Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 605/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-10-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1, art. 245 par. 1, par. 2, par. 3, art. 246 par. 1 pkt 1 i 2, art. 258 par. 1, par. 2 pkt 7 i par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 7 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego postanawia 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. G. G. nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym – jak uściśliła w piśmie procesowym z dnia [...] r. – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego.

W uzasadnieniu skarżąca powołała się na okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Podniosła bowiem, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci, zaś jej mąż jest osobą [...]. Równocześnie wywiodła, iż osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł, jednak po pomniejszeniu o zajęcia dokonane w trybie egzekucji pozostaje do jej dyspozycji zaledwie [...] zł.

W dalszej części wniosku strona oświadczyła, że posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 oraz garaż o powierzchni [...] m2 wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Wnioskująca dodała, że uskarża się na poważne problemy zdrowotne i od kilku lat poddaje się leczeniu.

Ponieważ oświadczenia skarżącej uznano za niewystarczające do oceny jej sytuacji materialnej, zarządzeniami z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. wzywano ją do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, między innymi poprzez nadesłanie zaświadczenia pracodawcy o wysokości wypłacanego jej wynagrodzenia, określającego formę, w jakiej następuje wypłata, to jest gotówkową czy bezgotówkową – na rachunek bankowy oraz wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez nią i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby, na przykład w związku z zajęciem, uzyskanie takiego wyciągu nie było możliwe, należy nadesłać zaświadczenie banku informujące o wysokości zajęć, o sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku).

Odpowiadając na te wezwania, skarżąca nadesłała w szczególności: zaświadczenia pracodawcy o zarobkach z dni [...]r. i [...]r. (według pierwszego z nich średnie wynagrodzenie miesięczne netto wynosiło [...]zł, zaś wedle drugiego [...]zł; oba zaświadczenia zawierają informację, że "wynagrodzenie jest obciążone wyrokami sądowych w wysokości" odpowiednio [...] zł i [...] zł), dokumentację związaną z utrzymaniem mieszkania (m.in. pismo spółdzielni mieszkaniowej z dnia [...] r. wyrażające zgodę na ratalną spłatę zaległości w kwocie [...] zł), z leczeniem i stanem zdrowia skarżącej i jej córki i z odmową przyznania [...] synowi skarżącej (z odpisu uzasadnienia wydanej w tym zakresie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. wynika, iż dochód w rodzinie strony wynosi [...] zł netto), odpis postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] r., którym wyrażono zgodę na dokonywanie miesięcznych wypłat z rachunku bankowego w kwocie [...]zł, pozew o zasądzenie od skarżącej kwot o łącznej wysokości [...]zł oraz odpis wspólnego zeznania podatkowego skarżącej i jej małżonka za [...] r. (tylko skarżąca wykazała w nim przychody – w przeważającej mierze ze stosunku pracy, w wysokości [...] zł) a także odpis decyzji z dnia [...]r. uznającej małżonka skarżącej za osobę [...] i odmawiającej mu przyznania prawa do [...] oraz świadectwo zwolnienia go z [...].

W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Odnosząc się do wniosku G. G. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.).

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s.319).

W tym kontekście uznano, że wnioskodawczyni zachowała wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy, aczkolwiek tylko w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych.

Należy bowiem podnieść, że materiał dowodowy nadesłany przez wyżej wymienioną na aż dwa obszerne wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie daje podstaw do uwzględnienia jej żądania w całości. Nie chodzi przy tym jedynie o to, że uzyskuje ona stały dochód, lecz przede wszystkim o to, że przedstawiona dokumentacja uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę wysokości tego dochodu, w szczególności co do rozmiarów zajęcia egzekucyjnego ograniczającego jej wynagrodzenie. Przedłożone przez wnioskodawczynię zaświadczenia o zarobkach dostarczają bowiem sprzecznych informacji zarówno co do wysokości zarobków (w zaświadczeniu z dnia [...] r. podano kwotę netto [...]zł, z kolei w zaświadczeniu z dnia [...] r. [...]zł), jak i skali zajęcia (kwoty obciążeń z tego tytułu określono raz, jako [...] zł zaś potem, jako [...] zł), a rozbieżności w rozpatrywanej materii potęgują ustalenia poczynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które w uzasadnieniu nadesłanej decyzji z dnia [...]r. przyjęło jeszcze inną wartość dochodów netto w rodzinie skarżącej ([...]zł). Co więcej, powyższe dane nie znajdują potwierdzenia w treści postanowienia organu egzekucyjnego zezwalającego na dokonywanie miesięcznych wypłat z zajętego rachunku bankowego strony, gdyż dopuszczona kwota tych wypłat nie pokrywa się z kwotami, jakie według zaświadczeń o zarobkach pozostają do dyspozycji skarżącej po potrąceniu kwot zajętych w toku egzekucji.

Wątpliwości tych nie można zatem rozwiać, co stanowi rezultat niewłaściwego wykonania wezwań do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Pomimo wyraźnego wezwania strona nie nadesłała wszak wyciągów bankowych z posiadanych kont, ewentualnie stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank i nie dopilnowała, aby zaświadczenia jej pracodawcy miały wymaganą treść, to jest między innymi wskazywały formę wypłaty wynagrodzenia. Powyższy stan rzeczy nie pozwala zaś wykluczyć wielu możliwości (hipotez) odnoszących się do jej sytuacji majątkowej, ukazujących tę sytuację w różnorodnym świetle. Może przecież wchodzić w rachubę nawet taka ewentualność, że wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie w gotówce – pomniejszone o wspomniane w zaświadczeniach jej pracodawcy zajęcia, a nadto może korzystać, w zakresie oznaczonym przez organ egzekucyjny, ze środków zgromadzonych na jej rachunku bankowym.

W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby wnioskująca wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, iż jej sytuacja materialna jest aż tak trudna, że uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek kosztów związanych z niniejszym postępowaniem.

Niezależnie od powyższego uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Trzeba bowiem odnotować, że wobec [...] małżonka wnioskodawczyni (vide: nadesłana decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r.) jedynie na niej spoczywa ciężar utrzymania całej rodziny, co sprawia, iż kwota jej wynagrodzenia nie może być uznana za wygórowaną, nawet jeśli zostałaby ona zwiększona o środki pozyskane z rachunku bankowego. Jest tak tym bardziej dlatego, że skarżąca stoi przed koniecznością poniesienia kosztów sądowych w wielu innych sprawach, które toczą się obecnie przed Sądem, a już w chwili obecnej wykazuje problemy z bieżącą regulacją podstawowych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Nie można również tracić z pola widzenia problemów zdrowotnych strony oraz rozmiarów obciążających ją zobowiązań publiczno i prywatnoprawnych, których spłata przekracza jej możliwości finansowe.

W konsekwencji należy stwierdzić, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania mogłoby spowodować niebezpieczeństwo powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawczyni i jej rodziny.

Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz z art. 246 §1 tej ustawy.