Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 694/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Solarski AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S.A. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej A. S.A. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 694/04

U Z A S A D N I E N I E

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. /[...]/, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu wniosku A. S.A. we W. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2003 r. /[...]/ odmawiającej uchylenia decyzji tegoż Kolegium z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1997 r. następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Daewoo Nubira nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy, utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2003 r. /[...]/ w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1997 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Daewoo Nubira nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy.

W jej uzasadnieniu podano, że wymienioną już decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1997 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Daewoo Nubira nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy.

Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2003 r. – A. S.A. we W. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją SKO z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/ w związku z tym, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Według uzasadnienia tego wniosku dopiero w dniu 4 czerwca 2003 r. po otrzymaniu decyzji Prezydenta Miasta [...] /[...]/ uchylającej decyzję wydaną z jego upoważnienia z dnia [...] kwietnia 1997 r. o zarejestrowaniu przedmiotowego samochodu ciężarowego oraz umarzającej postępowanie w sprawie rejestracji w/w pojazdu we W. Spółka dowiedziała się o decyzji SKO z dnia [...] marca 2002 r. i poprzedzającym jej wydanie postępowaniu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. /[...]/ odmówiono wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją SKO z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/, a w wyniku złożonego przez A. S.A. we W. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją odmawiającą wznowienia postępowania SKO decyzją z dnia [...] października 2003 r. /[...]/ uchyliło własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. /[...]/ i wznowiło postępowanie w przedmiotowej sprawie. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. /[...]/ odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1997 r. następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Daewoo Nubira nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn wywiedzionych w decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. /[...]/. Wykazano w niej bowiem, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1997 r. dokonująca zmiany w dowodzie rejestracyjnym przedmiotowego pojazdu została wydana z rażącym naruszeniem przepisów art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów. Zmiana rodzaju pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy została bowiem dokonana bez wymaganego świadectwa homologacji na samochód ciężarowy. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyrokach NSA z dnia 10 września 2003 r. sygn. akt II SA 418/03, w którym stwierdzono, że do zmiany przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy niezbędna była nowa homologacja. W wyroku tym wskazano również, że nie tylko według obecnych, ale również poprzednich przepisów prawa o ruchu drogowym do zarejestrowania takiego pojazdu nie wystarczyło zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu.

Zdaniem Kolegium ustosunkowanie się bezpośrednio do decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania powoduje, że zostaje obalony zarzut Spółki, iż naruszenie prawa przez organ I instancji przy wydawaniu decyzji o zmianie w dowodzie rejestracyjnym przedmiotowego pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy nie stanowi podstawy do stwierdzenia jej nieważności.

Na tle wykładni pojęcia "rażące naruszenie prawa" zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie ścierają się dwa stanowiska. Według pierwszego z nich rażące naruszenie prawa zachodzi w razie naruszenia przepisu nie pozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące to więc oczywiste, wyraźne, bezsporne /por. J. Jendrośka, B. Adamiak "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracji, PiP 1986, nr 1, s. 69 i n./. Podobne stanowisko zajmuje J. Borkowski, według którego rażąco naruszono prawo, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązki. Cechą rażącego naruszenia prawa jest więc to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą /por. J. Borkowski, Komentarz, 1998, s. 237 oraz wyrok NSA z dnia 11.05.1994 r. III SA 1705/93, Wspólnota 1994 r., nr 42,s. 16/.

Drugie stanowisko eksponuje, iż przy pojęciu rażącego naruszenia prawa należy brać pod uwagę jego skutki. "Rażące naruszenie prawa" to takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności /por. A. Zieliński "O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a., Polemiki", PiP 1986, nr 2, s. 104 i n./. Za takim stanowiskiem opowiadają się jedynie niektórzy teoretycy i bardzo rzadko sądy.

W literaturze i orzecznictwie zaczyna dominować stanowisko kompromisowe, wskazujące na oczywistość naruszenia jako przesłankę wstępną uznania decyzji za rażąco naruszającą prawo, ale nie ograniczające się do tego; takie stanowisko zajmuje Z. Cieślak, W. Chrościelewski. Zdaniem Z. Cieślaka chodzi tu o koniunkcję dwóch przesłanek, naruszenia normatywnego wzorca działania i brak realizacji wartości chronionych prawem /Z. Cieślak "Decyzja administracyjna a rażące naruszenie prawa", Glosa 1995, nr 2, s. 5/. Zdaniem W. Chrościelewskiego można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne i gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja /W. Chrościelewski, J. Tarno "Postępowanie administracyjne", Zielona Góra 1999, s. 156/. Orzecznictwo bardziej przychyla się do tak kompromisowego rozumienia terminu "rażące naruszenie prawa" /por. wyrok NSA z dnia 21.10.1992 r. V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993/1/23/.

W przedmiotowej sprawie zostało wykazane, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1997 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Daewoo Nubira nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy rażąco narusza prawo, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, zaś charakter tego naruszenia powoduje, iż orzeczenie to nie może się ostać w powszechnym obrocie prawnym jako decyzja wydana przez organ praworządny.

