Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 627/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art.7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2022 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2021 r. J.C. (zwany dalej: "stroną" lub "skarżącym"), zastępowany przez radcę prawnego, wystąpił

do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem R. R..

Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], wydaną

na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") oraz art. 3 pkt 21 lit. a, art. 17, art. 20, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r.") Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w D. , działający z upoważnienia Wójta Gminy D. (zwany dalej: "organem I instancji") odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na ojca.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał następujące ustalenia stanu faktycznego sprawy. Strona jest synem osoby wymagającej opieki, w związku z czym ciąży na nim obowiązek alimentacyjny, zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Strona nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności i zamieszkuje wraz z ojcem. W domu zamieszkują również bracia strony oraz była żona ojca. Strona jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy.

Według organu, strona nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem, ostatnie zatrudnienie podejmowała do [...] września 2020 r. Ojciec strony jest rozwiedziony i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym do [...] marca 2023 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, z którego wynika, że stwierdzona niepełnosprawność istnieje od [...]. roku życia.

Wskazując, że ustalony stopień niepełnosprawności u ojca strony istnieje od

[...]. roku życia, organ uznał nie została spełniona przesłanka umożliwiająca przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).

Ponadto organ I instancji wskazał, że w dniu [...] grudnia 2021 r. wezwał, stronę za pośrednictwem jej pełnomocnika, do złożenia następujących wyjaśnień: jak wygląda opieka strony nad ojcem, jaki jest zakres sprawowanej opieki, czy w związku z opieką nad ojcem strona zrezygnowała z zatrudnienia; jaka jest sytuacja rodzinna strony.

W odpowiedzi pisemnej, która wpłynęła do organu w dniu [...] stycznia 2022 r., strona podała, że sprawuje opiekę nad ojcem w pełnym wymiarze czasu przez całą dobę. Zakres sprawowanej opieki jest na tyle szeroki, że wyklucza możliwość podjęcia pracy przez stronę i nie podejmuje ona zatrudnienia ze względu na konieczność stałej opieki nad ojcem. Ostatnie zatrudnienie strony ustało pod koniec roku 2020 (z weryfikacji informacji o składkach zdrowotnych wynika, że zatrudnienie ustało z dniem [...] września 2020 r.). Ojciec strony ma jeszcze trzech synów, ale dwóch z nich pracuje i nie jest w stanie opiekować się ojcem zaś trzeci syn uczęszcza do szkoły podstawowej.

W dniu [...] stycznia 2022 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy w celu weryfikacji prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego. Według ustaleń pracownika socjalnego, ojciec strony nie wymaga opieki osoby trzeciej, ponieważ porusza się samodzielnie, nie korzysta ze sprzętu ułatwiającego poruszanie. Strona nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad ojcem, nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego, nie wykazuje większej aktywności w poszukiwaniu pracy, prowadzi wspólne gospodarstwo ze swoją matką - B.C., która również zamieszkuje pod tym samym adresem. Zakres pomocy, jaki potrzebny jest osobie poddanej opiece, są w stanie zapewnić pozostali domownicy, w tym K.C. (brat strony), który -jak wynika z wywiadu- towarzyszy ojcu w drodze do lekarza, ponieważ ma prawo jazdy i własny samochód. Z oceny pracownika socjalnego wynika, że nie ma przeszkód, aby strona podjęła zatrudnienie, a jednocześnie świadczyła pomoc swojemu ojcu po godzinach pracy.

Kierując się powyższym organ I instancji nie dał wiary, że strona zrezygnowała

z zatrudnienia, bądź nie podejmuje go w celu sprawowania opieki nad ojcem, zwłaszcza że pod tym samym adresem zamieszkują jeszcze inni domownicy, spokrewnieni z ojcem strony. J.C. (syn osoby poddanej opiece) oświadczył w dniu [...] stycznia 2022 r, że pracuje dorywczo na umowę zlecenie, więc realnie też mógłby pomóc w opiece nad ojcem. Syn K.C. nie pracuje w ogóle. Ponadto strona oświadczyła, że pozostaje na utrzymaniu matki i to z nią prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zatem w ocenie organu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w tym przypadku ma stanowić tylko źródło dochodu dla strony.

