Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 497/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 § 1, art. 87 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 23/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze sprzeciwu M. S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] października 2018 r. nr [...], [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 23/19, odmówił M. S. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia od wyroku tego Sądu z dnia 14 października 2019 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że wyrokiem z dnia 14 października 2019 r. WSA oddalił sprzeciw M. S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej. W piśmie nadanym w dniu 28 października 2019 r., skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z powodu złożenia wniosku po terminie. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 9 grudnia 2019 r. Pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego, który rozpatrywał zażalenie na postanowienie z dnia 18 listopada 2019 r., WSA postanowieniem z dnia 18 listopada 2020 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował złego stanu zdrowia, a brak wiedzy prawniczej nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu, biorąc pod uwagę stosowne pouczenia skierowane przez Sąd do strony.

Powyższa przesyłka została wysłana na adres wnioskodawcy i awizowana w dniu 2 grudnia 2020 r. oraz powtórnie w dniu 10 grudnia 2020 r. W związku z niepodjęciem przesyłki, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2021 r. uznał przesyłkę za skutecznie doręczoną w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) wraz z upływem 16 grudnia 2020 r.

Pismem z dnia 15 marca 2021 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA z dnia 18 listopada 2020 r. We wniosku skarżący podkreślił, że w związku z informacją skierowaną do niego przez organ o zwrocie akt administracyjnych przez Sąd, udał się po pomoc prawną celem ustalenia, czy Sąd wydał rozstrzygnięcie dotyczące wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym dopiero w dniu 12 marca 2021 r. dowiedział się o wydanym postanowieniu oraz o trybie jego doręczenia. W dalszej kolejności wnioskodawca wskazał, że niepodjęcie przez niego przesyłki w terminie było spowodowane pobytem w szpitalu w dniach od 21 października 2020 r. do 26 października 2020 r. oraz pobytem u syna (lekarza) w dniach od 26 października 2020 r. do 2 stycznia 2021 r. w ramach rekonwalescencji po operacji. Powyższe stany faktyczne zostały przez wnioskodawcę udokumentowane poprzez złożenie kart informacyjnych ze szpitali oraz oświadczenia lekarza w przedmiocie sprawowanej opieki.

Odmawiając przywrócenia terminu, Sąd I instancji przywołał treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. oraz stwierdził, że złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Sąd wskazał, że konieczne jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, iż nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Istnieje zatem konieczność wykazania, że niezależna od wnioskodawcy przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Zdaniem WSA, tego elementu w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie zabrakło, co determinowało niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił, że nie kwestionuje prawidłowości uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w okresie do 2 stycznia 2021 r. Argumentując odmowę przywrócenia podniósł, że za odmową przywrócenia terminu przemawiał fakt, iż w sprawie brak jest analogicznego uprawdopodobnienia w okresie od 2 stycznia 2021 r. do dnia złożenia wniosku. Skoro bowiem w dniu 2 stycznia 2021 r. skarżący przestał przebywać pod opieką lekarza, to Sąd wysnuł wniosek, że stan jego zdrowia uległ poprawie. Stosując w związku z tym ów obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy uznał zatem, że skarżący wówczas winien był zadbać o pozyskanie informacji w sprawie, bowiem miał świadomość, że w okresie jego ponad dwumiesięcznej nieobecności Sąd mógł poczynić w sprawie określone działania. Za istotne WSA uznał, że dowodami dokonanych czynności były pozostawione w skrzynce pocztowej skarżącego zawiadomienia o awizowaniu przesyłki.

