Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 888/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64  par. 4,  art. 64 c  par. 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska,, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami egzekucyjnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej także: DIS) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej także: k.p.a. ) oraz art. 17, art. 18 i art. 64c § 4 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r, poz. 1619 ze zm., dalej: ustawa egzekucyjna) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z [...] r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł, powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. nr [...] do [...] , [...] do [...], [...] , [...] do [...] , [...] do [...] , [...] do [...] , [...] do [...] , Tarnowskich Górach do [...] obejmujących zaległości składkowe Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego "A" Spółka z o.o. z siedzibą w Radzionkowie (dalej: dłużnik).

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wobec dłużnika zostało na wniosek ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. zakończone umorzeniem orzeczonym w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]r. nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej.

We wniosku z dnia 26 lutego 2015 r. wierzyciel wyjaśnił, iż z dniem

28 listopada 2014 r. uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego

w G. Wydziału XII Gospodarczego ds. Upadłościowych i Naprawczych z dnia

[...]r., sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości dłużnika.

W związku z pozostałymi do uregulowania kosztami egzekucyjnymi, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. kierując się wytycznymi art. 64 c § 4 ustawy egzekucyjnej, postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie [...] zł.

Dalej podano, że w zażaleniu na to postanowienie wierzyciel podniósł, że aczkolwiek w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ egzekucyjny informuje o dokonanych czynnościach egzekucyjnych i naliczonych opłatach, jednakże nie dołączył do tego postanowienia dokumentacji potwierdzającej ich faktyczne dokonanie. Wierzyciel dodał, że pismem z dnia 9 marca 2015 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o przesłanie celem konfrontacji kopii dokumentacji potwierdzającej powstanie kosztów egzekucyjnych, jednak nie została ona wierzycielowi przekazana, czym uniemożliwiono sprawdzenie zasadności i poprawności naliczenia kosztów egzekucyjnych obciążających ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T..

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia organ nadzoru stwierdził, że generalnie w myśl założeń art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej, koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego z zastrzeżeniem § 2-4. Zgodnie zaś z treścią art. 64 c § 4 ustawy egzekucyjnej, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego.

Taka właśnie sytuacja ma miejsce w omawianej sprawie, bowiem postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]r. nr [...] postępowanie egzekucyjne skierowane do dłużnika zostało umorzone z uwagi na ogłoszenie jego upadłości. Zakończenie zaś w ten sposób postępowania egzekucyjnego wyklucza możliwość dochodzenia od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych, powstałych w związku z dokonanymi w jego toku czynnościami egzekucyjnymi, niezależnie od jego przyczyn (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2659/04 oraz z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt II FSK 400/05).

Jedynym więc prawnie usankcjonowanym sposobem odzyskania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. zagwarantowanych mu ustawowo kosztów egzekucyjnych, należnych za faktycznie dokonane czynności egzekucyjne, jest skorzystanie z upoważnienia przyznanego w art. 64 c § 4 ustawy egzekucyjnej i domaganie się zaspokojenia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela.

Poza sporem w tej sprawie pozostaje, że organ egzekucyjny dokonał wobec zobowiązanej Spółki czynności egzekucyjnych w postaci kilkukrotnego spisania protokołów o stanie majątkowym oraz zajęcia jej praw majątkowych, za co należne są opłaty wg stawek określonych w art. 64 § 1 pkt 4 i 14 ustawy egzekucyjnej. Opłaty te, stanowiące wg definicji art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej koszty egzekucyjne, wyniosły łącznie [...] zł i wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika obciążają wierzyciela, o czym przesądza treść art.

64 c § 4 ustawy egzekucyjnej.

W świetle zatem powyższego w pełni zasadnym było wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. postanowienia z dnia [...]r. nr [...] o obciążeniu ZUS Oddział w Z. Inspektoratu w T. kosztami egzekucyjnymi powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec dłużnika.

Konstrukcja tego postanowienia jest – jak stwierdził DIS - bardzo czytelna, bowiem poszczególne opłaty przypisano konkretnym tytułom wykonawczym, z podaniem rodzaju i daty dokonania czynności egzekucyjnej, za którą są one należne oraz ze wskazaniem przepisu uprawniającego do ich naliczenia.

