Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 339/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 602  ceny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6ka ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2022 r. spraw ze skarg S. w J. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 18 marca 2022 r. ← nr SKO 4104.13.2022 w przedmiocie określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące wrzesień oraz listopad 2021 r. dla nieruchomości położonej w J., ← nr SKO 4104.14.2022 w przedmiocie określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące wrzesień oraz listopad 2021 r. dla nieruchomości położonej w J., ← nr SKO 4104.15.2022 w przedmiocie określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące wrzesień oraz listopad 2021 r. dla nieruchomości położonej w J., ← nr SKO 4104.16.2022 w przedmiocie określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące wrzesień oraz listopad 2021 r. dla nieruchomości położonej w J., ← nr SKO 4104.17.2022 w przedmiocie określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące wrzesień oraz listopad 2021 r. dla nieruchomości położonej w J. oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] marca 2022r., nr: [...],

[...], [...], [...], [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: SKO) po rozpatrzeniu odwołań Spółdzielni w J. (dalej: Spółdzielnia/skarżąca) utrzymało w mocy decyzje Burmistrza Miasta J. z dnia [...] stycznia 2022r., nr [...], [...], [...], [...], [...], określające wysokość podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące wrzesień i listopad 2021r., dla nieruchomości położonych w J. odpowiednio przy: os. P. [...], P. [...], P. [...], P. [...], P. [...].

W stanie faktycznym spraw w dniu 10 grudnia 2020r. Spółdzielnia złożyła deklaracje o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w których zadeklarowała, że w stosunku do budynków wielorodzinnych położonych na działkach nr: [...] obr. [...] Miasta., odpady komunalne będą przez nią segregowane.

Postanowieniami z dnia 7 grudnia 2021r., organ I instancji wszczął z urzędu postępowania w sprawie określenia dla Spółdzielni wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące wrzesień oraz listopad 2021r.

Po przeprowadzeniu postepowania decyzjami z dnia [...] stycznia 2022r., nr [...], [...], [...], [...], [...], organ I instancji określił Spółdzielni wysokość podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące wrzesień i listopad 2021r., dla nieruchomości położonych w J.:

- przy os. P. [...] - w kwotach: 1.976,00zł za wrzesień 2021r. i 2.432,00 zł za listopad 2021r.,

- przy os. P. [...] - w kwotach: 1.976,00zł za wrzesień 2021r. i 2.432,00 zł za listopad 2021r.,

- przy os. P. [...] - w kwotach: 2.990,00 zł za wrzesień 2021r. i 3.808,00 zł za listopad 2021r.,

- przy os. P. [...] w kwotach: 1.872,00 zł za wrzesień 2021r. i 2.400,00 zł za listopad 2021r.,

- przy os. P. [...] w kwotach: 2.860,00 zł za wrzesień 2021r. i 3.520,00 zł za listopad 2021r.

Organ I instancji wskazał, że w na podstawie wyników kontroli zawartości pojemników należących do Spółdzielni, znajdujących się m.in. na osiedlu P., przeprowadzonych w dniach: 9 września 2021r. oraz 4-5, 12 i 19 listopada 2021r. przez podmiot odbierający odpady komunalne, stwierdzono niedopełnienie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. W wiatach śmietnikowych przynależnych do nieruchomości należących do Spółdzielni, zdeponowane zostały odpady nieposegregowane. Według organu I instancji, w przypadku budynków wielolokalowych brak segregacji odpadów obciąża daną spółdzielnię i zobowiązuje organ do określenia właścicielowi nieruchomości opłaty podwyższonej. Organ I instancji podał, że wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określono na podstawie uchwał Rady Miasta J.: nr [...] z dnia [...] listopada 2020r., w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia z tej opłaty (Dz. Urz. Woj. [...] z 2020r. poz. [...]) za wrzesień 2021r. oraz nr [...] z dnia [...] września 2021r., w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustaleniu stawki tej opłaty oraz zwolnienia z tej opłaty (Dz. Urz. Woj. [...] z 2021r. poz. [...]) za listopad 2021r. Na terenie Miasta przyjęto system ustalania wysokości opłaty uzależniony od liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość. Od 1 stycznia 2021r. stawka opłaty za odpady zbierane i odbierane w sposób selektywny wynosiła 26 zł od osoby, a opłaty podwyższonej za odpady niezbierane w sposób selektywny 52 zł, a od 1 października 2021r. odpowiednio 29 zł i 64 zł.

