Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 83/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2020 r. sprawy ze skargi Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 12 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 12 grudnia 2019 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 25 września 2019 r. nr [...], odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego M. L. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 26 marca 2018 r. nr [...], w części dotyczącej kwoty 8.367,90 zł.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki - tytułu wykonawczego z dnia 26 marca 2018 r. nr [...], prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego pana M. L.

Postępowanie to zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 28 września 2018 r. nr [...] na skutek stwierdzenia przesłanki z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm., zwanej dalej u.p.e.a.), tj. niemożności uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zawiadomieniem z dnia 10 stycznia 2019 r. nr [...] organ egzekucyjny poinformował Wierzyciela o wysokości kosztów przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, natomiast postanowieniem z dnia 4 lutego 2019 r. nr [...] obciążył Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 9.993,80 zł, (w tym opłata manipulacyjna w wysokości 1.625,90 zł i opłata z tytułu zajęcia rachunku bankowego w wysokości 8.367,90 zł). Postanowienie to zostało wydane na wniosek Skarżącego z dnia 15 stycznia 2019 r., stosownie do uregulowań art. 64c § 7 u.p.e.a.

Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2019 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie o umorzenie - powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. L. kosztów egzekucyjnych, w części dotyczącej kwoty naliczonej za zajęcie rachunku bankowego, tj. 8.367,90 zł. W uzasadnieniu prośby wskazano, że Skarżący jest centralnym organem administracji rządowej, wykonującym zadania z zakresu spraw regulacji gospodarki paliwami i energią oraz promowania konkurencji, które zaliczane są do zadań z zakresu bezpieczeństwa gospodarczego państwa. W opinii Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, występującego w sprawie jako wierzyciel, spełniona została przesłanka z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. uzasadniająca umorzenie kosztów egzekucyjnych, tj. ważny interes publiczny. Zaznaczono, że z uwagi na brak ustawowej definicji tej przesłanki ocena czy została ona zrealizowana musi być przeprowadzona przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy, a przy jej wykładni należy respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, przy czym należy dążyć do wyeliminowania sytuacji, których rezultatem będzie nadmierne i nieuzasadnione w konkretnym przypadku obciążenie kosztami Skarbu Państwa (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Go 428/16). We wniosku podkreślone zostało, że czynności organu egzekucyjnego nie przyniosły efektu w postaci wyegzekwowania jakichkolwiek kwot pieniężnych na rzecz Wierzyciela - Skarbu Państwa. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wskazał przy tym, że środki finansowe na prowadzenie swojej działalności uzyskuje z budżetu państwa, a wszystkie dochody odprowadza na rachunek dochodów budżetu państwa. Ponadto, ww. organ nie ma nawet w ograniczonym zakresie statusu organu egzekucyjnego (w przeciwieństwie np. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), nie prowadzi postępowań egzekucyjnych i nie jest beneficjentem kosztów egzekucyjnych pobieranych z prowadzonych na jego wniosek postępowań egzekucyjnych. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że skutkiem obciążenia Wierzyciela - Skarbu Państwa kosztami postępowania egzekucyjnego będzie zmniejszenie wpływów do budżetu państwa, tj. zmniejszenie finansowania potrzeb całego społeczeństwa. Podniesiono także, że umarzanie kosztów postępowań egzekucyjnych prowadzonych z wniosku Wierzyciela - Skarbu Państwa jest stosowaną przez organy egzekucyjne praktyką.

Postanowieniem z dnia 25 września 2019 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie (dalej też: organ I instancji) odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego M. L. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 26 marca 2018 r. nr [...], w części dotyczącej kwoty 8.367,90 zł.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, pismem z dnia 2 października 2019 r., wniósł zażalenie. Wnosząc o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia lub uchylenie postanowienia w całości i orzeczenie o umorzeniu w części kosztów egzekucyjnych, Strona zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy;

- art. 64e § 2 pkt 2 w związku z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego, a także, że istnieje podstawa do pobrania kosztów egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego.

Zdaniem Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki podnoszone na wstępie zażalenia błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy nastąpiło wskutek badania interesu Wierzyciela poprzez analizowanie sprawozdań Rb-27 i Rb-28, gdy tymczasem wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych uzasadniany był zaistnieniem przesłanki ważnego interesu publicznego. W rezultacie, jak zaznaczono, organ egzekucyjny błędnie przyjął, że w sprawie nie występuje przesłanka ważnego interesu publicznego. W ocenie Wierzyciela - Skarbu Państwa żądanie uiszczenia kosztów egzekucyjnych, oznaczające wydatek z budżetu państwa na rzecz finansowania postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez organ egzekucyjny, jest działaniem wbrew interesowi publicznemu. Obciążenie Wierzyciela - Skarbu Państwa kosztami postępowania egzekucyjnego będzie zmniejszeniem wpływów do budżetu, tj. zmniejszeniem finansowania potrzeb całego społeczeństwa.

