Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 843/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. Z. i A Spółka jawna z siedzibą w G. na postanowienie Wojewody z dnia 10 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. Z. i A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewody z dnia 10 października 2018 r.,

nr [..], którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 4 maja 2018 r., nr [..], o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Zaskarżone postanowienie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 28 marca 1980 r., nr [..], Wojewoda, na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. nr 11, poz. 37 ze zm.), stwierdził przejście na własność Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. Ś., stanowiącej parcelę nr [..] (obecnie nr [..], obręb [..]), km. 58, o pow. 299 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, zapisanej w księdze wieczystej nr [..] jako własność nieżyjącego R. K., którego spadkobiercy nie byli znani.

Z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przejętą nieruchomość wystąpili w dniu 16 marca 2018 r. M. Z. i A.

Badając wniosek Prezydent Miasta ustalił, że 4/5 udziałów w spadkach po poprzednikach prawnych nabył był Z. K., który następnie w dniu 30 października 2008 r., w drodze umowy darowizny dokonanej aktem notarialnym Rep. A nr [..], cały przypadający mu udział w spadkach darował swojemu wnukowi M. Z. Zgodnie z oświadczeniem spadkobiercy, jedynym składnikiem majątkowym spadku było prawo majątkowe – roszczenie o zwrot własności wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. Ś.

Ponadto, organ ustalił, że obdarowany zawarł w dniu 29 czerwca 2009 r. umowę ze A., na mocy której Spółce zlecono podjęcie działań prawnych zmierzających do odzyskania na rzecz zleceniodawcy i pozostałych następców prawnych R.K. prawa własności jak największej części przedmiotowej nieruchomości. Z umowy wynikało także, że w celu zwolnienia się z obowiązku zapłaty wynagrodzenia za odzyskanie nieruchomości, M.Z. przeniósł na A. udział wynoszący 35% spadku (§ 5 ust. 1 i 2 umowy).

W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 4 maja 2018 r., na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Prezydent Miasta stwierdził bowiem, że nie można przyjąć, iż wbrew treści dokumentu urzędowego Z. K. dokonując darowizny udziału w spadkach, składając oświadczenie, że jedynym składnikiem majątkowym tych spadków jest roszczenie o zwrot własności nieruchomości i cały swój udział obejmujący to roszczenie daruje M. Z., objął darowizną również roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania. W konsekwencji M. Z. nie mógł rozporządzić roszczeniem o odszkodowanie, którego nie nabył. Przeniesienie prawa, którego zbywca nie nabył, nie powoduje skutków prawnych przejścia tego prawa.

W zażaleniu M. Z. i Spółka A. wskazali, że zawierając umowę zlecenia strony z góry przewidziały możliwość rozszerzenia jej zakresu o dochodzenie odszkodowania, co też później nastąpiło. Wynika to z zakresu pełnomocnictwa notarialnego podpisanego w dniu zawarcia umowy.

Na skutek rozpoznania zażalenia Wojewoda postanowieniem z dnia 10 października 2018 r. utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że w sprawie prawidłowo ustalono, iż wnioskodawcy nie są ani podmiotami, które wywłaszczono, ani nie wykazali się właściwym dowodem, że są spadkobiercami byłego właściciela uprawnionymi do dochodzenia odszkodowania, a zawarta umowa darowizny nie obejmowała swoim zakresem roszczenia o odszkodowanie. Wskazał, że zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.), dalej jako u.g.n., interes prawny w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość mają podmioty, którym w dniu przejęcia przysługiwało prawo własności nieruchomości, bądź są następcami prawnymi takiej osoby.

W niniejszej sprawie M. Z. wywodzi swoje prawo z umowy darowizny zawartej ze spadkobiercą byłego właściciela nieruchomości. Badając treść ww. umowy organ wskazał, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do oceny treści aktu notarialnego, co do którego obowiązuje domniemanie prawdziwości tego, co zostało w nich stwierdzone. Zatem wyjaśnienia wnioskodawców co do sformułowań zawartych w notarialnej umowie darowizny nie mają znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Natomiast z treści tej umowy wynika, że zakresem darowizny zostało objęte wyłącznie roszczenie o zwrot nieruchomości. Potwierdza to także fakt, że na mocy umowy zlecenia M. Z. zlecił Spółce A. odzyskanie prawa własności wywłaszczonej nieruchomości, a nie dochodzenia odszkodowania za tę nieruchomość. Przy czym dla zakresu tej umowy, wbrew twierdzeniom strony, nie ma znaczenia pełnomocnictwo do reprezentowania M. Z. w "postępowaniach administracyjnych i wszelkich czynnościach prawnych i faktycznych związanych z dochodzeniem roszczeń do nieruchomości", bowiem dokument ten określa jedynie zakres umocowania pełnomocnika. O uznaniu legitymacji wnioskodawców nie może także świadczyć fakt, że w postępowaniu o sygnaturze akt I OSK 193/16 Sąd przyznał legitymację czynną M. Z., bowiem postępowanie to dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji, na mocy której przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Państwa, a organ administracji nie jest uprawniony do oceny w zakresie kręgu stron ustalonych w innych postępowaniach.

