Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 756/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, c, art. 152, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 85 ust. 4, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1 , art. 64 ust. 1-3, art. 190 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Dnia 7 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 roku sprawy ze skargi H. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzewa bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...], znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego H. D. kwotę 470 (słownie: czterysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją

z dnia [...] roku, nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. D., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą FHU D. H. D., utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] roku, znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] roku wymierzył Firmie Handlowo – Usługowej D. w P. administracyjną karę pieniężną w kwocie 15.658,53 zł z tytułu usunięcia bez wymaganego zezwolenia drzewa o gatunku klon jesionolistny, rosnącego na nieruchomości położonej w P. przy ul. A. na działce nr ewid. 277/57, obręb [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 85 ust. 4 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2014 roku

o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2009 roku Nr 151, poz. 1220 ze zm., dalej jako: "u.o.p."). Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 29 sierpnia 2012 r. przeprowadzono rozprawę, w trakcie której H. D. przedłożył umowę użyczenia gruntu

i wyjaśnił, że zlecił pracownikowi usunięcie drzewa – klon jesionolistny, ponieważ zagrażało ono bezpieczeństwu w trakcie wykonywania prac budowlanych (budowa ogrodzenia działki). W trakcie oględzin drzewa zmierzono jego najmniejszy promień (19,5 cm). Jednocześnie organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 14 listopada 2012 roku R. K. złożył oświadczenie, że nie udzielał zgody na wycinkę drzewa

z nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym. Natomiast dnia 21 listopada 2012 roku FHU D. H. D. złożył oświadczenie, że bez zgody R. K. dokonał wycięcia drzewa z terenu wspomnianej nieruchomości.

Kwestionując powyższą decyzję H. D. wniósł odwołanie podnosząc zarzut wadliwego określenia adresata decyzji, bowiem ta nakłada karę na Firmę Handlowo – Usługową D. H. D., która nie posiada osobowości prawnej i nie może być stroną w postępowaniu administracyjnym.

Nadto odwołujący zarzucił wydanie decyzji w oparciu o nieprawdziwy stan faktyczny. Jego zdaniem użytkownik wieczysty nieruchomości R. K. nie udzielał zgody na wycinkę drzewa. Jednakże nie jest prawdą, że to odwołujący zlecił usunięcie drzewa. Wcześniejsze jego oświadczenia, iż zlecił pracownikowi usunięcie drzewa, podyktowane były tym, że istniała obawa odpowiedzialności karnej pracownika z tego tytułu. Odwołujący wziął zatem na siebie winę sądząc, że odpowiedzialność administracyjna będzie mniej dotkliwa niż odpowiedzialność karna względem sprawcy wycinki (R. G.), który znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Nie zdawał sobie jednak sprawy, że kara administracyjna może być tak wysoka. Następnie autor odwołania zaznaczył, iż jego pracownicy wiedzieli, że kilka drzew kwalifikuje się do wycinki, jednakże żadnemu z nich nie wydawał on polecenia, ani nie udzielał zgody na ich wycięcie. Odwołujący wiedział o konieczności uprzedniego uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa, ponieważ wcześniej występował o takowe zezwolenia. Sprawca wycinki, powziąwszy informację o planach skarżącego co do potrzeby usunięcia drzewa, ocenił, że skoro wytnie drzewo, to będzie mógł je pociąć

i zabrać na opał, tak jak to czynił z drzewami usuniętymi za zezwoleniem.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie - cytując treść art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 – 3 u.o.p. - wskazał, iż regułą jest przyjmowanie za podstawę obliczenia kary faktycznego obwodu pnia usuniętego drzewa. Wynika to z postanowień art. 89 ust. 2 u.o.p., w którym określono, że dopiero w przypadku wykarczowania pnia

i braku kłody, znajdują zastosowanie pozostałe metody ustalania obwodu pnia usuniętego drzewa. Przy nakładaniu kary administracyjnej za wycięcie drzewa bez zezwolenia, należy uwzględnić przepisy § 2 ust. 1 – 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 roku w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229). Natomiast ustalenie wysokości kary pieniężnej odbywa się w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 roku w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.), z uwzględnieniem aktualnych stawek wynikających z obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2011 roku w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2012 (M.P. Nr 95, poz. 963).