Od powyższych decyzji organu I instancji Spółdzielnia wniosła odwołania, po rozpatrzeniu których, powołanymi na wstępie decyzjami z dnia [...] marca 2022r., SKO utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 6ka ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (tj. Dz. U z 2021r., poz.888 – dalej: u.c.p.g.) w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia,

o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a następnie określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b ww. ustawy, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art.6k ust.3 u.c.p.g.

Wskazał także, że pojęcia odpadów komunalnych oraz selektywnego zbierania odpadów zostały zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 7 i pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 ze zm - dalej: ustawa o odpadach), do której stosowania w sprawach dotyczących postępowania z odpadami komunalnymi w zakresie nieuregulowanym w u.c.p.g. odsyła art. 1a tej ustawy. Selektywne zbieranie, według definicji ustawowej, to zbieranie, w ramach którego strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. Zasadą jest, że odpady zbiera się w sposób selektywny (art. 23 ust. 1 ustawy o odpadach). Organ przywołał również treść art. 9f u.c.p.g, (w brzmieniu od 1 stycznia 2012r.), zgodnie z którym w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako zmieszane odpady komunalne i powiadamia o tym gminę.

Podsumowując organ wywiódł, że wymienionymi w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. przesłankami warunkującymi określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz powiadomienie wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

W ocenie organu II instancji, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego: protokołów z kontroli, dokumentacji zdjęciowej wraz z datami jej wykonania, wykazami skontrolowanych nieruchomości, korespondencji kierowanej do U. z Zakładu [...] z/s w M., należy uznać, że pierwsza przesłanka została spełniona. We wiatach śmietnikowych przynależnych do budynków Spółdzielni zlokalizowanych przy nieruchomościach położonych na: os. P. [...], P. [...], P. [...], P. [...], P. [...], nie dopełniono obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Według SKO, zgromadzony materiał dowodowy ewidentnie obrazuje notoryczne gromadzenie w pojemnikach na odpady zmieszane frakcje odpadów, które powinny być gromadzone selektywnie (opakowania z tworzyw sztucznych i folie, TetraPak, opakowania szklane, papier i tekturę oraz bioodpady). Ponadto, w pojemnikach na tworzywa sztuczne zdeponowano odpady poremontowe. Organ podkreślił, że organizacja miejsca gromadzenia odpadów komunalnych należy do właściciela nieruchomości, w tym także decyzja o wspólnej wiacie śmietnikowej dla nieruchomości sąsiednich oraz wspólnym deponowaniu odpadów.

Ponadto organ wskazał, że przedsiębiorstwo odbierające odpady tj. Z. P. Sp. z o.o. w J. powiadomiło właściciela nieruchomości – Spółdzielnię o niewłaściwej segregacji odpadów w formie umieszczenia naklejki informacyjnej na kontenezer śmietnikowym. Naklejka zawierała ostrzeżenie o stwierdzonej przez pracowników przedsiębiorstwa niewłaściwej segregacji odpadów. W ocenie SKO, forma ta czyni zadość wymogowi powiadomienia, o którym mowa w przepisie art. 6ka u.c.p.g., a umieszczenie naklejki powodowało, że zarządca budynku oraz właściciele lokali mieszkalnych mających dostęp do pojemników umieszczonych w wiacie śmietnikowej powinni mieć świadomość tego, że segregacja odpadów następuje w sposób wadliwy. Wskutek takiej sygnalizacji Spółdzielnia powinna podjąć stosowne działania w kierunku zapewnienia właściwej segregacji odpadów, co jednak nie nastąpiło.

