Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 118/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta Ł. w przedmiocie wskazania organu właściwego do skierowania do domu opieki społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta Ł. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy M. w piśmie z 15 maja 2019 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Ł. przez wskazanie Prezydenta Miasta Ł. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 4 kwietnia 2019 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z siedzibą w K. wpłynęło pismo z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej S.F., przebywającej w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w M.. Prezydent Miasta Ł. uznał się za niewłaściwy w sprawie i przesłał pismo do Wójta Gminy M. wskazując, że miejscem zamieszkania strony jest Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w M..

Wójt Gminy M. ustalił, że S.F. zameldowana jest na pobyt stały w Ł., ul. [...], a od 16 sierpnia 2018 r. przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w M.. Oznacza to, że miejscem zamieszkania S.F. jest Ł.. Fakt przebywania w placówce leczniczej nie może prowadzić do uznania, że miejscowość, na terenie której placówka ta się znajduje, stanowi miejsce zamieszkania strony.

Prezydent Miasta Ł. w odpowiedzi na wniosek, w piśmie z 17 lipca 2019 r., wniósł o rozstrzygnięcie sporu przez wskazanie Wójta Gminy M. jako organu właściwego w sprawie. Zdaniem organu fakt przebywania w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w [...], na terenie gminy M., świadczy o tym, że aktywność życiowa S.F. skoncentrowana została w gminie M. i stanowi ona miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c." Z uwagi na powyższe Wójt Gminy M. jest organem właściwym w przedmiocie skierowania S.F. w domu opieki społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta Ł. i jest to spór negatywny, bowiem żaden z nich nie uważa się za właściwy do rozpatrzenia zgłoszonego żądania o skierowanie w domu pomocy społecznej.

Zasady kierowania do domu pomocy społecznej uregulowane są ustawie z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.". W myśl art. 54 ust. 1 i 2, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zlokalizowanym – co do zasady – jak najbliżej jej miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu opieki społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Dla ustalenia gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku S.F. o skierowanie do domu pomocy społecznej, konieczne jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanej, co jednoznacznie wynika z przywołanych przepisów.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania". Wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy w tej kwestii odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle ww. przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest zatem ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszej z nich zwykle nie nastręcza trudności, o tyle o zamiarze stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2010 r. sygn. akt I OW 116/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych powołanych w uzasadnieniu).

Z materiałów nadesłanych z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wynika, że S.F. od 16 sierpnia 2018 r. przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w [...], gmina M. gdzie została przewieziona z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego [...] w Ł. – Oddział [...]. Zameldowana jest na pobyt stały w Ł., ul. [...] i taki też adres został wskazany we wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że pobytu w zakładzie opieki zdrowotnej, nie można zakwalifikować jako miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c., gdyż tego rodzaju placówki lecznicze nie są przeznaczone do zamieszkiwania i nie mogą stanowić miejsca, w którym osoby przebywają z zamiarem stałego pobytu. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2190 ze zm.), samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej są podmiotami leczniczymi, a działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, może polegać także na promocji zdrowia lub realizacji zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia, w tym wdrażaniem nowych technologii medycznych oraz metod leczenia (art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy).

Aktualnemu pobytowi strony w zakładzie leczniczym nie można więc przypisać charakteru stałego, lecz przejściowy. Nie można też uznać, że z konieczności przebywania S.F. w zakładzie ze względu na wiek i stan zdrowia, wynika jej wola zmiany miejsca zamieszkania, jak wskazuje Prezydent Miasta Ł.. Zakłady lecznicze są przeznaczone do okresowego pobytu pacjentów i nie stanowią ich miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanych wyżej przepisów K.c., nie służą bowiem celom mieszkalnym, a pobyt przebywających w nim osób związany jest z ich leczeniem i w sposób oczywisty ma charakter czasowy (por. postanowienie NSA z 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 79/09 oraz z 4 listopada 2009 r. sygn. akt I OW 103/09).

Nie sposób zatem przyjąć, by miejscem zamieszkania S.F. była gmina M., skoro w znajdującym się w tej miejscowości szpitalu została ona umieszczona jedynie celem odbycia leczenia. Brak jest również podstaw uzasadniających twierdzenie, że miejscem zamieszkania S.F. nie jest miasto Ł.. Należy bowiem zważyć, że w tej właśnie miejscowości jest na stałe zameldowana. Odbywanie przez nią leczenia w R. nie oznacza w żadnym razie, że stała się osobą, która nie ma miejsca zamieszkania.

Wobec powyższego właściwość organu należało ustalić zgodnie z art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 u.p.s., co skutkowało wskazaniem, jako właściwego do rozpatrzenia sprawy, Prezydenta Miasta Ł..

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.