Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 157/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2022 r. sprawy ze skargi D. D. T., J. T. spółka jawna w U. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 listopada 2021 r. nr UP-1050/2021 (020000/71/UP-3507/2021-RED) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 30 listopada 2021 r., nr UP -1050/2021 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: organ) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w L. (dalej: ZUS) z 6 września 2021 r. nr [...] o odmowie umorzenia D. D. T., J. T. spółka jawna (dalej: Skarżąca) należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 122 284,96 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres 09.2012 - 12.2013; 02.2014 - 12.2014; 02.2015-12.2015 w łącznej kwocie 93 596,60 zł. w tym z tytułu;

składek.-.45 657,80 zł.

odsetek liczonych na 8 kwietnia 2021 r. - 47 782,00 zł.

kosztów upomnienia -156,80 zł.

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 11.2012 - 11.2013; 02.2014 - 12.2014; 03.2015-06.2015; 09.2015 - 12.2015 w łącznej kwocie 23 051,51 zł. w tym z tytułu:

składek-8 191,31 zł.

odsetek liczonych na 8 kwietnia 2021 r. -14 721,00 zł.

kosztów upomnienia -139,20 zł.

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres 07.2013 - 11.2013; 02.2014 - 12.2014; 02.2015; 04.2015 - 06.2015; 09.2015-12.2015 w łącznej kwocie 5 636,85 zł, w tym z tytułu:

składek - 3 586,65 zł.

odsetek liczonych na 8 kwietnia 2021 r. -1 969,00 zł.

kosztów upomnienia - 81,20 zł.

2)art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1355), zwanego dalej "rozporządzeniem" odmawia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek za okres 11.2012 - 11.2013; 02.2014 - 12.2014; 03.2015 - 06.2015; 09.2015 -12.2015 w łącznej kwocie 12 915,51 zł. w tym z tytułu:

składek-8 191,31 zł.

odsetek liczonych na 8 kwietnia 2021 r. - 4 585,00 zł.

kosztów upomnienia -139,20 zł.

Podstawa prawną wydanej decyzji był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.; dalej: u.s.u.s.).

Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 8 kwietnia 2021 r. wpłynął wniosek D. T., wspólnika Skarżącej, o umorzenie należności z tytułu składek.

Organ po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z 6 września 2021 r. nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek,

Następnie 27 września 2021 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu tego wniosku podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, który w niniejszej sprawie nie zachodzi Jednak w odniesieniu do osób ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami tych składek ustawa przewiduje możliwość umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności. W rozpoznawanej sprawie organ nie rozważył możliwości uwzględnienia słusznego interesu odwołującego, dając w sposób niedopuszczalny prymat interesowi publicznemu. Nie wykazał także, że w sytuacji, w jakiej znajduje się Skarżąca i jej wspólnicy, spłata zadłużenia jest realna i oparte na zasadzie logiki i doświadczenia życiowego.

Rozpatrując ponownie sprawę ZUS zbadał kwestię przedawnienia i uznał, należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

ZUS ustalił także, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis.

Przeprowadzając postępowanie wyjaśniające organ ponownie rozpatrujący sprawę stwierdził na podstawie podatkowych ksiąg przychodów i rozchodów, że Skarżąca z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała nadwyżkę kosztów nad przychodami:

- w 2017 r. - 31.128,69 zł, przy przychodach w wysokości 521.755,86 zł,

- w 2018 r. - 62.967,49 zł, przy przychodach w wysokości 599.530,81 zł,

- w 2019 r. - 3.382,55 zł, przy przychodach w wysokości 593.170,04 zł,

- w 2020 r. - 112.900,60 zł, przy przychodach w wysokości 482.737,61 zł,

- od stycznia 2021 r. do kwietnia 2021r. - 91.060,69 zł, przy przychodach w wysokości 95.987,87 zł.

