Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 40/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 27 i pkt 34, art. 44 b ust. 1, art. 52 a ust. 1-3
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 40/16 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 15 listopada 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r., sprawy ze skargi M. S., na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, we W., z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych, , oddala skargę w całości., ,


UZASADNIENIE

|

Przedmiotem skargi jest decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], wymierzającą A. S. i M. S. karę pieniężną w wysokości po 50.000,00 zł każdej z tych osób za wprowadzanie do obrotu w okresie do dnia 14 sierpnia 2012 r. w lokalu przy ul. [...] w O. środków zastępczych KAPSEL, KAPSEL MAX i ŚRUBA oraz umarzającą postępowanie administracyjne wszczęte dnia 16 kwietnia 2013 r. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych w części dotyczącej firmy S. Sp. z o. o.

Organ pierwszej instancji wskazał, że w wyniku kontroli sanitarnej, przeprowadzonej w dniu 9 sierpnia 2012 r. w salonie gier [...] w O. przy ul. [...], w kantorku dla pracownika obsługującego automaty do gry stwierdzono ekspozycję akcesoriów do czyszczenia obudów komputerów stacjonarnych i laptopów. Znaleziono saszetki wykonane ze szczelnie zgrzanej folii z nadrukiem, tj. 17 saszetek preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie KAPSEL MAX, producent [...] spółka z o. o. w L., 9 saszetek preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie ŚRUBA, producent Glassfarb oraz 1 saszetkę preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie KAPSEL, producent [...]. Ponadto w szufladzie biurka pracownika znaleziono 1 saszetkę preparatu o nazwie KAPSEL MAX i 1 saszetkę preparatu o nazwie ŚRUBA. Pracownik salonu przedłożył kontrolującym sprawozdania z badania preparatu KAPSEL i ŚRUBA. Następnie w dniu 14 sierpnia 2012 r. znaleziono w salonie gier [...] w kantorku pracownika kolejne saszetki, tj. 107 saszetek preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie ŚRUBA, 36 saszetek preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie KAPSEL MAX oraz 22 saszetki preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie KAPSEL.

Kontrolujący zostali poinformowani przez pracowników salonu – A. K. i A. R. o cenach znalezionych produktów: KAPSEL MAX – 45 zł/szt., KAPSEL – 40 zł/szt. i ŚRUBA – 25 zł/szt.

Narodowy Instytut Leków w protokole badania z dnia 18 września 2012 r. poinformował organ pierwszej instancji, że substancje zidentyfikowane w produktach KAPSEL, KAPSEL MAX i ŚRUBA wykazują działanie psychoaktywne i mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Produkty te mogą być zakwalifikowane jako środki zastępcze.

Organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] uznał, że odpowiedzialność za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych ponoszą M. S. i A.S. wymierzył karę pieniężną w wysokości po 50.000,00 zł każdej z tych osób za wprowadzanie do obrotu w okresie do dnia 14 sierpnia 2012 r. w lokalu przy ul. [...] w O. środków zastępczych KAPSEL, KAPSEL MAX i ŚRUBA. W dniach kontroli w salonie obecne były bowiem pracownice zatrudnione przez A. S. – A. K. i M. S. – A. R.. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że pracownice sprzedawały znajdujące się w lokalu środki zastępcze. Ustalając wysokość kary organ wziął pod uwagę znaczną ilość zabezpieczonych produktów, pojawienie się w lokalu w dniu 14 sierpnia 2012 r. nowych produktów mimo uprzedniego zabezpieczenia pierwszej partii produktów, wysoki stopień szkodliwości społecznej czynu, świadome narażanie zdrowia użytkowników, którym sprzedawano środki zastępcze, a także mataczenie w sprawie przez powoływanie się na nierzetelne faktury.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że spółka S. nie mogła zakupić zatrzymanych produktów, ponieważ Urząd Skarbowy w O. nadał spółce NIP w dniu 17 sierpnia 2012 r. a potwierdzenie nadania tego numeru zostało odebrane przez firmę dopiero w dniu 14 września 2012 r. W związku z tym faktury VAT dotyczące zakupu środków zastępczych, wystawione w dniach 5 i 20 sierpnia 2012 r. są nierzetelne i transakcja w rzeczywistości nie miała miejsca. Ponadto spółka S. została wpisana do rejestru REGON dopiero w dniu 14 sierpnia 2012 r. Z danych w KRS wynika, że spółka dokonała rocznego rozliczenia podatkowego i sporządziła sprawozdanie finansowe za okres od 3 września do 31 grudnia 2012 r. Dlatego też spółka nie mogła być stroną postępowania w sprawie.

