Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 45/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70  ust. 5
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 169  ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 134,  art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego J.R. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Komisja Rekrutacyjna Wyższej Szkoły odmówiła przyjęcia A. K. na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunek "Bezpieczeństwo wewnętrzne – dla osób cywilnych" w roku akademickim 2012/2013 z powodu braku miejsc. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 169 ust. 1 pkt 2, ust. 2, 3 i 10 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w zw. z § 5 ust. 1 i § 7 ust. 7 uchwały nr "[...]" Senatu Wyższej Szkoły z dnia "[...]" w sprawie ustalenia warunków i trybu rekrutacji osób cywilnych i funkcjonariuszy służb podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji: Policji, Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej na studia stacjonarne i niestacjonarne drugiego stopnia na kierunku "Bezpieczeństwo wewnętrzne" w Wyższej Szkole w roku akademickim 2012/2013 oraz § 1 ust. 2 pkt 1b uchwały Nr "[...]" Senatu Wyższej Szkoły z dnia "[...]" w sprawie ustalenia limitów naboru na studia na rok akademicki 2012/2013. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., iż o kolejności przyjmowania kandydatów na I rok studiów w ramach limitu miejsc decydowała łączna liczba punktów uzyskanych przez kandydata w ramach postępowania rekrutacyjnego. Kandydat na I rok studiów mógł być przyjęty wówczas, gdy suma uzyskanych przez niego punktów mieściła się w przedziale od 19.93 do 24.01 punktów. Liczba uzyskanych przez A. K. punktów (11.10) była mniejsza od liczby progu punktów kwalifikujących do przyjęcia na studia.

Po rozpatrzeniu odwołania A. K. od powyższej decyzji organu pierwszej instancji z dnia "[...]", Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Wyższej Szkoły decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 169 ust. 12, ust. 14 i ust. 15 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 107 i art. 138 § 1 ustawy a dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymała ją w mocy. Argumentowała, iż zgodnie z § 5 ust. 1 uchwały nr "[...]" Senatu Wyższej Szkoły z dnia "[...]" w sprawie ustalenia warunków i trybu rekrutacji osób cywilnych i funkcjonariuszy służb podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji: Policji, Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej na studia stacjonarne i niestacjonarne drugiego stopnia na kierunku "Bezpieczeństwo wewnętrzne" w Wyższej Szkole w roku akademickim 2012/2013 o kolejności przyjmowania kandydatów na pierwszy rok studiów na danym kierunku w ramach limitu miejsc decydowała łączna liczba punktów uzyskanych w postępowaniu rekrutacyjnym. Limit miejsc na wybranym przez stronę kierunku uchwałą nr "[...]" z dnia "[...]" w sprawie ustalenia limitów naboru na studia na rok akademicki 2012/2013 został ustalony na 120 miejsc. W wyniku przeprowadzonego postępowania rekrutacyjnego A. K. uzyskał łącznie 11,10 punktów, co uplasowało go na 226 miejscu listy rankingowej. Uzyskana liczba punktów była mniejsza od liczby punktów w przedziale od 19,93 do 24,01 kwalifikujących do przyjęcia na studia. Dodatkowo wyjaśniono, że punktację stanowiła średnia arytmetyczna ocen uzyskanych w trakcie przebiegu studiów drugiego stopnia, która wyniosła 3,7. Natomiast, kandydat nie uzyskał punktów za zbieżności programowe, ze względu na realizację niespokrewnionych przedmiotów, które realizował na Wydziale Samochodów i Maszyn Rolniczych na Politechnice.

