Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3161/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 65 pkt 1, art. 66 pkt 1, art. 68, art. 69
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 6, 7, 8, 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia[...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. Z. K. (nazywany dalej "skarżącym"), na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm., nazywanej dalej: "Prawo o adwokaturze") złożył do Okręgowej Rady Adwokackiej w O. wniosek o wpis na listę adwokatów ww. Rady.

W załączeniu przedłożył: kwestionariusz osobowy, życiorys, urzędowy odpis dyplomu ukończenia studiów prawniczych, dokument stwierdzający zdanie egzaminu prokuratorskiego, informację z Krajowego Rejestru Karnego, informację o złożeniu oświadczenia lustracyjnego.

2. Okręgowa Rada Adwokacka w O. uchwałą z dnia [...] stycznia 2014 r., na podstawie art. 45 ust. 1-3 oraz art. 65 pkt 1 a contrario Prawa o adwokaturze odmówiła skarżącemu wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w O., podając, że organy samorządu adwokackiego, rozstrzygając sprawę wniosku o dokonanie wpisu na listę adwokatów są uprawnione do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy kandydat ubiegający się o wpis uprawniający do wykonywania zawodu adwokata spełnia wszystkie przesłanki z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, w tym, czy jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Z poczynionych przez organ ustaleń wynikało, że skarżący w okresie od [...] listopada 1999 r. do [...] czerwca 2006 r. zajmował stanowisko prokuratora Prokuratury Rejonowej w B., a następnie od [...] lipca 2004 r. do [...] marca 2013 r. stanowisko prokuratora Prokuratury Rejonowej w M.. Skarżący do stycznia 2011 r. bez zastrzeżeń wykonywał powierzone mu obowiązki, powołując się w tym zakresie na świadectwo pracy, życiorys, kwestionariusz osobowy).

W dniu [...] stycznia 2011 r. skarżący dopuścił się uchybienia godności urzędu prokuratorskiego stawiwszy się w pracy w stanie wskazującym, był niedysponowany do objęcia obowiązków służbowych, na co wskazywał jego ogólny wygląd, po dzień wcześniej spożytym alkoholu (postanowienie o udzieleniu kary porządkowej upomnienia z [...] lutego 2011 r., akta osobowe skarżącego z Prokuratury Okręgowej w O.).

W okresie pełnienia obowiązków prokuratora skarżący popełnił umyślne przestępstwo. Sąd Rejonowy w O. [...] Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...] uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. i skazał go na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 k.k., wykonanie orzeczonej wobec wnioskodawcy kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat , zaś na podstawie art. 71 § 1 orzekł grzywnę w wysokości 50 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na 20 złotych. Na podstawie art. 42 § 2 k.k. Sąd orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, zaś na podstawie art. 49 § 2 k.k. orzekł wobec niego środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 100 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (odpis wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...]).

Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu [...] marca 2013 r., po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego przed Sądem Okręgowym w O., sygn. akt [...], jednakże na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o wpis na listę adwokatów, fakt ten nie został wpisany do Krajowego Rejestru Karnego (pismo skarżącego z [...] czerwca 2013 r.).

W dniu [...] marca 2013 r. Prokurator Generalny w związku ze zrzeczeniem się przez skarżącego stanowiska prokuratora, na podstawie art. 16 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze odwołał wymienionego ze stanowiska prokuratora Prokuratury Rejonowej w M.. Prokurator Generalny wyraził również zgodę na wygaśniecie stosunku służbowego z dniem [...] marca 2013 r. (pismo Prokuratora Generalnego z [...] marca 2013 r. Nr [...]).

Rada podkreśliła, że na dzień podejmowanej uchwały w toku pozostawało prowadzone przez Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu (pismo Prokuratury Apelacyjnej w B. z [...] listopada 2013 r. [...] dot. [...]).

Rada ustaliła, że od marca 2013 r. skarżący prowadził własną działalność gospodarczą pod firmą "Kancelaria Prawna Z. K.", udzielając porad, pisząc pisma procesowe, ale ich nie podpisując.

