Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 353/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust 2, ust. 3, ust. 4, art. 7 pkt. 1, 4, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt. 1 w zw. art. 7, art. 8 ust. 3 i 4, art. 11 ust. 1 i 2, art. 15 pkt. 1, art. 16 ust. 2, art. 39, art. 100
journal: Dz.U. 2007 nr 48 poz 320
law: Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 141 par. 4, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Leszek Kiermaszek Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 22 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 października 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 843/07 w sprawie ze skarg M. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego i okresowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 października 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 843/07 oddalił skargi M. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie zasiłków celowych oraz z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie, Filia Nr 2, wydanymi dnia 27 kwietnia 2007 r. decyzjami skierowanymi do M. P. :

1. zmienił decyzję tego organu z dnia 5 stycznia 2007 r. i przyznał zasiłek okresowy w kwocie 166,95 zł od maja 2007 r., w miejsce kwoty 167 zł,

2. przyznał zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 175 zł na miesiąc maj 2007,

3. przyznał zasiłek celowy na dofinansowanie należności za dostawę gazu w kwocie 27,19 zł,

4. przyznał zasiłek celowy na środki czystości w kwocie 40 zł,

5. przyznał zasiłek celowy na zakup karty MPK w kwocie 88,50 zł,

6. odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup leków,

7. odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat za czynsz,

8. odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie należności za zużycie prądu.

W uzasadnieniu decyzji przyznającej zasiłek okresowy organ wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zmiana decyzji administracyjnej o przyznaniu świadczenia na niekorzyść strony w przypadku zmiany przepisów prawa nie wymaga jej zgody. Zmiana decyzji w części dotyczącej wysokości świadczenia nastąpiła w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej z dniem 1.04.2007 r. (Dz.U. Nr 48, poz. 320), która w art. 1 pkt 37b uchyliła art. 106 ust. 3c ustawy o pomocy społecznej o treści: "kwoty świadczeń pieniężnych zaokrągla się w górę do dziesięciu groszy".

Stwierdzono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, dochód uzyskiwany przez niego w miesiącu marcu w wysokości O zł nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 477 zł. Minimalną wysokość świadczenia - na podstawie art. 38 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy - ustala się w wysokości 35% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego -zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy - nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie, ani niższa niż 20 zł miesięcznie. Rozważano możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości większej niż minimalna, jednak z uwagi na ograniczone środki finansowe pozostające w dyspozycji ośrodka Organ uznał, iż nie jest to możliwe. Okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy - zgodnie z art. 38 ust. 5 ustawy - ustala ośrodek przy uwzględnieniu potrzeb i sytuacji w jakiej znajduje się dana osoba.

Decyzję oparto o art. 38 ust. 1 w związku z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadano w oparciu o art. 108 kpa ze względu na wyjątkowo ważny interes społeczny w postaci właściwego rozdysponowania środków publicznych.

W uzasadnieniach pozostałych decyzji wskazano, że M. P. w dniu 18 kwietnia 2007 r. (w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego) wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków, żywności, dofinansowania należności za gaz, prąd, na pokrycie należności za bieżący i zaległy czynsz, na zakup karty na przejazdy na zabiegi rehabilitacyjne, oraz na zakup środków czystości. Organy pomocy społecznej rozpoznały wnioski z punktu widzenia przewidzianych art. 39 ustawy o pomocy społecznej, kryteriów przyznania zasiłku celowego.

Wspólne dla wszystkich decyzji jest ustalenie organów, że uzyskany w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód na osobę samotnie gospodarującą, nie przekraczał kryterium dochodowego dla tej osoby, wynoszącego kwotę 477 zł. Wspólne jest ustalenie, że M. P. jest osobą bezrobotną, nie posiadającą własnego środka utrzymania, pozostająca w leczeniu farmakologicznym i rehabilitacyjnym. Wszystkim decyzjom przyznającym zasiłki celowe nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł, organ przyjął, że M. P. nie posiada możliwości samodzielnego jej zapewnienia, uznał, że kwota 175 zł jest wystarczająca.

W uzasadnieniu decyzji przyznającej zasiłek celowy na dofinansowanie należności za zużycie gazu wskazano, że wysokość świadczenia została ustalona w oparciu o przedstawione potrzeby przy uwzględnieniu ograniczonych środków finansowych będących w dyspozycji ośrodka.

Uzasadniając decyzję o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 40 zł na zakup środków czystości organ wskazał, że wysokość zasiłku została ustalona w oparciu o przedstawione potrzeby i przy uwzględnieniu środków w dyspozycji Ośrodka.

W uzasadnieniu decyzji przyznającej zasiłek celowy w kwocie 88,50 zł na zakup karty MPK organ uznał, że jego wysokość odpowiada przedstawionym potrzebom.

Uzasadniając decyzje odmawiające przyznania zasiłków celowych na zakup leków, pokrycia bieżących i zaległych opłat za czynsz oraz na pokrycie należności za prąd organ poczynił ustalenia szersze.

Ustalono, że M. P. korzystał również z pieniężnych świadczeń pomocy społecznej na miesiąc kwiecień otrzymując zasiłek celowy na żywność w kwocie 175, 100 zł w formie zasiłku celowego na koszty związane z zakupem leków i rehabilitacją, zasiłek celowy na przejazdy MPK w kwocie 100 zł, oraz z tytułu zasiłku okresowego kwotę 167 zł. Zdaniem organu łączna kwota przyznanych na miesiąc kwiecień świadczeń wyniosła 582 zł i przekraczała swą wysokością kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące od 1 października 2006 r. kwotę 477 zł. Wskazano, że nadto w roku 2007 wnioskodawca otrzymał za wcześniejsze okresy kwotę 400 zł tytułem pomocy na zakup leków i leczenie. Zdaniem organu świadczy to o pomocy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Zarazem zdaniem organu starający się o pomoc nie wykorzystuje wszystkich własnych możliwości poprawienia swojej sytuacji. Wskazano, że sam zajmuje 3 osobowe mieszkanie, co uniemożliwia korzystanie z dodatku mieszkaniowego., nie dąży do jego zamiany czy wynajęcia części lokalu. Podkreślono, iż starający się o zasiłek na wykup leków nie przedstawił, mimo zobowiązania go przez organ, faktur za nabyte leki oraz recept aktualnych świadczących o potrzebie ich realizacji. Wskazano, że odmówił zobowiązania się do przedstawienia faktur, wskazując na brak czasu w związku z 12 godzinami zabiegów dziennie, oraz że nie przyjął oferty pomocy pracowników ośrodka w uzyskiwaniu takich faktur, wyjaśniając, że leki kupuje u pielęgniarki.

