Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 937/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 1948 nr 20 poz 138
law: Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.

SENTENCJA

Dnia 18 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2013 roku sprawy ze skargi B. Z. i T. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania B. Z. i T. Z. na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. w związku z art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] nr [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A.

Uzasadniając rozstrzygniecie Wojewoda wskazał, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] (a nie jak mylnie podano w zaskarżonej decyzji z dnia [...]-[...]) została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa między innymi nieruchomość o pow. 5974 m2 położona w Ł. przy ul. A bn. oznaczona na planie geometry Rubacha z 1911 roku jako działka nr 180. Wywłaszczenie nastąpiło w trybie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz.U. nr 20 poz. 138 i z 1949 r. nr 65 poz. 527). Ustalono bezspornie, że powyższa nieruchomość została w czasie wojny zajęta i zalesiona przez byłe władze okupacyjne. W związku z tym jej wywłaszczenie było uzasadnione treścią art. 2 ust. 1 lit. e wspomnianego wyżej dekretu.

W dniu 29 grudnia 1992 r. B. Z. i T. Z. złożyli w Urzędzie Rejonowym w Ł. wniosek o zwrot powyższej nieruchomości.

W toku postępowania ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się zieleń miejska włączona w kompleks lasów komunalnych miasta Ł.. Wobec ustalonego stanu faktycznego sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. odmówił jej zwrotu.

W odwołaniu od tej decyzji B. Z. i T. Z. wnieśli o jej uchylenie i orzeczenie o zwrocie nieruchomości.

Zdaniem Wojewody [...] złożone odwołanie nie mogło zostać uwzględnione z braku podstaw prawnych. Słusznie bowiem ustalił organ I instancji, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ nie zaistniały okoliczności wypełniające dyspozycję art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.).

Jak wskazał następnie Wojewoda [...] z treści orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta Ł. o wywłaszczeniu nieruchomości jednoznacznie wynika, że została ona wywłaszczona na cele użyteczności publicznej w związku z jej wcześniejszym zajęciem i zalesieniem, a zatem nie jest spełniony podstawowy warunek zwrotu nieruchomości, czyli nie wykorzystanie na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Dalej Wojewoda podniósł, że w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ rozstrzygający sprawę nie bada legalności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Kwestia ta może być wyłącznie przedmiotem postępowania nadzorczego, o jakim mowa w art. 156 K.p.a.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Ł. B. Z. i T. Z. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc zarzut wydania decyzji organów obu instancji z rażącym naruszeniem art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Skarżący podkreślili, że wywłaszczona została nieruchomość C. N. O., a nie L. Z., którego są następcami prawnymi. Nieruchomość skarżących posiada odrębnie urządzoną księgę wieczystą K.W. nr [...] i to właśnie tej działki dotyczy wniosek o zwrot. Niniejsza skarga została zarejestrowana za sygn. akt [...], następnie zaś sprawie nadano sygn. akt [...].

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach kwestionowanej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że akta tej nieruchomości zostały przekazane do Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa na skutek złożonego odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności pkt 82 zbiorowego orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 31 stycznia 1953 r.

Postanowieniem z dnia 15 czerwca 1994 r. NSA OZ w Łodzi zawiesił niniejsze postępowanie, uznając że rozstrzygnięcie tej sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji państwowej w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności pkt 82 zbiorowego orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 31 stycznia 1953 r. w sprawie toczącej się przed Ministrem Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa.

Postanowieniem z dnia 2 września 1999 r. NSA OZ w Łodzi po rozpoznaniu wniosku skarżących odmówił podjęcia zawieszonego postępowania.

W dniu 10 stycznia 2002 r. NSA OZ w Łodzi podjął zawieszone postępowanie i wpisał sprawę pod nowy numer II SA/Łd 61/02.

W dniu 5 lutego 2003 r. NSA OZ w Łodzi ponownie zawiesił postepowanie sądowe, argumentując, iż rozstrzygnięcie tej sprawy uzależnione jest od rozstrzygnięcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 31 stycznia 1953 r., zainicjowanego przez pełnomocnika skarżących przed Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącym podjęcia zawieszonego postepowania.

Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt I OZ 36/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie B. Z. i T. Z. na postanowienie Sądu I instancji z dnia [...].

W dniu 8 czerwca 2009 r. wpłynęło do Sądu pismo pełnomocnika skarżących informujące o tym, że decyzją z dnia [...] znak [...] Minister Infrastruktury stwierdził, że orzeczenie z dnia 31 stycznia 1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia działki nr 180 zostało wydane z naruszeniem prawa, jednak nie stwierdził jego nieważności. Od powyższej decyzji został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Pismem procesowym z dnia 1 czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżących poinformował Sąd o zakończeniu postępowania przed Ministrem Infrastruktury, który decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jednocześnie poinformowano, że obecnie decyzja Ministra została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga została zarejestrowana za sygn. akt I SA/Wa 344/11.

