Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2513/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 184, art. 204 pkt 1,art. 174, art. 174 § 2 art. 176 art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 75, art.75 par.1, art. 77,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant asystent sędziego Marzena Bal-Kuźniarska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1203/13 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich oraz innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. K. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II GSK 2513/14

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę K. K. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor OR ARiMR), z dnia [...] czerwca 2013 r. wydaną w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. ( dalej: Kierownik BP ARiMR) ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: ONW) w kwocie 78.614, 77 zł.

Kierownik BP ARiMR wyjaśnił, że ustalona kwota wynika z niedotrzymania przez Skarżącego zobowiązań wieloletnich ONW, powstałych z dniem wypłaty płatności ONW, otrzymanych na mocy decyzji z dnia [...] marca 2005 r. Skarżący użytkował bowiem bezumownie działki, płacąc z tego tytułu czynsz, za okres od 2004 r. do końca 2006 r. Natomiast po dniu [...] kwietnia 2008 r. zaprzestał prowadzenia prac polowych.

Kierownik BP ARiMR uznał również, że w sprawie nie ma zastosowania art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 ( Dz. Urz. We L 327 str. 11 z zm., dalej: rozporządzenie nr 2419/2001), oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 ( Dz. Urz UE L 141 str. 18, dalej: rozporządzenie nr 796/2004).

W ocenie Kierownika BP ARiMR, w sprawie nie doszło bowiem do przedawnienia. Od dnia dokonania pierwszej płatności nie upłynął bowiem okres 10 lat. Pierwsza płatność ustalona decyzją z dnia [...] marca 2005r. została przekazana na rachunek bankowy Skarżącego w dniu [...] kwietnia 2005r., a zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, Skarżący odebrał w dniu [...] listopada 2012 r. Uznał również, iż nie zaistniały jakiejkolwiek przesłanki wskazującej na działanie w dobrej wierze.

Organ nie stwierdził także istnienia przesłanek, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 2419/2001 i art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Dyrektor OT ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazał, że Skarżący w dniu [...] czerwca 2004 r. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Zadeklarował do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 133,63 ha w ramach II strefy nizinnej ONW, która w wyniku kontroli, po kompensacji powierzchni, wyniosła 132,28 ha.

Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2005 r. przyznał wnioskodawcy płatność ONW w kwocie 21.930, 48 zł., do powierzchni 132, 28 ha . Płatność ustalona wskazaną decyzją została przekazana na rachunek bankowy w dniu [...] kwietnia 2005 r. Z tą datą, wnioskodawca podjął zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. przyznano Skarżącemu płatność ONW na 2005 r. w wysokości 22.019,58 zł do powierzchni 133.63 ha, natomiast decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. przyznano płatność na 2006 r. w wysokości 22.019,58 zł do powierzchni 133, 63 ha. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2008 r. przyznano płatność na 2007 r. w wysokości 22.019,58 zł do powierzchni 133, 63 ha.

W dniu [...] maja 2008 r. Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności na 2008 r., w którym zadeklarował do udzielenia płatności, działki ewidencyjne o numerach 1349, 33, 38, 1181, 1295 oraz 1375 położone w województwie [...], powiat t., gmina B., obręb B. oraz działki ewidencyjne nr 12/1, 16, 23/1, 23/2, 25 położone w województwie [...], powiat t., gmina B., obręb B. [...] PGR. Powyższe działki ewidencyjne o numerach 12/1, 23/1 i 25 zostały zadeklarowane do płatności również przez innego producenta tj. Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa M. w K.. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., Kierownik BP ARiMR odmówił Skarżącemu przyznania płatności ONW na rok 2008, a Dyrektor OR ARiMR, na skutek złożonego odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organy uznały bowiem, że Skarżący nie był użytkownikiem spornych działek w 2008 r.

Na powyższa decyzję Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., który wyrokiem wydanym w sprawie III SA/Po 692/10 oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 r. oddalił skargę kasacyjną. (II GSK 1732/11).

W dniu [...] maja 2009 r. Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009r. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. organ przyznał wnioskodawcy płatność na 2009 r. w wysokości 3.476,88 zł., do powierzchni gruntów 13,19 ha.