Odnosząc się do zarzutu nałożenia opłaty podwyższonej w sytuacji, że, incydentalne zgłoszenie o niesegregowaniu odpadów nie może być traktowane jako niedopełnienie tego obowiązku, organ oddawczy wskazał, że ustawodawca nie wprowadził żadnej regulacji co do częstotliwości naruszenia zasady segregowania odpadów, jak i nie pozwolił na ocenę woli właścicieli nieruchomości co do dalszego segregowania odpadów. Konstrukcja przepisu art. 6ka u.c.p.g. związuje opłatę podwyższoną z faktem odbioru zgromadzonych odpadów jako zmieszanych

z uwagi na brak ich posegregowania. Wykonane w miesiącach wrześniu i listopadzie 2021r. kontrole przez podmiot odbierający odpady, wykazały niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co w konsekwencji potwierdza zasadność zastosowania opłaty w podwyższonej wysokości.

Końcowo organ stwierdził, że nie zachodziła potrzeba przedkładania wnioskowanych przez Spółdzielnię dowodów dotyczących kwestii wywiezienia odpadów objętych kontrolami jako niesegregowanych ponieważ wystarczającym do potwierdzenia tego faktu jest informacja przesłana drogą mailową w dniu

8 października 2021r., w której podmiot odbierający odpady potwierdził stosowanie wymogów zawartych w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g..

Na powyższe decyzje organu odwoławczego Spółdzielnia złożyła skargi do tut. Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je rozstrzygnięć organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 6ka ust. 1 i 3 u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiającą się w:

a) przyjęciu przez organ odwoławczy, że sama obecność w pojemniku odpadów, których być tam nie powinno - co istotne - w dniu innym aniżeli dzień ich wywozu, stanowi element wystarczający do uznania istnienia przesłanki "niedopełnienia przez właściciela obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" w sytuacji, w której warunkiem koniecznym jest w tym zakresie dokonanie wywozu tych odpadów jako niesegregowanych,

b) uznaniu, że do nałożenia podwyższonej opłaty wystarczające jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez właściciela oraz powiadomienie Burmistrza i właściciela o powyższym, podczas gdy przepis wskazuje na trzecią kumulatywną przesłankę przyjęcia (odbioru) odpadów przez podmiot odbierający odpady jako niesegregowanych,

c) przyjęciu przez organ odwoławczy, że zachowanie Spółdzielni wyczerpało ramy przedmiotowo-podmiotowe pojęcia "niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" zarówno we wrześniu, jak i listopadzie 2021r., uprawniające do nałożenia podwyższonej opłaty za wywóz odpadów komunalnych w sytuacji, w której incydentalny (pojedynczy) przypadek wadliwej segregacji śmieci nie może być traktowany jako niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w tym przepisie,

d) dokonaniu przez organ odwoławczy wykładni pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów w sposób łączny dla całego kontrolowanego okresu, podczas gdy ocena ta powinna nastąpić osobno w odniesieniu do września i listopada,

e) przyjęciu przez organ odwoławczy istnienia podstaw do wydania decyzji o nałożeniu na Spółdzielnię opłaty podwyższonej za wrzesień i listopad 2021 r. pomimo braku dowodów świadczących o powiadomieniu właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez podmiot świadczący usługę odbioru odpadów komunalnych, zwłaszcza po pierwszej kontroli we wrześniu 2021 r.,

2) rażące naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 w zw. z art. 235 i art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. 2021r., poz. 1540 ze zm. – dalej: O.p.), polegające na:

a) pobieżnej i tendencyjnej analizie zgromadzonego materiału dowodowego, ukierunkowanej na wykazanie zasadności wydanej decyzji poprzez uwzględnienie wybranych aspektów sprawy, z jednoczesnym przemilczeniem istotnych "luk" w materiale dowodowym, a dotyczących kwestii kluczowych dla rozstrzygnięcia, tj. ilości kontroli przeprowadzonych w konkretnym miesiącu (zwłaszcza we wrześniu), braku odebrania odpadów jako niesegregowanych oraz braku powiadomienia właściciela nieruchomości o nieprawidłowościach w segregacji odpadów,

b) braku przeprowadzenia wnioskowanych w odwołaniu dowodów wobec uznania, że są one rzekomo bezpodstawne i nie wnoszą do sprawy istotnych faktów w sytuacji, w której dowody te powołano dla ustalenia okoliczności kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w tej sprawie, a dotyczyły wykazania, że:

- właściciel nieruchomości nie został powiadomiony o rzekomych nieprawidłowościach w zbieraniu odpadów,

- odpady rzekomo niewłaściwie segregowane nie zostały odebrane jako odpady zmieszane,