Zdaniem Strony doszło do naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne obciążenie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kosztami egzekucyjnymi za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w sytuacji, gdy nie nastąpiło faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Zgodnie natomiast z art. 64b § 1 u.p.e.a. wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji. Jak zostało stwierdzone w zażaleniu, zasadność obciążenia Wierzyciela faktycznie poniesionymi przez organ egzekucyjny kosztami nie budzi wątpliwości, stąd wniosek o umorzenie dotyczy tylko części kosztów. Strona nie zgadza się natomiast z tym, że w toku egzekucji doszło do zajęcia wierzytelności, ponieważ od momentu wszczęcia egzekucji do jej zakończenia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego na zajętym rachunku nie było żadnych środków pieniężnych - o czym poinformował Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie w postanowieniu z dnia 4 lutego 2019 r. w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Skoro przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W tej sytuacji Wierzyciel nie tylko nie odzyskuje od zobowiązanego dochodzonej należności, ale jest obciążony kosztami bezskutecznej egzekucji. Dlatego też, oprócz wskazania podstawy prawnej obciążenia Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, organ egzekucyjny winien wziąć pod uwagę, czy rozstrzygnięcie o kosztach będzie zgodne z zasadami ogólnymi postępowania egzekucyjnego zawartymi w sprawie, w szczególności z zasadą celowości postępowania, tj. czy nie obciąża się Wierzyciela opłatami za czynności, co do których już przed ich podjęciem wiadomo, że nie doprowadzą do pokrycia kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 25 września 2019 r. nr [...].

Na ww. postanowienie organu II instancji Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł skargę. W skardze Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wysunął zarzuty naruszenia:

- przepisów postępowania, tj. art. art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez działanie w sposób sprzeczny z zasadą praworządności, bez podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (organ poprzestał jedynie na ustaleniach Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie, które były niekompletne a także nie rozważył argumentacji Skarżącego) oraz poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy (niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz brak oceny czy dana okoliczność został udowodniona, co doprowadziło do błędnego utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji, gdy ewidentne jest, że w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego, jak również, że nie jest zasadne pobranie od Skarżącego kosztów egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego),

- przepisów prawa materialnego, tj. art. 64e § 2 pkt 2 w związku art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez dowolne uznanie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego, choć zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego nie doprowadziło do wyegzekwowania należności.

Ponadto, w ocenie Skarżącego doszło do nieposzanowania prawa również z racji naruszenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie art. 79a § 1 i 2 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a.

Z uwagi na wskazane uchybienia Skarżący wniósł o: uchylenie rozstrzygnięć obu instancji; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z trzech przykładowych postanowień Naczelników Urzędów Skarbowych wydanych w 2019 r. na wniosek Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w analogicznych, jak rozpoznawany, przypadkach - na okoliczność umorzenia kosztów egzekucyjnych, z uwagi na spełnienie przesłanki ważnego interesu publicznego oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W skardze wskazane zostało, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu nie dokonał wnikliwej oceny stanu faktycznego oraz przepisów, które mają zastosowanie w sprawie. Zdaniem Prezesa URE organ odwoławczy poprzestał jedynie na ustaleniach poczynionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie, powielając argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia I instancji. W skardze podkreślono także niezrozumienie przez organ instytucji uznania administracyjnego poprzez dowolne, a nie swobodne rozstrzygnięcie, naruszające zasadę prawdy obiektywnej.

Podtrzymując stanowisko o zasadności obciążenia Wierzyciela jedynie faktycznie przez organ egzekucyjny poniesionymi kosztami, dodatkowo Prezes URE stwierdził, że skoro przepisy u.p.e.a. nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy. Opłata pobierana na ww. podstawie jest opłatą za zajęcie wierzytelności, a nie rachunku bankowego jako narzędzia rozliczeniowego. Dlatego w sprawie nie ma znaczenia art. 80 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Umorzenie kosztów egzekucyjnych zgodnie z wnioskiem Skarżącego jest więc nie tylko możliwe z racji zaistnienia ku temu przesłanek, ale i zasadne w świetle opisanego wyżej aspektu braku zajęcia wierzytelności pieniężnych. Jak zaznaczył Skarżący, stanowisko to znalazło aprobatę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych (vide wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 914/16, wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 693/15).