W tej sytuacji zdaniem organu w odniesieniu do środków na wykup leków zachodzi brak współpracy oraz niewywiązywanie się ze zobowiązań, co uzasadniało odmowę przyznania pomocy.

Odmowę udzielenia pomocy pieniężnej na pokrycie bieżących i zaległych należności za czynsz uzasadniał organ l instancji z jednej strony wysokością udzielonej już pomocy na miesiąc, w którym wydane były decyzje, a z drugiej strony niewykorzystaniem możliwości poprawienia sytuacji materialnej związanej z zajmowaniem trzypokojowego mieszkania o pow. 65,1 mkw, bez starań o jego zamianę na mniejsze, bez czego wyłączona jest pomoc w postaci dodatku mieszkaniowego, czy też przez jego sprzedaż i kupno lokalu mniejszego, lub wynajęcie części lokalu.

Zdaniem organu orzeczony lekki stopień niepełnosprawności i pozostawanie w rejestracji osób bezrobotnych świadczy o zachowanej zdolności do zarobkowania np. w zakładach pracy chronionej. W przekonaniu organu nie ma on możliwości pokrycia wszystkich zgłaszanych potrzeb, zwłaszcza jeżeli nie mają charakteru podstawowego.

W odniesieniu do decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na pokrycie należności za zużycie prądu powtarzając wyżej poczynione ustalenia wskazano, iż nie ma zaległości za zużycie prądu.

Od powyższych decyzji M. P. złożył odwołania zawarte w piśmie z dnia 16 maja 2007 r. w których stwierdził, że decyzje z dnia 27 kwietnia 2007 r. są dla skarżącego krzywdzące ponieważ pozbawiono go podstawowych praw obywatelskich do leczenia i godnego życia. Organ w przedmiotowych decyzjach wykazał tendencyjność i stronniczość. Wskazał, że integralne znaczenie ma sprawa umorzenia w całości udzielonych zasiłków celowych z tytułu przywrócenia za okres wsteczny renty inwalidzkiej ZUS. Skarżący wniósł:

1. w sprawie przyznania zasiłku okresowego w kwocie 166,95 zł miesięcznie od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. wniósł (pkt 8 odw) o podwyższenie zasiłku okresowego do kwoty maksymalnej tj. 418 zł, co choć w części mogłoby zaspokoić jego potrzeby, oraz zarzucił, że Ośrodek poniósł nieuzasadnione koszty na doręczenie ponieważ złożył skargę na poprzednie decyzje po złożeniu wniosku o podwyższenie zasiłku do kwoty 418 zł. Pomimo złożonych pisemnych wyjaśnień nie przyznano mu maksymalnego zasiłku jak również nie doręczono stosownej odpowiedzi;

2. w sprawie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł wniósł (pkt 6 odw) o utrzymanie przedmiotowej decyzji oraz o jej zmianę w zakresie wysokości zasiłku i przyznanie mu zasiłku w kwocie 290 zł, jaką otrzymywał do 31.12.2006 r.;

3. w sprawie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do gazu nie podniósł odrębnych zarzutów;

4. w sprawie przyznania zasiłku celowego na środki czystości nie podniósł odrębnych zarzutów;

5. w sprawie przyznania zasiłku celowego na zakup karty MPK wniósł (pkt 4 odw) o podwyższenie kwoty przyznanego zasiłku do kwoty 160 zł, ponieważ tyle wynoszą jego koszty przejazdów. Przejazd na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne wyłącznie komunikacją MPK zabezpiecza jego potrzeby tylko w 30% ponieważ jest zobowiązany do stawiania się w ściśle określonych godzinach w dwóch zakładach rehabilitacyjnych. Wobec tego wniósł o uwzględnienie Karty Informacyjnej z dnia 3 lipca 2006 r. w której Zakład Leczenia Rehabilitacyjnego Podgórze przedłożył postulaty w sprawie jego dojazdów na zabiegi oraz, że stan jego zdrowia nie pozwala na przejazdy wyłącznie komunikacją MPK (takiego dokumentu brak w aktach);

6. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na leki zarzucił (pkt 5 odw), że decyzja pozbawiała go podstawowych praw obywatelskich do leczenia i godnego życia. Wniósł o przyznanie zasiłku w wysokości 690 zł ponieważ koszty leczenia i rehabilitacji wraz z przejazdami tyle wynoszą. Ponadto zarzucił, że nieprawdą jest ustalenie, że skarżący nie dostarcza aktualnych recept. Podnosił, że 23.04.07 złożył za potwierdzeniem odbioru trzy kserokopie recept z dnia 19 i 23.04.07 - po uprzednim okazaniu oryginału. Wskazał, że podwojono mu zabiegi rehabilitacyjne pod względem czasowym i dlatego kupuje dodatkowo żel, maść, gazę opatrunkową, środki do leczenia. Ponadto ponosi koszty przejazdów do Zakładu Leczenia Rehabilitacyjnego w Krakowie.;

7. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych zarzucono (pkt 3 odw), że organ nie uwzględnił jego zadłużenia w Spółdzielni Mieszkaniowej które obecnie wynosi 2500 zł, co wywołuje negatywne skutki finansowe i prawne, ponieważ Spółdzielnia postanowiła skierować sprawę na drogę postępowania sądowego w celu eksmisji z mieszkania. Ponadto organ w bieżącym roku dokonał na jego rzecz tylko dwukrotnej wpłaty do Spółdzielni Mieszkaniowej w wysokości 100 zł;

8. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na prąd podniósł (pkt 7 odw), że decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa, wierzyciel potrąca należność za zużycie energii z osobistego konta bankowego co uszczupla środki finansowe na pokrycie podstawowych kosztów leczenia i zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych.

Ponadto skarżący wskazał, iż znajduje się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej oraz, że samodzielnie nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb. Skarżący wskazał na bardzo zły stan zdrowia oraz konieczność długotrwałego leczenia i rehabilitacji. Zdaniem skarżącego decyzje są krzywdzące i niesprawiedliwe, ponieważ okazano mu bezduszność.

Skarżący podniósł, że pracownik innej Filii MOPS próbował wpłynąć na prowadzącego leczenie lekarza by ograniczył zalecane zabiegi i wystawianie recept o czym zawiadomił Prezydenta Miasta i Kierownika MOPS z czym wiąże obniżenie przyznanych zasiłków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia (...) czerwca 2007 r. w sprawach:

1. przyznania zasiłku okresowego w kwocie 166,95 zł miesięcznie od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji,

2. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

3. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do gazu w kwocie 27,19 zł utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

4. przyznania zasiłku celowego na środki czystości w kwocie 40 zł utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

5. przyznania zasiłku celowego na zakup karty MPK w kwocie 88,50 zł utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

6. odmowy przyznania zasiłku celowego na leki utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

7. odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję,

8. odmowy przyznania zasiłku celowego na prąd utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Ad 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji Nr (...) o uchyleniu decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego podniosło, że zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2. rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego;

Organ l instancji ustalił, iż w przypadku skarżącego zostało spełnione kryterium dochodowe oraz niepełnosprawność i bezrobocie. Wobec powyższego przyznał pomoc w wysokości 167 zł zgodnie z obowiązującymi przepisami decyzją z dnia (...).01.2007 r. nr (...).

