Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1572/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 4 i  par. 6
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Teresa Randak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych i obciążenia kosztami egzekucyjnymi 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi Wójta Gminy S. (dalej również: "skarżący" lub "wierzyciel") jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. określające koszty egzekucyjne i obciążające nimi wierzyciela.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

2.1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S, (dalej również: "organ pierwszej instancji") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A. S.A. (dalej również: "spółka") na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela. Podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiła decyzja wierzyciela z dnia [...] r. określająca wysokość zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości za 2010 r., której postanowieniem z dnia [...] r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

2.2. Wobec pisma spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego, złożonym w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji wierzyciela z dnia [...] r. (stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, obejmujących podatek od nieruchomości za 2010 r.), organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 17, art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej: "u.p.e.a"), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do nr [...]; na postanowienie to wierzyciel nie złożył zażalenia.

2.3. Zawiadomieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. zawiadomił wierzyciela oraz spółkę o wysokości kosztów egzekucyjnych.

W związku z wnioskiem wierzyciela o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w administracji organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 17, art. 64c § 4 i § 7 u.p.e.a. określił koszty egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł i obciążył nimi wierzyciela.

2.4. Po rozpatrzeniu wniesionego przez wierzyciela zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej również: "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 64c § 7 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

2.5 Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów o postępowaniu w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W jego ocenie, utrzymanie przez organ odwoławczy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. (Nr [...]) skutkowało naruszeniem przez Dyrektora Izby Skarbowej w K.:

1) art. 64c § 1 w zw. z art. 64c § 4 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez:

- błędną wykładnię wskazanych wyżej przepisów prowadzącą do sprzecznego z ich brzmieniem wniosku, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego każdorazowo powoduje obciążenie wierzyciela kosztami egzekucji, podczas gdy ogólną zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest odpowiedzialność zobowiązanego za koszty egzekucji,

2) art. 64c § 4 w zw. z art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, w którym koszty egzekucyjne nie powinny obciążać wierzyciela,

3) art. 64 § 1 pkt 4) oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14 (Dz.U. 2016 poz. 1244), poprzez określenie kosztów egzekucyjnych przedmiotowego postępowania na podstawie przepisów, które przez Trybunał Konstytucyjny uznane zostały za niezgodne z Konstytucją RP oraz wskutek niezastosowania przepisów w zakresie obowiązku miarkowania kosztów egzekucyjnych w sytuacji niewielkiego wkładu pracy i niewielkiej ilości czynności dokonanych w toku egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny.

W uzasadnieniu skargi wierzyciel argumentował, że w toku postępowania nie doszło ani do zubożenia zobowiązanego, ani też wierzyciel nie odstąpił od egzekucji. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia niemożliwości egzekucji kosztów od zobowiązanego, co stanowi o braku podstaw do zastosowania w sprawie przepisów art. 64c § 4 w zw. z art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. Kosztami postępowania egzekucyjnego powinien obciążony zostać więc zobowiązany. W ocenie Wójta Gminy S. opisany, w powołanych przez organ - uchwale NSA z dnia 29 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I FPS 8/13) i w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II FSK 1051/14), stan faktyczny sprawy był odmienny od okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i nie może rzutować na treść podjętego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.

Niezależnie, zdaniem skarżącego, zaskarżone postanowienie zapadło z rażącym naruszeniem art. 64 § 1 pkt 4) oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14 (Dz.U. 2016 poz. 1244). Organ egzekucyjny dokonał jedynie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego, orzekając na podstawie uznanych za niekonstytucyjne przepisów, powinien dokonać miarkowania określonych kosztów egzekucyjnych, czego nie uczynił, a tym samym spowodował obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w nadmiernej i rażąco niewspółmiernej wysokości.

2.6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

2.7. Skarżący, w piśmie procesowym z dnia 31 stycznia 2017 r. odniósł się do stanowiska organu odwoławczego zawartego w odpowiedzi na skargę.

2.8. W piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2017 r. organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednakże nie wszystkie zarzuty skargi okazały się zasadne.

Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na wstępie należy wskazać, że tut. Sąd wielokrotnie rozstrzygał analogiczne zagadnienie prawne, m.in. w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 67/17, I SA/Gl 1256/16 (CBOSA). Mając powyższe na względzie, w pełni podzielając ocenę prawną Sądu wyrażoną w powołanych wyżej orzeczeniach, w dalszej części uzasadnienia Sąd przywoła rozważania prawne w nich zawarte.

Kontroli Sądu podlega postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. określające wysokość kosztów egzekucyjnych i obciążające nimi skarżącego.