Mając powyższe na uwadze Rada podała, że w dniu [...] listopada 2013 r. skarżący złożył do Komendy Powiatowej Policji w M. dwa pisma wraz z pełnomocnictwami, które zarejestrowano pod nr [...], [...], opatrzone pieczątką "Kancelaria Prawna Z. K." i podpisane przez wnioskodawcę. Z treści pism oraz załącznika wynikało, że skarżący zgłosił się jako pełnomocnik M. S. oraz S. B. w dyscyplinarnym postępowaniu policyjnym. Udzielone mu pełnomocnictwa upoważniały do "reprezentowania w postępowaniu przed jednostkami organizacyjnymi Policji w sprawie zaistniałego w dniu [...] listopada 2013 r. w KPP w M. zdarzenia".

Okręgowa Rada Adwokacka uznała stawienie się skarżącego w miejscu pracy - Prokuraturze Rejonowej w M. w stanie wskazującym na spożycie alkoholu za zachowaniem nieetyczne, stwierdzając, że zajmowanie stanowiska prokuratora łączy się dużą odpowiedzialnością, a tego typu postępowanie jest naganne, co potwierdza również fakt udzielenia wnioskodawcy kary upomnienia.

W ocenie Rady także zachowanie polegające na prowadzeniu na drodze krajowej nr [...] A. – O. – T., a następnie na terenie O. pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości (1,41 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu) dyskwalifikuje kandydata na adwokata w sferze etyczno-moralnej. Powyższe zachowanie trudno uznać za odpowiedzialne i rozważne oraz świadczące pozytywnie o nieskazitelności charakteru, która oznacza wiarygodność i odpowiedzialność, całkowite zaufanie i brak okoliczności negatywnych podważających cechę nieskazitelnego charakteru. Opisane zdarzenie nie było też chwilową słabością skarżącego, skoro już uprzednio był karany (dyscyplinarnie) za zachowanie związane z nadużyciem alkoholu.

Wymagania wobec wnioskodawcy były większe, zważywszy, że skarżący popełnił umyślne przestępstwo, zajmując stanowisko prokuratora, którego obowiązkiem jest stać na straży praworządności.. Jest to obowiązek każdego prokuratora wynikający m.in. z art. 44 ust 2 ustawy o prokuraturze, który nakazuje strzeżenie w służbie i poza służbą powagi prawowanego urzędu i unikania wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę godności prokuratora i naruszyć zaufanie obywateli do organów ścigania.

Ponadto, zdaniem Rady, postępowanie skarżącego już w toku rozpoznawania wniosku wskazywało na brak rozwagi i odpowiedzialności. Zgodnie z art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) obrońcą policjanta w postępowaniu dyscyplinarnym może być policjant, adwokat albo radca prawny. Z powyższego przepisu wynika, że katalog osób uprawnionych do reprezentacji policjanta w tymże postępowaniu jest zamknięty. Przepis ten obowiązuje od 3 czerwca 2008 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 28 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 86, poz. 521). O powyższym winien wiedzieć skarżący, skoro zgłosił się jako pełnomocnik we wszczętym postępowaniu. Tym bardziej, że wcześniej przez dziewięć lat pełnił stanowisko prokuratora, który nadzorował pracę policji. Odpowiedzialny pełnomocnik nie może zgłaszać się w postępowaniu prowadzonym przez państwowe organa, w którym udział jego z mocy prawa jest niedopuszczalny, albowiem oprócz naruszenia prawa, naraża w ten sposób interes własnego klienta.

Swoim postępowaniem przed złożeniem wniosku, oraz w toku jego rozpoznawania skarżący dał wyraz braku poszanowania dla prawa. Ponowne naruszenie prawa wskazuje, że popełnienie przestępstwa nie było jednostkowym przypadkiem u kandydata.

Ostatecznie Rada uznała, że osoba dopuszczająca się takiego zachowania nie jest nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, czyli nie może być adwokatem.

3. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w O. z dnia [...] stycznia 2014 r., zarzucając jej niewłaściwą ocenę wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. o wpis na listę adwokatów oraz dołączonych do niego dokumentów, polegająca na uznaniu, że skarżący swoim zachowaniem nie daje gwarancji należytego wykonywania zawodu oraz, ze nie jest nieskazitelnego charakteru.

W uzasadnieniu odwołania wyjaśnił, że wyrok skazujący oraz wcześniejsze ukaranie karą dyscyplinarną były pochodnymi choroby, tj. [...], których następstwem było nadużywanie alkoholu.

Pierwsza z tych chorób została wyleczona podczas blisko trzymiesięcznego pobytu w Wojewódzkim Zespole [...] w O. na początku 2011 r., o czym Okręgowa Rada Adwokacka w O. wiedziała. Wraz z wyleczeniem tej choroby ustąpił również jej skutek w postaci problemu alkoholowego. Ten element nie znalazł się w uzasadnieniu uchwały, podczas gdy mógł być decydujący dla oceny cech charakteru skarżącego. Skarżący podkreślił, również, że kara porządkowa upomnienia nie jest karą dyscyplinarną. Upomnienie zaciera się po upływie jednego roku od wymierzenia.

4. Naczelna Rada Adwokacka uchwałą z dnia [...] marca 2014 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymała w mocy uchwałę z dnia [...] stycznia 2014 r., stwierdzając, że żaden z zarzutów odwołania nie zasługuje na uwzględnienie.

O ile nawet skarżący wykazałby, że cierpiał na zaburzenia psychiczne (a nie złożył na tę okoliczność żadnych dowodów), które miałyby w dodatku związek z nadużywaniem przez niego alkoholu, to fakt ten nie znosił ani nie ograniczał zdolności kierowania przez niego swym postępowaniem, co wynika z treści karnego wyroku skazującego. Przypisanego mu czynu skarżący dopuścił się umyślnie, w warunkach pełnej świadomości i odpowiedzialności.

Organ nie uwzględnił również próby usprawiedliwienia się skarżącego "zwykłą omyłką" przy posłużeniu się udzielonym bez podstawy prawnej pełnomocnictwem. Zarówno ewentualna umyślność takiego postępowania, jak i wynikająca z sugestii postawionej przez skarżącego nierozwaga i brak elementarnej staranności dyskwalifikowały kandydata w świetle wysokich wymagań etycznych i merytorycznych, stawianych adwokatowi.

5. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2014 r., zarzucając brak rozpoznania całości materiału dowodowego, skutkującego niewłaściwą oceną wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. o wpis na listę adwokatów oraz dołączonych do niego dokumentów, polegającą na uznaniu, że swoim zachowaniem skarżący nie daje gwarancji należytego wykonywania zawodu oraz, że nie jest nieskazitelnego charakteru.

6. Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego z dnia [...] kwietnia 2014 r., decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 68 ust. 6a oraz art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r., poz. 635) utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] marca 2014 r. oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w O. z dnia [...] stycznia 2014 r., o odmowie wpisu skarżącego na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w O..

Minister Sprawiedliwości, podał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zajmowały stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywały zawód adwokata lub notariusza.

Natomiast stosownie do treści art. 66 pkt 1 cytowanej ustawy na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego sprawy ustalonego na podstawie akt osobowych skarżącego, w tym dokumentacji dotyczącej prowadzonego wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego przez Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym, sygn. akt [...], protokołów rozpraw, zgłaszanych wniosków, opinii sądowo-psychiatrycznych, Minister Sprawiedliwości uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki nieskazitelności charakteru oraz wiarygodności w rozumieniu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze.

Organ wyjaśnił, że pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata" ma charakter klauzuli generalnej - to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. "Rękojmia" to zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność.

Utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, jako cechy nieskazitelności charakteru wskazuje takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, czyli cechy wartościujące kandydata w sferze etyczno-moralnej.

Oznacza to w konsekwencji pełną wiarygodność kandydata oraz brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych ją podważających.

Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką do czasu wpisania na tę listę i to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata.

Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym.

Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że wpływ na ocenę nieskazitelności charakteru skarżącego oraz dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu zaufania publicznego, zawodu adwokata, miał przede wszystkim fakt dopuszczenia się czynu, który skutkował skazaniem w postępowaniu karnym na karę pozbawienia wolności, zawieszoną warunkowo na okres próby 2 lat oraz w konsekwencji - w postępowaniu dyscyplinarnym, na karę wydalenia ze służby prokuratorskiej.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości dopuszczenie się deliktu dyscyplinarnego, którego znamiona wyczerpują jednocześnie znamiona przestępstwa popełnionego z winy umyślnej, podczas pełnienia przez zainteresowanego funkcji prokuratora, rzutują na ocenę jego wiarygodności, odpowiedzialności i uczciwości. Swoim zachowaniem sprzeniewierzył się on podstawowym zasadom wykonywanego zawodu prokuratora wynikającym z art. 44 ust 2 ustawy o prokuraturze, który nakazuje strzeżenie w służbie i poza służbą powagi prawowanego urzędu i unikania wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę godności prokuratora i naruszyć zaufanie obywateli do organów ścigania.

Organ zauważył również, że zarówno w toku postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w O., sygn. akt [...], jak również prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, sygn. akt [...], skarżący został poddany badaniom przez biegłych lekarzy psychiatrów oraz psychologa. Stwierdzono u niego zaburzenia [...] nie wpływające negatywnie na jego poczytalność. Rozpoznano uzależnienie od alkoholu, nieprawidłową osobowość oraz cechy zaburzeń równowagi emocjonalnej. Ustalono, że w trakcie popełnienia czynu zainteresowany znajdował się w stanie upojenia alkoholowego zwykłego, co nie powodowało u niego stanu zniesionej lub ograniczonej poczytalności.

Okoliczność skazania w postępowaniu karnym oraz wydalenia ze służby prokuratorskiej determinuje uznanie, że pozytywna ocena przesłanki rękojmi w sprawie wpisu na listę adwokatów w przypadku skarżącego jest niemożliwa. Kandydat na adwokata oprócz odpowiednich kwalifikacji zawodowych, powinien wyróżniać się jednocześnie nieposzlakowaną opinią, która ma istotny wpływ na ocenę postrzegania przez społeczeństwo tej grupy zawodowej.

W toku postępowania wpisowego organy samorządu badają całokształt drogi zawodowej i postępowania kandydata na adwokata, a nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelność charakteru strony, W przypadku skarżącego wielość negatywnych zachowań skutkujących karami porządkowymi, skazaniem w procesie karnym i wydaleniem ze służby prokuratorskiej oraz niezgodnym z prawem działaniem w ramach prowadzonego doradztwa prawnego nie może być traktowana jako działanie jednorazowe, ale jako ciąg zdarzeń dyskwalifikujących jego wniosek o wpis na listę adwokatów.

7. Skarżący w skardze z dnia 2 września 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2014 r. wniósł o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

a) prawa materialnego: art. 66 pkt 1 Prawa o adwokaturze poprzez niedopuszczalne przyjęcie za podstawę orzeczenia nieprawomocnego Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów, zatartych kar porządkowych oraz niezaistniałego faktu wystąpienia przez skarżącego w charakterze obrońcy policjantów w postępowaniu dyscyplinarnym,

b) przepisów postępowania: art. 6 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że nie kwestionuje okoliczności w postaci prawomocnego karnego wyroku Sądu Rejonowego w O., skazującego go za umyślny występek z art. 178a § 1 k.k. Jednakże za niedopuszczalne skarżący uznał powoływanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji za nieprawomocne wydalenie ze służby prokuratorskiej, w której skarżący nie pozostaje od ponad roku, kary porządkowe upomnienia, które ulegają zatarciu po upływie jednego roku od wymierzenia oraz zgłoszenie się przez niego w charakterze obrońcy (pełnomocnika) policjantów, podczas gdy w przytaczanym piśmie do KPP w M. skarżący zgłosił się faktycznie do "reprezentowania w związku ze zdarzeniem...".

8. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

4. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

W wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. (sygn. II SA 1888/98) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przesłanka wymieniona w art. 65 pkt 1 p.o.a. ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych cechuje się ograniczonym zakresem, sprowadzając się do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony do tego organ w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji i czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Uznanie administracyjne stanowi bowiem uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły proceduralne. Tak więc organ administracji ma obowiązek zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny pod kątem spełniania warunków określonych przepisem przy jednoczesnym wyważeniu słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego.

W konsekwencji, istota niniejszej sprawy dotyczy kontroli przez Sąd prawidłowości przeprowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości oceny osoby skarżącego jako kandydata do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o kryteria wymienione w art. 65 pkt 1 p.o.a. w kontekście zachowania wymienionych powyżej wymogów niezbędnych przy wydawaniu decyzji uznaniowej.

Przy czym ocena czy skarżący spełnia warunek, o którym mowa w art. 65 pkt 1 p.o.a. należy do organów adwokatury i Ministra Sprawiedliwości, a zadaniem sądu administracyjnego jest zaś ocena, czy rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., II GSK 1958/12).

5. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 65 pkt 1 p.o.a, zgodnie z którym na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. Powodem powyższego rozstrzygnięcia było niespełnienie przez skarżącego przesłanki określonej w tym przepisie. Sąd nie przyznał racji skarżącemu, iż brak owej przesłanki organ określający w sprawie ustalił bez wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie.

Odnośnie interpretacji pojęcia "nieskazitelność charakteru" i rękojmia należytego wykonywania zawodu adwokata" wypowiedziały się sądy administracyjne w szeregu orzeczeń. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 324/09 "o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności na własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem". Skoro ustawodawca w art. 65 pkt 1 p.o.a. posługuje się pojęciem "dotychczasowe zachowanie" to zachowanie, postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów, należy oceniać do chwili złożenia stosownego wniosku o wpis na listę adwokatów. Oznacza to, że ocena zachowania, postępowania osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów winna mieć charakter oceny moralnej, etycznej, dokonanej w oparciu o ustawowe przesłanki i uwzględniającej cały dotychczasowy okres kandydata na adwokata.

6. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2014 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] marca 2014 r. oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w O. z dnia [...] stycznia 2014 r., o odmowie wpisu skarżącego na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w O..

Zdaniem organu, dotychczasowa postawa skarżącego nie może być uznana za uzasadniającą nieskazitelność charakteru i dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Istotne znaczenie w tej kwestii ma postawa oraz zachowania skarżącego wypełniające znamiona czynów będących przedmiotem postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem skazującym.

W ocenie Sądu, słuszny jest pogląd Ministra Sprawiedliwości, że skarżący z powodu swojego dotychczasowego postępowania nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Na rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 p.o.a. składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem.

O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem.

Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego.

Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne. Sąd orzekający podziela poglądy w powyższym zakresie wyrażone m.in. w wyrokach NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 725/00 i WSA w Warszawie z 30 maja 2011 r., VI SA/Wa 444/11.

Zgodzić się należy z organem, że popełnione przez skarżącego przewinienia, ich charakter, muszą być ocenione negatywnie. Skarżący sprzeniewierzył się przecież zasadom swego dotychczasowego zawodu.

7. Zgodnie z art. 4 ust. 1 p.o.a. wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Popełnione przez skarżącego delikty dyskwalifikują go jako osobę mogącą wykonywać zawód adwokata, który jest przecież zawodem zaufania publicznego.

Z rozwiązania prawnego przyjętego w art. 68 i art. 69 p.o.a. wynika, że sprawa wpisu na listę adwokatów jest sprawą administracyjną. Kompetencja do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wpisu na listę adwokatów przyznana została organowi samorządu zawodowego: okręgowej radzie adwokackiej oraz organowi administracji rządowej: Ministrowi Sprawiedliwości, przy czym kompetencje tych organów zostały powiązane prawnie w tym znaczeniu, że skuteczność prawna pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy wpisu wymaga uchwały okręgowej rady adwokackiej i milczenia prawnego Ministra Sprawiedliwości. Wyrażenie sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości pozbawia uchwałę o wpisie skuteczności prawnej.

