Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1009/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz /spr./, Sędziowie NSA Izabella Kulig- Maciszewska, Joanna Runge –Lissowska, Protokolant Jacek Gaj, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2005r.sygn. akt III SA/Gd 236/04. w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 czerwca 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 236/04 uchylił decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] nr [...] oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że ww. decyzją Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] odmawiającą przyznania J. P. zasiłku przedemerytalnego z dniem 19 XI 2003 r. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 2 VIII 2001 r. J. P. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Jednocześnie wystąpił on z wnioskiem o zasiłek przedemerytalny, dokumentując wynoszący powyżej 30 lat okres uprawniający do zasiłku, w tym krótszy niż 15 lat okres wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. W 2003 r. J. P. przedstawił oświadczenie dwóch osób potwierdzające, że okres zatrudnienia w R[...] w [...] od dnia 1 IX 1982 r. do dnia 30 IX 1987 r. należy traktować jako okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych i wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Starosta S[...] decyzją z dnia [...] odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było nieuznanie pracy w R. jako pracy w szczególnych warunkach, ponieważ strona wykonywała pracę jako członek Spółdzielni a nie jako osoba mająca status pracownika. Organ odwoławczy podkreślił , że zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm. ) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 XII 2001 r. zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast art. 3 ust. 1 ustawy z 20 XII 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o oświacie (Dz. U. Nr 6, poz. 65) stwierdza, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 XII 2001 r. przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12. I 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Stosownie zaś do postanowień art. 32 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.): 1) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia; 2) wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje praw lub stanowisk oraz warunki na podstawie których osobom wymienionym w pkt 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Z kolei dotychczasowe przepisy, o których mowa zawarte są w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 II 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia stosuje się je tylko do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4–15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Zaś okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (§ 2 ust. 1). Art. 2 Kodeksu pracy stanowi, że pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Organ uznał, że z dokumentów zebranych w aktach sprawy bezsprzecznie wynika, że w okresie pracy w R., J. P. był członkiem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "P." w [...]. Jako członek Spółdzielni zainteresowany zgodnie z art. 155 § 1 Prawa spółdzielczego miał prawo i obowiązek pracować w Spółdzielni w rozmiarze ustalonym corocznie przez walne zgromadzenie, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej Spółdzielni. Nie był zatem pracownikiem Spółdzielni gdyż nie łączył go z nią stosunek pracy, powołania, wyboru, mianowania. Nie łączyła go z nią również spółdzielcza umowa o pracę, którą stosowanie do delegacji zawartej w art. 77 § 2 Kodeksu pracy reguluje ustawa Prawo spółdzielcze. Zgodnie z postanowieniami tego prawa stosunek taki łączy tylko członka spółdzielni pracy, a nie rolniczej spółdzielni produkcyjnej, o czym stanowi art. 182 Prawa spółdzielczego. J. P. wykonywał pracę w RSP "P." w [...] tylko w ramach łączącego z tą spółdzielnią stosunku członkowstwa. Ustalenia te potwierdzają też dwaj wskazani przez stronę świadkowie. Skoro więc strona była członkiem tej spółdzielni to jej praca nie może być uznana za pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, gdy ww. przepisy normujące taki charakter pracy odnoszą się tylko do pracowników. Wykładnia językowa tych przepisów, jak również warunki wykonywania pracy w takim charakterze uniemożliwiają stosowanie ich do osób nie będących pracownikami w rozumieniu Kodeksu pracy. Organ odwoławczy uznał, że zgodnie z przytoczonymi regulacjami okres pracy w R. nie może być uznany za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Za taką pracę nie może być uznany również okres pracy od 1 X 1987 r. do 6 III 1992 r. w R. w [...], gdyż w tym czasie J. P. był również członkiem tej Spółdzielni, co potwierdza sposób wynagradzania za pracę w postaci dniówek obrachunkowych wskazany w świadectwie pracy z dnia 30 III 1992 r. jak i pismo z 10 X 2001 r. Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "N." Sp. z o.o. w [...]. Natomiast za pracę w warunkach szczególnych zostały uznane stronie okresy zatrudnienia: 1) od 14 V 1973 – 22 IV 1974 oraz od 3 V 1976 – 31 VII 1978 w S. Zakładach [...]"P.", 2) od 1 XII 1992 r. do 31 V 2001 r. w Firmie "F.", 3) od 1 VIII 1978 31 XII 1978 w R. w charakterze pracownika najemnego. Powyższe okresy nie dają jednak wymaganych przez art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu co najmniej 15 lat. W związku z tym J. P. nie może nabyć prawa do zasiłku przedemerytalnego. Nie spełnia on również wymogów art. 37j ust. 1 pkt 1 ustawy , gdyż nie wylegitymował się co najmniej 35 letnim okresem uprawniającym do zasiłku.

