Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 997/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant sekr. sąd. Agata Żebrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika Z. P. (dalej także: skarżący) od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2018 r,, znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy na podstawie przepisów art. 1, 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659) oraz art. 17 pkt 1, 127 § 2 i art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz.2096, dalej k.p.a.), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie odmówiło Z. P. zwrotu prawa jazdy kat. B.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją odmówiono wydania Z. P. prawa jazdy kat. B. Organ I instancji podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek pełnomocnika Z. P., który zwrócił się o wydanie prawa jazdy kat. B. Po analizie akt sprawy uznano, że brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony w całości, bowiem Sąd Rejonowy w O. W. wydał wyrok, w którym orzekł wobec Z. P. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kat. A na okres 3 lat - do dnia 8 sierpnia 2020 włącznie. Następnie organ przytoczył treść przepisu art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie, a także orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie.

Od decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. odwołanie złożył, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, Z. P., wnosząc o jej uchylenie. W treści uzasadnienia podano, że wyrokiem sądu wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym - jednakże z wyłączeniem prawa jazdy ka, B. Z uwagi na powyższe decyzja organu pierwszej instancji jest błędna, a prawo jazdy kat. B winno zostać zwrócone.

Jak wynika z pisma Prokuratora Rejonowego w O. W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. zostało wydane postanowienie o zatrzymaniu Z. P. prawa jazdy kat. AM B1 B nr [...]. W dniu [...] marca 2018 r. Sąd Rejonowy w O. W. wydał wyrok w sprawie o sygn. akt II K [...] W pkt 2 w zw. z pkt 4 tego wyroku Sąd orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich kategorii w ruchu lądowym, z wyłączeniem prawa jazdy kat. B na okres 3 lat, liczony od dnia 9 sierpnia 2017 r. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 29 marca 2018 r.

W dniu 25 maja 2018 r. wpłynął wniosek pełnomocnika Z. P. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. B.

Materialną podstawę w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j. Dz. U z 2017 r., poz. 978 (dalej: u.k.p.), która określa m.in. zasady uzyskiwania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami oraz zatrzymywania dokumentów stwierdzających posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z przepisem art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.

Jak z kolei stanowi art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p. przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy m.in. kat. B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. AM.

Powyższy przepis art. 12 ust. 2 obowiązuje od dnia 25 października 2014 r. na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Samorządowe Koiegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że treść tego przepisu jest w swoim brzmieniu jednoznaczna i bezsporna - w przypadku osób, wobec których został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii AM, nie może zostać zwrócone prawo jazdy kategorii m.in. B - w okresie obowiązywania tego zakazu. Treść znowelizowanego przepisu art.12 ust. 2 znajduje zastosowanie w stosunku do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów po wejściu w życie ustawy (tj. po 24 sierpnia 2014 r. natomiast art. 12 ust. 2 wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r)

W niniejszej sprawie bezsprzecznym jest, że wobec skarżącego został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kat. AM - w związku z czym, na podstawie powyższych przepisów art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, nie może zostać stronie wydane, zwrócone, ani nie mogą zostać przywrócone uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. Treść przepisu art. 12 u.k.p. świadczy o tym, że decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter związany, co oznacza, iż organom administracji publicznej nie pozostawiono żadnej swobody działania w ramach tzw. "uznania decyzyjnego". Przytoczyć także należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt i OSK 382/14, w którym to podkreślił, że ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego kierowców, którzy wykazali, ze zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości.

Ponieważ skarżący ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, zaś organ I instancji odmówił jego wydania SKO uchyliło decyzje organu I instancji i orzekło merytorycznie o odmowie zwrotu prawa jazdy.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. P. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika.

W skardze zarzucono:

1) Naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

- art. 42 kodeksu karnego tzn. zignorowanie nadanego przez ustawodawcę sądowi powszechnemu prawa do orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie do określonych kategorii pojazdów,

- art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te dotyczą również osób, które posiadają już uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii, gdy w rzeczywistości przepis ten dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy,

- art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, naruszenie zasad ustroju i niezależności władzy sądowniczej przez ingerowanie organów administracyjnych w wyrok sądu powszechnego i wejście w jego kompetencje.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu zwrotu prawa jazdy kat. B oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 12 ust 2. u.k.p. stosuje się do osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy. Art. 42 Kodeksu karnego wyraźnie daje możliwość sądom orzeczenia w postaci środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, co w konsekwencji pozwala na prowadzenie pojazdów kategorii, które nie zostały objęte orzeczonym przez sąd zakazem. Powołano się także na rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1034/16 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 109/16).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bezspornie, że wyrokiem Sądu Rejonowego w O. W. z dnia [...].03.2018 r. (sygn. akt II K [...]) skarżący został uznany za winnego kierowania w ruchu lądowym motorowerem w stanie nietrzeźwości. Wyrokiem tym Sąd orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat, z wyłączeniem prawa jazdy kategorii B.

W dniu 25.05.2018 r. skarżący złożył w Starostwie Powiatowym w O. W. wniosek o zwrot prawa jazdy w zakresie kategorii B. W związku z ww. wyrokiem karnym decyzją z dnia [...].06.2018 r. Starosta [...] odmówił wydania prawa jazdy kat. B.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy u.k.p. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W świetle natomiast art. 12 ust. 2 pkt 1 wskazanej ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A.

Z powyższego wynika, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A pozbawia prawa do uzyskania kategorii praw jazdy B lub B1, przy czym nie ma znaczenia, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Z analizowanego przepisu wynika bowiem wprost, że osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii AM, A1, A2 lub A (taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie) nie może być także wydane - jak również zwrócone - prawo jazdy, a także przywrócone uprawnienie, w zakresie kategorii B lub B1. W konsekwencji została spełniona hipoteza art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p., tzn. orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów kategorii AM, A1, A2 lub A, a jego administracyjnoprawnym skutkiem jest spoczywający na właściwym organie obowiązek odmowy wydania prawa jazdy kategorii B1 oraz B.

Za taką interpretacją przemawia przede wszystkim wykładnia językowa wspomnianego przepisu, jednakże stanowisko takie potwierdza również wykładnia celowościowa wskazanego przepisu. Uznać bowiem należy, że celem racjonalnego ustawodawcy było wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwłaszcza prowadząc pojazdy mechaniczne w stanie nietrzeźwości. Takim ewentualnym zachowaniom kierowcy w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przeciwdziała ww. przepis, gdyż prawo administracyjne w tym zakresie działa także prewencyjne, eliminując ewentualne negatywne zachowania kierowców na drogach publicznych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 120/16, LEX nr 2110410).

W ocenie Sądu, w świetle przywołanych okoliczności faktycznych oraz obowiązujących ram prawnych należy zauważyć, że odmowa właściwych instancyjnie organów administracji publicznej wydania prawa jazdy zgodnie z żądaniem skarżącego odpowiada prawu i tym samym nie zasługują na uwzględnienie sformułowane w tym zakresie zarzuty skargi. Podkreślić trzeba, iż samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innej, niż prawo karne, gałęzi prawa. Tym samym – uwzględniając brzmienie art. 12 ust. 2 u.k.p. - należy stwierdzić, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej przez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania pojazdami wszystkich kategorii. Takie stanowisko odpowiada jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w wyrokach: z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1860/17, z dnia 5 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 688/16, z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 226/16, z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 105/16, z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2715/16, z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14, z dnia 18 grudnia 2015, sygn. akt I OSK 888/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http:// orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA) .

Konkludując, uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

W tej sytuacji mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości