Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 95/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi S. W. "K." w B. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku Spółki W. K. w likwidacji (dalej: "spółka/skarżąca"), na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego w dniu [...] października 2017r. przez Marszałka Województwa Kujawsko - P. nr [...], obejmującego zobowiązanie z tytułu opłaty za korzystanie ze środowiska, za okres od 01 stycznia do [...] grudnia 2015r., w kwocie należności głównej 347.632,00 zł.

Na wniosek wierzyciela o zawieszenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania odwoławczego, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2018r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku spółki. W dniu [...] maja 2018r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek Marszałka o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, ze względu na ustanie przyczyny zawieszenia. Jednocześnie wierzyciel dokonał aktualizacji dochodzonego obowiązku poprzez zmniejszenie należności głównej do kwoty 9.739,73 zł. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] lipca 2018r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne.

Egzekwując należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2018r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, przysługującej spółce od Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., z tytułu zwrotu w podatku od towarów i usług. Zawiadomienie o zajęciu zobowiązana Spółka odebrała w dniu [...] lipca 2018r.

W dniu [...] lipca 2018r. do Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło pismo spółki zatytułowane "Zarzuty w zakresie czynności podjętych na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przez Marszałka Województwa Kujawsko -Pomorskiego oznaczonego nr [...]". W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie przelewu dokonanego w dniu [...] grudnia 2017r. przez spółkę C. w B., uiszczono całość kwoty należności głównej. Natomiast wbrew intencjom wpłacającej, w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2018r. wierzyciel określił inny sposób zarachowania wpłaconej kwoty, rozliczając ją częściowo na kwotę główną, a częściowo na odsetki i koszty postępowania. Zdaniem strony w takiej sytuacji należność główna nie istnieje, gdyż została w całości zapłacona. Wobec tego organ egzekucyjny podejmując zawieszone postępowanie i dokonując zaskarżonej czynności egzekucyjnej, naruszył przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pismem z dnia [...] lipca 2018r. organ egzekucyjny wezwał stronę do sprecyzowania żądania, poprzez wskazanie czy podanie z dnia [...] lipca 2018r. stanowi zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, czy też jest to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie wskazano, że termin do złożenia zarzutów już upłynął. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia [...] sierpnia 2018r. pełnomocnik spółki wyjaśnił, iż pismo z dnia [...] lipca 2018r. stanowi zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] października 2018r. organ egzekucyjny uznał złożony zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny, z uwagi na jego złożenie po upływie ustawowego terminu. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż doręczenie spółce odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] października 2017r. nastąpiło w dniu [...] listopada 2017r. Termin na wniesienie zarzutów upłynął zatem w dniu [...] listopada 2017 r. Złożenie zarzutów w dniu [...] lipca 2018r. nastąpiło więc z uchybieniem ustawowego terminu do ich wniesienia.

Rozpatrując złożone przez stronę od powyższego rozstrzygnięcia zażalenie, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że zarzut jest podstawowym środkiem ochrony prawnej, przysługującym zobowiązanemu w prowadzonym z jego majątku postępowaniu egzekucyjnym, ale można go wnieść wyłącznie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Termin na wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wynosi 7 dni od daty doręczenia tytułów wykonawczych. Pouczenie tej treści znalazło się w tytule wykonawczym z dnia [...] października 2017r. nr [...], zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a.").