Sąd I instancji podkreślił, że o braku winy strony w uchybieniu terminu można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniały przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. takie, których skarżący przy zachowaniu należytej staranności i dołożeniu maksymalnego w danych warunkach wysiłku nie mógł usunąć. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zdaniem Sądu, uzasadnienie wniosku wskazuje na wyłączną winę skarżącego w niedochowaniu terminu w zakresie, w jakim strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Zachowanie skarżącego oceniono więc jako nienależytą staranność w prowadzeniu własnych spraw, co nie mogło stanowić podstawy do przywrócenia terminu, a w rozpatrywanej sprawie nie mogło być podstawą do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd I instancji błędnie ocenił, iż skarżący nie dołożył wymaganej staranności, żeby zadbać o swoje interesy w okresie od dnia powrotu do domu do dnia złożenia wniosku. Zdaniem strony wnoszącej zażalenie, WSA nie wziął w ogóle pod uwagę wieku skarżącego (ponad 73 lata) oraz faktu schorowania udowodnionego załączonymi do wniosku dokumentami. Strona podniosła, iż po powrocie do domu jego rekonwalescencja trwała nadal i nie była ona w stanie samodzielnie załatwiać spraw urzędowych. W ocenie skarżącego, okoliczność ta jest zgodna z doświadczeniem życiowym. Podkreślił, że po tak ciężkiej chorobie, między innymi z uwagi na wiek, panującą pandemię CoVlD-19 i przebyte choroby, powrót do sił i normalności trwa długo, a oczywistym jest, że od 3 stycznia 2021 r. nie wrócił do pełni sił fizycznych i psychicznych na tyle, aby mógł od razu zająć się prowadzeniem swoich spraw. Wskazał dalej, że z powyższych względów, dopiero po doręczeniu mu zawiadomienia z Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach o dalszym prowadzeniu sprawy przez ten organ, przy pomocy innych osób udał się po pomoc prawną celem dokładnego ustalenia na jakim etapie jest sprawa. W dniu 12 marca 2o21 r. prawnik ustalił telefonicznie w WSA w Gliwicach jakie rozstrzygnięcia zostały w sprawie wydane i wytłumaczył mu jakie czynności w sprawie należy podjąć. Skarżący podniósł, iż wszystkie te czynności zostały przez niego podjęte niezwłocznie, tj. już w dniu 15 marca 2021 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W ocenie NSA, merytoryczna ocena złożonego wniosku powinna polegać na ocenie spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi, tj. przesłanki określonej w treści art. 86 § 1 p.p.s.a. Jeżeli bowiem strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. WSA oceniając wniosek w przedmiotowej sprawie zbadał zatem, czy strona go wnosząca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu, a zatem pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu nie dawały podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Jak słusznie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji, dla przyjęcia braku zawinienia strony wnoszącej o przywrócenie, konieczne jest wystąpienie uzasadnionej i niezależnej od strony skarżącej przeszkody, która nadto trwała przez cały czas od chwili końca terminu, aż do momentu złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. I jakkolwiek udokumentowane w niniejszej sprawie problemy zdrowotne skarżącego, które zresztą nie zostały przez WSA zakwestionowane i w żadnym zakresie podważone, mogą stanowić przesłankę do uznania, że w konkretnej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki (art. 87 § 2 p.p.s.a.) warunkujące przywrócenie terminu, nie może ujść uwadze, że z akt sprawy wynika, iż występowanie okoliczności wskazujących na brak winy miało miejsce do dnia 2 stycznia 2021 r. Do tej bowiem daty, co wynika z twierdzeń skarżącego oraz załączonego zaświadczenia lekarza o pozostawaniu strony pod stałą opieką lekarską po przebytych zabiegach, wnioskodawca wykazał zaistnienie okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu. Po tym zaś okresie skarżący nie wskazał na żadną kolejną lub stale trwającą, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą mu zadbanie w sposób należyty o własne interesy – mimo, że posiadał wiedzę o toczącym się w jego sprawie postępowaniu sądowoadministracyjnym, które zresztą sam zainicjował wskutek wniesionego w sprawie sprzeciwu od decyzji. Skoro zatem usprawiedliwiona i wynikająca z załączonych dokumentów przyczyna uchybienia terminowi ustała z dniem powrotu skarżącego do własnego mieszkania po przebywaniu pod opieką lekarską pod innym adresem, tj. w dniu 2 stycznia 2021 r., zasadnie Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia kolejnej takiej okoliczności po tej dacie, ani też trwania tej pierwotnej przeszkody aż do chwili złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Co należy podkreślić i na co słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, w skrzynce pocztowej skarżącego znajdowały się zawiadomienia o awizowaniu przesyłki pocztowej. Wobec powyższego strona należycie dbająca o własne interesy winna była, po długiej nieobecności pod adresem, jedynym znanym Sądowi z akt sprawy, na który dokonano doręczenia tej przesyłki, niezwłocznie po powrocie ustalić jaka korespondencja była jej doręczana pod jej nieobecność i czy to doręczenie nie rodziło dla niej ujemnych skutków procesowych. Takich działań skarżący jednak w rozpoznawanej sprawie nie podjął, a nadto – na co wskazano już powyżej – nie uprawdopodobnił wystąpienia kolejnych bądź trwania dotychczasowych okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu do podjęcia czynności w sprawie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiony ciąg zdarzeń wskazuje, że skarżący po dacie 2 stycznia 2021 r. przyczynił się do powstania uchybienia terminowi, a zatem nie było to działanie bez jego winy. Wnioskodawca nie wykazał zatem spełnienia przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu, wobec czego należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.