Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1151/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 25 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2022 roku sprawy ze skargi T. A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2021 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. , II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor WOR ARiMR w P. decyzją z dnia 2 czerwca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w P. z dnia 24 marca 2021 r. o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania ONW.

W uzasadnieniu decyzji organ I wskazał m. in., że organ I instancji przyznał skarżącemu płatności ONW decyzją z dnia 28 listopada 2013 r. w kwocie 11878,84 zł.

Wobec podejrzenia stworzenia sztucznych warunków organ postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r. wznowił postępowanie.

W dniu 7 października 2020 r. organ I instancji wydał decyzję o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy w ramach ONW.

Następnie organ I instancji w dniu 22 marca 2021 r. zwrócił się do organu II instancji o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 7 października 2020 r.

Zawiadomieniem z dnia 24 lutego 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej.

Organ I instancji decyzją z dnia 24 marca 2021 r. wydał decyzję o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania ONW w kwocie 13831,33 zł.

Organ II instancji zaskarżoną decyzją z dnia 2 czerwca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 marca 2021 r.

Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając uchylenia decyzji organu II instancji.

Zarzucono naruszenie

- art. 61 § 4, art., 40 § 1, art. 189 g § 1 kpa

- art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych i art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej

- art. 67 ustawy o finansach publicznych

- art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej

- art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej

- art. 207 ust. 1 pkt 3, ust. 8 i ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 169 ust. 2 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 5 Kodeksu cywilnego

- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa

- art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 kpa

- rozporządzenia Rady WE, EURATOM nr 2988/95

- art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

- art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady WE, EURATOM nr 2988/95.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, ale nie z powodów w niej podniesionych.

Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. 2019.1505):

1. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

1a. Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1.

1b. Jeżeli płatność lub pomoc finansowa, pochodzące ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, zostały przyznane spółce cywilnej, która została rozwiązana, za zobowiązania związane ze zwrotem tych środków odpowiadają solidarnie wspólnicy rozwiązanej spółki cywilnej.

2. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

3. O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

4. Jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się.

5. Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312) oraz art. 28a odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1936) i art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627 oraz z 2019 r. poz. 83 i 504).

6. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, odwołanie od decyzji nie wstrzymuje jej wykonania.

7. Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa:

1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 terminy płatności podatku § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni;

2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 upomnienie wzywające dłużnika do wykonania obowiązku § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.

8. Uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie, o której mowa w ust. 7, przysługują organowi, o którym mowa w ust. 2.

9. Załatwienie sprawy, o której mowa w ust. 1, powinno nastąpić w terminie 3 miesięcy.

10. Do egzekucji należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że uprawnienia wierzyciela określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługują:

1) Prezesowi Agencji – w przypadku gdy jest on właściwy do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1;

2) dyrektorowi oddziału regionalnego:

a) w przypadku gdy jest on właściwy do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1,

b) jako organowi wyższego stopnia – w przypadku gdy organem właściwym do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest kierownik biura powiatowego.

Nie ulega wątpliwości, że w celu wydania decyzji w trybie art. 29 powyższej ustawy należy odpowiednio wyeliminować z obrotu prawnego daną decyzję, która przyznano określone dotacje, uznane później za udzielone nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Chodzi zatem o wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego na skutek zakończenia postępowania o wznowienie postępowania lub postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Zgodnie natomiast z art. 107 kpa :

§ 1 Decyzja zawiera:

1) oznaczenie organu administracji publicznej;

2) datę wydania;

3) oznaczenie strony lub stron;

4) powołanie podstawy prawnej;

5) rozstrzygnięcie;

6) uzasadnienie faktyczne i prawne;

7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania;

8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji;

9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego – pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy.

§ 2. Przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja.

§ 3. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

§ 4. Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania.

§ 5. Organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny.

W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że organy II i I instancji nie wyjaśniły w uzasadnieniach swoich decyzji prawidłowego skorzystania z trybu wskazanego w art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Doszło przez to do naruszenia art. 107 § 3 kpa.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał m. in., że organ I instancji przyznał skarżącemu płatności ONW decyzją z dnia 28 listopada 2013 r. w kwocie 11878,84 zł.

Wobec podejrzenia stworzenia sztucznych warunków organ postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r. wznowił postępowanie.

W dniu 7 października 2020 r. organ I instancji wydał decyzję o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy w ramach ONW.

Następnie organ w dniu 22 marca 2021 r. zwrócił się do organu II instancji o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 7 października 2020 r.

Zawiadomieniem z dnia 24 lutego 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej.

Organ I instancji decyzją z dnia 24 marca 2021 r. wydał decyzję o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w kwocie 13831,33 zł.

Z powyższego opisu organu II instancji nie wynika jednoznacznie, że doszło do skutecznego wyeliminowania decyzji o przyznaniu płatności z obrotu prawnego na skutek zakończenia postępowania o wznowienie postępowania lub postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Organ II instancji podał, że zawiadomieniem z dnia 24 lutego 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej. Przedmiotowa sprawa dotyczy płatności ONW a nie płatności rolnośrodowiskowej.

Ponadto organ II instancji wskazał, że organ I instancji decyzją z dnia 24 marca 2021 r. wydał decyzję o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w kwocie 13831,33 zł. Sprawa dotyczyła natomiast płatności w kwocie 11878,84 zł.

Analogiczne uchybienia są również w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Powyższe uchybienia procesowe w uzasadnieniach decyzji sprawiają, że nie poddają się one praktycznie sądowej kontroli.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II i I instancji winien uzasadnić swoje stanowisko prawidłowo, z uwzględnieniem wytycznych z art. 107 kpa.

Biorąc pod uwagę powyższe, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ) uchylono decyzje organów obu instancji.

O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 ww ustawy w zw. z § 14 pkt 1 ppkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2018.265).