Bez wpływu na tę prawidłowość pozostają, zdaniem DIS, argumenty wierzyciela dotyczące niedostarczenia dokumentacji potwierdzającej dokonanie czynności egzekucyjnych. W razie bowiem takiej konieczności, organ egzekucyjny winien stosownie do założeń art. 73 § 2 k.p.a., mającego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z odesłania art. 18 ustawy egzekucyjnej, wydać na żądanie strony uwierzytelnione odpisy lub kopie akt sprawy lub uwierzytelnione odpisy z akt.

Niewydanie jednak takich odpisów dokumentacji dotyczącej czynności organu egzekucyjnego wiążącego się z powstaniem kosztów egzekucyjnych nie zmienia faktu, że domaganie się od wierzyciela kosztów egzekucyjnych powstałych w zakończonym wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika jest uprawnione.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia "prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 64 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ponowne naliczenie opłat za czynności egzekucyjne w toku postępowania egzekucyjnego". Wskazał także na "naruszenie art. 21 ustawy o rachunkowości w związku z art. 107 § 2 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak spełnienia przez zaskarżonego postanowienie wymogów dowodu księgowego, stwierdzającego dokonanie operacji gospodarczej w świetle przepisów art. 21 ustawy o rachunkowości i braki formalne zaskarżonego postanowienia".

Wobec tak sformułowanych zarzutów wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi na wstępie wskazano, że w związku z wystąpieniem zbiegu egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora Oddziału ZUS w Z. i przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. na rachunku bankowym w banku B S.A. Dyrektor Oddziału ZUS pismami z dnia 11 marca 2013 r., znak: [...], z dnia 17 maja 2013 r., znak [...], z dnia 17 września 2013 r., znak [...] oraz z dnia 25 września 2013 r. znak: [...] przekazał postępowanie egzekucyjne do łącznego prowadzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T..

Następnie "w związku ze zbiegiem Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z Komornikiem przy Sądzie Rejonowym w P. I. P. - Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się z prośbą do ZUS o wydanie odpisów tytułów przekazanych przy w/w/ pismach po czym odpisy te pismem z dnia 01.09.2014 r. przekazał do Komornika Sądowego I. P.."

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...]r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego dłużnika, gdyż uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego w G., sygn. akt [...]o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Z uwagi na powyższe oraz poniesione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. koszty egzekucyjne, organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi zgodnie z postanowieniem z dnia [...]r.

Dalej autor skargi podał, że: "w toku postępowania ustalono, iż w postępowaniu egzekucyjnym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. dokonał na podstawie tych samych tytułów kilkakrotnie zajęcia rachunków bankowych w dniu 13.06.2012 r., 06.11.2012 r., 16.01.2013 r., 09.07.2013r., 09.08.2013 r., 10.09.2013 r. w wyniku których powstały koszty egzekucyjne. Jak wynika z postanowienia z dnia [...]r. z uzyskanych środków pieniężnych w dniach 27.03.2015 r., 17.04.2013 r. oraz 25.07.013 r. - Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. rozliczył koszty egzekucyjne do wszystkich tytułów z dokonanych wpłat - dokonując ich całkowitej spłaty. Następnie dokonano ponownie zajęcia rachunku bankowego na podstawie tych samych tytułów i ponownie naliczono koszty egzekucyjne od tych zajęć, którymi to kosztami obciążono ZUS w przedmiotowym postępowaniu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. dokonywał kilkakrotnie zajęcia rachunku bankowego i pomimo, że całość kosztów egzekucyjnych została uregulowana w kolejnych zajęciach - Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. ponownie naliczył koszty egzekucyjne do tych samych tytułów za ponowne dokonanie tych samych czynności egzekucyjnych".

Następnie pełnomocnik skarżącego zacytował art. 64 § 4 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt. 2-6 pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane.

W tym kontekście autor skargi stwierdził, że w związku z powyższym przepisem powstały wątpliwości odnośnie poprawności i prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych, którymi obciążono skarżącego. Ponadto ZUS "zapłacił jedynie koszty egzekucji z rachunku bankowego w B S.A. Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P. I. P., któremu to Naczelnik Urzędu Skarbowego przy Sądzie Rejonowym w T. przekazał do łącznego prowadzenia postępowanie egzekucyjne z tego rachunku bankowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. sygn. akt [...]w związku ze zbiegiem egzekucji sądowej prowadzonej przez Komornika Sądowego z administracyjną prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T."