Z uwagi na zmianę przepisów działając na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej organ l instancji zmienił powyższą decyzję i przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie 166,95 zł - na okres od dnia 1.05.2007 r. do dnia 31.12.2007 r. oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 1 pkt 37 b) ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej uchylono art. 106 ust. 3c o treści "kwoty świadczeń pieniężnych zaokrągla się w górę do 10 groszy". Wobec powyższego zmiana kwoty świadczenia była w ocenie organu uzasadniona.

Jednakże pismem z dnia 19 czerwca 2007 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie poinformował Organ odwoławczy, iż skarżącemu przywrócono prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 stycznia 2005 r. W dniu 11 czerwca 2007 r. zostało wypłacone skarżącemu wyrównanie renty a powyższa zmiana sytuacji dochodowej wpływa na jego uprawnienie do zasiłku okresowego przyznanego zaskarżoną decyzją. Ponadto złożony został wniosek o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, gdyż wysokość wypłacanego zasiłku okresowego podlega zwrotowi przez organ rentowy zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Wobec powyższego Kolegium postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ l instancji nie przesłał bowiem żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zbadanie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia (w aktach brak wyroku).

Kolegium nie wydało odrębnie rozstrzygnięcia dotyczącego wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż uchylenie przedmiotowej decyzji powoduje również uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.

Ad. 2. Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji Nr (...) utrzymującej w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na zakup żywności wskazało, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą chorą. Z akt postępowania wynika, iż cierpi na przewlekłe schorzenia: wielopoziomowa choroba szyjna, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, choroba Forestiera. Skarżący nie posiada żadnego dochodu. Organ l instancji uwzględniając szczególnie trudną sytuację życiową strony oraz okoliczność, iż nie może ona samodzielnie zapewnić sobie żywności przyznał zasiłek celowy w wysokości 175 zł na zakup żywności. Jednakże skarżący wnosi o przyznanie wyższej pomocy na ten cel z uwagi na zły stan zdrowia. Kolegium podkreśliło, że w tego rodzaju sprawach organ administracyjny wydaje decyzję w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego i zwrotnego w granicach tzw. uznania administracyjnego polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań.

Kolegium stwierdziło, że organ l instancji dopełnił ciążących na nim obowiązków i właściwie uzasadnił swoje stanowisko. Ustalono m.in., iż skarżący spełnia kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej do przyznania wnioskowanej pomocy i taką pomoc otrzymał. Zaskarżonej decyzji nie można zatem rozpatrywać w oderwaniu od całości akt postępowania. Sprawę tę należy oceniać w kontekście innych decyzji wydanych przez organ i skierowanych do skarżącego.

W niniejszej sprawie organ l instancji dokonał właśnie takiego wyboru. Stanął na stanowisku, że w przypadku skarżącego zasadnym jest przyznanie pomocy - w łącznej wysokości 330,69 zł. W ocenie Kolegium decyzja ta jest prawidłowa a zatem należało utrzymać jaw mocy.

Nadmieniono nadto, że jak wynika z pisma Kierownika MOPS z 19.06.2007 r. w dniu 11 czerwca 2007 r. skarżącemu wypłacono wyrównanie renty, w związku z przywróceniem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1.1.2005, co poprawia jego sytuację dochodową.

Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swoich decyzji;

ad 3 Nr (...)utrzymującej w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na dofinansowanie należności za gaz,

ad 4 Nr (...) utrzymującej w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku celowego na zakup środków czystości, oraz

ad 5 Nr (...) utrzymującą w mocy decyzję przyznającą zasiłek celowy na zakup karty MPK podkreśliło uznaniowy charakter tych decyzji. Zdaniem Kolegium Odwoławczego, organ l instancji wskazał przyczyny, z powodu których nie przyjął pełnej wysokości, żądanych przez wnioskodawcę zasiłków celowych, a do organu należy w ramach przyznanych mu środków wybór potrzeb najbardziej niezbędnych i możliwych do przeznaczenia na ich zaspokojenie kwot. Wskazano, że każda z zaskarżonych decyzji nie mogła być rozpatrywana w oderwaniu od całości akt postępowania i decyzji skierowanych do M. Pietruszki.

ad 6 Kolegium w uzasadnieniu decyzji Nr (...) o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na leki ponadto wskazało, że skarżący jest objęty wszechstronną pomocą społeczną, która służy wyłącznie zaspokojeniu doraźnych potrzeb, nie mogą natomiast zostać zrealizowane wszelkie zgłaszane przez stronę potrzeby w pełnej wysokości. Podkreślono, że organ l instancji wskazał, iż skarżący ma możliwości rozwiązania swojej trudnej sytuacji życiowej we własnym zakresie, gdyż mieszka w trzypokojowym mieszkaniu, które może zamienić na mniejsze. Wówczas zmniejszyłby się koszt utrzymania mieszkania, a także strona mogłaby otrzymać dodatek mieszkaniowy. Wskazał także, iż skarżący nie wywiązuje się z zobowiązań i nie przedstawia faktur za zakup leków oraz recept, nie przyjmuje również oferowanej pomocy w zakupie leków. Wobec powyższego z uwagi na brak współpracy z pracownikiem socjalnym odmowa przyznania pomocy była w ocenie organu uzasadniona. Organ l instancji uwzględniając szczególnie trudną sytuację życiową skarżącego oraz okoliczność, iż nie może ona samodzielnie zapewnić niezbędnych potrzeb przyznał w roku 2007 zasiłki celowe na zakup leków w wysokości 400 zł. Również w kwietniu 2007 r. skarżący otrzymał pomoc w wysokości 100 zł na ten cel.

W uzasadnieniu decyzji Nr (...)utrzymującej w mocy decyzję w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zaległe i bieżące opłaty czynszowe, oraz Nr SKO -8/3256/2007/SOC utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą zasiłku celowego na pokrycie należności za prąd podkreśliło, że decyzje te zapadły bez naruszenia granic uznania administracyjnego. Organy uwzględniły już przyznane M. P. zasiłki z innych tytułów, oraz cel pomocy społecznej i konieczność wyboru rodzaju zaspakajanych potrzeb i wysokości tego zaspokojenia w ramach przyznanych potrzeb.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe decyzje wniósł M. P. .

