ł.. Tym samym mając na uwadze, że ustawodawca nakłada obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, a taki charakter ma nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], natomiast w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie ustalono wytwórcy wszystkich odpadów znajdujących się ww. działce, zaś wytwórca odpadów pochodzących z budowy w Ł. już nie istnieje.

Zdaniem kolegium nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony odwołującej, jakoby ustalenie wytwórcy odpadów oraz zdeponowanie ich na określonej działce było obowiązkiem organu wydającego nakaz ich usunięcia. Pogląd taki jest nie do pogodzenia z konstrukcją ustawowej definicji posiadacza odpadów. Nie ma też znaczenia, że władający powierzchnią gruntu nie wytworzył odpadów, istotne jest tylko ustalenie jego tożsamości, a w rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że właścicielem działki nr [...] jest S. M..

Zgodnie z wyrokiem WSA w Olsztynie z 27 czerwca 2017 r. (sygn. akt II SA/Ol 185/17) władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadami włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wskazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na określonej nieruchomości nielegalnie. Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organu prowadzącego postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą bowiem mieć świadomość dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia nieruchomości.

W związku z powyższym, że brak skutecznego wskazania przez S. M. innego posiadacza odpadów, mimo uwzględnienia przez organ I instancji wszystkich wniosków odwołujących się i szczegółowego przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A. K.. Skarżący wskazał, że mimo, że postępowanie w sprawie toczy się od

2012 r. to w dalszym ciągu nie ustalono ilości odpadów znajdujących się na działce nr [...] ani osoby zobowiązanej do ich usunięcia. W ocenie skarżącego, niezasadnie pominięto jako dowód mapy wysokościowe z których wynika, że odpady na działkę zostały zwiezione po 2005 r. Odmienne ustalenia zostały dokonane na podstawie nieodpowiadających prawdzie zeznań świadków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 i art. 2 ustawy z 30. 08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., - dalej w skrócie: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny, w zakresie swej właściwości, ocenia zatem zaskarżoną decyzję administracyjną pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2017 r., znak: SKO. [...], którą uchylono w pkt. III decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 26 czerwca 2013 r. wyznaczając nowy termin usunięcia przez S. M. wskazanych w decyzji odpadów budowlanych z terenu działki nr [...] obr. [...], natomiast w pozostałym zakresie obejmującym punkt I i II decyzji I instancji – utrzymano ją w mocy.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zaskarżona decyzja SKO z 29.12. 2017 r. została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Kolegium, którego wcześniejsza decyzja kasatoryjna z dnia 25 września 2013 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2015 r. (sygn. akt II SA/Kr 655/15), a skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2017 r. (sygn. akt II OSK 2903/15).

W sprawie znajduje zatem zastosowanie reguła wyrażona w dyspozycji art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Należy podkreślić, że unormowanie z art. 153 p.p.s.a. stanowi "gwarant spójności działania systemu władzy państwowej, zapewniając realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej" (wyrok NSA z 8. 01. 2010 r. sygn. akt II FSK 1365/08). W konsekwencji dyspozycja z art. 153 p.p.s.a wyznacza obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji publicznej i sądzie. Naruszenie przez organ administracji publicznej normy z art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Obowiązek, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (wyrok WSA w Kielcach z 14. 01. 2010 r. sygn. akt I SA/Ke 524/09).

W związku z powyższym należy podnieść, że ww. wyrokach nie tylko zakwestionowano brak prawidłowego wykazania przez Kolegium przesłanek dla wydania decyzji kasatoryjnej wskazanych w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy), ale podniesiono, że SKO nie odniosło się do wszystkich zarzutów odwołania złożonego od decyzji I instancji przez A. K.. Dotyczy to przede wszystkim ilości odpadów przywiezionych na działkę nr ewid. Nr [...]. Skarżący zarzuca bowiem, że na ww. działkę nawieziono znacznie wiecej odpadów niż nakazane do usunięcia łącznie 140,00 mł odpadów wskazanych w skarżonej decyzji oraz w decyzji I instancji, oznaczonych kodami nr : 17 05 03 i 17 05 04, oraz 17 01 01 i 17 01 81. Zarzucono także brak wystarczających ustaleń pozwalających przyjąć, iż przedmiotowe odpady zalegają jedynie w nasypie utworzonym w południowej części działki nr [...] przy granicy z działką ewid. nr [...]. W konsekwencji stosownie do ww. wyroków przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Kolegium obowiązane było zweryfikować ustalenia organu I instancji pod kątem ilości nawiezionych na działkę nr [...] odpadów oraz ich położenie. Równocześnie należy podkreślić, że w sprawie została przesądzona kwestia podmiotu zobowiązanego do usunięcia przedmiotowych odpadów. Zarówno Sąd I instancji jak Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyrokach zaaprobowały ustalenia organu I instancji zgodnie, z którymi wobec trudności w ustaleniu wytwórcy odpadów w rozpoznawanej sprawie podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów z terenu działki nr [...] jest posiadacz odpadów tj. S. M. jako właściciel działki ewid. Nr [...]. Dla porządku należy wskazać, że powyższe wynika z obowiązującej regulacji prawnej tj. przepisu art. 26 ust. 1 ustawy z 14. 12. 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2016.1987 ze zm.), zgodnie z którym posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zgodnie natomiast w ust. 2 wójt (burmistrz, prezydent miasta), w przypadku nieusunięcia odpadów, w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów usuniecie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami.