W odwołaniu M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie:

- art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. przez brak wydania indywidualnej decyzji dotyczącej M. S., w oparciu o indywidualne i konkretne okoliczności dotyczące jego osoby,

- art. 107 § 3 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji,

- art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a. przez brak określenia okresu, w tym daty początkowej, rzekomego wprowadzania do obrotu środków zastępczych, co uniemożliwia obronę odwołującemu,

- art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. przez brak przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez odwołującego się,

- art. 7 i art. 11 k.p.a. w związku z art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. przez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do niesłusznego ustalenia, że odwołujący się wprowadzał do obrotu środki zastępcze,

- art. 28 k.p.a. w związku z art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r., poz. 124), polegające na całkowitym pominięciu jako strony postępowania sprzedawcy środków zastępczych jako podmiotu, który wprowadzał do obrotu środki zastępcze, a także J. Ł. i B. N. jako właścicielki i dysponenta lokalu,

- art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 52a ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, polegające na całkowitym braku ustalenia ilości rzekomo wprowadzonych przez odwołującego się do obrotu środków zastępczych oraz ich rodzaju, co doprowadziło do całkowicie dowolnego ustalenia wysokości kary pieniężnej,

- art. 4 pkt 27 i art. 52a ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do wadliwych ustaleń faktycznych.

Po rozpatrzeniu odwołania, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy, wskazując, że wprowadzanie do obrotu obejmuje każdą postać udostępniania środków zastępczych innej osobie, niezależnie od tego czy odbiorca tych środków jest ich konsumentem czy też pośrednikiem w drodze do konsumenta, niezależnie od tego czy chodzi o pierwotne udostępnianie produktu innym osobom, czy też o następcze (wtórne) jego udostępnianie. Ten czyn zabroniony jest deliktem administracyjnym, do którego nie mają zastosowania reguły prawa karnego. Na użytek prawa karnego słownikowe pojęcie "wprowadzania do obrotu" doznaje swoistego rozczłonkowania na różnego rodzaju formy obrotu, wypełniające znamiona przypisanych im czynności sprawczych różnych przepisów prawa wraz ze specyfikacją prawnokarnej odpowiedzialności za każdą z nich. Z uwagi zatem na fakt, że regulacja art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie przynależy do prawa karnego, do przepisu tego nie można odnosić wypracowanej w orzecznictwie sądów karnych wykładni art. 56 ust. 1 i art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Artykuł 52a sankcjonuje jednolite zachowania, polegające na wprowadzaniu do obrotu (lub wytwarzaniu) środków zastępczych. Wobec rezygnacji ustawodawcy z wprowadzania w odniesieniu do środków zastępczych podkategorii zachowań w postaci "uczestniczenia w obrocie" oraz "udzielania innej osobie" uznać należy, że pojęcie wprowadzania do obrotu należy w tym przypadku rozumieć szeroko, tak jak to zostało zdefiniowane w art. 4 ust. 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Według D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, organ pierwszej instancji słusznie przyjął, że wprowadzane do obrotu produkty stanowiły środki zastępcze, co potwierdza badanie w Narodowym Instytucie Leków. Liczba zabezpieczonych produktów – 194 szt. świadczy o tym, że znajdowały się one w lokalu w celu wprowadzania do obrotu, szczególnie że podczas kontroli pracownik przedłożył do wglądu sprawozdania z badań preparatu "KAPSEL" i ŚRUBA", z których wynikało, że produkty te w swoim składzie zawierają substancje o działaniu psychoaktywnym. Produkty te były zabezpieczone dwukrotnie podczas kontroli sanitarnych, co potwierdza ich wprowadzanie do obrotu. Produkty te były wprowadzane do obrotu co najmniej od grudnia 2011 r., tj. w okresie zatrudnienia A. R.

