Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 978/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1, art. 56
journal: Dz.U. 2016 poz 1870
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Finansów (obecnie: Minister Rozwoju i Finansów) z dnia ... marca 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. S. (dalej: skarżący lub strona) jest decyzja Ministra Finansów (dalej: Minister lub organ II instancji) z ... marca 2016 r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Wojewody ... (dalej: organ I instancji) z ... listopada 2015r., nr ... odmawiającą umorzenia należności w kwocie ... zł z tytułu grzywny nałożonej na skarżącego w drodze mandatu karnego kredytowanego nr ...w dniu ... grudnia 2013 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z ... września 2015r. skarżący zwrócił się o umorzenia całkowitych kosztów grzywien w sprawach Sygn. akt: ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... oraz ...w łącznej wysokości ...zł.

Pismem z ... października 2015r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz zwrócił się z prośbą o uzupełnienie złożonego wniosku poprzez dostarczenie informacji i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej, osiąganych dochodów własnych oraz osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (udokumentowanie wysokości tych dochodów) i ponoszonych kosztów utrzymania (udokumentowanie tych wydatków). Ponadto zwrócił się z prośbą o podanie serii, numerów i wysokości mandatów karnych. Wyjaśnił także, że może rozpatrzyć jedynie wniosek dotyczący należności z tytułu mandatów karnych, których wierzycielem jest Wojewoda ...

W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył oświadczenie o sytuacji materialnej, w którym podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wskazał, że jedynym źródłem utrzymania jest dochód w wysokości ... zł z tytułu zasiłku. Oświadczył także, że prosi o umorzenie mandatu karnego o numerze ...

Pismem z ... października 2015r. Wojewoda ... przedłużył termin wydania decyzji do ... listopada 2015 r. oraz poinformował stronę, że postępowanie dotyczy umorzenia należności z tytułu mandatu karnego. Natomiast w przypadku pozostałych grzywien dotyczących Sądu Rejonowego w J. oraz U. w W. wnioskodawca winien skierować prośbę w sprawie umorzenia tych zaległości bezpośrednio to tych organów, gdyż nie jest on organem upoważnionym do podejmowania decyzji w przedmiotowych sprawach.

Decyzją z ... listopada 2015r. Wojewoda ... odmówił umorzenia należności w kwocie ... zł z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego. W uzasadnieniu podał, że strona mieszka wraz z matką lecz prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania jest zasiłek stały w wysokości ... zł miesięcznie. Skarżący nie podał i nie udokumentował żadnych kosztów utrzymania, gdyż jak podał w oświadczeniu mieszka wraz z matką, która ponosi wszystkie koszty. Strona skarżąca częściowo w nich partycypuje płacąc miesięcznie na utrzymanie około ... zł.

W ocenie organu I instancji, grzywna nałożona w drodze mandatu karnego jest karą za łamanie przepisów prawa. Obowiązek zapłacenia grzywny ciąży na osobie, którą ukarano mandatem za wykroczenie, bez względu na jej zasoby finansowe. Każdy dopuszczający się świadomie lub nieświadomie wykroczenia winien liczyć się z ewentualną nieuchronnością stosownej kary. Umarzanie grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych z powodu złej sytuacji materialnej mijałoby się z celem represyjno - wychowawczym jaki spełniać powinna kara nałożona mandatem.

Strona nie zgodziła się z ww. decyzją i złożyła odwołanie.

Postanowieniem z ... stycznia 2016 r., nr ...Minister Finansów zwrócił podanie strony w zakresie zwolnienia z grzywien nałożonych w innych ww. postępowaniach w łącznej wysokości ... zł ze względu na to, że brak jest właściwości organu II instancji do rozpatrywania tego typu wniosków, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie podania.

Następnie decyzją z ... marca 2016 r. opisaną w komparycji wyroku organ II instancji utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ powołał art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1870 ze zm., dalej u.f.p.) i wskazał, że strona nie wypełniła przesłanek warunkujących umorzenie. Organ odwoławczy ustalił, że strona jest osobą bezrobotną i mieszka wraz z matką i bratem. Mieszka w domu rodzinnym będącym własnością matki. Dochód skarżącego wynosi ... zł, a jego źródłem jest świadczenie z pomocy społecznej. Wysokość dochodów pozostałych członków rodziny wynosi ok. ... zł, jednak skarżący wskazał, że utrzymuje się samodzielnie. W stosunku do zobowiązanego wydane zostało w dniu ... stycznia 2014 r. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym ze wskazaniem niezdolności do pracy do dnia ... stycznia 2017 r. Stałe miesięczne wydatki zadeklarowane przez stronę wynoszą ... zł i składają się na nie opłaty za: wodę i ścieki - ... zł, energię elektryczną - ... zł,

gaz - ... zł, wywóz nieczystości - ... zł, telefon - ... zł, telewizję - ... zł, leki-... zł, paliwo - ... zł. Skarżący wskazał także, że nie posiada nieruchomości, ruchomości ani środków finansowych na rachunkach bankowych.

