Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2111/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz odsetek od zaległych składek 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja, której nieważność stwierdzono,] nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] 09.2005r. J. P. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek. Poinformował, że w dniu 27.12.2004r. uległ wypadkowi, w wyniku czego jest niezdolny do pracy. Przeszedł już jedną operację, ale czekają go jeszcze dwie operacje.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) decyzją z dnia [...]05.2005r. nr [...] odmówił umorzenia należności. Stwierdził, iż z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że J. P. prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z tego tytułu dochody. Poza tym nie wyczerpano wszystkich możliwości dochodzenia należności. Dlatego nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności należności na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), dalej zwanej "u.s.u.s.". Zakład stwierdził też, iż brak jest okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. P. wyjaśnił, w jakich okolicznościach doszło do powstania zadłużenia wobec ZUS. Podniósł, że w lutym 2001r. uległ wypadkowi, w wyniku którego utracił cztery palce i ma niesprawną dłoń. Z tego względu miał długą przerwę w pracy, a nie zarabiając pieniędzy nie miał z czego wpłacać składek ZUS. Podniósł, że w PIT-36 za rok 2001 wykazał stratę, którą odrabiał przez kolejne dwa lata. W grudniu 2004r. uległ wypadkowi, na skutek czego przeszedł dwie operacje i pomimo to ma niesprawną nogę. Obecnie pozostaje na zwolnieniu lekarskim, nie ma pieniędzy na rehabilitację, więc nie wie czy odzyska sprawność nogi. Poinformował, że w lipcu ma urodzić mu się dziecko i będzie potrzebował pieniędzy na jego utrzymanie. Dowodził, iż spełnia przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 ust. 3a Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej zwanego "rozporządzeniem z dnia 31.07.2003r."

Decyzją z dnia [...]07.2005r. nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12.10.2005r. sygn. akt III SA/Wa 2423/05 stwierdził nieważność tej decyzji.

Pismem z dnia [...]02.2006r. J. P. poinformował ZUS o aktualnym stanie finansowym i zdrowotnym. Wyjaśnił, że jego sytuacja uległa zmianie, ponieważ nie mieszka już z rodzicami i urodziła mu się córka. Dowodził, że istniejące wobec ZUS zadłużenie wpływa negatywnie na prowadzenie firmy, nie może bowiem zatrudnić pracownika i przystąpić do przetargów. Utrzymywał, że spłata zadłużenia wpłynie negatywnie na sytuację materialną jego rodziny. Wyjaśnił, iż fakt spłaty samochodu w ratach leasingowych wynika z braku możliwości zaciągnięcia kredytu na zakup samochodu, zaś samochód jest mu niezbędny przy prowadzeniu usług remontowo-budowlanych.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] 04.2006r. nr [...] w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12.10.2005r. sygn. akt III S.A./Wa 2423/05, odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS stwierdził, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego z dnia [...]04.2005r. ustalono, że J. P. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie usług remontowo - budowlanych i z działalności tej uzyskuje miesięcznie dochód około 1.200 zł brutto. W lutym 2001r. uległ on wypadkowi (rany szarpane lewej ręki wraz ze złamaniami), w wyniku czego był trzykrotnie hospitalizowany. W czerwcu 2002r. zobowiązany zawarł umowę leasingu operacyjnego dewizowego na samochód marki Daewoo Nubira Van 2.0 rok produkcji 2000 o wartości 31.500 zł. Czas trwania umowy wynosi 48 miesięcy - do 10.06.2006r. W wyniku ww. umowy jest on zobowiązany do płacenia rat leasingowych w kwocie 190,52 EURO plus 22% VAT miesięcznie. Powołując się na zebrany przez ZUS w dniu [...].04.2005r. materiał dowodowy Prezes ZUS podniósł, że J. P. w latach 2000, 2002, 2003 i 2004 osiągał dochód z prowadzonej działalności, jedynie w 2001r. wykazał stratę. Od 2002r. dochód kształtuje się w granicach od 17.000,00 zł do 20.000,00 zł.