Organ odwoławczy również uznał, że niemożliwe było posługiwanie się przez spółkę Silver nadanym w dniu 17 sierpnia 2012 r. NIP w dniach wystawienia faktur VAT, tj. w dniu 5 sierpnia i 20 sierpnia 2012 r. Ponadto nierzetelność faktur została potwierdzona w wyroku Sądu Rejonowego w Oleśnicy z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II K 1183/13.

Organ odwoławczy zauważył również, że strona postępowania została poinformowana o terminie przesłuchania świadków, jednakże nie skorzystała z prawa do udziału w czynności dowodowej. Natomiast dowód z przesłuchania strony możliwy jest do przeprowadzenia dopiero wtedy, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia; w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący i jednoznaczny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie:

- art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 107 k.p.a. przez brak analizy materiału dowodowego i poczynienia ustaleń faktycznych dotyczących skarżącego w oparciu o indywidualne i konkretne okoliczności dotyczące jego osoby,

- art. 4 pkt 27 i art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący posiadał i wprowadzał do obrotu środki zastępcze od grudnia 2011 r. do 14 sierpnia 2012 r., podczas gdy w sprawie brak jest na to jakiegokolwiek dowodu,

- art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przez niewłaściwe zastosowanie, mimo braku wprowadzania do obrotu środków zastępczych,

- art. 107 § 3 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji,

- art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a., polegające na braku precyzyjnego określenia okresu, w tym daty początkowej, rzekomego wprowadzania do obrotu środków zastępczych, co uniemożliwia obronę skarżącemu,

- art. 7 i 75 § 1 k.p.a. oraz art. 86 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 10 § 1 i § 2 k.p.a., polegające na niesłusznym uznaniu, że materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, mimo nie przeprowadzenia szeregu dowodów oraz oparciu się na hipotezach i domysłach, w tym dowodu z przesłuchania skarżącego oraz przesłuchania pracownic w charakterze świadków,

- art. 7, art. 11 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 52a ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, polegające na całkowitej dowolności w zakresie ustalenia wysokości wymierzonej kary pieniężnej,

- art. 8 i art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 i art. 75 k.p.a. przez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do argumentów skarżącego, podnoszonych w toku postępowania przed organami obu instancji, a także błędnych ustaleń faktycznych.

W odpowiedzi na skargę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór pomiędzy stronami dotyczy prawidłowości decyzji dotyczącej wymierzenia skarżącemu i jego żonie kary pieniężnej w wysokości po 50.000,00 zł za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych KAPSEL, KAPSEL MAX i ŚRUBA oraz umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych w części dotyczącej firmy S. Sp. z o. o.

W sprawie tej w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów natury procesowej, bowiem niewadliwie przeprowadzone postępowanie i prawidłowo ustalony stan faktyczny istotnie wpływają na poprawne i zgodne z obowiązującym stanem prawnym rozpoznanie sprawy.

Przede wszystkim za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 107 k.p.a., polegający według skarżącego na zbiorczym potraktowaniu sprawy związanej z przeprowadzoną kontrolą. W tym miejscu wskazać należy, że na sprawę administracyjną pod względem przedmiotowym składa się treść żądania lub treść obowiązku oraz podstawa faktyczna i stan faktyczny. Natomiast elementy podmiotowe sprawy administracyjnej to podmioty, które mają w danej sprawie interes prawny lub prawny obowiązek (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 9, Warszawa 2008, str. 363). W związku z tym w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony, o czym stanowi art. 62 k.p.a., normujący przypadek wielości stron w postępowaniu administracyjnym. W związku z tym mamy do czynienia z jedną sprawą, będącą przedmiotem postępowania administracyjnego, której rozstrzygnięcie kształtuje sytuację kilku podmiotów. A w konsekwencji wydawana jest jedna decyzja, której adresatami są te podmioty. W analizowanej sprawie elementami wyznaczającymi tożsamość sprawy pod względem faktycznym i przedmiotowym były przeprowadzone w dniach 9 i 14 sierpnia 2012 r. przez organ inspekcji sanitarnej czynności kontrolne w miejscu zatrudnienia pracowników przez A. S. i M. S., podczas których to czynności stwierdzono nieprzestrzegania zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych, o których mowa w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii (por. wyrok WSA z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 38/16).

