Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3010/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant: specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: BP ARiMR) przyznał J. G. (dalej: skarżący) płatności do gruntów rolnych należne za 2010 r. na łączną kwotę 44.993,30 zł. Na płatność składały się: jednolita płatność obszarowa (JPO) w wysokości 32.016,65 zł i uzupełniająca płatność obszarowa (UPO) do powierzchni upraw podstawowych w wysokości 12.976,65 zł. Przyznając płatności, o których mowa powyżej, organ uwzględnił w całości powierzchnię zadeklarowaną we wniosku skarżącego.

Ten sam organ – postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. – wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej wydaniem ww. decyzji, wskazując na istotne dla sprawy, nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania pierwotnej decyzji, a nieznane organowi (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Powodem tego działania była informacja przekazana przez P. W., z której wynikało, że jest on właścicielem działek ewidencyjnych, które we wniosku o przyznanie płatności deklarował skarżący, pomimo, że nie był ich posiadaczem i faktycznym użytkownikiem.

W wyniku wznowienia postępowania Kierownik BP ARiMR wydał [...] sierpnia 2012 r. decyzję nr [...], którą uchylił decyzję w sprawie przyznania płatności z [...] listopada 2010 r. oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2010: z tytułu JPO i nałożył sankcję w wysokości 30.909,33 zł; a także z tytułu UPO do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 12.675,55 zł.

Skarżący pismem z 5 września 2012 r. złożył odwołanie, w którym zarzucił, że zeznania świadków H. Z. i P. W. są nieprawdziwe. Skarżący wniósł o dołączenie nowych dowodów i zeznań świadków, a także podważył wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej [...] marca 2012 r. w zakresie wniosku za 2012 r., którego wyniki jako dowód zostały włączone do postępowania z wniosku za 2010 r.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z [...] listopada 2012r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z [...] sierpnia 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.; dalej: ustawa) zgodnie z którym – rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.in.:

1. posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, tj. powierzchnię wynoszącą nie mniej niż 1,00 ha, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a. przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy wskazał – powołując się na wyrok tutejszego Sądu z 8 listopada 2005 r. sygn. akt SA/Wa 1524/05 – że przez "posiadanie" należy rozumieć efektywne, rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy, czyli faktyczne użytkowanie rzeczy-gruntów rolnych. Samo legitymowanie się posiadaniem samoistnym lub tym bardziej zgodą posiadacza samoistnego na deklarowanie gruntów do płatności obszarowych nie może wystarczyć do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o dopłaty. Niezbędnym warunkiem jest faktyczne użytkowanie posiadanych gruntów rolnych. Przyznanie płatności determinuje więc stan faktyczny dotyczący prowadzenia działalności rolniczej, a nie stan prawny. Organ podkreślił, że płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami. Jeżeli zatem o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Rozstrzygające dla przyznania płatności jest zatem, kto w sposób trwały użytkował grunty rolne i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej, w tym w szczególności poczynił nakłady np. ponosił koszty zakupu nawozów, przeprowadzał inne prace polowe niezbędne do uzyskania pożytków. Wnioskodawca zobowiązany jest do przedstawienia we wniosku obszarowym aktualnego stanu posiadania działek rolnych i stosownie do art. 7 ust. 6 ustawy – w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania ustalono, że użytkownikiem spornych działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...] ([...], gmina S.), [...] ([...], gmina S.), [...] ([...], gmina W.), [...] ([...], gmina B.), [...] ([...], gmina Z.), [...] ([...], gmina Z.), [...] ([...], gmina W.) nie był skarżący. Okoliczności te ustalono przede wszystkim w oparciu o oświadczenie samego skarżącego z [...] lipca 2012 r., gdzie oświadczył, że nie użytkował spornych działek a ich deklaracja we wniosku wynikała z upoważnienia jakie otrzymał od P. W. jako właściciela, do ubiegania się o płatności na te działki.

Organ odwoławczy wskazał także, że w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego z [...] marca 2012 r. ustalono, że w 2010 r. na działkach rolnych [...] oraz [...] nie była prowadzona działalność rolnicza natomiast na działkach [...] oraz [...] stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności. Okoliczność braku użytkowania spornych działek potwierdzona została również przez inne dowody zgromadzone w toku postępowania tj. oględziny spornych działek z [...] czerwca i [...] lipca 2012 r. oraz zeznania świadków.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że stawka JPO do 1ha uprawy w 2010 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2010 r. (Dz. U. Nr 213, poz. 1422) i wynosi 562,09 zł. Zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.: dalej: rozporządzenie Komisji Nr 1122/2009) – jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota nałożonych sankcji podlegać będzie odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006, co oznacza, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełna kompensację kwoty sankcji, pozostałe saldo zostanie anulowane.

