Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 780/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 2 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Protokolant Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 290) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na A. Sp. z o. o. - inwestora robót budowlanych związanych z rozbiórką budynku w północno-zachodniej części działki nr 11/23, AM-[...], obręb Z., przy ul. B. we W. (oznaczonego nr 12 w załączniku do decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] roku), wykonanych bez wymaganego pozwolenia oraz w sposób naruszający przepisy - obowiązek wykonania w terminie 12 miesięcy od daty, kiedy rozstrzygnięcie w sprawie stanie się ostateczne robót polegających na odtworzeniu bryły w/w budynku (bez przylegającej do w/w budynku dobudówki) wraz z wystrojem elewacji zewnętrznych, z zachowaniem niżej wymienionych cech budynku:

- bryła budynku winna zostać wykonana w dotychczasowej lokalizacji, o wymiarach zewnętrznych w rzucie 29,9m x 22,7m, wysokość budynku do okapu - 13,3m,

- budynek należy przekryć dachem płaskim, od strony zachodniej i wschodniej budynku należy wykonać ścianki attykowe o wys. 0,5m wychodzące ponad połać dachową,

- przy narożach budynku należy wykonać pilastry (o szer. 4 długości cegieł), pomiędzy w/w pilastrami narożnymi winno być 5szt. pilastrów (o szer. 3 długości cegieł) rozmieszczonych w równych odstępach względem siebie i w/w pilastrów narożnych,

- pilastry winny być wykonane z widocznej cegły klinkierowej, przebiegać na całej wysokości elewacji, natomiast na elewacji zachodniej i wschodniej - przebiegać na całej wysokości elewacji do poziomego pasa ceglanego przy szczycie budynku o wysokości równej szerokości pilastrów, zlicowanego z w/w pilastrami, natomiast na elewacji zachodniej - pilastry winny być otynkowane od poziomu terenu do połowy wysokości elewacji,

- pomiędzy pilastrami na elewacjach winny znajdować się płyciny posiadające wyprawy tynkarskie w kolorze jasnym,

- we wszystkich płycinach między pilastrami należy rozmieścić otwory okienne - w pionie osiowo (elewacje północna, południowa i zachodnia winny być sześcioosiowe), w poziomie - w trzech rzędach, w każdym z rzędów na jednakowej wysokości, za wyjątkiem:

( na elewacji północnej, w czwartej osi (licząc od lewej), w najniższym rzędzie okien - nie należy wykonywać otworu okiennego, natomiast należy wykonać prowadzącą z poziomu terenu do budynku dwudzielną bramę stalową z daszkiem powyżej,

( na elewacji północnej, w osi szóstej (licząc od lewej), w najniższym rzędzie okien - nie należy wykonywać otworu okiennego,

( na elewacji zachodniej, w najniższym rzędzie okien - nie należy wykonywać otworów okiennych, natomiast w osiach 4, 5, 6 (licząc od lewej) należy wykonać otwory bramowe prowadzące do budynku,

( na elewacji wschodniej, z poziomu terenu do budynku winien prowadzić otwór drzwiowy nad którym należy wykonać otwór okienny o wysokości 1,2m i o szczycie zrównanym z pozostałymi otworami okiennymi w rzędzie,

- otwory okienne należy wykonać w kształcie zbliżonym do prostokąta (pionowego), o szer. 2m, wys. 2,5m, zwieńczone łukami odcinkowymi,

- najniższy rząd okien należy zlokalizować na wys. 0,8m od poziomu terenu, odległość pomiędzy najniższym, a środkowym rzędem otworów to 2,5m, pomiędzy środkowym a najwyższym rzędem otworów okiennych - 2m,

- w otworach okiennych należy zamontować drewnianą stolarką okienną w kolorze białym, z podziałem na sześć rzędów poziomych i trzy pionowe kolumny, na pilastrach zależy umieścić kotwy ozdobne:

( na elewacji północnej na każdym z pilastrów (w tym na narożnych), na wysokości połowy rozpiętości pomiędzy rzędami otworów okiennych,

( na elewacji zachodniej - na co drugim pilastrze, licząc od pilastra narożnego budynku, na wysokości połowy rozpiętości pomiędzy środkowym i najwyższym rzędem otworów okiennych,

( na elewacji wschodniej - na narożnym pilastrze licząc od lewej strony elewacji, na wysokości połowy rozpiętości pomiędzy środkowym i najwyższym rzędem okien oraz na 5 pilastrze licząc od lewej, na wysokości połowy rozpiętości pomiędzy najniższym i środkowym rzędem okiennym.

W osnowie decyzji orzekający organ nadzoru budowlanego wskazał również, że roboty budowlane należy wykonać zgodnie z zasadami wiedzy technicznej pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie przygotowanie zawodowe i wymagane uprawnienia budowlane, oraz zgodnie z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa prowadzenia robót, a o wykonaniu powyższego obowiązku należy zawiadomić organ, załączając oświadczenie osoby uprawnionej o jego wykonaniu.

W szczegółowym uzasadnieniu tego orzeczenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wyjaśnił, że po uzyskaniu w dniu 10 stycznia 2013 r. informacji o nieprawidłowościach związanych z rozbiórką obiektów na terenie starej papierni przy ul. gen. B. we W., ustalił, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] udzielił A. S.A. pozwolenia na rozbiórkę budynków, stanowiących bezstylowe obiekty kubaturowe w zespole historycznym zakładu papierni – dzielnica [...] ul. gen. B. we W. (obręb Z., AM-[...], dz.nr 11/4, 11/23). Organ podał również, że w dniu 11 stycznia 2013 r. przeprowadzona została kontrola robót rozbiórkowych na terenie opisanej powyżej nieruchomości, podczas której stwierdzono, że na terenie działki nr 11/23, AM-[...], obręb Z. we W. prowadzone są roboty rozbiórkowe na podstawie wskazanej wcześniej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. Nr [...], którą wraz z projektem stanowiącym załącznik do niej okazano organowi nadzoru budowlanego podczas kontroli. W toku prowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, że nie wykonywano i nie są wykonywane roboty rozbiórkowe w zakresie budynków nie oznaczonych jako budynki przeznaczone do rozbiórki na rysunku nr A001 wchodzącym w skład w/w projektu "rozbiórka budynków" oraz, że rozebrano budynek oznaczony na w/w rysunku numerem 214 (pozostał fragment ściany przy gruncie), przybudówkę przy budynku nr 12, w miejscu budynku oznaczonego nr 18 zgromadzony jest gruz powstały z rozbiórki, przy budynku nr 31 brak jest dobudówek oznaczonych jako do rozbiórki. W czasie kontroli prowadzone były roboty wyburzeniowe za pomocą sprzętu ciężkiego, związane z rozbiórką budynku oznaczonego nr 16a. W budynku oznaczonym nr 16b wg w/w projektu widoczne było znaczne uszkodzenie górnej części ściany zewnętrznej od strony zachodniej. Brak było oznak wykonywania robót rozbiórkowych związanych z tym budynkiem. Pozostałe budynki i elementy budynków, przybudówki, oprócz wyżej opisanych, oznaczone w w/w projekcie jako do rozbiórki - nie były rozebrane. Na terenie działek 11/4 i 11/20, AM-[...], ob. Z. - roboty budowlane nie były prowadzone, nie dokonano rozbiórki istniejących budynków. Teren wykonywania robót był ogrodzony, z tablicą budowy, brak było ogłoszenia o sporządzeniu planu BIOZ. W toku kontroli nie okazano planu BIOZ i dziennika budowy (rozbiórki), kierownik rozbiórki nie był obecny w toku kontroli. Z przeprowadzonych czynności spisano stosowny protokół, sporządzono dokumentację fotograficzną.

Dnia 14 stycznia 2013 roku do siedziby organu wpłynęło oświadczenie kierownika przedmiotowej rozbiórki, w którym wyjaśnił, że ubytek ściany budynku nr 16b nie jest związany z prowadzonymi robotami. Ponadto dostarczono dziennik rozbiórki oraz plan BIOZ.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ nadzoru budowlanego nie stwierdził przesłanek do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie.

Następnie organ orzekający wskazał w uzasadnieniu, że dnia 14 maja 2013 roku, organu ponownie wpłynęła informacja o nieprawidłowościach związanych z robotami rozbiórkowymi prowadzonymi na przedmiotowej nieruchomości.

