Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 845/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F.SA w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1260/13 w sprawie ze skargi F.SA w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 lipca 2013 r. nr . w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w G.z dnia 23 maja 2013 r. nr ., 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz F.SA w W. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1260/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi F.S.A. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 lipca 2013 r. nr .w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty, oddalił skargę.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego w G., dalej "organ egzekucyjny", pismem z dnia 20 listopada 2012 r. nr ., doręczonym w dniu 23 listopada 2012 r., zawiadomił F.SA w W., dalej "bank", aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunków bankowych "K. Spółki Akcyjnej W, lecz bezzwłocznie przekazywał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności.

Jako podstawę prawną organ egzekucyjny wskazał przepis art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej "u.p.e.a."). W myśl tego przepisu organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Bank nie powiadomił organu egzekucyjnego o podjętych czynnościach.

W następstwie poczynionych przez organ egzekucyjny ustaleń na rachunkach bankowych prowadzonych przez bank na rzecz "K." w okresie od 23 listopada 2012 r. do 18 lutego 2013 r. wpłynęły kwoty na łączną sumę 405.894,81 zł, które zostały wypłacone temu przedsiębiorcy bez zgody organu egzekucyjnego.

Pismem z dnia 18 marca 2013 r. organ egzekucyjny wezwał Prezesa Zarządu banku o poinformowanie o przyczynach braku odpowiedzi na zawiadomienie organu egzekucyjnego z dnia 20 listopada 2012 r. i nie przekazywania żadnych kwot na rachunek organu egzekucyjnego. W odpowiedzi bank poinformował organ egzekucyjny, iż powodem tego stanu rzeczy była niezawiniona pomyłka jego pracownika. Ponadto w świetle wyjaśnień banku w dacie założenia blokady środków, co miało miejsce w dniu 26 marca 2013 r., na rachunku bankowym tego przedsiębiorcy dostępne były środki w łącznej kwocie 1.567,44 zł. Kwota ta została przelana na konto bankowe organu egzekucyjnego.

Ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 lipca 2013 r. nr . utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w G. nr . z dnia 23 maja 2013 r., określające bankowi kwotę zajętej wierzytelności nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu, objętej zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2012 r. nr ., w wysokości 405.775,79 zł. Wezwano bank do wpłacenia tej kwoty na rachunek organu egzekucyjnego.

Jako materialnoprawną podstawę postanowienia powołano przepisy art. 71a "u.p.e.a., w myśl których:

Art. 71a. § 1. Organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2.

§ 2. Jeżeli środek egzekucyjny zastosowany został przez organ egzekucyjny, o którym mowa w art. 19 § 3, 4, 7 i 8, kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego przeprowadza, z urzędu lub na wniosek tego organu, naczelnik urzędu skarbowego.

§ 3. Udostępnienie organowi egzekucyjnemu dokumentów i informacji niezbędnych do przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego nie narusza obowiązku zachowania przez dłużników zajętej wierzytelności tajemnicy określonej w odrębnych przepisach.

§ 4. Czynności kontrolnych dokonuje się w obecności dłużnika zajętej wierzytelności lub osoby odpowiedzialnej za realizację zajęcia.

§ 5. Osoba dokonująca czynności kontrolnych obowiązana jest okazać pisemne upoważnienie organu egzekucyjnego do dokonywania tych czynności.

§ 6. Kopię protokołu z czynności kontrolnych doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności lub osobie odpowiedzialnej za realizację zajęcia.

§ 7. Jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w protokole, może zgłosić niezwłocznie do protokołu odpowiednie wyjaśnienia lub zastrzeżenia albo w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia przedłożyć je w formie pisemnej.

§ 8. Przepisy § 1-7 stosuje się odpowiednio do zobowiązanego.

