Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 6/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant ref. staż. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Z.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Po 6/14

U z a s a d n i e n i e

Prezydent Miasta O. decyzją z dnia (...) r. nr (...) odmówił Z. Z. przyznania zasiłku celowego na wymianę dowodu osobistego.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono co następuje:

Z. Z. wnioskiem z dnia (...) r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W. o przyznanie zasiłku w celu załatwienia nowego dowodu osobistego. Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zgromadzonej dokumentacji ustalono, że Z. Z. rowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Choruje na przewlekłe bóle głowy, leczy się na chorobę nadciśnieniową. Nie rejestruje się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna czy poszukująca pracy, bowiem w ocenie wnioskującego jego stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie pracy. Organ stwierdził, że z zaświadczeń lekarskich nie wynika, że Z. Z. jest niezdolny do podjęcia zatrudnienia.

Prezydent O. wskazał, że dochód Z. Z. stanowi zasiłek okresowy przyznany za okres od września do grudnia (...) r. w wysokości (...) zł miesięcznie. Oprócz zasiłku okresowego wnioskodawca korzysta z pomocy Ośrodka i otrzymuje zasiłki celowe między innymi; świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności za okres od września (...) r. do grudnia (...) r. w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania w łącznej kwocie (...) zł; prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych". Dnia (...) r. wnioskodawca otrzymał zasiłek celowy w wysokości (...) zł z tego (...) zł na zakup węgla z dowozem i (...) zł na zakup drewna opałowego. Organ odmawiając wnioskodawcy przyznania zasiłku na wymianę dowodu osobistego stwierdził, że wymiana tegoż dokumentu od 2010 r. jest bezpłatna, a jedyne koszty jakie musi ponieść Z. Z. to koszty zdjęcia do dowodu osobistego wynoszące 20 zł co ustalono w miejscowym zakładzie fotograficznym. Zdaniem organu wnioskodawca winien na ten cel przeznaczyć fundusze z przyznanych środków.

Nadto organ argumentował odmowę przyznania zasiłku tym, że wnioskodawca nie czyni żadnych starań, by poprawić swoją sytuację materialną, nie współdziała z pracownikiem socjalnym, odmawia podpisania kontraktu socjalnego, nie rejestruje się w PUP. Ponieważ pomoc społeczna nie ma zaspakajać wszystkich potrzeb, a ma na celu przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których beneficjenci nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, zdaniem organu wnioskodawca na koszty wykonania fotografii winien przeznaczyć środki z przyznanego zasiłku okresowego. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Z. Z. zakwestionował stanowisko organu pierwszej instancji, stwierdził, że nie rejestruje się w PUP ponieważ winien mieć ustalony stopień niepełnosprawności a odmowę przyznania zasiłku określił jako dyskryminację.

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) r. nr (...) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ podzielając ustalenia organu pierwszej instancji uznał, że wyczerpująco przedstawiono sytuację materialną i zdrowotną odwołującego, który nie zamierza podjąć żadnych starań w celu polepszenia swojej sytuacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. Z. zarzucił iż postępowanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. powoduje, że żyje w skrajnej biedzie. Skarżący przedstawił swoje potrzeby i wydatki, a odmowę przyznania żądanego zasiłku określił jako złośliwość wobec jego osoby ze strony organów zajmujących się pomocą społeczną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Problematyka przyznania zasiłku celowego unormowana została w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako "ustawa".

myśl art. 39 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Z treści przywołanego unormowania wynika, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, które organ administracji publicznej musi przyznać, gdy wnioskodawca spełnia określone ustawą kryteria, lecz ma charakter fakultatywny. Jest to bowiem świadczenie, które może lecz nie musi zostać przyznane przez organ administracyjny, nawet wówczas gdy wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe. Ustawodawca w konstrukcji art. 39 ustawy posłużył się bowiem pojęciem "może", co oznacza, że przyznanie zasiłku celowego oparte jest na uznaniu organu administracji publicznej. Uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki warunkujące jej wysokość, czyli inaczej mówiąc ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość rodzin i osób samotnie gospodarujących ubiegających się o przedmiotową pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają zostać przeznaczone. Co istotne, zarówno przyznanie jak i odmowa przyznania świadczenia może nastąpić jedynie po zebraniu kompletnego materiału dowodowego, starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, podjęta zaś decyzja winna zostać przez organ wyczerpująco uzasadniona, poprzez wskazanie dlaczego organ wydał takie, a nie inne rozstrzygnięcie.

ocenie Sądu decyzja Kolegium będąca przedmiotem skargi oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają wskazanym wyżej wymogom i wobec czego nie sposób stawiać organom zarzutu naruszenia granic uznania administracyjnego.

Organy administracyjne ustaliły i oceniły sytuację życiową, finansową i zdrowotną wskazując, że jakkolwiek jest ona trudna to do takiej sytuacji przyczynia się również sam wnioskodawca. Strona gospodaruje samodzielnie, jest współwłaścicielem ¼ domu, zajmuje jeden pokój z kuchnią i łazienką. W tym samym okresie w którym przyznano mu zasiłek okresowy wysokości (...) miesięcznie (od września do grudnia (...) r.) przyznano skarżącemu świadczenia pieniężne na zakup żywności (IX-(...); X-(...); XI(...); XII (...) zł) prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a we wrześniu zasiłek celowy na zakup opału (...) zł. Łącznie przyznane świadczenia (bez świadczeń z opieki zdrowotnej za okres od września do grudnia (...) r.) wyniosły (...) zł. Biorąc pod uwagę rozmiar przyznanej pomocy w ocenie Sądu jako trafne należy uznać stanowisko organów administracyjnych że skarżący w ramach tychże środków mógł wygospodarować kwotę (...) złotych na zdjęcia do dowodu osobistego. Od dnia 1.01.2010 r. utracił moc art. 36a Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. z 2009 nr 39 poz. 306 art. 1) i wydanie samego dowodu osobistego wolne jest od opłat.

Należy podzielić również stanowisko organów że skarżący nie czyni żadnych starań w kierunku poprawy swojej sytuacji materialnej. Odmawia podpisania kontraktu socjalnego, nie rejestruje się w PUP.

Sam zarzut skarżącego, że przewlekle choruje – ma bóle głowy, leczy się z powodu choroby nadciśnieniowej nie przesądza jeszcze, że schorzenia te wykluczają jakąkolwiek pracę, tym bardziej, że skarżący nie dokumentuje niezdolności do pracy zaświadczeniem lekarskim.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który zresztą skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela, iż przyznanie stronie pomocy uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, lecz rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s., to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przepis art. 3 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych, właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 u.p.s.

Reasumując Sąd doszedł do przekonania, że organy administracyjne wnikliwie i spójnie oceniły całokształt materiału dowodowego, nie naruszając tym samym reguł wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., ani norm prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rzeczowo, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnił przyczyny i okoliczności, które zdecydowały o wydaniu decyzji odmownej. Fakt, iż organ nie uwzględnił żądania skarżącego nie oznacza sam w sobie, że naruszył granice uznania administracyjnego.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270) skargę należało oddalić.

MZ