Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 525/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 182 ust. 3, art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a i ust. 6, art. 194 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty miesięcznej za pobyt w rodzinie zastępczej -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty miesięcznej za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...] KW i MW – synowie GW (dalej: "skarżącego") zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej [...]. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. [...] Sąd Okręgowy w [...] oddalił apelację wniesioną od ww. postanowienia Sądu Rejonowego.

Decyzjami z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], Prezydent Miasta [...] przyznał [...] świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania MW i KW w rodzinie zastępczej spokrewnionej od dnia 18 grudnia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. w wysokości 298,06 zł na każde dziecko, a od 1 stycznia 2016 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, jednak nie dłużej niż do osiągnięcia pełnoletniości, w wysokości 660 zł miesięcznie na każde dziecko. Decyzjami z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] zmienił ww. decyzje z dnia [...] stycznia 216 r. w zakresie wysokości przyznanego świadczenia, określając jego wysokość na kwotę 694 zł na każdego z synów skarżącego, od dnia 1 czerwca 2018 r.

W dniu 9 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o odstąpienie od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt jego dzieci – KW i MW w rodzinie zastępczej. Uzasadniając zgłoszone żądanie podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę i spłaca kredyt zaciągnięty wraz z żoną na ukończenie domu oraz reguluje na bieżąco zobowiązania alimentacyjne. W świetle powyższego nie jest w stanie partycypować w kosztach pobytu jego dzieci w rodzinie zastępczej.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], Prezydent Miasta [...]:

1. odstąpił od ustalenia GW (dalej: "skarżącemu") miesięcznej opłaty w części – do wysokości 20% dochodu skarżącego, za pobyt dziecka – MW w rodzinie zastępczej [...] od dnia 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r.;

2. odmówił odstąpienia skarżącemu od ustalenia miesięcznej opłaty w części przekraczającej równowartość kwoty 20% dochodu skarżącego, za pobyt jego dziecka – MW w rodzinie zastępczej [...] od dnia 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r.

W podstawie prawnej organ wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.", art. 182 ust. 3, art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a i ust. 6, art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111) – dalej: "ustawa." oraz § 2 pkt 2, 3 i 8, § 7 ust. 5 pkt 3 uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] określającej szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Województwa [...]) – dalej: "uchwała"

Uzasadniając wydaną decyzję organ I instancji podał, że dochód skarżącego uzyskany w październiku 2018 r., a zatem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 3 006,05 zł netto, niemniej mając na uwadze § 2 pkt 2 uchwały, dokonano jego pomniejszenia o kwotę 800 zł z tytułu alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przyjmując finalnie jego wysokość na potrzeby rozpatrzenia wniosku skarżącego na kwotę 2 206,05 zł. Organ wskazał, że pozostałe obowiązania i wydatki deklarowane przez wnioskodawcę nie pomniejszają jego dochodu w rozumieniu uchwały. We wrześniu 2018 r. skarżący osiągnął zaś dochód w wysokości 3 360,61 zł, na co złożyło się, jak podał organ, wynagrodzenie za pracę w wysokości 3 288,11 zł oraz dobrowolna składka na ubezpieczenie grupowe w zakładzie pracy w kwocie 72,50 zł, niemniej przekazał rodzinie zastępczej kwotę 800 zł tytułem alimentów.

Organ I instancji podniósł, że dochód skarżącego w rozumieniu uchwały, osiągnięty w październiku 2018 r., uprawnia do odstąpienia od ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt jego dziecka w rodzinie zastępczej na podstawie § 7 ust. 5 pkt 3 uchwały, tj. do równowartości kwoty 20% dochodu osoby zobowiązanej. Minimalne wynagrodzenie za pracę od 1 stycznia 2018 r., stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2017 r., w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2018 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1747), wynosi 2 100 zł. Dochód skarżącego w wysokości 2 206,05 zł mieści się zatem w ustalonym uchwałą przedziale 100% - 150% minimalnego wynagrodzenia za pracę, warunkującym uwzględnienie wniosku strony, jednakże wyłącznie w części do 20% wynagrodzenia. Jednocześnie w ocenie organu brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty w całości, bowiem skarżący nie pozostaje w sytuacji zagrożenia braku możliwości zaspokajania egzystencjalnych potrzeb, a zatem względem skarżącego nie zaistniały przesłanki określone w § 7 ust 6 uchwały.