Organ odwoławczy zdefiniował pojęcie "ważny interes dłużnika" oraz "interes publiczny" i wskazał, że otrzymywanie finansowej pomocy społecznej przez osobę ukaraną grzywną nie oznacza co do zasady, że interes publiczny uzasadnia umorzenie należności wynikającej z grzywny. Szczególny charakter i rola należności, niemożliwość egzekucji ze świadczeń pomocy społecznej oraz zasady postępowania w sprawach wykroczeń powodują, że ważniejsze - z punktu widzenia interesu publicznego - jest utrzymanie obowiązku zapłaty, jako kary, niż umorzenie w celu ochrony interesu dłużnika, skoro to dłużnik wybrał rodzaj kary powodujący obowiązek poniesienia wydatków i żadne szczególne okoliczności nie zmieniły jego zdolności do zapłaty od chwili przyjęcia tego zobowiązania.

Minister, po przeanalizowaniu informacji zebranych w toku postępowania odwoławczego uznał, że skarżący nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej stwierdzenie istnienia ważnego interesu dłużnika. Strona jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niezdolną do pracy. Jedynym jego dochodem jest pomoc z ośrodka pomocy społecznej w wysokości ... zł. Mimo, że deklaruje utrzymywanie się samodzielnie, zamieszkuje wraz z bratem i matką w domu rodzinnym stanowiącym własność jego matki. Miesięczne wydatki rodziny wynoszą ... zł. W związku z powyższym uznał, że sytuacja skarżącego jest trudna, zaś jednorazowa spłata zadłużenia w wysokości ... zł, mogłaby mieć wypływ na możliwość ponoszenia wydatków związanych z podstawowym utrzymaniem. Biorąc jednak pod uwagę, że dochody pochodzące z pomocy społecznej są chronione przed egzekucją, nie jest uzasadnione, aby stwierdzić ważny interes dłużnika w umorzeniu należności, ponieważ istnienie zobowiązań nie zagraża pogorszeniu sytuacji bytowej wnioskodawcy. Dług istnieje, ale jego przymusowa spłata w obecnych warunkach jest wstrzymana. Zapłata możliwa jest jedynie w drodze dobrowolnych wpłat, gdyż rodzaj dochodów uniemożliwia egzekucję, a zatem nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązań. Egzekucja możliwa będzie dopiero w przypadku uzyskania innych dochodów w odpowiedniej wysokości, co zarazem oznaczałoby wzrost dochodów gospodarstwa domowego prowadzonego przez zobowiązanego istotnie zmieniający cały stan faktyczny.

Ponadto zauważył, że strona ponosi miesięczne wydatki w wysokości ... zł na telewizję i telefon i w związku z tym podkreślił, że konieczność ponoszenia opłat za płatną telewizję lub usługi telefoniczne nie uzasadnia zwolnienia z obowiązku zapłacenia grzywny. Zobowiązania dobrowolne (umowy cywilnoprawne) nie mogą uchylać obowiązku zapłaty należności publicznoprawnej, a zamierzenia życiowe powinny uwzględniać posiadane możliwości, determinowane również przez zobowiązania publicznoprawne.

Organ powołując się na art. 53 ust. 1 pkt 3 u.f.p. wskazał, że można powziąć uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Jednakże mając na uwadze przesłankę interesu publicznego odnoszącą się do respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: bezpieczeństwo prawne, porządek publiczny, ochrona moralności publicznej stwierdził, że w sprawie przyczyną powstania należności było działanie strony, którego skutkiem było wymierzenie kary grzywny w wysokości i terminie płatności przez niego zaakceptowanym. Zatem działają w ramach uznania administracyjnego Minister odmówił umorzenia należności ze względu na brak ważnego interesu dłużnika oraz sprzeczność umorzenia z interesem publicznym.

