Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 153/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 20 lit. a, art. 362, art. 363
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Joanna Cylc-Malec, WSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant: sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2019 r. sprawy ze sprzeciwu A. S. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. nr SKO.[...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie składowania obornika oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 roku, znak [...], Wójt Gminy S. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie składowania obornika na działce o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości S., gmina S.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podnosił, że na skutek pisma z dnia 11 września 2018 roku dotyczącego składowania obornika na wyżej wskazywanej działce, wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne. W dniu 31 października 2018 roku przeprowadzone zostały oględziny, w których umożliwiono udział stronom postępowania. W trakcie czynności wykonano dokumentację fotograficzną oraz dokonano pomiarów odległości, z których wynikało, iż odległość obornika od ogrodzenia dzielącego działki [...] i [...] w miejscowości S., gm. S., wynosiła 4 metry, zaś wysokość pryzmy obornika w najwyższym punkcie określono na 3 metry. Stwierdzono, że ze względu na brak płyty betonowej obornik przechowywany jest na słomie, zaś gnojowica przechowywana jest w szczelnym zbiorniku. W oparciu o uregulowania obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy S., organ wskazywał, iż działka, na której składowany jest obornik znajduje się na terenie oznaczonym symbolami MR, RP – częściowo teren mieszkalnictwa rolniczego, a częściowo upraw polowych.

Organ wskazywał, że obowiązujące przepisy prawa przewidują jedynie obowiązki co do przechowywania nawozów stałych (np. obornika) dla gospodarstw wielkotowarowych, zatem wszelkie inne gospodarstwa mogą jedynie dobrowolnie stosować się do zasad przechowywania stałych nawozów naturalnych, które wynikają z Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej.

Końcowo Wójt Gminy S. podnosił, że stronom zapewniony został czynny udział w postępowaniu – miały one możliwość uczestniczenia w dokonanych oględzinach, jak też wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednocześnie wskazano, że pomimo wpłynięcia uwag do protokołu z przeprowadzonych oględzin, organ od tychże uwag nie odniósł się w decyzji. W powyższych okolicznościach, w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie ulegało umorzeniu ze względu na jego bezprzedmiotowość.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli K. i M. M., wnosząc o jej uchylenie w całości i nakazanie likwidacji składowiska obornika i gnojowicy właścicielowi działki, nr [...], położonej w miejscowości S., gm. S.. Zaskarżonej decyzji zarzucano sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie.

Decyzją z dnia [...] roku, znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: Kolegium), w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., art. 362 i art. 363 ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, uchyliło zaskarżoną decyzje w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazywało, że sposób przechowywania i stosowania nawozów naturalnych regulowany jest w oparciu o przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowania. W § 6 ust. 5 wskazywanego rozporządzenia uregulowane zostały odległości, jakie powinny zostać zachowane od otwartych zbiorników na produkty pofermentacyjne w postaci płynnej oraz płyt do składowania obornika do określonych obiektów. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że z uwagi na treść art. 18 ust. 1 ustawy o nawozach i nawożeniu, gospodarstwa, które nie są objęte reżimem ustanawiającym obowiązek przechowywania obornika na nieprzepuszczalnych płytach, mogą jedynie dobrowolnie stosować zasady przechowywania nawozów naturalnych, o których mowa w przepisach wskazywanego powyżej Rozporządzenia. Powyższe nie wyklucza jednak objęcia takich gospodarstw innymi przepisami związanymi z respektowaniem ogólnych zasad ochrony środowiska. Zgodnie bowiem z art. 363 ustawy – Prawo ochrony środowiska, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działalność negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko.

Jak wskazywało w dalszej kolejności Kolegium organ administracji publicznej ma obowiązek wszczęcia postępowania w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko przez osobę i w ramach tego postępowania musi ocenić, czy dane oddziaływanie jest oddziaływaniem negatywnym, czy też nie ma takiego charakteru. W przypadku uznania oddziaływania za negatywne, organ powinien zastosować wobec osoby sankcje, o których mowa w art. 363 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, bowiem wynikająca ze wskazanego przepisu odpowiedzialność o charakterze administracyjnym jest niezależna od odpowiedzialności karnej i cywilnej. Pojęcie negatywnego oddziaływania na środowisko oznacza zaś oddziaływanie prowadzące do ujemnych skutków, choć niekoniecznie musi być ono niezgodne z prawem. W fazie postępowania wyjaśniającego ustalone powinno zostać czy takie negatywne oddziaływanie faktycznie występuje oraz czy zachodzą przesłanko do zastosowania sankcji przewidzianych w art. 363 ustawy – Prawo ochrony środowiska, a wynik tychże ustaleń, poparty zebranym materiałem dowodowym, powinien znaleźć swe odzwierciedlenie i należyte uzasadnienie w orzeczeniu.

Końcowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazywało, że prowadzenie działalności rolniczej, nawet w mniejszym rozmiarze, nie wyklucza objęcia tejże działalności reżimem przepisów ochrony środowiska o charakterze ogólnym. Z tego względu konieczne jest przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wskazywanych regulacji ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz przepisów odnoszących się do warunków przechowywania nawozów naturalnych, w tym obornika. W ocenie Kolegium, organ I instancji bezzasadnie umorzył postępowanie dokonując oceny stanu faktycznego jedynie w wąskim, wybranym zakresie, bezpodstawnie ignorując przytaczane regulacje, w szczególności przepisy ustawy – Prawo ochrony środowiska. Nieodniesienie się w treści uzasadnienia do zarzutów skarżących stanowiło zaś naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem organ I instancji zobligowany był wyjaśnić i rozważyć wszystkie okoliczności sprawy, odnieść się do wskazywanych uwag i zarzutów, zwłaszcza w sytuacji, gdy interesy stron postępowania są sprzeczne. Ostatecznie przepis art. 105 k.p.a. nie mógł stanowić samoistnej podstawy do wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, bowiem przepis ten powinien być stosowany w związku z podstawą wynikającą z przepisów prawa materialnego. W treści rozstrzygnięcia organu I instancji brak jest zaś wskazania takowej podstawy, jak również odniesienia się do wszystkich dowodów, co stanowi naruszenie art. 107 k.p.a. Z powyższych względów Kolegium orzekło, iż konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wszystkich okoliczności stanu faktycznego.

Od powyższej decyzji został wniesiony sprzeciw przez A. i M. S.. Skarżący podnosili następujące zarzuty:

1) naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na orzeczenie przez organ drugiej instancji co do istoty, a uchybienia wytknięte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ten mógł uzupełnić w trybie art. 136 k.p.a.;

2) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez wydanie decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji, pomimo że okoliczności rozważone w ramach postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji pozwalały na ocenę stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, natomiast uchybienia wskazane przez organ odwoławczy mogły zostać uzupełnione w trybie art. 136 k.p.a., co jednocześnie godzi w zasadę szybkości i ograniczonego formalizmu postępowania administracyjnego;

3) naruszenie art. 362 i art. 363 ustawy – Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o nawozach i nawożeniu, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, tj. dokonanie wykładni rozszerzającej wyżej wymienionych przepisów, a przez to naruszenie zasady bezstronności, proporcjonalności i równego traktowania stron.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnosili o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem, bądź o jej uchylenie.

W oparciu o orzecznictwo skarżący wskazywali w uzasadnieniu, że konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego czy przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego, co wyłącza dopuszczalność decyzji kasacyjnej. Na organie odwoławczym ciążą bowiem te same obowiązki, co na organie I instancji – w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Jeżeli zatem organ I instancji nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy albo nie zgromadził pełnego materiału dowodowego, to organ odwoławczy winien uzupełnić to postępowanie we własnym zakresie.