Pismem z dnia [...] września 2012 r. Kierownik BP ARiMR poinformował Skarżącego o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności, w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na części powierzchni objętej zobowiązaniem ONW, a w dniu [...] października 2012 r. zawiadomił Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 z 2004 r. dalej: rozporządzenie ONW), oraz art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.). Skarżący powinien prowadzić działalność rolniczą na obszarze nie mniejszym niż 132,28 ha, co najmniej do [...] kwietnia 2010 r. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że, w kwietniu 2008 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na działkach o łącznej powierzchni 119,09 ha objętych zobowiązaniem ONW. Pozostała powierzchnia, na jakiej prowadzona jest nadal działalność rolnicza wynosi 13,19 ha.

Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący wszedł w posiadanie gruntów na podstawie umowy dzierżawy nr [...] z dnia [...] lutego 1999 r. zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa na okres 15 lat. Umowa ta została rozwiązana ze skutkiem na dzień [...] stycznia 2004 r. z winy Skarżącego, który nie płacił czynszu oraz innych ciążących na nim zobowiązań publiczno – prawnych związanych z przedmiotem dzierżawy, a więc przed dniem złożenia pierwszego wniosku o przyznanie płatności ONW. Mimo rozwiązania umowy dzierżawy grunty, w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] lipca 2007 r. były w posiadaniu Skarżącego, który użytkował je po [...] stycznia 2004 r. uiszczając czynsz z tytułu bezumownego korzystania. Skarżący posiadał i prowadził działalność rolniczą na powyższych gruntach do końca kwietnia 2008 r. kiedy to utracił posiadanie powyższych gruntów.

Tym samym organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 49 ust.5 rozporządzenia 2419/2001, jak również art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, bowiem od dokonania pierwszej płatności nie upłynął okres 10 lat. Pierwsza płatność ustalona decyzją z dnia [...] marca 2005r. została przekazana na rachunek bankowy Skarżącego w dniu [...] kwietnia 2005r., a zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, Skarżący odebrał w dniu [...] listopada 2012 r. Uznał również, iż nie zaistniały jakiejkolwiek przesłanki wskazującej na działanie w dobrej wierze.

Brak było również przesłanek do zastosowania art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 2419/2001, art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając:

- naruszenie § 9 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013,

- naruszenie art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn.zm.; dalej: k.p.a.), poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i odmowę dopuszczenia zawnioskowanych przez skarżącego dowodów,

- naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego polegające na wydaniu decyzji w oparciu o okoliczności, które nie znajdują potwierdzenia w gromadzonym materiale dowodowym.

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1203/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił powyższą skargę.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo ustaliły, że część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności, podlega zwrotowi.

Brak jest podstaw również do zastosowania wobec Skarżącego art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia 2419/2001, jak również art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004.

Płatności przyznawane były bowiem Skarżącemu w kolejnych latach na podstawie prawidłowo wydanych i prawomocnych decyzji. Konieczność zwrotu części tych płatności wynika z faktu niedotrzymania przez Skarżącego ciążącego na nim zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej niż 132, 28 ha, nie krócej niż do dnia [...] kwietnia 2010 r. Nie można w związku z tym uznać, aby dokonane płatności na rzecz Skarżącego wynikały z pomyłki organu.

Nie doszło również do przedawnienia żądania zwrotu płatności. Płatność ONW za 2004 r. została zrealizowana [...] kwietnia 2005 r., a ostatnia przyznana Skarżącemu płatność za 2007 r. została zrealizowana dnia [...] czerwca 2008 r. Pierwsze powiadomienie Skarżącego o nieuzasadnionym charakterze płatności, informujące o możliwości żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności nastąpiło pismem z dnia [...] września 2012 r.

Skarżący przystępując do programu pomocowego dotyczącego przyznania płatności ONW zdawał sobie sprawę z podjęcia zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej niż ta, do której została przyznana płatność w pierwszym roku, przez okres 5 lat od daty przyznania tej płatności. Już w dniu składnia pierwszego wniosku o przyznanie płatności, Skarżący posiadał deklarowane we wniosku grunty bezumownie. Umowa dzierżawy została bowiem wypowiedziana z jego winy z dniem [...] stycznia 2004 r. Skarżący wyrażając chęć przystąpienia do programu poprzez złożenie pierwszego wniosku o przyznanie płatności zdawał sobie sprawę z tego, że może nie być w stanie dotrzymać zobowiązania, które będzie na nim ciążyło przez 5 lat od daty wypłaty pierwszej płatności. Działając w ten sposób podjął ryzyko, że w przypadku niedotrzymania zobowiązania, będzie musiał dokonać zwrotu przyznanych mu płatności ONW. Natomiast wygrany przez Skarżącego przetarg na zawarcie umowy dzierżawy gruntów, deklarowanych do płatności, nie doprowadził do podpisania tej umowy. Okoliczności te wykluczają, aby Skarżący działał w dobrej wierze.