Reasumując, w ocenie Wojewody M.Z. nie nabył roszczenia o odszkodowanie, w konsekwencji czego również Spółka nie jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za odjęte prawo własności nieruchomości. Ze względu zatem na fakt, że przedmiotowe żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, ziściła się przesłanka odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucili naruszenie art. 1052 § 1 Kodeku cywilnego poprzez jego niezastosowanie i błędną ocenę, że umowa darowizny udziałów w spadkach z 2008 r. nie przeniosła na obdarowanego (skarżącego) M. Z. udziałów we wskazanych spadkach. W konsekwencji tego organ błędnie przyjął, że M.Z. nie jest stroną postępowania o ustalenie odszkodowania za nieruchomość spadkową, czym naruszył art. 28 i art. 61a § 1 k.p.a. W świetle tak skonstruowanych zarzutów skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skład spadku określa przepis bezwzględnie obowiązujący art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym do spadku wchodzą (wszelkie) prawa i obowiązki zmarłego w chwili śmierci. Jeśli więc zmarłemu przysługiwało roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość, to również ono weszło do spadku, w którym udział darczyńca przeniósł potem na obdarowanego. Natomiast błędne określenie w § 2 umowy darowizny składu masy spadkowej, iż jedynym jej składnikiem jest roszczenie o zwrot nieruchomości, nie wpływa na rzeczywisty skład spadku, w którym udział był przedmiotem dokonanej darowizny, a to z uwagi na treść art. 84 Kodeksu cywilnego. Wobec tego wadliwie w sprawie ustalono, że umowa darowizny nie objęła swym zakresem roszczenia o odszkodowanie, które jest ekwiwalentem nieruchomości. Ponadto, skarżący ponownie podkreślili, że czynna legitymacja M. Z. została uznana w postępowaniu o sygnaturze akt I OSK 193/16.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 4 maja 2018 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejście, na mocy decyzji Wojewody z dnia 28 marca 1980 r., na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. Ś., oznaczonej jako parcela nr [..], stanowiącej obecnie działkę nr [..], obręb [..].

Możliwość kontroli takiego postanowienia przewiduje art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zakresem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmując właśnie postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, z którym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Podstawą prawną podjętych rozstrzygnięć był przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W świetle powyższej regulacji organy obu instancji stwierdziły, że zarówno M. Z., jak i A. nie są uprawnieni do występowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, która została przejęta na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania, jak wynika z treści decyzji z dnia 28 marca 1980 r. Wywłaszczenie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, poz. 37), której art. 19 ust. 1 przywidywał prawo do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. W tej sytuacji zastosowanie mógłby znaleźć art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. O ustalenia odszkodowania w tym trybie musiałby się jednak ubiegać podmiot uprawniony w rozumieniu art. 128 u.g.n., materialnoprawnie legitymowany do dochodzenia takiego roszczenia.

Sąd podziela stanowisko organów administracji, które legło u podstaw zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie mają interesu prawnego uprawniającego do ubiegania się o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, nie doszukując się przy tym naruszenia przepisów prawa, na które wskazano w skardze.

W świetle przepisu art. 61a § 1 k.p.a. przesłanki odmowy wszczęcia postępowania mają charakter podmiotowy i przedmiotowy. Przesłanki podmiotowe związane są z układem podmiotowym postępowania administracyjnego. Byt prawny postępowania administracyjnego jest uzależniony od występowania dwóch podmiotów: organu administracji publicznej właściwego do rozstrzygnięcia sprawy oraz strony postępowania. Powołany przepis wyraźnie ustanawia przesłankę podmiotową odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Organ administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej dokonuje autorytatywnej konkretyzacji uprawnienia lub obowiązku jednostki pod warunkiem prawnym – jednostka w danej sprawie jest stroną. Zagwarantowane jest to sankcją nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016 r., s. 350).

Organ administracji publicznej obowiązany jest zbadać, czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego, z którego wywodzi się legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać w oparciu o normy prawa materialnego. Dany podmiot posiada interes prawny wtedy, gdy na podstawie konkretnego przepisu prawa może skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami tego podmiotu. To nie art. 28 k.p.a. wyznacza w danym postępowaniu dla konkretnej osoby status strony, ale odrębny przepis (norma prawna) która chroni prawa danej osoby, a celem postępowania administracyjnego jest wydanie rozstrzygnięcia ingerującego lub kształtującego te prawa (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2019 r., II OSK 388/17, LEX nr 2624581).

