Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 447/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 19 pkt 1 w zw. z par. 18 ust. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
article: art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 33 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.

SENTENCJA

Dnia 13 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokat B. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17,00 (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat B. K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

W dniu 29 sierpnia 2008 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. II Inspektorat w Ł. wystawił wobec M. K. tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do sierpnia 2001 roku.

Zawiadomieniami wystawionymi w dniu 29 sierpnia 2008 roku Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w Ł., na poczet zaległości objętych tytułami wykonawczych dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z tytułu zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Zawiadomienia wraz z odpisami wystawionych w dniu 29 sierpnia 2008 roku tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 4 września 2008 roku.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia o zajęciu świadczenia z tytułu zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego M. K., Zakład Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w Ł. Inspektorat w Ł. pismem z dnia 23 września 2008 roku poinformował organ egzekucyjny, że wobec świadczenia emerytalnego pobieranego przez M. K. nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej. Postanowieniem natomiast z dnia 3 stycznia 2008 roku Sąd Rejonowy w Łodzi II Wydział Cywilny, sygn. akt II Co 3218/07, wyznaczył Komornika Sądowego dla Ł.-Ś. K. G. w celu dalszego łącznego prowadzenia egzekucji.

W dniu 16 października 2008 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w Ł. II Inspektorat w Ł. przekazał tytuły wykonawcze do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. — Ś. w Ł.

W pismach z dnia 11 września 2008 roku skierowanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. M. K. działając w oparciu o treść art. 33 pkt 1 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu podniosła, iż w dniu 29 sierpnia 2008 roku Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wystawił tytuły wykonawcze obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do sierpnia 2001 roku, podczas gdy zobowiązania te przedawniły się w roku 2006, z uwagi na upływ 5—letniego okresu przedawnienia, liczonego od daty w której upłynął termin płatności składek na ubezpieczenie zdrowotne tj. od roku 2001.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w Ł. na podstawie art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał wniesione zarzuty za bezzasadne i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny ustosunkowując się do zgłoszonych zarzutów wskazał, iż kwestię przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne regulują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 roku, Nr 11, poz. 74 ze zm.). Stosownie do treści art. 24 ust. 4 cytowanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Odnosząc się natomiast do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania, określone w art. 59 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na powyższe postanowienie M. K. złożyła zażalenie, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia podniosła, iż organ orzekający w sprawie nie wziął pod uwagę trudnej sytuacji materialnej w jakiej się obecnie znajduje. Skarżąca wskazała, iż utrzymuje się z renty powypadkowej, która po potrąceniach komorniczych stanowi kwotę 420,00 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem, którego źródło utrzymania stanowi renta choroba w wysokości 340,00 zł. Zamieszkuje wspólnie z mężem w zadłużonym lokalu mieszkalnym, stałe natomiast wydatki związane z bieżącym utrzymaniem mieszkania wynoszą 750,00 zł miesięcznie, zaś koszt zakupu leków stanowi kwotę 200,00 zł. Skarżąca podkreśliła, iż zarówno w okresie prowadzania działalności gospodarczej, jak i chwili obecnej legitymuje się II grupą inwalidzką. W momencie natomiast rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej organ rentowy poinformował ją, że w związku nabytymi uprawnieniami rentowymi, nie ma obowiązku płacić składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z uwagi natomiast na fakt, iż po zakończeniu prowadzonej działalności gospodarczej nie pozostał żaden majątek, wniosła o umorzenie zaległych należności.

