Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3115/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 33 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 152/17 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 152/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę: 1) uchylił zaskarżoną decyzję, 2) zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego E. K. kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące ustalenia faktyczne:

Wnioskiem z dnia 14 września 2016 r. M. R. zwrócił się do Starosty [...] o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego zlokalizowanych na terenie działki nr [...] w K.. Po zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania zastrzeżenia złożył E. K. twierdząc, że roboty budowlane mogą spowodować utratę stabilności budynku usytuowanego na jego działce (nr [...]), połączonego wspólną ścianą z planowanym do rozbiórki budynkiem. Inwestor złożył wyjaśnienia w sprawie tych wątpliwości, a postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Starosta [...] nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia rysunków rzutów i przekroju poprzecznego, z których wynikać będzie sposób związania rozbieranego budynku mieszkalnego z budynkami na działkach sąsiednich.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Starosta [...] orzekł o udzieleniu pozwolenia na rozbiórkę ww. obiektów.

Odwołanie od tej decyzji wniósł E. K. podtrzymując swoje obawy o stabilność budynku na działce nr [...].

Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] przywołał treść art. 33 ust. 4 ustawy Prawo budowlane oraz stwierdził, że wniosek M. R. jest kompletny - zawiera wszystkie wymienione w ww. przepisie elementy: zgodę współwłaściciela działki nr [...], szkic usytuowania obiektów budowlanych przeznaczonych do rozbiórki, opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych, opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, projekt rozbiórki obiektów oraz decyzję Konserwatora Zabytków Powiatu [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. pozwalającą na prowadzenie robót budowlanych na terenie działki nr [...] w zakresie rozbiórki wskazanych budynków. Ponadto do wniosku dołączono oświadczenie o posiadanym przez inwestora prawie do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane. Projektant złożył oświadczenie o sporządzeniu dokumentacji projektowej zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.

Wojewoda zwrócił uwagę, że w projekcie budowlanym znajduje się zastrzeżenie zgodnie, z którym prace rozbiórkowe należy niezwłocznie przerwać do czasu opracowania rozwiązań zamiennych, w przypadku gdyby okazało się, że któryś z usuwanych elementów jest elementem wspólnym dla obydwu budynków. Mając to na uwadze oraz uwzględniając brzmienie art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane uznał, że Starosta [...] miał obowiązek udzielenia pozwolenia na wykonanie zaplanowanego przedsięwzięcia.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego stwierdził organ, że są one bezpodstawne i nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym ani w obowiązujących przepisach prawa. Z dołączonych przez inwestora rysunków rzutów i przekroju poprzecznego, sporządzonych na podstawie przeprowadzonych oględzin wynika jednoznacznie, że budynek przeznaczony do rozbiórki został dobudowany do już istniejącego budynku na działce nr [...], co wyklucza jakiekolwiek powiązanie konstrukcyjne pomiędzy ścianami budynków. Z przedstawionych rysunków wynika ponadto, że każdy budynek posiada własną ścianę, stąd też twierdzenie skarżącego, że budynki stanowią jedną całość przedzieloną ścianą wewnętrzną na jedną cegłę jest niezgodne ze stanem faktycznym.

E. K. w skardze do Sądu zakwestionował ustalenie, że budynek podlegający rozbiórce był dobudowany. Rysunki projektanta określił jako niezgodne ze stanem faktycznym, jego zdaniem fundament i ściany parteru stanowią jedną całość, co mają potwierdzać dołączone do skargi fotokopie (2 rysunki: elewacja frontowa i przekrój parteru) przedwojennego projektu przebudowy budynku. Skarżący stwierdził, że wspólna ściana jest cienka, a po rozbiórce ściana wewnętrzna stanie się zewnętrzną, na szerokość jednej cegły, niezgodnie z aktualnie obowiązującą normą. Wskazał także na możliwość utraty stabilności i pęknięć ścian fundamentu i parteru zbudowanych ponad 150 lat temu, jak też wyraził obawę utraty stabilności drugiej połowy domu poprzez brak oparcia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi, że budynek będący przedmiotem rozbiórki nie został dobudowany uznał, że pozostaje to bez znaczenia, gdyż uprawniony projektant stwierdził, że budynki posiadają odrębne ściany, przez co są konstrukcjami niezależnymi.

