Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4449/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 216/20, w sprawie ze skargi P.G. na decyzję Rektora [...] w K. z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od P.G. na rzecz Rektora [...] w K. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 216/20, oddalił skargę P.G. (dalej jako student, strona lub skarżący) na decyzję Rektora [...] w K. (dalej jako Rektor lub organ) z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W dniu [...] listopada 2019 r. Rektor, z którego upoważnienia działał Dziekan Wydziału [...] w K. (dalej jako Dziekan), wydał decyzję [...] o skreśleniu z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie, w której skreślił stronę z listy studentów [...] w K. na kierunku lekarskim, studia stacjonarne, jednolite magisterskie, z [...] roku w roku akademickim 2018/2019. Powodem skreślenia był fakt, że strona w roku akademickim 2018/2019 nie zaliczyła farmakologii z toksykologią i neurologii I, a jednocześnie nie złożyła wniosku o powtarzanie roku ani o wpis warunkowy na [...] rok w terminie zgodnym z Regulaminem studiów.

W wyniku rozpoznania wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Rektor, wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Odnosząc się do zarzutu, że decyzja została wydana przez niewłaściwy organ wskazano, że zgodnie z § 41 ust. 2 Regulaminu studiów decyzje administracyjne wydawane są przez Rektora, w imieniu którego działa Dziekan, dlatego też w decyzji o skreśleniu z listy studentów wyraźnie został oznaczony organ wydający decyzję, tj. Rektor, a decyzja została podpisana przez Dziekana z adnotacją "z upoważnienia Rektora". Odnośnie meritum sprawy organ podniósł, że warunkiem zaliczenia roku jest uzyskanie pozytywnych wyników z wszystkich zaliczeń i egzaminów, a tego warunku skarżący nie spełnił. Decyzja została podjęta w wyniku braku działań skarżącego, o których mowa w § 18 ust. 10 Regulaminu studiów. Student w dniu [...] października 2019 r. przesłał e-mail z prośbą o wstrzymanie wszczęcia postępowania o jego skreślenie, jednak w żaden sposób nie uwiarygodnił przesłanek mogących świadczyć o omyłkowym wystawieniu ocen niedostatecznych z ww. przedmiotów. W toku postępowania skarżący także miał możliwość wyjaśnienia sytuacji, czego nie uczynił. Zgodnie z § 14 ust. 20 Regulaminu w przypadku uzyskania oceny niedostatecznej na egzaminie, studentowi przysługuje prawo do dwóch egzaminów poprawkowych z każdego przedmiotu. W stosunku do studenta, który nie zaliczył roku studiów Dziekan podejmuje decyzję o warunkowym wpisie na następny roku studiów z jednoczesnym powtarzaniem niezaliczonych przedmiotów. Od wszystkich decyzji studentowi przysługuje odwołanie do kierownika ćwiczeń, kierownika katedry i dziekana, a po wyczerpaniu tych możliwości student ma dalsze możliwości odwoławcze przewidziane prawem. Skarżący posiadał wiedzę o dostępnych w tym zakresie możliwościach, bowiem skorzystał m.in. z warunkowego wpisu na drugi rok studiów (decyzja z dnia [...] listopada 2018 r.). Nadto miał uprawnienie do złożenia wniosku o powtarzanie roku bądź o warunkowy wpis na [...] rok, ale z tego uprawnienia nie skorzystał.

W skardze na tę decyzję strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprzeprowadzeniu w sposób należyty postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sprawie, a w następstwie wydanie decyzji nieuwzględniającej stanu faktycznego, w szczególności poprzez niewyjaśnienie zgłoszonych nieprawidłowości w dokumentach zaliczenia oraz nieprawidłowości w procesie uzyskania zaliczenia, jak też na nieustosunkowaniu się do okoliczności faktycznych zgłaszanych przez skarżącego oraz na nieprawidłowym wszczęciu postępowania.