W dniu 29 września 2011 r. pełnomocnik skarżących poinformował Sąd, iż wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2011 r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Wa 344/11 WSA w Warszawie oddalił skargę B. Z. i T. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].

W dniu 25 stycznia 2012 r. Sąd z urzędu ustalił, że skarżący wnieśli skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawę zarejestrowano za sygn. akt I OSK 630/12.

Następnie w dniu 5 września 2013 r. Sąd ustalił, że w sprawie o sygn. akt I OSK 630/12 Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 7 sierpnia 2013 r. wydał wyrok oddalający skargę kasacyjną B. Z. i T. Z..

W dniu 13 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął z urzędu zawieszone postępowanie, sprawa zaś została wpisana pod nowy numer II SA/Łd 937/13.

Na rozprawie w dniu 18 października 2013 r. pełnomocnik skarżących poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A.

Podstawę materialnoprawną rozważanego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "ustawa". Po myśli art. 69 ust. 1 ustawy, nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W przekonaniu Sadu analiza przywołanego powyżej unormowania nie budzi większych wątpliwości interpretacyjnych i prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ administracyjny ma obowiązek zwrócić wywłaszczoną nieruchomość w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków. Po pierwsze, konieczne jest złożenie stosownego wniosku w tym przedmiocie przez poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego. Drugim warunkiem, jest natomiast ustalenie w toku postępowania administracyjnego w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Przenosząc poczynione wyżej ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd w pełni podzielił stanowisko organów orzekających obu instancji o spełnieniu tylko jednej z przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a mianowicie o wystąpieniu ze stosownym wnioskiem przez następców prawnych dotychczasowego właściciela nieruchomości L. Z., to jest B. Z. i T. Z. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A.

Drugi z warunków, a więc zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jak prawidłowo ustaliły organy administracyjne, nie został w tej sprawie spełniony. Z załączonego do sprawy materiału dowodowego wynika, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa między innymi nieruchomość o pow. 5974 m2 położona w Ł. przy ul. A bn. oznaczona na planie geometry Rubacha z 1911 roku jako działka nr 180. Wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w trybie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz.U. nr 20 poz.138 ze zm.) z przeznaczeniem na tereny zielone Miasta Ł.. Ustalono również w sposób nie budzący wątpliwości, że sporna nieruchomość została w czasie wojny zajęta i zalesiona przez byłe władze okupacyjne.

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 wspomnianego wyżej dekretu dopuszczalne jest wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1) i znajdujących się w dniu wejścia w życie niniejszego dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. W rozumieniu art. 2 pkt 1 lit. e dekretu wywłaszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 mogło dotyczyć tylko tych nieruchomości, które: zajęte zostały: pod zalesienia lub na melioracje.

Z przeprowadzonych w dniu 29 czerwca 1993 r. oględzin nieruchomości, wynika że działka, o której zwrot wnioskowali skarżący, znajduje się na terenie lasów miejskich i została objęta planem urządzenia lasów zatwierdzonym decyzją Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 9 kwietnia 1993 r. Zalesienie nieruchomości i włączenie do zasobu lasów komunalnych miasta Ł. potwierdzają także wyjaśnienia z Wydziału Ochrony Środowiska (pismo z dnia 16 kwietnia 1993 r.) oraz wypis z rejestru gruntów.

Wszystkie te okoliczności potwierdzają więc słuszność stanowiska organów obu instancji o braku podstaw prawnych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na to, iż nie stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W dacie wywłaszczenia nieruchomość była lasem i taki też charakter miała w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Skoro zatem nie zostały spełnione łącznie przesłanki z art. 69 ust. 1 ustawy, zasadne było wydanie decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Odnosząc się w następnej kolejności do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że są one zupełnie bezpodstawne. Przede wszystkim chybiony w przekonaniu składu orzekającego jest zarzut podjęcia zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem art. 69 ustawy. Decyzja Wojewody [...] odpowiada wymogom prawa materialnego i procesowego i w przekonaniu Sądu brak jest podstaw do jej usunięcia z obrotu prawnego. Fakt, że jest to rozstrzygnięcie niekorzystane dla skarżących nie świadczy jeszcze o rażącej wadliwości kontrolowanej decyzji.

Dodać w tym miejscu trzeba, że zarzuty skargi skierowane są przede wszystkim pod adresem orzeczenia o wywłaszczeniu i związanego z jego wydaniem postępowania administracyjnego, które - co niewątpliwie umknęło uwadze skarżących - nie jest przedmiotem kontroli tutejszego Sądu. Zauważyć należy, że wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 344/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. Z. i T. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia na naruszeniem prawa. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2013 r. syn. akt I OSK 630/12 oddalił skargę kasacyjną B. Z. i T. Z. od wskazanego wyżej wyroku WSA w Warszawie.

Z tych powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

A.P.