Podsumowując Prezes URE podkreślił, że realny, faktyczny interes publiczny nie powinien sprowadzać się do powstania dodatkowego obciążenia dla Skarbu Państwa, bez uzyskania dodatkowych wpływów, co stanowi w istocie wykreowanie pustego obowiązku fiskalnego, a wyliczenie opłaty egzekucyjnej w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności stanowi określanie tej opłaty w wysokości nieproporcjonalnej do nakładu pracy organu egzekucyjnego. Na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska do skargi dołączono postanowienia: Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 17 maja 2019 r. nr [...], Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 23 kwietnia 2019 r. nr [...] oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 6 listopada 2019 r. nr [...], stwierdzając, że wyrażono tam zgodne z zapatrywaniem Skarżącego podejście, że skoro podjęta czynność zajęcia rachunku bankowego nie przyniosła efektu w postaci wyegzekwowania jakichkolwiek kwot pieniężnych, to zasadne jest umorzenie kosztów egzekucyjnych w części stanowiącej opłatę za czynność zajęcia rachunku bankowego.

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego wcześniej stanowiska, podtrzymał w całości argumentację wyrażoną w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2019 r. nr [...] i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: [P.p.s.a.], zgodnie z którym decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji/postanowienia (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając zaskarżone postanowienie według wskazanych kryteriów Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia skargi.

Kontroli Sądu podlega postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowe w Opolu z dnia 12.12.2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Na wstępie wskazać należy na materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Stosownie do treści przepisu art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Zgodnie z art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1 - stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2 - za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3 - ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (art. 64e § 3 u.p.e.a.).

Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie w art. 64e u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może, ale nie musi umorzyć powstałych kosztów egzekucyjnych. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie oznacza jednak pełnej dowolności organu egzekucyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem to, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Przesłanki umorzenia - ważny interes publiczny, brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia wierzyciela kosztami muszą być ustalone w konkretnej sprawie i zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach. Kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Przedmiotem oceny Sądu jest natomiast czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności, czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 25.07.2019 r. sygn. akt I SA/Ke 235/19,dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu).

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy przypomnieć w pierwszej kolejności należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki - tytułu wykonawczego z dnia 26 marca 2018 r. nr [...], prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego pana M. L. Postępowanie to zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 28 września 2018 r. nr [...] na skutek stwierdzenia przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. niemożności uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zawiadomieniem z dnia 10 stycznia 2019 r. nr [...] organ egzekucyjny poinformował Wierzyciela o wysokości kosztów przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, natomiast postanowieniem z dnia 4 lutego 2019 r. nr [...] obciążył Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 9.993,80 zł, (w tym opłata manipulacyjna w wysokości 1.625,90 zł i opłata z tytułu zajęcia rachunku bankowego w wysokości 8.367,90 zł). Postanowienie to zostało wydane na wniosek Skarżącego z dnia 15 stycznia 2019 r., stosownie do uregulowań art. 64c § 7 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie strona skarżąca jako wierzyciel wniosła o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego m.in. z uwagi na wystąpienie ważnego interesu publicznego.

W ocenie organu w sprawie nie zaistniał ważny interes publiczny, bowiem Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, tak jak inni wierzyciele, ponosi ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego, które powinno być przez niego założone i na poczet którego powinny być zabezpieczone środki. Przepis art. 64c § 4d u.p.e.a., wskazuje krąg wierzycieli, co do których ustawodawca przewidział, że nie obciąża się ich kosztami egzekucyjnymi. Są to: naczelnik urzędu skarbowego, minister właściwy do spraw finansów publicznych, minister właściwy do spraw instytucji finansowych, minister właściwy do spraw budżetu - jeżeli organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego - zaś strona nie jest wymieniona w tym przepisie.

Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Jak trafnie wskazywały organy, określona w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka "interesu publicznego" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie to powinno być ocenione z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Pojęcie to nie może być natomiast utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów. Podkreślenia wymaga wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na wskazywany interes publiczny. Przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są bowiem koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym jej dochodzeniem. Interes publiczny, o jakim mowa w u.p.e.a. musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny" (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1467/15, LEX nr 1939058). Użycie tego słowa podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes.

Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny istnienia przesłanek umorzenia może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony w całości. Rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego.

W opinii Sądu, przedstawiona przez organy ocena i argumentacja w zakresie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych nie nosi cech dowolności, brak również podstaw do stwierdzenia, że organy przekroczyły granice uznania administracyjnego.