W toku kontroli przeprowadzonej dnia 16 maja 2013 roku stwierdzono, że na terenie w/w nieruchomości prowadzone są roboty rozbiórkowe na podstawie decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] roku. Stwierdzono, że wykonano rozbiórkę budynków oznaczonych na rysunku projektu nr A001 jako przeznaczone do rozbiórki - nr 16a, 18, 26, 214 oraz przybudówkę przy budynku nr 40 i 31, od strony południowej - przybudówkę budynku 27, od strony północnej - przybudówkę budynku nr 28, oraz przy budynku 23a. Ponadto, w przeważającej części, rozebrano budynek oznaczony na w/w rysunku numerem 12, nie oznaczony na w/w rysunku jako "do rozbiórki". W czasie kontroli prowadzone były roboty rozbiórkowe związane z wyburzeniem w/w budynku przy użyciu sprzętu ciężkiego. Pozostałych budynków nie oznaczonych jako "do rozbiórki" nie rozebrano. W opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków załączonej do projektu wskazano na możliwość rozbiórki budynku nr 12. W części opisowej projektu wskazano budynek nr 12 jako przeznaczony do rozbiórki (wraz z przybudówką). Roboty budowlane nie zostały zakończone. W toku kontroli okazano dziennik budowy. Obecny przy czynnościach kontrolnych, kierownik robót, wyjaśnił, że z uwagi na rozbieżność między częścią opisową a graficzną zatwierdzonego projektu budowlanego konsultował zakres robót w Wydziale Architektury i Budownictwa z osobą, która prowadziła sprawę i stwierdziła, że skoro w postanowieniu Konserwatora jest zgoda na rozbiórkę budynku nr 12 i opis techniczny projektu jest zgodny z opinią konserwatora, to należy uznać brak oznaczenia tego budynku w części graficznej jako "do rozbiórki" za błąd rysunkowy, kreślarski. Z przeprowadzonych czynności spisano stosowny protokół, sporządzono dokumentację fotograficzną.

Stwierdzono, że w projekcie okazanym w toku kontroli na terenie objętym rozbiórką, w części graficznej - budynek nr 12 oznaczony jest jednoznacznie jako nie przeznaczony do rozbiórki, do rozbiórki przeznaczona jest dobudówka, natomiast w części opisowej - wskazano przedmiotowy budynek wraz z dobudówką, jako przeznaczone do rozbiórki.

W związku z powyższym, w celu ustalenia stanu faktycznego i prawnego, oraz podjęcia kolejnych czynności w sprawie, organ pismem z dnia 20 maja 2013 roku zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego W. z prośbą o udzielenie informacji, jakie obiekty objęte zostały uprawnieniem do rozbiórki wydanym na rzecz inwestora i na jakiej podstawie określono obiekty objęte tym uprawnieniem, oraz wskazanie czy decyzja zezwalała na rozbiórkę obiektu oznaczonego nr 12 w projekcie. Organ nadzoru budowlanego wystąpił również o przekazanie akt archiwalnych związanych z wydaniem decyzji.

Pismem z dnia 27 maja 2013 roku Wydział Architektury i Budownictwa przekazał żądane akta archiwalne do siedziby organu nadzoru budowlanego oraz poinformował, że inwestor nie uzyskał uprawnienia w zakresie rozbiórki budynku nr 12 (przedmiotowy budynek "został wycofany z rozbiórki"), uprawnienie obejmowało jedynie przylegającą do budynku przybudówkę. W projekcie pozyskanym od organu administracji architektoniczno-budowlanej, pomimo, że w części opisowej projektu zapisano, że obiekt przeznaczony jest do rozbiórki, w części graficznej wskazano, że przedmiotowy budynek jest "wycofany z rozbiórki". Zdaniem organu orzekającego z dokonanych ustaleń wynika zatem, że decyzja Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] roku nie obejmowała swoim zakresem rozbiórki budynku oznaczonego numerem 12 na projekcie stanowiącym załącznik do w/w decyzji (a jedynie przybudówkę w/w budynku).

W tych okolicznościach organ nadzoru budowlanego pismem organu z dnia 3 czerwca 2013 roku poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych związanych z rozbiórką budynku w północno-zachodniej części działki nr 11/23, AM-[...], obręb Z., przy ul. B. we W. (oznaczonego nr 12 w załączniku do decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] roku), prowadzonych bez wymaganego pozwolenia, oraz o terminie przeprowadzenia kolejnej kontroli w sprawie w dniu 5 czerwca 2013 roku.

Podczas tej czynności stwierdzono, że na terenie przedmiotowej nieruchomości, brak jest budynku zlokalizowanego w północno-zachodniej części działki Nr 11/23, oznaczonego nr 12 w załączniku do decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] roku - budynek rozebrano. Roboty budowlane związane z rozbiórką budynku nie są prowadzone - są zakończone. Pracownik Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we W. wyjaśnił, że przedmiotowy budynek podlegał ochronie konserwatorskiej, figuruje w wykazie zabytków przeznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji, jest ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków jako element zespołu. Z przeprowadzonych czynności spisano stosowny protokół, sporządzono dokumentację fotograficzną.

Z dalszej części uzasadnienia wynika, że organ administracji architektoniczno-budowlanej pismem z dnia 8 lipca 2013 roku poinformował, że nieruchomość przy ul. B. we W. znajduje się w obszarze obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zachodniej części zespołu urbanistycznego Z. we W. (uchwała nr [...]). Z zapisów planu wynika m. in., że obszar kompleksu dawnej papierni B. G.m.b.h. objęty jest strefą ochrony konserwatorskiej, ponadto poinformowano, że budynki papierni przy ul. B. (a zatem i przedmiotowy budynek przy ul. B.) ujęto w gminnej ewidencji zabytków, gdzie figurują jako "zespół budowlany zakładów "[...]" w starej części - fabryka papieru [...]".

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wskazał w uzasadnieniu, że w toku prowadzonego postępowania na podstawie przepisów rozdziału 5 ustawy - Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego bada zgodność wykonanych robót m. in. z obowiązującymi przepisami, a przez zgodność z przepisami należy rozumieć nie tylko zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi, ale z przepisami prawa szeroko rozumianymi, w tym dotyczącymi ochrony zabytków.

W związku z powyższym, organ pismem z dnia 7 czerwca 2013 roku wystąpił do organu konserwatorskiego o zajęcie stanowiska w sprawie, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Pismem z dnia 29 lipca 2013 roku D. Wojewódzki Konserwator Zabytków we W. potwierdził dotychczasowe ustalenia dotyczące charakteru zabytkowego zespołu budynków dawnej fabryki papieru, a ponadto potwierdził, że rozbiórki przedmiotowego budynku dokonano bez wymaganego pozwolenia, z naruszeniem zasad ochrony zabytków. Z pisma wynika, że bryła przedmiotowego budynku miała wpływ na układ przestrzenny całego zespołu budynków. Przedmiotowy budynek wykonany był na rzucie zbliżonym do kwadratu, przekryty był dachem płaskim, posiadał elewacje odznaczające się powtarzaną w obrębie zespołu artykulacją w formie układanych z cegły klinkierowej podziałów pionowych i jasno tynkowanych płycin, a także prostokątnych otworów okiennych zamkniętych łukiem odcinkowym. Zgodnie z w/w pismem, wygląd zewnętrzny obiektu "powinien zostać zrekonstruowany", należy odtworzyć bryłę budynku, geometrię dachu, artykulację elewacji, tj. podziały pionowe i poziome, ilość, rozmiar, rozmieszczenie i wykrój otworów okiennych, wzorowanych na zachowanej w obrębie założenia stolarce okiennej o odpowiednich podziałach, przy użyciu materiałów, jakie zastosowano do wykończenia elewacji - tj. wapiennych wypraw tynkarskich, cegły klinkierowej i drewnianych elementów stolarki. Ponadto przedmiotowy budynek wchodził w skład zespołu budowlanego, tj. powiązanej przestrzennie grupy budynków wyodrębnionych ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania, związek z wydarzeniami historycznymi. W obrębie przedmiotowego zespołu zachował się oryginalny układ zabudowań tworzących ciągi komunikacyjne oraz niewielkie dziedzińce wewnętrzne, a przedmiotowy budynek stanowił jeden z obiektów historycznych współkształtujących ten układ, bryła budynku w zasadniczy sposób tworzyła układ przestrzenny zabytkowej papierni. Elewacja budynku była widoczna z ulicy P. separującej teren zakładu od terenu Z.. W w/w piśmie organ konserwatorski wskazuje, że w przypadku odbudowy obiektu przywrócony zostanie chroniony kształt przestrzenny zabytkowego założenia. Do pisma załączono mapę z naniesionym układem budynków, oznaczoną jako "załącznik nr 1" - przedmiotowy budynek (bez przylegającej przybudówki) wskazano jako "budynek przemysłowy (przeznaczony do odtworzenia)".

W ocenie organu orzekającego opis elewacji budynku oraz jego funkcji w zabytkowym zespole budynków jednoznacznie potwierdza, że przedmiotowy obiekt nie był obiektem bezstylowym, był utrzymany w określonym stylu, nawiązującym do pozostałej części zabudowy, posiadał charakterystyczne cechy, elementy wystroju elewacji, stanowił część historycznej struktury kompleksu, posiadał walory zabytkowe, nie miał charakteru wtórnego. Charakter wtórny, bezstylowy miała natomiast przylegająca do budynku jednokondygnacyjna przybudówka - co jest widoczne na dokumentacji fotograficznej włączonej do opracowania "ocena stanu technicznego budynku nr 12" sporządzonego przez inż. J. D. w kwietniu 2013 roku.

W dalszej części uzasadnienia organ nadzoru budowlanego wyjaśnił, że pismem z dnia 13 sierpnia 2013 roku wystąpił do D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o sprecyzowanie wytycznych zawartych w poprzednim piśmie. Pismem doręczonym, dnia 1 października 2013 roku D. Wojewódzki Konserwator Zabytków ponownie wskazał konieczność odtworzenia bryły przedmiotowego obiektu "wraz z podstawowymi elementami jego oryginalnej architektury", oraz poinformował, że nie posiada dokumentacji archiwalnej dotyczącej przedmiotowego obiektu. Stwierdził, że "wskazane jest także przeprowadzenie kwerendy archiwalnej", jednak z pisma nie wynika, aby właściwy organ konserwatorski taką kwerendę przeprowadził. Ponadto poinformował o istnieniu "źródeł internetowych", bez sprecyzowania, które z tych źródeł mogą zawierać wiarygodny materiał dowodowy w sprawie.

Natomiast Miejski Konserwator Zabytków w odpowiedzi na pismo z dnia 8 października 2013 roku również poinformował, że nie dysponuje dokumentacją archiwalną przedmiotowego budynku, natomiast w zasobach Miejskiego Konserwatora Zabytków znajduje się karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa dotycząca zespołu dawnej papierni - z której kopie dotyczące przedmiotowego budynku włączono do akt sprawy.

Organ orzekający wskazał ponadto, że w Archiwum Budowlanym miasta W. brak jest dokumentacji archiwalnej związanej z w/w obiektem, również w aktach archiwalnych Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego W. brak jest dokumentacji archiwalnej obrazującej bryłę przedmiotowego obiektu, oprócz przekazanej - związanej z decyzją o pozwoleniu na rozbiórkę, a Archiwum Państwowe we W., pismem z dnia 24 lutego 2014 roku, także poinformowało, że w zasobach Archiwum nie odnaleziono dokumentacji przedmiotowej nieruchomości.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wyjaśnił, że pismem z dnia 17 lutego 2014 roku stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu z dnia 28 stycznia 2014 r. inwestor m.in. poinformował, że prowadzi rozmowy z organem konserwatorskim, oraz podtrzymuje swoje stanowisko, iż wykonano roboty zgodnie z pozwoleniem na rozbiórkę, oraz powołał się na stan techniczny budynku uzasadniający jego rozbiórkę. Inwestor ponadto wniósł o ewentualne nakazanie przez organ odtworzenia budynku w zakresie "bryły przedmiotowego obiektu wraz z podstawowymi elementami jego oryginalnej architektury". Następnie, dnia 28 lutego 2014 roku, inwestor dostarczył opracowanie sporządzone w kwietniu 2013 roku p.n. "Ocena stanu technicznego budynku nr 12". W opracowaniu znajduje się dokumentacja fotograficzna części obiektu (w tym elewacji północnej) oraz opis obiektu. W związku z wezwaniem organu z dnia 4 marca 2014 roku autor opracowanie poinformował, że nie posiada dokumentacji dotyczącej przedmiotowego budynku. Następnie organ orzekający wskazał, że na podstawie materiału zebranego w sprawie decyzją Nr [...] z dnia [...] roku nałożył na inwestora obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na odtworzeniu bryły w/w budynku wraz z wystrojem elewacji zewnętrznych w określonym terminie, z tym, że D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...]z dnia [...]roku uchylił zaskarżoną w toku instancyjnym decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał na konieczność zweryfikowania pisma Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego W. z dnia 27 maja 2013 roku, wskazującego na "wycofanie z rozbiórki" przedmiotowego obiektu, poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania projektanta na okoliczność daty i okoliczności dokonania korekty w części graficznej projektu.

Stosując się do tego zalecenia powiatowy organ nadzoru budowlanego przeprowadził w dniu 28 stycznia 2016 roku dowód z przesłuchania świadka - mgr inż. arch. B. Ż., jako osoby, która naniosła odręczne poprawki na projekt (pełniącego funkcję sprawdzającego w związku z w/w projektem). Złożone przez świadka zeznania pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań jednoznacznie wskazują, że w/w odręczne poprawki naniesiono na dokumentację projektową przed wydaniem przez organ administracji architektoniczno- budowlanej pozwolenia na rozbiórkę na jej podstawie. Przedmiotowy obiekt "wycofano z rozbiórki" zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi, w związku z koniecznością doprowadzenia projektu do zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony konserwatorskiej. Wprowadzone zmiany uzgodniono z głównym projektantem inwestycji. Świadek zeznał, że dokonano poprawek w części graficznej opracowania w związku z zaleceniami organu konserwatorskiego, a żaden z organów (konserwatorski, administracji architektoniczno-budowlanej) nie żądał innych poprawek, m. in. zmian w części tekstowej opracowania (co wyjaśnia powstanie rozbieżności w dokumentacji).

Zdaniem organu orzekającego należy również zauważyć, że rysunek A001 wchodzący w skład w/w opracowania projektowego, na który naniesiono odręczne poprawki dotyczące wycofania z rozbiórki przedmiotowego budynku, został opieczętowany przez Miejskiego Konserwatora Zabytków jako załącznik do jego postanowienia nr [...] uzgadniającego rozbiórkę współczesnych budynków na terenie w/w nieruchomości i "porządkowanie terenu wokół kompleksu dawnej papierni B. Gmbh".

W związku z powyższym - biorąc pod uwagę dokonane w toku postępowania ustalenia, m. in. w toku przeprowadzonego dowodu z przesłuchania świadka - w ocenie organu nie budzi wątpliwości, że dokumentacja, którą zatwierdził organ konserwatorski nie obejmowała rozbiórki budynku nr 12 (wskazując na marginesie - nie jest budynkiem bezstylowym, "współczesnym") i nie obejmowało go również pozwolenie udzielone przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.

Organ orzekający zwrócił też uwagę, że w piśmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we W. z dnia [...] roku, (na które powołuje się inwestor), wskazuje że dopuszczalne jest wyłącznie oczyszczenie historycznej struktury zakładu z bezstylowych obiektów kubaturowych o charakterze wtórnym, w tym budynku nr 12. Jednak w w/w piśmie wskazano jednoznacznie, że "dla uzyskania pozytywnej opinii w tym zakresie [tj. obiektów przeznaczonych do rozbiórki] konieczne jest przedstawienie mapy sytuacyjnej z precyzyjnym oznaczeniem ww. obiektów i zakresu ich rozbiórki". W piśmie z dnia 21 grudnia 2012 roku Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we W. informuje, że w kierowanej poprzednio przez niego do inwestora korespondencji wskazał na możliwość oczyszczenia historycznej struktury kompleksu z elementów wtórnych i bezstylowych pod warunkiem precyzyjnego oznaczenia obiektów na mapie oraz stwierdza, że dopuszcza likwidację wskazanych przez inwestora obiektów z wyłączeniem budynków oznaczonych jako 12 i 18.

W dalszej części uzasadnienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. – motywując podjętą w sprawie decyzję – wyjaśnił m.in. że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu sprzed dnia 28 czerwca 2015 roku, z uwagi na datę wykonania robót oraz wszczęcia przedmiotowego postępowania.

Następnie wskazał, że w art. 31 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane został uregulowany szczególny rodzaj robót budowlanych, jakim jest rozbiórka obiektu budowlanego. W stosunku do tych robót również obowiązuje ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 w/w ustawy, z której wynika, iż wszelkie roboty budowlane - jeżeli ustawa nie stanowi inaczej - wymagają uzyskania przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W ust. 1 omawianego artykułu zawarte zostało wyłączenie tej ogólnej zasady - pozwolenia (w drodze decyzji administracyjnej) nie wymaga zatem rozbiórka:

1) budynków i budowli - niewpisanych do rejestru zabytków oraz nieobjętych ochroną konserwatorską - o wysokości poniżej 8m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości;

2) obiektów i urządzeń budowlanych, na budowę których nie jest wymagane pozwolenie na budowę, jeżeli nie podlegają ochronie jako zabytki.

Roboty rozbiórkowe wszelkich innych obiektów niż wymienionych w art. 31 ust. 1 wymagają uprzedniego uzyskania pozwolenia.