- odpady wielkogabarytowe, ujęte w decyzji jako element stanu faktycznego świadczącego o niewłaściwym gromadzeniu odpadów, odbierane są przez pracowników Spółdzielni i w związku z tym nie mogą podlegać ocenie na użytek wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie,

c) przeprowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa, a nadto godzący w obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnego z prawdą, zwłaszcza poprzez:

- uznanie, że dowody przedłożone przez podmiot odbierający odpady (w postaci zdjęć, protokołów kontroli, wiadomości e-mail) potwierdzają w sposób nie budzący wątpliwości okoliczność nieselektywnej zbiórki odpadów komunalnych przez Spółdzielnię we wrześniu i listopadzie 2021 r. w sytuacji, w której przedłożone protokoły kontroli sporządzone zostały w sposób zbiorowy dla wielu nieruchomości, a zalegające w aktach zdjęcia nie pozwalają zidentyfikować pojemników (miejsc), których w rzeczywistości dotyczą, zaś daty "kontroli" wskazują, że nie były one prowadzone w dni odbioru odpadów z nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja,

- przyjęcie, że materiał dowodowy potwierdza, że właściciel nieruchomości został należycie powiadomiony o nieprawidłowościach w gromadzeniu odpadów w sytuacji, w której brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego o powiadomieniu właściciela we wrześniu i listopadzie 2021r. o naruszeniu obowiązków selektywnego gromadzenia odpadów,

- brak ustalenia, czy odpady z nieruchomości Spółdzielni, w okresach prowadzenia kontroli, zostały odebrane jako odpady "nieselektywne" w sytuacji, w której kontrole nie były prowadzone w dni wywozu kontrolowanych nieczystości (frakcji znajdujących się w kontrolowanych pojemnikach),

co skutkowało nałożeniem na Spółdzielnię podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za wrzesień i listopad 2021 r., przy braku istnienia w tym zakresie przesłanek natury faktycznej i prawnej

3) rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżony akt w sytuacji, w której z uwagi na rodzaj i stopień jego wadliwości zasługiwał on na wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W uzasadnieniu skarg skarżąca podniosła, że brak jest kumulatywnego spełnienia przesłanek z art. 6ka u.c.p.g. do nałożenia na nią podwyższonej opłaty

w sposób wynikający z zaskarżonych decyzji. W ocenie skarżącej, przeprowadzone postępowanie nie wykazało, by gromadziła ona odpady w sposób niewłaściwy

w związku ze złą wolą swoich mieszkańców i na dodatek w sposób uporczywy, by odpady - wskutek zaniedbań skarżącej - zostały przyjęte przez P. sp. z o.o. w J. jako niesegregowane i by skarżąca został powiadomiona przez podmiot odbierający odpady o braku należytej segregacji.

Według skarżącej, organy obu instancji zaniechały ustalenia okoliczności, czy podmiot odbierający odpady dokonał ich wywozu jako zmieszanych. Mylnie przyjęto również, że zachowanie Spółdzielni wyczerpało przedmiotowo-podmiotowe pojęcia "niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" zarówno w miesiącu wrześniu 2021r., jak i w listopadzie 2021r. Skarżąca podkreśliła, że poszczególne miesiące powinny podlegać ocenie oddzielnie, zwłaszcza kiedy kontrole nie były prowadzone w miesiącach bezpośrednio po sobie następujących, ale

z miesięczną przerwą. Wskazała, że we wrześniu 2021r. przeprowadzona została tylko jedna kontrola, w październiku nie wykazano nieprawidłowości, zaś w listopadzie 2021r. odbyły się cztery kontrole. Tymczasem w wymiarze miesięcznym odpady zmieszane są z nieruchomości skarżącej odbierane minimum 12 razy, dodatkowo odpady BIO - 8 razy, odpady plastik/metal - 8 razy, makulatura - 4 razy. Łącznie zatem, w ramach wywozu nieczystości, podmiot odbierający odpady "wizytuje" nieruchomość skarżącej praktycznie codziennie.