Podkreślił, że umorzenie zobowiązania powodowałoby uchylenie skutków orzeczonych kar. Deklarowana trudna sytuacja finansowa oraz problemy zdrowotne zobowiązanego niewątpliwie wpływają na wielkość wydatków i ilość środków pozostających do dyspozycji na zapłatę należności, nie przesądzają jednak o konieczności zastosowania ulgi w postaci umorzenia całości wymaganych należności. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy umorzenie należności mogłoby doprowadzić do powstania błędnego przekonania, że niskie dochody usprawiedliwiają zwolnienie z konieczności wywiązywania się ze zobowiązania powstałego wskutek popełnienia wykroczenia przez sprawcę, który - mając możliwość wyboru - zamknął możliwość zastosowania innych rodzajów kar, przyjmując zobowiązanie niemożliwe do wyegzekwowania ze względu na przepisy chroniące go, jako dłużnika, przed nadmierną egzekucją. Skarżący nie udowodnił również szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę tej oceny, jak na przykład zajście zdarzeń nieprzewidzianych w chwili przyjęcia mandatu, które zmieniły jego zdolności płatnicze.

Zauważył również, że umorzenie należności nie jest jedynym rodzajem ulgi w spłacie należności i jest najdalej idącą formą ulgi, skutkującą uchyleniem w całości skutku ukarania grzywną.

Pismem z ... marca 2016 r. strona wniosła skargę na decyzję organu II instancji wnosząc o zwolnienie go ze wszystkich grzywien, gdyż zostały one nałożone niesłusznie.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Pismem procesowym z ... listopada 2016r. ustanowiony pełnomocnik z urzędu podtrzymał skargę, zarzucają organowi naruszenie art. 56 ustęp 1 pkt 3 u.f.p., gdyż w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Podkreślił, że sytuacja materialna skarżącego jest bardzo trudna.

W jego ocenie Minister zanegował możliwość powołania się na przytoczony przepis argumentując to wyższością w tym przypadku interesu publicznego nad interesem jednostki. Podkreślił, że orzecznictwo w sposób jednoznaczny wiąże możliwość umorzenia należności publicznoprawnych (w tym grzywien - pomimo ich prewencyjno-wychowawczego charakteru) z okolicznościami, w których zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w wyniku egzekucji nie uzyska się kwoty wyższej niż koszty jej dochodzenia. W jego ocenie właśnie dbałość o interes Państwa wymaga rozważenia czy w konkretnych okolicznościach umorzenie należności nie jest w jego interesie.

Pismem procesowym z ... listopada 2016r. organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności sąd wskazuje, że przedmiotem badania w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym są decyzje dotyczące odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego w wysokości ... zł. Przedmiotem tego postępowania nie są i nie mogą być inne zobowiązania skarżącego wynikające z innych niż ww. mandat tytułów. W tamtych sprawach, o czym strona była już informowana dwukrotnie przez organy administracji winna zwrócić się z odpowiednim wnioskiem do właściwych organów w celu wszczęcia żądanego przez stronę postępowania.

Zgodnie z art. 100 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 395 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu jego zastosowania, grzywna nałożona w drodze mandatu karnego stanowi dochód budżetu państwa, a gdy nałoży ją funkcjonariusz organu podległego władzom jednostki samorządu terytorialnego - stanowi dochód tej jednostki samorządu.

Zgodnie z art. 60 u.f.p., środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

W myśl art. 64 ust. 1 u.f.p., właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.

Przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm., dalej jako: "O.p.").

W związku z powyższym sąd zauważa, że organy rozpoznające sprawę nieprawidłowo stosowały art. 56 u.f.p., który w sprawie nie miał zastosowania. Trzeba bowiem wyjaśnić, że przepis ten stosuje się tylko do należności cywilnoprawnych, natomiast przedmiotowe należności są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym, o czym szerzej wyżej. Powyższe obecnie wydaje się także jest jasne dla Ministra Rozwoju i Finansów, który w piśmie procesowym z 30 listopada 2016r. przyznał, że zaskarżona decyzja zawiera ww. wadę.

W przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 67 u.f.p., odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 67a § 1 o.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (dotyczy podatnika prowadzącego działalność gospodarczą), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Decyzja organu ma charakter uznaniowy, lecz musi uwzględniać przesłanki zawarte w art. 67a § 1 o.p. Dopiero zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Podsumowując powyższe zasady postępowania dotyczące umarzania przedmiotowej należności stwierdzić należy, że organ administracyjny przy wydawaniu decyzji w zakresie zastosowania ulg dotyczących niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym winien rozważyć czy za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych należności przemawia ważny interes strony lub interes publiczny. Powyższe przesłanki stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ administracyjny rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie po wnikliwym ich zbadaniu.

Przechodząc natomiast na grunt przedmiotowej sprawy trzeba wskazać, że organ wprawdzie wskazał nieprawidłowe przepisy dotyczące umorzenia jednak przeanalizował prawidłowe przesłanki uzasadniające umorzenie należności. Tym samym sąd przychyla się do stanowiska organu zawartego w piśmie z ... listopada 2016r., że uchybienie w postaci rozpatrzenia przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi w oparciu o u.f.p., a nie O.p. nie było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy należności powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie sąd, lecz właściwy w sprawie organ administracji publicznej, który - jak zaznaczono powyżej - może je umorzyć. Kontrola sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (patrz: wyrok WSA w Warszawie z 25 stycznia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1354/10).

Przechodząc do analizy niniejszej sprawy sąd stwierdza, że Minister prawidłowo przeprowadził w ramach postępowania odwoławczego postępowanie dowodowe i bez naruszania granic swobodnej oceny dowodów utrzymał w mocy decyzję odmawiającą umorzenia grzywny.

Organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu rozstrzygnięcia korzystając ze swobody uznania administracyjnego ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają bowiem organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy wyłącznie do kompetencji organu.

W ocenie sądu w badanej sprawie organ, wypełniając regulację przepisu art. 107 § 3 k.p.a., odniósł się do zebranego materiału dowodowego w aspekcie przesłanek umorzenia zaległości określonych w Ordynacji podatkowej, rozważając go przy tym w świetle ważnego interesu podatnika (dłużnika) i interesu publicznego.

Dokonując oceny prawidłowości rozważenia przez organ orzekający ważnego interesu dłużnika, to należy stwierdzić, że Minister w sposób rzetelny rozważył przesłankę wynikającą z powyżej cytowanego przepisu.

Dokonując wykładni pojęcia "ważny interes dłużnika" oraz "interes publiczny", o których mowa w treści powoływanego przepisu trzeba wskazać, że są to pojęcie nieostre, jednakże stanowiące już wielokrotnie przedmiot rozważań sądów administracyjnych.

Zgodnie więc z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o istnieniu ważnego interesu dłużnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny (p. wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2012 r. Sygn. akt V SA/Wa 2119/12 – dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na pojęcie "interesu publicznego" składa się natomiast zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanej wyżej wartości (p. wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1964/05 – dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać tutaj również trzeba, że jakkolwiek decyzje administracyjne dotyczące przedmiotowego umarzania należności pieniężnych, tak jak powoływał organ, mają charakter uznaniowy, to jednak pamiętać też należy, że decyzje wydane w tym trybie nie mogą być zupełnie dowolne. Przykładowo o źle rozumianej realizacji cechy uznaniowości rozstrzygnięcia organu świadczyć może przedstawienie stanu faktycznego sprawy oraz treści mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa przy jednoczesnym lakonicznym oświadczeniu o braku podstaw do uwzględnienia wniosku. Należy zatem mieć tutaj na uwadze, że zwłaszcza negatywne rozstrzygniecie dotyczące umorzenia należności pieniężnej powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów i co do prawa, ale także co do wyjaśniania motywów podjętej decyzji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygniecie jest ich logiczną konsekwencją.

Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes publiczny i ważny interes dłużnika zostały należycie wyważone. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa (czy też jednostki samorządu terytorialnego), ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (patrz wyrok NSA z 30 maja 2001 r. sygn. akt III SA 830/00, orzeczenia.nsa.gov.pl), na co zwracał uwagę pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z15 listopada 2016r. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym (patrz wyrok WSA w Warszawie z 8 marca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2273/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Czyniąc określone ustalenia, organ winien mieć na uwadze także i kwotę o umorzenie której chodzi. Co do zasady nie powinno być bowiem tak, że postępowanie, które tej kwoty dotyczy może generować koszty, które dochodzoną kwotę przewyższają. Zdaniem sądu w takim wypadku instytucja uznania administracyjnego winna pozwolić na rozważenie rezygnacji z opresyjności wobec obywatela i odstąpienie od realizacji funkcji fiskalnych państwa.