W skardze na decyzję Wojewody Pomorskiego J. P. stwierdził, że według jego wyliczeń posiada staż pracy upoważniający do uzyskania omawianego świadczenia. Jego zdaniem organ bezpodstawnie nie uznał pracy w okresie od 1 IX 1982 do 6 III 1992 w RSP jako pracy w szczególnych warunkach. W 2002 r. uległ wypadkowi i wystąpił o przyznanie renty. Sprawa renty została oddalona przez sąd powszechny, który stwierdził, że posiada on staż pracy uprawniający do uzyskania zasiłku przedemerytalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna. Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 XII 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 5b z późn. zm.) zasiłek przedemerytalny przysługuje mężczyźnie spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, który posiada co najmniej 30-letni staż pracy i w tym co najmniej 15 lat wykonywał pracę uznaną w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca określając przesłanki nabycia uprawnień do zasiłku przedemerytalnego położył nacisk przede wszystkim na charakter wykonywanej pracy. Chodzi w tym przypadku o wykonywanie, przez osobę ubiegającą się o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego, prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wobec tego zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma kwestia czy bezrobotny wykonywał prace uznane we wskazanych przepisach za prace w szczególnych warunkach. Natomiast w ocenie Sądu bez znaczenia pozostaje zakres obowiązywania w ogóle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 II 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zakres obowiązywania tego rozporządzenia ma znaczenie w sprawach emerytalno rentowych, jednak jest to materia uregulowana inna ustawą, służąca innym celom. Natomiast inny jest cel ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, odesłanie zawarte w art. 37j ust. 2 pkt 2 niniejszej ustawy do przepisów emerytalno-rentowych oznacza, że badaniu podlega jedynie czy bezrobotny wykonywał prace uznane w tych przepisach za pracę w szczególnych warunkach, a nie w ramach jakiego stosunku prawnego prace tego typu były wykonywane. Sąd zwrócił uwagę, że przepis art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu mówi o wykonywaniu prac. Pojęcie to jest pojęciem szerokim i nie odnosi się tylko do świadczenia pracy w ramach stosunków prawnopracowniczych, o których mowa w art. 2 Kp. Wykonywać prace bowiem można w ramach różnych stosunków prawnych nie tylko na podstawie umowy o pracę, jej źródłem mogą być stosunki cywilnoprawne łączące strony. Zgodnie z oświadczeniami znajdującymi się w aktach sprawy, podpisanymi przez D. Ś. i R. P. J. P. pracował w Zakładzie Produkcyjno-Usługowym w [...] należącym do R. w okresie od 1 IX 1982 do 30 IX 1987 na stanowisku ślusarza-spawacza. Osoby te potwierdziły wskazane okoliczności przed organem administracyjnym w dniu 16 I 2003 r. i dodały, że skarżący będąc członkiem Spółdzielni pracował na cały etat. Wobec powyższego należy w ocenie Sądu stwierdzić, że organy administracji niezasadnie odmówiły uznania pracy skarżącego w R., jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Do prac uznanych za wykonywane w szczególnych warunkach w wykazie A dziale XIX pkt 12 cyt. rozporządzenia z 7 II 1983 r. wyszczególnione są prace przy spawaniu. Jak wynika z akt administracyjnych okolicznością bezsporną było, że skarżący wykonywał ten właśnie rodzaj prac.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarg kasacyjną wniósł Wojewoda Pomorski reprezentowany przez radcę prawnego E. S., zaskarżając wyrok ten w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono obrazę prawa materialnego, tj. art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 XII 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten przyznaje prawo do zasiłku przedemerytalnego osobie spełniającej warunki w zakresie okresu świadczenia pracy określone w tym przepisie (w tym pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze) bez względu na podstawę prawną świadczenia pracy przez osobę ubiegającą się o zasiłek i w konsekwencji wydanie