Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1034/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151 w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 823/19 w sprawie ze skargi R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 25 lipca 2019 r., nr SKO-ŚR-4184/236/2019 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 823/19 oddalił skargę R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 25 lipca 2019 r., nr SKO-ŚR-4184/236/2019 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia 13 czerwca 2019 r. nr SS.8252.4.2017 Wójt Gminy [...], odmówił R.O. (dalej "skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad córką A. Do wniosku załączyła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymujące w mocy ww. orzeczenie z dnia [...] stycznia 2018 r. W toku postępowania skarżąca przedłożyła wyrok Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że Sąd ten zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2015 r. i poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2018 r. w punkcie 7 dotyczącym wskazań w ten sposób, że córka skarżącej wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji do czasu ukończenia 18 roku życia.

W ocenie Wójta z przedłożonej dokumentacji wynika, że córka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a wyrokiem z dnia [...] grudnia 2018 r. zmieniono jedynie decyzję z dnia [...] marca 2015 r. i poprzedzające je orzeczenie z dnia [...] stycznia 2018 r. w punkcie 7, a nie zmieniono stopnia niepełnosprawności na znaczny. Tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm. dalej "u.ś.r.").

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie decyzją z dnia 25 lipca 2019 r. nr SKO-ŚR-4184/236/2019 na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania, pomimo faktu, iż organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., prowadzącej do rezultatów sprzecznych z celem tego przepisu, jakim jest wsparcie finansowe przez Państwo osób rezygnujących lub niepodejmujących zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które ze względu na tę dysfunkcję nie ma możliwości samodzielnej egzystencji, względnie ma ją w znacznym stopniu ograniczoną i wymaga stałego wsparcia opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wynik wykładni dokonanej przez organ I instancji prowadzi także do nieuprawnionego różnicowania sytuacji prawnej opiekunów niepełnosprawnych dzieci ze wskazaniami dotyczącymi art. 6b pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 ze zm.) z tego względu, że stopień niepełnosprawności dla dzieci powyżej 16 roku życia został określony na poziomie niższym niż znaczny.

Uzasadniając konieczność utrzymania w mocy decyzji organu I instancji Kolegium stwierdziło, iż z wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r. jednoznacznie wynika, że córka skarżącej legitymuje się orzeczeniem umiarkowanym stopniu oraz "wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". W wyroku tym nie zostało jednak określone, że córka skarżącej wymaga współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ocenie Kolegium przez orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami pkt 7 i pkt 8, o którym stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r., rozumieć należy zarówno orzeczenie wydawane w stosunku do osób nieprzekraczających 16 roku życia, jak też orzeczenie o zaliczeniu osoby niepełnosprawnej do innego niż znaczny stopnień niepełnosprawności (np. umiarkowanego) czy inne orzeczenia obrazujące stan zdrowia dziecka, o ile w treści takich orzeczeń zawarte zostały wskazania dotyczące znacznie ograniczonej możliwości dziecka do samodzielnej egzystencji, a w efekcie konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna osoby niepełnosprawnej w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji. Takie okoliczności nie występują w niniejszej sprawie, bowiem córka skarżącej posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności oraz wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) jednakże w orzeczeniu nie ma określonej konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna osoby niepełnosprawnej w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8). To zaś oznacza, że skarżąca nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.O. podniosła, że jej córka wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji do czasu ukończenia 18 roku życia. Właśnie z uwagi na orzeczenie Zespołu Powiatowego o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, odwołała się do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o niepełnosprawności, a następnie do Sądu Rejonowego. W opinii biegłego lekarza córka skarżącej jest przewlekle chorym dzieckiem niezdolnym do samodzielnego utrzymywania się. W ocenie skarżącej organy rozpoznające niniejszą sprawę nie szanują wyroku Sądu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 22 listopada 2019 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej "RPO") zgłosił swój udział w postępowaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta. RPO zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

– art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy oraz przyjęciu, że orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności dziecka z niepełnosprawnością w wieku powyżej 16 roku życia zawierające wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji nie jest wystarczającym dokumentem uprawniającym opiekuna do ubiegania się świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na brak wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności na konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, co doprowadziło organ do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącej,