Skarżący wycofał zarzut wydania decyzji przez niewłaściwy organ oraz że została ona wydana przed rozstrzygnięciem sporu o właściwość, podtrzymał natomiast zarzut niewłaściwego wszczęcia postępowania. W tym kontekście podnosił, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania o skreślenie go z listy studentów (pismo z [...] października 2019 r.) było oznaczone jako pismo Dziekana i nie wskazano w nim, że organem prowadzącym postępowanie jest Rektor, ani że Dziekan działa w jego imieniu. W pozostałym zakresie argumentował podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dalszym piśmie procesowym, które złożył po zawiadomieniu o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko dodając odnośnie zaliczenia z neurologii, że nie doszło do sytuacji, że go nie uzyskał, a wręcz przeciwnie uzyskał je jeszcze w maju 2019 r., ale na skutek pomyłki nie zostało to odnotowane w "wirtualnym dziekanacie", potem było niemożliwe do wyjaśnienia z powodu nieobecności nauczyciela akademickiego, a w późniejszym czasie skoncentrował się na uzyskaniu zaliczenia z farmakologii. W dalszej części pisma skarżący po raz kolejny szeroko omówił rzekome zaniedbania po stronie uczelni, które uniemożliwiły mu zaliczenie obu egzaminów. Wskazał przy tym, że każdy z terminów wyznaczonych na egzamin z farmakologii kolidował z inną ważną sprawą lub egzaminem, a późniejsze próby ustalenia kolejnego terminu nie powiodły się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając skargę uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem organ nie naruszył przepisów prawa materialnego ani procesowego. Na początku rozważań wskazał, że podstawą prawną wydanej decyzji był art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r.- Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, powoływana dalej jako "ustawa" lub "u.p.s.w.n.") oraz przepisy Regulaminu Studiów w [...], przyjętym uchwałą Senatu tej uczelni nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. (przywoływany w uzasadnieniu jako Regulamin studiów).

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego skoro skarżący mając pełną świadomość tego, że jednego z tych przedmiotów nie zaliczył, a co do drugiego nie udowodnił, że go zaliczył, nie wystąpił ani z wnioskiem o wpis warunkowy na kolejny rok, ani z wnioskiem o powtarzanie roku, to de facto nie pozostawił organowi uczelni żadnej możliwości odmiennego załatwienia jego sprawy. W ocenie Sądu I instancji nie jest możliwe dokonanie wpisu na kolejny rok studiów z jednoczesnym pozostawieniem "w zawieszeniu" niezaliczonych przedmiotów, dlatego też należało uznać za prawidłowe stanowisko organów obu instancji, że w takiej sytuacji istnieje podstawa do podjęcia, na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy oraz § 22 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów, decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego uzasadnienie decyzji jest kompletne i w sposób wystarczający przedstawia ustalenia stanu faktycznego, jak również ich odniesienie do obowiązujących przepisów zarówno ustawy, jak i Regulaminu studiów. Podkreślono, że ustalenia te w zakresie faktu niezaliczenia jednego z przedmiotów, tj. farmakologii są niesporne, gdyż student nie zaliczył tego przedmiotu ani w pierwszym terminie, ani w dwóch następnych. Zwrócono jednakże uwagę na istnienie sporu co do zaliczenia z neurologii, które wg skarżącego uzyskał on jeszcze w maju 2019 r., ale w żaden sposób twierdzenia tego nie udowodnił. Podkreślono przy tym, że już po wszczęciu postępowania, mając świadomość możliwych jego konsekwencji, skarżący nadal nie podjął żadnych działań ani w kierunku wyjaśnienia powodów niewpisania zaliczenia z neurologii, które rzekomo uzyskał, ani złożenia któregoś z wniosków wskazanych w § 18 ust. 2 pkt 1 albo 2 Regulaminu studiów. Ograniczył się jedynie do przesłania e-maila z prośbą, aby nie procedować w przedmiocie skreślenia z listy, którym w oczywisty sposób organ nie był związany. Wyraźnie podniesiono także, iż niezależnie od okoliczności uzyskania lub nieuzyskania zaliczenia z neurologii bezsporne jest, że skarżący nie zaliczył farmakologii w żadnym z trzech terminów i już ta okoliczność jest wystarczająca do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów niezależnie od kwestii zaliczenia z neurologii.

W zakresie prawidłowości postępowania dowodowego Sąd I instancji podzielił stanowisko Rektora, że jakkolwiek ciężar ustalenia faktów spoczywa głównie na organie, to jednak strona we własnym interesie winna współdziałać z organem w celu zgromadzenia dowodów na poparcie swych twierdzeń. Natomiast tezy skarżącego o niewłaściwej organizacji procesu dydaktycznego albo pozostają nieudowodnione, albo ze zgromadzonych dowodów wynikają tezy przeciwne, jak to było w przypadku wyżej opisanych zaliczeń z farmakologii, gdzie to skarżący nie dostosował się do żadnego z terminów.