Uczestnik postępowania J. C. oświadczył na rozprawie, że popiera skargę oraz podał, że granica między budynkami tworzy uskok, bo stanowiły one kiedyś jedną całość, a uskok powstał wskutek podziału budynku.

W merytorycznym uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że w niniejszej sprawie prawidłowo zostało zastosowane przez organy prawo materialne o tyle, że przedmiotowa rozbiórka wymagała pozwolenia na budowę, a wniosek inwestora był kompletny poprzez dołączenie do niego niezbędnych dokumentów. Stwierdził, że pozostaje w sprawie bezsporne, że przedmiotowa rozbiórka wymagała pozwolenia na budowę z uwagi na to, że dotyczyła budynku położonego na granicy z działką nr [...] (skarżącego) i połączonego z budynkiem usytuowanym na tej działce, jak też roboty rozbiórkowe miały być prowadzone na terenie wpisanym do rejestru zabytków województwa [...] pod nr [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] maja 1978 r. Tym samym roboty budowlane polegające na rozbiórce budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego na działce nr [...] wymagały uprzedniego pozwolenia właściwego w tej sprawie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...]. Jest też bezsporne i prawidłowo zostało ustalone, że inwestor do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołączył komplet dokumentów wymaganych w niniejszej sprawie pozwolenia na rozbiórkę. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych do przedmiotowego wniosku inwestor M. R. dołączył: zgodę współwłaściciela działki nr [...], szkic usytuowania obiektów budowlanych przeznaczonych do rozbiórki, opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych, opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, projekt rozbiórki obiektów oraz decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. wydaną przez Konserwatora Zabytków Powiatu [...], na podstawie § 1 pkt 7 i § 4 Porozumienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. między Wojewodą [...], a Powiatem [...] w sprawie prowadzenia spraw z zakresu właściwości [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] przez Powiat [...] (Dz.Urz. Woj. [...]. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], poz. [...]), pozwalającą na prowadzenie robót budowlanych na terenie działki nr [...] w zakresie rozbiórki opisanych budynków, ważną do dnia 30 kwietnia 2019 r. Ponadto do wniosku dołączono oświadczenie o posiadanym przez inwestora prawie do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane. Z kolei projektant złożył oświadczenie o sporządzeniu dokumentacji projektowej zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Ponadto, określono szereg warunków na podstawie art. 36 ust. 1 i art. 42 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, a dotyczących szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy - rozbiórki i prowadzenia robót rozbiórkowych zgodnie z przepisami, Polskimi normami, zasadami wiedzy technicznej w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i mienia oraz zgodnie z ustaleniami zawartymi w uzgodnieniach do projektu (pkt 1) oraz szczegółowe wymagania dotyczące nadzoru na budowie (pkt 2). Sąd I instancji podkreślił, że organ pierwszej instancji zwrócił uwagę na zmiany dokonane w złożonym wcześniej projekcie rozbiórki, gdzie w opisie zaznaczono że: - prace rozbiórkowe powinny być wykonywane w ściśle określonej kolejności, a podczas dokonywania rozbiórki należy zabezpieczyć ścianę budynku zlokalizowanego na działce sąsiedniej przez jej podstemplowanie (w postaci zastrzałów), które należy rozmontować bo upewnieniu się, że nie zagrozi to stateczności ściany szczytowej budynku podpieranego; - podczas prowadzenia prac rozbiórkowych należy zwrócić szczególną uwagę na sąsiadujące budynki, jeżeli któryś z usuwanych elementów okaże się częścią wspólną obu budynków lub jeśli usunięcie którejś z części budynku narazi stabilność, stateczność itp. budynków sąsiednich prace należy bezwzględnie przerwać i niezwłocznie powiadomić kierownika budowy lub projektanta w celu opracowania rozwiązań zamiennych.