Przedmiotowy budynek został objęty ochroną konserwatorską - wchodzi w skład zespołu budynków starej fabryki papieru przy ul. B. we W. w znajdującego się w gminnej ewidencji zabytków, oraz podlega ochronie na podstawie zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - uchwała nr [...], (ponadto zespół został przewidziany do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków), jego wysokość przekraczała 8m (przy odległości od granicy działki większej niż połowa wysokości). Ponadto na budowę budynków o parametrach rozebranego obiektu (budynku trzykondygnacyjnego o wymiarach 29,9mx22,7m i wysokości do okapu 13,3m) wymagane jest pozwolenie na budowę - budowa obiektu o parametrach rozebranego budynku nie podlega zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w związku z art. 29 -31 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane.

Dodatkowo organ orzekający zwrócił uwagę, że ochrona konserwatorska została także określona w ustawie z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, w której to w art. 2 ust. 2 pkt 3 zawarto zasadę, że ustawa nie narusza przepisów odrębnych, m.in. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Zdaniem organu orzekającego należy stwierdzić, że rozbiórka przedmiotowego budynku wymagała uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, której inwestor nie uzyskał - a zatem samowolnie wykonał roboty budowlane polegające na rozbiórce przedmiotowego budynku, w sposób naruszający obowiązujące przepisy (uzyskał jedynie pozwolenie na rozbiórkę przybudówki przy w/w budynku). Wyjaśnił też kwestię rozbieżności treści projektu rozbiórki podniesioną w toku prowadzonego postępowania i wskazał, że abstrahując od niedokładności samego projektu należy zwrócić uwagę, że w przypadku wątpliwości do treści decyzji właściwy organ wyjaśnia te wątpliwości (w formie pisemnej) na żądanie strony - zgodnie z art. 113 § 2 kpa. Takie dopiero działanie uzasadnia przekonanie strony zobowiązanej, co do zakresu upoważnienia (ewentualnie obowiązku). Z posiadanych przez organ informacji wynika, że strona takiego działania nie dokonała, stąd wykroczono poza zakres uprawnienia wynikającego z pozwolenia na rozbiórkę budynków. Z przeprowadzonych w toku postępowania czynności dowodowych i pism organu konserwatorskiego oraz architektoniczno-budowlanego jednoznacznie wynika, że przedmiotowy budynek oznaczony nr 12 nie był objęty w/w pozwoleniem na rozbiórkę (obejmującym bezstylowe obiektu kubaturowe), a korekty na dokumentacji projektowej wyłączającej obiekt z rozbiórki dokonano przed udzieleniem inwestorowi pozwolenia na rozbiórkę.

Organ wskazał następnie, że wykonanie robót budowlanych z naruszeniem art. 28 i 31 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (bez wymaganego pozwolenia na rozbiórkę bądź zgłoszenia) podlega rygorom przepisów art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, które określają postępowanie organu nadzoru budowlanego w celu doprowadzenia wykonanych samowolnie robót do stanu zgodnego z prawem. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie zaistniał inny przypadek niż uregulowany w przepisach art. 48 ust. 1 oraz art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane (nie powstał obiekt budowlany, dokonano jego rozbiórki).

Wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z przepisem art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Przepis art. 50 ust. 3 ustawy Prawo budowlane stwierdza, że w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz. (W toku podjętych czynności ustalono, że roboty budowlane związane z rozbiórką przedmiotowego budynku były zakończone, zatem nie zasadne było ich wstrzymywanie.)

Następnie organ podał, że postępowanie naprawcze prowadzone w trybie art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, ma na celu doprowadzenie samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w tym z przepisami o ochronie zabytków.

W prowadzonym postępowaniu administracyjnym, możliwość doprowadzenia wykonanych robót do zgodności z prawem (zgodnie z art. 51. ust. 1 ustawy Prawo budowlane) uzależniona jest, m. in., od zgodności wykonanych robót z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wobec wyżej opisanego stanowiska D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ujawniającego naruszenie w/w przepisów, stwierdzić należy, iż rozbiórka przedmiotowego budynku stoi w sprzeczności z przepisami dotyczącymi ochrony zabytków.

W rozpatrywanej sprawie, ochroną konserwatorską objęta była część przedmiotowego budynku (gabaryty, wygląd zewnętrzny), a nie jego całość, zatem wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, w ocenie organu, byłoby obowiązkiem przedwczesnym, niewspółmiernym do zakresu ochrony. Dopiero niewykonanie w oznaczonym terminie obowiązku nałożonego niniejszą decyzją będzie skutkować nakazem przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego. Z uwagi, iż przedmiotowe roboty nie były objęte uzyskanym przez inwestora pozwoleniem, nie zostały wykonane legalnie, nie można rozpatrywać ich wykonywania jako istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu i zastosować przepis art. 51. ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane. Mając na uwadze powyższe oraz stanowisko organu konserwatorskiego w sprawie, zasadne - zdaniem organu orzekającego - jest wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 51. ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane i nakazanie wykonania robót mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ze stanowiska organu konserwatorskiego jednoznacznie wynika, że konieczne jest odtworzenie budynku oznaczonego nr 12 na w/w dokumentacji, bez przylegającej do niego dobudówki. Zauważyć należy, iż celem przepisów normujących problematykę usuwania skutków samowoli budowlanej jest przywrócenie porządku prawnego (restytucja), nie zaś ukaranie sprawcy samowoli (represja).

Ponadto organ orzekający wskazał, że na podstawie materiału zebranego w sprawie (projektu stanowiącego załącznik do w/w decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, w/w "oceny stanu technicznego" z kwietnia 2013 roku, dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas czynności przeprowadzonych w sprawie i wyczerpujących wyjaśnień organów konserwatorskich) ustalono stan faktyczny obiektu sprzed wykonania samowolnych robót rozbiórkowych przez inwestora. Przedmiotowy obiekt był budynkiem produkcyjnym (prowadzono działalność związaną z galwanizacją, cynkowaniem, wytrawianiem). Stwierdzono m. in. że wymiary zewnętrzne przedmiotowego budynku to 29,9mx22,7m, wysokość 13,3m od okapu, budynek nie był powiązany konstrukcyjnie z innymi budynkami w ciągu zabudowy, był niepodpiwniczony, trzykondygnacyjny, posiadał parterową dobudówkę wykonaną na całej szerokości budynku (objętą uprawnieniem uzyskanym przez inwestora na rozbiórkę). Stropodach budynku był płaski z płyt żelbetowych, pokryty papą, budynek posiadał rynny i rury spustowe z blachy ocynkowanej. Ściany budynku wykonano z cegły ceramicznej na zaprawie cementowo-wapiennej gr. 38 i 50cm, ściany wewnętrzne wykonano z cegły ceramicznej, budynek posiadał strop kolebkowy wsparty pośrednio za pośrednictwem podciągów żelbetowych i stalowych na słupach stalowych o przekroju kołowym, schody wewnętrzne o konstrukcji żelbetowej, posadzkę betonową, wapienne tynki wewnętrzne, budynek posiadał instalacje elektryczne, wod.-kan. (odcięte), nadproża okienne wykonane były z cegły ceramicznej.

Ponadto na podstawie zebranego materiału w sprawie stwierdzono, że budynek posiadał sześcioosiową elewację północną, południową i zachodnią. Na w/w elewacjach istniały pilastry z cegły klinkierowej wychodzące przed lico ścian budynku na długość połowy długości cegły, przebiegające na całej wysokości elewacji budynku, natomiast na elewacji zachodniej i wschodniej - pilastry przebiegające na wysokości elewacji do poziomego pasa ceglanego przy szczycie budynku o wysokości równej szerokości pilastrów, zlicowanego z pilastrami. Na pilastrach widoczny był materiał ceglany, jedynie na elewacji zachodniej - pilastry otynkowane od poziomu terenu do połowy wysokości elewacji. Od strony zachodniej i wschodniej budynek posiadał ścianki attykowe (o wys. ok. 0,5m) wychodzące ponad połać dachową.

Pilastry przy narożach budynku posiadały szerokość 4 długości cegieł, na elewacjach wschodniej, zachodniej i północnej istniało 5szt. pilastrów rozmieszczonych w równych odstępach względem siebie pomiędzy w/w pilastrami narożnymi, każdy z w/w pilastrów posiadał szerokość 3 długości cegieł. Pilastry na elewacjach oddzielały płyciny posiadające wapienne wyprawy tynkarskie w kolorze jasnym.

We wszystkich płycinach między pilastrami rozmieszczono osiowo otwory okienne w trzech rzędach, za wyjątkiem: na elewacji północnej, w czwartej osi (licząc od lewej), z poziomu terenu do budynku prowadziła dwudzielna brama stalowa (ok. 2,2mx3m)nad którą znajdował się daszek, w osi szóstej w/w elewacji (licząc od lewej), brak było otworu okiennego w najniższym rzędzie okien, na elewacji zachodniej, brak było otworów okiennych w najniższym rzędzie, w osiach 4, 5, 6 (licząc od lewej) zlokalizowano otwory prowadzące do budynku, bez zamontowanej stolarki, na szerokości płycin i o wysokości ok. 3m, na elewacji wschodniej z poziomu terenu do budynku prowadził otwór drzwiowy nad którym istniał otwór okienny o wys. ok. Im, którego szczyt zrównany był z pozostałymi otworami okiennymi w rzędzie.