Nie budzi wątpliwości stanowisko organów, że status wierzyciela jako organu finansowanego ze środków publicznych nie może stanowić okoliczności obligującej do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Strona skarżąca jak każdy inny wierzyciel musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nie ściągniętymi od zobowiązanego. Co istotne, przepis art. 64c § 4d u.p.e.a. wskazuje krąg wierzycieli, co do których ustawodawca przewidział, że nie obciąża się ich kosztami egzekucyjnymi. Są to: naczelnik urzędu skarbowego, minister właściwy do spraw finansów publicznych, minister właściwy do spraw instytucji finansowych, minister właściwy do spraw budżetu - jeżeli organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego. Natomiast Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nie podlega pod uregulowania ww. przepisu, jego pozycja nie różni się od pozycji innych wierzycieli.

Tym samym akceptacja stanowiska Strony prowadziłaby do przyjęcia, że po stronie organu istnieje obowiązek umarzania kosztów egzekucyjnych względem tego podmiotu w każdej analogicznej sprawie, a zatem statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie go kosztami egzekucyjnymi. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika wprost z przepisów ustawy egzekucyjnej i są one należne organowi egzekucyjnemu z tytułu prowadzonej egzekucji, nawet w sytuacji, gdy wierzycielem są organy administracji rządowej.

Ustawodawca nie wprowadził przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień, które zwalniałyby organy administracji rządowej z obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych. A skoro tak, to sama okoliczność, iż wierzyciel jest organem administracji finansowanym ze środków publicznych podobnie jak eksponowany w skardze szczególny status wierzyciela i jego funkcje związane z prowadzoną przez wierzyciela walką z patologią społeczną jaką jest wprowadzanie do obrotu środków zastępczych - substytutów narkotyków, nie może być postrzegana jako zobowiązująca organ do umorzenia w każdym przypadku kosztów egzekucyjnych. Wobec tego szczególny status wierzyciela i realizowane przez niego zadania nie mogą oznaczać, że organ odmawiając umorzenia naruszył przepis art. 64e § 1 i 2 pkt 2 u.p.e.a. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że organ egzekucyjny nie może pokrywać z własnych środków kosztów związanych z realizacją lub próbą realizacji należności przypadających na rzecz innych organów.

Raz jeszcze podkreślić należy, że przesłanki ważnego interesu publicznego nie można oceniać z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez podmiot, na wniosek którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W egzekucji administracyjnej, co do zasady wierzyciel jest podmiotem publicznym spełniającym określone funkcje społeczne, a mimo to ustawodawca zawarł obowiązek obciążenia go kosztami. W tym kontekście przesłanka "ważnego interesu publicznego", o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie odnosi się do sfery działalności instytucji publicznej, lecz do zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych. Odmawiając umorzenia kosztów egzekucyjnych, organ nie zanegował wagi zadań pełnionych przez stronę. Zauważyć należy, że z zasady wszystkie instytucje publiczne, do których skarżąca się zalicza, podejmują działania w celu realizowania ważnego interesu publicznego. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca wykonuje nałożone na nią zadania w celu dbałości o ważny interes publiczny. W przepisach u.p.e.a. brak jest generalnego zwolnienia od kosztów egzekucyjnych dla instytucji publicznych. Wręcz przeciwnie, z art. 64c § 4 u.p.e.a. należy wywieść zasadę ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela niezależnie od tego kim jest i jak istotne działania publiczne wykonuje, jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Ponadto, Strona i organ egzekucyjny są odrębnie rozliczani z gospodarowania środkami uzyskanymi z budżetu państwa. Każdy z tych podmiotów zobowiązany jest zatem do dbania, by należne tym podmiotom środki finansowe były pozyskiwane (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18.05.2017 r., sygn. akt I SA/Po 1606/16).

W rezultacie podzielić należy stanowisko organów, zgodnie z którym przesłankę ważnego interesu publicznego odnieść należy do wyłącznie do sfery ponoszenia kosztów egzekucyjnych, z wyłączeniem wagi realizowanych przez ten podmiot zadań. W tym kontekście, za prawidłowe należy uznać twierdzenie organu odwoławczego, że Strona winna ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego. W rezultacie wierzyciel, kierując tytuły wykonawcze do realizacji organowi egzekucyjnemu, winien mieć świadomość, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego i braku możliwości uregulowania kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego, zostanie obciążony tymi kosztami i powinien zabezpieczyć środki pozwalające na ewentualne pokrycie tych kosztów.