Dalej zarzucono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. obciążając ZUS kosztami nie wskazał w związku z zajęciem jakiego rachunku bankowego one powstały, a "koszty zajęcia rachunku bankowego w B S.A. przekazane w związku ze zbiegiem, ZUS zapłacił Komornikowi Sądowemu".

Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił także, iż - z uwagi na uzasadnione wątpliwości, dotyczące poprawności wielokrotnego naliczenia kosztów oraz brak wskazania, jakich konkretnych rachunków bankowych dotyczą koszty oraz z uwagi na ważny interes wierzyciela, który został obciążony kosztami egzekucyjnymi

w ramach tego samego postępowania przez dwa organy egzekucyjne - ZUS pismem z dnia 9 marca 2015 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o przesłanie kopii dokumentacji do tej sprawy, tj. kopii zajęć z dnia

31 grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. nie przesłał do ZUS kopii w/w dokumentów, wobec czego ZUS nie mogąc dokonać weryfikacji poprawności naliczonych kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela zaskarżył postanowienie organu egzekucyjnego.

W dalszych wywodach skargi wskazano, że wierzyciel nie kwestionuje konieczności poniesienia kosztów egzekucyjnych z uwagi na stan upadłości zobowiązanego, ale podważa poprawność ich naliczenia i tym samym ich wysokość, zważywszy, że organ egzekucyjny nie przesłał do ZUS dokumentów, które są podstawą do naliczenia kosztów obciążających wierzyciela (w ślad za zażaleniem ZUS przesłał do organu II instancji odpisy pism kierowanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego, w których opisuje swoje wątpliwości odnośnie naliczonych przez Urząd kosztów egzekucyjnych).

W ocenie autora skargi "podstawą uzasadniającą działania wierzyciela jest przede wszystkim powołany przepis art. 64 § 4 ustawy egzekucyjnej oraz przepisy ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem opłaty za zajęcia, o których mowa w § 1 pkt 2-6, pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane; jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6. Dla poprawności wyliczenia kosztów egzekucyjnych z orzeczenia organu powinno zatem jasno wynikać, jakie poszczególne czynności egzekucyjne były kwalifikowane przez organ, w szczególności czy były to czynności "takie same", czy też "ponawiane" i w jakim przypadku chodziło o "tę samą należność pieniężną". Nadto wszelkie wątpliwości, jakie mogły powstać przy ocenie zgromadzonych dowodów, powinny być wyjaśnione w uzasadnieniu orzeczenia kończącego postępowanie, do czego zobowiązuje art. 107 § 2 w zw. z art. 126 k.p.a. Tymczasem mimo wielości tytułów wykonawczych oraz nagromadzenia dokumentów dotyczących czynności egzekucyjnych, postanowienie ma skrótową treść.

Postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego stanowi dla ZUS – jak dalej podkreślono w skardze - dowód księgowy zewnętrzny obcy otrzymany od Naczelnika Urzędu Skarbowego, który jest podstawą zapisów w księgach rachunkowych wierzyciela, jak i zapłaty kwoty kosztów egzekucyjnych należnych organowi egzekucyjnemu. Dowody księgowe winny być rzetelne, co oznacza, iż powinny być zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą powinny określać dokumenty kompletne (zawierające co najmniej dane określone w art. 21 ustawy o rachunkowości) i wolne od błędów rachunkowych.

Przyjęcie przedmiotowego postanowienia jako dowodu księgowego będącego podstawą do zapłaty przedmiotowych kosztów egzekucyjnych administracyjnemu organowi egzekucyjnemu, a także podstawą zapisu w księgach rachunkowych oznacza – jak stwierdził autor skargi - że dokument ten został skontrolowany pod względem merytorycznym, formalnym i rachunkowym. Kontrola merytoryczna polega na potwierdzeniu faktu zaistnienia dokonywanej operacji gospodarczej, zgodności danego dokumentu z rzeczywistym przebiegiem operacji. Kontrola formalna stanowi sprawdzenie dokumentu w świetle wewnętrznych regulacji jednostki w zakresie sporządzenia dowodów księgowych. Kontrola rachunkowa zaś oznacza zweryfikowanie ewentualnych błędów rachunkowych.