Wbrew zarzutom skargi ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynikają indywidualne i konkretne okoliczności faktyczne dotyczące skarżącego, bowiem zabezpieczone przez organ inspekcji sanitarnej produkty znajdowały się w miejscu pracy zatrudnionego przez niego pracownika – A. R.(czyli w miejscu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej). Należy też podkreślić, że pomimo prowadzenia przez małżonków odrębnych, przynajmniej z punktu widzenia formalnego działalności gospodarczych w tym samym lokalu, to działalność w zakresie wprowadzania do obrotu środków zastępczych prowadzona była w obrębie kantorka, który był miejscem pracy zarówno pracownicy zatrudnionej przez M. S., jak i pracownicy zatrudnionej przez jego żonę. Nie można więc postawić zarzutu organom inspekcji sanitarnej nie zindywidualizowania ilościowego wprowadzanych do obrotu tylko przez skarżącego środków zastępczych.

Jako nieuprawniony przedstawia się również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organy wywiązały się z obowiązku dołożenia staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia, a mianowicie jasno i należycie uzasadniły swoje stanowisko, a w szczególności dlaczego i na jakiej podstawie przyjęły, że w przedmiotowym postępowaniu za strony należy uznać zarówno A. S. jak i M. S., a z jakich przyczyn statusu strony odmówiono spółce S.. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem (podobnie wyrok NSA z 29 czerwca 2010r. sygn. I OSK 124/10). Dlatego też - wbrew zarzutom skarżącego - organy obu instancji przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie naruszyły ogólnych zasad postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 8 i art. 11 k.p.a.

Analizując wydane w sprawie orzeczenie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego oraz zasady całościowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd podkreślający kluczowe znaczenie zebrania w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 Nr 98, poz.1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. W myśl art. 7 k.p.a., statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a., konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. To przede wszystkim na organie administracyjnym ciąży obowiązek określenia, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego oraz przeprowadzenia z urzędu niezbędnych dowodów i rozpatrzenia materiału dowodowego w całości.

W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W tym miejscu wymaga podkreślenia, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje hierarchia dowodów, przeciwnie kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych, nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu (art.75 § 1 k.p.a.). Oznacza to, że również dowód ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów może – w okolicznościach danej sprawy – mieć na tyle istotne znaczenie, że może zastąpić konieczność przeprowadzenia środka dowodowego osobowego w postaci zeznań świadka, czy wyjaśnień strony postępowania. Zwłaszcza w sytuacji, kiedy źródłem informacji jest środek dowodowy rzeczowy w postaci dokumentu urzędowego, jaki stanowią sporządzone – na urzędowych drukach w trybie kontroli - protokół kontroli sanitarnej z 9 sierpnia 2012 r. i protokół urzędowego pobrania próbek z dnia 14 sierpnia 2012 r.

Jak wynika z tych protokołów w kontrolowanym salonie gier, w którym działalność gospodarczą w zakresie handlu środkami spożywczymi prowadził skarżący oraz jego żona, w kantorku dla pracownika obsługującego automaty do gry stwierdzono ekspozycję akcesoriów do czyszczenia obudów komputerów stacjonarnych i laptopów. W dniu 9 sierpnia 2012 r. znaleziono saszetki wykonane ze szczelnie zgrzanej folii z nadrukiem, tj. 17 saszetek preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie KAPSEL MAX, 9 saszetek preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie ŚRUBA oraz 1 saszetkę preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie KAPSEL. Ponadto w szufladzie biurka pracownika znaleziono 1 saszetkę preparatu o nazwie KAPSEL MAX i 1 saszetkę preparatu o nazwie ŚRUBA. Następnie w dniu 14 sierpnia 2012 r. znaleziono w salonie gier w kantorku pracownika kolejne saszetki, tj. 107 saszetek preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie ŚRUBA, 36 saszetek preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie KAPSEL MAX oraz 22 saszetki preparatu do czyszczenia obudów komputerów o nazwie KAPSEL.

Wobec tego w sytuacji, gdy strona składa wnioski dowodowe w celu wskazania istotnych dla sprawy okoliczności, przeczących tezie przyjętej przez organ administracji, to niewątpliwie obowiązkiem organu jest przeprowadzenie zawnioskowanych przez stronę dowodów chyba, że wynikają z nich okoliczności już udowodnione lub znane organowi z urzędu. Dotyczy to również przypadku, gdy dowód taki został już przez organ przeprowadzony, a o zamiarze dokonania takiej czynności strona (wnioskująca później o jego ponowne przeprowadzenie), została skutecznie zawiadomiona, lecz nie skorzystała z możliwości uczestniczenia przy przesłuchiwaniu świadka.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, w dniach 12 czerwca 2014 r. (odebrane przez skarżącego w dniu 13 czerwca 2014 r.) i 30 lipca 2014 r. (odebrane przez skarżącego w dniu 4 sierpnia 2014 r.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystosował zawiadomienie do skarżącego, informujące o terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków. Skarżący osobiście potwierdził odbiór powyższych zawiadomień. W związku z tym, nie jest zasadne twierdzenie skarżącego, że nie był on zawiadamiany o terminach przesłuchania świadków, przez co nie miał możności uczestniczenia w tych czynnościach dowodowych. Trafnie zatem organ uznał, że nie ma podstaw prawnych i faktycznych do ponownego, uzupełniającego przesłuchania zawnioskowanych przez skarżącego świadków, A. K., A. R., J. M. i B. S., albowiem okoliczności, na które mieliby zeznawać świadkowie zostały już ustalone podczas pierwszych zeznań. Nieuzasadniony był również wniosek o przesłuchanie świadka A. D., pełniącej obecnie funkcję Prezesa Zarządu S. sp. z o. o. na okoliczność wynajmu lokalu i zakupu produktów, ponieważ w kontrolowanym okresie prezesem tej spółki był S. Ś..

Również pozbawiony doniosłości prawnej jest zarzut dotyczący zaniechania przeprowadzenia przez organ dowodu z przesłuchania stron. Przede wszystkim wskazać należy, że dowód z przesłuchania stron nie jest środkiem dowodowym, który organ w toczącym się postępowaniu administracyjnym jest zobligowanym w każdym przypadku zastosować. Przeciwnie jest to środek dowodowy o charakterze wyłącznie posiłkowym, dopuszczalny w postępowaniu administracyjnym w ostateczności. Stanowi o tym wprost art.86 k.p.a., wedle którego dopuszczalność stosowania tego środka dowodowego oparta jest na wystąpieniu łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie: po pierwsze, wyczerpaniu innych środków dowodowych lub ich braku, a po drugie, pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym art. 86 k.p.a. pozostawia ocenę potrzeby przeprowadzenia tego dowodu organowi, co wynika z użytych w nim słów "może przesłuchać stronę". Zaniechanie przez organ administracji podjęcia tej czynności procesowej jest zatem dopuszczalne, jeżeli można ustalić stan faktyczny przy wykorzystaniu innych środków dowodowych.

W badanej sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy (o czym świadczą cztero-tomowe akta), pozwalający organowi na poczynienie – z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji - istotnych w sprawie ustaleń. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, że materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności i tym samym pod adresem organów orzekających w sprawie nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 10 § 1 i § 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 86 k.p.a.

Z kolei poddawszy kontroli materialną treści rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł również naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Jako niezasadny przedstawia się zarzut naruszenia przepisów art. 4 pkt 27 i art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Wypada w tym miejscu przytoczyć treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z którym do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących między innymi zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (pkt 9a).