Organ zważył też, że zobowiązany dostarczył nowe dokumenty, tj. PIT 5 za maj 2005r., z którego wynika, iż osiągnął on dochód w kwocie 1.942,72 zł, ponadto kartę leczenia szpitalnego z Kliniki Chirurgii Urazowej i Ortopedii z dnia 22.04.2005r. z adnotacją - pacjent wypisany do domu w stanie ogólnym i miejscowym dobrym oraz orzeczenie lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...].05.2005r. w sprawie przedłużenia okresu zasiłkowego.

Powołując się na postanowienia art. 28 ust. 1-4 u.s.u.s. Prezes ZUS stwierdził, że żadna z przesłanek dotycząca całkowitej nieściągalności nie ma zastosowania w przypadku zobowiązanego. Z akt sprawy wynika, że nadal prowadzi on działalność gospodarczą i z tego tytułu osiąga dochody. W związku z tym istnieje możliwość dochodzenia należności. Z załączonego materiału dowodowego wynika również, że sytuacja materialna J. P. nie jest krytyczna, a z załączonej dokumentacji szpitalnej nie wynika, aby stan zdrowia wykazywał charakter choroby przewlekłej. W 2005 roku osiągał on dochód z prowadzonej działalności gospodarczej (wg PIT - 5 za 05.2005) w kwocie 1.942,72 zł, poza tym spłaca wysokie raty leasingowe na samochód.

Rozpatrując kwestię umorzenia należności w trybie rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Prezes ZUS nie podzielił opinii, że sytuacja materialna i rodzinna zobowiązanego spełnia warunki określone w tym akcie prawnym.

Organ zauważył, że osoba, która decyduje się rozpocząć działalność gospodarczą, musi być przygotowana na ponoszenie ryzyka. System ubezpieczeń społecznych nie przewiduje możliwości nie opłacania składek w przypadku nie osiągania dochodu z działalności lub osiągania w niskiej wysokości. Zwrócił uwagę, że 10-letni okres przedawnienia należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS daje możliwość spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu i stwierdzenie umorzenia przez ZUS w obecnym stanie faktycznym i prawnym jest przedwczesne.

W skardze J. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie umorzenia należności z tytułu składek. Podtrzymał argumenty podnoszone przed organami rentowymi. Dowodził, iż jako przedsiębiorca podlega ustawie o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej, a umorzenie zaległych składek stanowi dla niego właśnie taką pomoc. Utrzymywał, że rozwinięcie firmy i zatrudnienie pracowników jest wystarczającą przesłanką do umorzenia zaległych składek.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesiono.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo

i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ.

Poddając ocenie zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, iż jest ona na tyle wadliwa, że nie może ostać się w obrocie prawnym. Przede wszystkim narusza ona w sposób istotny art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej "k.p.a.". Wydana ona została w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc w trybie odwoławczym, ale zawarte w niej rozstrzygnięcie jest niezgodne z normą tego przepisu. Przepisu art. 138 § 1 k.p.a. nie wskazano w podstawie prawnej decyzji, a jak już powiedziano, przepis ten stanowi podstawę rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 zdanie trzecie u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. Przyjąć zatem należy, iż brak powołania w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 138 § 1 k.p.a. jest przeoczeniem lub niedbalstwem.

W rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji odmówiono umorzenia odsetek, podjęto więc rozstrzygnięcie, jakie zostało zastrzeżone dla organu I instancji. Tymczasem przepis art. 138 § 1 k.p.a. w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, jakie rozstrzygnięcia mogą być wydane przez organ odwoławczy - i tak, może on wydać decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Zatem niedopuszczalne jest wydanie w trybie odwoławczym decyzji orzekającej sprawę co do meritum, bez uprzedniego uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, podobnie jak niedopuszczalne jest, nawet po uchyleniu decyzji organu I instancji, wydanie rozstrzygnięcia takiego samego, jakie było wydane w zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie Prezes ZUS wydał decyzję o identycznym rozstrzygnięciu jak zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej.

Poza tym Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie. Miał przy tym na względzie, iż decyzje w zakresie umorzenia należności są decyzjami podejmowanymi na zasadzie tzw. uznania administracyjnego - wystąpienie przesłanki określonej w art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej zwanej "u.s.u.s." lub w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. nie skutkuje automatycznym umorzeniem należności. Stosownie do treści art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W tych ostatnich przepisach oraz w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. określone zostały przesłanki, których zaistnienie może spowodować umorzenie należności. Oznacza to, że do Zakładu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, jednakże wyboru tego nie może cechować dowolność.

