Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 894/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 lipca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 1013/16 w sprawie ze skargi M.B. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 9 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 1013/16 oddalił skargę M.B. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 9 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Miejski Policji w [...] rozkazem personalnym z dnia 6 lutego 2014 r. nr [...], na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), zwolnił sierż. sztab. M.B. ze służby w Policji z dniem 6 lutego 2014 r. Powyższy rozkaz został doręczony stronie w dniu 6 lutego 2014 r. w trybie art. 47 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.").

W dniu 11 lipca 2016 r. (data stempla pocztowego) sierż. sztab. M.B. wniósł od powyższego rozkazu personalnego, za pośrednictwem Komendanta Miejskiego Policji w [...], odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], z wnioskiem o jego uchylenie. Jednocześnie, wraz z odwołaniem, złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że w dniu 3 lutego 2014 r. został zatrzymany, a następnie, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt [...], tymczasowo aresztowany. Powyższy środek zapobiegawczy był stosowany do dnia 19 października 2015 r. W tym okresie nie mógł on osobiście podejmować żadnych czynności zmierzających do kwestionowania rozkazu personalnego o zwolnienie go ze służby w Policji, gdyż jako policjant – osadzony w celi z osobami "grypsującymi" – obawiał się o swoje bezpieczeństwo. Z obawy zagrożenia życia i zdrowia nie był w stanie wnieść odwołania od w/w rozkazu, a reprezentująca go w sprawie karnej adwokat [...], mimo próśb, nie podjęła w tym kierunku żadnych działań.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 K.p.a., odmówił M.B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 6 lutego 2014 r. nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia podał, że w/w rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby został doręczony sierż. sztab. M.B. w dniu 6 lutego 2014 r. na terenie Zakładu Karnego w [...]. Po zapoznaniu się z treścią tego rozkazu, odmówił on jego przyjęcia, co potwierdził własnoręcznym podpisem z adnotacją: "odmawiam podpisania 06.02.2014 B.M.". Zdaniem organu odwoławczego, powyższe jednoznacznie wskazuje na to, że sierż. sztab. M.B., pomimo, iż był pozbawiony wolności, miał wiedzę o przysługującym mu prawie do złożenia odwołania w ustawowym terminie. Przebywanie w zakładzie karnym nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę osobiście i nadania pisma w zakładzie karnym lub też przez inną osobę, np. członka rodziny. Wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda we wniesieniu odwołania w terminie była od niego niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto sierż. sztab. M.B., przebywając w zakładzie karnym, mógł korzystać – i korzystał – z pośrednictwa w nadawaniu pism przez administrację tego zakładu, o czym świadczy chociażby pismo skierowane do jego pełnomocnika, załączone do odwołania przez samego zainteresowanego.

Komendant Wojewódzki Policji w [...], odnosząc się do podnoszonej przez sierż. sztab. M.B. bierności jego obrońcy w kwestii wniesienia odwołania wskazał, że zgodnie z art. 32 K.p.a., strona może działać w sprawie przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Decyzja o ustanowieniu pełnomocnika jest dobrowolnym oświadczeniem woli, które w każdej chwili można odwołać lub zmienić. Organ administracji publicznej nie ma wpływu na wybór strony co do sposobu reprezentowania jej interesów w postępowaniu. W okresie od dnia 6 lutego 2014 r., kiedy to rozpoczął biec termin do wniesienia odwołania sierż. sztab. M.B. prowadził korespondencję z pełnomocnikiem, co oznacza, że miał możliwość sporządzania i wysyłania pism, w tym przesłania odwołania od rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji.

W ocenie organu odwoławczego, nie istniały również żadne przeszkody do złożenia przez wyżej wymienionego odwołania po dniu 19 października 2015 r., kiedy zakończył się okres jego tymczasowego aresztowania. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wraz z odwołaniem, sierż. sztab. M.B. złożył dopiero w dniu 11 lipca 2016 r., a więc po upływie aż dziewięciu miesięcy od wskazanej przez niego daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro od dnia 20 października 2015 r. nie miał on żadnych przeszkód do wniesienia odwołania osobiście lub za pośrednictwem pełnomocnika, to termin na dokonanie tej czynności upłynął w dniu 27 października 2015 r. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że mimo zachowania należnej staranności nie mógł dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia.