Otwory okienne były prostokątne, powtarzalne, o zbliżonych proporcjach, wymiarach, szerokości ok. 2m, wysokości ok. 2,5m, zwieńczone łukami odcinkowymi o niewielkiej wysokości, z drewnianą stolarką okienną z regularnym podziałem o sześciu rzędach poziomych i trzech pionowych kolumnach. Otwory okienne rozmieszczono regularnie w rzędach na tych samych wysokościach, odległości między rzędami okien - najniższego rzędu na wysokości ok. 0,8m od poziomu terenu, odległość pomiędzy najniższym a środkowym rzędem otworów to ok. 2,5m, pomiędzy środkowym a najwyższym rzędem otworów okiennych ok. 2m.

Wymiary ustalono na podstawie szczegółowej analizy posiadanej dokumentacji, w tym też ustaleń wynikających z proporcji (dysponując częściowymi danymi), stosunków odległości odczytanych z fotografii.

Na pilastrach umieszczono kotwy ozdobne - na elewacji północnej na każdym z pilastrów (w tym na narożnych), w połowie rozpiętości pomiędzy otworami okiennymi, na elewacji zachodniej - na co drugim pilastrze, licząc od pilastra przy narożniku budynku, w połowie rozpiętości pomiędzy środkowym i najwyższym rzędem otworów okiennych, na elewacji wschodniej - na narożnym pilastrze licząc od lewej strony elewacji, w połowie rozpiętości pomiędzy środkowym i najwyższym rzędem okien oraz na 5 pilastrze licząc od lewej, w połowie rozpiętości pomiędzy najniższym i środkowym rzędem okiennym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wyjaśnił przy tym w uzasadnieniu, że w związku ze stanowiskiem D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wskazującym na konieczność odtworzenia ("rekonstrukcji") bryły i elewacji przedmiotowego budynku - uznał za zasadne nakazanie wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem - w zakresie wskazanym przez organ konserwatorski. Podkreślił, że organ konserwatorski nie wskazał na konieczność doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego w zakresie użytych materiałów (obecnie mogących nie istnieć lub nie nadawać się do ponownego wykorzystania), ale w zakresie gabarytów bryły i wystroju elewacji budynku. Bryła i wystrój elewacji przedmiotowego budynku stanowi bowiem o tym, iż przedmiotowy budynek jest integralnym elementem zespołu zabudowy starej papierni powiązanego urbanistycznie oraz poprzez zbliżony charakter elewacji, chronionego m. in. z uwagi na powyższe, przepisami prawa w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Wskazał jednocześnie, że sprawdzenia wykonania obowiązku nałożonego niniejszą decyzją dokona w powiązaniu ze stanowiskiem organu konserwatorskiego przyjętym w sprawie.

Dodatkowo organ orzekający podał, że inwestor również wniósł o odniesienie ewentualnego nakazu odtworzenia budynku nr 12 do elementów wyglądu zewnętrznego budynku, "pozostawiając Spółce swobodę w wykorzystaniu jego wnętrza" - co w tym zakresie uwzględniono w prowadzonym postępowaniu i decyzji, z zastrzeżeniem wykorzystania - sposobu użytkowania obiektu odpowiadającego celowi pierwotnemu (legalnemu).

Wyjaśnił też, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że A. Sp. A. została przekształcona w A. Sp. z o. o. i wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, w związku z czym organ uznał za zasadne nałożenie niniejszą decyzją obowiązku na obecnie istniejący podmiot - A. Sp. z o.o.

Wskazał również, że zapewnił stronom czynny udział w prowadzonym postępowaniu umożliwiając - przed wydaniem decyzji, wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Ponadto wyjaśnił, że w kompetencjach organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego nie leży weryfikacja prawidłowości prowadzonych postępowań oraz wydawanych rozstrzygnięć przez inne ograny, m. in. konserwatorski i architektoniczno-budowlany, w tym weryfikacji dokumentacji, w oparciu o którą wydano pozwolenie oraz, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50-51 ustawy - Prawo budowlane, stan techniczny rozebranego obiektu przed dokonaniem jego rozbiórki nie ma wpływu na wynik sprawy i nie ma znaczenia dla obowiązku doprowadzenia robót do zgodności z prawem. Stwierdził też, że należy uznać za mało prawdopodobne twierdzenie pełnomocnika inwestora, że jednokondygnacyjna dobudówka stanowiła o stabilności konstrukcji trzykondygnacyjnego budynku głównego, bowiem z "oceny stanu technicznego budynku nr 12" wynika, że przedmiotowy budynek posiadał konstrukcję samodzielną, nie powiązaną z budynkami przyległymi. Zdaniem organu orzekającego, jeżeli w wyniku nieprawidłowo prowadzonych przez inwestora robót rozbiórkowych przybudówki przy przedmiotowym budynku - obiekt nr 12 uległ uszkodzeniu - właściciel budynku, a jednocześnie inwestor robót, powinien podjąć działania dla przywrócenia jego właściwego stanu technicznego, a nie kontynuować rozbiórkę, jak w niniejszym przypadku.

Natomiast w związku z twierdzeniem pełnomocnika, że inwestor dokonał rozbiórki przedmiotowego budynku na podstawie uzyskanego pozwolenia, a w Wydziale Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego W. przedłożono zatwierdzoną dokumentację z prośbą o interpretację rozbieżności, organ orzekający podkreślił, że organ administracji architektoniczno-budowlanej zajął stanowisko w sprawie - pismem z dnia 27 maja 2013 roku, znajdującym się w aktach sprawy, jednoznacznie wskazując, że przedmiotowy budynek objęty pozwoleniem nie był.

Organ ponownie zwrócił uwagę, że w przypadku wątpliwości co do treści decyzji właściwy organ wyjaśnia te wątpliwości w formie pisemnej na żądanie strony - jednak inwestor, nie podjął działań zmierzających do wyjaśnienia wątpliwości we właściwej formie i dokonał samodzielnej interpretacji rozstrzygnięcia organu i zakresu uzyskanego uprawnienia w wyniku czego wykonał roboty budowlane samowolnie, w sposób naruszający obowiązujące przepisy.

Podkreślił też, że organ nadzoru budowlanego nie miał możliwości m.in. wstrzymania prowadzonych robót rozbiórkowych, ze względu na stwierdzone w zatwierdzonej dokumentacji rozbieżności, przed uzyskaniem w/w stanowiska z dnia 27 maja 2013 roku.

W zakończeniu uzasadnienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. – odnosząc się do żądania pełnomocnika inwestora przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, na okoliczność przebiegu postępowania zmierzającego do wydania pozwolenia na rozbiórkę, przebiegu wykonanych robót, stanu technicznego w/w budynku – wyjaśnił, że odmówił przeprowadzenia w/w dowodów postanowieniem z dnia [...] roku, bowiem wskazane okoliczności nie mają wpływu na zastosowaną w sprawie procedurę i wynik sprawy, oraz zostały ustalone w toku prowadzonego postępowania na podstawie innych dowodów.

Opisana powyżej decyzja została w toku instancyjnym zaskarżona prze A. Sp. z o.o. z siedzibą we W., która w odwołaniu wskazała w szczególności na brak wyczerpującego i wszechstronnego zbadania sprawy oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji błędne zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Spółka zaskarżyła również w odwołaniu postanowienie organu I instancji z dnia [...], odmawiające przeprowadzenia wnioskowanego przez inwestora dowodu z przesłuchania świadków: M. B. i M. S..

Po rozpatrzeniu odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy w zwięzły sposób przedstawił przebieg postępowania w sprawie, uwzględniając wszystkie podjęte dotychczas czynności procesowe, a następnie wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie istotnym – w kontekście dalszych rozważań – było ustalenie, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest wykonanie przez inwestora robót budowlanych polegających na rozbiórce budynku w północno - zachodniej części działki nr 11/23, AM-[...], obręb Z., przy ul. B. we W. (oznaczonego nr 12 w załączniku do decyzji Prezydenta W. z dnia [...]r., Nr [...]).

Zgodnie z tak określonym przedmiotem postępowania, kwestią niezbędną do ustalenia w toku obecnego postępowania, była legalność wykonanych robót.

Kwestią bezsporną, a przesądzoną już na etapie wcześniejszej decyzji kasacyjnej, pozostaje, iż rozbiórka przedmiotowego budynku wymagała dla swej legalności pozwolenia, gdyż brak jest przesłanek do zwolnienia w tym zakresie, statuowanego przez art. 31 ust. 1 prawa budowlanego, z uwagi na objęcie wskazanego obiektu ochroną konserwatorską oraz ze względu na jego parametry.

Przypomnieć należy, iż w części opisowej projektu budowlanego, stanowiącego załącznik do pozyskanej przez inwestora decyzji uprawniającej do rozbiórki, rzeczony budynek nr 12 został określony jako przeznaczony do rozbiórki, natomiast w części graficznej umieszczono odręczną adnotację "obiekt wyłączony z rozbiórki".

Ponieważ inwestor dokonał rozbiórki obiektu nr 12, organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, w tym w szczególności - przesłuchanie w charakterze świadka projektanta rzeczonej inwestycji na okoliczność daty i okoliczności dokonania korekty w części graficznej projektu.

W ocenie organu odwoławczego, dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego, organ pierwszej instancji prawidłowo poszerzył zakres prowadzonego postępowania dowodowego doprowadzając tym samym do ustalenia w sposób wyczerpujący i obiektywny okoliczności faktycznych sprawy.

Okoliczności te wskazują w sposób jednoznaczny, iż - wbrew twierdzeniu inwestora zawartym w treści odwołania, już na etapie składania wniosku do organu administracji architektoniczno - budowlanej o wydanie decyzji w przedmiocie rozbiórki określonych obiektów kubaturowych: budynków stanowiących bezstylowe obiekty kubaturowe w zespole historycznym zakładu papierni - dzielnica [...], usytuowanych na terenie nieruchomości przy ul. B. (dz. nr 11/4, 11/23, AM-[...] obręb Z.), inwestor zrezygnował z ubiegania się o pozwolenie w zakresie budynku nr 12, gdyż w przeciwnym razie nie uzyskałby pozytywnego stanowiska konserwatora zabytków, stanowiącego warunek uzyskania przedmiotowego pozwolenia.

Zdaniem organu odwoławczego znamiennym dla takiej oceny okoliczności sprawy jest fakt przedłożenia wraz z wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę, stanowiska konserwatora zabytków (pozytywnego) wyrażonego właśnie dla projektu zawierającego w części graficznej adnotację "obiekt wyłączony z rozbiórki", a dotyczącą budynku nr 12. Rysunek A001, wchodzący w skład niniejszego projektu, na który naniesiono odręczne poprawki dotyczące wycofania z rozbiórki przedmiotowego budynku nr 12, został opieczętowany przez Miejskiego Konserwatora Zabytków jako załącznik do jego postanowienia nr [...], uzgadniającego rozbiórkę współczesnych budynków na terenie przedmiotowej nieruchomości i "porządkowanie terenu wokół kompleksu dawnej papierni B. Gmbh".

Dodatkowo dowód z przesłuchania świadka - mgr inż. arch. B. Ż., jako osoby, która osobiście naniosła odręczne poprawki na projekt (pełniącego funkcję sprawdzającego ww. projekt), w całości potwierdza wskazany przebieg działań inwestora. Złożone przez świadka zeznania, pod rygorem odpowiedzialności karnej, jednoznacznie wskazują, że poprawki naniesiono na dokumentację projektową przed wydaniem, na jej podstawie, pozwolenia na rozbiórkę przez organ administracji architektoniczno - budowlanej. Przedmiotowy obiekt "wycofano z rozbiórki" zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi, w związku z koniecznością doprowadzenia projektu do zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony konserwatorskiej. Wprowadzone przez świadka zmiany uzgodniono z projektantem inwestycji. Świadek zeznał, że dokonał poprawek w części graficznej opracowania w związku z zaleceniami organu konserwatorskiego, a żaden z organów (konserwator zabytków, organ administracji architektoniczno-budowlanej) nie zażądał poprawek w części opisowej projektu, co wyjaśnia powstanie rozbieżności w treści dokumentacji.

Również w piśmie z dnia 21 grudnia 2012r. Wojewódzki Konserwator Zabytków we W., zajął jednoznaczne stanowisko, że dopuszczalne jest wyłącznie oczyszczenie historycznej struktury zakładu z bezstylowych i wtórnych elementów, z wyłączeniem budynków oznaczonych jako 12 i 18.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że ocenia istniejący materiał dowodowy jako wystarczający do zajęcia stanowiska w sprawie i podjęcia rozstrzygnięcia. Zdaniem D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zgromadzone dowody jednoznacznie przesądzają o nielegalności wykonanej rozbiórki, która - mając na uwadze zapis art. 31 ust. 1 prawa budowlanego, wymagała dla swej ważności stosownego pozwolenia. W kontekście poczynionych ustaleń faktycznych wykluczyć należy – w ocenie organu odwoławczego - iż przedmiotowy budynek objęty został pozwoleniem na rozbiórkę, jak również, że inwestor pozostawał w nieświadomości, co do braku uprawnienia do legalnej rozbiórki tego budynku. Rozpoznając w toku niniejszego postępowania odwoławczego zażalenie strony na postanowienie organu I instancji z dnia [...], odmawiające przeprowadzenia wnioskowanego przez inwestora dowodu z przesłuchania świadków: M. B. i M. S., na okoliczność "jak przebiegało postępowanie zmierzające do wydania pozwolenia na rozbiórkę, czy doszło do skutecznej modyfikacji wniosku Spółki o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku nr 12, jakie dokumenty, w szczególności, jakie mapy, stanowiły podstawę prac rozbiórkowych określonych w wydanej decyzji, jak przebiegała rozbiórka, w jakim stanie znajdował się budynek nr 12 przed i w trakcie rozbiórki, jak wpłynęła rozbiórka przybudówki budynku nr 12 na sam budynek", należy – jak stwierdził organ odwoławczy - przyznać słuszność organowi I instancji, że ww. okoliczności nie mają znaczenia dla sprawy i pozostają bez wpływu na wynik prowadzonego postępowania. Oczywistym jest bowiem, że okoliczności jak: mapy, które stanowiły podstawę prac rozbiórkowych na podstawie wydanej decyzji, jak przebiegała rozbiórka, w jakim stanie znajdował się budynek nr 12 przed i w trakcie rozbiórki, jak wpłynęła rozbiórka przybudówki budynku nr 12 na sam budynek, nie stanowią w świetle ustawy Prawo budowlane, okoliczności zwalniających inwestora z konieczności uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, a zatem ich ustalenie nie wpływa w żaden sposób na wyjaśnienie kwestii legalności lub nielegalności wykonanych robót.

Również okoliczności opisane następująco: jak przebiegało postępowanie zmierzające do wydania pozwolenia na rozbiórkę, pozostają prawnie obojętne, albowiem tok postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania wskazanego pozwolenia, nie podlega jakiejkolwiek weryfikacji ze strony organów nadzoru budowlanego; istotna jest jedynie treść zapadłej decyzji, a w razie wątpliwości co do jej treści - przeprowadzone już przez organ dowody z dokumentów i zeznań osoby dokonującej poprawek w części rysunkowej projektu. Zgromadzone dowody dają jednoznaczny i spójny obraz zarówno przyczyn jak i skutków prawnych powyższej rozbieżności, dalsze prowadzenie dowodów w tym zakresie, w dodatku przy użyciu słabszych źródeł dowodowych, aniżeli stanowiska właściwych organów, czy wyjaśnień osoby osobiście dokonującej poprawki, jest zbędne.

Te same przyczyny przemawiają za bezzasadnością wniosku dowodowego z tezą: czy doszło do skutecznej modyfikacji wniosku Spółki o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku nr 12, w kontekście zapisów art. 78 § 2 kpa.

