Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 297/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2a
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20 ust. 2-3, art. 23, art. 24 ust. 1, ust. 2a, ust. 4 i art. 32 ust. 1d, ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 poz.1952 ze zm.; zwanej dalej: u.ś.r.) oraz art.104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096; zwanej dalej: k.p.a.) odmówił J. Ż. (zwanej dalej: skarżącą lub wnioskodawczynią) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na okres od [...] czerwca 2017 r. do [...] sierpnia 2017 r. oraz przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej okres od [...] września 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, a także na okres od [...] stycznia 2018 r. do [...] września 2019 r. w kwocie [...]zł miesięcznie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie pracuje i nie podejmuje zatrudnienia. Sprawuje opiekę nad synem K. Ż., który legitymuje się orzeczeniem wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] września 2017 r., którego treść ustalona została wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2018r sygn. akt III [...]. W wyroku tym stwierdzono, że syn wnioskodawczyni wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ zacytował przepisy mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 §1 k.p.a., a także błędne ustalenie, iż konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby dla K. Ż. w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji datuje się od dnia [...] września 2017 r., podczas gdy datą tą powinien być dzień [...] czerwca 2017 r. tj. dzień następujący po dacie do której obowiązywało poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności. Ponowne orzeczenie stanowi kontynuację poprzedniego, co wynika wprost z wyroku Sądu Okręgowego.

J. Ż. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] czerwca 2017 r. do dnia [...] sierpnia 2017 r., ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem wnioskodawczyni w świetle prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] należy przyjąć, iż konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby dla K. Ż. w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji datuje się nie od dnia [...] września 2017 r., a od dnia [...] czerwca 2017 r., tj. od dnia następnego po dacie [...] maja 2017 r. - dacie do której obowiązywało poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności, ponowne orzeczenie stanowi logiczną kontynuację poprzedniego. Z akt sprawy winno wynikać bezspornie, że orzeczenie o niepełnosprawności K. Ż. jest kolejnym orzeczeniem i jego niepełnosprawność ma charakter ciągły. Nie do obrony wydaję się teza, że owa niepełnosprawność nie istniała w okresie od dnia [...] czerwca 2017 r. do [...] sierpnia 2017 r.

Jednocześnie wnioskodawczyni podniosła, że uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom stawianym przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. wyraźnie wskazuje, kiedy należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z przepisem przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest między innymi legitymowanie się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności. Przy czym w przypadku legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest ono wystarczające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie K. Ż. legitymuje się orzeczeniem wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] września 2017 r. Orzeczenie wydane jest na czas określony do dnia [...] września 2019 r., a niepełnosprawność datuje się od [...] listopada 2010. Wyrokiem Sądu okręgowego w [...] zmieniono ww. orzeczenie w ten sposób, że stwierdzono, iż syn wnioskodawczyni wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Zdaniem Kolegium ustalony stopień niepełnosprawności oraz zawarte w nim wskazania spełniają warunki wymienione w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Prezydent Miasta [...] prawidłowo przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od [...] września 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz od [...] stycznia 2018 r. do [...] września 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz słusznie odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od [...] czerwca 2017 r. do [...] sierpnia 2017 r. Orzeczenie Miejskiego Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wydane zostało bowiem w dniu [...] września 2017 r. po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2017 r. Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności K. Ż. z dnia [...] maja 2016 r. zostało wydane do dnia [...] maja 2017 r. Z powyższego wynika zdaniem Kolegium, że K. Ż. w okresie od [...] czerwca 2017 r. do [...] sierpnia 2017 r. nie legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego J. Ż. powtórzyła argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodała, że w ramach procedury ubiegania się o orzeczenie - konieczne zaświadczenia lekarskie maja ściśle określoną ważność. I tak kompletny wniosek tj. wraz z wszystkim zaświadczeniami lekarskimi i dokumentacją medyczną nie może być złożony wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności poprzedniego orzeczenia. Skarżąca nie mogła temu sprostać i nie ze swej winy albowiem zależna była od lekarzy. Okres ten był okresem urlopowym i z uwagi na utrudniony kontakt z lekarzami i czas oczekiwania na wydanie orzeczenia lekarskiego przekroczyła nie ze swej winy ten termin. Zatem nie może ponosić ujemnych skutków zaistniałej sytuacji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie utraconych zarobków rodzicom (i innym krewnym) osoby niepełnosprawnej, którzy mimo zdolności do pracy nie podejmują pracy zarobkowej lub z niej rezygnują z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Pomoc finansowa państwa ma rekompensować opiekunowi osoby niepełnosprawnej podjęcie decyzji o rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sporna pozostaje jedyna data, od której zostało przyznane jej to świadczenie. W ocenie organu zasadnym było przyznanie przedmiotowego świadczenia od początku miesiąca, w którym wydano orzeczenie o niepełnosprawności, tj. od [...] września 2017 r.

Wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił jednak treści art. 24 ust. 2a u.ś.r., zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Przedmiotowe rozwiązanie umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, uwzględniający czas rozpatrywania sprawy przez organ właściwy do ustalania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Co więcej, obowiązująca treść przepisu umożliwia wsteczne przyznanie prawa do wszystkich świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, nie ograniczając tego uprawnienia, jak było wcześniej, wyłącznie do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu przez osobę niepełnosprawną obwarowane jest wystąpieniem przez nią ze stosownym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności w ściśle określonym terminie, tj. w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przy czym zauważyć należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, kiedy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny w formie wyroku, wykładni przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy dokonać nie tylko z uwzględnieniem funkcji, którą realizować ma świadczenie pielęgnacyjne oraz mechanizmu jego przyznawania uzależnionego od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, ale i też innych regulacji, przewidzianych w systemie prawa, a co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, iż wskazany w tym przepisie trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania (wyroki NSA z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2143/15, z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1863/18, z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2991/17, z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1780/18; z dnia 10 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 3075/18; http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z akt sprawy, również przed wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. skarżąca otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne - na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. Orzeczeniem z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył K. Ż. do osób niepełnosprawnych, przy czym w pkt 7 orzeczenia wskazano na brak konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to zostało ostatecznie zmienione wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. akt III [...], w którym to stwierdzono, że K. Ż. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu [...] grudnia 2018 r. Wobec tego nie powinno budzić wątpliwości w rozpoznawanej sprawie, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane wedle zasad wynikających z art. 24 ust. 2a u.ś.r., a więc od dnia w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zasadnicze znaczenie dla ustalenia okresu od którego przysługiwało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, miało ustalenie daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Tego typu ustaleń organ odwoławczy nie dokonał, co oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.