Organ odwoławczy wskazał, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do UPO a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania przekroczyła 50%. Stawka UPO do 1 ha uprawy w 2010 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2011 r. (Dz. U. Nr 238, poz. 1422) i wynosiła 327,28 zł. W związku § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.; dalej: rozporządzeniem w sprawie rodzajów roślin objętych UPO oraz zgodnie art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009 – jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do uzupełniającej płatności podstawowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota nałożonych sankcji podlegać będzie odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji Nr 885/2006, co oznacza, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełną kompensację kwoty sankcji, pozostałe saldo zostanie anulowane.

Następnie organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania i tak – co do żądania skarżącego przesłuchania świadków w jego obecności – wskazał, że skarżący był informowany o dacie i miejscu przesłuchań świadków i nie skorzystał z możliwości uczestnictwa. Organ zauważył, że skarżący wskazał, że zeznania świadków są nieprawdziwe, a jednocześnie potwierdził, że nie użytkował spornych gruntów. Co do żądania skarżącego dołączenia nowych dowodów i świadków w sprawie, organ wskazał, iż czyniąc zadość żądaniu skarżącego wystosował 17 października 2012 r. zawiadomienie informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz o możliwości dostarczenia nowych dowodów w sprawie zgodnie z żądaniem strony. Zawiadomienie doręczono skarżącemu 23 października 2012 r., który nie podjął żadnych czynności w sprawie. Ustosunkowując się do podważania przez skarżącego wiarygodności wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej 7 marca 2012 r., organ powołał się na art. 7 ust 4 ustawy, w myśl którego – wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności. Ponadto wskazał, iż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009 oraz rozporządzenia Komisji Nr 1121/2009. Mając na uwadze powyższe regulacje organ zauważył, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię oraz grupę upraw zgodnie ze stanem faktycznym w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego, i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi – Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32;" Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009 – kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Dodatkowo wskazał, iż na podstawie ust. 2 art. 30 ustawy – przeprowadzenie kontroli może być powierzone jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1. Kontrole te przeprowadzane są przez osoby do tego upoważnione zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzenie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne (Dz. U. Nr 57, poz. 383). W sprawie przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości. Niezgodność ta dotyczyła stwierdzenia na spornych działkach powierzchni kwalifikowanej do płatności mniejszej aniżeli powierzchnia deklarowana. Zdaniem organu czynności kontrolne wykonane w gospodarstwie skarżącego przeprowadzone zostały z należytą starannością, a ich wyniki są wiarygodne i odzwierciedlają stan faktyczny kontrolowanych gruntów.

Na końcu organ przypomniał, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy – strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jeśli strona nie przedstawi w toku postępowania dowodów, z których w ocenie organu jednoznacznie będzie wynikać, iż spełnia przesłanki do przyznania płatności, organ na podstawie art. 3 ust 3 ustawy, uznaje daną okoliczność za nieudowodnioną. Dokonana przez organ analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji potwierdza prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Przy czym organ zaznaczył, że nie można uznać, iż nieprawidłowości nie wynikają z winy skarżącego, gdyż to skarżący złożył i podpisał wniosek tym samym potwierdzając prawdziwość danych w nim zawartych, pomimo posiadanej wiedzy, że deklarowane przez niego działki w znacznej większości nie spełniają warunków do objęcia płatnościami w świetle obowiązujących przepisów.

W skardze z 20 listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił, że nie otrzymał osobiście pisma z [...] października 2012 r. dotyczącego możliwości przedstawienia dowodów i świadków. Ponadto zarzucił, iż błędne jest twierdzenie organu, że nie użytkował działek i oświadczył, że użytkował sporne działki w przeciwieństwie do P. W. i H. Z. Pierwsza z wymienionych osób mieszka w B., a druga nie posiadała numeru gospodarstwa. W związku z tym skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy.

Skarżący pismem z 8 grudnia 2012 r. uzupełnił skargę wnosząc o przesłuchanie świadków: S. Z., S. i M. G., S. K., a także o dołączenie do akt sprawy rachunków za nawozy i pożyczane maszyny do uprawy spornych działek oraz opłaty podatkowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wraz z argumentacją.

W trakcie rozprawy z 22 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącego złożył do akt sprawy "pokwitowanie zwrotu dzierżawy ziemi" oraz 4 oświadczenia z 10 grudnia 2012 r. S. G., M. G., S. Z. i S. K. o tym, że wykonywali prace rolne na dzierżawionych przez skarżącego gruntach rolnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie – jak w niniejszym wypadku – w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), w tym również na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego skontrolowanej decyzji, ale tylko w razie stwierdzenia co najmniej jednego z naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli zakwestionowane rozstrzygnięcie podjęto zgodnie z przepisami, skarga podlega oddaleniu, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.