§ 9. Jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Jak wskazał organ odwoławczy bank w odwołaniu zarzucał niedopuszczalność, w świetle przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a., wydania zaskarżonego postanowienia bez przeprowadzenia w banku kontroli, a ta zaś jest niedopuszczalna w myśl przepisu art. 71a § 1 u.p.e.a. Ponadto, według banku, nie miało miejsca jego bezpodstawne uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności. W chwili realizacji zajęcia rachunku bankowego znajdowała się na nim kwota 1.567,44 zł, którą bank przekazał organowi egzekucyjnemu. Natomiast w tym czasie na rachunku nie znajdowała się już wspomniana kwota 405.775,79 zł. Tym samym po stronie banku nie mógł istnieć obowiązek przekazania tej kwoty organowi egzekucyjnemu. Natomiast ewentualne nieprawidłowości w działaniu banku związane z przekazaniem kwot z rachunku bankowego zobowiązanego, a nie organowi egzekucyjnemu, mogłyby być oceniane wyłącznie przez pryzmat art. 168c u.p.e.a. W myśl tego przepisu dłużnik zajętej wierzytelności, który nie wykonał lub nienależycie wykonał ciążące na nim obowiązki związane z realizacją zajęcia egzekucyjnego lub zabezpieczającego wierzytelności lub prawa majątkowego, odpowiada za wyrządzone przez to wierzycielowi szkody na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Powyższe zarzuty organ odwoławczy uznał za niezasadne. Przeprowadzenie czynności kontrolnych, wskazanych w art. 71 a § 1 u.p.e.a., nie jest konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy zgromadzony, z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., pozwoli na stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylenia się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności. Wykładnia językowa art. 71a § 1 i § 9 w zw. z art. 1a pkt 3 u.p.e.a. nie sprzeciwia się temu, aby adresatem postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 tej ustawy, uczynić bank. Wyłączenie określone w art. 71a § 1 w omawianej ustawie dotyczy jedynie możliwości przeprowadzenia kontroli, co jest uzasadnione ochroną tajemnicy bankowej.

Zdaniem organu odwoławczego bank bezpodstawnie uchylił się od wpłaty zajętej wierzytelności. Nie przekazał bowiem organowi egzekucyjnemu kwoty 405.775,79 zł, jaka wpłynęła okresie od 23 listopada 2012 r. do 9 stycznia 2013 r. na rachunki bankowe należące do K., dokonując wypłat na rzecz tego przedsiębiorcy, bez zgody organu egzekucyjnego. Uzasadniało to wydanie zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., o czym była mowa na wstępie, oddalił skargę na powyższe postanowienie, podzielając w całej rozciągłości stanowisko organu odwoławczego.

W szczególności Sąd pierwszej instancji nie podzielił argumentacji banku, kwestionującego możliwość zajęcia wierzytelności do kwoty 405.775,79 zł w sytuacji, gdy kwota ta została już wypłacona zobowiązanemu. Wniosku takiego nie uzasadnia zawarte w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a. sformułowanie "uchyla się", zamiast "uchylał się". Przepis ten, zdaniem Sądu pierwszej instancji, musi być odczytywany w całości. Podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a., mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.). Okolicznością taką nie jest zaś zadysponowanie zajętą wierzytelnością wbrew obowiązkom dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, wskutek błędu pracownika, który źle odłożył otrzymaną od organu egzekucyjnego korespondencję. Okoliczność, że sporna kwota nie znajduje się obecnie na rachunku bankowym zobowiązanego jest bez znaczenia. Sąd powołał się w tym względzie na stanowisko zajęte w wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., II GSK 126/12.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił też poglądu banku, że w stanie faktycznym sprawy zastosowanie art. 71a § 9 u.p.e.a. jest wykluczone wobec treści wspomnianego przepisu art. 168c u.p.e.a. Przepis ten, mówiąc o odpowiedzialności dłużnika za szkodę wyrządzoną w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków związanych z realizacją zajęcia egzekucyjnego wierzycielowi, w żaden sposób nie wpływa na uprawnienia organu egzekucyjnego wynikające z art. 71a § 9 u.p.e.a. Możliwość obciążenia dłużnika zajętej wierzytelności odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkodę wywołaną wierzycielowi niewykonaniem lub niewłaściwym wykonaniem ciążących na nim obowiązków związanych z dokonanym zajęciem wierzytelności nie modyfikuje uprawnień organu egzekucyjnego przyznanych mu przez ustawę w celu przymusowego wyegzekwowania dochodzonej należności, w tym także uprawnień wynikających z art. 71a § 9 u.p.e.a. Zakres stosowania obu wskazanych przepisów art. 168c i art. 71a u.p.e.a. jest rozłączny.