Nie zostały doręczone ZUS dokumenty z danymi dotyczące remanentów początkowych i końcowych, niezbędnych do ustalenia wyniku finansowego za poszczególne lata.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 10 maja 2021 r. D. T. podał, że:

jest żonaty,

jest mikroprzedsiębiorcą,

z prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2018-2020 uzyskał przychody w wysokości odpowiednio 299.763,00 zł, 296.585,00 zł i 214.369,00 zł, w roku 2018 i 2020 poniósł stratę w wysokości odpowiednio 30.992,00 zł i 54.342,00 zł, a w roku 2019 uzyskał dochody w wysokości 3.440,00 zł.

w 2020 r. wycenił majątek firmowy na 2.040.783,00 zł, a prywatny na 850.000,00 zł,

zobowiązania firmowe w 2020 r. wyniosły 572.012,00 zł,

firma nie działa w strukturze grupy kapitałowej, nie otrzymuje grantów i dotacji, otrzymuje od nabywców tylko opłaty natychmiastowe, ma wielu odbiorców, ale dostawy są realizowane przez kilku dostawców,

nie pracuje zarobkowo,

- do 31 sierpnia 2021 r. pobiera świadczenie rentowe w wysokości 1.525,00 zł brutto, tj. 1.291,00 zł netto miesięcznie,

uzyskuje dochody z innych źródeł: tj. prowadzenia innej działalności gospodarczej wysokości 2.600,00 zł netto miesięcznie oraz wynajmu w wysokości 1.350,00 zł netto miesięcznie,

- pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 183,00 zł miesięcznie, nie korzysta z innych form pomocy,

prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z 17-letnią córką - R. T.,

- ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych - 850,00 zł i kosztów związanych z leczeniem – 1 200,00 zł,

- posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 136 000 zł z ratą 910,00 zł miesięcznie oraz w bankach w wysokości 200.000,00 zł z ratą 2 230,00 zł, które spłaca w formie dobrowolnych wpłat w łącznej miesięcznej kwocie 3 140,00 zł,

- jest współwłaścicielem w części domu o powierzchni 364 m2 w C., przy ul. [...],

- nie posiada majątku ruchomego, praw majątkowych i wierzytelności,

- nie znajduje się w likwidacji, upadłości lub postępowaniu restrukturyzacyjnym.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 10 maja 2021 r. J. T. – wspólnik Skarżącej poinformowała, że:

jest mężatką,

jest mikroprzedsiębiorcą,

z prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2018-2020 uzyskała przychody w wysokości odpowiednio 299 763,00 zł. 296 585,00 zł. i 214 369,00 zł. w roku 2018 i 2020 poniosła stratę w wysokości odpowiednio 30 992,00 zł. i 54 342,00 zł. a w roku 2019 uzyskała dochody w wysokości 3 440,00 zł.

w 2020 r. wyceniła majątek firmowy na 2 040 783,00 zł. a prywatny na 850 000,00 zł,

- zobowiązania firmowe w 2020 r. wyniosły 572 012,00 zł.

firma nie działa w strukturze grupy kapitałowej, nie otrzymuje grantów i dotacji, otrzymuje od nabywców tylko opłaty natychmiastowe, ma wielu odbiorców, ale dostawy są realizowane przez kilku dostawców,

-nie pracuje zarobkowo,

-nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych,

-uzyskuje dochody z innych źródeł tj. prowadzenia innej działalności gospodarczej wysokości 2.400,00 zł netto miesięcznie,

-nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy,

- prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z 17-letnią córką - R. T.,

-ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 850,00 zł,

- posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów, które spłaca w formie dobrowolnych wpłat po 910,00 zł miesięcznie,

- jest współwłaścicielką w 14 części domu o powierzchni 364 m2 w C., przy ul. [...],

-nie posiada majątku ruchomego, praw majątkowych i wierzytelności,

-podmiot nie znajduje się w likwidacji, upadłości lub postępowaniu restrukturyzacyjnym.

Z danych zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS oraz w rejestrach publicznych tj. w Krajowym Rejestrze Sądowym, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych wynika, że Skarżąca:

- od 14 marca 2002 r. jest wpisana pod nr KRS [...] do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego;

- jest właścicielem samochodu osobowego marki Ford Sierra z 1989 r.;

- nie jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości;

-postępowanie egzekucyjne prowadzone przed Dyrektora Oddziału ZUS w B. zostało zawieszone z uwagi na zawartą z ZUS 17 sierpnia 2016 r. umowę o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty.