Sąd Wojewódzki nie podzielił również zarzutu niewłaściwego wszczęcia postępowania, gdyż pismo z [...] października 2019 r., zawiadamiające o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów, zostało podpisane przez Dziekana Wydziału [...], a w nagłówku pisma widnieje pieczęć Dziekanatu tego Wydziału. Nie można zatem twierdzić, że skarżący nie wiedział gdzie i z kim winien kontaktować się w swej sprawie. Pismo to zostało odebrane przez skarżącego w placówce pocztowej w dniu [...] października 2019 r. i z tym dniem nastąpił skutek wszczęcia postępowania, a strona dowiedziała się o możliwości działania w sprawie. Skarżący nie wykazał zaś, że na skutek tego, że nie wiedział, czy Dziekan działa w imieniu własnym, czy w imieniu Rektora pozbawiony był możliwości działania w postępowaniu lub że jego argumenty nie zostały wzięte pod uwagę tylko z tego powodu.

Za niezasadny Sąd I instancji uznał także zarzut braku właściwości organów do wydania decyzji, ponieważ stosownie do § 41 ust. 2 Regulaminu studiów decyzje w indywidualnych sprawach studentów wydaje Rektor, w imieniu którego działa Dziekan. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego tak właśnie było z przypadku decyzji I instancji, zaś w drugiej decyzję wydał osobiście Rektor, który wszak przez fakt udzielenia umocowania do działania Dziekanowi, nie traci kompetencji do wydawania decyzji i z tego prawa skorzystał.

W kwestii natomiast sporu o właściwość Sąd Wojewódzki zauważył, że twierdzenie o jego istnieniu jest zupełnie gołosłowne, bowiem spór taki może mieć charakter pozytywny (gdy dwa organy uważają się za właściwe do załatwienia sprawy), jak i negatywny (gdy żaden nie uważa się za właściwy). W przedmiotowej sprawie żadna z tych sytuacji nie miała miejsca, skoro zarówno Dziekan, jak i Rektor, byli zgodni co do swych kompetencji i trybu załatwienia sprawy skarżącego.

Sąd I instancji biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "u.p.p.s.a."), oddalił skargę.

Z wydanym wyrokiem nie zgodził się skarżący, który w wywiedzionej skardze kasacyjnej zakwestionował go w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 u.p.p.s.a. w zw. z art. 268a k.p.a. w zw. z art. 108 ust. 3 u.p.s.w.n. – poprzez brak stwierdzenia przez WSA nieważności decyzji Dziekana w całości, w sytuacji gdy została ona wydana przez osobę nieuprawnioną, która nie legitymowała się upoważnieniem wydanym w trybie art. 268a k.p.a., a tym samym została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 lub pkt 2 k.p.a., czego w decyzji Rektora nie uwzględniono, a co miało wpływ na wynik tak rozstrzygnięcia WSA, jak i sprawy skreśleniowej,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) u.p.p.s.a. w zw. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a to poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki określone w art. 10 § 2 k.p.a., a w konsekwencji naruszono art. 81 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione okoliczności, wobec których skarżący nie mógł się wypowiedzieć, a gdyby mógł to wskazałby niezbędne kontrdowody na okoliczności podważające szczątkowe uzasadnienie decyzji Dziekana oraz lakoniczne uzasadnienie decyzji Rektora, czego WSA nie uwzględnił oddalając skargę;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a. – poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji Rektora i decyzji Dziekana w całości mimo, że zapadły one w postępowaniu prowadzonym przez organ z naruszeniem:

a) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. - poprzez brak w uzasadnieniu decyzji Dziekana wskazania dowodów na jakich się oparł oraz brak w decyzji Rektora wskazania dlaczego odmówił wiarygodności okolicznościom podnoszonym przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a wymagającym dalszego wyjaśnienia, przez co decyzja Rektora nadal oparta została na błędnym ustaleniu faktycznym, w szczególności jakoby skarżący nie zaliczył "neurologia I",

b) art. 15 oraz 24 § 1 pkt 5 k.p.a. – poprzez ingerencję osoby wydającej decyzję Dziekana w proces wydania decyzji Rektora poprzez opinię (nr 3 w aktach organu), której treść powinna była stanowić ewentualnie uzasadnienie decyzji Dziekana, przez co Rektor mógł faktycznie nie poczynić własnych ustaleń a przenieść treść tej opinii do uzasadnienia decyzji Rektora,

c) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. - poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia wyczerpująco całego materiału dowodowego, a pominięcie w ocenie całości materiału dowodowego jakim powinien dysponować organ z urzędu, w szczególności o fakcie zaliczenia "neurologii I", a także niepodjęcie tak z urzędu jak i na wniosek skarżącego zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy niezbędnych czynności by wyjaśnić fakt zaliczenia "neurologii I", którego to przedmiotu zaliczenie skarżący podnosił, co finalnie się potwierdziło, gdy staraniem skarżącego, już po wydaniu decyzji Rektora ujawniono dokument (dot. Przebiegu studiów z dnia [...] kwietnia 2020 r.), co umknęło Sądowi, który - wbrew art. 133 u.p.p.s.a. - nieprawidłowo przyjął (oparcie rozstrzygnięcia na wybiórczo przywołanym materiale z akt sprawy), iż skarżący nie kwestionował okoliczności, że "na dzień wydania decyzji nie zaliczył dwóch spośród tych przedmiotów", mimo, iż skarżący tak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze do WSA, kwestionował niezaliczenie "neurologii I", zaś WSA wskazuje, że co do niezaliczenia drugiego przedmiotu "istnieje spór",

d) art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez pominięcie przez WSA, iż w uzasadnieniu decyzji Rektora, jak i decyzji Dziekana, organ nie uzasadnił dlaczego uczynił użytek z fakultatywności ("może skreślić"), a ograniczył się jedynie do podniesienia zajścia przesłanek ku skreśleniu, co miało wpływ na utrzymanie tych decyzji w mocy, choć należało je uchylić,

- które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie w konsekwencji, iż argumenty decyzji Rektora są trafne i oddalenie skargi,

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 u.p.p.s.a. polegające na niedokładnym zbadaniu sprawy oraz niepełnym i częściowo błędnym ustaleniu stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, przy równoczesnym bezkrytycznym przyjęciu ustaleń organów jako prawidłowych oraz nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku, co skutkowało oddaleniem skargi, w szczególności niewskazaniu w uzasadnieniu skarżonego wyroku dlaczego WSA:

a) przyjął jednostronnie określanie dla skarżącego terminu zaliczenia "farmakologii z toksykologią" za skuteczne mimo, iż § 15 ust. 1 Regulaminu studiów prawidłowo wykładany zawiera wymóg "uzgodnienia" z prowadzącym zajęcia terminów zaliczenia

zajęć z "farmakologii z toksykologią'" i nie dozwala tym prowadzącym wyznaczyć owych terminów bez zgody skarżącego, a w szczególności z pominięciem obiektywnych przeszkód życiowych po stronie skarżącego, którego to "uzgodnienia" organ zaniechał, którego to zaniechania WSA nie dostrzegł, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy skreśleniowej w zakresie uznania, że skarżącemu zasadnie odmówiono zaliczeń cząstkowych z przedmiotu "farmakologia z toksykologią",

b) uznał, że zaniechanie realizacji przez organ nakazu § 14 ust. 13 Regulaminu studiów ("ocena z każdego egzaminu, zaIiczenia końcowego na ocenę oraz zaliczenia wpisywana jest do dokumentacji przebiegu studiów, prowadzonej w formie elektronicznej"), było dla "neurologii I" prawidłowe, choć podstawy faktyczne takiego zaniechania nie były bezsporne, a organ nie wyjaśnił ich z urzędu wszechstronnie;

c) uznał, że skarżący nie zaliczył przedmiotu "neurologia l", choć organ z urzędu powinien mieć wiedzę, że tak się stało, której finalnie dał wyraz w dokumencie "Przebieg studiów" z dnia [...] kwietnia 2020 r.,

5) art.145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. - poprzez nieuchylenie decyzji Rektora i decyzji Dziekana w całości mimo, iż wydano je z naruszeniem prawa materialnego:

a) § 15 ust. 1 Regulaminu studiów polegające na niezastosowaniu jego prawidłowo wykładanego brzmienia, które powinno uwzględniać, że zawarty w nim wymóg uzgodnienia z prowadzącym zajęcia terminów zaIiczenia zajęć z "farmakologii z toksykologią" nie dozwala tym prowadzącym wyznaczyć owych terminów bez zgody skarżącego, a w szczególności z pominięciem obiektywnych przeszkód życiowych po stronie skarżącego, mimo że prawidłowa wykładnia i zastosowanie tak wyłożonego przepisu wymaga uzyskania zgody obu stron, więc i skarżącego na dany termin zaliczenia, czego organ zaniechał, czym dopuścił się także niewłaściwego zastosowania tego przepisu, którego to naruszenia WSA nie dostrzegł, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy skreśleniowej, w zakresie uznania, że skarżącemu zasadnie odmówiono zaliczeń cząstkowych z przedmiotu "farmakologia z toksykologią",

