Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 656/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 1a
journal: Dz.U. 2016 poz 191
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1010/16 w sprawie ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. II SA/Ol 1010/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę [...] sp. z o.o. w M. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wskazaną powyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 603), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. w M., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], nakazującą [...] z o.o. w M. wykonanie następujących obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej:

1. przeprowadzenie udokumentowanego przeglądu siedmiu kontrolowanych hydrantów zewnętrznych zlokalizowanych na wodociągach we wsi W., uwzględniając w szczególności ciśnienie nominalne i wydajność nominalną,

2. zainstalowanie trzech hydrantów nadziemnych na odcinku 498 m wzdłuż głównej ulicy, między numerami domów [...] i [...] we wsi W.,

2. oznakowanie znakiem graficznym zgodnym z Polską Normą miejsca usytuowania hydrantu zewnętrznego zlokalizowanego przy budynku nr [...] w W.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2016 r., oddalającego skargę [...] sp. z o.o. w M. na ww. decyzję organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że zarzuty skargi sprowadzają się do zarzutu bezpodstawnego uznania [...] sp. z o.o. w M. za podmiot zobowiązany do realizacji obowiązków (nakazów) szczegółowo wymienionych w utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Sąd przypomniał, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 191 ze zm.), ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez: 1. zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia; 2. zapewnienie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia; 3. prowadzenie działań ratowniczych. W myśl art. 3 ust. 1 powyższej ustawy, osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. Natomiast stosownie do przepisu art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest między innymi obowiązany zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie (pkt 3). Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem (art. 4 ust. 1a cyt. ustawy).

W odniesieniu do powołanych przepisów oraz niekwestionowanej przez stronę okoliczności pozostawania sieci wodociągowej gminy w faktycznym władaniu skarżącej spółki Sąd ustalił, iż skarżąca, będąca gminną osobą prawną, faktycznie włada siecią wodociągową na terenie gminy [...]. Z tych względów Sąd uznał, że realizowanie obowiązków, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, tj. zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, ciąży na Spółce z mocy art. 4 tej ustawy. Sąd podkreślił ponadto, że w świetle § 10 ust. 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 124, poz. 1030), dalej jako: rozporządzenie, obowiązek poddawania hydrantów zewnętrznych, co najmniej raz w roku, przeglądom i konserwacji ciąży na właścicielu sieci wodociągowej przeciwpożarowej. Skarżąca Spółka jest zarządcą będącej własnością Gminy [...] sieci wodociągowej, wobec tego do zakresu jej obowiązków należy również dostarczanie wody na cele przeciwpożarowe. Z powyższym obowiązkiem wiąże się ściśle konieczność zachowania sieci wodociągowej w stanie, który umożliwia dostarczanie wody dla tych celów w wymaganej ilości. To zaś, stosownie do § 10 ust. 13 rozporządzenia, pociąga za sobą obowiązek przeprowadzania co najmniej raz w roku kontroli i konserwacji hydrantów zewnętrznych. Z tych względów, w ocenie Sądu, obowiązek dokonywania przeglądów hydrantów zewnętrznych nałożono na skarżącą Spółkę zasadnie. Wynika on bowiem wprost z § 10 ust. 8 rozporządzenia.

Ponadto, z prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy bezspornie wynika, że w miejscowości W. znajduje się sieć wodociągowa przeciwpożarowa, na której nie zachowano wymaganej odległości pomiędzy hydrantami nadziemnymi. Zgodnie z § 10 ust. 6 rozporządzenia, hydranty zewnętrzne na sieci wodociągowej przeciwpożarowej umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, przy zachowaniu odległości między hydrantami do 150 m. Zasadnie nałożono zatem na skarżącą obowiązek polegający na zainstalowaniu trzech hydrantów nadziemnych na odcinku 498 m wzdłuż głównej ulicy.

Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 20 grudnia 2016 r. złożyło [...] sp. z o.o. w M. zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 1. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu, że [...] sp. z o.o. w M. jest zobowiązane do zapewnienia ochrony przeciwpożarowej na sieci wodociągowej we wsi W., podczas gdy adresatem obowiązków o jakich mowa w przepisie art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej jest właściciel, użytkownik, zarządca lub podmiot faktycznie władający obiektem budowlanym wymagającym zapewnienia mu ochrony przeciwpożarowej oraz gmina, która na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym jest zobowiązana do zapewnienia porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazała, że należy odróżnić zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków od kwestii zapewnienia ochrony przeciwpożarowej. Takie rozróżnienie jest uzasadnione redakcją art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, która odmiennie traktuje zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (pkt 3) oraz ochronę przeciwpożarową (pkt 14). Przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne może wykonywać zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w oparciu o decyzję wydaną przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. O ile powierzenie Spółce i wykonywanie przez nią zadań w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w oparciu o ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków i stosowną decyzję nie budzi wątpliwości, o tyle ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie reguluje kwestii wykonywania przez skarżącą obowiązków gminy w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Nie zachodzą podstawy do przyjęcia, że Spółka została powołana do wykonywania zadań własnych gminy, innych niż wskazane w akcie założycielskim.

W ocenie skarżącej, art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej nie daje podstaw do przyjęcia, że przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjne zostały zobowiązane do przejęcia zadań własnych gminy w zakresie zapewnienia ochrony przeciwpożarowej. Zdaniem strony, nie zachodzą podstawy do przyjęcia, że sieć wodociągowa, której właścicielem jest skarżąca, jednocześnie jest siecią wodociągową przeciwpożarową, co nie wyklucza wykorzystania jej przez gminę na cele sieci wodociągowej przeciwpożarowej, niemniej jednak obowiązki w zakresie jej odpowiedniego utrzymania na cel przeciwpożarowy spoczywają na gminie i mogłyby być wykonywane przez skarżącą jedynie w sytuacji powierzenia skarżącej takich obowiązków przez gminę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, podniesiony w celu zakwestionowania zaaprobowanego przez Sąd I instancji stanowiska organów o zasadności nałożenia na skarżące [...] sp. z o.o. w M. na mocy decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia [...] kwietnia 2016 r. obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, które w ocenie strony powinny być wykonywane przez gminę w ramach jej zadań własnych, nie zasługuje na uwzględnienie.

Stanowisko Sądu I instancji, iż źródłem kwestionowanych przez Spółkę obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej jest, m.in., art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe. Zgodnie z powołanym przepisem, osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. Nie budzi wątpliwości, że aczkolwiek ustanowiony powołanym przepisem obowiązek zabezpieczenia środowiska, budynku, obiektu lub terenu przed zagrożeniem pożarowym ujęty jest ogólnie, to jednak odnoszony być może również do przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Uzasadniając przyjęcie takiej oceny Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji strony skarżącej wyprowadzonej w odniesieniu do treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, iż sieć wodociągowa, której właścicielem jest skarżąca nie stanowi sieci wodociągowej przeciwpożarowej. Otóż stwierdzić należy, że przedmiot przypisanych do zadań własnych gminy spraw wodociągów i zaopatrzenia w wodę (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym) uszczegóławiają przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, wprowadzające zasadę, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę stanowi przedmiot działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko przyjęte przez ten Sąd w wyroku z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. II OSK 473/15, iż przyznana przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu funkcja podmiotu operacyjnego, który, niezależnie od określenia taryf za świadczone usługi, sprawuje kontrolę nad wszystkimi technicznymi aspektami doprowadzana wody i odprowadzania ścieków, sprawia, że zadania tego podmiotu obejmują zarówno realizację dostaw wody w sposób ciągły i niezawodny, jak i czuwanie, by zadanie to było niezagrożone poprzez zapewnienie posiadanym urządzeniom wodociągowym pełnej zdolności do realizacji wymaganych dostaw wody. Przepisy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wymagają, by przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zapewniło dostarczanie wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem (art. 5 ust. 1 tej ustawy). Prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w związku z prowadzoną działalnością zbiorowego zaopatrzenia w wodę wynikają nie tylko z przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ale z innych aktów prawnych. W ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przyjęto, że regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków powinien określać warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe (art. 19 ust. 2 pkt 9 ustawy). Z tym wymaganiem łączy się dodatkowe zastrzeżenie, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obciąża gminę na podstawie cen i stawek opłat ustalonych w taryfie za wodę zużytą na cele przeciwpożarowe, o czym stanowi powołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 22 pkt 2 cyt. ustawy. Określając powyższe kwestie w ten sposób, ustawodawca uwzględnił to, że urządzenia służące do zaopatrywania w wodę ludności służą również do celów przeciwpożarowych, z tego względu funkcji pełnionych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie da się sprowadzić wyłącznie do zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia odbiorców usług w znaczeniu nadanym temu pojęciu przez art. 2 pkt 3 cyt. ustawy. Zakres obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnym w związku ze znaczeniem sieci wodociągowej dla ochrony przez pożarem został odrębnie określony w aktach prawnych dotyczących ochrony przeciwpożarowej, stąd w ustawie zaopatrzeniowej zostały uregulowane tylko te kwestie, które mają związek z rozliczeniem kosztów wykonywania tych zadań w imieniu gminy przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przy okazji realizacji zbiorowego zaopatrzenia w wodę stanowiącego, co nie powinno budzić wątpliwości, zasadniczy przedmiot działalności tego podmiotu. Sama niejako "szczątkowość" regulacji, której przedmiotem jest zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, zamieszczona w ustawie zaopatrzeniowej nie może być z tego względu argumentem, który przesądzałby, że obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę pozostają rozłączne względem wymagań przeciwpożarowych.