W zakończeniu uzasadnienia D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że wobec ustalenia w sposób bezsporny samowolnego charakteru niniejszej rozbiórki, zasadnym i koniecznym było rozstrzygnięcie zapadłe na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, nakazujące inwestorowi wykonanie robót polegających na odtworzeniu bryły ww. budynku (bez przylegającej do ww. budynku dobudówki) wraz z wystrojem elewacji zewnętrznej.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowała A. Sp. z o.o. z siedzibą we W. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W petitum skargi działająca imieniem Spółki pełnomocnik powołując się na przepis art. 57 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 84 a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 84 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 290) w zw. z art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak zbadania zakresu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę wydanego w toku postępowania administracyjnego przez organ właściwy do wydania tego pozwolenia, a także brak zbadania, czy ta decyzja jest sformułowana w sposób jasny, wyraźny i jednoznaczny, tak aby było zrozumiałe dla strony, oraz art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego z uwagi na to, że czynności podjęte przez Spółkę były zgodne z treścią otrzymanego pozwolenia wobec czego nałożenie na Spółkę obowiązku odtworzenia bryły budynku nr 12 jest nieuzasadnione i bezprawne;

- naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia i zbadania materiału dowodowego, a także nieuzasadnionego odrzucenia wniosków dowodowych, podczas gdy zbadanie okoliczności na jakie zostały powołane są konieczne dla prawidłowego rozpoznania sprawy, art. 8 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego zbadania sprawy, niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieuwzględnienie okoliczności działania Spółki, w szczególności działania Spółki w dobrej wierze do czynności organu, który wydał decyzję nakładającą na Spółkę obowiązek odtworzenia bryły budynku nr 12, a także do działania organu, który wydał pozwolenie na rozbiórkę wskutek wniosku obejmującego również budynek nr 12 oraz faktu naruszenia przez ten organ szeregu zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 8 k.p.a. (zasady zaufania do organów państwa), art. 9 k.p.a. (zasady udzielania informacji), art. 14 k.p.a. (zasady pisemności), i art. 11 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń, które w ocenie Spółki są istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, nieuzasadnione odrzucenie twierdzeń Spółki, a także nieuzasadnione odrzucenie wniosków dowodowych Spółki, podczas gdy zbadanie okoliczności na jakie zostały powołane są według Spółki konieczne dla prawidłowego rozpoznania sprawy, co w konsekwencji, w szczególności doprowadziło do:

a) błędnego przyjęcia, że w niniejszej sprawie Spółka dokonała rozbiórki budynku nr 12 wchodzącego w skład zespołu budynków tzw. Starej Papierni bez wymaganego pozwolenia,

b) błędnego przyjęcia, że Spółka dokonała skutecznej modyfikacji wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę obejmującego ww. budynek nr 12, tj. wycofania tego budynku z rozbiórki.

W ocenie pełnomocnika skarżącej Spółki w konsekwencji powyższych naruszeń do obrotu prawnego została wprowadzona decyzja, naruszająca rażąco zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Powołując się na tak sformułowanego zarzuty pełnomocnik A. Sp. z o.o. wniosła – na podstawie art. 145 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie w tym zakresie postępowania przeprowadzonego przez organy I i II instancji, ewentualnie w razie braku możliwości umorzenia postępowania wnoszę skierowanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji wraz ze wskazaniem wytycznych dla tego organu, w szczególności dotyczących zbadania zakresu decyzji o pozwolenie na rozbiórkę oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik skarżącej Spółki wniosła – na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 wskazanej powyżej ustawy lub na podstawie art. 61 § 3 tej samej regulacji, w przypadku nierozpatrzenia wniosku przez organ odwoławczy – o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiona została szczegółowa, wyczerpująca argumentacja stanowiąca rozwinięcie zarzutów zawartych w jej petitum.

W odpowiedzi na skargę doręczonej Sądowi w dniu 21 listopada 2016 r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podając dodatkowo, że argumenty przedstawione w skardze były podnoszone i rozważane w toku postępowania instancyjnego a jako nieuzasadnione nie mogą spowodować zmiany stanowiska organu, przyjętego przy orzekaniu.

Jednocześnie złożone zostało do akt sprawy postanowienie tego organu z dnia [...] r. wydane na podstawie art. 61 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 123 kodeksu postępowania administracyjnego orzekające o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 2 lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącej Spółki oświadczyła, że podtrzymuje zarzuty i argumentację zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art, 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo, o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane, należącej do sfery prawa administracyjnego. Jej realizowanie powierzono organom administracji publicznej, wskazanym w rozdziale 8 tej regulacji, które uprawione są do załatwienia sprawy w sposób określony w kodeksie postępowania administracyjnego. Podejmowane w tym zakresie działania procesowe organów administracji publicznej podporządkowane są zasadzie praworządności zawartej w art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym czynności orzeczniczej, podejmowanej przez organ administracyjny, działający zgodnie z kompetencją przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i formalnymi. W doktrynalnym ujęciu podstępowanie administracyjne traktowane jest jako zorganizowany proces stosowania prawa, w którym pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie normy prawa odpowiedniej dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez które następuje konkretyzacja uprawnienia lub obowiązku podmiotu legitymowanego wg kryteriów ustalonych w art. 28 i art. 29 kpa. Każda ingerencja w sferę prawną podmiotu przez organ działający w warunkach wcześniej wskazanych może odbywać się wyłącznie na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego odpowiedniej rangi, do których stosowania uprawniony jest organ prowadzący postępowanie i posiadający kompetencję orzeczniczą (decyzyjną).

W literaturze przedmiotu na etapach zorganizowanego procesu stosowania prawa wyróżnia się m.in. ustalenie, jak norma obowiązuje w zakresie niezbędnym dla potrzeb rozstrzygnięcia i ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy (np. J. Wróblewski: Sądowe stosowanie . prawa, Warszawa 1972; B. Adamiak, J. Borkowski. KPA komentarz, Warszawa 2006).

Gwarancją prawidłowego zastosowania w sprawie przepisu prawa materialnego jest poprzedzenie tej czynności postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym z uwzględnieniem zasad zawartych w art. 7 kpa. W przepisie tym ustawodawca postanowił, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie Sądu organy orzekające w rozpoznawanej sprawie w postępowaniu jurysdykcyjnym, w tym przede wszystkim Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. zastosowały się do wszystkich wymogów, wynikających z zasad powyżej powołanych.

W toku postępowania w sposób szczególnie staranny przeprowadzone zostały czynności wyjaśniające, materiał sprawy został zebrany w zakresie właściwym dla prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej przy orzekaniu i w sposób wszechstronny rozpatrzony, a zasadność przesłanek uwzględnionych przy załatwieniu sprawy wyczerpująco wyjaśniona, stosownie do dyspozycji zawartej z art. 11 kpa.

Okolicznością, która spowodowała konieczność interwencji organów nadzoru budowlanego było w rozpoznawanej sprawie stwierdzenie, że A. S.A. (obecnie działająca jako A. Sp. z o.o.) dokonując rozbiórki budynku (poza przyległą przybudówką) w północno-zachodniej części działki o numerze ewidencyjnym 11/23, AM-[...], obręb Z. przy ul. gen. B. we W., oznaczonego numerem 12 w załączniku do decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. Nr [...], przekroczyła zakres uprawnienia udzielonego tą decyzją, nadając w konsekwencji swojemu działaniu inwestorskiemu w tym przedmiocie cechę samowolności.

Sąd w toku podjętych w sprawie czynności ocennych nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości tego stwierdzenia.

Istotne bowiem jest, że Prezydent W., działający jako organ administracji architektoniczno-budowlanej, opisaną powyżej decyzją udzielił A. S.A. pozwolenia na rozbiórkę budynków stanowiących bezstylowe obiekty kubaturowe w zespole historycznym zakładu papierni – dzielnica [...] przy ul. gen. B. we W. (dz. nr 11/4, 11/23, AM-[...], obręb Z.).

Z materiału sprawy wynika wprawdzie, że istnieje rozbieżność, dotycząca budynku nr 12, pomiędzy treścią części opisowej oryginału projektu, stanowiącego załącznik do decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. Nr [...], a danymi przedstawionymi w jego części graficznej, ale rozbieżność ta została w toku postępowania – zdaniem Sądu – w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniona poprzez przeprowadzone czynności dowodowe.

Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że przedmiot udzielonego przez Prezydenta W. pozwolenia określony został jako "bezstylowe obiekty kubaturowe w zespole historycznym zakładu papierni" przy ul. gen. B. we W., dz.nr 11/4, 11/23, AM-[...], obręb Z..

Materiał zebrany w sprawie wskazuje przy tym, że nieruchomość opisana powyżej objęta jest ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zachodniej części zespołu urbanistycznego Z. we W., przyjętymi uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia [...], z których wynika, że obszar kompleksu dawnej papierni B. Gmbh znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej.

W aktach sprawy znajduje się też informacja pochodząca od właściwej jednostki samorządowej o ujęciu budynków papierni, w tym budynku oznaczonego numerem 12 w projekcie stanowiącym załącznik do decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. Nr [...] w gminnej ewidencji zabytków, w której określone zostały jako "zespół budowlany "[...]" w starej części – fabryka papieru B.".

Ponadto w toku prowadzonego postępowania D. Wojewódzki Konserwator Zabytków we W. wyjaśnił w piśmie z dnia 29 lipca 2013 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W., że zespół budynków dawnej fabryki papieru przy ul. gen. B. objęty ochroną konserwatorską jako zespół budowlany uwzględniony został w wykazie zabytków przeznaczonych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

W treści powołanego pisma organ konserwatorski wskazał jednoznacznie, że rozbiórki przedmiotowego budynku dokonano bez wymaganego pozwolenia na budowę, z naruszeniem zasad ochrony zabytków, przy czy czym bryła przedmiotowego budynku miała wpływ na układ przestrzenny całego zespołu budynków i powinna być odtworzona (wygląd zewnętrzny budynku "powinien zostać zrekonstruowany"), co pozwoli przywrócić chroniony kształt przestrzenny zabytkowego założenia. Przedmiotowy budynek – jak wyjaśnił organ konserwatorski – stanowił jeden z obiektów historycznych współkształtujących zabytkowy układ budynków, jego bryła w zasadniczy sposób tworzyła układ przestrzenny zabytkowej papierni, a elewacja budynku była widoczna z ulicy P., separującej teren zakładu od terenu Z..