Bank wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarga kasacyjna oparta jest na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia skargi pomimo tego, że zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało z naruszeniem art. 71a § 9 u.p.e.a., tj. w sytuacji, gdy po stronie banku nie wystąpiła przesłanka bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, w szczególności w dacie wydania zaskarżonego postanowienia oraz w dacie wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji bank nie był dłużnikiem "K. SA", (dłużnika głównego) w odniesieniu do kwoty wskazanej w treści postanowienia, tj. kwoty 405.775,79 zł, a prawidłowa ocena powyższego naruszenia przepisów omawianej ustawy winna skutkować uwzględnieniem skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 71a § 1 - § 9 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało z naruszeniem przepisów wspomnianej ustawy, tj. pomimo braku przeprowadzenia w sprawie kontroli prawidłowości realizacji środka egzekucyjnego w trybie wynikającym z art. 71a § 1 - § 8 u.p.e.a., podczas gdy z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że postanowienie, o którym mowa w art 71a § 9 u.p.e.a., może zostać wydane jedynie po przeprowadzeniu takiej kontroli, a prawidłowa ocena powyższego naruszenia tych przepisów winna skutkować uwzględnieniem skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało przy braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz na skutek błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. wadliwego ustalenia, że bank bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, podczas gdy okoliczności sprawy potwierdzają, że bank nie dopuścił się bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, a prawidłowa ocena powyższego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego winna skutkować uwzględnieniem skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.;

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uzasadnienie wyroku bez dostatecznego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, a także bez odniesienia się do szeregu argumentów podnoszonych przez bank w treści skargi oraz wskazania, z jakich względów Sąd pierwszej instancji nie uznał ich zasadności.

Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej podtrzymując zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty zasługują na aprobatę.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zawarty w punkcie 4 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut ten nie jest trafny. W świetle stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010/3/39, ZNSA 2010/2/122), które podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, powołany wyżej przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka sytuacja nie ma jednakże miejsca w okolicznościach sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane od wyroku. Przedstawia bowiem stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Natomiast, czego nie bierze pod uwagę skarga kasacyjna, ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności z prawem rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 119/09; LEX nr 590810). Toteż, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwioną podstawą dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy.

Nie jest także oparty na usprawiedliwionej podstawie zarzut zawarty w punkcie 2 skargi kasacyjnej, akcentujący brak przeprowadzenia przez organ egzekucyjny kontroli w banku. Zważywszy bowiem na jej niedopuszczalność w świetle przepisu art. 71a § 1 u.p.e.a. skarga kasacyjna tym sposobem zmierza do wyeliminowania możliwości zastosowania wobec banku przepisów art. 71a, podczas gdy bank może być adresatem postanowienia, o którym mowa w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a. Kwestię tę przesądza również przepis art. 1a pkt 3 u.p.e.a., w myśl którego przez "dłużnika zajętej wierzytelności" rozumie się przez to dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. W świetle piśmiennictwa nie mogło być celem racjonalnego ustawodawcy uniemożliwianie organowi egzekucyjnemu wydania w stosunku do banku jako dłużnika zajętej wierzytelności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty (R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz. 7 wydanie, str. 359).

Również nie jest oparty na usprawiedliwionej podstawie sprecyzowany w punkcie 3 skargi kasacyjnej zarzut braku dostatecznego wyjaśnienia w sprawie wszystkich istotnych okoliczności dla jej rozstrzygnięcia. Stan faktyczny sprawy jest bowiem niesporny i należycie przedstawiony w zaskarżonym postanowieniu, a także w wyroku Sądu pierwszej instancji.