Postanowieniem z dnia [...[ Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu brak uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz brak odniesienia się do zarzutów strony, uchylił postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w Ł. działając na podstawie art. 17 § 1 i art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał zarzuty M. K. za bezzasadne i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, iż posiadając ustalone prawo do renty i prowadząc działalność gospodarczą, skarżąca stosownie do art. 22 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28 poz. 153 ze zm.) miała obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jak bowiem wynika z przepisów ustawy, ubezpieczony, który uzyskuje przychody z więcej, niż jednego źródła, ma obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne od wszystkich przychodów. Ustosunkowując się do kwestii przedawnienia organ podniósł, iż do przedawnienia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne zastosowanie miały następujące przepisy:

1. w okresie od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 31 marca 2003 roku obowiązywał art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28 poz. 153 ze zm.), wówczas należności te ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne,

2. w okresie od dnia 1 kwietnia 2003 roku do dnia 30 czerwca 2004 roku, obowiązywał art. 33 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45 poz. 391 ze zm.), zawierający analogiczne uregulowania jak przedstawione w pkt 1,

3. w okresie od dnia 1 lipca 2004 roku do dnia 30 września 2004 roku obowiązywał art. 33 ust. 2 i 3 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, stanowiącym, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. Nr 11 poz. 74 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 roku nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz mianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241 poz. 2074) stanowił zaś, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne,

4. w okresie od 1 października 2004 roku przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje przepis art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210 poz. 2135 ze zm.) również stanowiący, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

Analizując stan faktyczny w niniejszej sprawie w kontekście powołanych wyżej przepisów Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w Ł. wskazał, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do sierpnia 2001 roku nie uległy przedawnieniu do dnia 30 czerwca 2004 roku, zastosowanie znajduje bowiem 10 - letni okres przedawnienia, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 5-5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu wskazał również, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z ustawowych przesłanek wskazanych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obligujących organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie M. K. złożyła zażalenie, uzupełnione kolejnym pismem z dnia 23 marca 2009 roku, w którym wskazała, iż czuje się szykanowana i okradana.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu podkreślił, iż kwestii przedawnienia zaległości z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od marca do sierpnia 2001 roku zastosowanie miał art. 24 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1998r. NR 137 poz. 887 ze zm.), który stanowił, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawą z dnia 18 grudnia 2002 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2002 r. Nr 241, póz. 2074) ustawodawca zmienił brzmienie powołanego przepisu stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis ten w niezmienionym brzmieniu obowiązuje do dnia dzisiejszego. Jego nowelizacja wprowadzająca w miejsce pięcioletniego — dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 roku, a zatem przepis w nowym brzmieniu nie może mieć zastosowania do zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, które uległy przedawnieniu przed tym dniem. W analizowanej sprawie zobowiązania powstały przed dniem wejścia w życie nowelizacji, tj. przed dniem 1 stycznia 2003 roku i przed tą datą nie uległy przedawnieniu a zatem, w dacie wejścia w życie przepisów, były wymagalne. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 12 lipca 2007 roku, sygn. akt UK 37/07 OSNP 2008 r. Nr 17-18, póz. 266) Sąd Najwyższy przyjął, że dziesięcioletni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wprowadzony od dnia 1 stycznia 2003 roku odnosi się także do należności powstałych przed tym dniem i wówczas nieprzedawnionych. Oznacza to, że dłuższy termin przedawnienia dotyczy poprzedniego i nowego terminu przedawnienia odpowiednio do składek wymagalnych przed i po tej zmianie (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 roku, sygn.. akt II UZP 5/08, Lex, OSNP 2009/1-2/17). Ponadto Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 10 czerwca 2008 roku, sygn. akt III AUa 480/08, stwierdził, że stosowanie 10-letniego terminu przedawnienia z art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od dnia 1 stycznia 2003 roku wobec roszczeń, które nie uległy przedawnieniu, jest zgodne z Konstytucją RP i nie stanowi działania prawa z mocą wsteczną i nie narusza zasad stabilności stosunków przez prawo regulowanych, czy ochrony praw nabytych, w tym art. 2 Konstytucji RP.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wskazała, iż zaskarżone postanowienie jest dla niej niekorzystne i nie rozumie dlaczego kilka lat po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej z powodu bankructwa i choroby stały się wymagalne zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Podkreśliła, iż czuje się szykanowana i represjonowana.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

21 stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

W przedmiotowej sprawie rozważenia wymagała kwestia, według których przepisów oceniać należy bieg terminu przedawnienia nieuiszczonych przez M. K. składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do sierpnia 2001 roku. W ocenie skarżącej zastosowanie znajdują przepisy przewidujące 5-letni termin przedawnienia, natomiast organ stanął na stanowisku, że zastosowanie będzie miał 10-letni okres przedawnienia tych należności, zgodnie z uregulowaniami wynikającymi z obowiązujących przepisów prawa.