Po przedstawieniu ogólnie zarysowanych podstaw dotyczących umarzania należności w tym należności z tytułu grzywny trzeba wskazać, że Minister w sposób właściwy wyjaśnił, co należy rozumieć przez "interes publiczny". Wbrew także stanowisku skarżącego, nie zanegował możliwości umarzana należności z tytułu grzywien, gdyż na stronie 5 decyzji wprost wyjaśnił, że taka możliwość istnieje, jednakże przedstawione okoliczności muszą być wyjątkowe i szczególne. Takie stanowisko sąd aprobuje.

Minister przeprowadził analizę sprawy pod kątem odpowiedzi na pytanie, czy korzystanie z finansowej pomocy społecznej ma wpływ na ocenę spełnienia przesłanki interesu publicznego w umorzeniu należności obciążających stronę postępowania. Słusznie wyjaśnił, że otrzymywanie finansowej pomocy społecznej przez osobę ukaraną grzywną nie oznacza co do zasady, że interes publiczny uzasadnia umorzenie należności wynikającej z grzywny. Zauważył, że szczególny charakter i rola należności, niemożliwość egzekucji ze świadczeń pomocy społecznej oraz zasady postępowania w sprawach wykroczeń powodują, że ważniejsze - z punktu widzenia interesu publicznego - jest utrzymanie obowiązku zapłaty, jako kary, niż umorzenie w celu ochrony interesu dłużnika, skoro to dłużnik wybrał rodzaj kary powodujący obowiązek poniesienia wydatków i żadne szczególne okoliczności nie zmieniły jego zdolności do zapłaty od chwili przyjęcia tego zobowiązania. W ocenie sądu takiemu podejściu trudno odmówić zasadności. Organ także, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, nie wskazywał na funkcję fiskalną grzywny. Przeciwnie, tę funkcję potraktował marginalnie, a jako pierwszorzędną potraktował funkcję karną.

Tym samym sąd zauważa, że rozpoznając wniosek strony miał na względzie fakt, że skarżący korzysta ze świadczeń opieki społecznej oraz że postępowanie, które tej kwoty dotyczy może generować koszty, które dochodzoną kwotę przewyższają. W tym bowiem zakresie wskazał, że ta przesłanka przemawia za umorzeniem tej należności, gdyż wobec strony nie można wszcząć postępowania egzekucyjnego, bowiem jedyny jego dochód stanowi świadczenie z pomocy społecznej wyłączone spod egzekucji.

Prawidłowo również zwrócił uwagę na sytuację zdrowotną strony (skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niezdolną do pracy) oraz trudną sytuację finansową jego i jego rodziny, przyjmując, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz uzyskuje dochody w wysokości ... zł. Natomiast trzyosobowa rodzina strony ponosi koszty utrzymania w łącznej wysokości ... zł, przy łącznych dochodach ok. ... zł (patrz oświadczenie), co wskazuje, że jednorazowa spłata zadłużenia w wysokości ... zł mogłaby mieć wypływ na możliwość ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem. Jednakże nie można odmówić zasadności twierdzeniom organu odwoławczego, że skoro dochody skarżącego pochodzące z pomocy społecznej są chronione przed egzekucją, to nie jest uzasadnione, aby stwierdzić ważny interes dłużnika w umorzeniu należności, gdyż istnienie zobowiązań nie zagraża pogorszeniu sytuacji bytowej wnioskodawcy. Dług istnieje, ale jego przymusowa spłata w obecnych warunkach jest wstrzymana.

Prawidłowo organ wywiódł, że w sytuacji strony zapłata tej należności jest możliwa jedynie w drodze dobrowolnych wpłat, a zatem nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązań. Egzekucja możliwa będzie dopiero w przypadku uzyskania innych dochodów w odpowiedniej wysokości, co zarazem oznaczałoby wzrost dochodów gospodarstwa domowego prowadzonego przez zobowiązanego, który to wzrost zmieniłby stan faktyczny sprawy. Sam fakt braku środków finansowych, czy też uzyskiwania dochodów pochodzących ze środków opieki społecznej jest niewystraczające do wykazania istnienia tego interesu, gdyż organ miałby obowiązek umorzenia należności dla każdego kto znalazłby się w podobnej sytuacji. Natomiast instytucja umorzenia należności ma charakter nadzwyczajny i tylko do nadzwyczajnych sytuacji winna być stosowana.