Nie wskazując naruszonych przepisów prawa skarżący podnosił, że zaskarżone decyzje nie uwzględniają jego dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej, której bez stosownej tj. udzielonej w większych rozmiarach pomocy społecznej nie jest w stanie samodzielnie rozwiązać.

W szczególności podniósł w odniesieniu do decyzji w przedmiocie;

1. przyznania zasiłku okresowego w kwocie 166,95 zł miesięcznie od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r., że po przywróceniu przez Sąd Apelacyjny prawa do renty inwalidzkiej za okres wstecz w kwocie 11 866,80 zł brutto w dniu 12 czerwca 2007 r. z renty dokonano potrąceń na rzecz Grodzkiego Urzędu Pracy z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, MOPS w Krakowie z tytułu zasiłku okresowego, ponadto Spółdzielnia Mieszkaniowa zajęła kwotę 2200 zł z tytułu zaległości czynszowych i z renty pozostało tylko 57 zł. Wobec tego nieprawidłowe jest twierdzenie, że jego sytuacja uległa poprawie ponieważ zaskarżone decyzje nie dotyczą czerwca 2007 r. Ponadto organy nieprawidłowo wykazały dochód w styczniu 2007 r. z tytułu zasiłków celowych ponieważ nie otrzymał wówczas wypłaty kwoty 872 zł skoro termin wypłaty ustalono na luty 2007 r.

2. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł, że domaga się podwyższenia zasiłku do kwoty 290 zł miesięcznie ponieważ pozostaje w stałym leczeniu farmakologicznym i organizm wymaga diety,

3. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do gazu w kwocie 27,19 zł; że wierzyciel potrąca zaległość z konta osobistego co uszczupla zasiłki na koszty leczenia, żywność,

4. przyznania zasiłku celowego na środki czystości w kwocie 40 zł, wniósł o podwyższenie tego zasiłku do kwoty 80 zł miesięcznie z uwagi na zagrzybienie mieszkania grzybem czarnym, co wymaga neutralizacji,

5. przyznania zasiłku celowego na zakup karty MPK w kwocie 88,50 zł wniósł o przyznanie zasiłku w kwocie 160 zł ponieważ pozbawiono go prawa do leczenia,

6. odmowy przyznania zasiłku celowego na leki, że pozbawiono go prawa do leczenia tą i poprzedzającą decyzją wnosząc o podwyższenie zasiłku do kwoty 550 zł,

7. odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych, że spółdzielnia zagroziła skierowaniem sprawy do Sądu co jest działaniem na jego szkodę z nieodwracalnymi skutkami,

8. odmowy przyznania zasiłku celowego na prąd, że decyzja ta naraża skarżącego na odłączenie dostaw nośników oraz sankcje finansowe. Skargę uzupełnił skarżący pismami:

1. z dnia 14 grudnia 2007 r. odnoszącym się do spraw innych niż objęte skargą, w którego treści zawarł m.in. wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu. W piśmie tym wyjaśnił okoliczności przyznania mu decyzją ZUS z 4.06.2007 r. renty wstecz od 1.01.2005 i bieżącej. Od 1 czerwca 2007 r. wynosi ona 415,88 zł. Koszty swego utrzymania, leczenia i należności za lokal i media wyliczył skarżący na kwotę 1507,22 zł.

2. z dnia 14.01.2008 r., w którym odniósł się do odpowiedzi na skargę z dnia 7 sierpnia 07 dotyczącej sprawy objętych nim skargą, jak i odpowiedzi z dnia 6 listopada 2007 r. na skargi nie objęte tym postępowaniem.

Na rozprawie dnia 14 lutego 2008 r. na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd pierwszej instancji zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą dotyczącą przyznania zasiłku celowego spraw ze skarg M. P. na decyzje w przedmiocie: zasiłku okresowego (sygn. II SA/Kr 844/07), i zasiłków celowych na: zakup kart MPK (sygn. II SA/Kr 845/07), zakup leków (sygn. II SA/Kr 846/07), pokrycie bieżących i zaległych opłat czynszowych (sygn. II SA/Kr 847/07), opłaty za prąd (sygn. II SA/Kr 848/07), dofinansowania należności za gaz (sygn. II SA/Kr 849/07) oraz na zakup środków czystości (sygn. II SA/Kr 850/07).

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że z przedstawionych akt postępowania administracyjnego wynika, iż skarżący jest przez organy pomocy społecznej zaliczony do kategorii osób samotnie gospodarujących i spełniających kryterium dochodowe takiej osoby, oraz że korzystał z form pomocy pieniężnej tak w postaci zasiłku okresowego jak i zasiłków stałych. Wynika z akt dalej, iż przyjął praktykę zgłaszania do protokołu wywiadu przeprowadzanego przez pracownika socjalnego rodzajów pomocy jaką oczekuje, bez precyzowania jej wysokości.

Zarazem oceniając aktualne potrzeby co do środków pieniężnych na koszty utrzymania, leczenia i rehabilitacji oraz mieszkania na kwotę 1507 zł 22 gr, skarżący prezentuje stanowisko, iż ta kwota stanowi minimum środków niezbędnych na zaspokojenie jego potrzeb, które w przekonaniu skarżącego winny być w żądanym przez niego zakresie w pełni zaspokojone.

Stanowiska tego w ocenie Sądu pierwszej instancji podzielić nie można. Spełnienie kryterium dochodowego w świetle art. 3 ust. 4 rodzi domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy o ile nie stoi temu na przeszkodzie cel ustawy, a rodzaj pomocy nie przekracza możliwości organów wynikającej z przyznanych mu środków i uprawnień.

Przy stwierdzeniu zatem, że skarżący spełnia przesłankę kryterium dochodowego warunkującą powstanie prawa do pieniężnego świadczenia z pomocy społecznej, organy były obowiązane rozważyć czy zgłaszana potrzeba odpowiada celom ustawy oraz czy mieści się w możliwościach organu w ramach przyznanych mu środków. W granicach wyznaczonych tymi przesłankami, organom przysługuje tzw. uznanie administracyjne tj. prawo równoprawnego wyboru sposobu załatwienia sprawy.