Dalej wskazał, że obowiązkiem organu egzekucyjnego właściwego do rozpatrzenia zarzutów jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy podanie nie jest obarczone brakami formalnymi i czy zostało złożone w ustawowym terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności, organ może przystąpić do merytorycznego rozpoznania tego środka prawnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał w tym kontekście, że przedmiotowy tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanej spółce w dniu [...] listopada 2017r., zatem 7 - dniowy termin do złożenia zarzutów upłynął z dniem [...] listopada 2018r. Natomiast spółka wniosła zarzuty w dniu [...] lipca 2018r., zatem po upływie ustawowego terminu. Organ podkreślił jednocześnie, że termin przewidziany do wniesienia zarzutów jest terminem zawitym, tzn. że nie może być skracany ani przedłużany a czynność prawna dokonana po jego upływie jest bezskuteczna. W związku z powyższym, zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku nie mógł zostać rozpatrzony merytorycznie, gdyż został zgłoszony po terminie. W konsekwencji, słusznie organ egzekucyjny uznał złożony zarzut za niezasadny, z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019r. strona złożyła od powyższego postanowienia skargę do tut. Sądu, zarzucając naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji, a w konsekwencji nieodniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutów zawartych w zażaleniu,

2. art. 45 § 1 w zw. z art. 7 § 3 u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady niezbędności, tj. brak odstąpienia od czynności egzekucyjnych, mimo wykonania obowiązku,

- art. 56 i 59 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie i dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku, gdy powinno być ono zawieszone z uwagi na zapłacenie w całości kwoty głównej opłaty za korzystanie ze środowiska.

W uzasadnieniu strona podała, że na podstawie przelewu dokonanego w dniu [...] grudnia 2017r. przez spółkę C. z siedzibą w B., uiszczono całość kwoty głównej. W tytule wykonawczym wskazano bowiem wyraźnie, że spółka C. wpłaca należność na poczet kwoty głównej. Jednakże wbrew intencjom wpłacającej spółki Marszałek Województwa Kujawsko - P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...] określił inny sposób zarachowania wpłaconej kwoty, rozliczając ją częściowo na kwotę główną, a częściowo na odsetki i koszty postępowania. Tego typu rozliczenie nastąpiło wbrew woli wpłacającego podmiotu.

Postanowienie Marszałka Województwa Kujawsko- P. zostało zaskarżone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które na mocy postanowienia z dnia [...] marca 2018r. stwierdziło niedopuszczalność środka odwoławczego jako wniesionego po terminie. Wskutek wniesionej przez stronę skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] września 2018r. sygn. akt II SA/Bd 668/18 uchylił zaskarżone postanowienie.

Równolegle skarżąca złożyła wniosek do Marszałka Województwa o umorzenie odsetek i kosztów postępowania egzekucyjnego. Marszałek Województwa pozostawił wniosek o umorzenie odsetek i kosztów postępowania bez rozpatrzenia wskazując, że nie uzupełniono w terminie braków formalnych.

Zdaniem strony powyższe okoliczności pozostają w ścisłym związku z procedowanym tytułem wykonawczym. Przedmiotem egzekucji jest bowiem kwota główna w wysokości określonej w zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Tymczasem wpłata dokonana przez spółkę C. była wpłatą, która powinna być w całości zaliczona zgodnie z intencją wpłacającego na poczet kwoty głównej. Zdaniem skarżącej należność z tytułu kwoty głównej już nie istnieje, gdyż została w całości zapłacona przez spółkę C.. W związku z tym, w pełni zasadne byłoby zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia sporu sądowoadministracyjnego, w przedmiocie prawidłowości rozliczenia zarachowanej kwoty. W tym zakresie dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest nieuzasadnione i winno być ono albo zawieszone albo umorzone, z uwagi na zapłacenie w całości kwoty głównej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie według podanych kryteriów stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] października 2018 r., uznające zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny, z uwagi na jego złożenie po upływie ustawowego terminu.