b) § 14 ust. 13 Regulaminu studiów poprzez nieprawidłowe zastosowanie i błędne wpisanie oceny z zaliczenia ("Ocena z każdego egzaminu, zaliczenia końcowego na ocenę oraz zaliczenia wpisywana jest do dokumentacji przebiegu studiów, prowadzonej w formie elektronicznej") dla "neurologii I", co miało wpływ na oddalenie skargi.

Skarżący z ostrożności procesowej skarżonemu wyrokowi zarzucił ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 75 ust. 1 u.p.s.w.n. w zw. z:

a) § 15 ust. 1 Regulaminu studiów poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że "to skarżący miał problemy z dostosowaniem się do harmonogramu zajęć i zaliczeń" mimo, że z § 15 wynika obowiązek uzgodnienia terminów zaliczeń, a nie narzucenia ich przez uczelnię z wymogiem dostosowania się przez studenta,

b) § 14 ust. 13 Regulaminu studiów poprzez nieprawidłowe zastosowanie i błędne wpisanie oceny z zaIiczenia ("Ocena z każdego egzaminu, zaliczenia końcowego na ocenę oraz zaliczenia wpisywana jest do dokumentacji przebiegu studiów, prowadzonej w formie elektronicznej"), dla neurologii I.

Z tych powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i uwzględnienie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postepowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący na podstawie art. 176 § 2 u.p.p.s.a. zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie, zaś na podstawie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 u.p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci:

a) oryginału "Przebiegu studiów" z dnia [...] kwietnia 2020 r., w którym potwierdzono, że skarżący uzyskał zaliczenie przedmiotu "neurologia I",

b) wydruków treści korespondencji e-mailowej od [...] czerwca 2019 r. do [...] czerwca 2019 r., z której wynik, ze istniała nieścisłość w karcie zaliczeniowej przedmiotu "farmakologia z toksykologią" co do jednego zaliczenia cząstkowego (z trzech brakujących) z semestru zimowego na okoliczność wykazania, że w uczelni zdarzyła się pomyłka w dokumentacji, której korekta wymagała samodzielnego dowodzenia przez skarżącego w kontrze do prowadzącego zajęcia.

Rektor w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Organ w pierwszej kolejności wskazał na bezzasadność zarzutu nieważności decyzji organu (I instancji) z uwagi na rzekomy brak umocowania do działania przez Dziekana w imieniu Rektora w procedurze administracyjnej dotyczącej skreślenia z Iisty studentów. Zdaniem organu dołączone do akt sprawy upoważnienie zawiera wszelkie niezbędne elementy, a sam fakt, udzielenia w ramach jednego dokumentu także innych upoważnień czy też pełnomocnictw, pozostaje bez wpływu na ważność upoważnienia, o którym mowa w art. 268a k.p.a. Upoważnienie zostało udzielone na piśmie, zawiera datę i podpisane zostało przez osobę działającą w imieniu organu.

Zdaniem Rektora za bezzasadny należy znać także zarzut uniemożIiwienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie. Skarżący został bowiem prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania, składał liczne pisma oraz zajmował stanowisko, co wprost wskazuje na czynny udział w sprawie skarżącego i znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Za nieuzasadnione uznać należało w ocenie Rektora również zarzuty szeroko opisywane w skardze kasacyjnej odnoszące się do gromadzenia oraz oceny materiału dowodowego, ponieważ organ w sposób jasny i wyczerpujący wskazał podstawy prawne oraz faktyczne rozstrzygnięcia, opierając się na dokumentacji przebiegu studiów. Skarżący na żadnym etapie postępowania nie wykazał rzekomej nieprawdziwości danych zawartych w karcie przebiegu studiów. Zarówno na etapie postępowania administracyjnego juk i sądowoadministracyjnego skarżący ograniczał się do formułowania określonych twierdzeń dotyczących procesu uzyskania zaliczeń oraz złożenia egzaminów przy czym brak jest w tym zakresie inicjatywy dowodowej strony.

