Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 4641/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie: Sędzia (spr.) WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi D.E. na Ministra Finansów z dnia [...] października 2003 r., Nr [...] w przedmiocie wydania świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 grudnia 2001 roku (data wpływu 31 grudnia 2001 roku) skarżąca w niniejszej sprawie D.E. wystąpiła do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Decyzją z dnia [...] marca 2002 roku znak: [...] Minister Finansów odmówił wydania świadectwa ze względu na niespełnienie wymogu wykształcenia o specjalności rachunkowość określonego w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998 roku w sprawie kwalifikacji i innych wymagań, których spełnienie uprawnia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, organizacji i trybu działania Komisji Egzaminacyjnej powołanej dla sprawdzenia tych kwalifikacji oraz wzoru świadectwa stwierdzającego te kwalifikacje i wymagania (Dz.U. Nr 114, poz. 734 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że z przedstawionych dokumentów potwierdzających wykształcenie wynika, że D.E. ukończyła Liceum Ogólnokształcące, a zatem nie zostały spełnione wymogi wykształcenia określone w powołanym przepisie.

W dniu 9 sierpnia 2002 roku wpłynęło pismo skarżącej z prośbą o przychylne ustosunkowanie się do wyżej wymienionego wniosku i wydanie świadectwa kwalifikacyjnego. Przy piśmie przesłana została kserokopia świadectwa ukończenia w dniu [...] czerwca 2002 roku Policealnego Centrum Kształcenia Kadr w zawodzie technik rachunkowości i uzyskanego w dniu [...] czerwca 2002 roku dyplomu technika rachunkowości.

Pismem z dnia 18 września 2002 roku skarżąca została poinformowana, że postępowanie w sprawie z jej wniosku z dnia 29 grudnia 2001 roku zostało zakończone i decyzja z dnia [...] marca 2002 roku, co do której nie skorzystała z możliwości określonej w art. 127 § 3 kpa (o której została pouczona) jest ostateczna.

W dniu 30 grudnia 2002 roku wpłynął do Ministerstwa Finansów kolejny wniosek skarżącej o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 roku Minister Finansów na podstawie art. 104 kpa i § 18 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002 roku w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. Nr 120, poz. 1022) odmówił wydania świadectwa

Sygn. akt. 6 II SA 4641/03

kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych ze względu na niespełnienie wymogów dotyczących wykształcenia o specjalności rachunkowość. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie zostały spełnione warunki wymagane przez powołany przepis, bo stosownie do tego przepisu o uzyskaniu wykształcenia można mówić z chwilą ukończenia nauki, w momencie legitymowania się dyplomem lub świadectwem ukończenia szkoły najpóźniej na dzień 31 grudnia 2001 roku, a jak wynika ze złożonych dokumentów przy piśmie z dnia 9 sierpnia 2002 roku na potwierdzenie wykształcenia o specjalizacji rachunkowość, w tej dacie skarżąca wykształceniem o takiej specjalizacji się nie legitymowała.

Decyzją z dnia [...] października 2003 roku znak: [...] Minister Finansów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 § 3 kpa i § 3, 18 wyżej cytowanego rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002 roku w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Minister Finansów podtrzymał stanowisko, iż złożone w celu udokumentowania wykształcenia o specjalności rachunkowość dokumenty: odpis świadectwa dojrzałości Liceum Ogólnokształcącego, i ukończenia w dniu [...] czerwca 2002 roku Szkoły Policealnej w zawodzie technika rachunkowości oraz uzyskanego w dniu [...] czerwca 2002 roku dyplomu i tytułu zawodowego technika rachunkowości nie potwierdzają spełnienia na dzień 31 grudnia 2001 roku wymogów określonych w cytowanym rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998 roku.

Minister Finansów podniósł nadto, iż nie zostały spełnione przez D.E. wymogi dotyczące wykształcenia, o których mowa w § 3 ust 1 pkt 2 wyżej cytowanego rozporządzenia z 18 lipca 2002 roku. W uzasadnieniu decyzji zwrócono również uwagę na to, że skarżąca złożyła wniosek pod rządami wyżej powołanego rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002 roku i tym samym jej sytuacja prawna jest odmienna od sytuacji osób, które złożyły wniosek pod rządami wyżej cytowanej ustawy z dnia 20 sierpnia 1998 roku, a następnie przed wydaniem decyzji ostatecznej uzupełniły brak w postaci dyplomu lub świadectwa szkoły. Tym samym więc zdaniem organu, w postępowaniach dotyczących wydania świadectwa kwalifikacyjnego nie naruszono zasady równości wobec prawa.

We wniesionej do Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie skardze na tę decyzję D.E. podniosła, że po uzyskaniu w czerwcu 2002 roku dyplomu i świadectwa ukończenia szkoły policealnej wysłała do Ministra Finansów świadectwo i

Sygn. akt. 6 II SA 4641/03

dyplom z prośbą o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 27 grudnia 2001 roku, gdyż uważała, iż w tym momencie został uzupełniony brak formalny w postaci uzyskanego wykształcenia i późniejsza korespondencja była ściśle związana z wnioskiem złożonym 27 grudnia 2001 roku, gdyż rozpoczęcie ubiegania się o świadectwo rozpoczęte zostało pod rządami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998 roku. Nadto podniosła, że świadectwo kwalifikacyjne w 2002 roku otrzymały osoby, które w dniu 31 listopada 2001 roku nie spełniały wymogu wykształcenia o specjalności rachunkowość, a jego spełnienie nastąpiło w czerwcu 2002 roku i wobec powyższego nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i wnosi o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 27 grudnia 2001 roku.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w obu decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (dalej zwanej p.p.s.a.) (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 13 ust 2 tej ustawy, sądem właściwymi do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny na którego obszarze ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na decyzję Ministra Finansów, którego siedziba znajduje się w Warszawie sprawa rozpatrywana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i

Sygn. akt. 6 II SA 4641/03

czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym nie zaś według kryterium słuszności.

Badając w takim aspekcie zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia prawa i z tego względu skarga podlega oddaleniu. Wprawdzie

w skardze skarżąca wnosi o ponowne rozpatrzenie jej wniosku z dnia 27 grudnia 2001 roku

w sprawie którego postępowanie zostało zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] marca

2002 roku, ale nie zmienia to faktu, iż przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] października 2003 roku, zapadła w postępowaniu w sprawie wniosku złożonego w dniu 30 grudnia 2002 roku, i ta decyzja (a nie decyzja z dnia [...] marca 2002 roku) podlega kontroli sądu z punktu widzenia obowiązujących w tym względzie przepisów prawa. W dacie wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wydawanie certyfikatów księgowych (świadectw kwalifikacyjnych) w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych regulowały przepisy wydanego na podstawie art. 81 ust 2 pkt 5 ustawy z dnia 29 października 1994 roku o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r., Nr 76, poz. 694) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002 roku w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Zgodnie z § 2 ust 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia działalność usługową w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych mogą wykonywać osoby fizyczne uprawnione do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Za uprawnione do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych w rozumieniu ust 2 tego przepisu uznaje się osoby fizyczne posiadające certyfikat księgowy.

Minister Finansów wydaje certyfikat księgowy osobom fizycznym spełniającym kwalifikacje i wymogi określone w § 3 tego rozporządzenia w tym wymóg wykształcenia. Taki wymóg spełniają osoby, które udokumentowały trzyletnią praktykę w księgowości oraz posiadają wykształcenie wyższe magisterskie uzyskane na jednym z kierunków ekonomicznych o specjalności rachunkowość w jednostkach organizacyjnych uprawnionych zgodnie z odrębnymi przepisami do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych lub udokumentowały trzyletnią praktykę w księgowości i posiadają wykształcenie wyższe magisterskie lub równorzędne oraz ukończyły studia podyplomowe

z zakresu rachunkowości w jednostkach organizacyjnych uprawnionych zgodnie z odrębnymi przepisami do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych. Natomiast, gdy spełniają wymóg wykształcenia co najmniej średniego i dwuletnią praktykę w księgowości

Sygn. akt. 6 II SA 4641/03

warunkiem wydania certyfikatu jest złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu sprawdzającego kwalifikacje osób ubiegających się o certyfikat księgowy.

Stosownie jednak do § 18 wyżej cytowanego rozporządzenia osoby, które w dniu

31 grudnia 2001 roku spełniały warunki określone w cytowanym rozporządzeniu z dnia

20 sierpnia 1998 roku uprawniające do otrzymania świadectwa kwalifikacyjnego bez konieczności zdawania egzaminu zgodnie z przepisami tego rozporządzenia mogły do dnia

31 grudnia 2002 roku, składać do Ministra Finansów wnioski o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego wraz z załącznikami zgodnie z tym rozporządzeniem i w takim przypadku Minister Finansów wydał świadectwa na podstawie kompletnych wniosków bez konieczności zdawania egzaminu.

Warunki uprawniające do otrzymania świadectwa kwalifikacyjnego bez konieczności zdawania egzaminu z wynikiem pozytywnym zostały określone § 2 cytowanego rozporządzenia z dnia 20 sierpnia 1998 roku. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia świadectwo kwalifikacyjne bez egzaminu otrzymywały osoby, które spełniając szereg szczegółowo określonych w przepisach rozporządzenia warunków, posiadały wyższe wykształcenie ekonomiczne o specjalności rachunkowość i co najmniej dwuletnią praktykę w księgowości lub średnie zawodowe o kierunku rachunkowość uzyskane w szkołach publicznych lub szkołach niepublicznych mających uprawnienia szkół publicznych w tym również w szkołach publicznych policealnych i pomaturalnych co najmniej o dwuletnim okresie nauczania w zakresie rachunkowości i co najmniej pięcioletnią praktykę w księgowości. Warunek wykształcenia o którym wyżej mowa uważa się za spełniony, jeżeli osoba ubiegająca się o świadectwo kwalifikacyjne posiada dyplom ukończenia studiów wyższych na jednym z kierunków ekonomicznych w zakresie specjalizacji rachunkowość lub dyplom ukończenia studiów wyższych na dowolnym kierunku oraz świadectwo ukończenia studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości lub świadectwo ukończenia szkoły średniej o specjalizacji rachunkowość lub świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub pomaturalnej o co najmniej dwuletnim okresie nauczania o specjalności rachunkowość.

Jednakże zgodnie z § 18 ust 1 cytowanego rozporządzenia wszystkie wyżej omówione przesłanki – ze spełnieniem, których cytowane rozporządzenie z dnia 20 sierpnia 1998 roku wiązało wydanie świadectwa kwalifikacyjnego musiały być spełnione najpóźniej do dnia

31 grudnia 2001 r.

Sygn. akt. 6 II SA 4641/03

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego w dniu 30 grudnia 2002 roku. Zatem podlega on ocenie z punktu widzenia § 18 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002 roku, a ta okoliczność oznacza, iż w sprawie należy mieć na uwadze przepisy cytowanego rozporządzenia z dnia 20 sierpnia 1998 roku w zakresie, w jakim określają warunki uprawniające do otrzymania świadectwa kwalifikacyjnego bez koniczności zdawania egzaminu z wynikiem pozytywnym w szczególności zaś § 2 tego rozporządzenia. Składając w/w kolejny wniosek o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego D.E. na potwierdzenie wykształcenia o specjalizacji rachunkowość przedstawiła, ponad wcześniej złożone dokumenty odpis świadectwa ukończenia Szkoły Policealnej o dwuletnim okresie nauczania w zakresie technika rachunkowości i dyplom uzyskania takiego tytułu zawodowego. Jednakże zgodnie z § 18 ust 1 cytowanego rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002 roku wszystkie przesłanki (wyżej omówione), z których spełnieniem rozporządzenie z dnia 20 sierpnia 1998 roku wiązało wydanie świadectwa kwalifikacyjnego musiały być spełnione najpóźniej na dzień 31 grudnia 2001 roku a w tej dacie powyższego wymogu wykształcenia skarżąca nie spełniała. Stosowne wykształcenie o specjalności rachunkowość zostało bowiem przez nią zdobyte dopiero w czerwcu 2002 roku.

W tym stanie rzeczy zasadnie zatem, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Minister Finansów w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 roku uznał, iż wyżej wymienione dokumenty nie potwierdzają spełnienia przez D.E. określonych w § 2 rozporządzenia z dnia 20 sierpnia 1998 roku warunków dotyczących wykształcenia o specjalności rachunkowość.

Należy przy tym podnieść, iż chociaż skarżąca twierdzi, że późniejsza korespondencja przy której nadesłała wyżej wymienione dokumenty na potwierdzenie wykształcenia specjalności rachunkowość była związana z jej wcześniejszym wnioskiem z dnia 27 grudnia 2001 roku, gdyż jak podnosi w skardze rozpoczęcie ubiegania się o świadectwo rozpoczęte zostało pod rządami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998 roku to jednak zaistniały stan rzeczy nie daje podstaw do zastosowania wprost w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia z dnia 20 sierpnia 1998 roku. Z zachowaniem takiej reguły były rozpatrywane wnioski o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego złożone i nie rozpatrzone do dnia 31 grudnia 2001 roku – zgodnie z § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 2001 roku w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. Nr 148, poz.1652). W tym terminie bo w dniu 31 grudnia 2001 roku skarżąca taki

Sygn. akt. 6 II SA 4641/03

wniosek złożyła. Jednakże ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2002 roku (doręczono skarżącej w dniu 22 kwietnia 2002 roku) Minister Finansów odmówił wydania świadectwa kwalifikacyjnego (skarżąca mimo pouczenia nie złożyła wniosku o ponowne rozpoznanie spraw). Następnie w związku z jej pismem z dnia 9 sierpnia 2002 roku wyjaśnił w piśmie z dnia 18 września 2002 roku, iż postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją ostateczną, wówczas skarżąca złożyła w dniu 30 grudnia 2002 roku wniosek o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego w związku ze złożeniem nowych dokumentów na potwierdzenie wymogu wykształcenia. W takiej sytuacji ma zastosowanie § 18 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002 roku wiążący możliwość wydania świadectwa kwalifikacyjnego ze spełnieniem wymogu wykształcenia o specjalności rachunkowość najpóźniej do dnia 31 grudnia 2001 roku.

Minister Finansów zasadnie przy tym zwrócił uwagę na to, iż sytuacja prawna skarżącej i osób, które złożyły stosowne wnioski do dnia 31 grudnia 2001 roku, a następnie przed wydaniem decyzji ostatecznej uzupełniły brak w postaci dyplomu lub świadectwa szkoły była odmienna. Nie można zatem z faktu wydania im świadectw kwalifikacyjnych wnosić o naruszeniu zasady równości wobec prawa i wadliwości zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, a także fakt, iż skarżąca nie spełniła również wymogu wykształcenia o specjalności rachunkowość, którym mowa w § 3 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.