Mimo, iż decyzja organu l instancji z dnia 27 kwietnia 2007 r. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 175 zł na maj 2007 r. nie spełnia wszystkich wymogów przepisu art. 107 § 3 kpa co do uzasadnienia, tak jak czynią to inne decyzje wskazujące na rodzaj i wysokość pomocy społecznej udzielonej na miesiąc kwiecień, oraz na maj, to przyjmuje ona, iż skarżącemu służy prawo do skorzystania z tej pomocy. Samo podniesienie dopiero w skardze za odwołaniem, iż oczekiwał przyznania na ten cel kwoty 290 zł, jaką otrzymywał do grudnia 2006 r. nie dowodzi w ocenie Sądu pierwszej instanjcji wadliwości decyzji, a uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący bowiem nie kwestionuje ustalenia dochodu na poziomie uprawniającym do świadczenia.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt administracyjnych wynika (k. 1862), iż ustalono wysokość zadłużenia z tytułu płatności do 7 maja 2007 r. za gaz na kwotę 27,19 zł i w tej wysokości przyznano zasiłek.

W odwołaniach skarżący nie podnosił, konkretnych zarzutów co do wysokości zasiłku celowego w kwocie 40 zł na zakup środków czystości, żądając jego podwyższenia. Dopiero w skardze, wyspecyfikował, że powód żądania zwiększenia kwoty zasiłku i jej wysokości stanowi zakup środków do odgrzybiania. Nie jest to zatem zarzut, który może być adresowany względem organów.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżący żądanie w skardze podwyższenia do 160 zł zasiłku celowego na zakup karty MPK motywuje "pozbawieniem prawa do leczenia". Przyznany zasiłek odpowiadał kosztom karty. Z przedłożonych przy skardze zaświadczeń lekarskich wynika (k. 29, 30, 52), iż zwiększenie liczby ok. 70 zabiegów tygodniowo do ok. 200 zabiegów tygodniowo nastąpiło w okresie od 10 grudnia 2007 r., a więc po okresie na który przyznano zasiłek zaskarżoną decyzją. Z odwołania natomiast wynikało, że kwota ta stanowi ówczesny koszt przejazdów na zabiegi z czego tylko 30 procent realizowane było za pośrednictwem komunikacji MPK. Do uznania organów należała zatem ocena wysokości zaliczki na ten cel.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w odniesieniu do decyzji odmawiającej zasiłku na leki w miesiącu maju 2007 r. organy powołały się na okoliczności jakimi kierowały się przy jej podjęciu. Z jednej strony wskazano, iż w 2007 r. za okres od stycznia do kwietnia uzyskał skarżący na ten cel zasiłki w kwocie łącznej 500 zł, w tym 100 zł zawarte w kwocie 582 zł udzielonych zasiłków w kwietniu 2007 r. Z drugiej jako okoliczność mającą znaczenie wskazano, niewykorzystywanie możliwości poprawy sytuacji majątkowej przez próbę choćby wynajęcia części lokalu mieszkalnego oraz brak współpracy w wykazaniu, że przyznany zasiłek jest wykorzystywany na cel któremu ma służyć. Ustalenia decyzji odwołują się do treści wywiadu z 18.04.2007 r. Ponadto z akt sprawy wynika, iż 21.07.07 istotnie MOPS zwrócił skarżącemu trzy oryginały wymienionych tam recept oraz oryginał zaświadczenia lekarskiego. Z treści odwołania (k. 1902 akt admin.) wynika, że kserokopie recept po uprzednim okazaniu oryginału złożył skarżący na dzienniku podawczym MOPS w dniu 23.04.07, a więc po sporządzeniu wywiadu.

Zarazem z treści odwołania wynika, że pismem z 16.05.07 a więc po decyzji wyjaśniał skarżący, że nie ma pieniędzy na wykupienie leków, wobec czego za bezprzedmiotowe uważał upoważnienie pracownika MOPS do uzyskiwania faktur za wykupione leki.

To wyjaśnienie nie pozostaje zatem w sprzeczności z ostatecznym ustaleniem w wywiadzie socjalnym i uzasadnieniu decyzji, iż organ pomocy społecznej nie ma praktycznie możliwości kontroli czy udzielony zasiłek wykorzystywany jest na cel, na który go udzielono. W ocenie Sądu pierwszej instancji podjęta decyzja nie narusza zatem granic swobody uznania administracyjnego, skoro wskazano okoliczności wzięte pod uwagę przy jej wydaniu.

Podobnie należy odnieść się do decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na pokrycie należności za prąd - z ustaleń znajdujących potwierdzenie w wywiadzie wynika, iż nie ma zaległości z tego tytułu.

W odniesieniu do odmowy zasiłku celowego na zaległe i bieżące opłaty z tytułu czynszu w ocenie Sądu pierwszej instancji organ miał podstawy do oceny czy wysokość zaległości czynszowej i bieżących opłat od lokalu o pow. 65 mkw przy wskazanym nie podjęciu prób wykorzystania możliwości poprawy sytuacji majątkowej uzasadnia przyznanie pomocy pieniężnej na ten cel.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zapewnienie mieszkania należy niewątpliwie do potrzeb bytowych. Nie można zatem wyłączyć, iż spłata zaległości czynszowych może być przedmiotem pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego przy jednoczesnym jednak wykazaniu przez skarżącego, iż spełnia obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu sytuacji życiowej. Na tle powyższego w ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego.

Przedmiotem skargi była również oparta na przepisie 138 § 2 kpa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchylała decyzję zmieniającą (o 0,50 złotego) wysokość zasiłku okresowego. Podstawę faktyczną tej decyzji stanowiła okoliczność faktyczna ujawniona po wydaniu decyzji przez organ l instancji, że skarżącemu przywrócono prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i wypłacono wyrównanie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji jest oczywiste, iż okoliczności te winny być wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu czy spełnione zostały przewidziane art. 38 ustawy przesłanki do świadczenia w postaci zasiłku okresowego. Pomijając niepełny materiał dowodowy w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż merytoryczne rozstrzygnięcie pozbawiało by skarżącego postępowania l instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. P. zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, zwanej w dalszej części skargi uops, poprzez jego błędną wykładnię, w szczególności ustalenie incydentalnego charakteru pomocy społecznej bez względu na sytuację faktyczną skarżącego,

art. 3 ust. 1 i ust. 2, ust, 3, ust. 4 uops, poprzez ich błędną wykładnię,

w szczególności ustalenie wbrew rzeczywistemu stanowi faktycznemu, iż nie

wymagają zaspokojenia niezbędne potrzeby skarżącego w sposób

odpowiadający godności człowieka, błędne ustalenie, iż przyznane

skarżącemu świadczenia są odpowiednie w okolicznościach jego sytuacji

życiowej (osobistej i materialnej) ustalonej przez Organ, jako kwalifikującej

skarżącego do udzielenia pomocy społecznej, a w zakresie odmowy

świadczeń skarżącemu - niezastosowanie w/w przepisów, w okolicznościach

celowości odpowiedniej pomocy skarżącemu,

art. 7 pkt 1, 4, 5, 6 uops, poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie Organu