wyroku uwzględniającego skargę strony mimo oczywistego faktu, że istniejący w sprawie stan faktyczny w świetle przepisu wskazanego powyżej – interpretowanego przy zastosowaniu wykładni systemowej – nie daje podstaw do przyznania stronie zasiłku przedemerytalnego. Z tego względu wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną organu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydal wyrok, którego treść wskazuje, iż WSA dokonał nieprawidłowej wykładni stosowanego w sprawie przepisu art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 XII 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, całkowicie pomijając okoliczność, iż przepis, który decyduje o przyznaniu stronie zasiłku przedemerytalnego stanowi integralną część ogółu przepisów regulujących system zabezpieczenia socjalnego obywateli i w związku z tym nie może być interpretowany w sposób odmienny od ogólnej regulacji prawnej.

W sposób nie budzący wątpliwości ustalone zostało, iż pomiędzy Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną – gdzie skarżący miał świadczyć pracę w warunkach szczególnych – a stroną nie doszło do nawiązania stosunku pracy w rozumieniu prawa pracy. Praca wykonywana przez skarżącego stanowiła jego obowiązek korporacyjny, stanowiący korelat członkowstwa w Spółdzielni. Ustalony stan faktyczny nie daje w ocenie organu w świetle art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu podstaw do przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego. Treść owego przepisu analizowana w zestawieniu z przepisem art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nakazuje przyjąć, iż jedynie wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze przez okres co najmniej 15 lat pozwala, przy jednoczesnym spełnieniu przesłanki posiadania 30-letniego okresu uprawniającego do zasiłku, na przyznanie stronie prawa do przedmiotowego świadczenia.

Przepisy emerytalne, do których odwołuje się ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu tj. art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, określając komu przysługują uprawnienia wynikajcie ze świadczenia pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze konsekwentnie posługują się pojęciem pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach. To z kolei wskazuje, że celem ustawodawcy było przyznanie określonych uprawnień osobom spełniającym warunek pozostawania w stosunku pracy, nie zaś wykonującym pracę na podstawie jakiegokolwiek stosunku prawnego. Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odwołując się wprost do przepisów ustawy emerytalnej przyjmuje bez modyfikacji regulacje i pojęcia jakimi posługuje się ustawa emerytalna. Bezzasadny jest zatem pogląd WSA w świetle którego przepis art. 37j ust. 1 pkt 2 należy interpretować w oderwaniu od ustawy o emeryturach i rentach z FUS ponieważ dla obu ustaw są różne. Wnoszący skargę kasacyjną z tym stanowiskiem nie zgadza się. Według niego cel obu przepisów jest zbliżony by nie powiedzieć tożsamy. Oba przepisy gwarantować mają obywatelom określone świadczenia z ubezpieczenia społecznego, przy spełnieniu przez stronę wskazanych w tych przepisach warunków. Bezzasadnym jest zatem interpretowanie przepisu art. 37j ust. 1 pkt 2 w oderwaniu od przepisów ustawy emerytalnej. Podkreślono, że ani ustawa o zatrudnieniu ani ustawa emerytalna nie zawierają definicji pojęcia "pracownik" ani "zatrudnienie". Zatem dla ustalenia zakresu pojęciowego użytych wyrazów odwołać się należy do Kodeksu pracy, który wskazuje kogo uważa się za pracownika i jakie warunki winno spełniać świadczenie pracy, by można je uznać za zatrudnienie na podstawie stosunku pracy. Za trafnością poglądu organu przemawia także treść rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 II 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Paragraf 2 ust. 1 tego rozporządzenia nie pozostawia wątpliwości co do faktu, iż zamiarem ustawodawcy było, by szczególne uprawnienia przyznać jedynie osobom, które wykonywały pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