W nawiązaniu zaś do argumentacji skargi kasacyjnej wyprowadzającej na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym obowiązek realizacji zadań z zakresu ochrony przeciwpożarowej przez gminę Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zadania własne gminy z zakresu ochrony przeciwpożarowej określają przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Zakres przedmiotowy tej ustawy obejmuje realizację przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez m.in. zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Ten aspekt ochrony przeciwpożarowej powinien zaś być rozumiany jako zapewnienie koniecznych warunków ochrony technicznej nieruchomościom i ruchomościom, a także tworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających powstawaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia (art. 2 pkt 1 ww. ustawy). Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do zanegowania stanowiska przyjętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku w sprawie o sygn. II OSK 473/15, iż te zadania organizacyjne ustawodawca odnosi w sposób rozłączny tak do określenia szczegółowych sposobów i warunków ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, jak i do określenia wymagań w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. W art. 13 ust. 3 ustawy o ochronie przeciwpożarowej ustawodawca przewidział, że szczegółowe uregulowanie tej ostatniej materii powinno zostać dokonane w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy. W art. 13 ust. 4 cyt. ustawy wskazał jednocześnie, że ten akt wykonawczy powinien uwzględniać wymagania przeciwpożarowe, jakie powinny spełniać sieci wodociągowe. Korzystając z upoważnienia ustawowego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, w którym, po pierwsze, wskazał, dla jakich jednostek osadniczych oraz budynków użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego, a także obiektów budowlanych wymagane jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru (§ 3 ust. 1 rozporządzenia), po wtóre zastrzegł, że woda do celów przeciwpożarowych dla obiektów, o których mowa w § 3, powinna być dostępna w szczególności z urządzeń zaopatrujących w wodę ludność, zgodnie z regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). Nawiązanie do tego aktu prawa miejscowego zostało wprowadzone również w § 4 ust. 4 rozporządzenia, które określiło, że wodę do celów przeciwpożarowych w wymaganej ilości określonej w sposób, o którym mowa w § 4 ust. 1 i 2, powinna zapewniać sieć wodociągowa doprowadzająca wodę do jednostki osadniczej (§ 4 ust. 4 rozporządzenia). W przypadku, gdy sieć wodociągowa stanowi źródło wody do celów przeciwpożarowych, sieć tę należy uważać za "sieć wodociągową przeciwpożarową" (§ 9 ust. 1 rozporządzenia). Powyższe wyróżnienie ma aspekt wyłącznie funkcjonalny, albowiem jest oparte tylko na rozróżnianiu funkcji, jakie spełnia określona sieć wodociągowa służąca zbiorowemu dostarczaniu wody. Z tego względu nie powinno budzić wątpliwości, że sieć wodociągową przeciwpożarową zaopatrującą wodę do celów przeciwpożarowych do jednostki osadniczej należy odnosić do sieci, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Mając powyższe na uwadze, powracając na grunt art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, którego naruszenie z uwagi na uczynienie skarżącej Spółki adresatem obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej wynikających z decyzji objętych wniesioną do Sądu I instancji skargą skarżące przedsiębiorstwo wskazało jako główną podstawę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wynikając z tego przepisu obowiązek "zabezpieczenia przed zagrożeniem pożarowym" powinien być rozumiany jako obowiązek podjęcia wszystkich działań, które służą ochronie przeciwpożarowej. Przed zagrożeniem pożarowym zabezpiecza zarówno posiadanie wymaganych urządzeń przeciwpożarowych, stosowanie się do zakazów podejmowania zachowań wywołujących możliwość spowodowania pożaru oraz stosowanie się do ustawowo przewidzianych wymagań w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę.