Strona wniosła odwołanie o ww. decyzji organu I instancji, której zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez stronę nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej,

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę a sprawowaniem przez nią opieki nad ojcem, podczas gdy

w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia,

b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r., polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci nie legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów dzieci te nie sprawują nad nią opieki;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,

tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych

dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki strony nad ojcem oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę,

a pogorszającym się stanem zdrowia jego ojca, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego; nadto organ w sposób dowolny bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności uznał, że skoro wymagający opieki ojciec strony ma inne dzieci, nie legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje; tym samym organ odgórnie przesądził o braku spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając okoliczności niemożności sprawowania faktycznej opieki przez ww. osoby oraz brak możliwości zapewnienia przez nie środków na sfinansowanie opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Decyzją z dnia [...] maja 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 17 ust. 1b u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (zwane dalej: "organem II instancji" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2022 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ II instancji wskazał, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia

[...] marca 2021 r., ojciec strony został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do [...] marca 2023 r. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z ojcem, z matką i braćmi: K.C., J.C. i P. . Rodzice strony są rozwiedzeni. Matka pracuje od czerwca 2021 r. i otrzymuje najniższe wynagrodzenie [...] zł brutto. K.C. nie ma stałego zatrudnienia, nie osiąga żadnych dochodów i jest na utrzymaniu matki. J.C. pracuje dorywczo na umowę zlecenie a jego dochód w miesiącu grudniu 2021 r. wyniósł [...] zł. Strona nie pracuje od 2020 r. i jest na utrzymaniu matki. Bracia nie są zarejestrowani w powiatowym urzędzie pracy. W trakcie wywiadu, strona oświadczyła, że jego opieka nad ojcem polega na robieniu zakupów oraz towarzyszeniu ojcu w podróży do lekarza, do którego jeździ razem z bratem z powodu tego, że ma on samochód i prawo jazdy. Po operacji pomagał ojcu przy czynnościach higienicznych. Ojciec porusza się samodzielnie, nie korzysta

z żadnego sprzętu rehabilitacyjnego.

Według organu II instancji, nie ulega wątpliwości, że na stronie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca, ale strona nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują, że zakres sprawowanej opieki nad ojcem nie uniemożliwia podjęcia stronie zatrudnienia. Organ II instancji nie dał wiary, że zakres sprawowanej opieki przez stronę uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia, gdyż sprowadza się ona do drobnych czynności związanych z bieżącym utrzymaniem porządku w domu, zaopatrzenia czy zwykłej pomocy. Ponadto organ ten nie dał wiary, że pomoc ojcu i opieka nad nim sprawowana jest wyłącznie przez stronę, tym bardziej że jedyną osobą utrzymującą rodzinę zgodnie z oświadczeniami jej członków jest matka. Troje dorosłych i sprawnych synów prowadzących wspólnie gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, jest osobami bezrobotnymi, choć jednocześnie posiadają samochód osobowy i pracują dorywczo.

Kolegium, oceniając całość materiału dowodowego uznało, że wprawdzie ojciec strony jest osobą niepełnosprawną i wymaga pomocy osób drugich, niemniej zakres opieki sprawowanej rzez stronę nie uniemożliwia podjęcia przez nią zatrudnienia. Jakkolwiek organ I instancji ustalił, że strona sprawuje w podstawowym zakresie opiekę nad swoim niepełnosprawnym rodzicem, to nie został wykazany związek między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką, który to związek musi być bezpośredni i ścisły.

J.C., zastępowany przez radcę prawnego, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia [...] maja 2022 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wydanej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich, pomimo spełnienia przez niego wszystkich ustawowych przesłanek,

b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną przez niego opieką nad ojcem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje,

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad ojcem, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu skargi wnoszący ją podniósł, że jest osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Niepełnosprawność ojca skarżącego nie jest kwestią sporną. Wątpliwości organu nie budzi również okoliczności sprawowania opieki przez skarżącego nad osobą niepełnosprawną oraz, że skarżący należy do kategorii osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym względem ojca.