We wniesionym odwołaniu GW podniósł, że decyzja organu I instancji jest dla niego wyjątkowo krzywdząca i niemożliwa do zrealizowania. Podkreślił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, na bieżąco reguluje zobowiązania z tego tytułu oraz zobowiązania alimentacyjne, a wszystkie wydatki pokrywa wyłącznie ze swojej pensji. Podał, że utrzymanie gospodarstwa kosztuje go relatywnie dużo i niemożliwe jest zrezygnowanie z któregoś z wydatków, ponieważ są to "koszty podstawowe". Odwołujący się podał, że gdy znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji pożycza pieniądze od znajomych, a następnie systematycznie, w miarę możliwości finansowych, je zwraca. W ocenie skarżącego nie mniej istotny jest fakt, że nie ma możliwości sprzedaży nieruchomości ze względu na ciążące na niej dożywotne służebności oraz fakt, że jest jednym z trzech jej współwłaścicieli. Skarżący podkreślił, że wyraża chęć spłaty zadłużenia, jednakże nie jest w stanie tego uczynić w sposób pożądany przez organ.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 194 ust. 3 ustawy, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [....] grudnia 2018 r., podzielając w całości stanowisko organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji pozwala na ocenę aktualnej sytuacji życiowej, rodzinnej, zawodowej i finansowej skarżącego, a w konsekwencji uzasadnia zarówno odstąpienie od ustalenia miesięcznej opłaty w części – do wysokości kwoty 20% wynagrodzenia skarżącego, jak i odmowę odstąpienia od ustalenia tej opłaty w części przekraczającej kwotę 20% wynagrodzenia skarżącego. Prezydent w sposób prawidłowy i kompleksowy ocenił sytuację materialno – bytową skarżącego pod kątem zaistnienia przesłanek do zastosowania wnioskowanej ulgi. Organ odwoławczy podniósł, że skarżący jest zatrudniony na podstawie mowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, a zatem jego sytuacja finansowa jest stabilna, co w konsekwencji rokuje możliwość systematycznego regulowania należności. Dopóki zaś taka możliwość istnieje, do nie ma podstaw do odstąpienia od ponoszenia odpłatności w całości, gdyż byłoby to niezgodne z celem ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, GW wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Powtarzając argumentację sformułowaną w odwołaniu wniesionym do decyzji organu I instancji podniósł, że jego żona nie żyje, wszystkie zobowiązania spłaca sam dysponując jedynie comiesięcznym wynagrodzeniem za pracę, zaś na utrzymaniu ma ciotkę zmarłej żony, która nie partycypowała w kosztach. Przyznał, że nie posiada żadnych oszczędności, nie może sprzedać nieruchomości, zaś wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego znacznie przekraczają jego dochody, w związku z czym zmuszony jest posiłkować się pożyczkami od rodziców.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz.2107 ze zm.).

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy niebędąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd oddalił wniosek skarżącego o odroczenie rozprawy, gdyż został on oparty jedynie na oświadczeniu skarżącego, bez jakiegokolwiek udokumentowania. Skarżący nie wykazał też, że wyjazd na delegację miał charakter nagły i niespodziewany, co uniemożliwiało osobisty udział w rozprawie.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Następnie art. 193 ust. 1a ustawy stanowi, że opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Poza tym stosownie do treści art. 193 ust. 2 ustawy za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie. Jednocześnie zgodnie z art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala, w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. W myśl art. 194 ust. 2 rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Jednocześnie starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając powyższą uchwałę, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia tej opłaty.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 9 listopada 2018 r. o odstąpienie od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. W wyniku złożonego wniosku Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. odstąpił od ustalenia miesięcznej opłaty w części do równowartości kwoty 20 % dochodu GW za pobyt dziecka MW w rodzinie zastępczej [...] od dnia 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. i równocześnie odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty w części przekraczającej równowartość 20 % dochodu GW.

W podstawie prawnej organ I instancji powołał § 7 ust. 5 pkt 3 uchwały, stosownie do którego odstąpienie od ustalenia w całości lub w części opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej następuje w części do równowartości kwoty 20 % dochodu osoby zobowiązanej - w przypadku uzyskiwania miesięcznego dochodu na osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym zobowiązanego w wysokości wyższej niż 100% a nieprzekraczającej 150 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku kalendarzowym.

Sąd stwierdza, że odstąpienie w zastosowanej wysokości 20 % dochodu osoby zobowiązanej zostało prawidłowo zastosowane i wyliczone. Kryterium dochodowe jako przesłanka do odstąpienia od ustalenia w całości lub w części opłaty za pobyt dziecka uzasadnia wysokość zastosowanej ulgi. Co do pozostałej części ponad 20 % odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej organ stwierdził, że nie wystąpiły okoliczności po stronie skarżącego, które uzasadniałyby odstąpienie od ustalenia całej opłaty.

Sąd zwraca uwagę na § 7 ust. 1 uchwały, który stanowi, że w stosunku do osób zobowiązanych można odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej w całości lub w części na wniosek takich osób na zasadach wskazanych w niniejszym paragrafie.

Zaskarżona decyzja częściowo uwzględniła żądanie skarżącego, co do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. W tym zakresie decyzja jest korzystna dla skarżącego, co było podstawą do oddalenia skargi. Organy orzekające wykazały zastosowanie częściowego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Decyzja ta nie zamyka skarżącemu składanie wniosku w trybie § 4 ust. 1 uchwały, gdyż należności te mogą być umarzane w całości lub w części łącznie z odsetkami, lub rozkładane na raty, lub odraczane w zakresie terminu płatności.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a.