Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 949/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Asesor sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę /-/R. Wiatrowski /-/M. Skwierzyńska /-/K. Wolna – Kubicka


UZASADNIENIE

Tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. na zobowiązanego P. B. objęte zostały należności z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości za lata 1999-2000 w łącznej wysokości [...]zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień wystawienia powyższego tytułu wykonawczego w wysokości [...]zł.

Na prowadzone postępowanie egzekucyjne P. B.pismem z dnia. lipca 2006r. wniósł zarzuty, chociaż pismo swe nazwał odwołaniem od tytułu wykonawczego nr SW [...] z dnia [...] Jednocześnie złożył wniosek o uchylenie tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu strona wskazała, że należności wymienione w tytule wykonawczym zostały uregulowane kompensatą z dnia . listopada 2005r. przyjętą przez urząd dnia . listopada 2005r. i uznaną przez Burmistrza Ś.. P.B. oświadczył, że ustalenia co do podstawy opodatkowania organ przeprowadził z urzędu w postępowaniu wznowieniowym. Pomimo spełnienia przez organ pierwszej instancji warunków do wydania nowej decyzji wymiarowej, powstanie zobowiązania podatkowego jest – jak wywodzi strona- możliwe wówczas, gdy decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania doręczona zostanie w terminie określonym w art. 68 Ordynacji podatkowej. W dalszej części pisma stanowiącego zarzuty, P.B. wskazał, że w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, doręczenie decyzji winno nastąpić przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Termin ten liczony od końca roku 1999 upłynął, jak podkreśliła strona, z końcem 2004r., a termin liczony od końca roku 2000 upłynął z końcem 2005r. Decyzja organu wydającego rozstrzygnięcie została wydana po roku 2005, zaś samo doręczenie nastąpiło w kwietniu 2006r. W oparciu o powyższe wywody, strona wniosła o "uchylenie decyzji Burmistrza Ś. tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] i o umorzenie postępowania".

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Burmistrz Ś. na podstawie art. 17 § 1 i art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu zarzutów zobowiązanego z dnia . lipca 2006r., w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, na skutek uchylenia postanowienia z dnia [...] nr [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Wypowiadając się co do tego, że należności wymienione w tytule wykonawczym zostały uregulowane kompensatą, wierzyciel wyjaśnił, iż potrącenie zobowiązań podatkowych może nastąpić tylko w przypadkach określonych w art. 65 w zw. z art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie wydana została natomiast decyzja z dnia [...] nr [...] o odmowie dokonania potrącenia zaległości podatkowej z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości za lata 1999-2000, za rok 2004 i III ratę podatku za rok 2005 z kwoty [...], która została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...]. Wnioskiem z dnia . grudnia 2004r. P.B.zwrócił się do Burmistrza Ś. o wypłatę odszkodowania w wysokości 1.500,000,-zł przez Urząd Miasta Ś. w związku ze zwłoką przy wydaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, jednakże Urząd odmówił uwzględnienia roszczenia odszkodowawczego. Pismem z dnia 10 listopada 2005r. podatnik zwrócił się z kolei do Urzędu o skompensowanie zaległości podatkowych odszkodowaniem. Wezwany do udokumentowania istnienia swoich wierzytelności, podatnik powołał się na szereg swych pism (pismo z dnia listopada 2005r. oraz odwołanie od upomnienia nr [...] pismo z dnia - grudnia 2004r., w którym zwrócił się o wypłatę odszkodowania). Podatnik nie przedstawił natomiast tytułu prawnego, który w oparciu o art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiłby podstawę do dokonania potrącenia. Wyjaśniono zatem, że podatnik nie posiada bezspornej i wymagalnej wierzytelności wobec Gminy Ś., nie dysponuje prawomocnym wyrokiem sądowym, ugodą sądową, wierzytelnością z tytułu nabycia przez gminę nieruchomości, decyzją orzekającą odszkodowanie, ani też nie posiada wierzytelności z tytułu robót budowlanych, dostaw lub usług, albowiem nie przedstawił wymaganych przepisami prawa dokumentów. W oparciu o powyższe wyjaśniono zatem, że w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do zastosowania instytucji potrącenia. Odnosząc się natomiast do kwestii przedawnienia, organ wierzycielski wyjaśnił, iż zgodnie z art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania. Decyzje ustalające zobowiązanie podatkowe za lata 1999 i 2000 zostały doręczone dnia - stycznia 2004r. i z tym dniem powstał obowiązek podatkowy. Decyzje te zostały następnie utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które odmówiło uwzględnienia wniesionego przez stronę odwołania, zaś po zaskarżeniu decyzji organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skargi podatnika zostały oddalone (wyroki z dnia 7 marca 2006r., sygn. akt I SA/Po 706/04 i I SA/Po 707/04). Zgodnie natomiast z art. 70 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. A zatem, ze względu na powyższe zarzuty P.B. uznano za nieuzasadnione.

Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie z dnia -lutego 2007r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. W treści zażalenia P. B. podkreślił w szczególności, że Urząd Miasta w Ś. dopuścił się zwłoki przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu dla inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowej. Warunki te nie zostały ustalone, mimo wniosku strony, zaś elektrownia wiatrowa pozostała jedynie zamierzeniem i to właśnie z winy Burmistrza Ś., który pozostawił wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Co do kwestii potrącenia skarżący ponownie podkreślił, że podstawą do potrącenie jest to, że Gmina Ś. nie wykonała swojej podstawowej funkcji wobec strony, tj. nie wydała decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, przez co naraziła stronę na straty finansowe.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie między innymi art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając zajęte stanowisko, organ odwoławczy, odnosząc się na wstępie do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego podkreślił, podobnie jak organ pierwszej instancji, że decyzje wymiarowe wydane przez Burmistrza Ś. z dnia [...] dotyczące zobowiązań podatkowych za lata 1999 i 2000 zostały doręczone stronie zgodnie z przepisami art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej i wynikające z nich zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu w świetle przepisów art. 70 Ordynacji podatkowej. Natomiast w kwestii potrącenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wzięło pod uwagę fakt, że decyzją z dnia [...] Burmistrz Ś. odmówił P. B. dokonania potrącenia, zaś Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymało tę decyzję w mocy, stwierdzając, że strona nie udokumentowała istnienia wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności wobec gminy z jednego z tytułów skazanych w art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem nie dysponuje prawomocnym wyrokiem sądowym, czy też ugodą sądową w sprawie odszkodowania w związku z wyrządzeniem szkód powstałych przy wykonywaniu władzy publicznej przez jednostki samorządu terytorialnego, nie dysponuje też wierzytelnością z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ani też nie dysponuje prawomocną decyzją wójta, burmistrza i prezydenta orzekającą odszkodowanie na rzecz podatnika. A zatem potwierdzono, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw, by w oparciu o przepis art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej, zastosować instytucje potrącenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało więc w mocy postanowienie Burmistrza Ś. tj. wierzyciela w prowadzonym wobec zobowiązanego postępowaniu egzekucyjnym, stwierdzając, że zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym są nieuzasadnione.

Powyższe postanowienie organu odwoławczego stało się podstawą wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze z dnia .-kwietnia 2007r. P. B. powtórzył zarzuty podniesione już w zażaleniu na postanowienie organu wierzycielskiego- Burmistrza Ś. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości. W szczególności podkreślił zatem, że Burmistrz Śmigla dopuścił się zwłoki przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i nigdy tej zwłoki nie wyjaśnił, pozostawiając wniosek strony bez rozpatrzenia, a nadto, że nie dostrzega swych błędów w postępowaniu administracyjnym i obarcza własną nieudolnością mieszkańców gminy. Co do potrącenia skarżący raz jeszcze wywiódł, że w jego ocenie istniały podstawy do zastosowania potrącenia, bowiem brak decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu był błędem urzędu i błąd ten naraził skarżącego na realne straty finansowe, tym bardziej, że bezczynność urzędnicza jest ewidentna. Nadto skarżący podniósł jeszcze wiele innych zarzutów, nie związanych bezpośrednio z niniejszym postępowaniem w kwestii zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w tym między innymi zarzut, że władze Śmigla wydają decyzje o zobowiązaniach podatkowych wielokrotnie, nie uchylając przy tym poprzednich decyzji, że organ samorządowy stawia się ponad prawem i uzurpuje sobie prawo do oceny swojego postępowania wyłącznie pod kątem ewentualnych korzyści dla gminy, nie uwzględniając prawa podatnika. W końcowej części skargi P. B. podniósł jeszcze, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy wydawaniu spornego postanowienia brało wyłącznie pod uwagę swoje postanowienia z 2006r., a nie uwzględniło postanowień z lat wcześniejszych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, a z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