Mając na względzie, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej nie połączyła z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, przyjętych przez organy Państwowej Straży Pożarnej jako źródło nałożonych na Spółkę poszczególnych obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej, Naczelny Sąd Administracyjny pozbawiony został możliwości dokonania szczegółowej oceny co do tego, czy zakres nałożonych na stronę na podstawie przepisów rozporządzenia obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej stanowił zabezpieczenie "środowiska, budynku, obiektu lub terenu" przed zagrożeniem pożarowym na obszarze ustalonej działalności tego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie dopuścił się ponadto naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Treść art. 4 ust. 1a tej ustawy w zakresie, w jakim określa on krąg podmiotów odpowiedzialnych za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, jest jednoznaczna i nie daje podstaw do rozszerzenia zakresu podmiotowego tego przepisu w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej, tj. poprzez dopisanie do niego gminy. Z omawianego przepisu jasno wynika, że odpowiedzialność, którą co do zasady z uwagi na treść art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, ponosi właściciel, w sytuacji zawarcia umowy cywilnoprawnej o zarządzenie lub użytkowanie przechodzi, w zależności od zawartej umowy, bądź to na zarządcę, bądź to na użytkownika. W przypadku niezawarcia umowy o zarządzanie czy umowy o użytkowanie, wynikająca z art. 4 ust. 1 ustawy odpowiedzialność właściciela zostaje wyłączona i spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem (zdanie drugie art. 4 ust. 1a cyt. ustawy). Przeniesienie na gruncie niniejszej sprawy obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej ze skarżącej Spółki na gminę w drodze rozszerzającej wykładni art. 4 ust. 1a omawianej ustawy nie może odnieść zamierzonego skutku w sytuacji, gdy z niekwestionowanych w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych Sądu I instancji wynika, że gmina jest właścicielem sieci wodociągowej oddanej w zarząd skarżącemu Przedsiębiorstwu, które siecią wodociągową na terenie gminy [...] faktycznie włada. Jest to kluczowa w sprawie okoliczność faktyczna, którą Sąd I instancji prawidłowo ocenił jako uzasadniającą przyjęcie, że realizowanie obowiązków o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej ciąży na skarżącej Spółce. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie spraw rozstrzyganych w analogicznym stanie faktycznym i prawnym nie budzi wątpliwości, że gminna osoba prawna, faktycznie władająca siecią wodociągową na terenie gminy, na podstawie art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązana jest do realizowania obowiązków o których mowa w art. 4 ust. 1 cyt. ustawy (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2016 r., II OSK 1109/14 i z dnia 15 lutego 2017 r., II OSK 1388/15), w tym do ustanowionego we wskazanym w podstawach kasacyjnych art. 4 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy obowiązku zapewnienia konserwacji oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie. Powyższy obowiązek, w ujęciu Sądu I instancji, ze względu na treść § 10 ust. 13 rozporządzenia, obejmuje konieczność poddania przeglądowi m.in. hydrantów zewnętrznych na przeciwpożarowej sieci wodociągowej, czego skarżący kasacyjnie w drodze adekwatnych zarzutów kasacyjnych nie podważył. Z powołanych względów zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej poprzez jego błędne zastosowanie również nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z powołanych względów, wobec stwierdzenia, że zaskarżony wyrok nie został wydany z naruszeniem przepisów wskazanych w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.