Powyższe postanowienie M.B. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której zarzucił naruszenie:

1) art. 58 § 1 i 2 K.p.a., polegające na błędnym przyjęciu przez organ, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia obiektywnej przeszkody do dokonania czynności w postaci złożenia odwołania od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 6 lutego 2014 r. nr [...];

2) art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na uznaniu, że w świetle dowodów zgromadzonych w aktach postępowania karnego zostały spełnione wszystkie przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby;

3) art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, poprzez zaniechanie zasięgnięcia opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów o skarżącym;

4) art. 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez brak uzasadnienia przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom świadków i wyjaśnieniom współoskarżonych w sprawie, negującym wersję forsowaną przez oskarżyciela publicznego o sprawstwie skarżącego w zakresie stawianych mu zarzutów;

5) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego pod kątem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego;

6) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów w wyniku przeprowadzenia postępowania w okresie od dnia 5 lutego do dnia 6 lutego 2014 r. i wykorzystanie faktu jego tymczasowego aresztowania.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu pierwszego z podniesionych zarzutów podał, że w dniu 3 lutego 2015 r. został zatrzymany, a następnie tymczasowo aresztowany. Będąc tymczasowo aresztowany musiał ukrywać charakter wykonywanego zawodu i nie mógł podejmować żadnych działań wyjaśniających w toku postępowania administracyjnego, albowiem obecność policjanta w jednej celi z tzw. osobami "grypsującymi" i możliwość ujawnienia jego tożsamości wzbudzała realne zagrożenie jego życia i zdrowia. Stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji zostało wszczęte w dniu 5 lutego 2014 r., zaś rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby został wydany już w dniu 6 lutego 2014 r., a więc dzień po zainicjowaniu postępowania. Wskazał, że jego obrońca, mimo próśb, nie podejmował żadnych działań. Wyjaśnił, że po opuszczeniu zakładu karnego nie miał możliwości skutecznego odwołania się od w/w rozkazu, gdyż stan jego zdrowia uniemożliwiał jakąkolwiek aktywność. Ponadto, po wielomiesięcznym pobycie w zakładzie karnym, nie mógł odnaleźć się w otaczającej go rzeczywistości i stale korzystał z pomocy lekarza psychiatry. Zdaniem skarżącego, były to obiektywne i niezawinione przeszkody do złożenia odwołania w terminie.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że w niniejszej sprawie podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 58 § 1 K.p.a., zgodnie z którym przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W świetle § 2 tego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Oznacza to, że brak winy strony zachodzi tylko w przypadku, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli "siły wyższej" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz (teksty, wzory i formularze), wyd. IV, Warszawa 1970, s. 136).