Skargę na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej wywiódł do Sądu A. K. żądając jej uchylenia, jak też uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł, iż w odwołaniu od decyzji z dnia "[...]" zwrócił się o ponowne przeliczenie punktów, ponieważ zasady rekrutacji określone w uchwale nr "[...]" z dnia "[...]" Senatu Wyższej uniemożliwiają osobie, która ukończyła studia nieobjęte zbieżnością programową przyjęcie na studia, ponieważ przedmioty objęte badaniem zbieżności programowej obejmują 10 z 25 możliwych do uzyskania punktów. W takiej sytuacji nawet posiadanie najwyższej możliwej średniej ze studiów powodować będzie nikłe szanse przyjęcia na studia. Wskazał, iż organ odwoławczy powtórnie przeliczył uzyskane przez niego punkty i stwierdził, że uzyskał on 11,10 punktów, czyli tyle samo, ile wynikało z obliczeń Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej. Uczelniana Komisja Rekrutacyjna dostrzegła, że nie mógł on uzyskać wielu punktów za zbieżności programowe ze względu na realizację przedmiotów niespokrewnionych na ukończonych przez niego studiach magisterskich na Wydziale Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki. Nie wpłynęło to jednak na decyzję Komisji, która uznała, że rekrutacja już się zakończyła i wyczerpano możliwość przyjmowania kandydatów z listy rezerwowej. Dodał, że Uczelniana Komisja Rekrutacyjna w żaden sposób nie odniosła się do zarzutu odwołania dotyczącego niemożliwości bycia przyjętym na przedmiotowe studia drugiego stopnia przez osobę, która nie realizowała w toku studiów przedmiotów branych pod uwagę podczas postępowania rekrutacyjnego. W praktyce oznacza to, że kandydat, który ukończył na przykład studia techniczne, na najlepszej uczelni technicznej w Polsce i w związku z tym mógłby zostać bardzo dobrym specjalistą w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego, nie ma praktycznie szans na przyjęcie.

W odpowiedzi na skargę Uczelniana Komisja Rekrutacyjna, w całości podtrzymując argumentację zawarta w zakwestionowanej decyzji, wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Przy czym stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sądy administracyjne kontrolują, zatem czy organy administracyjne, wydające zaskarżone akty, nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Inaczej mówiąc przedmiotem wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne jest kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana pod względem zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sądowa kontrola administracji jest kontrolą sprawowaną wedle kryterium legalności – zgodności działalności administracji publicznej z treścią norm prawnych zawartych w powszechnie obowiązujących źródłach prawa, którymi są w szczególności ustawy i wydane na ich podstawie akty niższego rzędu.

Zgodnie z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zapewnia się szkołom wyższym autonomię na zasadach określonych w ustawie. Ustawy określające zasady działania publicznych szkół wyższych muszą - w myśl art. 70 ust. 5 Konstytucji, respektować ich autonomię, tzn. nie mogą znosić istoty tej autonomii poprzez zupełne i wyczerpujące unormowanie wszystkich spraw, które określają pozycję studenta w państwowej szkole wyższej. Zasada autonomii szkół wyższych została również wyrażona w art. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Oznacza to, że władzom szkół wyższych musi być pozostawiona sfera swobodnego decydowania o sprawach nauki i nauczania, z czym wiązać się też musi sfera swobodnego decydowania o sprawach organizacji wewnętrznej i składu władz, toku nauczania, przyjmowania i promowania studentów, a także określania niektórych ich praw i obowiązków. Zgodnie z treścią art. 169 ust. 2 ww. ustawy Senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach. Podjętą w tej sprawie uchwałę uczelnia podaje do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy i przesyła ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego. Uchwała nr "[...]" Senatu Wyższej Szkoły z dnia "[...]" w sprawie ustalenia warunków i trybu rekrutacji osób cywilnych i funkcjonariuszy służb podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji: Policji, Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej na studia stacjonarne i niestacjonarne drugiego stopnia na kierunku "Bezpieczeństwo wewnętrzne" w Wyższej Szkole w roku akademickim 2012/2013 określa w sposób szczegółowy zasady i tryb przyjęcia na powyższe studia. Należy zauważyć, że ustawa o szkolnictwie wyższym określa zasady nadzoru Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego nad uczelniami wyższymi. Zgodnie z art. 36 ust. 1 tej ustawy Minister Nauki ma prawo stwierdzić nieważność uchwały organu kolegialnego uczelni w przypadku jej niezgodności z przepisami prawa nie później niż w terminie dwóch miesięcy od otrzymania uchwały. Natomiast ust. 2 powyższego artykułu stanowi, że uprawnienia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego określone w ust. 1 w odniesieniu do uczelni wojskowych, służb państwowych, artystycznych, medycznych oraz morskich wykonują odpowiednio ministrowie wskazani w art. 33 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Dopóki zatem właściwy minister nie zakwestionował legalności uchwały nr "[...]" Senatu Wyższej Szkoły z dnia "[...]", to należy traktować ją jako obowiązującą.

Rekrutację na studia przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisja rekrutacyjna podejmuje decyzje w sprawach przyjęcia na studia. Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym w statucie - art. 169 ust. 10 i 12 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia określonych zgodnie z ust. 2 art. 169. Wyniki postępowania rekrutacyjnego są jawne (art. 196 ust. 9).