Analizując przedstawioną kwestię, w pierwszej kolejności należy przedstawić zmianę stanu prawnego dotyczącego przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W dacie powstania zobowiązania (tj w okresie od dnia 1 marca 2001 roku do dnia 31 sierpnia 2001 roku) obowiązywała ustawa z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.). Ustawa powyższa obowiązująca w okresie od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 31 marca 2003 roku w art. 28 ust. 2 stanowiła, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 43, poz. 391), która obowiązywała w okresie od dnia 1 kwietnia 2003 roku do dnia 30 czerwca 2004 roku w art. 33 ust. 2 i 3 zawierała analogiczne unormowanie. W powyższym okresie tj. od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 30 czerwca 2004 roku istotnie obowiązywały przepisy przewidujące 5-letni okres przedawnienia zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jednakże od dnia 1 lipca 2004 roku do dnia 30 września 2004 roku ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264) w art. 17 pkt 1 lit. a dokonano zmiany m.in art. 33 ust. 2 o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, stanowiąc, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, (...). Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej, weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 roku. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie.

Aktualnie w okresie od dnia 1 października 2004 roku przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje przepis art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210 poz. 2135 ze zm.), który również odwołuje się do uregulowań prawnych zawartych w tym zakresie w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych co oznacza, że do przedawnienia zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne zastosowanie ma nadal art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc wynosi on 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Na tle powyższych uregulowań prawnych, a w szczególności w związku z brakiem przepisów intertemporalnych pojawiły się wątpliwości dotyczące kwestii, czy zmiana terminu przedawnienia wydłużająca dotychczasowe okresy przedawnienia z 5 do 10 lat ma zastosowanie do należności powstałych przed 1 stycznia 2003 roku i wówczas nieprzedawnionych. W przypadku zaś zobowiązań w zakresie nieuregulowanych składek na ubezpieczenie zdrowotne, w stosunku do których przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidujące 10-letni termin przedawnienia jak wykazano wyżej mają zastosowanie od 1 lipca 2004 roku, ustaleniu podlega więc analogicznie kwestia, czy 10 letni termin przedawnienia ma zastosowanie do zobowiązań nie przedawnionych do dnia 30 czerwca 2004 roku.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, dotyczącej zobowiązań w zakresie składek na ubezpieczenie zdrowotne wymagalnych za okres od marca do sierpnia 2001 roku, upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 30 czerwca 2004 roku 5 lat - przed dniem wejścia w życie przepisu art. 33 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia w brzmieniu nadanym przez art. 17 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264) - powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania. Jednakże jeżeli do tego dnia tj. 30 czerwca 2004 roku zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne nie uległo przedawnieniu, a w przedmiotowej sprawie jak wynika z zestawienia dat taka sytuacja miała miejsce, to ma do niego zastosowanie zasada ustanowiona w art. 33 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia w brzmieniu nadanym przez art. 17 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264) stanowiącym, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, które to przepisy od 1 stycznia 2003 roku przewidywały 10 letni termin przedawnienia. Oznacza to, że zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne nieprzedawnionych przed dniem 30 czerwca 2004 roku ulega przedawnieniu 10-letniemu, a nie jak dotychczas - 5-letniemu.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zasada nieretroakcji, jako fundamentalna zasada państwa demokratycznego, odnosi się do stanu, w którym nowa ustawa miałaby zmienić sytuację prawną obywatela, którą dotychczasowe prawo regulowało jako bardziej korzystną. W dacie wejścia w życie przepisów o 10-letnim terminie przedawnienia nie nastąpiło jeszcze przedawnienie składek na podstawie wcześniejszych przepisów ustawy. Skoro termin przedawnienia jeszcze nie upłynął, to nadal nie zaistniały skutki przedawnienia. Z faktu, że przepisy ustawy zmieniającej nie uregulowały kwestii intertemporalnych dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek, nie można wyprowadzać wniosku, że zmienione przepisy znajdują zastosowanie jedynie do "nowych zaległości", a przyjęcie odmiennego poglądu naruszałoby zasadę lex retro non agit (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 roku sygn. akt II UZP 5/08, opubl. Biul.Sąd. 2008/7/16, Lex nr 396253).