Dalej, Sąd wojewódzki wskazał, że istota sporu sprowadza się do zakwestionowania przez skarżącego ustalenia Wojewody zawartego w zaskarżonej decyzji, opartego na złożonych przez inwestora rysunkach rzutów i przekroju poprzecznego, sporządzonych na podstawie oględzin, z których miałoby wynikać jednoznacznie, że budynek przeznaczony do rozbiórki został dobudowany do już istniejącego budynku na działce nr [...]. To zaś według organu wyklucza jakiekolwiek powiązanie konstrukcyjne pomiędzy ścianami budynków. Z przedmiotowych rysunków wynika ponadto, jak twierdzi organ, że każdy budynek posiada własną ścianę, stąd też twierdzenie skarżącego, że budynki stanowią jedną całość przedzieloną ścianą wewnętrzną na jedną cegłę uznano za niezgodne ze stanem faktycznym. Tymczasem, w ocenie Sądu I instancji, takie ustalenie, w świetle zarzutów skargi i dołączonych do niej fotokopii rzutów parteru przedmiotowego budynku, jest co najmniej wątpliwe, a wręcz błędne. Dołączone fotokopie rysunków, pochodzące jak twierdzi skarżący, z przedwojennego zatwierdzonego projektu przebudowy budynku, mogą potwierdzać, że zarówno budynek podlegający rozbiórce jak i ten na działce sąsiedniej stanowiły jedną całość. Podział tego jednego budynku na dwie części nastąpił nie w linii prostej, lecz z uskokiem, jak twierdzi uczestnik postępowania J. C.. Sąd wskazał, że zapoznając się z rysunkami złożonymi w aktach administracyjnych przez inwestora zauważa na rysunku karta 61, że wrysowana granica działki nr [...] z działką nr [...] w części przylegającej budynku przeznaczonego do rozbiórki z budynkiem sąsiadującym przebiega tworząc uskok. Rysunki z tak zaznaczoną granicą znajdują się również w projekcie rozbiórki, na kartach 6 i 7 (rzut parteru i rzut pierwszego piętra). Oświadczenie projektanta złożone na rysunku karta 61 ze stwierdzeniem, że budynek przeznaczony do rozbiórki został dobudowany do budynku istniejącego wcześniej może być zatem błędne. Trudno wyobrazić sobie, że budynek podlegający rozbiórce dobudowano do istniejącego w kształcie tworzącym uskok. Tym samym kategoryczne ustalenie przez organ, z powołaniem się na oględziny, które nie zostały przez ten organ przeprowadzone, odrębności budynków w ślad za oświadczeniem inwestora, jest błędne o tyle, że nie zostało jednak bezsprzecznie wyjaśnione. Narusza to przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wojewódzki uznał, że stanowisko Wojewody zawarte w odpowiedzi na skargę, że nie ma znaczenia, czy był to jeden wspólny budynek mieszkalny, czy są to budynki odrębne, skoro według projektanta posiadają odrębne ściany i są konstrukcjami niezależnymi, po pierwsze nie może uzupełniać wydanej w sprawie decyzji administracyjnej, po drugie, wadliwość ustalenia faktu późniejszej dobudowy budynku na działce nr [...] (zob. stanowisko inwestora zawarte w piśmie karta 63 akt administracyjnych) może mieć jednak wpływ na ocenę prawidłowości założeń przyjętych do projektu rozbiórki, skoro pewne zasadnicze kwestie nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Czy w istocie podział budynku z uskokiem doprowadził do tego, że w następstwie obie części budynku stały się konstrukcjami niezależnymi w ocenie sądu wymaga głębszej analizy, być może popartej badaniem archiwalnej dokumentacji odnoszącej się do tego budynku, a w szczególności też jego przebudowy dokonanej w latach 30- tych ubiegłego wieku. Do tego powinien odnieść się projektant, szerzej uzasadniając stanowisko odnośnie niezależności konstrukcyjnej obu części, skoro błędnie przyjął założenie późniejszej dobudowy budynku na działce nr [...].