Kolegium wskazało ponadto, że z powyższych przepisów wynikają metody, którymi kierować się winien organ przy ustalaniu cech usuniętych drzew lub krzewów. Przy ustalaniu kary uwzględnia się ustalenia zawarte w protokole oględzin miejsca wycinki drzew. Obmiar pnia drzewa dokonany przez pracowników organu ma decydujące znaczenie przy ustalaniu kary na podstawie art. 89 u.o.p. W sprawie oględziny przeprowadzone w dniu 29 sierpnia 2012 roku, przy udziale odwołującego, potwierdziły usunięcie bez zezwolenia drzewa o gatunku klon jesionolistny. Do usunięcia drzewa doszło w dniu 18 lipca 2012 roku, wobec zaś braku kłody (która jak zapisano w protokole została skradziona) zmierzono najmniejszy promień pnia drzewa (karpy) wynoszący 19,5 cm. Postępowanie administracyjne potwierdziło również, iż odwołujący posiada tytuł prawny do nieruchomości, z której usunięto drzewo (umowa użyczenia gruntu z dnia 19 czerwca 2012 roku). Załączone do akt sprawy zdjęcia usuniętego drzewa, wykonane przez pracowników Urzędu Miasta w P. w dniu 18 lipca 2012 roku, tj. w dniu wycinki drzewa, a także promień drzewa

i wyliczony na jego podstawie obwód drzewa, nie pozostawiają - w przekonaniu organu - wątpliwości, iż usunięte drzewo było w wieku powyżej 10 lat. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył wysokość kary administracyjnej przy zastosowaniu metody określonej w art. 89 ust. 3 u.o.p.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż usunięcia drzewa dokonał pracownik bez zgody H. D. organ stwierdził, że okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia

w sprawie odpowiedzialności posiadacza nieruchomości, stąd też nie zachodziła potrzeba przesłuchiwania na tę okoliczność R. G. W trakcie całego postępowania, również czynności przeprowadzonych przez pracowników organu pierwszoinstancyjnego razem z funkcjonariuszami Straży Miejskiej – protokół z dnia 18 lipca 2012 roku, odwołujący nie kwestionował tego, że do wycinki doszło za jego wiedzą i zgodą. Poza tym na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że odpowiedzialność w nim przewidziana, może zostać nałożona jedynie na podmiot, który może uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew. Ustawodawca w tym przepisie obarczył odpowiedzialnością administracyjną podmiot, który usuwa drzewa bez zezwolenia, co odnosi się przede wszystkim do właścicieli i użytkowników wieczystych terenu, na którym one rosną. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za zniszczenie, czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. Przy czym nie musi to być wyraźne przyzwolenie posiadacza nieruchomości na usunięcie drzew i krzewów, czy wręcz nakazanie ich wycinki, a wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził.

Zdaniem Kolegium na uwzględnienie zasługuje zarzut odwołania odnoszący się do nieprawidłowego oznaczenia strony postępowania, tj. skierowania nakazu do Firmy Handlowo – Usługowej D. H. D., zamiast do H. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą FHU D. H. D.. Podmiotowość prawna przysługuje osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, a nie firmie, pod którą działa przedsiębiorca. Powyższe uchybienie - zdaniem Kolegium - jednak nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro właściwy podmiot faktycznie był stroną postępowania i czynnie w nim uczestniczył.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. H. D. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium, podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267, dalej jako: "K.p.a.") oraz

o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przed Trybunałem Konstytucyjnym skargi konstytucyjnej w sprawie o sygn. akt SK 6/12. W motywach skargi H. D. powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i przychylił się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] roku Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Ł. zawiesił postępowanie w sprawie, wskazując w uzasadnieniu, iż powodem zawieszenia postępowania jest okoliczność skierowania do Trybunału Konstytucyjnego skargi kasacyjnej z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności przepisu art. 88 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 u.o.p. Następnie postanowieniem z dnia [...] roku sąd podjął zawieszone postępowanie. Od tego momentu sprawa jest prowadzona pod sygnaturą II SA/Łd 765/14.

Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 7 października 2014 roku skarżący oświadczył, iż popiera skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Przedmiotem skargi H. D. w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymująca

w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] w sprawie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, bowiem organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Na rozstrzygnięcie w sprawie wpływa także treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego

w sprawie SK 6/12.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w stosunku do określonego podmiotu praw i obowiązków. Niewątpliwie sankcja o charakterze finansowym, wynikająca z decyzji, powinna być możliwa do wyegzekwowania w trybie przepisów

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle art. 107 § 1 K.p.a. decyzja administracyjna musi określać strony postępowania będące podmiotem praw

i obowiązków wynikających z decyzji. Stronami postępowania, o ile – jak w rozpatrywanej sprawie – nie chodzi o jednostki organizacyjne państwowe, samorządowe lub organizacje społeczne, mogą być wyłącznie osoby prawne lub osoby fizyczne (art. 29 K.p.a.).