Wobec powyższego ZUS ustalił, że:

1. art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. - nie ma zastosowania w sprawie,

2. art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. - nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym.

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

3. art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – ma zastosowania w sprawie - Skarżąca nie zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej i nadal jest wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego;

4. art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. - nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wniesiono przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5.art. 28 ust. 3 pkt 4c u.s.u.s. - nie ma zastosowania w sprawie - wniosek złożyła Skarżąca, a upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe dotyczy osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej;

6.art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. - ma zastosowania w sprawie - Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

7.art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. – nie ma zastosowania w sprawie - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z uwagi na zawartą z ZUS umowę o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty; Skarżąca dokonuje comiesięcznych wpłat na numer rachunku składkowego i 16 listopada 2021 r. wpłynęła kwota 1 777,00 zł

Uwzględniając powyższe, ZUS stwierdził na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. brak przesłanek pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie .

Od 1 października 2003 r. do 1 lutego 2016 r. D. T. posiadał tytuł do ubezpieczeń jako wspólnik spółki jawnej. Dlatego na koncie Skarżącego widnieją również zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. ZUS podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Ustalił, że w ramach pomocy rekompensującej przedsiębiorcom negatywne ekonomiczne skutki C0VID-19 Skarżąca w latach 2020 - 2021 otrzymała wsparcie ze środków publicznych w łącznej wysokości 194.752,29 zł. w tym w formie bezzwrotnych dotacji i zwolnień. Aktualnie brak jest ograniczeń związanych z C0VID-19 i Skarżąca ma możliwość swobodnego prowadzenia działalności i uzyskiwania dochodów.

W aktach sprawy znajduje się obszerna dokumentacja medyczna potwierdzająca, że D. T. - wspólnik Skarżącej choruje na nowotwór, pozostaje pod stałą opieką onkologiczną. Z orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z 12 stycznia 2021 r. wynika, że stwierdzono u niego umiarkowany stopień niepełnosprawności i może podejmować zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. Wcześniejsze orzeczenie z 4 marca 2019 r. stwierdzało znaczny stopień niepełnosprawności i niezdolność do pracy. Wobec tego ZUS uznał fakt istnienia przewlekłej choroby za udowodniony. Do 31 sierpnia 2022 r. wypłacane będzie D. T. świadczenie rentowe, które stanowi rekompensatę z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej. Jego stan zdrowia definitywnie nie wyklucza go z rynku pracy, ponieważ został wobec niego orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Nadal pozostając wspólnikiem Skarżącej ma możliwość uzyskiwania z tego tytułu dochodów. Jest zgłoszony do ubezpieczeń jako wspólnik Skarżącej oraz rencista. Otrzymuje wolne od potrąceń egzekucyjnych świadczenie rentowe w wysokości 1 589,53,00 zł brutto, tj. 1 343,47 zł netto miesięcznie.

D. T. jest żonaty i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnią córką. Ponadto uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia innej działalności gospodarczej wysokości 2.600,00 zł. netto miesięcznie, wynajmu w wysokości 1 350,00 zł. netto miesięcznie oraz pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 183,00 zł. miesięcznie.

Z informacji podanych przez J. T. – wspólnika Skarżącej, uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia innej działalności gospodarczej wysokości 2 400,00 zł netto miesięcznie.

Oznacza to, że do dyspozycji gospodarstwa domowego pozostaje kwota 7 876,47 zł netto miesięcznie.

Zatem miesięczny budżet gospodarstwa domowego jest zdecydowanie wyższy niż poziom minimum socjalnego określony w sierpniu 2021 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 3 431,23 zł w I kwartale 2021 r. dla trzyosobowego gospodarstwa pracowniczego. Zatem nie wskazuje on na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej.

Udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358) od 1 października 2018 r. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby w rodzinie w wysokości 528,00 zł.

Z akt sprawy wynika, że D. T. ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 2 050,00 zł. w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych – 850,00 zł. i kosztów związanych z leczeniem - 1.200,00 zł. Stałe wydatki związane z utrzymaniem J. T. wynoszą 850,00 zł miesięcznie. Budżet gospodarstwa domowego pozwala na ich sfinansowanie w całości. W stałych miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, ubrań, artykułów higienicznych itp. Nie są to nadzwyczajne koszty, a ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania.

Niezależnie D. T. oświadczył, że posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 136 000,00 zł z ratą 910,00 zł oraz w bankach w wysokości 200 000,00 zł. z ratą 2 230,00 zł. które spłaca w formie dobrowolnych wpłat w łącznej miesięcznej kwocie 3 140,00 zł. J. T. spłaca zobowiązania kredytowe po 910,00 zł. miesięcznie. Według ZUS okoliczność posiadania zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli, szczególnie cywilnoprawnych, nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Przyznanie takiej ulgi doprowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, ponieważ skutkiem umorzenia byłoby zwolnienie spod egzekucji osiąganych dochodów oraz posiadanego majątku na rzecz zobowiązań, które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązek terminowej zapłaty składek wynika bezpośrednio z przepisów u.s.u.s., a zobowiązania cywilnoprawne zostały zaciągnięte świadomie, z uwzględnieniem własnych możliwości finansowych i możliwych, negatywnych konsekwencji. ZUS nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli i rezygnować z należnych mu kwot.

Wspólnicy Skarżącej wycenili wartość majątku firmowego na 2 040 783,00 zł., a prywatnego na 850 000,00 zł. D. T. i J. T. są współwłaścicielami po 14 części nieruchomości gruntowej o łącznej powierzchni 0,2584 ha w C., przy ul. [...] i według oświadczenia zabudowanej domem o powierzchni 364 m2, dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Zdaniem ZUS instytucja umorzenia przewidziana jest dla przypadków szczególnie drastycznych, gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne niezależne od dłużnika okoliczności nie jest możliwe uzyskiwanie przez niego dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że takie okoliczności zachodzą. D. T. oraz J. T. prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki jawnej, dysponują dochodami przekraczającymi poziom minimum socjalnego oraz majątkiem nieruchomym o znacznej wartości. Dlatego nie można uznać, że ich gospodarstwo domowe znajduje się w sytuacji ubóstwa. Umorzenie należności publicznoprawnych w tej sytuacji naruszałby interes publiczny i konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

ZUS podkreśla, że zadłużenie objęte wnioskiem o umorzenie przekracza 122 000 zł. ale tylko kwota 12 915,51 zł. czyli ok. 10 % zaległości według stanu na dzień złożenia wniosku mogłoby podlegać umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Zatem ocena sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej gospodarstwa domowego D T. nie pozwala na umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 3a u.s.u.s poprzez sprzeczne z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznanie, iż Skarżąca nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego zobowiązanego a powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, podczas gdy nie jest możliwe uiszczenie należności bez zachwiania podstawami egzystencji wspólników Skarżącej.

Zarzuciła także naruszenie art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., jak również - § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie zasad umarzania należności w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie w sposób wyczerpujący wszelkich możliwych dowodów oraz niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego i niesprawiedliwego uznania, że brak jest podstaw do zastosowania wobec skarżącej instytucji umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne.

Wobec powyższych zarzutów wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 6 września 2021 r., a także zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że powinnością organu przy rozstrzyganiu tego rodzaju wniosków z którym wystąpiła Skarżąca, było w pierwszej kolejności ustalenie wszelkich dochodów, wszelkich niezbędnych wydatków oraz kwotę zapewniającą minimum egzystencji, a następnie rozważyć czy zachodzą okoliczności wskazane we wniosku o umorzenie należności, pod kątem usprawiedliwionych przesłanek umorzenia, dokonując przy tym rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie lektura uzasadnienia skarżonej decyzji nie wyjaśnia dostatecznie jasno, czy organ przyjął występowanie takich przesłanek, skoro powołuje się też na charakter uznaniowy sprawy, czy też nie.

W ocenie Skarżącej ZUS nie dość dogłębnie rozpatrzył sprawę, nie odnosząc się do okoliczności, których uwzględnienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności - w uzasadnionych wypadkach – to organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają potraktowanie Skarżącej w sposób szczególny. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada bowiem na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Co do przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust.3a u.s.u.s., dokonana przez ZUS ocena sprawy jest zbyt lakoniczna, nie została uzasadniona w odpowiedni sposób. Twierdzenia ZUS w zakresie oceny sytuacji majątkowej, finansowej oraz rodzinnej skarżącego są zbyt arbitralne. Organ nie ustosunkował się przy tym do twierdzeń Skarżącej podnoszonych w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak też nie dokonał ich merytorycznej oceny.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W ocenie organu rentowego w stosunku do Skarżącej nie został ustalony element całkowitej nieściągalności długu. Dokonana analiza sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej gospodarstwa domowego D T. nie pozwala na stwierdzenie, że wypełnia ona przesłanki zbyt ciężkich skutków określonych w rozporządzeniu i stanowi tym samym podstawę do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Prowadzenie nierentownej działalności gospodarczej nie jest przesłanką do umorzenia należności publicznoprawnych i nie stanowi uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wniosła o umorzenie należności z tytułu składek.

Przechodząc do oceny merytorycznej stanowiska organu o odmowie umorzenia Skarżącej zaległości składkowych za objęte zaskarżoną decyzją okresy rozliczeniowe podkreślenia wymaga, że ZUS wyposażony został w kompetencję do umorzenia należności z tytułu tych składek w przypadku stwierdzenia ustalonych ustawowo przesłanek umorzenia. Obowiązujące przepisy przewidują mianowicie, że umorzenie należności jest możliwe w przypadku całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., bądź istnienia uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 3a tej ustawy. Przedmiotem postępowania o umorzenie należności jest zatem wyjaśnienie kwestii dotyczących istnienia materialnoprawnej podstawy umorzenia, jaką jest całkowita nieściągalność, a w przypadku jej braku - zaistnienie uzasadnionego przypadku w stosunku do płatnika składek. Organ administracyjny rozstrzygając w sprawie dotyczącej umorzenia winien przeprowadzić postępowanie w zakresie ustalenia przesłanek ustawowych umorzenia i w zależności od jego wyniku orzec o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności.

Na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2-4. Może mieć to miejsce tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.). Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zgodnie z którym nieściągalność ta zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powyższym przepisie jest wyczerpujące, a zatem stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Według art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną, ale nie obligatoryjną, możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia.

W kontekście powyższego wyjaśnić trzeba, że organ był zobowiązany tak prowadzić postępowanie, aby jak najwszechstronniej wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy oraz jak najstaranniej wyjaśnić podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Podkreślić jednakże w tym miejscu dodatkowo należy, że chociaż w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, nie może ona jednak zastąpić aktywności dowodowej samego wnioskodawcy. W postępowaniu o udzielenie ulgi w płatności należności składkowych to podmiot zainteresowany powinien wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym umorzeniem ciążących na niej zobowiązań. Skoro bowiem Skarżąca domaga się uznania jej argumentów, wskazujących na szczególne okoliczności w sprawie, to powinna okazać dowody potwierdzające jej twierdzenia, bądź wskazać gdzie takowe organ może pozyskać. Prawidłowość postępowania dowodowego nie zależy od tego, czy zapadła decyzja jest satysfakcjonująca dla Skarżącej. O wyjątkowości okoliczności podnoszonych przez Skarżącą nie może przesądzać też jego subiektywne przekonanie, gdyż muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być potraktowane jako szczególne. Uwaga ta ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż w przypadku dozwolonego prawem umorzenia, pomimo braku całkowitej nieściągalności składek, ustawodawca - inaczej niż w przypadku przesłanki całkowitej nieściągalności - kształtuje ciężar dowodu, podkreślając obowiązek aktywności dowodowej zobowiązanej.

Podstawę analizy zasadności żądania strony o umorzenie przedmiotowych należności stanowiły prawidłowo przywołane przez ZUS przepisy art. 28 ust. 3 w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie organy ubezpieczeniowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i dokonały jego trafnej oceny prawnej.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.

W toku prowadzonego postępowania ZUS badał istnienie okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Efektem przeprowadzonych czynności są ustalenia, według których w stosunku do działalności gospodarczej Skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przestanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych, nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 4c u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ wniosek złożyła spółka, a upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe dotyczy osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie ma miejsca także sytuacja wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z uwagi na zawartą z ZUS umowę o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty a Skarżąca dokonuje comiesięcznych wpłat na numer rachunku składkowego i 16 listopada 2021 r. wpłynęła kwota 1.777,00 zł. Co do przesłanki całkowitej nieściągalności wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. stwierdzono, iż nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca nadal posiada status przedsiębiorcy, o czym świadczą dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Sąd w pełni zatem podziela stanowisko ZUS, że w aktualnym stanie sprawy wobec Skarżącej nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Mimo braku całkowitej nieściągalności, w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Ich wskazanie pozostawione zostało ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego w upoważnieniu ustawowym zawartym w art. 28 ust. 3b u.s.u.s, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

ZUS zbadał istnienie w sprawie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Ustalił, że D. T., wspólnik Skarżącej, jest zgłoszony do ubezpieczeń jako wspólnik spółki jawnej oraz rencista i otrzymuje wolne od potrąceń egzekucyjnych świadczenie rentowe w wysokości 1 589,53,00 zł. brutto, tj. 1 343,47 zł. netto miesięcznie. Jest żonaty i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnią córką. Ponadto, uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia innej działalności gospodarczej wysokości 2 600,00 zł. netto miesięcznie, wynajmu w wysokości 1 350,00 zł. netto miesięcznie oraz pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 183,00 zł. miesięcznie.

Natomiast żona, J. T., uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia innej działalności gospodarczej wysokości 2 400,00 zł netto miesięcznie.

Oznacza to, że do dyspozycji gospodarstwa domowego pozostaje kwota 7 876,47 zł netto miesięcznie, co stanowi budżet wyższy niż poziom minimum socjalnego.

Ponadto D. T. poinformował, że ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 2 050,00 zł, w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych 850 zł i kosztów związanych z leczeniem – 1 200,00 zł. Stałe wydatki J. T. związane z utrzymaniem wynoszą 850,00 zł miesięcznie. Zatem budżet gospodarstwa domowego pozwala na ich zaspokojenie w całości.

D. T. oświadczył, że posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 136 000,00 zł z ratą 910,00 zł oraz w bankach w wysokości 200 000, zł z ratą 2 230,00 zł, które spłaca w formie dobrowolnych wpłat w łącznej miesięcznej kwocie 3 140,00 zł. J. T. spłaca zobowiązania kredytowe po 910,00 zł miesięcznie.

Nie bez znaczenia w sprawie ma fakt posiadania majątku firmowego, który wspólnicy Skarżącej wycenili na 2 040 783,00 zł. Majątek prywatny wspólników Skarżącej oszacowany został na 850 000,00 zł. Niezależnie są współwłaścicielami po 14 części nieruchomości gruntowej o łącznej powierzchni 0,2584 ha w C., przy ul. [...] i według oświadczenia zabudowanej domem o powierzchni 364 m2 .

Podkreślenia wymaga, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W związku z tym trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu (wyrok WSA w Opolu z 15 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Op 104/22).

W przypadku przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne ustawodawca pozostawił ZUS swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oznacza, że z woli ustawodawcy nawet stwierdzenie istnienia przesłanki w postaci ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia tych należności, której wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ rentowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający to umorzenie. Ulga w postaci umorzenia zaległości składkowych czy odsetek stanowi niewątpliwie odstępstwo od reguły, jaką jest płacenie składek ubezpieczeniowych, zatem musi ona mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego zobowiązanego niezależnych. Kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ rentowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes zobowiązanego oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyniłby bowiem wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen.