Zdaniem skarżącej, krzywdzące jest przyjęcie przez organy złej woli skarżącej w segregacji i notoryczności w nieprawidłowościach, skoro we wrześniu 2021r. zaledwie raz stwierdzono rzekomą wadliwość składowania odpadów na nieruchomości skarżącej, którą zamieszkuje 42 osoby. W ocenie skarżącej, nie zostały spełnione przesłanki do nałożenia podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami za ten miesiąc. Tożsamo w przypadku listopada 2021r., gdzie wprawdzie kontroli było cztery, lecz następowały one w co najmniej kilkudniowych odstępach czasu, w których nieprawidłowości nie odnotowano. Sytuacje te zatem należy uznać za incydentalne, wpadkowe i przypadkowe, oraz nie świadczące o złej woli skarżącej (a w zasadzie mieszkańców) selektywnego prowadzenia zbiórki odpadów. Skarżąca podkreśla, że do nałożenia podwyższonej opłaty wskutek stwierdzenia notoryjności niewłaściwej segregacji odpadów należy udokumentować odpowiednio więcej takich przypadków, szczególnie gdy przypadków tych nie udokumentowano w krótkich przedziałach czasowych, ale dzieliły je kilkudniowe okresy, w których nie udokumentowano nieprawidłowości.

Ponadto skarżąca zarzuciła dokonanie przez organy tendencyjnej i pobieżnej analizy, a następnie oceny, zgromadzonego materiału dowodowego. Organy nie ustaliły czy odpady rzekomo nieprawidłowo gromadzone zostały odebrane i wywiezione przez P. sp. z o.o. w J. jako odpady zmieszane, nie wyjaśniono, czy pomimo rzekomego stwierdzenia nieprawidłowości w selekcji, odpady zostały odebrane jako posegregowane, czy pozostawiono je do dnia odbioru odpadów zmieszanych i wywieziono wraz z nimi, czy też miał miejsce specjalny dodatkowy "kurs" pojazdu odbierającego odpady zmieszane w celu wywiezienia skontrolowanych odpadów, wadliwie składowanych.

W ocenie skarżącej, organ odwoławczy mylnie uznał złożone przez nią środki dowodowe za bezpodstawne i nieistotne dla rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom SKO, dowody te nie miały na celu prowadzenia kontroli P. sp. z o.o. w J. u wywiązywania się z obowiązków, lecz ustalenie czy spełniona została jedna z trzech podstawowych przesłanek warunkujących nałożenie podwyższonej opłaty, a wynikająca z art. 6 ka u.c.p.g., tj. ustalenie czy "podmiot odbierający odpady komunalne przyjął odpady niewłaściwie składowane jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne".

Skarżąca podniosła także, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że we wrześniu i listopadzie 2021r. została jako właściciel nieruchomości powiadomiona o nieprawidłowościach w segregacji (w postaci naklejki, skoro taką formę powiadomienia stosuję przedsiębiorca odbierający odpady). W ocenie skarżącej, przedłożone przez P. sp. z o.o. fotografie nie są wiarygodnym materiałem dowodowym, ponieważ nie pozwalają zidentyfikować pojemników i miejsc, których dotyczą oraz nie wskazują dat w jakich zostały wykonane, co jest istotne jeśli zważyć, że kontrole były prowadzone równolegle do wielu nieruchomości, a dokumentacja sporządzona została w sposób zbiorczy.

W odpowiedziach na skargi organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skargi okazały się niezasadne.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała, aby zaskarżone decyzje wydano z naruszeniem przepisów, o jakich mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2022r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.), które wymagałoby zastosowania określonych w nich środków prawnych. Żadna z okoliczności z nich wynikająca w kontrolowanych sprawach nie zaistniała.

Z okoliczności faktycznych kontrolowanych spraw wynikało, że Spółdzielnia (stosownie do art. 2 ust. 3 u.p.c.g.), w miesiącach objętych decyzjami, realizowała za mieszkańców obowiązki określone w ustawie o utrzymywaniu czystości i porządku w gminach w zakresie zbierania odpadów komunalnych z nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi. Złożyła deklaracje, w których określała liczbę mieszkańców zamieszkujących dane nieruchomości, od której uzależniona była wysokość regulowanej na rzecz Gminy opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stawka opłaty uzależniona była od nakazanego ustawą selektywnego sposobu zbierania odpadów, przy uwzględnieniu liczby mieszkańców danej nieruchomości. Na podstawie wyników przeprowadzonych we wrześniu i listopadzie 2021 r. przez pracowników zakładu odbierającego odpady kontroli, ustalono, że odpady na poszczególnych nieruchomościach nie były zbierane w sposób selektywny.

W pojemnikach na poszczególne frakcje stwierdzano odpady, które nie powinny się w

nich znajdować, a przy wiatach śmietnikowych gromadzono odpady, które nie podlegały zbiórce (podlegające odstawieniu przez mieszkańców do PSZOK). Wobec czego zakład odbierający odpady powiadomił o tym fakcie Burmistrza, który wydał decyzje nakładające na Spółdzielnię obowiązek poniesienia za wrzesień i listopad 2021r. podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Spółdzielnia z zapadłymi rozstrzygnięciami się nie zgadzała, kwestionując zarówno prawidłowość nałożenia opłaty, jak i jej zasadność.

Analiza znajdującego zastosowanie w kontrolowanych sprawach stanu prawnego w kontekście poczynionych przez organy ustaleń faktycznych przemawiała na rzecz oceny zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. Ustalenia faktyczne znajdowały odzwierciedlenie w zgromadzonych dowodach, poddawały się weryfikacji i mogły stanowić podstawę faktyczną wydanych decyzji. Materiał dowodowy okazał się wystarczający do wydania decyzji; uzasadniał również wszczęcie postępowania administracyjnego. Oceniono go w granicach swobody wynikającej z art. 191 O.p. W kontrolowanych sprawach zastosowano właściwe przepisy prawa, dokonując prawidłowej ich interpretacji.

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 3 u.p.c.g. do obowiązków Spółdzielni należało m.in. zapewnienie zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny. Niewywiązanie się z niego oznaczało konieczność poniesienia na rzecz gminy opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (art. 6ka ust. 3 u.p.c.g.). Podmiot odbierający odpady komunalne obowiązany był w takiej sytuacji przyjąć takie odpady jako niesegregowane (zmieszane) i powiadomić o tym wójta oraz właściciela nieruchomości (art. 6ka ust. 1 u.p.c.g.). Na jego podstawie wójt wszczynał postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, za miesiąc lub miesiące, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (art. 6ka ust. 2 u.p.c.g.). Wysokość opłaty podwyższonej określana była w uchwale rady gminy.

Z akt spraw administracyjnych wynika, że nieruchomości, o których mowa, zostały wyposażone w pojemniki służące do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Mieszkańcy mieli zatem zapewnioną faktyczną możliwość wywiązana się z obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Nie była sporna między stronami kwestia liczby mieszkańców zamieszkujących poszczególne nieruchomości (liczby wynikające ze złożonych deklaracji), od której uzależniona była wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami, stawki opłat i system ich naliczania, ani obowiązek ich ponoszenia oraz obowiązek selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Kwestiami spornymi pozostawało to, czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i w dostateczny sposób wykazał podstawy faktyczne nałożenia na Spółdzielnię podwyższonej opłaty oraz czy dopełniono niezbędnych wymagań formalnych przed wszczęciem postępowania administracyjnego, które obciążały podmiot odbierający odpady.