W niniejszej sprawie kwestią sporną jest to, czy Burmistrz Ś. jako organ wierzycielski w prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postępowaniu egzekucyjnym wobec P. B. zasadnie uznał wniesione przez stronę tego postępowania zarzuty za nieuzasadnione oraz, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w sposób zgodny z prawem utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, uznając wniesione przez stronę zażalenie za bezpodstawne.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), określonej dalej ustawą, bądź ustawą egzekucyjną, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (art. 33 pkt 1).

Należy też dodać, że stosowanie do art. 34 § 1 cytowanej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 (...), organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. O ile przepisy powoływanej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia (art. 17 § 1 ustawy egzekucyjnej), na które służy zażalenie do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego (art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 2).

W niniejszej sprawie przedmiotem zgłoszonych zarzutów było w pierwszym rzędzie przedawnienie zobowiązań podatkowych za lata 1999 i 2000, objętych decyzjami Burmistrza Ś. z dnia [...]. o numerach: [....] i [...] doręczonych podatnikowi w dniu- stycznia 2004r. Decyzje te zostały następnie utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. a po wniesieniu skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skargi zostały oddalone wyrokami tegoż Sądu z dnia 7 marca 2006r. w sprawach o sygn. akt I SA/Po 706/04 i I SA/Po 707/0. Rozstrzygnięcia w powyższych sprawach są prawomocne.

Należy podkreślić, że orzekając w kwestii braku przedawnienia zobowiązań podatkowych za lata 1999 i 2000 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie naruszyło prawa. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Decyzja ustalająca dotyczy między innymi zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości i zobowiązania podatkowego w podatku rolnym. Stosownie zaś do dyspozycji zawartej w art. 68 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 1). Jeżeli jednak podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej). A zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło, że przedmiotowe zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu w świetle przepisów art. 70 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Decyzje te zostały doręczone w dniu 5 stycznia 2004r. i w tym dniu powstał obowiązek podatkowy.

Odnosząc się do zarzutu potrącenia, skład orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że zgodnie z treścią art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika, potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z tytułu:

1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub 419 (76) Kodeksu cywilnego;

2) prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub 419 (77) Kodeksu cywilnego;

3) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami;

4) odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego;

5) odszkodowania uzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz bytu Państwa Polskiego;

6) odszkodowania orzeczonego w decyzji organu administracji rządowej.

Uprawnienie, o którym mowa w art. 64 § 1, przysługuje również podatnikom w stosunku do gminy, powiatu lub województwa z tytułu:

1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 4201 (78) Kodeksu cywilnego;

2) prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 4201 (79) Kodeksu cywilnego;

3) nabycia przez gminę, powiat lub województwo nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami;

4) odszkodowania orzeczonego w decyzji wydanej przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa.

Powyższe uprawnienia wynika z treści art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając zatem na uwadze cytowane przepisy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. prawidłowo stwierdziło, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż podatnik nie udokumentował istnienia po jego stronie wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności wobec gminy z jednego z tytułów wskazanych w art. 65 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, a zatem potrącenie wierzytelności nie było możliwe.

Nadto należy podkreślić, że pozostałe zarzuty podniesione w skardze, w tym zarzut bezczynności organu administracji, który nie wydał decyzji o warunkach zabudowy, nie są przedmiotem niniejszego postępowania, które dotyczy zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w . utrzymujące w mocy postanowienie organu wierzycielskiego odpowiada prawu. Skarga podlega więc oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

/-/ R. Wiatrowski /-/ M. Skwierzyńska /-/ K. Wolna-Kubicka