Sąd I instancji nie stwierdził także naruszania art. 75 i art. 77 k.p.a. Uznał, że organy dopuściły, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonały ustalenia i oceny stanu faktycznego, ustalając Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności ONW.

Od powyższego wyroku Skarżący wniósł skargę kasacyjną zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w rozpoznawanym stanie faktycznym nie zachodzi przesłanka dobrej wiary,

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i odmowę dopuszczenia zawnioskowanych przez Skarżącego dowodów, do którego to zarzutu Sąd I Instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia,

3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie argumentacji i zarzutów Skarżącego, wskazanych w treści skargi dotyczących naruszenia przez organy administracji art. 75 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i odmowę dopuszczenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów, do którego to zarzutu Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną rozstrzygnięcia.

Skarżący wniósł tym samym o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny determinują przytoczone w skardze kasacyjnej zarzuty wskazujące na wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Tym samym to sam autor skargo kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt I FSK 1536/11 oraz wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2084/13 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna okazała się nie uzasadniona.

Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1761/13).

Zaznaczyć przy tym należy, że o skuteczności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde ich naruszenie lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 § 2 p.p.s.a., rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.

Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 k.p.a., poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organu administracji art. 75 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i odmowę dopuszczenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów, a także art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie argumentacji i zarzutów Skarżącego, wskazanych w treści skargi dotyczących naruszenia przez organy administracji art. 75 k.p.a. należało uznać za nieuzasadnione.

Wskazać należy iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący nie zawarł wywodu wskazującego na wpływ ww. naruszenia na wynik sprawy.

W motywach uzasadnienia skargi kasacyjnej Skarżący wskazał jedynie, że w jego ocenie organy dopuściły się naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. W toku postępowania Skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodów z protokołów oraz akt sprawy Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział w P. dotyczących przetargu "Obiektu Rolnego S." w 2008 r. oraz zeznań świadków – pracowników Agencji Nieruchomości Rolnych zajmujących się przedmiotową sprawą. Organ nie uwzględnił wskazanych wniosków dowodowych, przez co Skarżący nie miał możliwości udowodnienia podnoszonych przez niego twierdzeń. Skarżący zaznaczył, że wskazywał na powyższe nieprawidłowości w treści skargi, mimo to Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie odniósł się do tych zarzutów.

Zauważyć należy, że Skarżący wskazując na zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. nie precyzuje jednostki redakcyjnej która jest przedmiotem zarzutu.

Nadto, przepis ten stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej, którą sprawuje sąd administracyjny, polega na orzekaniu w sprawie skarg na wymienione w tym przepisie akty prawne i bezczynność organów. Przepis ten należy zatem do kategorii przepisów o charakterze ustrojowym i wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem Skarżącego, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Tak więc stwierdzić należy, że przepis art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a. mógłby być naruszony tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, co w tej sprawie nie miało miejsca.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazany przepis określa wymogi formalne uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Wadliwość uzasadnienia może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, gdy uzasadnienie nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 września 2009 r., I OSK 1605/09, z dnia 27 października 2010 r., II GSK 900/09, z dnia 5 listopada 2010 r., II OSK 1713/10, z dnia 30 listopada 2012 r., II FSK 745/11), względnie gdy sąd nie zajmie stanowiska odnośnie prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada jednak w pełni wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów.

W zaskarżonym wyroku, wbrew twierdzeniom Skarżącego, Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie stwierdził także naruszenia art. 75 k.p.a. Dyrektora OT ARiMR bowiem, przeprowadzenie dowodu z akt Agencji Nieruchomości Rolnych dotyczących przetargu oraz zeznań świadków pracowników Agencji nie ma znaczenia dla sprawy. Złożona oferta przez Skarżącego nie została wybrana, a fakt wygrania przetargu nie ma wpływu na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia przez Sąd art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w rozpoznawanym stanie faktycznym nie zachodzi przesłanka dobrej wiary.