Organ odniósł się na koniec do zarzutu braku uzasadnienia fakultatywności decyzji o skreśleniu z listy studentów wskazując, iż wyjaśnił w uzasadnieniu swojej decyzji dlaczego podjął decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów, mając na uwadze uznaniowy charakter tej decyzji w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 108 ust. 2 pkt 3 u.p.s.w.n. Rektor zwrócił uwagę, iż w stanie faktycznym sprawy kontynuowanie studiów przez skarżącego w związku z nieskorzystaniem z dopuszczalnych na mocy Regulaminu studiów form kontynuacji kształcenia, pomimo nieuzyskania zaIiczenia semestru lub roku w określonym terminie, stało się obiektywnie niemożliwe. Podjęte przez skarżącego decyzje stanowiły wyraz świadomego działania, które obarczone było ryzykiem skreślenia z Iisty studentów, o czym skarżący powinien mieć i miał wiedzę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zauważyć należy, że wobec zrzeczenia się przez pełnomocnika skarżącego rozpatrzenia sprawy na rozprawie, przy jednoczesnym braku żądania jej przeprowadzenia przez pełnomocnika organu, skarga kasacyjna – na zasadzie art. 182 § 2 i § 3 u.p.p.s.a. – podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 183 § 1 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.p.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obydwu podstawach wskazanych w art. 174 u.p.p.s.a. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co ma miejsce w okolicznościach faktycznych sprawy, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero gdy postawiony zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego zostanie uznany za nieusprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny może przystąpić do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, przy czym ocenia je w oparciu o ustalony wcześniej w sprawie stan faktyczny.

Zwrócić należy uwagę, iż w tej grupie zarzutów, które z natury swojej winny mieć charakter procesowy, każdy z pięciu podniesionych przypadków został nieprawidłowo sformułowany, w tym także ten jedyny odnoszący się stricte do procedury administracyjnej, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a u.p.p.s.a., w którym naruszenia tych przepisów upatrywano w oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu obu decyzji.

Zupełnie wadliwie przypisano do tej kategorii zarzutów przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a., który nie dość, że exspressis verbis odnosi się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, a nie przepisów postępowania, to jeszcze powiązano go z przepisami Regulaminu studiów, który sam w sobie nie ma charakteru przepisu prawa powszechnie obowiązującego, a więc nie może stanowić wyłącznej podstawy prawnej dla wydania decyzji administracyjnej.

Podobnie za ułomne należało uznać skonstruowanie zarzutu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) u.p.p.s.a., czyli odnoszącego się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy łączy się go z art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a., czyli z przepisami dotyczącymi zasad informowania stron i czynnego udziału strony w postępowaniu, które dalece odbiegają od podstaw wznowieniowych.

Jeszcze bardziej widocznym uchybieniem jest skonstruowanie pierwszego z tej grupy zarzutów, czyli opartego o przepis art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 lub pkt 2 k.p.a., które to przepisy mają charakter materialnoprocesowy, nie zaś procesowy.

Warto również podkreślić, iż przywołane przez autora skargi kasacyjnej przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)- c) u.p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. mają charakter wynikowy i ich zastosowanie przez Sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej.

W tej sytuacji Sąd kasacyjny uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. w związku z powołanymi przepisami procedury administracyjnej, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) u.p.p.s.a. w związku z brakiem wykazania przypadków naruszenia prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. w związku z powołanymi przepisami regulaminu, a przede wszystkim chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. z tego względu, że Sąd I instancji nie stosował tego przepisu. Przy czym pamiętać należy, że podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 u.p.p.s.a., stosownie do którego w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi – gdyby nawet została wyraźnie wyartykułowana przez stronę skarżącą kasacyjnie - nie mogłaby więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)- c) u.p.p.s.a., a tym bardziej art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Argumentację w tym przypadku należało powiązać z tym przepisem, który Sąd Wojewódzki zastosował, czyli art. 151 u.p.p.s.a., zarzucając jego naruszenie przez nieuprawnione zastosowanie, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego czy też naruszeniem prawa materialnego. Innymi słowy należało zwalczać to co w istocie Sąd I instancji orzekł, czyli oddalenie skargi, a nie to czego ewentualnie nie uczynił, czyli nie uchylił zaskarżonej decyzji, mimo że powinien był to uczynić zdaniem strony skarżącej.