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 6 lutego 2014 r. nr [...] o zwolnieniu ze służby w Policji, który został mu doręczony w dniu 6 lutego 2014 r. w trybie art. 47 K.p.a. Stosownie do treści powołanego przepisu, jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. W tych przypadkach uznaje się, że pismo zostało doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. W realiach niniejszej sprawy czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 20 lutego 2014 r., a odwołanie zostało wniesione w dniu 11 lipca 2016 r., a więc z niemal 2,5-letnim uchybieniem terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Stwierdził, że o braku jego winy nie świadczy podnoszona we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność, iż od dnia 3 lutego 2014 r. do dnia 19 października 2015 r. przebywał w zakładzie karnym i w związku z tym nie mógł osobiście podejmować żadnych czynności wyjaśniających w toku postępowania administracyjnego, gdyż jako policjant obawiał się o swoje życie i zdrowie. Skoro w dniu 13 lutego 2014 r., a zatem w terminie otwartym do wniesienia odwołania, wysłał do reprezentującej go w sprawie karnej adwokat M.M. pismo, w którym poinformował ją o zawieszeniu w pełnieniu czynności służbowych policjanta oraz wydaniu rozkazu personalnego z dnia 6 lutego 2014 r. nr [...] o zwolnieniu go ze służby, to nie było żadnych przeszkód, aby nadał w tym terminie odwołanie od w/w rozkazu za pośrednictwem administracji zakładu karnego. Uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie może również stanowić bierność adwokat [...], która w wraz z adwokatem K. O. reprezentowała skarżącego w postępowaniu karnym (protokół posiedzenia w przedmiocie tymczasowego aresztowania – k. 22 akt adm.). Sąd pierwszej instancji zauważył, że z akt sprawy nie wynika, aby adwokat [...] była pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Faktu tego nie podnosił także sam skarżący. Poza tym wskazał, że gdyby nawet przyjąć istnienie przedmiotowego pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym, to konsekwencje działań bądź zaniechań pełnomocnika odnoszą skutek względem mocodawcy, zaś ustanowienie pełnomocnika nie wykluczało możliwości osobistego działania mocodawcy. Skarżący nie spełnił zatem pierwszej z przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, tj. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, co samo w sobie stanowi wystarczającą podstawę do odmowy przywrócenia terminu.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że gdyby nawet przyjąć, że skarżący nie miał możliwości wniesienia odwołania w okresie pobytu w zakładzie karnym, to jednak wskazać należy, iż opuścił on zakład karny w dniu 19 października 2015 r., a odwołanie od rozkazu personalnego z dnia 6 lutego 2014 r. wniósł dopiero w dniu 11 lipca 2016 r., a zatem po upływie niemal dziewięciu miesięcy od opuszczenia zakładu karnego. Tymczasem, w świetle art. 58 § 2 zd. 1 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z powyższym stwierdził, że gdyby uznać, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 19 października 2015 r., to siedmiodniowy, nieprzywracalny termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynąłby w dniu 26 października 2015 r. Wprawdzie skarżący powoływał się na złe samopoczucie po opuszczeniu zakładu karnego, w tym na fakt stałego korzystania z pomocy lekarza psychiatry, to jednak z żadnego z zaświadczeń lekarskich dołączonych do skargi nie wynika, aby stan jego zdrowia był na tyle zły, że uniemożliwiał wniesienie odwołania od rozkazu personalnego (wynik badania [...] z dnia 27 listopada 2015 r. z rozpoznaniem [...]; badania laboratoryjne, wywiady lekarskie lekarza internisty z dnia 3 i 5 listopada 2015 r.). Podkreślić należy, iż przedmiotowe dokumenty zostały sporządzone po dniu 26 października 2015 r., a zatem po upływie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że odmowa przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania była uzasadniona i nie naruszała dyspozycji art. 58 § 1 K.p.a. Jednocześnie wyjaśnił, że nie odniósł się do podniesionych w skardze okoliczności uzasadniających – zdaniem skarżącego – uchylenie rozkazu personalnego z 6 lutego 2014 r. nr [...], gdyż wykraczałoby to poza zakres przedmiotowy rozpoznawanej sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M.B., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., przez nieuwzględnienie skargi i utrzymanie w mocy postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 9 sierpnia 2016 r. nr [...], odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, mimo wykazania przez skarżącego, że uchybienie w/w terminu nastąpiło bez jego winy, a brak zawinienia wynika z faktu długotrwałego pozostawania przez skarżącego w zakładzie karnym oraz pojawienia się problemów natury psychicznej i zdrowotnej, jakie ujawniły się u niego po zakończeniu okresu tymczasowego aresztowania;

2) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania była decyzja nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., którą Sąd pierwszej instancji winien był uchylić, a mianowicie w obrocie prawnym istniały dwa rozkazy personalne Komendanta Miejskiego Policji w [...] – z dnia 5 lutego 2014 r. nr [...] o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych oraz z dnia 6 lutego 2014 r. nr [...] o zwolnieniu go ze służby, przy czym pierwszy z rozkazów stał się ostateczny na dzień przed drugim rozkazem, co pozwala uznać, że w sprawie wyczerpana została przesłanka stwierdzenia nieważności rozkazu Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 6 lutego 2014 r.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczył argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych zarzutów. W ocenie autora skargi kasacyjnej, uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z winy M.B.. Po opuszczeniu zakładu karnego, po okresie długotrwałego tymczasowego aresztowania cierpiał on na poważne problemy natury psychicznej. Ich przyczyną był fakt załamania się jego dotychczasowego życia – poświęconego obowiązkom policjanta, z planami na przyszłość związanymi z narzeczoną, który został osadzony w zakładzie karnym i niemalże bezpośrednio po tym zawieszony w czynnościach służbowych, a następnie zwolniony ze służby. Trwające ponad rok tymczasowe aresztowanie było dla niego okresem dramatycznym i odbiło piętno na jego psychice. Podczas tymczasowego aresztowania znajdował się w niebezpieczeństwie, obawiał się o swoje zdrowie i życie. W zakładzie karnym przebywało bowiem wiele osób, którym "naraził się" w okresie służby, a także osób, które każdego policjanta traktowały jako swojego wroga. W związku z powyższym musiał ukrywać prawdę o swojej dotychczasowej pracy, żyć w ciągłym stresie i kłamstwie. Ponadto M.B. w tym trudnym dla siebie okresie nie mógł liczyć na pomoc ze strony swojego ówczesnego obrońcy, który ignorował go, nie reagował na liczne prośby o podjęcie czynności tak w postępowaniu karnym, jak i związanym ze zwolnieniem ze służby. Po opuszczeniu zakładu karnego nie mógł się "pozbierać", zacząć na nowo układać życie. Pomocy w odnalezieniu w nowej rzeczywistości szukał u lekarza psychiatry, który umożliwił mu stopniowy powrót do funkcjonowania w społeczeństwie. W momencie, w którym względnie odzyskał pewność siebie i stabilność psychiczną, zaczął podejmować czynności związane ze sprawami tak zawodowymi, jak i tymi toczącymi się przed sądem karnym. Dopiero wówczas był w stanie złożyć odwołanie od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] o zwolnieniu ze służby.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, w świetle wyżej przytoczonych okoliczności, nie sposób stwierdzić, że M.B. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Kwestia zdrowia psychicznego, która skutecznie uniemożliwiała mu podejmowanie jakichkolwiek czynności związanych z ochroną swoich własnych interesów, była przeszkodą wynikającą z wielu nakładających się na siebie czynników, z których żaden nie zależał bezpośrednio, ani pośrednio od niego.

