Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 860/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 19 art. 184 w zw. z art. 197 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 9 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 19/12 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Marka Leszczyńskiego od orzekania w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Skarżąca wystąpiła o wyłączenie od orzekania w sprawie niniejszej sędziego WSA Marka Leszczyńskiego. Jako podstawę wyłączenia wskazała art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wywiodła, że sędzia w sprawie II SA/Bk 138/12 błędnie, jej zdaniem, oddalił skargę, uznając że organ wykonał wyrok, jak również nie wskazał przepisu prawa, z którego wyprowadził taką ocenę. Natomiast w sprawie II SA/Bk 20/12 jako sprawozdawca nie skontrolował sprawy w zakresie jej przedmiotu, którym była skarga na niewłaściwe wykonanie wyroku, a nie na niewykonanie wyroku. To wywołało, jej zdaniem, daleko idące konsekwencje w innych postępowaniach, które to konsekwencje przedstawiła. W ten sposób, zdaniem strony, sędzia naruszył jej konstytucyjne prawo do sądu – poprzez niesprawiedliwe rozpatrzenie skarg. Strona wniosła również, aby podczas rozpatrywania przedmiotowego wniosku o wyłączenie skład orzekający wziął pod uwagę treść uzasadnienia do zdania odrębnego w sprawie II SA/Bk 20/12.

Sędzia WA Marek Leszczyński oświadczył pisemnie, że nie istnieją okoliczności mogące wywoływać wątpliwość co do jego bezstronności w tej konkretnej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a. W ocenie sądu nie uzasadnia uwzględnienia wniosku okoliczność tego rodzaju, że sędzia nienależycie – zdaniem strony – rozstrzygnął jej skargi w innych sprawach, bowiem okoliczności te muszą być realne, a nie potencjalne, a nadto powinny mieć charakter obiektywny, a nie wyłącznie oparty na subiektywnym odczuciu strony. Strona powinna uprawdopodobnić, że niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie, będące źródłem jej wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikało z okoliczności zewnętrznych lub wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziego, którego wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym). Uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia prowadzenie przez niego sprawy z naruszeniem – zdaniem strony - przepisów postępowania, o ile nie ma ono podstaw w innych okolicznościach niż ocena prawna sprawy dokonana w ramach niezawisłości sędziowskiej. Sąd stwierdził, że zarzuty skarżącej mają charakter zarzutów merytorycznych dotyczących prawidłowości wydanych wyroków w sprawach II SA/Bk 138/13 i II SA/Bk 20/12. Nie wskazują okoliczności obiektywnych podważających bezstronność sędziego. Strona nie wiąże treści zarzutów z żadnymi okolicznościami pozaprocesowymi, odwołującymi się do powiązań sędziego ze stroną, z organem, pozostawania sędziego w jakimś stosunku zależności, który wpływa na ocenę prawną rozpoznawanych przez niego spraw. Nie wskazuje zatem strona na żadne osobiste "uwikłanie" sędziego w sprawę. Natomiast zarzuty merytoryczne odnośnie prawidłowości wydanych przez niego wyroków mogą zostać wskazane w skardze kasacyjnej, która jest właściwym środkiem prawnym do podważania legalności orzeczeń sądów administracyjnych. Sądowi wiadome jest z urzędu, że skarżąca taką skargę złożyła jedynie w sprawie II SA/Bk 20/12. Wyrok w sprawie II SA/Bk 138/13 jest prawomocny. Zdaniem składu orzekającego w sprawie nie zachodzą również ustawowe powody do wyłączenia sędziego Marka Leszczyńskiego od orzekania w sprawie, wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Nie bez znaczenia dla oddalenia wniosku o wyłączenie jest również okoliczność złożenia oświadczenia przez sędziego o braku podstaw do jego wyłączenia, które to oświadczenie korzysta z domniemania prawdziwości ze względu na autorytet sprawowanego urzędu. Na marginesie sąd wskazał, że – jak tego zażądała skarżąca – zapoznał się w trakcie rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziego ze zdaniem odrębnym zgłoszonym w sprawie II SA/Bk 20/12. Nie zachodzi jednak w sprawie niniejszej sytuacja w nim opisana. W zdaniu odrębnym w sprawie II SA/Bk 20/12 zwrócono uwagę, że sędzia, co do którego złożono wniosek o wyłączenie, orzekał w 26 sprawach skarżącej i z tego powodu mogłaby u obiektywnego obserwatora powstać wątpliwość co do możliwości zachowania przez tego sędziego warunku bezstronności. Taka sytuacja nie ma miejsca odnośnie sędziego WSA Marka Leszczyńskiego, co wyżej wykazano oraz wobec faktu, że sędzia ten orzekał zaledwie w kilku sprawach z udziałem skarżącej wydając orzeczenia kończące postępowanie (II SA/Bk 138/13, II SA/Bk 175/13, II SA/Bk 20/12, II SO/Bk 5/13), zaś w powstałych brał jedynie udział w wydawaniu postanowień w przedmiocie wyłączenia sędziego.