Przedstawione powyżej stanowisko zostało utrwalone w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 14 marca 2007r. sygn. akt II GSK 338/06, z dnia 5 czerwca 2008r. sygn. akt II FSK 505/07, z dnia 6 listopada 2008r. sygn. akt II GSK 447/08, publ. CBOIS), jak i Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 5 kwietnia 2005r. sygn. akt I UK 232/04 (publ. OSNP 2006/1-2/26, Lex nr 166470) Sąd Najwyższy stwierdził, że zmiana art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 roku, nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem. Z kolei w wyroku z dnia 12 lipca 2007 roku sygn. akt I UK 37/07 (publ. OSNP 2008/17-18/266, Lex nr 447764) Sąd przyjął, że dziesięcioletni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wprowadzony od dnia 1 stycznia 2003 roku odnosi się także do należności powstałych przed tym dniem i wówczas nieprzedawnionych. W orzeczeniu tym wyjaśniono ponadto, że prawo zmiany terminów przedawnienia jest domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego. W cytowanej już wyżej uchwale Sądu Najwyższego sygn. akt II UZP 5/08 również uznano, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 roku, jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych.

Wobec powyższego skoro uregulowania prawne w zakresie terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne odnoszą się do przepisów prawa regulujących termin przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne powyższa interpretacja odnosi się więc także do kwestii przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Reasumując należy więc stwierdzić, że zobowiązania skarżącej z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do sierpnia 2001 roku określone w tytułach wykonawczych z dnia 29 sierpnia 2008 roku o nr od [...] do [..] pod rządami przepisów ustanawiających 5 letni termin przedawnienia, obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 roku – nie przedawniły się. W okresie zaś od 1 lipca 2004 roku ustawodawca odwołuje się w zakresie terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne do art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw co oznacza, że termin przedawnienia składek nieuiszczonych przez M. K. wynosi 10 lat, licząc od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Tym samym zarzut przedawnienia należy uznać za nieuzasadniony.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej, że w jej wypadku zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), nie istniał obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą należy wskazać, iż w dacie powstania zobowiązań tj. w okresie od marca do sierpnia 2001 roku obowiązywał art. 22 w wersji nadanej ustawą z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ), który stanowił, że jeżeli ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej, niż z jednego źródła, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od wszystkich przychodów, dla których podstawa wymiaru składki jest określona w art. 21.

Przepis natomiast art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), na który powołuje się skarżąca wywodząc, iż składka na ubezpieczenie zdrowotne nie powinna być opłacana przez osoby zaliczone do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, od dodatkowych przychodów z prowadzonej przez te osoby działalności pozarolniczej, został wprowadzony ustawą z dnia 20 lipca 2001 roku o zmianie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2001r., Nr 88, poz. 961) i wszedł w życie w dniu 27 września 2001 roku, a więc nie obowiązywał w dacie powstania zobowiązań skarżącej i z tego powodu nie może zostać uwzględniony.

Reasumując należy wskazać, iż w świetle ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, a przytoczona argumentacja organu odwoławczego w pełni zasługuje na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, jako nieuzasadnioną. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

a.ł.