W postępowaniu o wpis, organ wpisowy ocenia, stosownie do art. 65 pkt 1 p.o.a., postawę moralną wnioskodawcy i jego dotychczasowe postępowanie. Okoliczność ukarania skarżącego w postępowaniu karnym powinna mieć w postępowaniu wpisowym głównie znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę adwokatów. Dokonał oceny zachowania Skarżącego w aspekcie przesłanki z art. 65 pkt 1 p.o.a.

Organ wpisowy, w tym wypadku organ administracji rządowej, władny był ocenić samodzielnie ową przesłankę. Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ nie jest dowolna. Znajduje uzasadnienie w przepisach prawa i bogatym orzecznictwie sądowym.

Zgodzić się należy z organem, że ujawnione w wyroku skazującym Sądu Rejonowego w O. [...] Wydział Karny z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...], czyny skarżącego zagrażają społecznemu poczuciu zaufania do pełnienia zawodu zaufania publicznego, czy to prokuratora, czy też adwokata i godzą w porządek prawny. Podobnie zatarte kary porządkowe.

Zawód adwokata jest przecież zawodem zaufania publicznego, polegającym na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążących się z przyjmowaniem informacji dotyczących także życia osobistego i zorganizowanym w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesantów jednostki wykorzystaniu tych informacji przez świadczących usługi. Skoro skarżący prezentował w przeszłości cechy charakteru, problemy alkoholowe nielicujące z zawodem adwokata to tym samym nie daje on rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Czyny spowodowane pod wpływem alkoholu dowodziły także braku nieskazitelnego charakteru.

Popełnione przez skarżącego czyny dyskwalifikowały go z zawodu adwokata. Są bowiem takie czyny w życiu człowieka, które mimo jego dużych osiągnięć na różnych płaszczyznach, niweczą te osiągnięcia. W przypadku skarżącego, fakt jego ukarania w postępowaniu karnym za czyny, które dotyczyły istoty wykonywania funkcji adwokata oznacza, iż nie jest on nieskazitelnego charakteru i nie może wykonywać zawodu adwokata, albowiem nie daje rękojmi wykonywania tego zawodu. Prawość i rzetelność to cechy pożądane w każdym zawodzie, a nie do przeceniania, zwłaszcza w zawodach prawniczych, w tym adwokata. Zachowanie skarżącego przyniosło ujmę zawodowi prokuratora, który wykonywał. Nie mógł więc oczekiwać innej jego oceny, aniżeli ta, której dokonał Minister Sprawiedliwości. Przytoczona przez organ argumentacja jest logiczna i przekonywująca. Ocena materiału dowodowego, leżąca przecież w gestii organu wpisowego, w tym wypadku, organu administracji rządowej, została oparta na wszechstronnej jego ocenie. Organ dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy.

8. O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Skoro ustawodawca w art. 65 pkt 1 p.o.a. posługuje się pojęciem "dotychczasowe zachowanie", to zachowanie/postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów należy oceniać do chwili złożenia stosownego wniosku o wpis na listę adwokatów. Oznacza to, że ocena zachowania/postępowania osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów winna mieć charakter oceny moralnej, etycznej, dokonanej w oparciu o ustawowe przesłanki i uwzględniającej cały dotychczasowy okres życia kandydata na adwokata. Obowiązkiem organu jest branie pod uwagę i ocenianie wszelkich dostępnych danych dotyczących osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów, a nie tylko jednej okoliczności (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., LEX nr 596756).

W ocenie Sądu nie wystarczy więc sam fakt zatarcia skazania, by uznać kandydata na adwokata za osobę o nieskazitelnym charakterze. O tym, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w myśl art. 65 p.o.a., winno być ocenione na podstawie całokształtu dotychczasowej postawy kandydata (jego cech charakteru i zachowania). Jest to niezwykle istotny warunek poprawnego interpretowania wskazanego przepisu. Zakłada on brak możliwości ograniczenia w ocenie sylwetki kandydata tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale jej przeprowadzenie z uwzględnieniem wszystkich zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę korporacji zawodu zaufania publicznego. Jest wskazówką uniwersalną w wykładni terminu dawania rękojmi prawidłowego zawodu co do wszystkich zawodów prawniczych zaufania publicznego.