Przepis art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie w sytuacji, gdy już na wstępnym etapie badania wniosku można stwierdzić brak interesu prawnego wnioskodawcy, bez potrzeby przeprowadzenia szczegółowej analizy tego, czy wnioskodawca jest stroną postępowania. Z taką sytuację mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Skarżący wystąpili do organu administracji z wnioskiem o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. W orzecznictwie i doktrynie wywodzi się z tego, że uprawnionymi do żądania odszkodowania są pozbawieni praw właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości oraz ich następcy prawni, w tym spadkobiercy i nabywcy spadku bądź udziałów w nim na zasadzie art. 1052 i następnych k.c. (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r., I OSK 793/17, LEX nr 2441426). Przyjmuje się również, że roszczenie o odszkodowanie może być przedmiotem przelewu na podstawie art. 509 k.c. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 listopada 2007 r., I OSK 1485/06, z dnia 26 października 2012 r., I OSK 1195/11, dostępne na stronie https:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Swój związek materialnoprawny z wywłaszczoną nieruchomością skarżący wywodzą z notarialnej umowy darowizny udziałów w spadku z dnia 30 października 2008 r. oraz umowy z dnia 29 czerwca 2009 r., na podstawie której M. Z. przeniósł na A. 35% z 4/5 części udziałów w spadku po R. K. w zamian za prowadzenie działań prawnych zmierzających do odzyskania przedmiotowej nieruchomości.

Z treści umowy darowizny wynika, że Z. K. przeniósł na wnuka M. Z. udział w wysokości 4/5 w spadkach po stwierdzonych spadkodawcach, których jedynym składnikiem majątkowym było prawo majątkowe – roszczenie o zwrot własności nieruchomości zabudowanej, położonej w G. przy ul. Ś. Z tego wynika, że skarżący M. Z. został obdarowany roszczeniem o zwrot powyższej nieruchomości. Darowizna udziałów w spadku przewidziana jest w przepisach art. 1052 i art. 1053 i następnych Kodeksu cywilnego (k.c.). Zgodnie z art. 1052 § 1 k.c. umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły. Przepis art. 1053 k.c. stanowi, że nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy. Oznacza to, że nabywca spadku staje się następcą zbywcy pod tytułem ogólnym. W wyniku zawarcia umowy nabycia spadku na nabywcę przechodzi całość praw i obowiązków spadkodawcy, które wchodzą w skład spadku, w takiej części, w jakiej zostało to określone w umowie (sukcesja uniwersalna). Nabywca spadku wstępuje w całą sytuację prawną zbywcy lub w jej część określoną w umowie. Oznacza to, że może on podejmować wszystkie te działania, do jakich uprawniony był zbywca jako spadkobierca. Nabywca i zbywca mogą jednak zakres ten zmodyfikować w zawartej pomiędzy sobą umowie. Z faktu, że nabycie spadku bądź udziałów w nim prowadzi do sukcesji uniwersalnej wynika, że nie jest możliwe nabycie przez nabywcę spadku praw, które nie przysługiwały zbywcy. Prawa i obowiązki majątkowe przechodzą bowiem na spadkobierców, a następnie na nabywcę spadku jedynie w takim zakresie, w jakim przysługiwały one spadkodawcy. Wynika to wprost z charakteru zbycia jako sukcesji uniwersalnej (por. Konrad Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Spadki, Legalis 2019). W przypadku umowy nabycia (darowizny) spadku obowiązuje zasada nemo plus iuris ad alium trasferre potest quam ipse habet, zgodnie z którą nikt nie może przenieść więcej praw niż sam ma. Stąd też obdarowany nie nabywa praw, których nie miał darczyńca.

Jest to zupełnie inna sytuacja niż ta, do której nawiązuje skarżący twierdząc, że o tym, co nabywa obdarowany z umowy darowizny udziałów spadkowych decyduje bezwzględnie obowiązujący art. 922 § 1 k.c. stanowiący o składzie spadku. Przepis ten odnosi się jednak do spadku jako ogółu praw i obowiązków należących do spadkodawcy, które w chwili jego śmierci przechodzi na jego następców prawnych. Chodzi zatem o skutek prawny spadkobrania, czyli dziedziczenia na wypadek śmierci, a nie o wejście w prawa i obowiązki zbywcy spadku bądź udziałów w nim na podstawie czynności prawnej (umowy), której zakres strony mogą kształtować dowolnie, między innymi ograniczając przedmiot umowy do ściśle określonych praw i obowiązków. Natomiast wstąpienie nabywcy w prawa i obowiązki zbywcy następuje w zakresie objętym umową. Nabywca spadku bądź udziałów w nim uzyskuje wszelkie korzyści i przejmuje wszelkie obciążenia związane z dziedziczeniem jako sukcesją uniwersalną, o ile co innego nie wynika z umowy, tak jak w niniejszej sprawie.