W sprawie poddanej kontroli sądu, w świetle art. 29 K.p.a., stroną – adresatem praw

i obowiązków jest skarżący - H. D.. Prowadzenie natomiast przez niego jednoosobowej działalności gospodarczej pod nazwą Firma Handlowo – Usługowa "D." – H. D. nie oznacza, że rozstrzygnięcia administracyjne winny być kierowane w stosunku do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, bowiem ta nie ma podmiotowości prawnej w rozumieniu art. 29 K.p.a. Firma jest bowiem jedynie oznaczeniem przedsiębiorcy (art. 432 § 1 i art. 434 Kodeksu cywilnego). Zatem decyzja administracyjna powinna być skierowana do H. D., jako właściciela wskazanego przedsiębiorstwa ( por. np. wyrok WSA z dnia 11 października 2007r., sygn. IV SA/Wa 1134/07 – LEX nr 420644 .

Nieprawidłowe określenie strony postępowania przez organ pierwszej instancji dostrzegł organ odwoławczy, ale utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję ocenił, że nie ma to wpływu na rozstrzygnięcie. Tymczasem nieprecyzyjne określenie strony postępowania, zdaniem składu orzekającego, ma wpływ na wynik sprawy, z uwagi na przeszkody jakie może spotkać ewentualna egzekucja obowiązków wynikających

z decyzji. Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązku precyzyjnego oznaczenia strony w decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.) skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji.

Niezależnie od podniesionej kwestii zaakcentować należy, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 roku, sygn. akt: SK 6/12 orzekł, iż art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2013 roku poz. 627, 628 i 842) przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto, Trybunał orzekł, że przepisy, których legalność została zakwestionowana utracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Dostrzec należy, iż zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczne. Orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP).

Niewątpliwie wyrok, w którym Trybunał Konstytucyjny zakwestionował konstytucyjność określonej regulacji prawnej, nie może pozostać dla sprawy bez wpływu nawet w sytuacji, gdy - powołując się na treść art. 190 ust. 3 Konstytucji RP - Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej wskazanego w wyroku przepisu. Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu nie oznacza więc, że w okresie pozostawania zakwestionowanej regulacji w obrocie prawnym, pozostaje ona w zgodzie z Konstytucją. Przeciwnie, w świetle treści uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego niewątpliwym jest, iż zakwestionowany przepis stanowił od chwili jego wydania przepis niekonstytucyjny, bowiem już od momentu jego uchwalenia przewidywał automatyczne nałożenie kary pieniężnej na osobę, która dopuściła się wycięcia drzewa bez zezwolenia. Wskazana przez Trybunał data odnosi się zatem jedynie do utraty mocy obowiązującej przepisu, nie zaś do jego oceny jako niekonstytucyjnego.

Odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że do daty odroczenia jest on zgodny

z Konstytucją, a od tej daty staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania. Samo odroczenie ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. wyroki NSA: z dnia 26 maja 2009 roku, sygn. akt: II OSK 290/09; z dnia 25 sierpnia 2009 roku, sygn. akt: I OSK 1242/08 i inne). Odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału nie stanowi dla sądu administracyjnego przeszkody do odmowy stosowania w rozpoznawanej sprawie przepisu, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia administracyjnego, uznanego za niezgodny z Konstytucją. Jak już wyżej wskazano, przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego wydanego na jego podstawie (por. np. wyroki NSA: z dnia 6 lutego 2008 roku, sygn. akt II OSK 1745/07; z dnia 25 sierpnia 2009 roku, sygn. akt I OSK 1242/08 i z dnia 12 września 2013r. sygn. II FSK 1964/13 – Lex nr 1375594, z dnia 2 kwietnia 2014r. sygn. I OSK 2296/12 oraz wyroki WSA: z dnia 28 sierpnia 2014r. sygn. II SA/Łd 587/14 i z dnia sygn. II SAŁd 788/14 )).