W przedmiotowej sprawie organ w skarżonej decyzji miał więc pełne prawo uznać za nieprawidłowe stanowisko skarżącego, iż z chwilą zatarcia kar dyscyplinarnych należy przyjąć, że zachowania, jakich się on dopuścił nie miały miejsca. Jednoznaczne stanowisko dotyczące rozumienia skazania na gruncie innych postępowań przedstawił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt SDI 32/10, zgodnie z którym : "Zatarcie skazania jest pewną fikcją prawną i oznacza, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej, bowiem przyjmuje się, że skazanie, jako zdarzenie historyczne, nie miało w ogóle miejsca. Trafny jest jednak pogląd, że nie oznacza to, że zatarcie skazania stwarza niewzruszalne prawne domniemanie niewinności w stosunku do danego czynu. Nie chodzi tu bowiem o domniemanie, lecz o fikcję prawną. Trudno mówić o domniemaniu, skoro zostało ono już wcześniej obalone prawomocnym wyrokiem. (...) Zatarcie skazania nie oznacza więc anulowania treści wyroku, tj. wyeliminowania go z mocą wsteczną z porządku prawnego jako w ogóle niewydanego, i nie niweluje też całkowicie wszystkich skutków skazania, bowiem skazany nie odzyskuje wszystkich utraconych np. praw, urzędów, orderów czy też odznaczeń".

Zwrotu "skazanie uważa się za niebyłe" nie można interpretować w ten sposób, że uważa się je za niebyłe z mocą wsteczną, a więc, że skazany odzyskuje m.in. wypracowane przed zapadnięciem wyroku dobre imię (por. B. J. Stefańska, "Skutki zatarcia skazania", Prokuratura i Prawo 10/2007, s .55).

9. Sąd nie dopatrzył się więc naruszenia w skarżonej decyzji naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 66 pkt 1 u.p.a. poprzez niedopuszczalne przyjęcie za podstawę orzeczenia nieprawomocnego orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów, zatartych kar porządkowych oraz niezaistniałego faktu wystąpienia przez skarżącego w charakterze obrońcy policjantów w postępowaniu dyscyplinarnym. Podjęcie się przez nieuprawnionego reprezentowania funkcjonariuszy Komendy Policji w M. w prowadzonych wobec nich postępowaniach dyscyplinarnych, stanowi kolejną okoliczność wskazującą na brak rękojmi, w działaniu skarżącego po odejściu ze służby prokuratorskiej. W ocenie Sądu organ był uprawniony do wyrażenia swojego poglądu w tym względzie, a jego działanie nie narusza przepisów prawa.

10. Powyższe poglądy w rozumieniu pojęcia zatarcia skazania wyrażone w postanowieniu SN z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt SDI 32/10, skład orzekający akceptuje i przyjmuje za własne. Swoje dobre imię skarżący powinien wypracować poprzez dalszą nienaganną postawę, a swoje czyny zadośćuczynić działaniem na rzecz dobra powszechnego. Z drugiej bowiem strony pojęcie "nieskazitelności" zastosowane w art. 65 pkt 1 p.o.a. nie może być pojmowane jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata. Takie podejście uznać trzeba za zbyt restrykcyjne.

Sąd chciał również podkreślić, że w przyszłości zatarcie skazania otwiera przed skarżącym nowy etap w życiu a także możliwość wykazania się swoim zachowaniem i postępowaniem, że spełnia przesłankę nieskazitelnego charakteru, o którym mowa w art. 65 Prawa o adwokaturze.

11. Toczące się postępowanie administracyjne nie naruszyło żadnej z zasad postępowania administracyjnego, w tym wyrażonych w art. 6, 7, art. 8 oraz art. 77 k.p.a.

W świetle powyższych rozważań skarga skarżącego nie znajduje uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Sądna zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.