W ocenie skarżącego, stanowisko wyrażone przez organ II instancji

w przedmiotowej decyzji jest błędne z uwagi na istotne naruszenia prawa materialnego jak i procedury, opisane treścią ww. zarzutów.

Skarżący podniósł, że organ w uzasadnieniu decyzji wskazuje, że opiekę nad ojcem wypełnia skarżący, jednakże wobec posiadania przez osobę wymagającą opieki trzech synów poddaje w wątpliwość jej zakres. Takie rozumienie art. 17 u.ś.r. niweczyłoby zapisy tejże ustawy i prowadziłoby to do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne nikomu nie przysługuje. Nie bez przyczyny ustawodawca uszczegółowił wskazany przepis, określając tzw. gradację kręgu zobowiązanych do alimentacji, żeby umożliwić szerszej grupie sprawującej faktyczną opiekę nad osobą niepełnosprawną uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, co umknęło uwadze organu, który zawęża niezasadnie rozumienie wskazanego przepisu bez dogłębnej jego analizy.

Według skarżącego, uszło uwadze organu, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej - co dotyczy tylko i wyłącznie skarżącego.

Jak podniósł skarżący, zasadniczym zarzutem stawianym niniejszą skargą jest naruszenie przez organ w decyzji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., polegające na błędnej wykładni ww. przepisu. Ustalenia, że zakres opieki sprawowanej przez stronę nie uniemożliwia podjęcia przez niego zatrudnienia, organ poczynił w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy. Z okoliczności sprawy wynika, że opieka nad ojcem skarżącemu zajmuje znaczną część dnia. Organ II instancji nie wziął również pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, co w niniejszej sprawie zachodzi.

Skarżący wsparł się w argumentacji, stanowiskiem przedstawionym przez sądy administracyjne w wyrokach: WSA w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 58/21, WSA w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1186/19; WSA w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 590/19; WSA w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt. III SA/Gd 319/21. Powołał się także na istotną kwestię przedstawioną w uzasadnieniu wyroku WSA w Gdańsku z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 561/19, która w drodze analogii znajduje zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, czego organ II instancji nie wziął pod uwagę. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z powyższych przepisów wynika zatem, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Warunek całodobowej opieki jest bowiem związany w sposób konieczny z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji,

a więc z takimi osobami, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ww. ustawy).

Skarżący podniósł w konsekwencji, że wypełnia nad osobą niepełnosprawną opiekę, co uniemożliwia skarżącemu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, wbrew twierdzeniu organu.

Precyzując zarzuty naruszenia prawa procesowego, skarżący podniósł,

że działania organu administracji w sprawie objętej odwołaniem były sprzeczne

z zasadami państwa prawa, które organy administracji publicznej mają obowiązek wcielać w życie. Skarżący powołał art. 6 i art. 8 k.p.a. Podsumowując powyżej sformułowane zarzuty oraz całokształt sytuacji związanej ze sprawowaniem opieki nad ojcem, skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja dotknięta jest szeregiem wad mających bezpośredni wpływ na wynik sprawy. Nie powinno budzić wątpliwości organu, że przedstawiona i udowodniona przez skarżącego sytuacja, wyczerpuje wszelkie przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżący jeszcze raz podkreślił, że zastosowanie przez organ rozstrzygający

w niniejszej prawie wyłącznie wykładni gramatycznej doprowadziło do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne niweczące ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych. Argumentował, że w sytuacjach, gdy ściśle literalne interpretowanie zapisu ustawowego prowadzi do zniekształcenia albo wypaczenia jego treści, obowiązkiem organu stosującego prawo jest sięgnięcie do innych sposobów wykładni (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2001 r., sygn. akt I KZP 22/01, a także A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s.203 i nast.; L. Morawski, Wstęp Jo prawoznawstwa, Toruń 1997, s.151; J. Wróblewski, Sadowe stosowanie prawa, Warszawa 1972, s.123 i nast.).