W powołanym wyroku Trybunał podkreślił, iż nie kwestionuje całego mechanizmu ochrony przyrody (zadrzewień), na który składają się: obowiązek uzyskania - co do zasady - uprzedniego zezwolenia właściwego organu na usunięcie drzewa lub krzewu, połączony - w określonych ustawą sytuacjach - z uiszczeniem opłaty (w racjonalnej wysokości), oraz kara za niepodporządkowanie się temu obowiązkowi. Trybunał nie podważa również przyjętej obecnie koncepcji kary administracyjnej, jako sankcji za samo bezprawne zachowanie naruszające obowiązek administracyjnoprawny, pod warunkiem jednak stworzenia prawnych możliwości uwzględniania w procesie karania indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku.

Niewątpliwie powołany przepis - w dacie orzekania przez organy - przewidywał nałożenie kary na osobę, która wycięła drzewo bez zezwolenia w sposób sztywny, uzależniony jedynie od gatunku i wieku wyciętego drzewa. Kwestia winy osoby, która wycięła drzewo, ani jej sytuacja materialna, zdrowotna, czy życiowa nie miały wpływu ani na fakt nałożenia kary, ani na wysokość tejże kary.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że mechanizm prawny polegający na obowiązku uzyskania przez posiadacza nieruchomości zezwolenia właściwego organu na usunięcie drzewa lub krzewu, pod groźbą pieniężnej kary administracyjnej za ich usunięcie bez zezwolenia, co do zasady, jest adekwatnym środkiem ochrony przyrody w tym zakresie. Brak takiego mechanizmu spowodowałby zapewne, że właściciele działek, kierując się czysto materialnymi motywami, mogliby niszczyć nawet bardzo wartościowy pod względem przyrodniczym i krajobrazowym drzewostan. Trybunał uznał jednak, że konstruując elementy kwestionowanej sankcji ustawodawca naruszył prawo własności, a także przekroczył konstytucyjne granice proporcjonalności regulacji sankcji administracyjnych. Dzieje się tak nie tylko z uwagi na sposób ukształtowania w zakwestionowanych przepisach zasady odpowiedzialności za naruszenie ustawowego obowiązku, jako odpowiedzialności obiektywnej, lecz również z uwagi na skalę represyjności w określaniu wysokości przewidzianych w nich kar pieniężnych.

Zdaniem Trybunału, za uznaniem zarzutu naruszenia przez zakwestionowane przepisy art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przemawia nie tylko zbytnia dolegliwość kary wynikająca z jej wysokości, równej trzykrotności opłaty za usunięcie drzewa za zezwoleniem, lecz również automatyzm nakładania tej kary. Trybunał podkreślił, że ustawodawca nakazuje stosowanie tej kary niejako mechanicznie i w sposób sztywny - bez względu na zróżnicowanie przyczyn i okoliczności usunięcia drzewa (krzewu). Zakwestionowane przepisy nie uwzględniają w szczególności specyfiki sytuacji, w których uszkodzenie drzewa siłami przyrody lub jego chorobą sprawiają, że zagrażają one życiu lub zdrowiu użytkowników nieruchomości, a także innych osób i to jest powodem jego usunięcia. W swoich rozważaniach Trybunał zwrócił uwagę, że nawet stan wyższej konieczności, uregulowany przepisami prawa cywilnego oraz karnego, nie został przewidziany jako przesłanka wyłączająca obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa i odpowiedzialności z tytułu jego usunięcia bez zezwolenia. Kumulacja wskazanych elementów sankcji spowodowała, że Trybunał Konstytucyjny uznał zakwestionowane przepisy za niespełniające testu proporcjonalności i tym samym za niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Należy podkreślić, iż w omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości - bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu z Konstytucją stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145a § 1 K.p.a. W sytuacji wniesienia skargi do sądu administracyjnego strona nie może jednak uruchomić trybu wznowienia postępowania administracyjnego w terminie określonym w art. 145a § 2 K.p.a. Z tego też powodu do uwzględnienia przesłanki wznowienia zobowiązany jest na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. sąd administracyjny. Przepis ten obliguje sąd do uchylenia decyzji w przypadku stwierdzenia, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania.

Podsumowując, oznacza to, iż ponownie prowadząc postępowanie organy administracji publicznej obowiązane będą dążyć do szczegółowego wyjaśnienia okoliczności towarzyszących usunięciu bez zezwolenia drzewa z uwzględnieniem wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku.

Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" w zw. z art. 135 P.p.s.a. sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. Na mocy art. 152 P.p.s.a. sąd - w punkcie drugim wyroku - stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sąd postanowił w punkcie trzecim wyroku, czyniąc za podstawę takiego rozstrzygnięcia przepis art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.

m.ch.