Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3079/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 26 ust. 1 a (1) pkt 2
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Anna Falkiewicz-Kluj, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi G. S. i I. S. - wspólników spółki cywilnej Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "K." na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2014 r., nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej (dalej "Minister", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania G. S. i I. S. wspólników spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "K." (dalej również "skarżących") od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej również "organu pierwszej instancji") z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] nakazującej zwrot w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania decyzji kwoty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych przekazanych stronie za okresy październik i listopad 2013r. w łącznej kwocie 6 300, 00 zł wraz z odsetkami, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Strona otrzymała z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące: październik, listopad 2013 r.

Przedmiotowe wnioski złożone zostały w terminie przewidzianym w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) tj. do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego wnioski dotyczą.

Pismem z [...] listopada 2013 r. znak: [...] Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w celu zbadania czy wnioskodawca spełnia przesłanki otrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy październik i listopad 2013 r. zwrócił się do strony z prośbą o przekazanie:

- deklaracji ZUS DRA, RCX/RCA dotyczących pracowników niepełnosprawnych wykazanych w załącznikach INF-D-P za miesiąc październik 2013 r.,

- potwierdzeń zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc październik 2013 r.,

potwierdzeń zapłaty zaliczek na podatek dochodowy za miesiąc październik 2013 r.,

- list płac i potwierdzeń wypłaty wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych wykazanych w załącznikach INF-D-P za miesiąc październik 2013 r.

Pismem z 6 grudnia 2013 r. strona uzupełniła dokumentację z której wynika, że wynagrodzenia dla zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych wykazanych w załącznikach INF-D-P za miesiące: październik, listopad 2013 r. zostały wypłacone w formie gotówkowej.

W związku z powyższym strona została zawiadomiona pismem z [...] grudnia 2013r., znak: [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy październik i listopad 2013 r.

W odpowiedzi strona pismem z 3 stycznia 2014 r. poinformowała, że "(...) przecież sprzeczne z celem ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również z przepisami prawa pracy byłoby zwolnienie pracownika niepełnosprawnego wyłącznie z powodu jego zgody na wypłatę wynagrodzenia w formie bezgotówkowej (...)".

W związku z faktem, iż strona nie przekazała wyciągów bankowych lub innych dokumentów potwierdzających datę wpływu na rachunek bankowy strony kwot dofinansowania przekazanego przez Fundusz za okresy październik i listopad 2013 r., organ pierwszej instancji w oparciu o obowiązujące przepisy prawne, zgromadził materiał dowodowy w postaci:

- pobranej z systemu finansowego FIN-SODiR informacji o numerze rachunku,

- bankowego beneficjenta, umożliwiającej zidentyfikowanie banku prowadzącego ten rachunek,

- pobranego z systemu finansowego FIN-SODiR dokumentu, z którego wynika dzień obciążenia rachunku bankowego Funduszu na rzecz beneficjenta,

- tabeli zawierającej rozkład sesji w systemie ELIXIR umożliwiający ustalenie daty uzyskania środków Funduszu przez beneficjenta, co pozwala na określenie daty początkowej przy naliczaniu odsetek od nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wskazany okres sprawozdawczy.

Organ pierwszej instancji wskazał, że jednym z warunków otrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego jest odpowiedni sposób wypłaty wynagrodzenia pracownikowi. Jak wyjaśnił, na mocy art. 26a ust. 1a¹ pkt. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2011 r. nr 127 poz. 721 ze zm.) dofinansowanie nie przysługuje pracodawcy, jeśli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych (np. przekazem pocztowym).

Fundusz podkreślił, że wynagrodzenie dla zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych za miesiąc październik i listopad 2013r. zostały wypłacone pracownikom w formie gotówkowej, w związku z powyższym dofinansowanie do wynagrodzeń za w/w okresy nie przysługuje. A zatem wobec powyższego, strona została zobowiązana do złożenia korekt wniosków za ww. okresy sprawozdawcze oraz zwrotu przekazanych środków.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym domaga się uchylenia w całości decyzji, tłumacząc jednocześnie, że żaden z pracowników niepełnosprawnych z uwagi na sprawy rodzinne nie wyraził zgody na wypłatę wynagrodzenia w formie bezgotówkowej. A ponadto nie został zawarty układ zbiorowy pracy i pracodawca nie miał "prawnego instrumentu do wyegzekwowania na pracowniku takiej zgody". Strona podniosła, iż zgodnie z art. 86 § 2 Kodeksu pracy zasadnicza część wynagrodzenia musi być świadczona w formie pieniężnej, a zasadą jest wypłata do rąk własnych pracownika. Strona wskazała też, że wzór wniosku nie został zmieniony stosownie do wymogów znowelizowanej ustawy o rehabilitacji od dnia 1 grudnia 2012r. i nie uwzględnia nowego sposobu zapłaty wynagrodzenia. Ponadto strona podniosła, że nowe warunki wypłaty wynagrodzenia nie powinny być stosowane do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych przed 1 grudnia 2012 r., gdyż pracodawcy wówczas zatrudniający pracowników niepełnosprawnych nie wiedzieli, że w momencie ponoszenia wydatków na wynagrodzenia w formie gotówkowej nie będą mogli skorzystać z dofinansowania do wynagrodzeń. Zdaniem strony organ I instancji naruszył zasady postępowania administracyjnego poprzez naruszenie art. 7, 77 i 80 kpa oraz zasadę demokratycznego państwa prawnego sformułowaną w art. 2 Konstytucji RP.