W piśmie procesowym z dnia 9 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Istota podniesionych w niej zarzutów polega na zakwestionowaniu stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który uznał, że M.B. nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 6 lutego 2014 r. nr [...] o zwolnieniu ze służby nastąpiło bez jego winy, a w konsekwencji podzielił stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zawarte w postanowieniu z dnia 9 sierpnia 2016 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W pierwszej kolejności, wobec faktu pozostawania przez M.B. w zakładzie karnym do dnia 19 października 2015 r., a następnie wobec wskazywanych przez niego długotrwałych problemów natury psychicznej i zdrowotnej, jakie ujawniły się po zakończeniu okresu tymczasowego aresztowania, wskazać należy, iż wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji, wniosek wyżej wymienionego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony w terminie określonym w art. 58 § 2 zd. 1 K.p.a., bowiem w okolicznościach tej sprawy za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu należy uznać dzień złożenia przez skarżącego wniosku w tym przedmiocie, tj. 11 lipca 2016 r. Błędna ocena tej kwestii nie miała jednak wpływu na wynik sprawy i analizę tego, czy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Wyjaśnić należy, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z rozważeniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przesłanką przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy zasadnie odmówił M.B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ustosunkowując się w sposób wyczerpujący do wszystkich przedstawionych przez niego okoliczności. Prawidłowo stwierdził, że nie uprawdopodobnił on, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Fakt, że od dnia 3 lutego 2014 r. do dnia 19 października 2015 r. przebywał w zakładzie karnym i obawiał się o swoje życie i zdrowie w przypadku wyjścia na jaw, że jest policjantem, nie uniemożliwiał mu, aby w tym czasie – za pośrednictwem administracji zakładu karnego – wnieść odwołanie od rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. Przeczy temu bowiem okoliczność, iż w terminie otwartym do wniesienia odwołania (13 lutego 2014 r.) wysłał do reprezentującej go w postępowaniu karnym adwokat [...] pismo, w którym poinformował ją o zawieszeniu w pełnieniu czynności służbowych policjanta oraz wydaniu rozkazu personalnego z dnia 6 lutego 2014 r. nr [...] o zwolnieniu ze służby. Ubocznie wyjaśnić należy, iż z akt sprawy wynika, że adwokat [...] reprezentowała skarżącego kasacyjnie wyłącznie w postępowaniu karnym. Organ prawidłowo zatem rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby doręczył bezpośrednio M.B.. W konsekwencji oznacza to, że skoro w postępowaniu administracyjnym nie ustanowił on wyżej wymienionej swoim pełnomocnikiem, to jej ewentualnych zaniechań nie może podnosić w tej sprawie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można przypisać skarżącemu kasacyjnie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania także w okresie po zakończeniu tymczasowego aresztowania, tj. po dniu 19 października 2015 r. W orzecznictwie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt II OZ 872/07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 r. sygn. akt II UZ 90/01, OSNP 2003/24/604). Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, powołane przez niego okoliczności nie są równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mógł on usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podane przez skarżącego kasacyjnie problemy natury psychicznej i zdrowotnej, jakie ujawniły się po zakończeniu okresu tymczasowego aresztowania, nie uzasadniają przyjęcia braku winy w uchybieniu przez niego terminu do wniesienia odwołania. Powołane okoliczności (uprawdopodobnione złożonymi dopiero na etapie skargi do Sądu pierwszej instancji dokumentami w postaci: wyniku badania [...] z dnia 27 listopada 2015 r. z rozpoznaniem [...]; badań laboratoryjnych oraz wywiadów lekarskich lekarza internisty z dnia 3 i 5 listopada 2015 r.) nie wskazują bowiem, aby stan jego zdrowia uniemożliwiał osobiste wniesienie odwołania lub posłużenie się w tym celu inną osobą. Nie uzasadniają one zatem braku winy M.B. w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od niego przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu odwołania, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W sprawie nie zostało tym samym uprawdopodobnione, że problemy zdrowotne stanowiły przeszkodę, której skarżący kasacyjnie nie mógł przezwyciężyć. W przypadku choroby, przyjmuje się, że chodzi tylko o taką chorobę, która rzeczywiście uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego, wobec jej nagłego charakteru oraz niemożności wyręczenia się inną osobą. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na niedokonanie czynności w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w oparciu o akta sprawy prawidłowo przyjął, że M.B. w okresie od dnia 20 października 2015 r. do dnia 11 lipca 2016 r. nie był pozbawiony możliwości podejmowania jakichkolwiek czynności w niniejszej sprawie.

Przedstawione w sprawie okoliczności świadczą zatem o uchybieniach, których można było uniknąć przy zachowaniu należytej staranności, a zatem nie stanowią one okoliczności wskazanych w art. 58 § 1 K.p.a., stanowiących warunek przywrócenia terminu.

Mając powyższe na uwadze, wobec niezrealizowania przez skarżącego kasacyjnie jednej z podstawowych przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, Sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zawarte w postanowieniu z dnia 9 sierpnia 2016 r. nr [...] o odmowie przywrócenia M.B. terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zasadnie oddalił skargę na w/w postanowienie.

Oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania była decyzja nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zauważyć należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie kwestie związane z legalnością rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 6 lutego 2014 r. nr [...] o zwolnieniu M.B. ze służby nie mogły być rozważane.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. podlega oddaleniu.