Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 4183/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. c, art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 489
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 września 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 360/18 w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane oraz nałożenia obowiązku jego zwrotu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 20 września 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 360/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2018 r., nr [...], w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane oraz nałożenia obowiązku jego zwrotu.

W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik skarżącej, zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa polegające na:

a. ustaleniu, że w decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], odmówiono przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. zamiast od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. na skutek oczywistej omyłki, w sytuacji gdy był to istotny element decyzji oraz nie został on nigdy sprostowany przez stosowne organy,

b. pominięciu, że A. B., będąca osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, osiągnęła pełnoletniość w dniu [...] sierpnia 2016 r., a co za tym idzie wskazana wyżej decyzja Prezydenta Miasta [...] powinna zostać wydana względem niej, a nie jej matki E. B., podobnie jak zaskarżona decyzja w części, w jakiej określono, że świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 lit. c tiret 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niedostrzeżenie zaniechania jego wykładni przez organy administracyjne w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy dochód ze stypendium doktoranckiego E. B. nie powinien być wliczony do dochodu na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia w oparciu o ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, bowiem:

a. tylko stypendia w całości finansowane ze środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej podlegają wliczeniu do dochodu, a nie finansowane w części z tej pomocy, a w pozostałej części z budżetu państwa,

b. Unia Europejska nie jest podmiotem, którego stypendia mogą stanowić dochód w rozumieniu wskazanego przepisu,

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia przez organy administracyjne w niniejszej sprawie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa polegające na ustaleniu, że stypendium otrzymane przez skarżącą z Uniwersytetu [...] stanowi bezzwrotną pomoc zagraniczną w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c tiret 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącznie w oparciu o stanowisko tego Uniwersytetu zawarte w piśmie z [...] lutego 2016 r., w sytuacji gdy organy administracyjne powinny dokonać samodzielnej oceny prawnej w tym zakresie, a nie oprzeć się wyłącznie na opinii podmiotu trzeciego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumenty mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.

W piśmie z [...] stycznia 20121 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie podtrzymał zarzutu kasacyjnej i wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do tego pisma.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia ustawy 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017 r., poz. 489, ze zm.), osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Z art. 2 pkt 7 lit. c powołanej ustawy wynika natomiast, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia.

W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z [...] lutego 2017 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, organ Prezydent Miasta [...] wznowił postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. B. w okresie od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r., a następnie decyzją z [...] kwietnia 2017 r. uchylił swoją decyzję z [...] września 2014 r. w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego i odmówił A. B. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. (powinno być od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r., co wynika z akt postępowania oraz z uzasadnienia decyzji). Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2017 r. utrzymało w mocy powołaną decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2017 r. Nie wynika z akt, aby powołane decyzje zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, przez co decyzja organu odwoławczego stała się ostateczna. To w konsekwencji spowodowało, że świadczenie alimentacyjne za podany okres stało się nienależne w rozumieniu powołanego wyżej art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. c ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Zarzut kasacyjny naruszenia art. 3 pkt 1 lit. c tiret 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa co do oceny charakteru stypendium nie jest zasadny w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ocena ta była bowiem przedmiotem odrębnego, wcześniejszego postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2017 r., która nie została do dzisiaj skutecznie podważona. Ponadto, ani organy administracji, ani Sąd I instancji nie stosowały art. 3 pkt 1 lit. c tiret 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych w postępowaniu zakończonym zaskarżonym wyrokiem.

Natomiast kwestia błędnego określenia dat w sentencji decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2017 r. nie ma rozstrzygającego znaczenia w niniejszej sprawie, skoro zarówno z akt sprawy, jak i z uzasadnienia tej decyzji wynika, że przedmiotem rozstrzygnięcia było świadczenie alimentacyjne pierwotnie przyznane decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2014 r., tj. na okres od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r.

Prawidłowo również określono zwrot nienależnie pobranego świadczenia przez matkę osoby uprawnionej, skoro to ona świadczenie to pobierała.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustawionego z urzędu dla skarżącej kasacyjnie nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 ppsa wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.