Skarżący nie wskazał w powyższym zarzucie na prawidłową jego zdaniem wykładnię art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Jak wskazuje natomiast zarówno sformułowanie jak i uzasadnienie powyższego zarzutu Skarżący poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego, zmierza do podważenia ustalonego stanu faktycznego. Natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 178/13, LEX nr 1501745). Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że w drodze podnoszenia zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego nie można podważać wadliwości w zakresie ustalania stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 601/09, LEX nr 586418, wyrok NSA z dnia 31 marca 2004 r., OSK 59/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 10.; wyrok NSA z dnia 13 października 2004 r., FSK 548/04, LEX nr 147685; wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., FSK 568/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 67; wyrok WNSA z dnia 21 lutego 2005 r., GSK 1045/04, LEX nr 187142; wyrok NSA z dnia 3 marca 2005 r., GSK 974/04, LEX nr 186875; wyrok NSA z dnia 3 września 2008 r., II GSK 293/08, LEX nr 470457).

Tak więc Skarżący chcąc podważyć ustalony stan faktyczny winien w tej mierze sformułować zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tak aby zakreślić ramy kontroli którą dokonać ma Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 176 p.p.s.a. Skarżący natomiast tego nie uczynił.

Dodać należy, że stosownie do treści art. 73 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Jednakże w myśli art. 73 ust. 5 tego rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 wynika zatem, że jako zasadę przyjmuje się dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkami w sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze.

To, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Natomiast dobrą wiarę powinien wykazać beneficjent. Organ ocenia jedynie okoliczności podane przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2004 r. sygn. akt II GSK 113/13 oraz wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 21/14).

Skarżący upatruje dobrej wiary w fakcie utraty posiadania części gruntów objętych płatnościami ONW, która nastąpiła na skutek niezależnych od niego okoliczności. Nadto twierdził, że brak umowy dzierżawy, w dniu składania pierwszego wniosku o przyznanie płatności ONW ([...] czerwca 2004 r.) nie przesądza o braku dobrej wiary. Skarżący wskazywał również, że pomimo formalnego rozwiązania umowy dzierżawy w dalszym ciągu pozostawał we władaniu gruntów, opłacał czynsz i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej. W ocenie Skarżącego skoro obowiązujące przepisy dopuszczają przyznanie dopłat na rzecz podmiotu będącego posiadaczem gruntów objętych płatnością i nie wprowadzają wymogu legitymowania się umową czy innym tytułem prawnym, nie można domniemywać złej wiary Skarżącego.

Skarżący podkreślał, że utrata posiadania przez niego przedmiotowych gruntów nastąpiła bez jego winy bowiem w kwietniu 2008 r. ponownie wygrał przetarg na dzierżawę gruntów. Jednakże do podpisania umowy nie doszło.

Skarżący składając wnioski o przyznanie płatności ONW oświadczał, że znane są mu zasady przyznawania tych płatności. Tym samym przystępując do programu pomocowego dotyczącego przyznania płatności ONW był świadomy, iż zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej niż ta, do której została przyznana płatność w pierwszym roku, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności. Tym samym wiedział, iż zobowiązany jest do prowadzenia działalności na obszarze 132,28 ha przez 5 lat od dnia [...] kwietnia 2005 r., tj. co najmniej do dnia [...] kwietnia 2010 r. Okoliczności tej nie zmienia fakt, że nie posiadał umowy dzierżawy gruntów czy też to, że liczył na zawarcie umowy gdyż pozostawał we władaniu gruntów, opłacał czynsz i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej.

Natomiast wyrażając chęć przystąpienia do programu poprzez złożenie pierwszego wniosku o przyznanie płatności Skarżący zdawał sobie sprawę (a przynajmniej dochowując należytej staranności powinien był) z tego, że może nie być w stanie dotrzymać zobowiązania, które będzie na nim ciążyło przez pięć lat od daty wypłaty pierwszej płatności. Godząc się na takie działanie podjął ryzyko, że w przypadku niedotrzymania zobowiązania, będzie musiał dokonać zwrotu przyznanych mu płatności ONW. W każdej bowiem chwili właściciel gruntu miał prawo domagać się jego zwrotu.

Nadto, do wypowiedzenia Skarżącemu umowy dzierżawy gruntów z dniem [...] stycznia 2004 r. (zatem przed dniem złożenia pierwszego wniosku) doszło z winy Skarżącego tj. z uwagi na zaleganie z opłacaniem czynszu. Co więcej jak wynika z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji pomimo wygrania przetargu ustnego nie doszło do podpisania z nim stosownej umowy dzierżawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzekła na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.