Z treści aktu notarialnego obejmującego darowiznę udziałów w spadkach wynika wyraźnie, że darczyńca – Z. K. przeniósł na skarżącego M. Z. – swojego wnuka, będące w jego posiadaniu 4/5 udziałów w spadkach oświadczając przy tym, że jedynym składnikiem majątkowym spadków po jego spadkodawcach jest prawo majątkowe - roszczenie o zwrot własności zabudowanej nieruchomości położonej w G. przy ul. Ś. Przedmiot umowy darowizny został wyraźnie skonkretyzowany w jej treści i ograniczony do roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W aktach nie zgromadzono żadnych dokumentów, które podważyłyby skuteczność tej czynności prawnej w sposób, który wywarłby wpływ na wynik kontrolowanego postępowania. Przy tym podkreślić należy, że wady oświadczeń woli w rozumieniu przepisów art. 82-88 k.c., w tym błąd, nie mogą stanowić przedmiotu badania w postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2015 r., I OSK 1292/13, LEX nr 1956408). Również sąd administracyjny nie jest właściwy do badania ewentualnego naruszenia przepisów prawa cywilnego, w tym do ustalania istnienia wad oświadczenia woli, gdyż sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości stanowi sądową kontrolę zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej. Zwrócić należy uwagę, że umowa darowizny sporządzona została w formie aktu notarialnego, który jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i zaświadcza o dokonaniu czynności prawnej (oświadczenia woli) o określonej treści i w tej mierze korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone, do czasu ich zmiany lub uchylenia, która w odniesieniu do wskazanego aktu notarialnego nie miała miejsca.

W ocenie Sądu przedstawione w sprawie okoliczności faktyczne i prawne nie pozostawiają wątpliwości, że skarżący M. Z. w istocie obdarowany przez Z. K. roszczeniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie nabył roszczenia o odszkodowanie z tytułu tego wywłaszczenia.

Skarżący M. Z. nie był właścicielem nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia. W wyniku umowy darowizny udziałów w spadkach nie nabył również roszczenia o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, albowiem ze względu na ograniczony zakres umowy darowizny udziałów w spadkach stał się wyłącznie beneficjentem roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wobec powyższego przyjąć należało, że nie ma on interesu prawnego uzasadniającego ubieganie się o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia wskazanej nieruchomości.

W konsekwencji skarżący M. Z. nie mógł przenieść skutecznie na skarżącą Spółkę praw, których sam nie miał, czyli roszczenia o odszkodowanie za pozbawienie własności nieruchomości. Wobec tego umowa z dnia 29 czerwca 2009 r. z A. nie mogła stanowić źródła roszczeń odszkodowawczych. Przy tym zwrócić należy również uwagę, że uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, przysługujące poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. nie może być przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej. Możliwości takiej nie dają przepisy u.g.n. Przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. bowiem wśród osób uprawnionych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wymienia "następcy prawnego poprzedniego właściciela", ograniczając krąg podmiotów uprawnionych do "poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy" (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., III CKN 520/00, LEX nr 54936).

W tych okolicznościach sprawy Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji stwierdzając, że skarżącym zabrakło interesu prawnego, którego ochrony w postępowaniu o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia mogliby się domagać. Procedując w zakresie wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość organy obu instancji poczyniły niezbędne, prawidłowe ustalenia, których trafność pozwoliła na zastosowanie konsekwencji prawnych przewidzianych w art. 61a § 1 k.p.a. Organy zasadnie stwierdziły, że brak przymiotu strony postępowania o odszkodowanie uniemożliwiło wszczęcie i prowadzenie postępowania w tym przedmiocie. Poprawności tej oceny nie zmienia fakt, że w innym postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia 28 marca 1980 r., nr [..], będącej podstawą przejęcia własności nieruchomości przez Skarb Państwa, M. Z. uznano za stronę. Postępowanie to wszczęto i prowadzono w oparciu o inną podstawę prawną i w tym znaczeniu brak jest tożsamości pomiędzy sprawami, która uzasadniałaby automatyzm w ocenie kluczowych kwestii, do jakiego dążą skarżący.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego uprawniał art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skarg na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie - a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie - skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też mimo, że skarżący w piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2018 r. wnieśli o przeprowadzenie rozprawy, to uwzględniając treść art. 122 p.p.s.a. powyższy wniosek nie wiązał Sądu, co oznacza, iż możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne (por. B. Dauter, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Warszawa 2015 r. str. 527). Sąd wobec tego rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym mając na uwadze, że nie miało to wpływu ani na szybkość ani rzetelność jej rozpoznania, a także na poziom gwarancji procesowych skarżących.