Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3747/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 130 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Teresa Porczyńska, Protokolant Katarzyna Latkowska-Kłoczko, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 239/14 w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 25 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowania podatkowym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r., w sprawie sygn. akt I SA/Lu 239/14 ze skargi M. W. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 25 lutego 2014 r. w przedmiocie wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu podatkowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: postanowieniem z dnia 25 lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy postanowienie Skarbnika Miasta P. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. (dalej: "Prezydent Miasta") z dnia 22 listopada 2013 r. wydane w przedmiocie odmowy wyłączenia J. K. - kierownika Wydziału Podatków i Opłat Urzędu Miasta P. od udziału w postępowaniu dotyczącym zobowiązania podatkowego Skarżącego w podatku od nieruchomości za 2012 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że pismem z dnia 19 lipca 2012 r. pełnomocnik strony wniósł o wyłączenie od prowadzenia sprawy w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. Prezydenta Miasta i osoby przez niego upoważnione z powodu zaistnienia okoliczności z art. 130 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm. – dalej "O.p."). Złożył również wniosek o dopuszczenie uzupełnienia opinii biegłego, co do stanu technicznego obiektu. Na wezwanie organu pismem z dnia 4 listopada 2013 r. wyjaśnił, że złożony wniosek o wyłączenie dotyczy J. K. Dodał, że w związku z uchyleniem przez Kolegium decyzji z 27 lipca 2012 r., wydanej "z upoważnienia" przez ww. pracownika, w sprawie podatku od nieruchomości za 2012 r. z przyczyn leżących po jej stronie, ona sama powinna złożyć w trybie art. 130 § 3 O.p. wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie. Podkreślił, że J. K. nie wydała w sprawie własnej decyzji z własnym uzasadnieniem ale przepisała całe fragmenty z decyzji za lata wcześniejsze.

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2013 r. Skarbnik Miasta P. odmówił wyłączenia ww. pracownika od udziału w postępowaniu w przedmiocie wymiaru stronie podatku od nieruchomości za 2012 r. Odmowa wyłączenia została uzasadniona brakiem uprawdopodobnienia istnienia innych niż wskazane w art. 130 § 1 O. p. okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności pracownika.

Na etapie postępowania przed Kolegium strona złożyła pismo z dnia 2 stycznia 2014 r., w którym podtrzymała argumentację zawartą w zażaleniu a ponadto wyjaśniła, że tylko Prezydent Miasta jest uprawniony do rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia pracownika od udziału w sprawie. W ocenie strony pełnomocnictwo udzielone przez Prezydenta Miasta P. - Skarbnikowi Miasta jest nieważne, bo załatwianie spraw z zakresu art. 130-132 O.p. jest kompetencją Prezydenta Miasta jako bezpośredniego przełożonego wszystkich pracowników. W ocenie strony Prezydent Miasta może upoważnić pracowników tylko do załatwiania spraw w rozumieniu art. 139-143 O.p.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie wskazało, że przepisami regulującymi kwestie związane z wyłączeniem pracowników organów podatkowych są przepisy art. 130-132 O.p. Wskazało, że w rozpatrywanej sprawie strona, ani jej pełnomocnik nie wskazali ani tym bardziej nie uprawdopodobnili, żadnych okoliczności, które wywołałyby wątpliwości, co do bezstronności pracownika. Okoliczność, że decyzja jest uchylana, a sprawa przekazywana do ponownego rozpatrzenia nie oznacza, że ten sam pracownik nie może jej ponownie rozstrzygać. Odnosząc się do kwestii upoważnienie Prezydenta Miasta z dnia 14 sierpnia 2013 r. udzielonego Skarbnikowi Miasta do rozpoznawania wniosków o wyłączenie pracowników Wydziału Podatków i Opłat Urzędu Miasta od udziału w postępowaniach w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych sprawach normowanych przepisami prawa podatkowego i do wydawania w tych sprawach postanowień, Kolegium uznało, że nie narusza ono prawa, a podstawę do jego wydania stanowi art. 143 § 1 O.p.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił brak rozpoznania zarzutu zawartego we wniosku z dnia 4 listopada 2013 r. o wyłączenie pracownika i w zażaleniu z dnia 5 grudnia 2013 r., odnoszącego się do tego, że J. K. nie wydała w sprawie własnej decyzji, a posłużyła się fragmentami uzasadnień przepisanymi z innych decyzji, co może budzić wątpliwości, co do jej bezstronności. Wskazał również, że organ, wbrew obowiązkowi, nie ujawnił, że Skarbnik Miasta P. jest według Regulaminu Organizacyjnego Miasta P. bezpośrednim przełożonym pracownika, o którego wyłączenie Skarżący wnosił, co stanowi samodzielną podstawę z art. 130 § 3 O.p. do rozpoznania przez niego wniosku bez powoływania się na upoważnienie udzielone przez Prezydenta Miasta. Brak takiej informacji spowodował "zbędne uwikłanie Prezydenta, Kolegium i podatnika w spór co do prawidłowości tego upoważnienia według art. 143 § 1 O.p."

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazanym na wstępie wyrokiem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. po. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 130 § 3 O.p., i za prawidłowe uznał, że wniosek złożony przez pełnomocnika Skarżącego został rozpatrzony przez Skarbnika Miasta, który zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym Miasta P. wydanym Zarządzeniem Prezydenta Miasta P. z dnia 1 grudnia 2011 r. (...) (dostępnym na stronach internetowych Urzędu Miasta P. (...) i w Wydziale Organizacji Urzędu) jest bezpośrednim przełożonym Kierownika Wydziału Podatków i Opłat Urzędu Miejskiego – J. K.

Odnosząc się do merytorycznego rozpoznania wniosku Sąd wskazał, że podnoszone w nim okoliczności związane rozpoznawaniem sprawy przez tego samego pracownika po jej uchyleniu przez organ odwoławczy i przekazaniu jej do ponownego rozpoznania, nie mogą być uznane za okoliczność uzasadniającą istnienie wątpliwości, co do bezstronności tego pracownika. Odnosząc się natomiast do zarzutu istnienia wątpliwości, co do bezstronności J. K., uzasadnionych brakiem jej "własnego" stanowiska w sprawie, o czym świadczyć ma posługiwanie się argumentacja zawartą w innych wydanych w stosunku do podatnika decyzjach, Sąd uznał go za niezrozumiały. Stwierdził, że powielanie argumentacji organu dotyczącej rozstrzygnięcia pewnych kwestii (związanych z istnieniem bądź nie istnieniem w odniesieniu do nieruchomości Skarżącego "względów technicznych") należy uznać za przejaw konsekwencji w prezentowaniu stanowiska organu, przyjętego w oparciu o poczynione w postępowaniu ustalenia, a nie brak "własnego" stanowiska.

Skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. polegające na tym, że nie stwierdził nieważności postanowienia organu I instancji i postanowienia organu II instancji wbrew istnieniu ku temu przyczyny z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. przez wydanie tych postanowień z rażącym naruszeniem prawa procesowego przez te organy, to jest przez wydanie postanowień wbrew wymogom z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w związku z art. 219 O.p. bez dokonania ustaleń faktycznych, poprzestając na stwierdzeniu, że Skarżący nie wskazał okoliczności uzasadniających wniosek o wyłączenie pracownika. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p. s.a. zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na tym, że wbrew normie z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd sam dokonał ustaleń faktycznych przez przyjęcie, że J. K. w uzasadnieniu wydanej decyzji powieliła argumentację z poprzednich decyzji podczas gdy organy I i II instancji ustaleń faktycznych w sprawie nie dokonały i na tych ustaleniach wyrok oparł rozstrzygnięcie, co przekracza zadania kontrolne Sądu.

Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Przystępując do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny.

Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza, że sąd ten - co do zasady - nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia.

Istota sporu między skarżącym a organem podatkowym dotyczyła możliwości wyłączenia na podstawie art. 130 § 3 o.p. kierownika Wydziału Podatków i Opłat Urzędu Miasta P. ‒ J. K. od udziału w postępowaniu dotyczącym zobowiązania skarżącego w podatku od nieruchomości za 2012 r. J. K. wydała decyzję z 27 lipca 2012 r., która została uchylona przez SKO. W skardze kasacyjnej skarżący wyjaśnił, że podejrzenie co do bezstronności tej osoby spowodowane jest tym, iż "całe fragmenty uzasadnienia uchylonej decyzji przepisała z decyzji podatkowych z lat poprzednich".

Skarżący sformułował w skardze kasacyjnej dwa zarzuty oparte na naruszeniu przepisów postępowania, jednak żaden z nich nie obejmuje przepisu, który ma kluczowe znaczenie w tej sprawie, tj. art. 130 § 3 o.p. Przepis ten stanowi, że bezpośredni przełożony pracownika lub funkcjonariusza celnego jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika lub funkcjonariusza celnego. Dokonując wykładni tego przepisu Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, zgodnie z którym powielanie argumentacji przez organ w decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości z decyzji wydanych wobec tego samego podatnika jest przejawem konsekwencji w prezentowaniu stanowiska, a nie brakiem "własnego" stanowiska. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadne jest przy tym stanowisko skarżącego, jakoby rozważania Sądu dotyczące "powielenia argumentacji" dotyczyły innych okoliczności, niż tych nazwanych przez skarżącego "przepisaniem fragmentów decyzji". Skorzystanie z fragmentów innej decyzji jest powieleniem argumentacji z tej decyzji. Skoro skarżący nie sformułował zarzutu dotyczącego tego przepisu i jego wykładni dokonanej przez sąd, Naczelny Sąd Administracyjny nie może stanowiska sądu pierwszej instancji poddać w tym zakresie ocenie. W konsekwencji analiza zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych w sprawie musi być dokonana pod kątem takiej właśnie wykładni art. 130 § 3 o.p., zgodnie z którą powielanie argumentacji z innej decyzji, dotyczącej tego samego podatnika, tego samego podatku od tej samej nieruchomości za inny rok podatkowy (co skarżący określa jako "przepisanie całych fragmentów decyzji") nie stanowi podstawy do wyłączenia pracownika na podstawie tego przepisu.

Skarżący zarzuca sądowi pierwszej instancji po pierwsze, że bezpodstawnie (sprzecznie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 o.p.) nie uchylił postanowień organów obu instancji odmawiających wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu, bowiem postanowienia te zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. w zw. z art. 219 o.p., tj. nie zawierają uzasadnienia faktycznego i zostały wydane bez dokonania ustaleń faktycznych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak sformułowany zarzut jest niezasadny. Skoro dokonując wykładni art. 130 § 3 o.p. Sąd uznał, że posłużenie się argumentacją z innej decyzji dotyczącej tego samego podatnika, tego samego podatku od tej samej nieruchomości, nie stanowi przesłanki uzasadniającej zastosowanie art. 130 § 3 o.p. i wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu, to ustalenia faktyczne dotyczące zakresu posłużenia się przez J. K. argumentacją z innej decyzji nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie formułując zarzutu naruszenia art. 130 § 3 o.p. skarżący nie podważył tego stanowiska.

Z tego samego powodu niezasadny jest również drugi zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. w wyniku dokonania przez Sąd pierwszej instancji własnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, że J. K. w uzasadnieniu decyzji powieliła argumentację z decyzji za poprzednie okresy rozliczeniowe, podczas gdy organy takich ustaleń nie dokonały. Skoro Sąd uznał, że w świetle art. 130 § 3 o.p. powielanie argumentacji z decyzji tożsamych podmiotowo i przedmiotowo (zwane przez skarżącego powielaniem, przepisywaniem fragmentów uzasadnienia) nie jest podstawą do wyłączenia pracownika, to ustalenia faktyczne w tym zakresie nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dodać należy ponadto, że wbrew zarzutowi skarżącego Sąd nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych w tym zakresie, nie badał, czy i w jakim stopniu J. K. posłużyła się fragmentami decyzji z lat poprzednich. Brak takich ustaleń jest konsekwencją dokonanej wykładni art. 130 § 3 o.p., której skarżący w skardze kasacyjnej nie podważył.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.