– art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż samo niedysponowanie przez skarżącą orzeczeniem o niepełnosprawności córki, nad którą sprawuje opiekę, w którym zawarte jest wskazanie konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8 orzeczenia) skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organ z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej,

– art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił powyższą skargę. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r., a zwłaszcza użyty w nim zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania, tj. wskazanie o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wskazanie o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie konieczności łącznego spełnienia wskazań co do osoby o orzeczonej niepełnosprawności nie przewiduje bowiem żadnych odstępstw. Brak któregokolwiek z tych elementów oznacza, że warunek określony dla drugiego przypadku nie jest spełniony. Zgodnie natomiast z art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych orzeczenie o niepełnosprawności powinno zawierać wskazania dotyczące kwestii wymienionych w tym przepisie, w tym m.in. wskazanie o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) wskazanie o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8).

W ocenie Sądu I instancji zawarte w pkt 8 orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2018 r. określenie "nie dotyczy" oznacza, że w stosunku do córki skarżącej nie orzeczono o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W konsekwencji Kolegium prawidłowo oceniło, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem w orzeczeniu o ustaleniu niepełnosprawności brakuje wskazania konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie Sąd wskazał, że Kolegium oceniając przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego związane było orzeczeniami Zespołów do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz wyrokami Sądów orzekających w tym zakresie. Kolegium nie było zatem uprawnione do dokonania odmiennej oceny w zakresie wskazania konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Tym samym z uwagi na ustrojową zasadę działania władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), która ustawowe potwierdzenie znajduje w art. 6 k.p.a. Sąd nie podzielił stanowiska RPO wyrażonego w piśmie z dnia 22 listopada 2019 r. Przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały przez ustawodawcę określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sposób jednoznaczny, a uwzględnienie stanowiska RPO skutkowałoby wydaniem decyzji z naruszeniem prawa. Sąd nie podzielił również podniesionych w piśmie RPO zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Wprawdzie uzasadnienie decyzji Kolegium nie stanowi modelowego uzasadnienia w świetle wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a., jednak wyjaśniono w niej podstawę prawną rozstrzygnięcia, z przytoczeniem przepisów prawa, a przede wszystkim wskazano dowody oraz przesłanki, na podstawie których wydano negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcie.

Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia złożył Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzucił naruszenie:

• prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy oraz norm konstytucyjnych wyrażonych w art. 18, art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz przyjęciu, że orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności dziecka z niepełnosprawnością w wieku powyżej 16 roku życia zawierające wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji nie jest wystarczającym dokumentem uprawniającym opiekuna do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na brak wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności na konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, a w konsekwencji uznaniu, że nie jest możliwe przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji niedysponowania orzeczeniem o niepełnosprawności córki, w którym zawarte jest wskazanie konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;

• naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy wynikające z wadliwej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 18, art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało oddaleniem skargi w sytuacji, gdy przy prawidłowej wykładni wskazanych przepisów u.ś.r. w świetle ustaleń faktycznych zasadne było uwzględnienie skargi i przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

• uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu,

• uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 25 lipca 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Inspektora w Urzędzie Gminy [...] z dnia 13 czerwca 2019 r.,

• rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji dokonał błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznając, że w okolicznościach sprawy dotyczącej ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne matki - opiekunki małoletniego dziecka z niepełnosprawnością - dysponowanie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zawierającym wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7. orzeczenia), a bez wskazania o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8. orzeczenia), nie jest wystarczającym dokumentem uprawniającym do uzyskania prawa do świadczenia. Błędne jest stanowisko Sądu, iż nie jest możliwe przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji niedysponowania orzeczeniem o niepełnosprawności córki, nad którą sprawuje opiekę, w którym zawarte jest wskazanie konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że stoi na stanowisku, iż przy prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w świetle ustaleń faktycznych i wobec treści art. 18, art. 69 i 71 ust. 1 Konstytucji RP, strona byłaby osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Rzecznika, ani organy administracji, ani Sąd stosując art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. nie dokonały wykładni wskazanej normy prawnej przez pryzmat konstytucyjnego obowiązku zapewnienia szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Inna interpretacja, w tym dokonana wykładnia literalna pozostaje w oderwaniu od dobra rodziny, a nawet może prowadzić do osłabienia więzi.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej z dnia 30 września 2022 r. poinformowano strony, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podnieść należy, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zauważyć przy tym należy, że przesłanki konieczne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są spełnione wtedy, gdy osoba, na rzecz której świadczenie jest przyznawane, legitymuje się albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (w niniejszej sprawie orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności) albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z dwoma wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brzmienie omawianego przepisu, a zwłaszcza użyty w nim zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania (zob. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2588/19). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy w zakresie konieczności łącznego spełnienia wskazań co do osoby o orzeczonej niepełnosprawności nie przewiduje żadnych odstępstw. W praktyce więc organ właściwy w sprawach świadczeń rodzinnych winien w odniesieniu do osoby, która wymaga opieki, dysponować orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., bądź orzeczeniem, w którym zaznaczone jest, że wymagana jest stała lub długotrwała opieka lub pomoc osoby trzeciej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brak któregokolwiek z wyżej wymienionych wskazań orzeczenia o niepełnosprawności skutkuje przyjęciem, że warunek po stronie osoby wymagającej opieki nie został spełniony (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015).

W niniejszej sprawie orzeczeniami Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Koninie z dnia [...] stycznia 2018 r. i Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Koninie z dnia [...] marca 2018 r., zmienionymi wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2018 r., [...], córka skarżącej zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do czasu ukończenia 18 roku życia ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zauważyć należy, że w jej przypadku nie zostało natomiast spełnione drugie z wymaganych przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazań, a mianowicie konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W tym zakresie nie zostało bowiem zmienione przez Sąd Rejonowy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Koninie z dnia [...] stycznia 2018 r., tym samym nadal obowiązuje postanowienie zawarte w pkt 8 ww. orzeczenia w brzmieniu: "konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - nie dotyczy". W tych okolicznościach zasadnie Sąd I instancji a także organy orzekające w sprawie uznały, że nie zostały spełnione wszystkie wymogi, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r., skutkujące przyznaniem żądanego świadczenia pielęgnacyjnego. Istotnym w niniejszej sprawie jest również fakt, że córka skarżącej ma stwierdzoną cukrzycę oraz chorobę tarczycy. Z akt sprawy wynika również, iż córka skarżącej chodzi do szkoły, samodzielnie robi testy cukrzycowe oraz zastrzyki. Opieka skarżącej polega natomiast na przygotowywaniu córce posiłków zgodnie z ustaloną dietą oraz pilnowania poziomu cukru.

Podkreślić należy, że skarżący kasacyjnie nie kwestionują tych ustaleń. Zarzucają jedynie Sądowi I instancji formalistyczną interpretację przepisów ustawy. Tymczasem wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. dokonana przez Sąd I instancji jest legalna i wynika wprost z cytowanego przepisu, nie naruszając przy tym założeń konstytucyjnych. Inna wykładnia byłaby sprzeczna z brzemieniem przepisu, a zatem byłaby sprzeczna z prawem.

Istotnym jest, że Sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest władny kwestionować i zmieniać treści orzeczenia o niepełnosprawności, czy też prawomocnego wyroku sądu powszechnego. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W tym stanie rzeczy za niezasadne należało uznać naruszenie przez Sąd I instancji art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 18, art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zasada prawdy obiektywnej wynikająca z art. 7 k.p.a. wskazuje, że na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Z kolei stosownie do postanowień art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach, że wyrokiem z dnia [...] grudnia 2018 r. Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Koninie jedynie w zakresie punktu [...] w ten sposób, że ustalił dla odwołującej konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji do czasu ukończenia 18 roku życia. Nie zmienił natomiast punktu 8 stanowiącego o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie uszło uwadze Sądu, że wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...] Sąd ten oddalił apelację skarżącej. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, że dokonane przez organy orzekające w niniejszej sprawie ustalenia, które zaaprobował Sąd I instancji, nie były prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.