Na skutek rozpoznania odwołania, Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] września 2014 r. nr: [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że miesięczne dofinansowanie nie przysługuje w przypadku, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych.

W związku z powyższym, co podkreślił Minister strona chcąc uzyskać dofinansowanie była zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia jedynie w takiej formie, na jaką pozwalał przepis prawa. Przekazanie wypłat dla pracowników nastąpiło do rąk własnych, co pozbawia możliwości uzyskania dofinansowania.

Zdaniem organu odwoławczego wyjaśnienia strony, że żaden z pracowników niepełnosprawnych z uwagi na sprawy rodzinne nie wyraził zgody na wypłatę wynagrodzenia w formie bezgotówkowej oraz że u pracodawcy nie został zawarty układ zbiorowy pracy i pracodawca nie miał "prawnego instrumentu do wyegzekwowania na pracowniku takiej zgody" nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ w związku z wyjątkowym uprawnieniem w postaci możliwości uzyskania dofinansowania jakie może otrzymać beneficjent, winien on dołożyć szczególnej staranności w spełnieniu warunków, z którymi łączy się dofinansowanie. Jeżeli warunków tych nie spełni, pobrane dofinansowanie powinno zostać zwrócone jako świadczenie nienależnie pobrane.

Odnosząc się do stwierdzenia strony Minister podkreślił, iż wprawdzie art. 86 § 2 ustawy Kodeks pracy stanowi, że zasadą jest wypłata wynagrodzenia do rąk własnych, a inne formy jako wyjątek od tej reguły muszą mieć swoje odzwierciedlenie w układzie zbiorowym pracy lub przez pisemną zgodę pracownika, to jednak należy wskazać art. 66 ustawy o rehabilitacji (...), który stanowi, że w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Należy zatem przyjąć, że w tym przypadku przepis art. 26a ust. 1 a¹ pkt 2 ustawy o rehabilitacji (...) jest przepisem o większym stopniu szczegółowości, niż art. 86 ustawy Kodeks pracy i należy ją stosować przed prawem ogólniejszym.

Reasumując organ odwoławczy wyjaśnił, że wynagrodzenia dla zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych za październik i listopad 2013r. zostały wypłacone w formie gotówkowej, co powoduje konieczność zwrotu przez stronę dofinansowania jako nienależnie pobranego.

Przedmiotowa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący domagają się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 40 § 2, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący stwierdzili również, że zaskarżona decyzja nie została doręczona ich pełnomocnikowi, rażąco naruszając tym samym art. 40 § 2 kpa, co powoduje, że skuteczne doręczenie decyzji nastąpi dopiero z chwilą doręczenia orzeczenia ustanowionemu pełnomocnikowi.

Jak wyjaśnili skarżący, pracownicy niepełnosprawni otrzymali wypłaty w formie gotówkowej, gdyż akceptowali tylko taki sposób rozliczenia - wobec konfliktów rodzinnych związanych z ich niepełnosprawnością. Jednocześnie potwierdzali oni otrzymane w gotówce wypłaty na liście płac i nigdy nie kwestionowali faktu otrzymania wynagrodzenia.

Autorzy skargi podnieśli ponadto, że za środki uzyskane z PFRON udoskonalono i przystosowano stanowiska pracy pracowników niepełnosprawnych oraz wykonano ogólnodostępną toaletę dla osób niepełnosprawnych wraz z pełnym wyposażeniem. Również niepełnosprawni pracownicy mają możliwość korzystania z posiłków w zakładzie oraz innych usług i świadczeń ze zniżką w wysokości 50%.

Zdaniem skarżących wszelkie zmiany dotyczące sposobu wypłaty wynagrodzenia po zmianie ustawy od 1.12.2012r. powinny mieć odzwierciedlenie we wzorze wniosku o dofinansowanie w formie odpowiednich klauzul informacyjnych dotyczących akceptowania tylko wniosków dotyczących wypłat bezgotówkowych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Omówienie motywów wyroku należy rozpocząć od przypomnienia, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Skarga jest nieuzasadniona, a jej zarzuty należało uznać za nietrafne. W związku z tym należy przypomnieć, że przedmiotem sporu jest kwestia czy pracodawca może uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, jeśli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego zostało mu przekazane do rąk własnych.