W świetle całokształtu regulacji prawnej nie sposób uznać, że praca świadczona przez skarżącego na rzecz spółdzielni odpowiada pojęciu zatrudnienia i uprawniała do traktowania skarżącego jak pracownika w rozumieniu przepisów prawa pracy. Nie sposób też podzielić stanowiska WSA, iż okoliczność, że skarżący nie był pracownikiem pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przyjęcie przez WSA, iż badaniu winno podlegać wyłącznie czy bezrobotny wykonywał prace uznane w przepisach emerytalnych za prace w szczególnych warunkach nie zaś w ramach jakiego stosunku prawnego prace tego typu były wykonywane, stanowi wyraz ewidentnie błędnej wykładni obowiązujących przepisów, ponieważ jak wykazano przepis art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu nie funkcjonuje w próżni prawnej, ale jest częścią złożonego systemu regulacji odnoszącej się do zabezpieczeń socjalnych obywateli, którym to systemem rządzą określone zasady.

Wobec powyższego uznać należy, iż fakt, że skarżący wykonywał pracę na rzecz spółdzielni wyłącznie na podstawie stosunku członkowstwa ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okres wykonywania tej pracy nie może zostać uznany za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, do której art. 37j ust. 1 pkt 2 wprost się odwołuje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Wojewodą Pomorskiego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 III 2005 r., o którym wyżej mowa Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Analiza przepisu cyt. art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 XII 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 z późn. zm.), który miał zostać naruszony przez Sąd w zaskarżonym wyroku przez błędną wykładnię tego przepisu wskazuje, że postawiony w tym zakresie w podstawie kasacyjnej zarzut uznać należy za chybiony.

Powołany przepis stanowi, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Podzielić należy stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż ustawodawca w tym przepisie położył nacisk przede wszystkim na charakter wykonywanej pracy. Chodzi tu więc o wykonywanie przez osobę ubiegającą się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, a nie wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w ramach jakiego stosunku prawnego prace tego typu były wykonywane. Stanowisko to potwierdza posługiwanie się przez powołany przepis art. 37j ust. 1 pkt 2 pojęciem "wykonywania prac", które zakresowo jest pojęciem szerszym od zatrudnienia gdyż mieści w sobie nie tylko świadczenie pracy w ramach stosunku pracy o jakim mowa w art. 2 Kodeksu pracy, ale też i inną pracę zarobkową przez co rozumie się m.in. wykonywanie pracy w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Natomiast czy prace te można uznać za wykonywane w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze to omawiany przepis art. 37j ust. 1 pkt 2 odsyła do przepisów emerytalno-rentowych. Zatem w świetle tego przepisu organ administracji publicznej właściwy rzeczowo w tego rodzaju sprawach ma zbadać czy wykonywana przez stronę praca może być uznana w świetle przepisów emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, ale nie oznacza to, że praca ta dla uznania jej szczególnego charakteru musi być wykonywana w ramach stosunku prawnopracowniczego, o jakim stanowi cyt. art. 2 Kp. Wzmiankowany art. 37j ust. 1 pkt 2 mówi bowiem o "wykonywaniu prac", które mogą być uznane jako wykonane w szczególnych warunkach a nie o zatrudnieniu w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w okresie w normie tej wskazanym. Bez znaczenia jest przy tym fakt, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 II 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) stosuje się tylko do pracowników ponieważ przepisy te w sprawie dotyczącej zasiłku przedemerytalnego miały zastosowanie tylko w części dotyczącej uznania określonej pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Prowadzi to do wniosku, że skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego nie można uznać za zasadną i z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę tę należało oddalić.