W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy uznał, że skoro decyzja wierzyciela z dnia [...] r. określająca spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, została uchylona, to koszty egzekucyjne powstałe w prawidłowo wszczętym i prowadzonym - na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych w oparciu o tę decyzję - postępowaniu egzekucyjnym winien, zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a., ponieść wierzyciel, gdyż to on ponosi ryzyko wszczęcia i prowadzenia egzekucji na podstawie nieostatecznej decyzji. Zdaniem organu egzekucyjnego uchylenie decyzji przez organ odwoławczy, a w konsekwencji konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego przesądza o braku możliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanej spółki. Zgodnie zatem z treścią art. 64c § 4 u.p.e.a. koszty te obciążają wierzyciela.

Sąd podziela to stanowisko i stwierdza, że jest zgodne z prawem. Sąd przyjmuje za własną ocenę prawną zawartą w orzeczeniach NSA (wyroki: z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3561/14; z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 527/14; z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1641/13; z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2040/13; z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2676/13; z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 235/14), że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie on w stanie w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego pokryć kosztów egzekucyjnych (...) lub gdy wyegzekwowanie kosztów wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych przyczyn faktycznych lub prawnych. Zdaniem Sądu, w ramach wykładni językowej analizowanego przepisu, a więc z uwzględnieniem możliwego sensu użytych w nim słów, można przyjąć, iż owa wynikająca z tego przepisu niemożność (nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego) może być także rozumiana jako prawny nakaz nieobciążania kosztami zobowiązanego, wynikłymi z egzekucji prowadzonej w wykonaniu wadliwego, niezgodnego z prawem aktu administracyjnego (tu nieostatecznej decyzji wierzyciela z dnia [...] r. uchylonej przez organ odwoławczy). Skoro w przypadku niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, co może być rezultatem, np. wad w samym tytule wykonawczym (art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 u.p.e.a.), mających często jedynie formalny charakter, istnieje wywodzony z art. 64c § 3 u.p.e.a. prawny nakaz nieobciążania zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, to tym bardziej nakaz taki powinien istnieć w przypadku uznania za niezgodny z prawem akt administracyjny, bo tylko taka mogła być przyczyna uchylenia decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy, w wykonaniu którego to aktu prowadzona była egzekucja. Za takim kierunkiem rozumowania przemawia także linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego zapoczątkowana uchwałą tego Sądu z dnia 28 kwietnia 2014 r. sygn. akt I FPS 8/13 (zob. wskazane powyżej wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego). Wprawdzie uchwała ta, a także wydane w jej następstwie wyroki dotyczyły innego nieco problemu prawnego, a mianowicie wpływu uchylenia postanowienia nadającego decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności, względnie uchylenia przez organ odwoławczy decyzji, której nadano taki rygor, wreszcie wadliwości tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzone było postępowanie egzekucyjne, na kwestię spowodowania skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, czyli wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, niemniej u podstaw wszystkich tych orzeczeń legło analogiczne rozumowanie, że skutkami wadliwego, niezgodnego z prawem aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tytułu wykonawczego) nie może być obciążany podatnik (zobowiązany). Innymi słowy taki wadliwy, niezgodny z prawem akt administracyjny nie może powodować negatywnych dla podatnika (zobowiązanego) konsekwencji prawnych.

W rozpoznawanej sprawie, w której obciążono wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, kiedy wydana przez niego nieostateczna decyzja z dnia [...] r. będąca podstawą prawną wystawionych wobec spółki tytułów egzekucyjnych została wyeliminowana z obrotu prawnego, należy uwzględnić stosowanie art. 64c § 4 u.p.e.a. oraz jego wykładnię przedstawioną przez Sąd powyżej. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi - nie powinno bowiem być tak, że negatywne skutki finansowe w postaci kosztów egzekucyjnych obciążają spółkę, skoro ww. decyzja wierzyciela okazała się wadliwa i nie funkcjonuje już w obrocie prawnym.

Przez wzgląd na powyższe nie zasługują na uwzględnienie zarzuty określone w pkt 1 i 2 petitum skargi.

Natomiast zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 64 § 1 pkt 4) oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14 (pkt 3 petitum skargi).

Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt 31/14) stwierdził niekonstytucyjność przepisów stosowanych przez organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, a mianowicie orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został opublikowany w dniu 16 sierpnia 2016 r. w Dzienniku Ustaw z 2016 r. poz. 1244.