W ocenie pełnomocnika skarżącego "przedmiotowe postanowienie o obciążeniu ZUS kosztami egzekucyjnymi nie przeszło powyższej kontroli", jest ono "nieprawidłowe pod względem merytorycznym, formalnym i rachunkowym".

W odpowiedzi na skargę DIS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Odpierając zarzut kilkukrotnego naliczenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. opłat za zajęcie wierzytelności dokonanych do tych samych tytułów wykonawczych wyjaśniono, że organ działał z pełnym poszanowaniem zasady określonej w art. 64 § 4 ustawy egzekucyjnej. Organ ten naliczył tylko jedną opłatę za zajęcie wierzytelności dłużnika z tym jednakże, iż zgodnie z wytycznymi z art. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej doliczył różnicę w kwocie należnej za zajęcie dokonane w późniejszym terminie. Opłaty bowiem za czynności egzekucyjne nalicza się od należności egzekwowanej, a ta jest zmienna z uwagi na przyrost odsetek za zwłokę.

Zdaniem DIS nie można też zarzucić organowi egzekucyjnemu braku przejrzystości postanowienia, gdyż koszty egzekucyjne naliczone przez organ zostały przypisane odrębnie do każdej czynności wykazanej w konkretnym tytule wykonawczym, z czytelnym rozliczeniem kwot zarachowanych na poczet kosztów egzekucyjnych, w tym przekazanych innemu organowi egzekucyjnemu.

DIS przyznał, że odpisy tytułów wykonawczych ZUS zostały przekazane przy piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 1 września 2014 r. Komornikowi Sądowemu I. P. w P. do łącznego prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego w B S.A., jednakże mimo wykazania w nim należnych kosztów egzekucyjnych nie przekazał on na konto tego organu żadnych kwot.

Jeżeli jednak, jak podnosi się w skardze, ZUS uiścił koszty egzekucyjne Komornikowi Sądowemu, to z pewnością nie dotyczyły one czynności egzekucyjnych dokonanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., gdyż w sytuacji obciążenia ZUS kosztami egzekucyjnymi przysługującymi Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T., musiałyby być one przekazane przez Komornika temu organowi egzekucyjnemu.

DIS zauważył także, iż zaskarżone postanowienie przy każdym numerze tytułu wykonawczego posiada rozliczenie kwoty kosztów egzekucyjnych. Podane są daty wykonania czynności ze wskazaniem podstawy prawnej naliczonych kosztów oraz kwota należna za dana czynność, co czyni czytelnym, które koszty egzekucyjne zostały już zapłacone i za które zajęcie, a wskazana podstawa prawna pozwala na przypisanie konkretnej obowiązującej dla danej czynności egzekucyjnej stawki procentowej.

W ocenie DIS konfrontacja zaskarżonego postanowienia z tytułami wykonawczymi nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowego wyliczenia kosztów egzekucyjnych obciążających skarżącego, gdyż dotyczą one wyłącznie czynności egzekucyjnych dokonanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T..

Dowodem tego może być fakt, że opłaty za wcześniejszej czynności egzekucyjne innego organu egzekucyjnego t.j. Dyrektora Oddziału ZUS w Z. zostały w tytułach wykonawczych wydrukowane, natomiast naliczone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wpisane ręcznie, o czym mógłby się wierzyciel przekonać weryfikując akta egzekucyjne dostępne w każdym momencie, także po zakończeniu postępowania egzekucyjnego.

Za poprawnością wyliczenia kosztów egzekucyjnych za czynności egzekucyjne faktycznie dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego

w T. przemawia dodatkowo fakt, że nie mógł on, wbrew twierdzeniom ZUS, dokonać na podstawie otrzymanych tytułów wykonawczych zajęcia rachunków bankowych z dnia 13 czerwca 2012 r. i 6 listopada 2012 r., w wyniku których powstały koszty egzekucyjne, bowiem tytuły wykonawcze wymienione w zaskarżonym postanowieniu wpłynęły do organu egzekucyjnego dopiero w 2013 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niemożności dokonania kontroli zaskarżonego postanowienia z powodu braku dokumentacji poświadczającej dokonywanie czynności egzekucyjnych, za które naliczone zostały koszty egzekucyjne, podkreślono, że dokumenty gromadzone w toku postępowania stanowią akta sprawy, a strona (na mocy art. 73 k.p.a.) ma prawo wglądu w te akta na każdym etapie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] r. DIS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z [...] r. o obciążeniu skarżącego wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. o stosownych numerach obejmujących zaległości składkowe zobowiązanej spółki z o.o.

