Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1324/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 71b, art. 90
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2015; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Gminy S. (dalej: skarżąca, strona lub Gmina) jest decyzja Ministra Finansów (dalej: Minister lub organ) z [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] lutego 2019 r. nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej, w części gminnej, kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2015 w wysokości 31.268 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: Dyrektor IAS) przeprowadził w Gminie audyt w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi cześć oświatową subwencji ogólnej otrzymanej w 2015 r., zakończony sprawozdaniem z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Na podstawie ustaleń z audytu wyliczono, że otrzymana przez skarżącą w 2015 r. część oświatowa subwencji ogólnej, w części gminnej - wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych - została zawyżona o kwotę 31.268 zł.

Minister pismem z 24 sierpnia 2018 r. zawiadomił Gminę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty - w części gminnej - części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2015.

Po uzyskaniu wyjaśnień od strony i stanowiska Ministerstwa Edukacji Narodowej decyzją z [...] lutego 2019 r. Minister zobowiązał Gminę do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty - w części gminnej – części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2015 w wysokości 31.268 zł.

W uzasadnieniu wskazał, że wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień [...] września 2014 r. - błędnych danych, Przedszkole w B. wykazało 1 dziecko w wadze P42 na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z [...] maja 2014 r. nr [...] , jako dziecko z niepełnosprawnościami sprzężonymi, podczas gdy orzeczenie to uprawniało do wykazania tego dziecka w wadze P34 z uwagi na wskazanie w ww. orzeczeniu występowania u dziecka tylko upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim. Dla dziecka tego w dniu [...] grudnia 2015 r. wydano orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] , z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną, obowiązujące do czasu rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej, jednakże fakt ten pozostaje bez znaczenia dla kwalifikacji tego dziecka w systemie informacji oświatowej do odpowiedniej wagi na dzień sprawozdawczy [...] września 2014 r. - na ten dzień dziecko posiadało bowiem orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane wyłącznie z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim.

Odnosząc się do wyjaśnień Gminy wskazujących, że dziecko zostało objęte wagą dotyczącą niepełnosprawności sprzężonej, m.in. na podstawie przeprowadzonego badania pod kątem niepełnosprawności ruchowej Minister stwierdził, że jedynym dowodem uprawniającym Gminę do uzyskania "dopłat" subwencyjnych objętych podwyższoną wagą jest orzeczenie o potrzebie kształcenia. W takim przypadku orzeczenie takie stanowi podstawę wykazywania dzieci/uczniów/wychowanków w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej. W przedmiotowej sprawie wydane - aktualne na dzień sprawozdawczy, tj. [...] września 2014 r. - orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wskazywało na konieczność objęcia kształceniem specjalnym dziecka wyłącznie z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim. W okresie w którym wydano przedmiotowe orzeczenie obowiązywała już definicja niepełnosprawności sprzężonych, jak również obowiązujące w czasie wydania tego orzeczenia rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 414, dalej: rozporządzenie z 17 listopada 2010 r.) wymieniało, jako jeden z rodzajów niepełnosprawności, także niepełnosprawności sprzężone. W związku z powyższym, w sytuacji faktycznego występowania obok upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim również niepełnosprawności ruchowej zespół orzekający działający w poradni psychologiczno-pedagogicznej miał możliwość wskazania w przedmiotowym orzeczeniu występowania u dziecka niepełnosprawności sprzężonej, uwzględniając rodzaje niepełnosprawności wymienione w przepisach prawa oświatowego. Z uwagi na wymóg formalnej teorii dowodów obowiązujący w przedmiotowym postępowaniu orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane ze względu na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, nie może zostać na dzień sprawozdawczy ani zastąpione ani uzupełnione jakimkolwiek innym dowodem, w szczególności orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym przez powiatowy zespół ds. orzekania o niepełnosprawności, indywidualną oceną dziecka przeprowadzoną przez placówkę oświatową, opartą np. na obserwacjach własnych, potwierdzonych rozmowami z dziećmi i ich rodzicami okazującymi stosowną dokumentację medyczną, jak również z oczywistych względów orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego wydanym w latach następnych. Również przywołane przez Gminę nieprawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 20 października 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 522/17 nie może zostać zastosowane w przedmiotowej sprawie. Przedmiotem rozstrzygania przez sąd była bowiem sprawa zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, przekazanej placówkom niepublicznym na podstawie art. 90 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572, ze zm., dalej: uso). Przedmiotem niniejszej sprawy jest natomiast zwrot kwoty części oświatowej subwencji ogólnej nienależnie otrzymanej na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz rozporządzenia wykonawczego Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2014 r., w którym to rozporządzeniu wprost wskazano na możliwość przyporządkowania wag P34 i P42 wyłącznie uczniom, których potrzeba kształcenia specjalnego została potwierdzona ważnym na dzień sprawozdawczy orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy minister decyzją z [...] maja 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] lutego 2019 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że podziału części oświatowej subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego na rok 2015 dokonał Minister Edukacji Narodowej według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2015 (Dz. U. poz. 1977, dalej: rozporządzenie), dysponując bazą danych o liczbie uczniów (wychowanków) wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] września 2014 r. i dzień [...] października 2014 r.

Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2015, przewidywał m.in. wagę: 1) P34 = 4,000, dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym lub głębokim - objętych wychowaniem i kształceniem specjalnym w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także w innych formach wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso oraz dla dzieci w przedszkolach specjalnych i oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych; 2) P42 = 9,500, dla wychowanków ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi i z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, będących wychowankami przedszkoli, oddziałów przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także innych form wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso).

Minister przytoczył art. 3 pkt 18 uso (w brzmieniu obowiązującym dla przedmiotowej sprawy) definiujący niepełnosprawności sprzężone, przez które należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.

Organ zauważył, że kształcenie specjalne organizowane było wyłącznie wówczas, gdy zespół orzekający działający w poradni psychologiczno-pedagogicznej stwierdził taką potrzebę w oparciu o aktualną diagnozę i zalecenia do pracy dydaktycznej, wychowawczej i rewalidacyjnej. Przy czym zespoły te, w momencie wydania konkretnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, obowiązane były do stosowania określeń rodzajów niepełnosprawności zawartych, w przepisach ustawy o systemie oświaty, jak i rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy.

Organ dokonał ponownej analizy sprawy i ponownie potwierdził, że w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień [...] września 2014 r. Przedszkole w B. wykazało 1 dziecko w wadze P42 na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z [...] maja 2014 r., jako dziecko z niepełnosprawnościami sprzężonymi, podczas gdy orzeczenie to zostało wydane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną z uwagi na występowanie u dziecka upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim. Powyższe spowodowało zawyżenie o 1 liczby uczniów przeliczonych wagą P42, przy jednoczesnym zaniżeniu o 1 liczby uczniów przeliczonych wagą P34. Nieprawidłowość ta doprowadziła do zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o 5,9459, a tym samym zawyżono o kwotę 31.268 zł część oświatową subwencji ogólnej na rok 2015 dla Gminy.

Odnosząc się do zarzutów strony organ uznał je za niezasadne

Na decyzję Ministra z [...] maja 2019 r., Gmina złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

1) art. 71b ust. 3 uso przez jego błędną wykładnię i bez uwzględnienia, że subwencja została wydana na cel, na który była przeznaczona;

2) art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 23, dalej: udjst) poprzez błędną jego wykładnię;

3) art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niezebranie w sposób wyczerpujący materiału w sprawie.

Z tych przyczyn skarżąca domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z [...] lutego 2019 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że była uprawniona do objęcia dziecka sporną wagą, gdyż dysponowała orzeczeniem z [...] maj 2014r. oraz orzeczeniem o niepełnosprawności z [...] września 2012 r., które to wskazywała na istnienie u dziecka niepełnosprawności sprzężonej.

Zdaniem Gminy zajęte w decyzji stanowisko jest nieprawidłowe, gdyż zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy w tym kolejne orzeczenia dotyczące przedmiotowego ucznia zawierają zapisy co do posiadania niepełnosprawności sprzężonej (orzeczenie z [...] grudnia 2015 r., nr [...] uchylające orzeczenie z [...] maja 2014 r.). Tak krótki okres czasowy pomiędzy 30 września 2015 r. (winno być 2014 r. – dopisek sądu) a orzeczeniem z [...] grudnia 2015 r. stwierdzającym u dziecka niepełnosprawność sprzężoną, jednoznacznie poświadcza, iż także w dacie [...] września 2014 r. ona istniała i Gmina jest uprawniona do uzyskania subwencji.