Według skarżącego, w sprawie będącej przedmiotem skargi, prawidłowe odczytanie treści art. 17 u.ś.r., prowadzi do wniosku, że skarżący opiekujący się niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Końcowo skarżący powołał się na tezy przedstawione

w wyroku NSA z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ oświadczył, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis

art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") stanowi

z kolei, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę na wniosek skarżącego, do którego to wniosku przychylił się organ. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola sprawy, dokonana według ww. kryterium legalności działań organu administracji publicznej, nie potwierdziła zasadności wniesionej skargi.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć decyzji organów obu instancji

w kontrolowanej sprawie są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r.").

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.

- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie bezsporna jest zarówno okoliczność posiadania przez ojca skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i zaliczenie skarżącego do kręgu podmiotów zobowiązanych do opieki i uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kwestią sporną w sprawie pozostaje dokonana przez organ ocena o braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) zatrudnienia przez skarżącego a potrzebą sprawowania stałej opieki nad ojcem niepełnosprawnym w stopniu znacznym, a ponadto ocena zakresu i rozmiaru tej opieki sprawowanej przez skarżącego nad ojcem wymagającym stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, która według organu nie wypełnia ustawowej przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jest faktyczna rezygnacja/niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Nie każda zatem rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki.

W każdej indywidualnej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, oraz czy istnieje opisany wyżej związek przyczynowo - skutkowy. W toku postępowania o wydanie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne organ zobowiązany jest ustalić, jaki jest zakres koniecznej (konkretnie w danym przypadku) opieki nad osobą niepełnoprawną, a więc w jakim zakresie osoba niepełnoprawna radzi sobie sama, bądź korzysta z pomocy innych osób bliskich.

Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organy obu instancji dotycząca sprawowanej przez skarżącej opieki i braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a zakresem niezbędnej opieki i pomocy niepełnosprawnej w stopniu znacznym ojcu, była prawidłowa.

Sąd uznał, że organ wypełnił ciążący na nim obowiązek ustalenia wszystkich faktów mających znaczenie dla sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 20221 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."). Organ dokonał wszechstronnej oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), czemu dał przekonujący wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji, która spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organów obu instancji wynika, że niepełnosprawny w stopniu znacznym ojciec skarżącego mieszka wraz byłą żoną oraz ich czterema synami, z tego trzech jest pełnoletnich. J.C (skarżący) wnioskował o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad ojcem. Skarżący nie pracuje i jest na utrzymaniu matki. Także pełnoletni brat skarżącego K.C. nie ma stałego zatrudnienia, nie osiąga żądnych dochodów i jest na utrzymaniu matki. Z kolei brat skarżącego J.C. pracuje, ale dorywczo na umowę zlecenia, a jego dochód w miesiącu grudniu 2021 r. wyniósł [...] zł. Wskazani bracia nie są zarejestrowani jako bezrobotni

w powiatowym urzędzie pracy. Ustalona orzeczeniem niepełnosprawność ojca skarżącego datowana jest na marzec 2021 r., natomiast skarżący zadeklarował opiekę nad ojcem od października 2021 r., w sytuacji, gdy ostatnie stałe zatrudnienie skarżącego miało miejsce w kwietniu 2020 r.

Konieczność sprawowania nad ojcem skarżącego stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji jest oczywista, wynika wprost z wydanego przez właściwy organ orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2021 r.

Zaznaczyć należy, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niewystarczające jest stwierdzenie, że osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, obejmuje jakąkolwiek opiekę członka rodziny, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. System świadczeń pielęgnacyjnych został ukształtowany przez ustawodawcę w ten sposób, aby umożliwić wykonywanie obowiązków alimentacyjnych w postaci sprawowania opieki nad najbliższymi w sytuacji gdy nie jest możliwe do pogodzenia jednocześnie: sprawowanie opieki i uzyskiwanie dochodów z pracy.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych oświadczenia skarżącego z dnia [...] lutego 2022 r. towarzyszy on ojcu w wizytach u lekarza. Pomaga w higienie (według ustaleń pracownika socjalnego dotyczy to okresu po operacji ojca), w posiłkach, udaje się do apteki po leki, sprawuje zakupy. Skarżący towarzyszy ojcu w podróży do lekarza, natomiast ojca zawozi inny z braci skarżącego, który ma prawo jazdy. Ojciec skarżącego porusza się samodzielnie, nie korzysta z pomocy sprzętu rehabilitacyjnego bądź ułatwiającego poruszanie się. Przedstawiony zakres czynności opiekuńczych, został prawidłowo oceniony przez organy, nie potwierdza on tezy, że skarżący był niezbędny ojcu w tak znacznym wymiarze, że konieczna była rezygnacja lub nie podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Rodzaj i intensywność podejmowanych przez skarżącego czynności opiekuńczych zasadniczo odpowiadają zakresowi typowej pomocy w życiu codziennym udzielanej osobom chorym czy w podeszłym wieku, nie stanowi o braku możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. To, że skarżący mieszka

z niepełnosprawnym ojcem, którego wspomaga w ramach ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, nie oznacza jeszcze zaistnienia prawnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjnie ma rekompensować osobie sprawującej opiekę (osobistą, stałą lub długotrwałą) utratę dochodów, wynikającą z konieczności pielęgnacji niepełnosprawnego członka rodziny, której charakter i zakres, wymuszają rezygnację z pracy lub niepodejmowanie zatrudnienia. W ocenie Sądu organy trafnie uznały, ze ww. wymóg nie został przez skarżącego spełniony.

Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela przy tym w pełni stanowisko judykatury, zgodnie z którym, analizując przesłankę bezpośredniości związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką, należy brać pod uwagę także i to, czy wnioskodawca jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji niepełnosprawnego, czy też obowiązkiem opieki nad niepełnosprawnym objęte są również i inne osoby. Jeżeli bowiem osoba wymagająca opieki ma oprócz skarżącego jeszcze inne dzieci, to one także mogą i powinny wspomóc skarżącego w czynnościach opiekuńczych wykonywanych względem rodzica lub też przyczyniać się do obciążającego tę osobę obowiązku alimentacyjnego np. poprzez sfinansowanie opieki nad rodzicem (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 3/22, dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Uwzględniając powyższe Sąd zauważa, że pod tym samym adresem skarżący

i jego ojciec zamieszkują jeszcze dwie osoby dorosłe, w tym jedna bezrobotna, a druga pracująca dorywczo, które są w równym stopniu zobowiązane alimentacyjnie względem ojca skarżącego. Z zebranego w sprawie materiał dowodu nie wynikają okoliczności wskazujące na niemożność sprawowania faktycznej opieki przez innych pełnoletnich braci skarżącego nad ich ojcem. Osoby te mogą wspomóc skarżącego w tej opiece, co przekłada się na możliwość podjęcia przez skarżącego pracy co najmniej w niepełnym wymiarze czasu pracy, bez uszczerbku dla zakresu opieki dotąd sprawowanej nad ojcem, która mogłaby być sprawowana po godzinach pracy skarżącego. Świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu nie znajdują potwierdzenia, kierowane skargą zarzuty o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 17 ust. 1 u.ś.r., jak również nie potwierdziły się zarzuty skarżącego o wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. Sąd nie będąc związany zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawa prawną, nie stwierdził wystąpienia tego rodzaju wadliwości, które uzasadniałby eliminację zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Sąd zauważa, że z notatki sporządzonej przez pracownika socjalnego GOPS w D. w dniu [...] czerwca 2022 r. ,włączonej do akt administracyjnych sprawy wynika, że ojciec skarżącego zmarł, natomiast jego pochówkiem zajął się jego brat zmarłego.

Śmierć podopiecznego niw wyklucza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, gdy osoba ta jeszcze żyła i legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że skarżącemu J.C. świadczenie to nie przysługuje ze względu na zakres sprawowanej opieki nad ojcem, wykonywanej również przez wspólnie zamieszkujących braci oraz brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub nie podejmowaniem pracy przez skarżącego ze względu na konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym.

Z tych względów Sąd, niezasadną skargę oddalił, o czym orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.