Sądowa kontrola w tego typu sprawach, w tym i w niniejszej, polega przede wszystkim na kontroli postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji oraz ocenie, na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, czy decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd przede wszystkim sprawdził, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podniesionych przez skarżącą, czy zebrał pełny materiał dowodowy i nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a więc z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Trzeba ponadto podnieść, że duże znaczenie ma należyte uzasadnienie decyzji, które służy realizacji zasady zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron (art. 8 i art. 11 k.p.a.).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego wynikające przedstawiają się następująco.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż Kodeksu. Dotyczy to również postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie podstępowania administracyjnego.

Warunkiem wydania poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 k.p.a. który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Taki stan oznacza konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpatrywaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez każdy organ prowadzący postępowanie administracyjne, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego.

W konsekwencji decyzje wydane przez Prezesa Zakładu i Zakład oceniać należy także w kategoriach obowiązków procesowych nałożonych przez k.p.a.

W pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymagają uzasadnienia obu decyzji wydanych w rozpoznanej sprawie, uzasadnienie jest bowiem jednym z integralnych elementów decyzji administracyjnej. Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne, co wynika wprost z art. 107 § 1 k.p.a. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 tego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie ważną rolę. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z przekroczeniem granic tego uznania.

Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, wedle której organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest zatem uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie więc zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.

Zakład w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].05.2005r. skupił się wyłącznie na przesłance umorzenia należności określonej w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. stwierdzając enigmatycznie, iż w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, ponieważ zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z niej dochody. Zakład pominął milczeniem podnoszone przez stronę argumenty dotyczące stanu zdrowia, a mianowicie, iż zobowiązany uległ wypadkowi, przez co nie jest niezdolny do pracy i tym samym nie osiąga żadnych dochodów. Wbrew twierdzeniom skarżącego stwierdził, iż osiąga on dochody. Zakład w ogóle nie przytoczył przepisów rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r., przez co skarżący został pozbawiony wiedzy na temat prawnych możliwości umorzenia należności, co w efekcie mogło wpłynąć na sposób przedstawienia jego sytuacji bytowej na etapie postępowania odwoławczego. Za niewystarczające dla wykazania, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. jest jednozdaniowe stwierdzenie organu, iż brak jest okoliczności uzasadniających umorzenie należności na podstawie tego przepisu. W żadnym razie to zdawkowe zdanie nie może wyjaśnić stronie przyczyn, dla których organ uznał, iż nie spełnia ona przesłanek umorzenia należności określonych w tym rozporządzeniu. Zatem uzasadnienie decyzji Zakładu wręcz urąga postanowieniom art. 107 § 1 k.p.a.

Wymogom tego przepisu nie odpowiada też uzasadnienie decyzji Prezesa ZUS. Wprawdzie przytoczył on przepisy stanowiące podstawę umorzenia należności, ale nie poddał rozważaniom argumentów podnoszonych przez zobowiązanego w świetle norm wynikających z tych przepisów. Bez wątpienia ogólnikowe stwierdzenie o dokonaniu analizy akt sprawy, która doprowadziła do uznania, iż spłata należności nie pociągnęłaby zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, nie wypełnia wymagań budowy uzasadnienia decyzji administracyjnej. Niezbędna jest bowiem analiza stanu majątkowego, w ramach której należy wziąć pod uwagę wysokość zobowiązań, wysokość miesięcznych wydatków, zdolność do osiągania dochodu, itp. - w zestawieniu z rzeczywistymi dochodami osiąganymi przez stronę. Konieczne jest dokonanie oceny, w jaki sposób przywołane przez skarżącego okoliczności mogą wpłynąć na jego zdolności płatnicze i możliwość wywiązania się z zobowiązań. Żadna z wydanych w niniejszej sprawie decyzji takich elementów nie zawiera, podobnie jak brak w nich odniesienia do przedłożonych przez skarżącego dowodów.