Tym samym organy prawidłowo oceniły, że w sprawie poddanej sądowej kontroli nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Skarżący nie wykazał bowiem, że zachodzi w sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego. Podniesione przez niego argumenty odnosiły się przede wszystkim do istotności wykonywanych zadań. Nie negując w tym zakresie znaczenia tych zadań, nie można jednak uznać, że zakres działania Strony wypełnia przesłankę ważnego interesu publicznego i że na tej podstawie skarżąca może się skutecznie domagać umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym przesłanki ważnego interesu publicznego nie można oceniać z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez podmiot, na wniosek którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Zawarta w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka odnosi się nie tyle do sfery działalności publicznej, lecz do zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych. (por. wyrok NSA z 14 września 2018r., II FSK 1081/18).

Odnośnie podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. należy zauważyć, iż postępowanie w przedmiocie ulgi nie służy kwestionowaniu zasadności i prawidłowości działania organu egzekucyjnego przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych. Wierzyciel mógł podnosić kwestię zasadności obciążenia go kosztami z tytułu zajęcia pustego rachunku bankowego w ramach innego środka zaskarżenia. Przypomnieć bowiem należy, iż pismem z dnia 15 stycznia 2019 r., powołując się na art. 64c § 7 u.p.e.a., Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych dotyczących M. L. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie wydal postanowienie z dnia 4 lutego 2019 r. nr [...], otrzymane przez Wierzyciela w dniu 8 lutego 2019 r., w którym pouczył o przysługującym od tego rozstrzygnięcia środku zaskarżenia. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki miał więc możliwość kwestionowania wysokości kosztów egzekucyjnych, niemniej jednak nie skorzystał z niej.

Kwestia prawidłowości i zasadności ustalenia kosztów egzekucyjnych, wynikających z prawomocnego postanowienia, nie może więc być obecnie podnoszona na etapie postępowania w sprawie ich umorzenia jako istotna z punktu widzenia przesłanki ważnego interesu publicznego. Skoro Strona miała prawo do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, to w ramach tamtego, odrębnego postępowania, powinna podnosić argumentację dotyczącą nieprawidłowości w ich ustaleniu. Stąd wywody Skarżącego, w tym również powoływanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt SK 31/14 oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mają znaczenia w obecnym postępowaniu. Jak bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 29 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 990/18: "(...) postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest właściwą płaszczyzną do kwestionowania wysokości i zasadności naliczonych wierzycielowi kosztów egzekucyjnych. Jak wcześniej zostało wskazane, postępowanie to ma na celu zbadanie wystąpienia przesłanek umorzeniowych, a nie dokonywanie wtórnej kontroli przebiegu postępowania egzekucyjnego i zasądzonych w jego ramach kosztów egzekucyjnych. Z przepisów u.p.e.a. wynika bowiem, że na poszczególnych etapach postępowania egzekucyjnego wierzyciel ma możliwość skorzystania z odpowiednich środków prawnych, w celu ochrony swoich praw(...)".

Z tych powodów wskazane powyżej zarzuty naruszenia przytoczonych przepisów u.p.e.a. nie zasługują, w ocenie Sądu, na uwzględnienie.

Sąd nie podziela też zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Przede wszystkim bowiem podkreślania wymaga, że Prezes URE nie wskazał, na czym konkretnie miałyby polegać braki w materiale dowodowym, które - ewentualnie - w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu miał uzupełnić. Sąd nie dostrzegł również żadnych uchybień w toku postepowania, które mogłyby uzasadnić tak skonstruowany zarzut. Zwrócić należy uwagę, że w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych inicjatywa dowodowa należy do strony a nie do organu. Postępowanie to ma bowiem charakter wnioskowy. Ustawowy obowiązek podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) nie oznacza w tej sytuacji, że strona zwolniona jest ze współdziałania z organem w postępowaniu dowodowym; jeśli więc jej zdaniem istnieją dowody potwierdzające okoliczności przez nią wskazywane, a nie wynikają one z dokumentów czy informacji zgromadzonych z urzędu przez organ, to do strony należy ich wskazanie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie - wbrew temu co twierdzi Skarżący - oceniając wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych pod kątem spełnienia przesłanek z art. 64e u.p.e.a. przeprowadził postępowanie dowodowe, m.in. występując do Prezesa URE o nadesłanie sprawozdania Rb-27 i Rb-28.

Odnośnie zarzutu naruszenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie art. 79a § 1 i § 2 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. Skarżący nie wykazał, na czym uchybienie w tym względzie miałoby polegać. Zaś Sad nie dopatrzył się i w tym zakresie żadnych uchybień po stronie organów.

Sąd wskazuje ponadto, iż do skargi dołączono kserokopie postanowień: Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 17 maja 2019 r. nr [...], Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 23 kwietnia 2019 r. nr [...] oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 6 listopada 2019 r. nr [...] wnosząc o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodów z tych dokumentów. Jednak są to kserokopie nie potwierdzone za zgodność z oryginałem. Stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.