Zgodnie z art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty, których wysokość określona jest w punktach 1 -14 tego przepisu.

Art. 64 § 3 ustawy egzekucyjnej stanowi, że opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych. Na mocy art. 64 § 4 ustawy egzekucyjnej opłaty za zajęcia, o których mowa w § 1 pkt 2-6, pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane. Jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa opłata, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr (art. 64 § 5). Zgodnie z art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny pobiera także opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Wydatkami egzekucyjnymi są natomiast koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji (art. 64 b ustawy egzekucyjnej).

Wymienione wyżej opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które, co do zasady, na mocy art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej obciążają zobowiązanego.

Art. 64 c § 4 ustawy egzekucyjnej statuuje regułę, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.

Z wykładni językowej i systemowej tego przepisu wynika, że ma on zastosowanie do stanów faktycznych, w których koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego i niezależnie od tego czy wynika to z przyczyn faktycznych, czy prawnych. Przy czym zwrot normatywny "nie mogą być one ściągnięte" należy rozumieć jako nieściągnięte w ogóle (z przyczyn faktycznych czy prawnych). Ponieważ ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się, że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie (...) np. z powodu ogłoszenia upadłości zobowiązanego". (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3267/13, LEX nr 1481559).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej Spółki, gdyż prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]r., sygn. akt [...] ogłoszono jej upadłość.

Poza sporem jest zatem zaistnienie przesłanki obciążenia skarżącego kosztami egzekucyjnymi, czego strona skarżąca nie kwestionuje.

Zasadniczy spór koncentruje się bowiem w niniejszej sprawie wokół wartości naliczonych kosztów egzekucyjnych. W zażaleniu, a następnie w skardze strona podniosła przede wszystkim, że nie może zweryfikować rzeczywistego dokonania czynności egzekucyjnych, za które naliczono opłaty, gdyż organ egzekucyjny nie "uzupełnił dokumentacji o protokoły o stanie majątkowym zobowiązanej spółki z dnia 18 grudnia 2013 r., 9 maja 2014 r. oraz o dokonane zajęcia z dnia 31 grudnia 2013 r. w związku z którymi powstały koszty, którymi obciążono ZUS celem sprawdzenia prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych", czego ZUS domagał się w piśmie z dnia 9 marca 2015 r.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że regulacja zawarta w art. 64 c § 7 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela nie zobowiązuje organu egzekucyjnego do udokumentowania wobec zobowiązanego (poprzez załączenie do postanowienia dokumentacji obrazującej przebieg postępowania egzekucyjnego, w tym przypadku protokołów o stanie majątkowym zobowiązanej spółki oraz dokumentów dotyczących dokonania zajęcia z dnia 31 grudnia 2013 r.), że czynności, za które naliczono koszty egzekucyjne zostały faktycznie wykonane. Zasadnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, a także w odpowiedzi na skargę, że wątpliwości strony w tym zakresie mogła ona usunąć wyłącznie w trybie określonym w art. 73 k.p.a., z których to uprawnień nie skorzystała (mimo, iż siedziba organu egzekucyjnego znajduje się w tym samym mieście, co siedziba właściwego oddziału ZUS). Na mocy wspomnianego przepisu strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Strona może także żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2).

Nawiązując do argumentacji strony skarżącej Sąd stwierdza, że w aktach sprawy przesłanych Sądowi znajduje się kserokopia protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia 18 grudnia 2013 r. (k. 63) oraz oryginał protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia 9 maja 2014 r. (k. 62), a także oryginał zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia 31 grudnia 2013 r. wraz z dowodem doręczenia go adresatowi oznaczonemu jako C, ul. [...], [...] B. w dniu 9 stycznia 2014 r. oraz zobowiązanej w dniu 10 stycznia 2014 r. (k. 50). Czynność zajęcia wierzytelności w C oznaczona jest numerem [...] umieszczonym na zawiadomieniu o zajęciu i ten sam numer czynności wyszczególniony jest w postanowieniu organu egzekucyjnego o obciążeniu skarżącego kosztami egzekucyjnymi. Nadto z akt sprawy wynika, że w ramach podjętych czynności egzekucyjnych Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. dokonał także zajęcia wierzytelności zobowiązanej Spółki w D S.A., w Zarządzie Budynków Komunalnych w T. oraz w E S.A.

