Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 2013/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Przemysław Dumana (sprawozdawca), Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Prezydent Miasta C. ustalił B. K. podatek od nieruchomości za okres od [...] do [...] 2005 roku w kwocie [...] złotych od najmowanego przez podatniczkę lokalu użytkowego (w budynku mieszkalnym), położonego w C. przy [...]. Umowę najmu lokalu podatniczka zawarła [...]1994 roku z "A" w C.

W odwołaniu od powyższej decyzji B.K. podniosła, iż nie będąc właścicielem, ani też posiadaczem samoistnym wyżej wymienionego lokalu nie powinna zostać obciążona, jako jego najemca, podatkiem od nieruchomości za 2005 rok.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60) oraz art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 4, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84 z późniejszymi zmianami), decyzją z dnia [...] roku, nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W jej uzasadnieniu podniosło, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 roku (Dz. U. z 2002 roku nr 9, poz. 84 z późniejszymi zmianami), obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, które są właścicielami lub posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów, posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem.

Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej wyżej ustawy opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają :

1) grunty,

2) budynki lub ich części,

3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z nowym brzmieniem powołanego przepisu podatnikiem podatku od nieruchomości są nie tylko posiadacze całej nieruchomości, ale również jej części.

Nie budzi więc wątpliwości, iż to na podatniczce – będącej, na podstawie umowy z właścicielem (Gminą C.), najemcą lokalu użytkowego – ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik B. K. domagał się uchylenia w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W podstawie prawnej skargi pełnomocnik zarzucił :

- naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwą interpretację art. 3 ust. 1 pkt 4a, art. 5 oraz art. 6 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych,

- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 21 § 1 pkt 2, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 21 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż organy podatkowe niesłusznie uznały, iż B. K. jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Podkreślił, iż stosownie do w/w przepisu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 roku, podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części, stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Zaznaczył, iż przedmiotowy lokal stanowi wprawdzie własność Miasta C., ale umowa najmu nie została zawarta przez podatniczkę z właścicielem nieruchomości, lecz wyodrębnioną jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną – "A" w C. Zdaniem pełnomocnika to "A" – jako posiadacz tej nieruchomości – powinien być podatnikiem podatku od nieruchomości.

Powołując się na treść art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podniósł również, iż organ pierwszej instancji doręczył stronie skarżącej decyzję wymiarową za 2005 rok w dniu [...] 2005 roku, a zatem dopiero od tego dnia można mówić o powstaniu obowiązku podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż skarżąca w drodze umowy najmu z [...] 1994 roku wynajęła lokal użytkowy od "A" w C. (obecnie "A’"), stanowiący część nieruchomości, w którym prowadzi działalność gospodarczą. W momencie zawierania umowy najmu nieruchomości, tj. [...]1994 roku nie była zobowiązana do uiszczania podatku od nieruchomości. Obecnie jednak po nowelizacji przepisów, tj. od 1 stycznia 2003 roku stała się podatnikiem tego podatku od lokalu stanowiącego własność Miasta C. i administrowanego przez "B". Jeżeli bowiem w drodze umowy podmiot uzyskuje wydanie nieruchomości i prowadzi na niej działalność gospodarczą (zarządza nią) we własnym imieniu, a nie w imieniu właściciela, to zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 powołanej wyżej ustawy, ciąży na nim obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Natomiast "B" jest jedynie administratorem nieruchomości Gminy, która nadal jest ich właścicielem. Zawarte więc przez "B" – z upoważnienia Gminy – umowy najmu są umowami zawartymi z właścicielem i skutkują powstaniem obowiązku podatkowego w stosunku do najemców poszczególnych lokali.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skargę należy uznać za zasadną.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia przypomnieć, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84), w brzmieniu nadanym z dniem 1 stycznia 2003 roku przez art. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 200, poz. 1683), podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne ..., będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż podatnikiem podatku od nieruchomości będzie osoba (fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna), która objęła w posiadanie nieruchomość bezpośrednio od właściciela, tj. w rozpatrywanym przypadku, od jednostki samorządu terytorialnego. Wyjątek od zasady bezpośredniości umowy łączącej podatnika z właścicielem, dotyczy wyłącznie Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Takie uregulowanie oznacza, iż podatnikiem będzie osoba, której właściciel przekazał nieruchomość w posiadanie (z uwzględnieniem w/w wyjątku), a zatem nie będzie nim podmiot, który obejmuje w posiadanie nieruchomość publiczną (np. Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) w sposób wtórny, tzn. nie od właściciela, ale posiadacza dysponującego już prawem posiadania (np. na podstawie umowy najmu czy też dzierżawy lub innej).

Oczywiście właściciel może umocować inną osobę, w tym osobę prawną, do reprezentowania go do działania w jego imieniu przy zawieraniu określonego rodzaju umów z osobami trzecimi, jednak z istoty stosunku prawnego łączącego właściciela z taką osobą musi wynikać, iż podmiot ten jest upoważniony do zawierania umów w imieniu i na rachunek mocodawcy, a nie np. do przejęcia w zarządzanie nieruchomości właściciela (co może obejmować również objęcie w posiadanie) i w tym zakresie ich wynajmowanie (podnajmowanie) osobom trzecim.

W analizowanej sprawie organ odwoławczy zajął stanowisko, iż "A" w C. – jako zarządca (administrator) – zawarł w dniu [...] 1994 roku z B.K. umowę najmu lokalu, stanowiącego własność Miasta C. (por. uzasadnienie odpowiedzi na skargę).

Tego typu stanowisko nie znajduje jednak oparcia w zebranym materiale dowodowym. Przede wszystkim – na co zwróciła uwagę skarżąca – w zawartej przez nią w dniu [...] 1994 roku umowie najmu, jako stronę wynajmującą podano "A" w C., bez dalszego określenia, iż Zarząd ten działa w imieniu i na rzecz Miasta C.. Z treści umowy wynika, że "A" określany jako "Wynajmujący", oddała w najem przedmiotowy lokal użytkowy na czas nieokreślony (§ 21 umowy).

Z kolei umowa o zarządzanie (dostarczona dopiero przez SKO na żądanie Sądu) nieruchomościami Miasta C. została zawarta później, bo [...] 1999 roku. W umowie tej nie wskazano, iż umowy najmu zawierane będą w imieniu Miasta C.

Organy podatkowe nie ustaliły, czy zawarcie w § 2 umowy o zarządzanie klauzuli o przejęciu przez "A" w C. (Zarządcę) nieruchomości wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 (nie przekazanych do Sądu) nie oznaczało jednoczesnego przekazania tychże w posiadanie w/w Zarządowi. Ustalenie to, mając na uwadze dokonaną na wstępie analizę prawną, będzie miało zasadnicze znaczenie dla określenia podmiotu obowiązanego do płacenia podatku od nieruchomości (podatnika).

Stosownie do art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami), obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wszechstronne zbadanie sprawy, zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, dla prawidłowego załatwienia sprawy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy nie pozwala na prawidłową ocenę poprawności zastosowania normy prawa materialnego (tj. art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych).

W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w całości, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).

W punkcie drugim wyroku Sąd postanowił zasądzić na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. koszty postępowania sądowego, obejmujące uiszczony wpis od skargi, stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 i § 3 wyżej wymienionej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W punkcie trzecim wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 powołanej wyżej ustawy.