Zgromadzone dowody (fotografie, protokoły) w ocenie Sądu dostatecznie potwierdzały, że mieszkańcy poszczególnych nieruchomości nie wywiązywali się z obowiązku selektywnej zbiórki odpadów i odpady w wiatach śmietnikowych przynależnych do danych nieruchomości nie były we wrześniu i listopadzie 2021r. zbierane z zachowaniem wymagań selektywnej zbiórki odpadów. W pojemnikach na odpady zmieszane znajdowały się odpady podlegające segregacji, a w pojemnikach na poszczególne frakcje stwierdzano odpady, które nie powinny się w nich znajdować. Zanieczyszczenie poszczególnych frakcji oznaczać zaś musiało, że cały pojemnik musiał być odebrany przez odbiorcę odpadów jako niesegregowany (zmieszany). Ponadto w okolicach wiat śmietnikowych gromadzone były odpady, które powinny być odstawiane do punktu selektywnej zbiórki odpadów. Okoliczności te zostały w dostateczny sposób udokumentowane przez pracowników zakładu odbierającego odpady, którym z uwagi na profesjonalny charakter świadczonych usług nie można zarzucić braku wiedzy w ocenie, czy poszczególne frakcje odpadów są należycie zbierane. Nie było natomiast ich rolą ocena, czy odpady takie, jak widoczne na wykonanych fotografiach, mogły być następnie jeszcze przesegregowane, a odpady zgromadzone w okolicach wiat śmietnikowych wywiezione przez Spółdzielnię do PSZOK. Odpady te były bowiem zbierane (gromadzone) z naruszeniem zasad zbiórki selektywnej "u źródła" i okoliczność ta została dostatecznie wykazana. Spółdzielnia nie przedstawiła natomiast dowodów na to, aby przed odebraniem przez zakład odpadów zostały one posegregowane zgodnie z zasadami (tj. po dniu udokumentowanym fotografiami, a przed dniem faktycznego odbioru). Spółdzielnia nie wykazała także, aby były w tym okresie zgłaszane Gminie reklamacje w sprawie nieodbierania w wyznaczonych terminach odpadów z ww. nieruchomości, przez co zarzuty skargi odnoszące się do tych kwestii Sąd uznał za nietrafne. Można by oczekiwać na przyszłość, aby podmiot odbierający odpady wykonywał również fotografie pojemników z momentu ich odbierania, ale zdaniem Sądu w wystarczający sposób stan poszczególnych pojemników i terenu wokół wiat śmietnikowych został udokumentowany fotografiami i protokołami, których rzetelności nie można zakwestionować, jak też faktu, że odpady nieodpowiednio gromadzone zostały odebrane przez podmiot odbierający, który inaczej postąpić nie mógł.

Stwierdzić także należy, że w okolicznościach przedmiotowych spraw zostało również wykazane, że mieszkańcy zostali poinformowali o nienależytym realizowaniu obowiązku segregacji poprzez naklejki informacyjne naklejone na pojemnikach, co jest przyjętą praktyką podmiotu odbierającego odpady. Przepisy analizowanej ustawy nie określały sposobu, w jaki należało powiadamiać mieszkańców o niewłaściwej zbiórce odpadów. Mogło to więc nastąpić w dowolny sposób, choć dla skuteczności systemu selektywnego zbierania odpadów zasadne jest oczekiwanie, aby wiadomość ta została przekazana lub ujawniona w taki sposób, aby dotarła do wiadomości osób gromadzących odpady komunalne. Forma, jaką posłużyło się przedsiębiorstwo odbierające odpady (naklejka na pojemnikach), spełnia w ocenie Sądu wskazane wymaganie informacyjne.

Niezależnie jednak od tego jak by się stan rzeczy jawił w powyższej kwestii, godzi się podkreślić, że Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, a zarazem i skarżącej, że powiadomienie właścicieli o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów było warunkiem sine gua non nałożenia opłaty podwyższonej. Zawiadomienie to ma na celu uświadomienie właścicielom konieczności zmiany sposobu gospodarowania na przyszłość, ale nie zmienia podstawy określenia podwyższonej opłaty, która wynika z faktu, że odpady nie były dotychczas gromadzone w sposób selektywny. To zdarzenie jest podstawą nałożenia opłaty podwyższonej, co literalnie wynika z art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. Nie można przy tej ocenie tracić z pola widzenia tego, że zawiadomienia takiego nie dokonywał organ prowadzący postępowanie w toku postępowania administracyjnego, lecz podmiot odbierający odpady przed formalnym wszczęciem postępowania administracyjnego, które czyni to na podstawie stwierdzonych na miejscu faktów.

