Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1319/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2005 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję poprzedzającą Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2004r. nr [...]; 2. stwierdza że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] odmawiającej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Wojewoda [...] podał, że decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Prezydent W. odmówił ustalenia odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość, twierdząc, że firma "[...] " Sp. z o.o. w dniu [...] grudnia nie będąc właścicielem tego gruntu, nie jest podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną – krajową (cz. ul. [...]).

Z ustaleń organu wynika, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 z 2000 r., poz. 872 z późn. zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które ma zostać ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Zdaniem organu, stosownie do tego przepisu, stronami toczącego się postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną są zawsze odpowiednia jednostka samorządu terytorialnego i dotychczasowy właściciel, co oznacza, iż unormowanie zawarte w tym przepisie dotyczy jedynie osób, które w dniu 31 grudnia 1998 r. były właścicielami nieruchomości, pozbawionymi możliwości władania w wyniku zajęcia jej pod drogę publiczną. Z akt sprawy wynika, że sporna nieruchomość stała się własnością Spółki "[...]" na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego dopiero w dniu [...] listopada 2000 r., a więc po dniu 1 stycznia 1999 r., w którym nieruchomość ta stała się już własnością Skarbu Państwa z mocy prawa.

W związku z powyższym odszkodowanie przysługiwać może tylko osobie, która była jej właścicielem w chwili przejścia na rzecz Skarbu Państwa, a nie późniejszemu nabywcy tej nieruchomości. Nie mógł on bowiem w 2000 r. skutecznie uzyskać prawa własności do nieruchomości, która już wcześniej przeszła z mocy samego prawa na rzecz Skarbu Państwa, co zostało potwierdzone ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] Wojewody [...] i ujawnione w księdze wieczystej [...].

Zdaniem organu, okoliczność ta powoduje oczywistą bezprzedmiotowość postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania, które w tej sytuacji podlega umorzeniu na mocy art. 105 § 1 kpa.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez skierowanie decyzji do osoby nie będącą stroną w sprawie; art. 50 kc oraz art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez uznanie, iż podmiot, który na mocy umowy sprzedaży stał się właścicielem gruntu przed datą określoną jako termin początkowy składania wniosków o odszkodowanie oraz przed datą określaną jako termin początkowy składania wniosków o odszkodowanie oraz przed data wydania decyzji przez wojewodę odnośnie przejścia prawa własności – nie jest uprawniony do żądania odszkodowania; art. 80 kpa, poprzez niewyjaśnienie stanu prawnego i faktycznego sprawy, i wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m².

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia [...] maja 2001 r. o wypłacenie odszkodowania za tę działkę, objętą księgą wieczystą nr [...], a zajętą pod ulicę [...], złożonego w oparciu o art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.).

Starostwo Powiatu [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2001 r. poinformowało "[...]" spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, że sprawa odszkodowania za nieruchomość może być merytorycznie rozstrzygnięta dopiero po uzyskaniu decyzji wojewody – wydanej w trybie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., ponieważ, wnioskodawca musi wykazać, że utracił własność na podstawie art. 73 ust. 1, co będzie mógł uczynić po otrzymaniu, jako strona, stosownej decyzji wojewody z klauzulą ostateczności, oraz zapewniło, że decyzja w sprawie odszkodowania zostanie wydana bez zbędnej zwłoki po skompletowaniu wszystkich niezbędnych dokumentów.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], na wniosek "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (...) stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (droga krajowa – [...]), oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m² i stanowi część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej kw nr [...].

Następnie, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. po rozpatrzeniu odwołania "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2004 r. odmawiającej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (...) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. Odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. (ust. 4). Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody (ust. 3).

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001, Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust. 1); domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje (art. 3), a w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych) – art. 5.

Przytoczone wyżej przepisy oznaczają, że dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie zostanie ujawnione przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, możliwe jest zbycie takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale II księgi wieczystej. Właścicielowi nieruchomości, w miejsce którego Skarb Państwa stał się właścicielem, którego prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, na podstawie art. 73 § ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (...) zostanie ustalone i wypłacone odszkodowanie, jeżeli wniosek o odszkodowanie złoży w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. – co w niniejszej sprawie miało miejsce.

W tych okolicznościach należy stwierdzić, że uchybienia zaskarżonej decyzji są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).