Od tego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że postawa sędziego w rozpoznawanej sprawie naruszała standardy wyznaczone przez Trybunał Konstytucyjny. Skarżąca wskazała na argumenty odnoszące się do kwestionowania merytorycznego kształtu wydanego przez sędziego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy przede wszystkim zaznaczyć, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli, a ponadto muszą wyróżniać się odpowiednimi cechami osobowymi. W celu pełnej realizacji tej zasady prawo przewiduje szereg gwarancji. Jedną z nich jest instytucja wyłączenia sędziego, mająca zastosowanie w przypadku gdy uregulowane w ustawie okoliczności lub uzasadniona wątpliwość strony stwarzają podstawy do przyjęcia, że mógłby on nie orzekać w danej sprawie sposób bezstronny. Chodzi przy tym o wątpliwości uzasadnione, występujące w stosunku do obiektywnych okoliczności występujących faktycznie, nie zaś będących wynikiem subiektywnego przekonania składającego wniosek o wyłączenie sędziego lub występujących potencjalnie. Należałoby zatem wskazać na motywy ewentualnego stronniczego działania sędziego. Nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującego. Konieczne jest przy tym wskazanie poważnych powodów wnoszenia żądania. Dodatkowo należy zauważyć, że rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego powinno odbywać się każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Przesłanki będące podstawą wyłączenia sędziego powinny pozostawać w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny sądu w taki sposób, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 94). W literaturze podkreśla się, że bezstronność sędziego jest ściśle związana z obiektywizmem w rozstrzyganiu danej sprawy, a więc wolnego od emocji stosunku do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia bądź też emocjonalnego stosunku do strony wynikającego m.in. z więzi rodzinnej, przyjaźni lub koleżeństwa (por. Z. Tobor, T. Pietrzykowski, Bezstronność jako pojęcie prawne [w:] Prawo a wartość. Księga jubileuszowa Profesora Józefa Nowackiego, Kraków 2003,, s. 273).

Nie jest również uzasadnioną wątpliwością co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, gdyż merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków odwoławczych (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09). W szczególności wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia prowadzenie przez niego sprawy z naruszeniem przepisów postępowania oraz wadliwe prowadzenie innej sprawy.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego (wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, na który powołuje się skarżąca) celem wyłączenia sędziego jest wyeliminowanie "wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy", nie chodzi przy tym o wątpliwości istniejące subiektywnie, gdyż prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (por. postanowienie NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12).

Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma ponadto zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08). W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09).

Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała żadnych podstaw uzasadniających uwzględnienie jej wniosku przez sąd. Argumentacja skarżącej nie może zasługiwać na uwzględnienie, gdyż dotyczy ona merytorycznej oceny działalności orzeczniczej sędziego, a ocena ta należy do Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach rozpoznawania poszczególnych środków prawnych od orzeczeń zapadłych z jej udziałem (por. postanowienia NSA o sygn. akt I OZ 617/11, I OZ 489/11, I OZ 291/11), nie może natomiast stanowić podstawy skutecznego żądania wyłączenia sędziego.

Wskazać ponadto należy, że sędzia, której wniosek o wyłączenie dotyczy, złożyła oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności mogące skutkować uzasadnioną wątpliwością co do jej bezstronności. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, a więc wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2011 r., I OZ 1067/11). Autorytet moralny sędziego przemawia bowiem za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia kwestionuje to oświadczenie, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego.

Zasadnie zatem sąd odmówił wyłączenia sędziego WSA Marka Leszczyńskiego w przedmiotowej sprawie.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.