Biorąc pod rozwagę przytoczone, podstawowe zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów.

Po pierwsze wskazać należy, że kontrolowane przez Sąd orzeczenie zostało wydane we wznowionym postępowaniu, a więc w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikowania ostatecznych decyzji administracyjnych, którego regulacja zawiera specyficzne rozwiązania normatywne, względem zasad regulujących zwykłe postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę wspomnianą specyfikę regulacji instytucji wznowienia postępowania, skład orzekający zobligowany był przede wszystkim do sprawdzenia, czy w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania co do decyzji przyznającej skarżącemu płatności na 2010 r. Sąd stwierdza, że w konkretnych okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można skutecznie podważać zasadności stanowiska organów obu instancji o występowaniu podstawy do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w postaci ujawnienia się istotnej dla sprawy, nowej okoliczności stanu faktycznego, która istniała już co prawda w dniu wydania decyzji z 2010 r., a nie była jednak wtedy znana Kierownikowi BP ARiMR. Tą okolicznością – jest fakt rolniczego użytkowania części działek nr [...], objętych wnioskiem skarżącego, przez innych niż skarżący rolników. Podkreślić należy, że mimo zmieniających się aktów prawnych regulujących zasady przyznawania płatności bezpośrednich (JPO i UPO), zawsze podstawowym wymogiem, od spełnienia którego uzależnione było uprawnienie do skutecznego żądania płatności, było posiadanie zadeklarowanych we wniosku gruntów i ich utrzymywanie zgodnie z normami.

Powyższe wynika z przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 – rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.in.:

1. posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, tj. powierzchnię wynoszącą nie mniej niż 1,00 ha, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a. przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie z ust. 2 tego artykułu – rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych; innych roślin do powierzchni gruntów ornych, na których jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Dodatkowo wskazać należy, że – stosownie do postanowienia art. 7 ust. 6 tej samej ustawy – jeśli działka rolna stanowi jednocześnie przedmiot posiadania samoistnego i zależnego płatność przysługuje temu drugiemu posiadaczowi.

Mając na uwadze cytowane przepisy należy zgodzić się interpretacją organu przedstawioną w zaskarżonej decyzji, że dla prawa do otrzymania płatności liczy się faktyczne korzystanie z gruntów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt II GSK 1034/10 z 18 października 2011 r. wskazał, że posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć (pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wskazał też, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Podkreślić należy, że istotą płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1062/10 z 16 listopada 2010 r. pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela zaprezentowane wyżej poglądy.

Przekładając to na sytuację skarżącego wskazać należy, że bez znaczenia dla sprawy jest to, czy skarżący posiadał umowy dzierżawy na część zgłoszonych do płatności działek, a także to, że działek tych nie uprawiali H. Z. i P. W. W sprawie dla oceny prawidłowości przyznania wnioskowanych przez skarżącego płatności istotne jest to, czy skarżący faktycznie te działki uprawiał. Sąd stwierdza, że ustalony przez organ stan faktyczny odnoszący się do posiadania przez skarżącego działek nr [...] świadczy o tym, że skarżący nie był ich posiadaczem, czyli faktycznie ich nie użytkował.

Organy przeprowadziły w tym zakresie szerokie postępowanie dowodowe składające się: z przeprowadzenia kontroli na miejscu na poszczególnych działkach ([...] czerwca i [...] lipca 2012 r.) oraz zgromadzeniu oświadczeń od licznych świadków – mieszkańców terenów na których znajdują się sporne działki i użytkowników tych działek tj. P. W. (działka nr [...]), P. P., H. S. (działka nr [...]), S. W. (działka nr [...]), E. L. (działka nr [...]), M. K. (działka nr [...]), F. K. i K. W. (działka nr [...])

Należy w tym miejscu podkreślić, że sam skarżący podczas przesłuchania z 12 lipca 2012 r. – odpowiadając na pytanie, czy ww. działki użytkował osobiście czy przez osoby trzecie – oświadczył, że "Pan P. W. w porozumieniu z poprzednimi właścicielami upoważniał ich do prowadzenia działalności rolniczej na tych gruntach, a dopłaty za moim pośrednictwem będzie pobierał sam". Z powyższego stwierdzenia skarżącego organ trafnie wywiódł w zaskarżonej decyzji, że skarżący działek tych nie użytkował.

Ponadto z powyższych ustaleń wynikało, że w 2010 r. na działkach rolnych [...] nie była w ogóle prowadzona działalność rolnicza. Natomiast na działkach [...] oraz [...] stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności, odpowiednio powierzchnia deklarowana 1,14 ha – stwierdzona 0,72 ha i deklarowana 0,35 ha – stwierdzona 0,15 ha.