Zasadnie także Minister zwrócił uwagę na fakt, że prawdopodobnie finanse strony uniemożliwiają jednorazową zapłatę grzywny, mimo że strona ponosi wydatki za płatną telewizję i telefon, które przewyższają kwotę grzywny. Tym niemniej kwota grzywny nie jest nadmierna w powiązaniu z możliwością skorzystania z innych form pomocy państwa w celu uregulowanie tej należności (rozłożenia na raty), czy też samodzielnego dobrowolnego regulowania w stosownych kwotach tej należności (grzywna nie podlega oprocentowaniu) powoduje, że w ocenie sądu podjęte rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Nie należy bowiem zapominać, że ulga w postaci umorzenia jest najdalej idącym rozwiązaniem w katalogu dostępnych form wsparcia dłużnika. A w tego rodzaju sprawach dodatkowo oznacza, że strona uniknęłaby określonej dolegliwości za popełnione wykroczenie.

W tym też miejscu sąd wskazuje, że okres przedawnienia nałożonej na skarżącego grzywny już upłynął, gdyż od uprawomocnienia się mandatu (... grudnia 2013 r.) minęło już trzy lata (zgodnie z art. 45 § 3 ustawy Kodeks wykroczeń). Jednakże sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem orzeka na stan sprawy w dniu podjęcia kontrolowanego aktu. Tym niemniej w wypadku uchylenia zaskarżonej decyzji i podjęcia przez Ministra korzystnego dla strony rozstrzygnięcia, to sytuacja skarżącego w żaden sposób nie uległaby zmianie, gdyż należności tej nie wyegzekwowano (patrz oświadczenie pełnomocnika strony złożone do protokołu rozprawy), a obecnie nie jest on zobowiązany do jej uiszczenia i nie można również jej dochodzić w sposób przymusowy nawet w wypadku zmiany sytuacji faktycznej, tj. uzyskania przez stronę dodatkowych podlegających egzekucji dochodów. Tym samym racjonalność postępowania również z powyższego względu nakazuje oddalić skargę strony.

W powyższym kontekście słusznie Minister zauważył, że skarżący przyjmując mandat, z góry założył, że nie jest w stanie wykonać nałożonego zobowiązania, gdyż mandat przyjął w dniu ... grudnia 2013r., a stopień niepełnosprawności i wynikającą z niego niezdolność do pracy datowano na ... października 2012r. (karta ... akt adm.). Tym samym skarżący nie wykorzystał swoich argumentów dotyczących trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej w celu odmowy przyjęcia mandatu i dania możliwości rozpoznania sprawy przez sąd karny, który oprócz okoliczności popełnienia zarzucanego czynu wziąłby pod uwagę także jego sytuację indywidualną i na podstawie tak zgromadzonego materiału miałby możliwość wyrokowania najpierw co do winy lub niewinności i następnie np. nałożenia kary innego rodzaju niż grzywna. Trzeba bowiem wskazać, że sytuacja materialna i zdrowotna strony w chwili popełnienia czynu była podobna do sytuacji w dacie złożenia wniosku o umorzenie należności.

W związku z powyższym w tej konkretnej sprawie prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że umorzenie należności mogłoby doprowadzić do powstania błędnego przekonania, że niskie dochody usprawiedliwiają zwolnienie z konieczności wywiązywania się ze zobowiązania powstałego wskutek popełnienia wykroczenia przez sprawcę, który - mając możliwość wyboru - zamknął możliwość zastosowania innych rodzajów kar, przyjmując zobowiązanie niemożliwe do wyegzekwowania ze względu na przepisy chroniące go, jako dłużnika, przed nadmierną egzekucją.

Podkreślić także trzeba, że istnienie długu nie zagraża egzystencji skarżącego, bez względu na stwierdzony fakt wskazujący na trudną sytuację materialną, w której znalazł się skarżący. Samo zaś utrzymanie obowiązku zapłaty ma celu utrzymanie świadomości strony o nieuchronności i dolegliwości kary za popełnione wykroczenie.

Tym samym należy stwierdzić, że organ przy rozpatrywaniu sprawy będącej przedmiotem skargi nie naruszył zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego, w sposób dający jakąkolwiek podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie, dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne oraz nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów.

Mając powyższe na uwadze, sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.