Zasadnie organy zwróciły uwagę, że opłata podwyższona jest nakładana w związku z faktem zbierania odpadów w sposób nieselektywny. W przypadku nieruchomości zbiorowej nie ma znaczenia, ilu mieszkańców wywiązuje się z obowiązku selektywnej zbiórki odpadów i z jaką częstotliwością to następuje, ponieważ decydujące znaczenie ma jedynie to, czy obowiązek ten na danej nieruchomości był realizowany prawidłowo, czy nie i czy odbiorca odpadów musiał daną frakcję odpadów odebrać jako niesegregowane (art. 6ka ust. 1 u.p.c.g.). Opłata podwyższona obciąża wszystkich mieszkańców danej nieruchomości w razie stwierdzenia, że odpady nie zostały posegregowane na etapie ich zbierania. Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów ma charakter powszechny (art. 5 ust. 1 pkt 3 u.p.c.g.). Nałożenie opłaty podwyższonej uzależnione zostało wyłącznie od braku selektywnej zbiórki odpadów, a nie od tego, czy mogą one zostać poddane selekcji po odbiorze jako zmieszane. Jak trafnie zauważono w decyzjach, czego jednak nie dostrzega strona skarżąca, przepisy analizowanej ustawy nie określają żadnego poziomu pomyłek, ani stopnia zanieczyszczenia poszczególnych frakcji odpadami innego rodzaju. Nie odwołują się również do notoryczności i uporczywości w niesegregowaniu odpadów (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2022r. sygn. III FSK 14/22).

Zauważyć należy, że prawidłowe działanie systemu selektywnego gospodarowania odpadami komunalnymi jest możliwe tylko w razie należytego wywiązywania się z obowiązków przez każdego uczestnika tego systemu. Niezwykle istotne w tym procesie jest zachowanie osób, od których odpady pochodzą. To one, jako pierwsze w łańcuchu, muszą przestrzegać zasad segregacji, aby kolejne podmioty mogły realizować swoje zadania. Skuteczność segregacji frakcyjnej zależy od tego, czy w pojemnikach na odpady zmieszane nie znajdują się surowce wtórne oraz podlegające biodegradacji, a w pojemnikach na frakcje segregowane nie znajdą się inne odpady, niż podlegające złożeniu w przeznaczonym do tego pojemniku. Nie mogą również znajdować się w nich odpady, które nie podlegają zbieraniu do pojemników frakcyjnych, lecz wymagają oddania ich przez właściciela nieruchomości (mieszkańca) bezpośrednio w punkcie selektywnej zbiórki odpadów, co dotyczy w szczególności odpadów wielkogabarytowych, takich jak meble, a także opon, odpadów budowlanych i poremontowych, pojemników po farbach lub z innymi chemikaliami. Tylko odpady właściwie posegregowane nadają się do dalszego zagospodarowania, w tym odzysku lub recyklingu albo przetworzenia. Z tej też przyczyny ustawodawca w art. 9e ust. 2 u.p.c.g. zakazał podmiotowi odbierającemu odpady komunalne mieszania selektywnie zebranych odpadów z odpadami niesegregowanymi (zmieszanymi) oraz selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą, aby nie zniweczyć wysiłku selekcji "u źródła"

i funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami.

Faktem jest, że przestrzeganie wymagania segregacji odpadów w zabudowie wielolokalowej jest trudne, ponieważ wymaga samodyscypliny od względnie nieokreślonego mieszkańca, od którego pochodzą zbierane do wspólnych pojemników odpady. Obowiązek, o jakim mowa, służy jednak dobru wspólnemu i poprawie jakości środowiska, co niewątpliwie wymaga podejmowania działalności edukacyjnej i informacyjnej nie tylko przez instytucje publiczne, w tym gminy, ale również i uczestników systemu, takich jak spółdzielnie mieszkaniowe, a środki fiskalne, o których zdecydował ustawodawca, stanowią jeden z elementów systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i budowania gospodarki o obiegu zamkniętym. Niestosownie się do wymagań selektywnej zbiórki odpadów podnosi bowiem koszty usług związanych z odbiorem odpadów, w szczególności wynikających z ich składowania na wysypiskach odpadów.

Zasadnie organ II instancji odwołał się, poprzez art. 1a u.p.c.g., do ustawy o odpadach, ponieważ to w tym akcie prawnym zdefiniowano pojęcie selektywnego zbierania odpadów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy o odpadach, rozumie się przez to zbieranie, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. Zbieranie odpadów oznacza gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b (pkt 34). Odpady mają być zbierane w sposób selektywny (art. 23 ust. 1, art. 33 ust. 1).

Rekapitulując, stwierdzić przychodzi, że wbrew stanowisku skarżącej, w kontrolowanych sprawach dopełniono wszystkich wymagań, które uprawniały Burmistrza do nałożenia na Spółdzielnię opłaty podwyższonej, co sprawia, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o oddaleniu skarg na podstawie art. 151 P.p.s.a..