W konsekwencji w ocenie Sądu zabrany materiał dowodowy uzasadniał odmowę przyznania wnioskowanych płatności przez skarżącego za 2010 r. co do działek nr [...] z uwagi na brak posiadania, jak również co do części działek nr [...] z powodów ich nie utrzymywania zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy.

W dalszej kolejności Sąd stwierdza, że oprócz prawidłowej odmowy przyznania wnioskowanych płatności przez skarżącego, organ zasadnie – powołując się w zaskarżonej decyzji na właściwe przepisy prawa – nałożył na skarżącego sankcje, które zostały prawidłowo wyliczone.

Podkreślić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia kryteria art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ II instancji odniósł się w sposób prawidłowy do wszystkich zarzutów odwołania, wyjaśniając, że skarżący był informowany o dacie i miejscu przesłuchań świadków i nie skorzystał z możliwości uczestnictwa, skarżący nie przedstawił dowodów, które kwestionowałyby zeznania świadków. Organ II instancji wskazał też regulacje prawne dotyczące wiarygodności wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej [...] marca 2012 r. na zgłoszonych we wniosku skarżącego gruntach, a także podkreślił, że skarżący nie złożył zastrzeżeń do doręczonego mu raportu z kontroli, przez co zaakceptował poczynione w nim ustalenia.

Odnosząc się do głównego zarzutu skarżącego zawartego w skardze, a dotyczącego nie doręczenia mu do rąk własnych pisma organu II instancji z [...] października 2012 r. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz o możliwości dostarczenia nowych dowodów w sprawie zgodnie z żądaniem strony, Sąd stwierdza, że jest to zarzut niezasadny. Z akt sprawy wynika, że pismo to zostało doręczone na adres wskazany przez skarżącego, B. G. (matce skarżącego 23 października 2012 r. – k. 20 akt sąd.). Zatem przesyłka została dokonana w sposób zastępczy przewidziany przez art. 43 k.p.a. (w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeśli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi).

Sąd dodatkowo zauważa, iż nawet w hipotetycznej sytuacji braku prawidłowego doręczenia skarżącemu pisma z [...] października 2012 r., prawidłowość wydania przez organ zaskarżonej decyzji również nie rodziłaby wątpliwości. Podkreślić bowiem należy, że Sąd administracyjny – stosowanie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – uchyla zaskarżoną decyzję tylko w sytuacji naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarżący nie przedstawił w skardze aby posiadał taką dokumentację, która mogłaby zakwestionować prawidłowość ustaleń faktycznych zaprezentowanych w zaskarżonej decyzji. Przedstawione przez skarżącego w trakcie rozprawy kserokopie pism: "pokwitowanie zwrotu dzierżawy ziemi" oraz cztery oświadczenia z 10 grudnia 2012 r. S. G., M.G., S. Z. i S. K. o tym, że wykonywali prace rolne na dzierżawionych przez skarżącego gruntach rolnych, w żaden sposób nie wpływają na słuszność ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy. Wskazać należy, że pisma te zostały sporządzone już po dacie wydania zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2012 r., a dodatkowo w sposób bardzo ogólny opisują wykonaną pracę na rzecz skarżącego i nie przeczą ustaleniom organu.

Sąd podkreśla także, co trafnie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności JPO oraz UPO, według art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że w art. 3 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W przedmiotowej sprawie organy kompleksowo odniosły się do zebranego materiału dowodowego, a jednocześnie umożliwiły skarżącemu przedstawienie własnych środków dowodowych.

Sąd odnosząc się do zarzutu, że spornych działek nie użytkowali H. Z. i P. W., stwierdza, iż fakt ten nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Tak jak podkreślono wyżej, płatność przysługuje tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, a w przedmiotowej sprawie skarżący co do części zgłoszonych działek takim podmiotem nie był, a dodatkowo część działek w ogóle nie spełniała warunków do objęcia płatnościami w świetle obowiązujących przepisów.

Sąd nie dopatrzył się wreszcie istnienia w niniejszej sprawie okoliczności, które wyłączałyby dopuszczalność uchylenia we wznowionym postępowaniu pierwotnej decyzji z [...] listopada 2010 r. Nie zaistniały w szczególności przesłanki negatywne określone w art. 146 k.p.a. W momencie wydawania rozstrzygnięć – i to przez organy obu instancji orzekających we wznowionym postępowaniu – nie upłynął jeszcze 5-cio letni termin zakreślony w § 1 in fine tego artykułu. Wszystkie dotychczasowe rozważania wskazują, że we wznowionym postępowaniu musiała zapaść decyzja merytoryczna o innej treści (w stosunku do pierwotnej decyzji z [...] listopada 2010 r.). Nie zachodzi też zatem sytuacja określona w art. 146 § 2 k.p.a.

Dlatego też, uwzględniając dyspozycję art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.