Natomiast na tle przedstawionego stanu faktycznego sprawy błędne są wnioski wyprowadzone przez organ i zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, aby wchodziła w grę możliwość wydania postanowienia, o którym mowa w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a., w sytuacji, gdy na rachunku bankowym nie znajdowała się kwota określona postanowieniem wydanym na podstawie tego przepisu. Podzielając zatem zasadność wskazanego w punkcie 1 skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia w sprawie przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a. należy w pierwszej kolejności wskazać na prymat interpretacji tego przepisu przez pryzmat wykładni językowej. Z uwagi na wysoce ingerencyjny charakter przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w chronione Konstytucją RP wolności i prawa obywatelskie wspomniany przepis musi być interpretowany, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, w sposób ścieśniający, nie zaś rozszerzający. Dopiero, gdyby wykładnia językowa daje wynik nie dający się zaakceptować w świetle zasad prawa i chronionych wartości musi być ona wspierana przez wykładnię systemową i funkcjonalną. Jednakże na gruncie omawianego przepisu taka potrzeba nie wchodzi w grę.

Innymi słowy, o czym była mowa, przepis ten powinien być interpretowany zgodnie z jego literalnym brzmieniem. Dotyczy to w szczególności użytego w czasie teraźniejszym sformułowania zawartego w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a. "uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności", które Sąd pierwszej instancji, akceptując stanowisko organów, uznał za równoważne sformułowaniu użytym w czasie przeszłym - "uchylił się od przekazania zajętej wierzytelności". Tym sposobem Sąd pierwszej instancji w istotnym stopniu wypaczył dyspozycję tego przepisu, nadając mu restrykcyjny charakter, co w realiach sprawy doprowadziło także do naruszenia przepisu art. 168c u.p.e.a.

Sytuacja faktyczno-prawna, której efektem jest zastosowanie przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a., nie jest celem samym w sobie, lecz etapem poprzedzającym przymusowe wyegzekwowanie zajętej wierzytelności od jej dłużnika, którym może być także bank, na rzecz organu egzekucyjnego. Wskazuje na to przepis art. 71b u.p.e.a. W myśl tego przepisu, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. W rezultacie, w świetle powyższych przepisów, aby mogło dojść do ściągnięcia zajętej wierzytelności od jej dłużnika, na rzecz organu egzekucyjnego musi być uprzednio wystawiony względem dłużnika zajętej wierzytelności tytuł wykonawczy na istniejącą na rachunku zajętą wierzytelność. W przeciwnym razie procedura przewidziana w art. 71 b u.p.e.a., której celem jest ściągnięcie tej wierzytelności, nie miała by racji bytu.

Reasumując, postanowienie o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty, o którym mowa w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a., odnosi się do zajętej wierzytelności, która istnieje na rachunku jej dłużnika w dacie wydania tego postanowienia.

Natomiast, jeżeli wierzytelność ta nie istnieje, to bez względu na przyczynę tego stanu rzeczy, nie może dojść do wydania wspomnianego postanowienia. Toteż, nie można już zasadnie czynić dłużnikowi zajętej wierzytelności zarzutu bezpodstawnego uchylania się od jej przekazania, jeżeli w dacie postanowienia, o którym mowa w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a., wierzytelność ta nie istniała.

Postanowienie o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty, o którym mowa w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a., samo przez się nie ma charakteru restrykcyjnego. Toteż, wzywając bank omawianym postanowieniem do uiszczenia kwoty 405.775,79 zł, w sytuacji gdy kwota ta nie znajdowała się już na rachunku banku, organ egzekucyjny, do czego nie był uprawniony, w zawoalowanej formie wszedł w kompetencję sądu cywilnego, rozstrzygającego sprawy, o których mowa w przepisie art. 168c u.p.e.a. Tego zaś nie zakwestionował Sąd pierwszej instancji.

Z uwagi na brak naruszenia w sprawie przepisów postępowania, a jedynie przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a., którego naruszenie trafnie zarzuciła skarga kasacyjna, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a także zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.