W ocenie Sądu sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w szczególności zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonane na jego podstawie ustalenia pozwalają uznać, że organ prawidłowo stwierdził, że nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 u.s.u.s.

Sąd zauważa, że w przypadku wspólnika Skarżącej nie można mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek bowiem uzyskuje stały dochód z tytułu renty. Należy tu przywołać stanowisko NSA, według którego uzyskiwanie stałego dochodu z tytułu emerytury niewątpliwie powoduje, że istnieje możliwość dochodzenia zapłaty zaległych składek (wyrok NSA z 16 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1304/21).

Odnieść się także należy do posiadanych przez wspólników Skarżącej zobowiązań z innych tytułów (kredyt zaciągnięty w 2020 r.). Obowiązek spłaty należności cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki wykluczającej spłatę zobowiązań z tytułu składek, zaś zobowiązania wobec ZUS nie mogą być pominięte i potraktowane drugorzędnie wobec zobowiązań cywilnoprawnych.

Zauważyć też należy, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem, spoczywa na przedsiębiorcy i nie może być przerzucane na budżet Państwa. Decydując się bowiem na założenie działalności gospodarczej Skarżąca powinna być świadoma, że zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy, w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet strat, czy też pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek a brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody ZUS.

Sąd nie neguje, że sytuacja finansowa Skarżącej w związku z narosłym zadłużeniem jest trudna, zauważa jednak, że ograniczone obecnie możliwości płatnicze nie są wynikiem nadzwyczajnych okoliczności. Sytuacja Skarżącej nie ma charakteru definitywnego i nieodwracalnego.

Wobec tak ustalonego stanu faktycznego organ, analizując możliwości spłaty zadłużenia D T. wobec ZUS, prawidłowo ocenił, że jego sytuacja nie nosi znamion ubóstwa i nie zagraża jego egzystencji. Z treści powołanego wyżej przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wynika bowiem, że podstawą do uznania wystąpienia ww. przesłanki jest brak możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, czego nie stwierdzono. Nie można przy tym przyjąć, że decyzja odmowna narazi go na pogorszenie warunków bytowych. Przedstawione przez niego okoliczności dowodzą wprawdzie, że aktualna sytuacja finansowa ogranicza jednorazową spłatę zadłużenia, lecz nie przesądza o braku możliwości spłaty zadłużenia w dłuższej perspektywie czasu. W tej sytuacji umorzenie zaległych składek byłoby przedwczesne. Oczywiście może to wymagać poniesienia wielu wyrzeczeń, choćby związanych z ograniczeniem wydatków do niezbędnych, służących pokryciu najbardziej podstawowych potrzeb, ale są to normalne konsekwencje obowiązku regulowania ustawowych należności. Oczywistym jest również to, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak braku możliwości spłaty zadłużenia.

Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie. Przedstawione okoliczności potwierdzają, że w sprawie doszło do rozpatrzenia całości materiału dowodowego. ZUS przy ocenie stanu sprawy, z punktu widzenia przesłanki opisanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wziął pod uwagę sytuację finansową i życiową Skarżącego przez niego wykazaną.

Prawidłowe jest również stanowisko organu o niewystąpieniu w sprawie przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (tj. klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń), a także z punktu 3 tego przepisu, czyli przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania należności choćby w części to negatywne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.

Końcowo podkreślić należy, że wniosek o umorzenie należności składkowych na rzecz ZUS nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a więc może być ponawiany w przypadku zmiany stanu faktycznego lub po uzyskaniu nowych dowodów. Stąd też skarżący może wystąpić do organu rentowego z nowym wnioskiem, wskazując na nowe okoliczności sprawy, o ile takowe zaistniały po wydaniu zaskarżonej decyzji, a ich charakter wskazywałby na pogorszenie sytuacji życiowej, będącej podstawą dotychczas podjętej przez organ negatywnej decyzji.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.