Wskazując na określone orzeczenia sądów administracyjnych Gmina stanęła na stanowisku, że czasowy brak aktualności orzeczeń z poradni psychologiczno-pedagogicznej, może być potraktowany jako uchybienie, które jednak nie powoduje konieczności zwrotu subwencji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Oceniając zaskarżoną decyzję we wskazanym wyżej zakresie należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przechodząc do istoty sprawy należy zauważyć, że istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2015 r. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco: zgodnie z art. 37 ust. 1 udjst w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Minister orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2015 r. w związku z tym, że uznał, iż nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby ucznia/wychowanka, w wadze P42, co spowodowało zawyżenie liczby tzw. uczniów przeliczeniowych o 5,9459. W ocenie sądu stanowisko to jest prawidłowe. Sąd akceptuje przedstawione w decyzji ustalenia i pogląd prawny Ministra.

Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2015 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej zgodnie z art. 28 ust. 5 udjst, tzn. według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 15 grudnia 2014 roku w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2015. Algorytm przewidywał m.in. odrębne wagi P34 i P42, przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie, wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień [...] września 2014 roku, którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso.

W myśl art. 71b ust. 3 uso opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

A więc zgodnie z ww. przepisem, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych.

Zdaniem sądu organ ma więc rację wskazując, że podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień [...] września 2014 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2015, stanowiły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie danych według stanu na dzień [...] września 2014 r., warunków do uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniło dziecko, którzy według stanu na dzień [...] września 2014 r. nie posiadało aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wskazującego na niepełnosprawność sprzężoną.

Zgodnie z art. 71b ust. 1 uso (w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym przedmiotową sprawą), kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5.

Ust. 5a art. 71b uso stanowi, że jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Należy również wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa obowiązywała ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1942, dalej ustawa o sio) oraz wydane - na podstawie upoważnienia zawartego w art. 115 ust. 1 tej ustawy - rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. poz. 957, dalej: rozporządzenie z 9 sierpnia 2012 r.).

Zgodnie z § 6 ust. 1 lit. 1 rozporządzenia z 9 sierpnia 2012 r. w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były również dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 7lb ust. 3-3b uso.

Stosownie do art. 107 ust. 1 pkt 2 ustawy o sio system informacji oświatowej obejmuje bazy danych oświatowych, w skład których wchodzą następujące zbiory danych o: uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art. 107 ust. 3 pkt 1 lit. h) ustawy o sio powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b uso, albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Bazy danych, o których mowa m.in. w art. 107 ust. 3 prowadzą szkoły i placówki oświatowe, do których zalicza się przedszkola publiczne i niepubliczne (patrz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o sio). Dane są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 marca i 30 września każdego roku (art. 112 ust. 1 ustawy o sio).

Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 71b ust. 6 uso, Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r., w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U., Nr 173 poz.1072, dalej: rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r.), w którym między innymi zostały określone wzory orzeczeń. Ustalony wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wymagał, by zespół orzekający określił z uwagi na jaki rodzaj zaburzeń i odchyleń rozwojowych dziecka, wymagających stosowania specjalnej nauki i metod pracy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego. Zespoły orzekające mogły więc wskazać jako przyczynę uzasadniającą kształcenie specjalne niepełnosprawność sprzężoną lub dwie niepełnosprawności, z których każda wymagała specjalnej organizacji nauki i odrębnych metod pracy dydaktycznej dostosowanych do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych ucznia.

Natomiast warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych: niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z upośledzeniem umysłowym, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera i z niepełnosprawnościami sprzężonymi, zwanych dalej "uczniami niepełnosprawnymi", oraz dla uczniów niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, w przedszkolach zostały określone w rozporządzeniu z 17 listopada 2010 r. W § 5 ust. 1 tego rozporządzenia jasno wskazano, że dla ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego opracowuje się indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, uwzględniający zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego oraz dostosowany do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia, zwany dalej "programem".

Zgodnie z art. 3 pkt 18 uso przez niepełnosprawność sprzężoną należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.

Konsekwencją uregulowań ustawowych dotyczących kształcenia specjalnego są zapisy przyjęte w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2015 stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 15 grudnia 2014 r. Zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustalony został na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień [...] września 2014 r. Zgodnie z opisami wag wagi:

P34 = 4,000 dotyczyła dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym lub głębokim - objętych wychowaniem i kształceniem specjalnym w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także w innych formach wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso ) oraz dla dzieci w przedszkolach specjalnych i oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych;

P42 = 9,500, przeznaczona była dla wychowanków ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi i z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, będących wychowankami przedszkoli, oddziałów przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także innych form wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso).