Trybunał wywiódł, że "nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego". Dalej Trybunał stwierdził, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie Trybunału za sprzeczną z zasadniczym celem postępowania egzekucyjnego należy uznać także normę prawną, zgodnie z którą dłużnik zostaje obciążony pełną wysokością opłaty w wypadku dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela. Norma ta nie tylko nie motywuje do dobrowolnego spełnienia świadczeń dochodzonych w egzekucji, ale wykazuje wręcz cechy swoistej kary finansowej, nakładanej za zachowanie pożądane i zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a stosownie do ust. 3 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, że pozbawienie przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia domniemania konstytucyjności, rodzi po stronie Sądu obowiązek uwzględnienia wyroku Trybunału.

Art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepis ten wprost odnosi się do możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub rozstrzygnięć w innych sprawach. W zakresie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego odpowiednie postanowienia w tym zakresie zawierają art. 145a k.p.a., akt 240 § 1 pkt 8 i art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 272 § 1 i § 2 p.p.s.a. Wprawdzie akt. 190 ust 4 Konstytucji odnosi się wprost do postępowań prawomocnie zakończonych, ale skoro nawet prawomocne rozstrzygnięcia sądowe powinny podlegać weryfikacji z tego powodu, to tym bardziej zarówno organ odwoławczy jak i sąd powinien uwzględnić istniejący stan niekonstytucyjności w postępowaniu niezakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2016 r., II FSK 2066/14, z dnia 4 listopada 2016 r., II FSK 204/14, z dnia 13 grudnia 2016 r., II FSK 3167/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji na mocy art. 64 § 1 pkt 4) i § 6 u.p.e.a. określił koszty egzekucyjne z tytułu opłaty za czynności egzekucyjne, tj. za zajęcie wierzytelności w wysokości 5 % oraz opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości 1% - osobno do każdego tytułu wykonawczego. Przywoływany wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma takie znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, że w razie braku interwencji ustawodawcy do czasu ponownego orzekania w sprawie, wymaga ponownej oceny prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego z powodu braku konstytucyjności rozstrzygnięcia w zakresie obciążenia wierzyciela opłatą za zajęcie wierzytelności na podstawie art. 64 § 1 pkt 4) oraz opłatą manipulacyjną na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. Ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, w tym wypadku należnych od wierzyciela, organ musi wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu wymaganego nakładu pracy. Organ powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.

W związku z powyższym, w postępowaniu ponownym, w razie braku stosownej interwencji ustawodawcy spełniającej standardy wynikające z wyroku Trybunału w sprawie SK 31/14, organ, mając na uwadze art. 8 ust. 2 Konstytucji, kształtując podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych, oprócz art. 64 § 1 pkt 4) oraz § 6 u.p.e.a. bezpośrednio zastosuje art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

Sąd zauważa bowiem, że - na tle art. 8 ust. 2 Konstytucji, przepisy ustawy zasadniczej stosuje się bezpośrednio, chyba że sama Konstytucja stanowi inaczej. Wynika stąd nie tylko nakaz - adresowany m.in. do wszystkich organów władzy publicznej - bezpośredniego stosowania Konstytucji, ale także założenie możliwości tego bezpośredniego stosowania, bo zostaje ono wykluczone tylko, w przypadku gdy sama Konstytucja tak stanowi (w kwestii stosowania konstytucji przez organy administracyjne: M. Jaśkowska, Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla procesu stosowania prawa wobec zasady bezpośredniego stosowania konstytucji, [w:] Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora zw. dr hab. Józefa Filipka, Kraków 2001, s. 280). Nie tylko nie ma więc przeszkód dla bezpośredniego stosowania konstytucji przez organy administracji publicznej, ale też uznać należy, że organy te powinny sięgać do tego bezpośredniego stosowania w tych wszystkich sytuacjach, gdy jest to potrzebne i możliwe.

Bezpośrednie stosowanie konstytucji przybiera różne formy, których odrębności nie wolno zacierać. Może ono polegać na traktowaniu norm i zasad konstytucji jako wyłącznej podstawy rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych. Jednakże proces bezpośredniego stosowania konstytucji przez sądy i organy administracji publicznej przybiera zwykle postać współstosowania normy (zasady) konstytucyjnej i odpowiednich norm ustawowych. W tym drugim przypadku, wszędzie tam, gdzie jakaś materia jest normowana równolegle przez konstytucję i ustawy zwykłe, konieczne jest łączne uwzględnianie tych wzorców. Na gruncie niniejszej sprawy, proces bezpośredniego stosowania konstytucji powinien przybrać właśnie postać konstruowania podstawy rozstrzygnięcia w oparciu o łączne stosowanie norm konstytucyjnych (art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji) i ustawowych (64 § 1 pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a.) - których literalne brzmienie zostało uznane za niezgodne z art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2000 r., P 12/98, OTK 2000/2/67, Lex nr 40000; B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2009, s. 66-67).

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi.