Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 262/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107, art. 113 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Pr, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej: "GIF") postanowieniem z "(...)" grudnia 2017 r. nr "(...)", na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2017 r poz. 2211; dalej: "P.f.") oraz art. 113 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r, - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: "K.p.a."), po rozpoznaniu zażalenia spółki ""(...)"" Spółka Akcyjna z siedzibą w "(...)" (dalej: "Spółka", "Skarżąca"), utrzymał w całości w mocy postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w "(...)" (dalej: "WIF") z "(...)" listopada 2017 r. znak: "(...)" w przedmiocie odmowy sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z "(...)" listopada 2017 r. znak: "(...)" o udzieleniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie ""(...)" położonej w "(...)" przy al. "(...)" (dalej: "Apteka").

WIF decyzją z "(...)" listopada 2017 r. znak: znak: "(...)" udzielił Spółce zezwolenia na prowadzenie Apteki. W piśmie z 8 listopada 2017 r. Spółka wniosła do WIF o sprostowanie w treści przedmiotowego zezwolenia oczywistej omyłki pisarskiej poprzez usunięcie sformułowania: "oraz Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczących wspólników oraz organów podmiotu" w części zezwolenia stanowiącej "Podstawowe warunki prowadzenia apteki". W ocenie Spółki omyłka pisarska polegała na zawarciu w treści decyzji powyższego sformułowania mimo braku postawy prawnej dla WIF do nałożenia takiego obowiązku.

WIF postanowieniem z "(...)" listopada 2017 r. znak: "(...)" odmówił sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w zezwoleniu z "(...)" listopada 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja, o sprostowanie której wystąpiła Strona, nie jest co prawda decyzją prawomocną, jednakże wniosek Spółki jednoznacznie precyzował żądanie Strony wraz z przytoczeniem art. 113 § 1 K.p.a. jako podstawy prawnej tego żądania. WIF podał, że kwestionowanie istnienia określonego obowiązku, nie stanowi podstawy do sprostowania decyzji, gdyż nie można w tym wypadku mówić o oczywistej omyłce. Informacja zawarta w tym zakresie we wzorze zezwolenia jest zgodna ze wzorem zezwolenia stosowanym przez wszystkie organy Inspekcji Farmaceutycznej, a kwestionowane przez Stronę sformułowanie, nie jest wynikiem pomyłki organu, tylko wynika z odmiennego stanowiska, niż przedstawione przez Stronę.

Pismem z 27 listopada 2017 r. Spółka wniosła do GIF zażalenie na powyższe postanowienie. W ocenie Spółki, ubiegając się o zezwolenie na prowadzenie apteki, nie ma obowiązku do przedłożenia wypisu z KRS, stąd należało wyprowadzić wniosek, że obowiązek aktualizacji zezwolenia nie obejmuje danych podlegających ujawnieniu w KRS, a organ zezwalający nie dysponuje podstawą prawną do nałożenia takiego obowiązku w treści zezwolenia. Spółka powołała się na art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podkreślając, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Spółka podkreśliła również, że w świetle art. 37ar P.f. przedsiębiorca jest obowiązany zgłaszać organowi zezwalającemu wszelkie zmiany danych określonych w zezwoleniu, z kolei dane dotyczące wspólników oraz członków organów podmiotu prowadzącego aptekę nie należą do tej kategorii informacji. Co więcej, Spółka utrzymuje, że sporna treść decyzji jawnie narusza art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.: dalej: "u.s.d.g."), który stanowi, że właściwy organ nie może żądać ani uzależniać swojej decyzji w sprawie podjęcia, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez zainteresowaną osobę od spełnienia przez nią dodatkowych warunków, w szczególności od przedłożenia dokumentów lub ujawnienia danych, nieprzewidzianych przepisami prawa.

GIF uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na treść art. 113 ust. 1 K.p.a., GIF wyjaśnił, że oczywista omyłka w rozumieniu cyt. przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Sporne sformułowanie, o którego usunięcie z treści zezwolenia w trybie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej wnosiła Spółka, znajduje się w części "Podstawowe warunki prowadzenia apteki", stanowiącej - w świetle art. 102 pkt 7 P.f. - element decyzji administracyjnej.

GIF wyjaśnił, że w treści decyzji wskazano: "Przedsiębiorca obowiązany jest zgłaszać organowi zezwalającemu wszelkie zmiany danych, określone w zezwoleniu, złożonych dokumentach oraz Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczących wspólników oraz organów podmiotu nie później niż w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia". Spółka wniosła o sprostowanie decyzji poprzez usunięcie sformułowania: "oraz Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczących wspólników oraz organów podmiotu".

W ocenie GIF, sprostowanie decyzji zgodnie z wnioskiem Spółki stanowiłoby merytoryczną ingerencję w przedmiotowe zezwolenie, co wykraczało poza możliwości korekty treści decyzji na podstawie art. 113 ust. 1 K.p.a.

GIF podkreślił, że sposób redakcji spornego sformułowania w żadnym razie nie wskazywał na jego przypadkowe, niezamierzone przez WIF umieszczenie, czy też jego zniekształcenie. Zakres obowiązku informacyjnego wskazanego przez WIF był w pełni czytelny i zrozumiały. GIF stwierdził, że Spółka również nie dopatrzyła się okoliczności świadczących o przypadkowym, niezamierzonym umieszczeniu w decyzji spornego sformułowania, a cała argumentacja Spółki sprowadzała się do wykazania wadliwości decyzji w tym zakresie. Nie można jednak było przyjąć, że skoro Spółka uważa nałożenie danego obowiązku informacyjnego za naruszające prawo, kwestionując istnienie podstawy prawnej w tym zakresie, to automatycznie należy uznać sporne sformułowanie za omyłkowo zamieszczone w treści decyzji. Jeżeli - w przekonaniu Spółki - decyzja jest w jakimś stopniu wadliwa, może ją wzruszyć, jednak nie w trybie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, o którym stanowi art. 113 ust. 1 K.p.a.

Pismem z 16 stycznia 2018 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie GIF z "(...)" grudnia 2017 r., wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem je poprzedzającym. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie:

1) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 K.p.a. poprzez nieprawidłowe rozpatrzenie przez GIF zebranego materiału dowodowego skutkującego odmową sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w zezwoleniu na prowadzenie Apteki,

2) art. 113 § 1 K.p.a. poprzez odmowę sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w zezwoleniu na prowadzenie Apteki,

3) art. 102 P.f. w związku z art. 6 ust. 2 u.s.d.g. poprzez rozszerzenie treści zezwolenia na prowadzenie Apteki o element niewynikający z przepisów powszechnie obowiązujących.

Odnosząc się do stanowiska GIF zawartego w zaskarżonym postanowieniu Spółka podała, że treść zezwolenia na prowadzenie apteki reguluje art. 102 P.f., który nie wymienia zobowiązania podmiotu prowadzącego aptekę do zgłaszania organowi zezwalającemu aktualizacji danych podlegających ujawnieniu w KRS. GIF, mając na celu ustalenie jednolitych zasad postępowania Wojewódzkich Inspektorów Farmaceutycznych wydał zarządzenie wprowadzające ogólnopolską "Procedurę udzielania zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej". Zgodnie z zarządzeniem GIF, pod pojęciem "podstawowych warunków prowadzenia apteki" należy rozumieć kwestie związane stricte z wykonywaniem zadań apteki. Zgodnie z podanym zarządzeniem GIF, do podstawowych warunków prowadzenia apteki nie należy zobowiązanie podmiotu do zgłaszania organowi zezwalającemu aktualizacji danych podlegających ujawnieniu w KRS.

Spółka zauważyła, że prawny obowiązek aktualizacji danych podmiotu prowadzącego aptekę względem organu zezwalającego wynika z art. 37ar P.f., w myśl którego przedsiębiorca jest obowiązany zgłaszać organowi zezwalającemu wszelkie zmiany danych określone w zezwoleniu. Po analizie art. 102 P.f., Skarżąca doszła do wniosku, że wśród danych określonych w zezwoleniu nie znajdują się dane dotyczące wspólników oraz członków organów podmiotu prowadzącego aptekę. Wnioskując a contrario należało zatem przyjąć, że obowiązek aktualizacyjny nie obejmuje tych danych, podlegających ujawnieniu w KRS. Obok obowiązku zgłaszania zmian przewidzianego w art. 37ar P.f., na spółce prowadzącej aptekę ciąży obowiązek składania również wniosku o zmianę zezwolenia. Co istotne, taki wniosek powinien być złożony nie tylko w przypadku zmiany danych określonych w zezwoleniu, lecz także w przypadku zmiany danych w złożonej dokumentacji. Wynika to z treści art. 59 w zw. z art. 49 ust. 2 u.s.d.g. W myśl art. 59 u.s.d.g. przedsiębiorca jest obowiązany zgłaszać organowi koncesyjnemu wszelkie zmiany danych, o których mowa w art. 49, w terminie 14 dni od dnia ich powstania. Ani na postawie art. 49 u.s.d.g., ani na podstawie ww. przepisów Prawa farmaceutycznego spółka, ubiegając się o zezwolenie na prowadzenie apteki nie jest obowiązana do przedłożenia wypisu z KRS, stąd należy wyprowadzić wniosek, że obowiązek aktualizacji zezwolenia nie obejmuje danych podlegających ujawnieniu w KRS, a organ zezwalający nie dysponuje podstawą prawną do nałożenia takiego obowiązku w treści zezwolenia.

Skarżąca zaznaczyła, że w sprawie fundamentalne znaczenie ma art. 6 ust. 2 u.s.d.g., który stwierdza, że "właściwy organ nie może żądać ani uzależniać swojej decyzji w sprawie podjęcia, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez zainteresowaną osobę od spełnienia przez nią dodatkowych warunków, w szczególności od przedłożenia dokumentów lub ujawnienia danych, nieprzewidzianych przepisami prawa". Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że praktyka WIF polegająca na zobligowaniu przedsiębiorców do podawania informacji niewymaganych przez przepisy prawa jest nielegalna i narusza zasadę praworządności. Dlatego, zdaniem Spółki, umieszczenie przez WIF w treści Zezwolenia sformułowania o treści "oraz Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczących wspólników oraz organów podmiotu" przy braku jakiejkolwiek podstawy prawnej do umieszczania takiego postanowienia w treści zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską.

W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotem skargi jest postanowienie GIF z "(...)" grudnia 2017 r. o odmowie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z "(...)" listopada 2017 r. o udzieleniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, która zgodnie z wyjaśnieniem zawartym we wniosku Skarżącej z 8 listopada 2017 r. "o sprostowanie oczywistej omyłki w decyzji" polegała na umieszczeniu w zezwoleniu sformułowania, zgodnie z którym: "Przedsiębiorca obowiązany jest zgłaszać organowi zezwalającemu wszelkie zmiany danych określonych w [...] Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczących wspólników oraz organów podmiotu ..." mimo, jak podała Skarżąca, braku podstawy prawnej dla WIF do złożenia takiego obowiązku.

Problematykę sprostowania omyłek w decyzjach organu administracji publicznej reguluje art. 113 § 1 K.p.a. i jest to regulacja wyczerpująca i samodzielna. Uregulowana w w/w przepisie instytucja sprostowania zawartych w decyzjach oczywistych omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tego organu a jej wyrażeniem na piśmie. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 K.p.a., mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. wyroki NSA z 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2/65, z 23 kwietnia 2001 r., II SA863/00, Lex Nr 75522). Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami, czy też innymi tożsamymi decyzjami wydanymi w sprawie. Nie mogą podlegać sprostowaniu w opisanym wyżej trybie błędy i omyłki istotne czyli takie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka i wymagają przeprowadzenia dodatkowych badań i ustaleń (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2007 r., II OSK 581/06, Lex nr 325253). Sprostowanie służy wyłącznie do usuwania nieistotnych wadliwości decyzji polegających na prostowaniu błędów pisarskich, rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a. jest możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy (zob. wyrok NSA z 19 maja 2016 r., I OSK 2040/14).

W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęty jest pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Podkreśla się przy tym, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego (np. wyrok NSA z 4 maja 1988 r., III SA 1466/87, OSP 1990/11/398).

Podkreślenia wymaga, że nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 K.p.a., błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (zob. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. BECK, Warszawa 2014 , s. 482; wyrok NSA z dnia 19 listopada 1991 r., SA/Wr 1084/91, ONSA 1991, Nr 3-4, poz. 93). Podstawową kwestią wskazujące na możliwość rektyfikacji decyzji na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. jest to, aby modyfikacja jej treści nie wpływała na ukształtowanie praw bądź obowiązków objętych rozstrzygnięciem (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2016 r., II OSK 502/15).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zakres żądanego sprostowania nie mieści się w pojęciu oczywistej omyłki. Uzasadnienie wniosku Spółki o sprostowanie oczywistej omyłki obejmuje zarzuty nałożenia przez WIF na Spółkę, bez podstawy prawnej, obowiązku informacyjnego w zakresie danych zgłaszanych do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczących wspólników i organów Spółki. Ocena prawidłowości spornego sformułowania zawartego w decyzji, w świetle obowiązujących przepisów, pozostaje kwestią odrębną, wykraczającą poza zakres postępowania w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki. Instytucja sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej nie służy do eliminowania wadliwości aktu administracyjnego, nie może zastępować procedury wzruszania decyzji.

Przedstawione stanowisko Sądu pozwala uznać za niezasadny zarzut Spółki o naruszeniu przez organ art. 113 § 1 K.p.a. Pozwala również na stwierdzenie o niezasadności podnoszenia w kontekście odmowy sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci przepisów ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Za niezasadne Sąd uznał również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 107 K.p.a. Sąd nie stwierdził takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, organ dokonał dostatecznej analizy całokształtu materiału dowodowego przedmiotowej sprawy, wyjaśniając wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Z powyższych względów, uznając skargę za niezasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.