Tym samym przy wagach tych mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień [...] września 2014 r., którzy posiadali orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności wymienione w opisie tych wag. Prawidłowo Minister ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej dla Gminy została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby dziecka przy wadze P42. Organ bowiem zasadnie zakwestionował zastosowanie przez Przedszkole w B. w stosunku do 1 dziecka wagi P42. Dziecko to bowiem na dzień [...] września 2014 r. nie posiadało orzeczenia wskazującego na niepełnosprawność sprzężoną. Posiadało orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z [...] maja 2014 r. nr [...] wydane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną z uwagi na występowanie u dziecka upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim. A więc na dzień [...] września 2014 r. brak było podstaw do objęcia dziecka wagą P42. Właściwa waga dla tego dziecka to P34. Nieprawidłowość ta doprowadziła do zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o 5,9459, a tym samym zawyżono o kwotę 31.268 zł część oświatową subwencji ogólnej na rok 2015 dla skarżącej.

Podkreślenia wymaga, że podstawę do ustalenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym i dla skarżącej, stanowiły dane o uczniach wykazane w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] września 2014 r., w tym dane o uczniach wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać działanie organów, że podstawą zaliczenia do określonej grupy niepełnosprawności jest wyłącznie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, określające formy tego kształcenia z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności czy zaburzenia (wyrok NSA z 24 lipca 2013r. II GSK 589/12, wyrok NSA z 8 lutego 2013r. II GSK 2092/11, wyrok NSA z 8 marca 2013r. II GSK 2375/11). Żaden inny dowód – poza tym orzeczeniem – nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania dopłat subwencyjnych objętego sporną w sprawie wagą, z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych. W przypadku braku właściwego orzeczenia zespołu orzekającego działającego w poradni psychologiczno-pedagogicznej nie było możliwe zaliczenie ucznia do wyżej wymienionych wag.

Mając powyższe na względzie sąd w żaden sposób nie stwierdził naruszenia przez Ministra powołanego art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst. Organ bowiem w wypadku stwierdzenia nieprawidłowości przy np. naliczaniu subwencji jest zobowiązany do wydania decyzji dotyczącej zwrotu nienależnie uzyskanej subwencji. Decyzja taka ma charakter decyzji związanej a nie decyzji uznaniowej. Nie ma przy tym żadnego znaczenia podnoszona przez stronę kwestia związana z wydatkowaniem tej subwencji na cel, dla którego została ona udzielona. Przedmiotem sprawy nie była bowiem kwestia wydatkowania subwencji tylko jej przyznania (naliczenia na podstawie danych z systemy informacji oświatowej) w nieprawidłowej wysokości, a więc w wysokości nienależnej. W wysokości ustalonej na podstawie danych, które nie wynikały z dokumentów istniejących i znanych Gminie na dzień [...] września 2014 r.

W taki też sam sposób należy ocenić zarzut naruszenia art. 71b ust. 3 uso. Przepis ten bowiem jest jasny i jednoznaczne wskazuje, kto wydaje stosowne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a więc orzeczenia te wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych. Zespoły te przy wydawaniu tych orzeczeń obowiązane były do stosowania zarówno przepisów dotyczących wzorów druków orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego (patrz załącznik nr 1 do rozporządzenia z 18 września 2008 r.), jak i określeń rodzajów niepełnosprawności zawartych w przepisach uso (patrz np. art. 3 pkt 18 uso) i rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy (patrz rozporządzenie z 17 listopada 2010 r.). A więc skoro warunków do ujęcia w systemie informacji oświatowej, a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej za 2015 r. przy ww. wadze P42 nie spełniało dziecko, które w dniu [...] września 2014 r. nie posiadało orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego potwierdzających jednoznacznie występowanie niepełnosprawności sprzężonej, to przedszkole nie miało żadnych uprawnień do samodzielnego przyporządkowania temu dziecku wagi nie wynikającej z orzeczenia. Wykazanie dzieci w systemie informacji oświatowej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy na dzień sprawozdania, tj. 30 września, przedszkole posiada ww. dokument, wydany zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami. Słusznie Minister wyjaśnił, że w tym zakresie obowiązuje formalna teoria dowodów, wykluczająca zastępowanie aktualnych opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju lub orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego innymi dowodami, w tym innymi opiniami z poradni psychologiczno-pedagogicznej, czy też indywidualną oceną ucznia przeprowadzoną przez szkołę, opartą np. na obserwacjach własnych, potwierdzonych rozmowami z uczniami i ich rodzicami okazującymi stosowną dokumentację medyczną lub też opartą na nieaktualnych opiniach lub orzeczeniach wydanych w latach poprzednich lub dla innych celów (np. orzeczenie o niepełnosprawności).

Dlatego też sąd podziela stanowisko organu wskazujące na fakt, że mimo potwierdzenia faktu niepełnosprawności sprzężonej przez późniejsze orzeczenie z [...] grudnia 2015 r. nr [...] , to taki dokument nie może konwalidować nieprawidłowości przy wprowadzaniu danych do systemu informacji oświatowej na dzień [...] września 2014 r. Przedszkole bowiem na dzień [...] września 2014 r. nie miało żadnych podstaw, aby dane dziecko zakwalifikować jako dziecko z niepełnosprawnością sprzężoną (patrz art. 3 pkt 18 uso) i objąć je wagą P42. Ze znanego przedszkolu orzeczenia z [...] maja 2014 r. nie wynikała taka niepełnosprawność sprzężona, wskazano jedynie w nim cyt. "upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim". Tym samym na dzień [...] września 2014 r. dziecko to zostało zakwalifikowane do nieprawidłowej wagi i winno zostać zaklasyfikowane do wagi P34. W sprawie wymaga również podniesienia, że problemem nie jest fakt istnienia u tego dziecka niepełnosprawności sprzężonej, tylko problemem jest brak na dzień [...] września 2014 r. jakiegokolwiek właściwego dowodu (stosowne orzeczenie) ten stan potwierdzający, gdyż istniejący dowód tego stanu nie potwierdzał.

W taki sam sposób należy ocenić złożone na rozprawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z [...] września 2016 r. i [...] sierpnia 2019 r. Dokumenty te dotyczą innych okresów sprawozdawczych i nie mają żadnego wpływu na wysokość subwencji dla Gminy w 2015 r.

Odnosząc się do wskazanych w skardze orzeczeń sądów administracyjnych należy podnieść, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i co najważniejsze są orzeczeniami nieprawomocnymi, a stanowiska w tych wyrokach prezentowane odbiegają o utrwalonej linii orzeczniczej. Natomiast wyroki (sygn. akt: V SA/Wa 1825/13 oraz I SA/Gl 1040/16), zapadły w sprawach dotyczących zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, przekazanej placówkom niepublicznym na podstawie art. 90 ust. 3a uso. Tym samym nieuprawnione jest zrównanie instytucji dotacji (art. 3 pkt 11 w związku z art. 90 ust. 2a oraz art. 90 ust. 3a uso) z instytucją subwencji oświatowej. Są to odmienne dwie instytucje oparte na odmiennych podstawach prawnych. W konsekwencji wykładnia zaprezentowana przez sądy w ww. orzeczeniach nie może znaleźć zastosowania w sprawie, której przedmiotem jest zwrot kwoty części oświatowej subwencji ogólnej nienależnie otrzymanej na podstawie art. 28 ust. 5 udjst oraz rozporządzenia.

W ocenie sądu postępowanie prowadzące do poczynienia powyższych ustaleń wolne było przy tym od zarzucanych uchybień. Sąd nie stwierdza w szczególności zarzucanego a mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. W szczególności w realiach sprawy organ zebrał wszystkie wymagane dokumenty i w sposób prawidłowy je ocenił. Badanie prawidłowość naliczenia uzyskanej przez Gminę części oświatowej subwencji ogólnej, dokonano na podstawie danych o dzieciach, uczniach, słuchaczach i wychowankach, wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] września 2014 r. Dowodami w tym zakresie były przede wszystkim dokumenty źródłowe, takie jak: księgi uczniów, dzienniki lekcyjne, księgi wychowanków, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Podstawą weryfikacji prawidłowości sporządzenia sprawozdania mogą być jedynie dokumenty źródłowe, które stanowiły podstawę jego sporządzenia.

Zauważenia wymaga także, że w toku postępowania administracyjnego Minister podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i odwoławczym, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające oraz przed wydaniem decyzji umożliwiono stronie zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego. Minister w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w zakresie objętym przedmiotowym postępowaniem, wynikającym z art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst, obejmującym zwrot nienależnie uzyskanej kwoty - w części gminnej - części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2015.

Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.