Nie do zaakceptowania jest też stanowisko Prezesa ZUS, który uznał, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności, ponieważ zobowiązany w maju 2005r. osiągnął dochód w wysokości 1.942,72 zł, zważywszy, że zawarte zostało ono w decyzji z dnia [...].04.2006r. Nie wiadomo, dlaczego zdaniem Prezesa ZUS (brak wyjaśnień w decyzji) dochód prawie sprzed roku i to osiągnięty w jednym miesiącu może zapewnić ściągalność należności. W tym miejscu zauważenia wymaga, że w swojej decyzji Prezes ZUS powołał się na dokumenty zebrane w pierwszej połowie 2005r., zatem swojego rozstrzygnięcia nie podjął on na podstawie aktualnego stanu majątkowego zobowiązanego, co w przypadku decyzji w sprawie o umorzenie należności jest niedopuszczalne. Stan faktyczny istniejący w 2005r. mógł być zupełnie inny niż w dacie wydawania decyzji, tj. w kwietniu 2006r., dlatego obowiązkiem organu było zebranie całego materiału dowodowego dokumentującego aktualną sytuację materialną strony (art. 7 i art. 77 k.p.a.). W przeciwnym wypadku nie można twierdzić, iż sytuacja materialna skarżącego została rzeczywiście rozważona i tym bardziej, iż nie spełnia ona przesłanek umorzenia należności.

Innym argumentem użytym przez Prezesa ZUS mającym przesądzać o ściągalności należności jest płacenie przez skarżącego rat leasingowych za samochód. Organ również nie wyjaśnił, jaki związek ma płacenie tych rat z możliwością ściągnięcia należności, pominął milczeniem wyjaśnienia zobowiązanego, iż bez tego samochodu nie może prowadzić działalności gospodarczej, a zatem mieć jakiegokolwiek źródła utrzymania oraz że jego kondycja finansowa uniemożliwiła mu wzięcie kredytu na samochód. Po raz kolejny zatem trzeba powtórzyć, iż uzasadnienie decyzji Prezesa ZUS nie odpowiada wymogom art. 107 § 1 k.p.a.

Niemożliwe do zaakceptowania jest też wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko, iż 10-letni okres przedawnienia należności stanowi przeszkodę w ich umorzeniu. Takie stanowisko zaprzepaszcza bowiem instytucję umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ po dziesięciu latach należności te ulegają przedawnieniu, a więc bez ich umarzania nie będą mogły być dochodzone. Ustawodawca stworzył mechanizmy prawne umożliwiające umorzenie należności według stanu majątkowego strony aktualnego w czasie rozpatrywania wniosku o umorzenie należności. Tak więc przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległych składek organ ma obowiązek rozważyć aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy, a nie snuć przypuszczenia na przyszłość i tylko taki stan faktyczny powinien być brany pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności.

Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, że organy nie rozpatrzyły wnikliwie i wszechstronnie niniejszej sprawy, a więc wadliwie oceniły sytuację faktyczną, w jakiej znajduje się skarżący. W świetle zasady zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., takie działanie organu z całą pewnością nie służy przedmiotowej zasadzie. Stoi też w oczywistej sprzeczności z obowiązkami, jakie ciążą na organie załatwiającym sprawę w ramach dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Nadto, w myśl dyspozycji art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Pominięcie w tej ocenie ważkich dla sprawy okoliczności skutkuje naruszeniem tego przepisu. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, wydane rozstrzygnięcia niosą w sobie cechę dowolności działania, nie zaś dopuszczalnego prawem działania w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości, w szczególności ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji winno odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.

Przechodząc natomiast do wniosków i zarzutów skargi przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawowania kontroli działalności organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw poprzez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, Sąd nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, dlatego wniosek skarżącego o umorzenie należności nie może być rozpatrzony przez Sąd.

Na uwzględnienie nie zasługują też podniesione w skardze argumenty, iż za umorzeniem należności przemawiają takie względy jak podleganie ustawie o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej, czy też rozwój firmy skarżącego. Organy rentowe mogą bowiem rozważać umorzenie należności z tytułu składek tylko i wyłącznie w oparciu o przepisy przewidziane w u.s.u.s. i rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r., dlatego nie można czynić im zarzutu, iż nie wzięły pod uwagę powyższych względów.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a. Stosownie zatem do tego przepisu Sąd stwierdził, iż uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.