Na marginesie rozważań stwierdzić należałoby, że najdalej idący zarzut skargi kasacyjnej co do braku stwierdzenia przez Sąd Wojewódzki nieważności decyzji wydanej przez Dziekana, nie zaś przez Rektora, czyli zarzut naruszenia art. 268a k.p.a., gdyby został prawidłowo podniesiony, to również nie zasługiwałby na uwzględnienie. Przede wszystkim przypomnieć należy, że w przypadku uczelni wyższych, to przepisy u.p.s.w.n., statuty oraz regulaminy studiów określają organy i zasady ich reprezentowania, a nie przepis art. 268a k.p.a. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, iż obie decyzje w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów zostały podjęte przez Rektora, przy czym pierwsza decyzja, zgodnie z brzmieniem § 41 ust. 2 Regulaminu studiów, została podpisana przez Dziekana, który działał w imieniu Rektora.

Na uwzględnienie nie zasługiwałby także zarzuty oparte na naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. skoro skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego i brał w nim czynny udział.

Podobnie za niezasadne należałoby uznać zarzuty naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. w sytuacji gdy organ dysponował kartami okresowych osiągnięć studenta i inną dokumentacją dotycząca przebiegu studiów skarżącego, zaś sam skarżący w toku postepowania administracyjnego nie przedstawił jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że w regulaminowym terminie uzyskał zaliczenie roku. Rację miał Sąd Wojewódzki, kiedy w uzasadnieniu swojego wyroku wyraźnie podniósł, iż niezależnie od okoliczności uzyskania lub nieuzyskania zaliczenia z neurologii bezsporne jest, że skarżący nie zaliczył farmakologii w żadnym z trzech terminów i już ta okoliczność jest wystarczająca do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów niezależnie od kwestii zaliczenia z neurologii. Nie można bowiem zapominać, iż stosownie do § 18 ust. 1 Regulaminu studiów warunkiem zaliczenia przez studenta roku studiów jest uzyskanie do końca sesji poprawkowej semestru letniego pozytywnych wyników z wszystkich zaliczeń i egzaminów, obowiązujących zgodnie z programem studiów w danym roku studiów. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do kwestii fakultatywności decyzji o skreśleniu z listy studentów argumentując to wyborem, a właściwie zaniechaniem skarżącego, innego sposobu rozwiązania skutków nieuzyskania zaliczenia roku, co mogło nastąpić wyłącznie na jego wniosek, nie zaś z urzędu. W przypadku braku stosownego wniosku o powtarzanie roku studiów lub o warunkowy wpis na następny rok studiów Dziekan mógł jedynie, w myśl § 18 ust. 2 Regulaminu studiów, podjąć decyzję o skreśleniu z listy studentów.

Przedłożone wraz ze skargą kasacyjną dokumenty nie mogły być przedmiotem uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż w przypadku dokumentu w postaci "Przebiegu studiów" nie istniał on przed zakończeniem postępowania administracyjnego, skoro został wydany z datą [...] kwietnia 2020 r., w sytuacji gdy zaskarżona decyzja ostateczna Rektora wydana została w dniu [...] stycznia 2020 r., zaś wydruki treści korespondencji e-mailowej nie spełniają kryteriów dokumentów.

Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego sprowadzające się do błędnej wykładni przepisu art. 75 ust. 1 u.s.w.n., dotyczącego aktu prawa wewnętrznego uczelni jakim jest regulamin studiów, zarówno w kontekście obowiązku uzgadniania ze studentem terminu zaliczeń, jak też prowadzenia dokumentacji przebiegu studiów w formie elektronicznej. Wbrew bowiem interpretacji skarżącego z treści § 15 ust. 1 Regulaminu studiów nie wynika obowiązek uczelni uwzględnienia stanowiska studenta co do terminu zaliczenia zajęć dydaktycznych, gdyż w przepisie tym jest mowa jedynie o "terminie wyznaczonym zgodnie z planem zajęć i uzgodnionym z prowadzącym zajęcia dydaktyczne". Podobnie w przypadku ocen uzyskiwanych z każdego egzaminu, zaliczenia końcowego na ocenę oraz zaliczenia do dokumentacji przebiegu studiów, prowadzonej w formie elektronicznej, wpisywaniu podlegają oceny i zaliczenia uzyskane, nie zaś te które z jakiś względów takim wpisom nie podlegają.

Z powyższych przyczyn nie mogły osiągnąć zamierzonego skutku podniesione w skardze kasacyjnej skarżącej zarzuty.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 i § 3 u.p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 u.p.p.s.a.