W polskim porządku prawnym zakaz wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych przewiduje art. 44 b ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Z powyższego wynika, że nie jest możliwe prowadzenie legalnej działalności polegającej na wytwarzaniu i wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych, w tym na obrocie hurtowym bądź detalicznym środkami zastępczymi.

Przepis art. 4 pkt 27 u.p.n. zawiera definicję legalną pojęcia środka zastępczego, wedle której jest to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Zauważyć należy, że konstrukcja definicji ustawowej pojęcia środka zastępczego jako środka używanego zamiast lub w takich samych celach, jak środki odurzające i substancje psychotropowe, wskazuje na to, że nie wymaga się każdorazowego badania jak dany środek jest faktycznie wykorzystywany przez konsumenta, lecz ustalenia z jakim przeznaczeniem został wyprodukowany lub wprowadzony do obrotu. Z definicji tej wynika, że dla określenia czy dany produkt ma charakter środka zastępczego konieczne jest posiadanie przez niego działania psychoaktywnego analogicznego, jak działanie narkotyków (środków odurzających i substancji psychotropowych), będącego warunkiem sine qua non używania zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa.

Natomiast przez wprowadzanie do obrotu, stosownie do art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, należy rozumieć udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Natomiast zgodnie z art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł.

Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy art. 44b i 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zostały dodane do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396), zmieniającą przedmiotowa ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, nazywanych potocznie "dopalaczami". Ustawa wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną, uzupełniając pierwotną ustawę o cały nowy rozdział 6a. Ustawodawca uznał, że prócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy, należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych. Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia życia i zdrowia jednostki.

Zaznaczyć należy, że regulacja art. 52a funkcjonuje aktualnie obok wcześniejszych postanowień ustawy, przewidujących odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Ustawodawca odrębnie penalizuje udzielanie innej osobie środka odurzającego lub środków psychotropowych, określając w art. 58 ust. 1 u.p.n., że kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwia albo umożliwia ich użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Podobnie w art. 59 u.p.n. przewiduje środki karne m. in. za udzielanie innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.

Uwzględniając powyższe rozważania stwierdzić należy, że w razie ustalenia, że wytworzono lub wprowadzono do obrotu na terytorium RP środek zastępczy określony w art. 4 pkt 27 u.p.n. organ inspekcji sanitarnej obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3). W ocenie Sądu pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Ustawodawca w hipotezie i dyspozycji normy art. 52a ust. 1-3 u.p.n. wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz"). W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego.

Rozważania powyższe prowadzą do konkluzji, że argumentacja przedstawiona w skardze, a odwołująca się do orzecznictwa sądów karnych odnoszącego się do przestępstw opisanych w rozdziale 7. omawianej ustawy nie może mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. Nie ma bowiem podstaw do przenoszenia na grunt rozdziału 6a niedotyczących go orzeczeń odnoszących się do przestępstw i wykroczeń zawartych w rozdziale 7 u.p.n.. Ocena, w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, w oparciu o reguły i zasady prawa karnego, jest nie do pogodzenia z ratio legis nowelizacji ustawy z 2010 r. Niewątpliwie wykładnia postanowień art. 52a ust. 1-3 u.p.n. powinna uwzględniać cel wprowadzenia tej regulacji oraz jej miejsce w systematyce ustawy, a także związek normatywny z postanowieniami art. 44b i 44c u.p.n.. W konsekwencji w procesie ustalania treści normatywnej art. 52a u.p.n., nie powinno się odwoływać do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych zawartych w rozdziale 7. ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a zwłaszcza tych ukształtowanych przed wejściem w życie noweli ustawy z dnia 8 października 2010 r., albowiem ugruntowały się one na tle innego reżimu normatywnego, penalizującego wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, czyli narkotyków.

W tej sytuacji nie ma także zastosowania zasada interpretacyjna wykluczająca na gruncie jednego aktu prawnego nadawanie takim samym wyrażeniom odmiennego znaczenia. Wyraźne rozdzielenie przez ustawodawcę części karnej ustawy regulującej zagadnienia związane z popełnianiem przestępstw (z wyłączeniem regulacji odnoszących się do środków zastępczych) od części odnoszącej się do kary administracyjnej, dotyczącej środków zastępczych pozwala na zastosowanie systemowej wykładni dopuszczającej nadanie wyrażeniu "wprowadzanie do obrotu" odmiennego znaczenia, w przypadku stosowania kary administracyjnej, a innego znaczenia, w przypadku stosowania przepisów karnych. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku NSA z 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2684/13, wyroku NSA z 8 lipca 2015 r. w sprawie II OSK 2965/13, wyroku NSA z 9 września 2015 r. w sprawie II OSK 77/14, (dostępne na stronie http://orzeczenia.ms.gov.pl.).

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające w sprawie w uzasadnieniach decyzji jednoznacznie wykazały fakt naruszenia przez skarżącego zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych, o którym mowa w art. 44b ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Ze sporządzonego przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie - na użytek niniejszego postępowania - protokołu badań jednoznacznie wynika, że zakwestionowane przez organ inspekcji sanitarnej produkty (wydane mu m. in. przez pracownika skarżącego) zostały zakwalifikowane jako środki zastępcze. W badanych produktach zidentyfikowano określone związki będące analogami strukturalnymi substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i wykazujące działanie psychoaktywne. Ta okoliczność nie została przez stronę skutecznie podważona.

Wymierzenie kary było zasadne w sytuacji, gdy w miejscu wykonywania zleconych czynności przez jego pracownika (miejscu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej) ujawniono i zabezpieczono szereg produktów, co do których zachodziło podejrzenie, że są one środkami zastępczymi. Z kolei na planowane wykorzystywanie zakwestionowanych przez organ produktów w sposób, o jakim mowa w art. 4 pkt 27 u.p.n. wskazuje nie tylko ich skład chemiczny, ale także ilość (łącznie 194 szt.) i miejsce ich przechowywania (ogólnodostępny salon gier), ekspozycja tych środków w kantorku pracownika oraz posługiwanie przez pracownika – na wypadek kontroli - sprawozdaniem z badań tych produktów, mającym potwierdzać brak substancji kontrolowanych ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii. Przedstawione przez pracownika do wglądu sprawozdania z badań produktów "Kapsel" i "Śruba" na obecność substancji kontrolowanych ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii zostały przygotowane w ściśle określonym celu, a mianowicie na ewentualność kontroli sanitarnej w związku z wprowadzaniem do obrotu środków zastępczych. W konsekwencji prawidłowo wywiódł organ inspekcji sanitarnej, że gdyby zakwestionowane przez niego produkty nie były przeznaczone do sprzedaży, pracownik nie posiłkowałyby się sprawozdaniami z ich badań. Należy też podkreślić, że pracownice znały ceny saszetek z poszczególnymi produktami, co potwierdza wprowadzanie ich do obrotu w salonie gier.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności zeznania przesłuchiwanych w sprawie świadków nie potwierdziły, że zakwestionowane przez organ inspekcji sanitarnej produkty znajdowały się w dyspozycji spółki S.. Natomiast z przyczyn, o których mowa w decyzji, szczególnie w kontekście wykazanego przez organ faktu dobrowolnego poddania się karze przez prezesa spółki, uprawnione było zanegowanie przez organ waloru mocy dowodowej dokumentów w postaci faktur zakupu środków zastępczych przez tę spółkę. Spółka S. nie mogła zakupić zatrzymanych produktów w dniach 5 i 20 sierpnia 2012 r., ponieważ Urząd Skarbowy w O. nadał spółce NIP w dniu 17 sierpnia 2012 r. a potwierdzenie nadania tego numeru zostało odebrane przez firmę dopiero w dniu 14 września 2012 r. Ponadto spółka S. została wpisana do rejestru REGON dopiero w dniu 14 sierpnia 2012 r. Z danych w KRS wynika, że spółka dokonała rocznego rozliczenia podatkowego i sporządziła sprawozdanie finansowe za okres od 3 września do 31 grudnia 2012 r. Należy też podkreślić, że faktura "dokumentująca" zakup w dniu 20 sierpnia 2012 r. nie może dotyczyć środków, znalezionych wcześniej w salonie gier w dniach 9 i 14 sierpnia 2012 r. Ponadto nierzetelność faktur została potwierdzona w wyroku Sądu Rejonowego w Oleśnicy z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II K 1183/13. Dlatego też spółka słusznie nie została uznana za stroną postępowania w sprawie.

Nieuzasadniony jest również zarzut skargi naruszenia art. 7, art. 11 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 52a ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, polegający na całkowitej dowolności w zakresie ustalenia wysokości wymierzonej kary pieniężnej. Organy szczegółowo bowiem uzasadniły wysokość wymierzonej kary pieniężnej, a przedstawione uzasadnienie odnośnie miarkowania kary mieści się w granicach uznania administracyjnego.

Rozpiętość kary, przewidziana w art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jest stosunkowo duża, gdyż najmniejsza jej wysokość wynosi 20.000 zł, a maksymalna – 1.000.000 zł. Główne kryterium brane pod uwagę przy jej ustalaniu, zgodnie z art. 52a ust. 3 cyt. ustawy, stanowi ilość wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. Nie jest to jednak jedyny czynnik, ponieważ istotna może być szkodliwość danego środka dla organizmu człowieka, jego wartość rynkowa, okoliczności związane z wprowadzaniem środka do obrotu.

Podczas dwóch kontroli, przeprowadzonych w krótkim odstępie czasu, w salonie gier zabezpieczono łącznie 194 saszetki środków zastępczych, których wartość rynkowa wyniosła 5.175 zł. Dane te wskazują, że działalność prowadzona była z nastawieniem na zapewnienie dostępu dla dużej liczby klientów i uzyskanie znacznego obrotu handlowego. Należy też podkreślić, że Narodowy Instytut Leków w protokole badania z dnia 18 września 2012 r. poinformował, że substancje zidentyfikowane w produktach KAPSEL, KAPSEL MAX i ŚRUBA wykazują działanie psychoaktywne i mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, co świadczy o dużej szkodliwości dla organizmu człowieka wprowadzanych do obrotu środków. Także strona dysponowała wynikami badań, które wskazywały na zawartość substancji szkodliwych dla organizmu człowieka. Istotna dla wymiaru kary pieniężnej jest też determinacja strony we wprowadzaniu tych środków do obrotu. Mianowicie w dniu 9 sierpnia 2012 r. znaleziono w kantorku pracownika i zabezpieczono 29 saszetek, następnie w dniu 14 sierpnia 2012 r. ponownie znaleziono w kantorku pracownika kolejne 165 saszetek. Strona nie zaprzestała więc wprowadzania do obrotu produktów, co do których zachodziło podejrzenie, że są środkami zastępczymi, ale sprowadziła nową partię tych produktów. Nie jest też obojętne dla wymiaru kary pieniężnej miejsce wprowadzania tych środków do obrotu; salony gier na automatach odwiedzane są bowiem przez ludzi młodych, często niepełnoletnich. Ponadto kara pieniężna została wymierzona w wysokości zbliżonej do dolnych granic wymiaru kary, a jej wysokość stanowi niespełna 10 – krotną wartość handlową zabezpieczonych i wycofanych z obrotu produktów.

Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a., polegający według strony na braku precyzyjnego określenia okresu, w tym daty początkowej, rzekomego wprowadzania do obrotu środków zastępczych, co uniemożliwia obronę skarżącemu. Organy wskazały bowiem, że środki te były wprowadzane do obrotu do 14 sierpnia 2012 r., tj. do momentu zabezpieczenia tych środków przez organ. Z treści art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie wynika obowiązek organu precyzyjnego określenia daty początkowej wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Natomiast strona nie wyjaśniła, w jaki sposób uniemożliwiono jej obronę w sprawie. Strona nie podała bowiem żadnych okoliczności, usprawiedliwiających jej działania nawet w okresie od 9 do 14 sierpnia 2012 r.

Z tych względów skarga jest nieuzasadniona, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.