Skarżący podnosili, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną błędnie stwierdził, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające dokonując oceny stanu faktycznego sprawy jedynie w wąskim i wybranym zakresie, a w konsekwencji nieprawidłowo zastosował przepisy ustawy – Prawo ochrony środowiska i ustawy o nawozach i nawożeniu. W przypadku stwierdzenia, że skarżący podlegają obowiązkowi składowania obornika w sposób określony przywołanymi ustawami, a ich dotychczasowa działalność w tym zakresie może naruszać ogólne zasady ochrony środowiska, organ II instancji zobligowany był przeprowadzić postepowanie uzupełniające, które pozwoliłoby na uzupełnienie materiału dowodowego. W ocenie skarżących organ odwoławczy mógł dokonać uzupełnienia materiału dowodowego bez konieczności uchylania decyzji organu I instancji, zaś zaskarżona decyzja narusza zasadę szybkości i ograniczonego formalizmu postępowania administracyjnego. Ponadto, zawarte w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego rozważania nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że istotnie, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, spełniona została przesłanka do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., pozwalająca na uchylenie decyzji organu I instancji. W ocenie skarżących, organ odwoławczy powinien skorzystać z art. 136 k.p.a., aby końcowo rozstrzygnąć sprawę na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Sprzeciw okazał się niezasadny i z tego względu podlegał oddaleniu.

Mocą art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 17 kwietnia 2017 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935) wprowadzono do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") instytucję sprzeciwu, regulowaną w art. 64a i nast. p.p.s.a. Tenże środek zaskarżenia przysługuje jedynie co do kasatoryjnej decyzji organu II instancji, wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Taka też decyzja stanowiła przedmiot oceny w niniejszym postępowaniu, co determinowało zakres dokonywanej kontroli. Jak wynika bowiem z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Jak stanowi art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Korelując zatem przepis art. 64e p.p.s.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. wskazać należy, że kontrola dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach orzekania co do sprzeciwu od kasatoryjnej decyzji organu II instancji, nie obejmuje swym zakresem oceny materialnoprawnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, bowiem takowe na obecnym etapie postępowania jeszcze nie nastąpiło. Na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprawa ponownie kierowana jest do rozpatrzenia przez organ I instancji, zatem brak jest ostatecznej decyzji rozstrzygającej co do istoty, która mogłaby stanowić przedmiot oceny materialnoprawnej.

Wyznaczony wskazanymi regulacjami prawnymi zakres sądowej kontroli decyzji organu II instancji mającej kasatoryjny charakter determinuje dokonanie oceny, że sprzeciw nie jest środkiem odwoławczym, który może służyć kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani też prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów postępowania, które nie są związane z podstawami kasatoryjnymi. Takowa kontrola, mająca za przedmiot ogół podstaw zarówno materialnoprawnych, jak też i procesowych, dokonywana jest dopiero na skutek skargi wywiedzionej od ostatecznej decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do istoty. Takiego przymiotu nie ma zaś decyzja stanowiąca przedmiot rozpoznania w niniejszym postępowaniu, bowiem o ile jest ona ostateczna, tak jednak nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie wywołuje skutek w postaci przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Art. 64e p.p.s.a. stanowi lex specialis w stosunku do regulacji art. 134 § 1 p.p.s.a., zawężając kontrolę sądową jedynie do oceny czy w konkretnej sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Konkludując powyższe rozważania wskazać należy, że w postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem od kasatoryjnej decyzji organu drugiej instancji sąd administracyjny nie bada jakie przepisy prawa materialnego i w jakim znaczeniu powinny być zastosowane w rozpoznawanej sprawie. Sąd ocenia jedynie, czy w świetle stosownych przepisów prawa materialnego wystąpiły tak istotne braki w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, których organ II instancji nie mógł usunąć w trybie art. 136 k.p.a., co w konsekwencji prowadziło do konieczności wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2019 roku, I OSK 509/19, System Informacji Prawnej LEX nr 2636100).