Sąd ocenił ustalenie w tym zakresie dokonane przez organ za nazbyt dowolne, przez co naruszające zasadę oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem sądu w świetle przedstawionych uzasadnionych wątpliwości nie można było zaakceptować złożonych w tym przedmiocie w toku postępowania przed organem pierwszej instancji wyjaśnień inwestora i projektanta, z pominięciem konsekwentnych zarzutów i obaw odnośnie stabilności budynku na działce [...] po rozbiórce składanych przez skarżącego. Przy czym Sąd podkreślił, że w istocie nie neguje dominującego w orzecznictwie stanowiska co do tego, że jeżeli inwestor do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołączył wymagane dokumenty, w tym projekt rozbiórki budynku wykonany przez uprawnionego projektanta i zawierający m.in. jego oświadczenie o wykonaniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, opis zakresu oraz sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, to spełnione zostały wymogi do udzielenia pozwolenia na rozbiórkę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda [...], wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, jak również o zasądzenie koszów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyroki zarzucono:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez jego wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające w szczególności na:

a) naruszeniu art. 20 ust 1 w zw. z art. 35 ust 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie faktu, że pełną odpowiedzialność za projekt budowlany ponosi projektant, a organy administracji architektoniczno-budowlanej nie ma podstaw do badania projektu budowlanego oraz przez uznanie, iż organ winien był wezwać projektanta do wypowiedzenia się w przedmiocie okoliczności, czy podlegający rozbiórce budynek stanowi jedną całość z posadowionym na działce nr [...] budynkiem stanowiącym własność skarżącego, gdy tymczasem w aktach sprawy znajduje się oświadczenie projektanta o wykonaniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, zaś w orzecznictwie nie kwestionowanym jest pogląd, iż za przyjęte rozwiązania architektoniczno-budowlane odpowiada projektant, organ administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązany jest zaś wyłącznie do formalnej kontroli projektu, nie posiada natomiast uprawnień do weryfikowania i badania owego oświadczenia;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

b) "art. 174 pkt 2 P.p.s.a." w związku z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez uznanie, iż działanie organu narusza ww. przepisy w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem organ ten w ocenie Sądu:

- nie dokonał głębszej analizy, popartej badaniem archiwalnej dokumentacji odnoszącej się do tego budynku dokonując tym samym ustaleń dowolnych,

- jak również nie wezwał projektanta do tego, aby odniósł się on do kwestii czy w istocie podział budynku z uskokiem doprowadził do tego, że w następstwie obie części budynku stały się konstrukcjami niezależnymi, szerzej uzasadniając stanowisko odnośnie niezależności konstrukcyjnej obu części, skoro w ocenie Sądu błędnie przyjął założenie późniejszej dobudowy budynku na działce nr [...],

- gdy tymczasem w orzecznictwie nie kwestionowanym jest pogląd, iż za przyjęte rozwiązania architektoniczno-budowlane odpowiada projektant, zaś organ administracji architektoniczno-budowlanej nie posiada uprawnień zarówno do weryfikowania, jak i badania owego oświadczenia na żadnym etapie postępowania;

c) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. bowiem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania co do dalszego postępowania nie są prawidłowe i świadczą o tym, że w istocie Sąd pierwszej instancji przy bezspornym stanie faktycznym i prawnym uchylił się od kontroli zaskarżonej decyzji zlecając jeszcze raz przeprowadzenie czynności, które co wynika z akta sprawy przeprowadzone zostały;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd niewłaściwie zastosował środek określony w tym przepisie zamiast w art. 151 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie został zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy, uniemożliwiając ustalenie prawdy obiektywnej, czym naruszono art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podczas gdy organ odwoławczy, nie mając podstaw do badania prawidłowości sporządzenia projektu budowlanego, zobowiązany był przyjąć dane opracowane przez projektanta.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że wniosek o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę jest kompletny, zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 33 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Dodał, że nie jest uprawniony do prowadzenia ustaleń faktycznych, czy przyjęte rozwiązania konstrukcyjne projektu architektoniczno-budowlanego są prawidłowe oraz czy formułowane przez strony postępowania zarzuty podważają zasadność takich rozwiązań. Pełną odpowiedzialność za projekt budowlany ponosi projektant, a organ administracji architektoniczno-budowlanej nie ma podstaw do badania projektu budowlanego, gdyż stanowiłoby to naruszenie art. 20 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Podkreślił także, że zwrócił uwagę, że w projekcie budowlanym znajduje się zastrzeżenie, zgodnie z którym prace rozbiórkowe należy niezwłocznie przerwać do czasu opracowania rozwiązań zamiennych, w przypadku gdyby okazało się, że któryś z usuwanych elementów jest elementem wspólnym dla obydwu budynków. Ponadto, zauważył, że Starosta [...] po zapoznaniu się z zastrzeżeniami skarżącego, postanowieniem nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia rysunków rzutów i przekroju poprzecznego, z których będzie wynikać sposób związania rozbieranego budynku mieszkalnego z budynkami na działkach sąsiednich, a ten w dniu 23 listopada 2017r. żądane dokumenty dostarczył.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. K. wniósł o jej "odrzucenie" i utrzymanie w mocy wyroku z dnia 6 września 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.

Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności, co do zasady, rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Jednakże w rozpoznawanej sprawie, są one ze sobą ściśle powiązane, dlatego też rozpoznane zostały łącznie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Zauważyć należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10). W drodze zarzutu naruszenia omawianego przepisu można kwestionować "techniczną kompletność" uzasadnienia, a nie prawidłowość merytoryczną, bowiem temu celowi służą zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Błędnej nawet oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku pierwszoinstancyjnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić właściwej płaszczyzny do skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można również skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego.

Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w tym zakresie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. i poddaje się kontroli instancyjnej. Sąd I instancji uznał, że stan faktyczny sprawy nie został całkowicie i bezspornie ustalony, w związku z tym nakazał przeprowadzenie dodatkowych czynności koniecznych, w jego ocenie, celem należytego i kompletnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Nie sposób jest zgodzić się z wnoszącym skargę kasacyjną, że Sąd I instancji, w sposób ogólnikowy i niekonkretny uzasadnił naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. To, że wnoszący skargę kasacyjną nie zgadza się z wynikiem dokonanej przez Sąd I instancji kontroli oraz z jego wskazaniami, nie świadczy o naruszeniu ww. przepisu. Prawidłowości dokonanej przez Sąd wojewódzki oceny, ustalonego w sprawie stanu faktycznego, organ może zwalczać wysuwając zarzuty naruszenia przepisów postępowania, co też uczynił.

Za słuszne natomiast należało uznać pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób jest przyjąć, że organ nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy, a ustalenia dokonane przez organ są nazbyt dowolne, przez co naruszające zasadę oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. Wszystkie istotne w sprawie fakty zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki.

Podkreślić należy, co nie zostało zakwestionowane, a nawet jak wskazał Sąd wojewódzki, bezspornie i prawidłowo ustalone przez organy, że inwestor do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołączył komplet dokumentów wymaganych w niniejszej sprawie pozwolenia na rozbiórkę, tj.: zgodę współwłaściciela działki nr [...], szkic usytuowania obiektów budowlanych przeznaczonych do rozbiórki, opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych, opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, projekt rozbiórki obiektów oraz decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. wydaną przez Konserwatora Zabytków Powiatu [...] pozwalającą na prowadzenie robót budowlanych na terenie działki nr [...] w zakresie rozbiórki opisanych budynków, ważną do dnia 30 kwietnia 2019 r. Ponadto do wniosku dołączono oświadczenie o posiadanym przez inwestora prawie do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane. Z kolei projektant złożył oświadczenie o sporządzeniu dokumentacji projektowej zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.

Jak wynika z treści decyzji organu pierwszej instancji, utrzymanej w mocy decyzją organu odwoławczego, rozpatrując pozytywnie wniosek inwestora M. R. określono szereg warunków na podstawie art. 36 ust. 1 i art. 42 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, a dotyczących szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy - rozbiórki i prowadzenia robót rozbiórkowych zgodnie z przepisami, Polskimi normami, zasadami wiedzy technicznej w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i mienia oraz zgodnie z ustaleniami zawartymi w uzgodnieniach do projektu (pkt 1) oraz szczegółowe wymagania dotyczące nadzoru na budowie (pkt 2).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że inwestor, w związku z wątpliwościami uczestnika postępowania E. K., wprowadził zmiany do przedłożonego wcześniej projektu rozbiórki.