wobec skarżącego w okolicznościach ustalenia spełnienia przesłanek,

przyznania pomocy zgodnie z w/w przepisami ustawy uops,

art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 uops, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji

ustalenia sytuacji faktycznej skarżącego w zakresie odmowy przyznania

świadczeń objętych postępowaniem rozpoznawanym przez Sąd I instancji,

art. 8 ust. 3 i 4 uops, poprzez błędne ustalenie dochodu skarżącego w

postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w postaci sumy

udzielonych świadczeń pomocy społecznej, wskutek czego nieprzyznano

skarżącemu świadczenia z tytułu kosztów zakupu leków, pokrycia bieżących i

zaległych opłat za czynsz oraz na pokrycie zaległości za prąd, jak również

niewyjaśnienie przez organ administracyjny rozbieżności ustaleń, albowiem

w postępowaniu administracyjnym organ ustalił przychód skarżącego, jako

0,00 zł, a następnie na potrzeby umotywowania negatywnych dla skarżącego

decyzji modyfikowano w/w ustalenia w toku postępowania przed Sądem I

instancji,

art. 11 ust. 1 i ust. 2 uops, poprzez jego błędną wykładnię i pozorne jego

zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym dla uzasadnienia decyzji organów administracyjnych I i II instancji, albowiem w decyzjach i wydanych wobec skarżącego, które zostały przez skarżącego zakwestionowane, nie została wskazana, jako podstawa decyzji okoliczność marnotrawienia środków przyznawanych skarżącemu w ramach pomocy społecznej

art. 15 pkt 1 uops, poprzez jego niezastosowanie i niewypłacenie skarżącemu świadczeń zgodnie z ustawą

art. 16 ust. 2 uops, poprzez jego niezastosowanie i odmowę pomocy skarżącemu, jako osobie potrzebującej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej

art. 39 uops, jego błędną wykładnię i naruszenie zasad uznania administracyjnego w zakresie decyzji przyznających zasiłek celowy niezgodnie z potrzebami skarżącego oraz jego niezastosowanie w zakresie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup leków, pokrycie zaległości za czynsz i zaległości na prąd

art. 100 uops, poprzez jego niezastosowanie i niekierowanie się dobrem

skarżącego przy ocenie jego sytuacji życiowej i materialnej

2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez usankcjonowanie

przez Sąd I instancji decyzji wydanych z naruszeniem prawa materialnego w

szczególności wydanie decyzji z naruszeniem powyżej powołanych

przepisów ustawy o pomocy społecznej

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem pomimo

stwierdzenia przez Sąd I instancji wydania decyzji z naruszeniem przepisów

postępowania w szczególności w zakresie wskazania w zaskarżonych

decyzjach pisemnych motywów działania administracyjnego, w tym

w zakresie uznania administracyjnego, Sąd usankcjonował rozstrzygnięcia

organów I i II instancji wydane z naruszeniem przepisów kpa, dokonując

ustaleń nie mających odzwierciedlenia w decyzjach, w szczególności, pominął

okoliczności wydania decyzji z naruszeniem:

art. 7 kpa, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w postępowaniu

administracyjnym,

art. 11 kpa, poprzez niewyjaśnienie skarżącemu przesłanek

rozstrzygnięcia,

art. 15 kpa, poprzez dokonywanie przez organ II instancji oraz Sąd I

instancji, ustaleń i motywów uzasadniających decyzje administracyjne

organu I instancji,

art. 77 kpa, wydanie decyzji bez całościowego rozpatrzenia zebranego

materiału dowodowego,

art. 107 § 3 kpa, poprzez faktyczny brak uzasadnienia decyzji organu

I instancji,

a ponadto przekroczenie zasad uznania administracyjnego, dowolne

ustalenia decyzji, niezrealizowanie zadań ustawy o pomocy społecznej

w sposób celowy

art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez faktyczne ograniczenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji jedynie do przedstawienia stanu sprawy, bez wskazania podstawy prawnej zaskarżonego wyroku oraz jej wyjaśnienia.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W motywach skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż pomimo ustalenia przez Sąd I instancji, że organy administracyjne dopuściły się wydania decyzji z uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, to Sąd I instancji nie wyjaśnił, jakie dostrzegł uchybienia postępowania, a zarazem nie jest możliwa ocena, czy rzeczone uchybienia "miały istotny wpływ na 'wynik sprawy", tym bardziej, czy zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit c) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy", lub czy rodzaj uchybień przepisom kpa odpowiada uchybieniom określonym w art. 145 § 1 pkt 1 lit b) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których następstwem winno być uchylenie zaskarżonych decyzji. Tym samym Sąd I instancji nie wyjaśniając spostrzeżeń, pozbawił możliwości zweryfikowania tej oceny Sądu zarówno skarżącego, jak też Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarżący wskazał, iż Sąd pierwszej instancji, odwołując się do dyspozycji art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2, art. 4 w zw. z art. 11 ust. 2 oraz art. 7 ustawy o pomocy społecznej, błędnie dokonał subsumpcji w/w przepisów do sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego, przyjmując w sposób niejednoznacznie określony w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skarżący nie spełnia w/w kryteriów. W szczególności w stanie faktycznym postępowań administracyjnych w przedmiocie przyznania skarżącemu na jego wniosek, pomocy społecznej, w jego opinii nie występuje żadna z przesłanek negatywnych przyznania takiej pomocy skarżącemu, wymienionych w art. 11 powołanej ustawy. Z akt postępowania administracyjnego wynika zgoła odmienny wniosek, albowiem, organy administracyjne bez wątpienia ustaliły, iż skarżący M. P. spełnia kryteria udzielenia pomocy społecznej przewidziane ustawą.