Materiał sprawy zawiera również szczegółowy opis elementów konstrukcyjnych, architektonicznych, elewacyjnych przedmiotowego budynku oraz dane dotyczące jego funkcji, który zamieszczony też został w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji (str. 10 i 11) w zakresie, jaki został w sprawie ustalony na podstawie informacji uzyskanych od organów konserwatorskich (Miejskiego oraz D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków), dokumentacji fotograficznej oraz opracowania pn. "Ocena stanu technicznego budynku nr 12", sporządzonego w kwietniu 2013 r. na zlecenie inwestora.

Opisane powyżej okoliczności stanowią – zdaniem Sądu – uzasadnioną podstawę do stwierdzenia, że przedmiotowy budynek nr 12 nie mógł być zaliczony do grupy budynków stanowiących bezstylowe obiekty kubaturowe w zespole historycznym zakładu papierni i będących przedmiotem udzielonego przez Prezydenta W. w dniu [...] r. pozwolenia na rozbiórkę. Taką kwalifikację można było zastosować – jak prawidłowo uznały organy właściwe instancyjnie – wyłącznie do parterowej dobudówki, wykonanej na całej szerokości budynku nr 12.

Istotne jest przy tym, że w postanowieniu Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] uzgadniającym projekt rozbiórki, opracowany przez mgr inż. arch. B.Ż. wskazano jednoznacznie, że uzgadnia się projekt budowlany: rozbiórka współczesnych budynków na terenie A. S.A. przy ul. gen. B. (dz. nr 11/4, 11/23, AM-[...], obręb Z. we W.). Natomiast w uzasadnieniu postanowienia organ konserwatorski wyjaśnił m.in., że "prace rozbiórkowe o charakterze porządkowym obejmują wyburzenie współczesnych kubatur w celu uczytelnienia historycznego przestrzennego założenia zakładu dawnej papierni i przygotowanie obszaru do rewitalizacji". Z zeznań świadka B. Ż., którym organy orzekające dały wiary, a których wiarygodności Sąd również nie kwestionuje wynika, że odręczna adnotacja na części graficznej projektu o wycofaniu z rozbiórki obiektu nr 12 dokonana została w celu dostosowania projektu do zaleceń konserwatorskich i doprowadzenia go do zgodności z przepisami o ochronie zabytków. Organ konserwatorski ani organ administracji architektoniczno-budowlanej – jak oświadczył świadek – nie żądały dokonania odpowiedniej korekty w części opisowej projektu.

W zaistniałych w sprawie okolicznościach nie można – zdaniem Sądu zaakceptować twierdzeń skarżącej Spółki o dysponowaniu zezwoleniem na dokonanie rozbiórki budynku nr 12, wyprowadzonych z rozbieżności pomiędzy części tekstową, a częścią rysunkową projektu. Inwestor realizujący roboty budowlane, a tym bardziej rozbiórkowe na obiektach o wartości historycznej w obszarze objętym ochroną konserwatorską – a ta okoliczność była jednoznaczna i oczywista – powinien je wykonywać ze szczególną ostrożnością i starannością w działaniu oraz w poczuciu odpowiedzialności za dobro chronione. Zasadnie zatem organy orzekające w postępowaniu instancyjnym wskazały, że inwestor miał do dyspozycji tryb określony w przepisie art. 113 § 2 kpa, poprzez który zaistniała z powodu rozbieżności w projekcie wątpliwość mogła zostać wyjaśniona, a z którego nie skorzystał.

Prawidłowo też organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie uznały – wyjaśniając wcześniej, że roboty budowlane polegające na rozbiórce podlegają również regule zawartej w art. 28 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, niemożność skorzystania przez inwestora z przywileju przyznanego przez ustawodawcę w przepisie art. 31 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, w którym stypizowane zostały rozbiórkowe roboty budowlane nie wymagające uzyskania pozwolenia w drodze decyzji administracyjnej. Motywy przyjęcia takiego stanowiska w odniesieniu do przedmiotowej rozbiórki zostały w sposób prawidłowy i wyczerpujący przedstawione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu decyzji, a Sąd tą argumentację bezwzględnie akceptuje. Taką samą ocenę Sąd przyjął w odniesieniu do przedstawionych przez ten organ wyjaśnień dotyczących zbędności wydania w sprawie postanowienia o wstrzymaniu robót oraz niemożności orzekania w niej na podstawie przepisów art. 48 ust. 1 lub 49b ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, wcześniej powoływanej z jednoczesnym zaakcentowaniem tego, że celem prowadzonego postępowanie jest doprowadzenie do zgodności z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przy zastosowaniu tzw. trybu naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50-51 powołanej powyżej ustawy i przewidzianego dla przypadków innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane.

Ponadto – zdaniem Sądu uwzględniającego restytucyjną funkcję procedury naprawczej oraz warunki faktyczne i prawne sprawy na całkowitą aprobatę zasługuje uznanie przez organy właściwe instancyjnie, że podstawą prawną decyzji podjętej w tej sprawie powinien być przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, a nie przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 lub art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.

Zasadnie też organy uznały, że wydanie w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 nakazu przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego byłoby obowiązkiem niezgodnym z zakresem ochrony konserwatorskiej, której nie podlegała całość budynku, a jedynie gabaryty i bryła zewnętrzna ze wszystkimi elementami architektonicznymi i elewacyjnymi, natomiast przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 nie mógł mieć zastosowania, ponieważ w sprawie nie miało miejsca istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia, ale działanie samowolne, czyli działanie bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Prawidłowo – w ocenie Sądu – został też sformułowany zakres i termin robót nakazanych w celu doprowadzenia do stanu zgodności z prawem.

Konkretyzując nakazane roboty budowlane uwzględniono przesłanki racjonalne i celowościowe, nie powodując – w uznaniu Sądu – obciążenia inwestora obowiązkami niewspółmiernymi do potrzeby przywrócenia porządku prawnego.

Sformułowany w osnowie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. szczegółowy katalog robót budowlanych – adekwatny do wskazań i zaleceń D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków – ograniczony został do tych, które są niezbędne do rekonstrukcji gabarytów oraz bryły budynku nr 12 i odtworzenia jego poprzednio istniejących elementów architektonicznych i elewacyjnych.

Orzekając w sprawie organy – stosownie do stanowiska prezentowanego w sprawie przez organ konserwatorski – odstąpiły od określenia w decyzji materiałów budowlanych, które powinny być wykorzystane przy wykonywaniu nakazanych robót oraz nie ingerowały swoimi nakazami we wnętrze obiektu i uwzględniając wniosek inwestora, pozostawiły je do dyspozycji Spółki, zapewniając jej możliwość wykorzystania wnętrza obiektu zgodnie ze swoją koncepcją i potrzebami, ale w granicach legalnego użytkowania.

Należy też wyjaśnić, że w toku podjętych w tej sprawie czynności Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy orzekające zasad procedury administracyjnej.

W tym miejscu należy też wyjaśnić, że Sąd nie znalazł podstaw do zaakceptowania podnoszonego przez Spółkę w postępowaniu instancyjnym i w skardze zarzutów naruszenia art. 77 § 1 i art. 78 § 1 kpa poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazanych przez skarżącą Spółkę świadków na podane we wniosku dowodowym okoliczności, w tym m.in. przebiegu postępowania zmierzającego do wydania pozwolenia na rozbiórkę, modyfikacji wniosku, przebiegu prac rozbiórkowych i stanu technicznego przedmiotowego budynku oraz wpływu rozbiórki przybudówki na jego stan. Sąd podziela w całości stanowisko przyjęte w tej kwestii przez organy nadzoru budowlanego właściwe w sprawie, uznające – wobec całokształtu materiału zebranego w sprawie i stwierdzenia na jego podstawie samowolnego działania inwestora w odniesieniu do budynku oznaczonego numerem 12, że powołane we wniosku dowodowym okoliczności pozostają bez wpływu na sposób załatwienia sprawy, przy czym część z nich została już wcześniej wyjaśniona i udowodniona poprzez wykorzystanie w toku postępowania innych środków dowodowych.

Ze względów powyżej przedstawionych Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja powiatowego organu nadzoru budowlanego nie naruszają prawa, zatem brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i stosownie do przyjętej w sprawie oceny na podstawie art. 151 powołanej we wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł, jak w sentencji.