W ocenie składu orzekającego postanowienie organu egzekucyjnego

o obciążeniu skarżącego kosztami egzekucyjnymi jest wystarczająco przejrzyste. Koszty egzekucyjne przypisano w nim odrębnie do każdej czynności egzekucyjnej odnoszącej się do poszczególnych tytułów wykonawczych (co odpowiada regule określonej w art. 64 § 3 ustawy egzekucyjnej), czytelnie rozliczając kwoty zarachowane na poczet kosztów egzekucyjnych, w tym przekazanych innemu organowi egzekucyjnemu. Przy każdym numerze tytułu wykonawczego rozliczono kwoty kosztów egzekucyjnych, podając numery i daty wykonania czynności, podstawę prawną naliczonych kosztów oraz kwotę należną za daną czynność oraz wartość kosztów, którymi w odniesieniu do danego tytułu wykonawczego obciążono wierzyciela. Wartości te korelują z danymi umieszczonymi w pozycji L tytułów wykonawczych (zestawienie kosztów egzekucyjnych), w których - jak wskazano w odpowiedzi na skargę - koszty naliczone za wcześniejsze czynności egzekucyjne innego organu egzekucyjnego (t.j. Dyrektora Oddziału ZUS w Z.) zostały wydrukowane, a koszty naliczone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wpisano ręcznie.

Z analizy postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] r. nie wynika, aby naruszono zasadę, że opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w art 64 § 1 pkt 1-6 ustawy egzekucyjnej oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych, pobiera się je tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby były ponawiane, przy czym pobraniu podlega opłata tylko za jedno zajęcie, to jest za to, za które należy się najwyższa opłata.

Nawiązując do argumentacji skargi wskazać trzeba, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie dokonał zajęcia rachunków bankowych w dniu 13 czerwca 2012 r., ani też w dniu 6 listopada 2012 r., bowiem – jak wynika z akt sprawy - tytuły wykonawcze wpłynęły do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. dopiero w 2013 r. Zauważenia także wymaga, że najwcześniejsza czynność, którą wymienia się w postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia [...]r., to czynność zajęcia rachunku bankowego z dnia 16 stycznia 2013 r., a najpóźniejsza to sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej z dnia 9 maja 2014 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. przekazał tytuły wykonawcze Komornikowi Sądowemu I. P. dopiero przy piśmie z dnia 1 września 2014 r.

Zaznaczyć także warto, odnosząc się w szczególności do zarzutu skargi dotyczącego lakoniczności uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że

w zażaleniu oraz w piśmie z dnia 9 marca 2015 r. (którego odpis - jak podkreślono w skardze – przesłano organowi nadzoru wraz z zażaleniem) strona powoływała się wyłącznie na nieudokumentowanie sporządzenia protokołów o stanie majątkowym zobowiązanej, a także domagała się wykazania dokumentem, że dokonano zajęcia rachunku bankowego w dniu 31 grudnia 2014 r. Zarzuty, w których wskazano, że pomimo, iż "całość kosztów egzekucyjnych została uregulowana w kolejnych zajęciach", a "Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. ponownie naliczył koszty egzekucyjne do tych samych tytułów za ponowne dokonanie tych samych czynności egzekucyjnych", a także stwierdzono, iż "koszty zajęcia rachunku bankowego w B S.A. przekazane w związku ze zbiegiem, ZUS zapłacił Komornikowi Sądowemu" podniesiono dopiero w postępowaniu sądowym. W skardze strona wskazała też jednoznacznie, że postanowieniem Sądu Rejonowego w G., sygn. akt [...] łączne prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego w B przekazano Komornikowi Sądowemu.

Abstrahując od tego, że wcześniejsze poniesienie przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych dotyczących tych samych czynności egzekucyjnych nie zostało w żaden sposób przez skarżącego udokumentowane, podkreślić trzeba, że

"w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej skierowanej do należności z rachunku bankowego i wyznaczeniu przez sąd rejonowy do łącznego prowadzenia egzekucji komornika sądu rejonowego, administracyjny organ egzekucyjny jest uprawniony do rozstrzygania o kosztach dokonanych przez siebie czynności egzekucyjnych" (por. wyrok NSA z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II FSK 792/08, LEX nr 549010).

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.