Dokonując oceny zasadności orzeczenia przez organ II instancji w sposób kasatoryjny koniecznym jest zbadanie, czy wystąpiły przesłanki wskazane w art. 138 § 2 k.p.a., mianowicie wydanie przez organ I instancji decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, przy jednoczesnym niewyjaśnieniu sprawy w takim zakresie, jaki ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie jest zatem wystarczające stwierdzenie, iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Organ odwoławczy może uchylić decyzję pierwszoinstancyjną jedynie przy jednoczesnym stwierdzeniu, że organ I instancji rozpoznając sprawę, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 roku, II OSK 1386/15, System Informacji Prawnej LEX nr 2292208). Zgodnie bowiem z wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, decyzje organów obu instancji co do zasady powinny mieć charakter merytoryczny, tj. rozstrzygać sprawę co do istoty. W konsekwencji, postępowanie toczące się przed organem drugiej instancji nie ma jedynie na celu merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji, a prowadzić powinno do takiego jego ukształtowania, by możliwe było załatwienie sprawy co do istoty. Jednocześnie jednak, postępowanie dowodowe prowadzone przez organ II instancji w oparciu o regulację art. 136 k.p.a. może mieć jedynie charakter postepowania uzupełniającego. Jeżeli w sprawie pozostają niewyjaśnione okoliczności mające bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, a pozostające do przeprowadzenia dowody mają kluczowy charakter dla możliwości wydania orzeczenia, przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w takim zakresie godziłoby w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W sytuacji powyższej sprawa de facto rozstrzygana byłaby wyłącznie przez organ odwoławczy, a zatem merytoryczna decyzja zapadałaby jedynie w jednej instancji. To natomiast pozbawiałoby stronę prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez dwa różne organy administracji (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2019 roku, II OSK 1291/17, System Informacji Prawnej LEX nr 2655295; Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 roku, II OSK 575/19, System Informacji Prawnej LEX nr 2657713).

W swej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazywało, iż bezzasadnie organ I instancji pominął regulacje prawne, mające kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, mianowicie przepisy art. 362 i art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 799 – dalej jako "p.o.ś.") i w tym zakresie nie przeprowadził w zasadzie postępowania wyjaśniającego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w całości podziela powyższą ocenę.

Przepis art. 363 p.o.ś. przyznaje wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta uprawnienia do nakazania, w drodze decyzji, osobie fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia, bądź przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że faktyczną podstawą do wydania decyzji jest prowadzenie działalności negatywnie oddziałującej na środowisko. Uwzględniając po stronie osoby fizycznej określone działania prowadzące do skutku w postaci negatywnego oddziaływania na środowisko, można rozróżnić oddziaływanie bezpośrednie i pośrednie. Oddziaływanie jest z kolei terminem szerszym niż pojęcie działania, bowiem można je traktować jako pewien rodzaj wpływu na coś lub kogoś. Działanie można przypisać wyłącznie człowiekowi, zaś na człowieka może oddziaływać jakaś rzecz albo kompleks rzeczy, który w stanie rzeczy uczestniczy (T. Pszczółkowski, Mała encyklopedia prakseologii i teorii organizacji, Wrocław-Warszawa-Kraków 1978, s. 141, 143). Z kolei art. 3 pkt 11 p.o.ś. wskazuje, że przez oddziaływanie na środowisko należy rozumieć również oddziaływanie na zdrowie ludzi. Sam przepis art. 363 p.o.ś. nie definiuje z kolei, co należy rozumieć poprzez działanie negatywnie oddziałujące na środowisko, co oznacza, że może to być również niewłaściwe składowanie obornika w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego. Chodzi bowiem o wszelkie działania powodujące skutek w postaci negatywnego oddziaływania na środowisko (Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2019 roku, II OW 230/18, System Informacji Prawnej LEX nr 2642380).

Ewentualne zastosowanie w stosunku do osoby fizycznej uprawnień wynikających z art. 363 p.o.ś. musi zostać poprzedzone ustaleniami czy w sprawie występują wymagane tymże przepisem przesłanki. Stwierdzone zatem musi zostać, że określone działanie osoby wywołuje negatywne oddziaływanie na środowisko. Powyższe powinno zostać ustalone w sposób niebudzący wątpliwości w postępowaniu wyjaśniającym, a jego wynik, znajdujący oparcie w zebranym materiale dowodowym, powinien znaleźć należyte uzasadnienie w orzeczeniu organu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 marca 2005 roku, SA/Sz 1957/03, System Informacji Prawnej LEX nr 300487; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 lutego 2018 roku, II SA/Po 801/17, System Informacji Prawnej LEX nr 2467968). W niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające organu I instancji ograniczone zostało wyłącznie do przeprowadzenia oględzin, w czasie których wykonano dokumentację fotograficzną i dokonano pomiarów wysokości pryzmy obornika, jej odległości od granicy wskazywanych w decyzji działek oraz stwierdzenia, że obornik składowany jest na słomie ze względu na brak płyty betonowej, zaś gnojowica przechowywana jest w szczelnym zbiorniku. Powyższe działania nie mogły jednak stanowić samodzielnej podstawy do ustalenia, czy w okolicznościach tejże sprawy występuje negatywne oddziaływanie na środowisko na skutek składowania w określony sposób obornika.