Zgodnie z opisem prac:

- przed przystąpieniem do rozbiórki należy "podstępować" ścianę szczytową budynku na działce [...],

- po zdjęciu pokrycia dachu budynku rozbieranego (przed rozbiórką krokwi) należy wprowadzić stemple (w postaci zastrzałów) podpierające "namurnic", które będą podpierały ścianę budynku na działce sąsiedniej powyżej linii dachu budynku rozbieranego,

- podczas sukcesywnej rozbiórki ścian i elementów budynku na działce nr [...] należy wprowadzać nowe podpory i namurnice podpierające ścianę budynku sąsiedniego z systematycznością co min. pół kondygnacji.

- demontaż stemplowania i podpór może nastąpić dopiero po bezwzględnym upewnieniu się, że nie zagraża to stateczności ściany szczytowej budynku na działce sąsiedniej o nr [...] (oceny stateczności może dokonać osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia w specjalności budowlanej).

Jak wynika z dalszej części opisu, wszystkie roboty należy przeprowadzić ręcznie bez użycia sprzętu ciężkiego typu koparki itp. przy zachowaniu przepisów BHP i zasad sztuki budowlanej.

Ponadto, z dołączonych przez inwestora rysunków rzutów i przekroju poprzecznego, sporządzonych na podstawie przeprowadzonych oględzin i wykonanej odkrywki w ścianie szczytowej, wynika, że budynek przeznaczony do rozbiórki został dobudowany do już istniejącego budynku na działce nr [...], co wyklucza jakiekolwiek powiązanie konstrukcyjne pomiędzy ścianami budynków.

W zatwierdzonym sporną decyzją projekcie rozbiórki znajduje się zresztą zastrzeżenie, że podczas prowadzenia prac rozbiórkowych należy zwrócić szczególną uwagę na sąsiadujące budynki, jeżeli któryś z usuwanych elementów okaże się częścią wspólną obu budynków lub jeśli usunięcie którejś części budynku narazi stabilność, stateczność itp. budynków sąsiednich prace należy bezwzględnie przerwać i niezwłocznie powiadomić kierownika budowy lub projektanta w celu opracowania rozwiązań zamiennych.

Zauważyć należy, że odpowiedzialność za rozwiązania projektowe została nałożona na projektanta oraz w razie takiego wymogu na osoby sprawdzające projekt. Organ nie jest uprawniony do prowadzenia ustaleń faktycznych, czy przyjęte rozwiązania konstrukcyjne projektu architektoniczno-budowlanego są prawidłowe oraz czy sformułowane przez strony postępowania zarzuty podważają zasadność takich rozwiązań. Uprawnienia kontrolne organu administracji architektoniczno-budowlanej, zostało ograniczone do ściśle określonych w art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane przypadków, tym przypadkiem nie jest zaś badanie zgodności projektu budowlanego, pod kątem przyjętych rozwiązań projektowych i możliwości technicznych jego wykonania. Orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie jest utrwalone (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 940/07; z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1323/15).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontekście ww. ustaleń i przyjętych rozwiązań projektowych, za które jak wyżej wspomniano, odpowiedzialność ponosi projektant, nie zasługuje na aprobatę stanowisko Sądu I instancji, oparte na dołączonych do skargi kserokopii rysunków, pochodzących, jak twierdzi skarżący, z przedwojennego zatwierdzonego projektu przebudowy przedmiotowego budynku, że konieczne jest dokonanie dalszej głębszej analizy, co do niezależności konstrukcyjnej budynków znajdujących się na działkach o nr [...] i [...]. Bezspornie inwestor przedstawił wymagane prawem dokumenty, a przedstawiony przez projektanta, sposób wykonywania prac przy rozbiórce obiektu, wskazuje, że wziął pod uwagę, wymóg zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Prowadzenie robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia może ewentualnie prowadzić do wszczęcia postępowania przed organami nadzoru budowlanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, w toku którego, może także zostać nałożony obowiązek przedstawienia odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż organy administracji publicznej ustaliły stan faktyczny sprawy administracyjnej zgodnie z unormowaniami procedury administracyjnej i prawidłowo dokonały subsumpcji przepisu prawa materialnego do poczynionych ustaleń faktycznych.

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, zaś istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego dla organu uznając, że zachodzą szczególne okoliczności, o których mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna został rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.