Z przedstawionych akt postępowania w sprawie rekrutacji skarżącego na studia na kierunku "Bezpieczeństwo wewnętrzne" wynika, że powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej uchwałą Senatu Wyższej Szkoły z dnia "[...]" określono zasady przyjęć na studia stacjonarne i niestacjonarne drugiego stopnia uruchamianych w roku akademickim 2012/2013. Przepis § 5 uchwały przewiduje, że:

1. O kolejności przyjmowania kandydatów na pierwszy rok studiów na danym kierunku w ramach limitu miejsc decyduje łączna liczba punktów uzyskanych w postępowaniu rekrutacyjnym.

2. Rekrutacja kandydatów na studia, o których mowa w § 1 ust. 1, jest prowadzona na podstawie wyników uzyskanych przez kandydata w postępowaniu rekrutacyjnym, które polega na zsumowaniu średniej ocen z egzaminów i zaliczeń z oceną uzyskanych przez kandydata w toku ukończonych studiów wyższych, zwanej dalej "średnią ze studiów", z punktami uzyskanymi przez kandydata w wyniku oceny zbieżności programowej, zgodnie ze wzorem: 3 x średnia ze studiów + liczba punktów uzyskanych w wyniku oceny zbieżności programowej.

3. Średnią ze studiów stanowi średnia arytmetyczna ocen ze wszystkich egzaminów i zaliczeń z oceną uzyskanych w ciągu całego toku ukończonych studiów wyższych (wskazanych przez kandydata), bez wyrównania do pełnej oceny, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.

4. Ocena zbieżności programowej polega na porównaniu programów wszystkich ukończonych przez kandydata studiów (studiów pierwszego stopnia, studiów drugiego stopnia, jednolitych studiów magisterskich) z programem studiów pierwszego stopnia na kierunku "Bezpieczeństwo wewnętrzne".

Postanowienia § 5 uchwały wyznaczają zatem maksymalny zakres elementów postępowania kwalifikacyjnego na studia i stanowią zarazem, że przyjęcia na studia odbywają się w ramach planowej liczby miejsc. Ta regulacja ma charakter generalny i przesądza co do zasady, że na kierunek "Bezpieczeństwo wewnętrzne" wstęp nie jest wolny, a liczba miejsc ograniczona. Również generalny charakter ma zasada, że przyjęcie na I rok studiów następuje w przypadku, gdy wyniki uzyskane przez kandydata w postępowaniu kwalifikacyjnym spełniają kryteria punktowe. Ustalenie bowiem kryteriów punktowych ma charakter elementarnego wymogu postępowania rekrutacyjnego. Uchwała nie przewiduje możliwości odstępstw od tego trybu.

Materialnoprawne warunki przyjęcia na studia na kierunku "Bezpieczeństwo wewnętrzne" w roku akademickim 2012/2013, na które wstęp nie był wolny, określone zostały zatem przepisami art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 5 uchwały Senatu Wyższej Szkoły z dnia "[...]", gdyż wyniki uzyskane w postępowaniu kwalifikacyjnym z poszczególnych jego elementów podlegały przełożeniu na uzyskaną liczbę punktów (§ 5 ust. 2), a przyjęciu podlegali kandydaci, którzy spełniali kryteria punktowe. Mając na uwadze zasadę autonomii uczelni pamiętać należy, że Senat mógł samodzielnie i niezależnie określić zasady oceny kandydata na studia, a tym bardziej mógł określić zasady punktacji za zrealizowane przez kandydata programy wszystkich ukończonych przez niego studiów. Również w granicach prawa dopuszczalne było promowanie punktowe kandydatów, którzy zaliczyli uprzednio przedmioty zbieżne programowo z przedmiotami przewidywanymi na kierunku "Bezpieczeństwo wewnętrzne". Tym samym nie mógł zostać uwzględniony zarzut podnoszący, że przepisy dotyczące rekrutacji uniemożliwiają osobie, która ukończyła studia nieobjęte zbieżnością programową przyjęcie na studia. W tym stanie rzeczy zakwestionowaną, jak też poprzedzającą ją decyzję, należy uznać za zgodne z prawem.

Reasumując, autonomia szkół wyższych oznacza, że organy uczelni posiadają tzw. władztwo wewnętrzne, które – z woli ustawodawcy – pozwala na ustalanie własnych zasad obowiązujących w działalności uczelni – w ramach zakreślonych ustawą, w tym ustalenia warunków i trybu rekrutacji oraz zasad punktacji kandydata ubiegającego się o przyjęcie na konkretny kierunek studiów.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O wynagrodzeniu pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).