W kontekście analizowanej sprawy należy zauważyć, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, a ściślej w jego początkowej fazie. Zarzuty bowiem, stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Wprawdzie przywołany przepis zakreślając termin do zgłoszenia zarzutów nie wskazuje wprost od kiedy powinien być on liczony, niemniej w orzecznictwie słusznie zdaniem składu orzekającego przyjmuje się, że ponieważ w tytule wykonawczym powinno znaleźć się pouczenie o terminie na złożenie zarzutów, a tytuł wchodzi do obiegu prawnego przez jego doręczenie, to właśnie tę datę należy przyjąć jako początkową datę biegu terminu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3081/12, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przepis ten nie przewiduje żadnych wyjątków, wobec czego, termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest taki sam dla każdego z zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, co oznacza, że tylko terminowe ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i podjęcia rozstrzygnięcia. Natomiast, konsekwencją wniesienia zarzutów z uchybieniem terminu jest brak możliwości rozpoznania ich merytorycznie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym, zarzuty zgłoszone po upływie 7 - dniowego terminu są spóźnione i w związku z powyższym nie mogą być one rozpatrzone (v .m.in. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 368/2010 oraz prawomocne wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 843/14, WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 2103/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy zasadnie przyjął, że zarzuty zostały wniesione po upływie terminu. Z akt sprawy wynika, że [...] października 2017 r. wystawiony został przez wierzyciela – Marszałka Województwa Kujawsko -Pomorskiego tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący opłatę za korzystanie ze środowiska, w którym zawarto zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. pouczenie o przysługującym zobowiązanej Spółce w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego ( k. 3-5). Tytuł został doręczony Spółce w dniu [...] listopada 2017r., co wynika z potwierdzenia jego odbioru ( k. 1-2 ).

W konsekwencji, termin do zgłoszenia zarzutów upływał z dniem [...] listopada 2017r., natomiast skarżąca, zarzuty sformułowane w piśmie z dnia [...] lipca 2018r. wniosła do organu w dniu [...] lipca 2018r., a więc po terminie określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Te okoliczności nie są kwestionowane w skardze, w której skarżąca wskazuje na wykonanie egzekwowanego obowiązku oraz na nieprawidłowe zaliczenie wpłaconej na poczet należności głównej kwoty, która wbrew woli wpłacającej, tylko częściowo została zaliczona na należność główną, a częściowo na odsetki i koszty postępowania.

Skutkiem uchybienia terminowi określonemu w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., jest jednak bezskuteczność środka zaskarżenia wniesionego w trybie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Termin do wniesienia zarzutu jest bowiem terminem procesowym zawitym, którego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego. W takim przypadku nie ma podstaw do inicjowania czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu. Organ nie mógł zatem odnieść się do zarzutu nieistnienia obowiązku i związanej z tym argumentacji zawartej w spóźnionym piśmie procesowym.

Jedynie marginalnie można zwrócić uwagę ( odnosząc się do argumentów pełnomocnika przedstawionych na rozprawie o braku innej ochrony skarżącej aniżeli zarzuty czy skarga na czynności egzekucyjne ), że także przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. przewiduje przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji np. wykonania egzekwowanego obowiązku. W przypadkach, o których mowa m.in. w § 1, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na podstawie art. 34 § 4. Postanowienie to wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu ( art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a. ).

W rezultacie, podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji oraz art. 45 § 1 w zw. z art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady niezbędności, tj. brak odstąpienia od czynności egzekucyjnych, mimo wykonania obowiązku, a także naruszenie art. 56 i 59 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowane i dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego należało uznać za niezasadne.

W ocenie Sądu, pewne wątpliwości może budzić forma rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny zarzutów wniesionych po terminie. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w wydanym postanowieniu uznał bowiem złożony zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny. W wyroku z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3770/14 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że właściwa w takiej sytuacji będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej.

Skład orzekający podziela ten pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie przyjmuje, że mimo, iż organ egzekucyjny uznał złożony zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny z uwagi na jego złożenie po terminie, a nie odmówił wszczęcia postępowania, to fakt ten nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Niewątpliwie bowiem, uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów spowodowało bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co doprowadziło do zamknięcia drogi dalszego postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Ostateczne wykorzystanie tej, czy innej instytucji kończącej postępowanie z powodów formalnych, nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy ani na uprawnienia strony skarżącej do weryfikowania rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji (v. wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 93/15).

Z podanych względów, Sąd uznając podniesione w skardze zarzuty za niezasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

H. Adamczewska-Wasilewicz M. Łent J. Szulc