Również dla porządku dodać należy, że zgodnie z definicją legalną z art. 3 ust. 3 pkt 19 ustawy o odpadach "posiadaczem odpadów" jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Pociąga to za sobą domniemanie, zgodnie którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 32 ustawy wytwórcą odpadów jest każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Pojęcie "władającego powierzchnią ziemi" definiuje ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2012 r., poz. 1232 ze zm.), stanowiąca w art. 3 pkt 44, że pod pojęciem władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Nadto wskazać należy, że domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Oznacza to, że domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów, a zatem władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por.: W. Radecki, Ustawa o odpadach Komentarz, Warszawa 2008, s. 327; wyrok WSA w Lublinie z 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 889/10, wyrok NSA z 26. 09. 2013, sygn. akt II OSK 330/12).

W konsekwencji, gdy posiadacz odpadów nie wykaże innego posiadacza odpadów, a nadto nie spełni obowiązku z ust. 1, właściwy organ wydaje nakaz, w formie decyzji administracyjnej (ust. 2). Decyzja taka odpowiadać warunkom wskazanym w art. 26 ust. 6 pkt. 1-3 tj. w szczególności musi określać termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów, a nadto warunki określone w art. 107 kpa.

Trzeba wskazać, że w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ I instancji i obejmującego m. in. wizje lokalne na przedmiotowej działce przeprowadzone z rozprawą administracyjną w dniu 29.10. 2012 r. i 20 marca 2013 r. a także przesłuchanie wielu świadków, nie wynika jednoznacznie, kto i w jakim czasie jest pierwotnym wytwórcą wszystkich odpadów znajdujących się na przedmiotowej działce, w szczególności odnośnie gruzu i asfaltu. O ile jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy w odniesieniu do S. M. z przyczyn wyżej podanych znajduje zastosowanie przepis art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach, kwestią niewyjaśnioną i sporną pomiędzy stronami pozostaje również ilość odpadów nawiezionych na teren działki nr [...] oraz ich rozmieszczenie, przy czym według skarżącego ilość nawiezionych odpadów, nadal zalegających na przedmiotowej działce jest znacznie większa od wskazanej w decyzjach łącznej ilości nakazanej do wywiezienia.

Należy także wskazać, że zgodnie z treścią art. 26 ust. 6 pkt. 1-3 ustawy o odpadach w decyzji , o której mowa w ust. 2 określa się w szczególności 1. termin usunięcia odpadów, 2. rodzaj odpadów i 3. sposób usunięcia odpadów. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nakazującej usunięcie odpadów ustalono co prawda ww. elementy obligatoryjne powstała jednak zasadnicza wątpliwość dotyczącą prawidłowości określenia ilości odpadów podlegających nakazowi usunięcia i wskazanego w decyzji skonkretyzowanego miejsca ich usytuowania na działce nr [...]. Wobec zarzutów strony skarżącej i zalegających w przedłożonych aktach administracyjnych mapach wysokościowych obejmujących działkę ewid. Nr [...] z lat: 2005, 2011 i 2013 r. ustalenia poczynione przez organy I i II instancji budzą wątpliwości, co do ich prawidłowości. Przykładowo z map tych można odczytać, że wysokość działki nr [...] w części położonej od strony działki nr [...] uległa podwyższeniu w okresie od 2011 r. do 2013 r. Powyższej kwestii organ odwoławczy nie wyjaśnił jednak, jakkolwiek rozpoznając sprawę ponownie, był do tego zobowiązany wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Krakowie z 7. 07. 2015 r. sygn. alt II SA/kr 655/15. Na marginesie należy dodać, że co prawda norma z art. 26 ust. 6 nie wymaga podania w wyrzeczeniu decyzji ilości odpadów, które obejmuje nakaz ich usunięcia, tym niemniej jeśli taka ilość została podana w decyzji, to ustalenie to musi być prawidłowe, odnosi się to również do określenia dokładnej lokalizacji odpadów na działce. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że ustalenia poczynione w decyzja obu instancji nie zostały dostatecznie zweryfikowane, stosownie do wymagać norm z art. 7, 77, 80 k.p.a. Uchybień tych nie usuwa również uzasadnienie decyzji organu odwoławczego. Sprawa nie została bowiem wyjaśniona zgodnie z wymogami postępowania administracyjnego, a ustalenia poczynione przez organy w świetle zgromadzonego i – co należy podkreślić - obszernego materiału dowodowego należy uznać w tej części za dowolne. Obowiązkiem organu odwoławczego będzie zatem , przy ponownym prowadzeniu postępowania administracyjnego, uwzględnienie zasygnalizowanych uwag i wskazań.

Z przedstawionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II sentencji, na podstawie art. 200 p.p.s.a.