W powyższych okolicznościach uznać należało, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do wyjaśnienia okoliczności mających bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy w tymże zakresie postępowania wyjaśniającego wykraczałoby poza uprawnienia tegoż organu wynikające z art. 136 k.p.a. i w istocie godziłoby w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wynikającą z art. 15 k.p.a. Strona zostałaby bowiem pozbawiona rozstrzygnięcia sprawy przez dwa różne organy administracji. Niewątpliwie zatem w sprawie niniejszej zachodziły przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., które uprawniały organ odwoławczy do wydania decyzji o charakterze kasatoryjnym. Tym samym nie mogły odnieść skutku podnoszone w sprzeciwie zarzuty naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., jak też art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., bowiem wbrew twierdzeniom skarżącego, w sprawie niniejszej pozostają do wyjaśnienia okoliczności mające bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a braki w tymże zakresie nie mogły być uzupełnione przez organ odwoławczy w drodze postepowania uzupełniającego, o którym mowa w art. 136 k.p.a.

W zakończeniu powyższej kwestii wskazać należy, że również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że składowanie gospodarstwie rolnym obornika w nieodpowiednim miejscu lub w niewłaściwy sposób może stanowić jedną z form negatywnego oddziaływania na środowisko, o którym mowa w art. 363 p.o.ś.

W sprawie fakt składowania obornika na gruncie (bez wykorzystania płyty) oraz jego wielkość, której nie można uznać za znikomą, nie pozwala na wykluczenie już z góry, że składowanie obornika w taki sposób nie może negatywnie oddziaływać na środowisko. Skoro zaś organ pierwszej instancji nie dokonał żadnych ustaleń w kwestii możliwości negatywnego oddziaływania przedmiotowej pryzmy obornika na środowisko to powyższe tożsame jest z brakiem jakichkolwiek ustaleń koniecznych do należytego wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, co trafie dostrzegło także Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając rozstrzygniecie organu pierwszej instancji.

Organ pierwszej instancji nie ocenił także czy skarżący powinni zostać uznani za podmiot korzystający ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 lit. a) in fine p.o.ś. Jest to okoliczność istotna, albowiem w przypadku stwierdzenia negatywnego oddziaływania na środowisko w sprawie miałby zastosowanie art. 362 p.o.ś., a nie art. 363 p.o.ś.

Jako nieskuteczny należało również ocenić zarzut naruszenia art. 362 i art. 363 p.o.ś. w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o nawozach i nawożeniu poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w drodze dokonania wykładni rozszerzającej. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie miało dotychczas charakteru merytorycznego, zaś wskazywane przez skarżącego podstawy materialnoprawne zastosowane zostały przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jedynie dla dokonania oceny zakresu braków w postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym przez organ I instancji. Jednocześnie, zgodnie z wcześniejszymi rozważaniami podnieść należy, że rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprzeciwu od kasatoryjnej decyzji organu odwoławczego ograniczone jest jedynie do badania, czy zachodziły podstawy do wydania takowej decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd orzekający w postępowaniu wywołanym sprzeciwem nie dokonuje oceny w zakresie materialnoprawnych podstaw decyzji. Również w tymże postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisy prawa materialnego mają jedynie to zastosowanie, że pozwalają na dokonanie oceny czy w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ pierwszej instancji zachodziły braki na tyle istotne, iż nie mogły one zostać usunięte w trybie art. 136 k.p.a.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.