Odnosząc się w tym miejscu do istoty sporu wskazać należy, że zgodnie z art. 26a ust. 1a¹ pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2011 r. nr 127 poz. 721 ze zm.) miesięczne dofinansowanie nie przysługuje w przypadku, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych.

W treści wskazanego przepisu określone zostały warunki wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych i wynika z nich, że takie dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli pracodawca nie przekazał wynagrodzenia dla pracownika niepełnosprawnego w określony w przepisie sposób. A zatem strona chcąc uzyskać dofinasowanie była zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia jedynie w sposób wskazany w treści przepisu.

Przytoczony przepis ustawy o rehabilitacji nie przewiduje możliwości wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w przypadku wypłaty wynagrodzenia do rąk własnych, gdyż określa precyzyjnie sposób wypłaty wynagrodzenia. Okoliczności wskazane przez stronę – tj. brak zgody pracownika niepełnosprawnego na wypłatę wynagrodzenia w formie bezgotówkowej wobec konfliktów rodzinnych związanych z ich stanem zdrowia oraz fakt, że pracodawca nie zawarł układu zbiorowego pracy i pracodawca nie miał prawnego instrumentu do wyegzekwowania na pracowniku takiej zgody nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do stwierdzenia strony, iż art. 86 § 2 Kodeks pracy stanowi, że zasadą jest wypłata do rąk własnych, a inne formy jako wyjątek od tej reguły muszą mieć swoje odzwierciedlenie w układzie zbiorowym pracy lub przez pisemną zgodę pracownika, to należy wskazać, że zgodnie z obowiązującą zasadą prawną, iż przepis szczególny uchyla przepis ogólny (lex specialis derogat legi generali), a więc prawo o większym stopniu szczegółowości należy stosować przed prawem ogólniejszym. W tym przypadku przepis art. 26a ust. 1 a¹ pkt 2 ustawy o rehabilitacji (...), jest przepisem o większym stopniu szczegółowości niż art. 86 Kodeksu pracy. Zatem organy prawidłowo zastosowały dyspozycję art. 26a ust. 1 a¹ pkt 2 ww. ustawy o rehabilitacji (...).

Zatem, co Sąd podkreśla kwota dofinansowania jest należna po spełnieniu wymogów, jakie muszą spełnić pracodawcy, przekazując swoim pracownikom wypłatę wynagrodzenia.

Jeśli chodzi o wniosek o dofinansowanie, który zdaniem skarżących zawiera niepełne informacje dotyczące nowego sposobu (od dnia 1 grudnia 2012r.) zapłaty wynagrodzenia, to wskazać należy, że wzór wniosku ustalony jest rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.). W treści wniosku "Wn-D" w rubryce składający: "Pracodawca, o którym mowa w art. 26a ustawy, któremu przysługuje dofinansowanie do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych ze środków PFRON". A zatem na wstępie znalazło się odesłanie do treści art. 26 a ustawy o rehabilitacji, który określa podstawowe warunki pozwalające Funduszowi na wypłatę dofinansowania, a beneficjent winien dołożyć szczególnej staranności w spełnieniu warunków, z którymi łączy się dofinansowanie. Nie można zgodzić się z poglądem skarżących, że pracownicy byli zatrudnieni przed zmianą i te zmiany nie dotyczą ich pracodawcy, gdyż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przestrzegania warunków dofinansowania, które chce otrzymać od Funduszu. Ponadto należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa dotyczy dofinansowania przekazanego za październik i listopad 2013 r., natomiast zmiana warunków wypłaty wynagrodzeń weszła w życie z dniem 1 grudnia 2012 r. a zatem przepis ten obowiązywał już przez okres 11 miesięcy przed wypłatą wynagrodzenia. W związku z powyższym, przyczyny dla których strona nie zastosowała się do przepisu art. 26a ust. 1 a1 pkt 2 ww. ustawy pozostają bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy.

Również zarzut strony dotyczący naruszenia przepisów postępowania tj. art.80, art. 7 oraz art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa nie zasługuje na uwzględnienie. Organ prowadzący postępowanie w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz na podstawie jego całokształtu dokonał oceny zgodnie z art. 80 kpa. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wynagrodzenia dla zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych za październik i listopad 2013 r. zostały wypłacone w formie gotówkowej, wobec czego Fundusz prawidłowo zgodnie z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji (...), nakazał zwrot dofinansowania jako świadczenia nienależnie pobranego.

Odnosząc się zarzutu nie doręczenia przedmiotowej decyzji pełnomocnikowi strony, to należy wyjaśnić, że decyzja została omyłkowo wysłana na adres strony, zamiast do jej pełnomocnika. Strona w terminie wniosła do WSA skargę na decyzję, co wskazuje, że błędne doręczenie decyzji nie miało wpływu na wynik postępowania. Minister naprawił błąd wysyłając potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji z [...] września 2014r. dla pełnomocnika strony.

Wobec powyższych okoliczności skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.