Skarżący ponadto podniósł, iż Sąd pierwszej instancji błędnie wywodził, że istota pomocy społecznej ma jedynie charakter incydentalny (str. 15 uzasadnienia). W przepisach ustawy o pomocy społecznej nie istnieje podstawa prawna uprawniająca do odmowy przyznania pomocy społecznej w oparciu o hipotetyczne ustalenie, że uprawniony korzystał już z tej pomocy, a więc skonsumował swoje prawo i bez względu na okoliczności, pomoc społeczna w określonym zakresie mu nie przysługuje. Zdaniem skarżącego w przeciwieństwie do wykładni dokonanej przez Sąd I instancji, pomoc społeczna w postaci przewidzianych ustawą zasiłków celowych lub innych form pomocy, nie jest determinowana faktem wykorzystania tej pomocy przez uprawnionego w jakimś okresie (incydentalnie), lecz sytuacją osobistą, rodzinną i w szczególności materialną zainteresowanego bez względu na okres jej trwania, ocenianą na bieżąco przez właściwe organy. Powyższe ustalenie wynika wprost z literalnego brzmienia przepisów art. 2, art. 3, art. 7, art. 8, art. 15, art. 16, art. 36 i nast. (w zakresie rodzaju udzielonej pomocy) ustawy o pomocy społecznej, których treść nie wymaga przywołania. Żadna z norm zawartych w powołanych przepisach nie zawiera negatywnej przesłanki przyznania pomocy społecznej, wskazanej przez Sąd I instancji determinowanej incydentalnym charakterem pomocy społecznej. Z prezentowanej przez Sąd I instancji wykładni wynika więc pośrednio zarzut wobec skarżącego, że źródłem dochodu skarżącego jest udzielana mu pomoc społeczna. Tymczasem, na podstawie akt postępowania administracyjnego, w szczególności ustaleń wywiadów z udziałem skarżącego oraz przyznawanej pomocy wynika, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego uprawnia go do korzystania z przewidzianej w tym celu pomocy społecznej i pomoc ta jest mu niezbędna.

Skarżący podniósł, iż nieuprawnione i błędne są zarzuty Sądu I instancji sformułowane wobec skarżącego, oparte na twierdzeniu, że skarżący "przyjął praktykę zgłaszania do protokołu wywiadu przeprowadzanego przez pracownika socjalnego rodzajów pomocy jaką oczekuje, bez precyzowania jej wysokości" (str. 15 uzasadnienia). W ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony dokonał takiej oceny, gdyż sytuacja osobista i majątkowa skarżącego jest znana organowi udzielającemu pomocy społecznej, ze względu na charakter tej pomocy determinowanej kilkoma czynnikami m.in. ubóstwem, niepełnosprawnością, które zostały wprost określone w art. 7 powołanej ustawy, jako przesłanki udzielenia pomocy i wynikają z ustaleń organów administracyjnych. Sąd I instancji, abstrahując od złożoności sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego, która jest przedmiotem szeregu postępowań mających na celu udzielenie mu pomocy, popadł w sprzeczność ustaleń, albowiem zarzucił skarżącemu nieprecyzyjność w oczekiwaniach co do wysokości świadczeń z pomocy społecznej, zarazem stwierdzając jednak, że skarżący wskazuje rodzaje oczekiwanej pomocy oraz jej wartość, ustaloną przez Sąd pierwszej instancji w kwocie 1507,22 zł.

Skarżący podniósł, iż sankcjonując rozstrzygnięcia organów administracyjnych, Sąd I instancji, ustalając, że skarżący spełniał warunki przyznania pomocy społecznej, stwierdził zarazem, że organy administracyjne działały słusznie opierając rozstrzygnięcia na tzw. uznaniu administracyjnym. Tym niemniej w ocenie skarżącego, z uzasadnienia decyzji organów nie wynikają przesłanki, którymi organ kierował się wydając decyzje określonej treści, niezgodne z rzeczywistymi potrzebami skarżącego. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji, iż jego ustalenia nie odzwierciedlają sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego. Wskazał, że jest zmuszony korzystać z pomocy społecznej ze względu na szereg okoliczności, w tym ubóstwo, niepełnosprawność i długotrwałą chorobę, nie ograniczających się do świadczeń oczekiwanych w maju 2007 roku, lecz do szeregu świadczeń wypłaconych w okresach wcześniejszych, jak też później

Skarżący podniósł, iż uzasadnienie przez Sąd I instancji decyzji administracyjnej odmawiającej mu zasiłku celowego na zakup leków w maju 2007 roku w oparciu o kryterium dochodowe (str. 17 uzasadnienia) nie jest zbieżne z ustaleniami organu administracyjnego. Powyższe stwierdzenie wynika wprost z pisma pracownika socjalnego Anety Waszczuk z dnia 26 kwietnia 2007 roku, w którego treści dochód skarżącego M. P. został wskazany na poziomie 0,00 zł. Niesłuszny jest zarzut Sądu I instancji, iż skarżący odmówił współdziałania w ustaleniu sytuacji materialnej w czasie wywiadu z dnia 18 kwietnia 2007 roku. Otóż jak wynika z twierdzeń skarżącego, w czasie wywiadu z dnia 18 kwietnia 2007 roku został zobowiązany do przedłożenia do akt postępowania dokumentów do dnia 25 kwietnia 2007 roku. Z tego zobowiązania wywiązał się w dniu 23 kwietnia 2007 roku, co znajduje potwierdzenie w ustaleniach uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, lecz nie znajduje odzwierciedlenia w postępowaniu administracyjnym. W tych okolicznościach, podniesiona przez Sąd I instancji, na uzasadnienie odmownej decyzji MOPS, sytuacja dostarczenia wymaganych dokumentów po odbytym wywiadzie z dnia 18 kwietnia 2007 roku nie ma istotnego znaczenia dla postępowania, albowiem w/w dokumenty zostały uzupełnione przez skarżącego przed wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. W opinii skarżącego błędne jest również ustalenie Sądu I instancji, iż o fakcie braku środków pieniężnych na wykup leków, organ administracyjny powziął informacje dopiero z odwołania skarżącego z dnia 16 maja 2007 roku. Ten fakt, wynika wprost z protokołu wywiadu ze skarżącym z dnia 18 kwietnia 2007 roku, w którym skarżący stwierdził, że nie stać go na wykup leków.

Skarżący uznał za całkowicie nieuprawnione sugerowane przez organy i Sąd I instancji propozycje rozporządzenia przez skarżącego zajmowanym lokalem mieszkalnym w celu poprawienia jego sytuacji materialnej. W ocenie skarżącego tego rodzaju forma aktywizacji nie znajduje podstaw prawnych w powołanej ustawie o pomocy społecznej. Ponadto organy administracyjne i Sąd I instancji błędnie ustaliły powierzchnie użytkową lokalu zajmowanego przez skarżącego, która wynosi 51,3 m2, a nie 65 m2. W tych okolicznościach skarżący podniósł, że zarówno organy administracyjne jak i Sąd I instancji pominął również fakt, że w/w lokal mieszkalny jest siedliskiem szeregu szczepów grzyba bezpośrednio zagrażającego zdrowiu ludzi.

