Postanowienie NSA, sygn. akt II FPP 10/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę na przewlekłość postępowania
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 pkt 6, art. 9 ust. 2, art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 179 poz 1843
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
article: art. 58. § 1, art. 189
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 31 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1646
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Dauter (spr.), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi I. J. i R. J. o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3179/13 w sprawie ze skargi I. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 27 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia 1. odrzucić skargę R. J. 2. oddalić skargę I. J.


UZASADNIENIE

W skardze z 19 listopada 2014 r. I. J. i R. J., wnieśli o stwierdzenie przewlekłości postępowania "w sprawie, której skarga dotyczy III SA/Wa 3179/13". Ponadto, wnoszący skargę wnieśli m.in. o "naprawienie wyrządzonej nam szkody i krzywdy na podstawie art. 49a kpk w zw. z art. 46 par. 1 k.k. i art. 417 k.c. i innych"; "zarządzeniem odpowiedniej kwoty".

W motywach skargi jako okoliczności uzasadniające żądanie skargi wskazano: "albo kolor jest nieodpowiedni długopisu, którym się podpisujemy albo postanowienie z dn. 12.11.2014 r. które jest sprzeczne z najwyższym prawem art. 18 Konstytucji RP prawem człowieka i wszystkimi innymi obowiązującymi a nam przysługującymi, gdyż nie mamy intercyzy!"; "ww. postanowienie nie są rozpatrywane zgodnie z równością stron wobec prawa a dotyczy to również i ... sądu, co uzasadnia naszą skargę gdyż takie postanowienie od stycznia do listopada można było wydać kilkadziesiąt razy (7 dni); 300 dni! 7=43 razy"

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga R. J. podlega odrzuceniu jako skarga wniesiona przez nieuprawnionego na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2004 r., nr 179, poz. 1843 ze zm.; dalej jako: "ustawa"). Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie ww. ustawy w postępowaniu sądowo-administracyjnym jest skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony. Ponieważ R. J. w sprawie ze skargi I. J. na postanowienie Ministra Finansów z 27 września 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia nie przysługuje ani przymiot strony ani uczestnika postępowania na prawach strony, NSA stwierdza, że wniesiona przez niego skarga o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3179/13 podlega odrzuceniu na podstawie art. 9 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 6 ustawy.

Skarga wniesiona przez I. J. jest niezasadna i z tego względu podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., I FPP 2/13, dostępne w systemie CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. W świetle powyższego kryterium trudno uznać, że w niniejszej sprawie doszło do przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Podnieść bowiem należy, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński. Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego, Komentarz. Lex 2010). Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur.

Stosownie do § 31 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U.03.169.1646, dalej: "rozporządzenie") sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. W świetle § 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia w uzasadnionych przypadkach prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością, o której mowa w ust. 1. Wydanie zarządzenia o rozpoznaniu sprawy poza kolejnością jest zatem możliwe, jeżeli strona o to wnioskująca przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością. W sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3179/13 skarżąca nie złożyła takiego wniosku do WSA. Wobec tego sąd nie miał podstaw do uczynienia wyjątku od zasady rozpoznawania spraw według kolejności wpływu.

Jak już wyżej wskazano, przewlekłość postępowania nie może być oceniana jedynie przez pryzmat upływu czasu. Badanie przewlekłości postępowania obejmuje ocenę terminowości i ocenę prawidłowości działań sądu przy uwzględnieniu obiektywnych przesłanek. Nie wystarczy więc samo wskazanie sztywnego okresu dla dokonania danej czynności, akurat w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest on uregulowany, czy też wskazanie zasady szybkości postępowania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w odpowiedzi na wezwanie z 9 stycznia 2014 r. do usunięcia braku formalnego skargi pełnomocnik skarżącej pismem z 17 stycznia 2014 r. oświadczył, iż przystępuje do sprawy jako skarżący i pokrzywdzony, jednocześnie pismem także datowanym na 17 stycznia 2014 r. skarżąca i R. J. złożyli do sądu również wniosek o przyznanie prawa pomocy, który jako niespełniający wymagań formalnych dla tego rodzaju pisma musiał zostać uzupełniony. Zarządzeniem z 22 stycznia 2014 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wypełnionego urzędowego formularza w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z 15 marca skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia przyznającego jej prawo pomocy w zakresie całkowitym, który to pismem z 14 kwietnia 2014 r. został przez skarżącą cofnięty. Zarządzeniem z 27 czerwca 2014 r. zmieniono sędziego sprawozdawcę a następnie wyznaczono w dniu 21 lipca 2014 r. termin rozprawy na 19 września 2014 r. Zarządzeniem z 7 listopada 2014 r. sędzia sprawozdawca skierował sprawę na posiedzenie niejawne w przedmiocie dopuszczalności skargi R. J.. W dniu 12 listopada podjęte zostało rozstrzygnięcie we wskazanym przedmiocie. Wyrokiem z 20 listopada 2014 r. WSA w Warszawie oddalił skargę I. J. w przedmiotowej sprawie.

Należy zauważyć, że na każdym etapie postępowania pisma strony podlegają ocenie pod względem ich dopuszczalności. Zgodnie z art. 58. § 1 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę:

1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego;

2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia;

3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi;

4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona;

5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie;

6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

Zgodnie natomiast z art. 189 P.p.s.a., jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Sąd administracyjny ma zatem obowiązek badania z urzędu dopuszczalności skargi na każdym etapie rozpoznawania sprawy. Niedopuszczalność skargi powoduje, że sprawa nie może być rozpoznawana w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W tej sytuacji stwierdzić należy, że czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie III SA/Wa 3179/13, a w szczególności postanowienia z 12 listopada 2014 r., co do którego strona sprecyzowała zarzuty naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, nie cechowała opieszałość i przewlekłość, w szczególności w świetle informacji, że średni czas rozpoznawania skargi w postępowaniu toczącym się przed WSA w Warszawie wynosi 7 miesięcy a w rozpoznawanej sprawie wszczęte jeszcze zostało postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy. Przyjąć zatem należy, że w przypadku skargi na postanowienie Ministra Finansów z 27 września 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia nie doszło do rozpoznawania skargi ponad przeciętną długość postępowania w podobnych sprawach, a co za tym idzie nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

W odniesieniu do pozostałych wniosków strony, NSA stwierdza, że istota skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki sprowadza się do ustalenia czy postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Z uwagi na powyższe, Sąd w postępowaniu wszczętym w wyniku skargi o przewlekłość postępowania nie odniósł się do pozostałych wniosków i zarzutów strony odnoszących się do meritum sprawy sądowoadministracyjnej, kwestii karnych i dyscyplinarnych.

Mając powyższe względy na uwadze na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym stwierdzając, że w tym postępowaniu nie można mówić o przewlekłości w rozumieniu przepisów ustawy.