Powołując, się na ustaloną w postępowaniu administracyjnym sytuację faktyczną skarżącego, w tym również sytuację skarżącego znaną organowi administracyjnemu z urzędu, skarżący uznał, iż nie są słuszne decyzje uznaniowe organu objęte postępowaniem, ograniczające wypłatę zasiłków celowych do wskazanych w nich kwot. W pierwszej kolejności wskazał, że przyznana skarżącemu miesięczna kwota na zakup żywności w łącznej wysokości 175 zł nie jest wystarczająca na zaspokojenie potrzeb skarżącego, lecz w ogóle nie spełnia cechy pomocy społecznej o której stanowi art. 3 ust. 1 uopsa, w zakresie niezbędnej potrzeby umożliwiającej życie w warunkach opowiadających godności człowieka. Ponadto zdaniem skarżącego, organ posiadał wiedzę o rodzaju i charakterze zabiegów rehabilitacyjnych koniecznych do przeprowadzenia w związku z chorobą skarżącego. W tym zakresie, przyznana kwota na przejazdy do miejsc rehabilitacji zaspokaja potrzeby skarżącego jedynie w 30%. Wynika to z faktu, iż przejazdy do różnych placówek rehabilitacyjnych wymagają kilkukrotnego, dziennie, korzystania z przewozów lokalnych tzw. busów. Następstwem tego stanu rzeczy była konieczność rezygnacji przez skarżącego z części zabiegów rehabilitacyjnych z uwagi na brak środków pieniężnych do stawienia się w placówkach rehabilitacji. W związku z powyższym skarżący postulował organom przy wyborze formy udzielenia pomocy o przyznanie ryczałtu na przejazdy w wysokości 8 zł dziennie, co nie znalazło w ogóle odzwierciedlenia w wydanej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna formułuje pod adresem Sądu pierwszej instancji szereg zarzutów naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej, jak i przepisów procedury sądowoadminsitracyjnej. Pomimo wielości sformułowanych zarzutów, żaden z nich nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 2 Uops należy uznać za nieusprawiedliwiony. Zasady ogólne ustawy o pomocy społecznej wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu zarówno umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości; jak i zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb i umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wobec powyższego, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W tym kontekście wypada zaznaczyć, że art. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi normę o charakterze generalnym wskazującą na treść i zakres pomocy społecznej (ust. 1) oraz ustanawiającą zasadę współdziałania pomiędzy instytucjami pomoc tę świadczącymi (ust.2). Z art. 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli nie tylko odpowiadają celom ale i możliwościom pomocy społecznej. Z powyższych rozważań wynika, iż wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, pomoc społeczna powinna mieć charakter doraźny i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał wykładni powołanego przepisu i zastosował go do sytuacji faktycznej skarżącego.

Z powyższych względów również zarzut naruszenia powołanych przepisów art. 3 u.p.s. jest chybiony. Ze wskazanego artykułu wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Powołany przepis również stanowi klauzulę generalną i organy administracji publicznej stosując go wobec skarżącego posiadają pewien zakres tzw. uznania administracyjnego. W powyższej sprawie nie można zarzucić organom, iż błędnie ustaliły sytuację faktyczną skarżącego. Należy jeszcze raz podkreślić, iż art. 3 ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania.

Zarzut naruszenia art. 7 pkt 1, 4, 5, 6 oraz art. 8, a także art. 16 ust. 2 oraz art. 15 pkt 1. poprzez ich niezastosowanie jest nietrafiony. Art. 7 ustawy o pomocy społecznej wymienia w 15 punktach, w sposób przykładowy sytuacje, w których pomoc ta może zostać udzielona. Z kolei art. 8, w 13 ustępach zawiera regulacje dotyczące kryterium dochodowego, od którego uzależnione jest przyznanie świadczeń pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może w tej sytuacji z treści skargi kasacyjnej wywnioskować, na czym konkretnie polegało naruszenie tych przepisów, gdyż jej autor poza ogólnym zarzutem niezastosowania powyższych przepisów, nie uściślił w jakim zakresie przepisy te miały mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, co ewentualnie umożliwiłoby zbadanie, czy Sąd I instancji dokonał ich prawidłowej wykładni.

W podobny sposób należy odnieść się do zarzutów z art. 100, art. 39 U.p.s.,

Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który to przepis zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji naruszył przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez zaniechanie odniesienia się do zarzutu skarżącego odnośnie braku działania organu nakierowanego na dobro osoby korzystającej z pomocy społecznej. Na wstępie wskazać należy, że przepis ten nie jest przepisem prawa materialnego, lecz przepisem o charakterze procesowym. Zawiera on przewodnią zasadę postępowania w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, zgodnie z którą w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu przed organami pomocy społecznej w sprawie dotyczącej przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Zarzut jego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji należało zatem powiązać z odpowiednim przepisem p.p.s.a. i wykazać, że powyższe uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnośnie art. 39 Ups należy zauważyć, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1. Uznanie wypływające z art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest bowiem uzależnione od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią (wyrok z dnia 23 września 2005 r. sygn. I SA/Wa 1553/04). Organ w niniejszej sprawie podniósł, iż łączna kwota przyznanych na miesiąc kwiecień świadczeń wyniosła 582 zł i przekraczała swą wysokością kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące od 1 października 2006 r. kwotę 477 zł, tak więc działając w ramach uznania administracyjnego mógł odmówić przyznania skarżącemu zasiłków celowych.

Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis formułuje jedną z podstaw uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną, mianowicie stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest więc wystarczające powołanie tylko tego przepisu. Musi on być powołany wraz z tymi przepisami postępowania, które zostały naruszone. W przeciwnym razie Naczelny Sąd Administracyjny, który jest związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), nie ma podstaw, aby zarzut ten ocenić. W skardze kasacyjnej wprost naruszenia tego przepisu nie powiązano z naruszeniem żadnego przepisu postępowania.

W tej sytuacji za nieuzasadniony należy też uznać zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt. 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną a zaskarżoną nią decyzję za zgodną z prawem, to nie miał żadnej podstawy do uchylania tej decyzji na podstawie art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Nie można też uznać za słuszny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika także, że skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości w celu przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji, ale w istocie pozostaje na utrzymaniu pomocy społecznej. Te wszystkie okoliczności, które miały znaczenie w sprawie, zostały przez organy rozważone, a Wojewódzki Sąd również ocenił zasadność ich wpływu na rozstrzygnięcie. Zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można byłoby uznać za usprawiedliwiony w sytuacji, gdyby Sąd I instancji w ogóle nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści tego przepisu, dlaczego oddalił skargę, przy czym wada taka musiałaby mieć istotny (bezpośredni) wpływ na wynik sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Odnosząc się z kolei do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7 kpa, art. 11, art. 15, art. 77, art. 107 § 3 ), to dokonując oceny ich stosowania przez organ w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się takiego ich naruszenia, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.

W takim stanie rzeczy podzielić należy ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i w prawidłowo ustalonych i ocenionych okolicznościach sprawy zasadnie oceniły sytuację majątkową skarżącego, warunkującą przyznanie, bądź odmowę przyznania zasiłków celowych.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów, stąd też Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)