Opisaną decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. S.A. we W., zarzucając jej mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, w postaci przyjęcia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako podstawy unieważnienia decyzji o rejestracji samochodu jako ciężarowego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w w/w przepisie i wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. /[...]/, koncentrując się na kwestii świadectwa homologacji i na konieczności jego posiadania przy zmianie typu pojazdu, niedostatecznie odniosło się do zasadniczego zarzutu stawianego przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czyli do kwestii charakteru naruszenia prawa. Dlatego też skarżący w całej rozciągłości podtrzymał swoje stanowisko przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i ustosunkowując się do argumentów zawartych w kwestionowanej skargą decyzji podniósł, iż pierwotna decyzja SKO z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/ została wydana z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jeżeli bowiem w przedmiotowej sprawie doszło nawet do naruszenia prawa /z czym skarżący się nie zgadza/, to z cała pewnością nie miało ono charakteru rażącego, co z kolei pociągało za sobą niemożność stwierdzenia przez organ nieważności kwestionowanej decyzji. Lakoniczne potraktowanie charakteru naruszenia prawa przez organ wydający pierwotną decyzję o stwierdzeniu nieważności wcześniejszej decyzji, nie spełnia wymogów jakie na organy administracji nakładają art. 7, 8 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Kolegium zobowiązane jest do przeprowadzenia we własnym zakresie wyczerpującego postępowania w rozpatrywanej przez siebie sprawie. Nawet jeżeli organ podziela pogląd jednego ze składów NSA, nie zwalnia go to z obowiązku rzeczowej analizy wyrażonych rozbieżności występujących w całym dotychczasowym orzecznictwie. Uznanie zresztą decyzji rejestracyjnej za wadliwą stanowi dopiero podstawę zbadania przez Kolegium występowania drugiej przesłanki niezbędnej do stwierdzenia jej nieważności. Kolegium powinno w tym zakresie przeprowadzić szczegółową i wyczerpującą analizę zarówno stanu prawnego, jak i istniejącego orzecznictwa sądowego.

Pojęcie "rażące naruszenie prawa" jest pojęciem niedookreślonym, niezdefiniowanym w k.p.a. i z tego powodu wielokrotnie wątpliwości dotyczącego jego znaczenia rozstrzygał Sąd Najwyższy, a także Naczelny Sąd Administracyjny.

Wg ustalonego w orzecznictwie poglądu rażące naruszenie prawa występuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. W tym względzie skarżący odwołał się do orzeczeń NSA, podkreślając w szczególności, że w razie rozbieżnej interpretacji przepisów przez organy wybór jednej z takich interpretacji, nawet jeśli potem zostanie uznany za nieprawidłowy /albo, co częściej się zdarza – inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną/ nie może być oceniany jako naruszenie prawa "rażące". Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy uchybienie ma charakter oczywisty, jasny i bezsporny, nie dopuszczający możliwości odmiennej wykładni. Stwierdzenie przez Kolegium, że decyzja rejestracyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż jej wydanie miało miejsce w warunkach jasnego, oczywistego i niewątpliwego stanu prawnego. Stoi to w oczywistej sprzeczności z rozbieżnością rozstrzygnięć sądowych i administracyjnych w analizowanej materii. Wątpliwości interpretacyjne miało przecież także Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego z zapytaniem prawnym w sprawie, w której NSA wydał w dniu 23 października 2000 r. uchwałę zmieniającą dotychczasową wykładnię przepisów o homologacji i rejestracji pojazdów. Zgodnie z treścią art. 22 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm./ Kolegium może wystąpić do NSA z pytaniem prawnym od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy. W uchwale NSA z dnia 6 listopada 1995 r. /VI SA 7/95 ONSA 1996/1/4/ Sąd uznał, że możliwość uzyskania przez SKO odpowiedzi na pytanie prawne zależy od kilku warunków, m. in. występowania poważnych wątpliwości prawnych, odnoszących się do konkretnej sprawy. Wobec powyższego nie sposób uznać, że mamy do czynienia z niewątpliwym stanem prawnym, w ramach którego nie zachodzi możliwość rozbieżnych interpretacji tego samego przepisu. Argumentację tą podzieliło przykładowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając w decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. /[...]/ na tle identycznego z przedstawionym stanu faktycznego, że nie można przyjąć, iż decyzje rejestracyjne zostały wydane w warunkach oczywistego i niewątpliwego stanu prawnego, dlatego uchyliło własne decyzje i odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanego dowodu rejestracyjnego. Uchwała NSA z dnia 23 października 2000 r., którą w świetle całości prowadzonego postępowania uznać należy za jeden z zasadniczych argumentów uzasadniających stanowisko SKO, miała dość istotny wpływ na wykładnię przepisów stosowanych przez organy administracji przy rejestracji pojazdów. Oddziaływanie to powinno jednak ograniczyć się do decyzji administracyjnych wydawanych po przyjęciu przez NSA tej uchwały. Innymi słowy jej wpływ powinien nastąpić ze skutkiem na przyszłość. Przywołując orzecznictwo SN skarżący stwierdził, że w praworządnym państwie obywatel powinien móc przewidzieć przyszłe rezultaty swoich działań i móc się do nich rozsądnie przygotować. Niedopuszczalnym jest przerzucanie ryzyka /w tym także finansowego/ pomyłek urzędników administracji na obywateli.

W niniejszej sprawie, jak również w innych podobnych sprawach zakończonych decyzją rejestracyjną /w skali kraju decyzji takich wydano kilkaset tysięcy/ od jej treści zależała opłacalność umów leasingu lub sprzedaży pojazdów związana ze skutkami podatkowymi zakwalifikowania samochodu jako osobowego lub ciężarowego. Strony umowy dokonując kalkulacji jej aspektu finansowego opierały się na zaufaniu do praworządności i legalności działania organów administracji. Zgodność decyzji rejestracyjnych z obowiązującym prawem wielokrotnie podkreślało Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej, zarówno w pismach wyjaśniających, jak i w decyzjach merytorycznie rozstrzygających odwołania od decyzji wojewody w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej /decyzja z dnia [...].12.1997 r., sygn. [...]/. Stanowisko takie przyjmowały również inne organy /wojewodowie i SKO/. Odwołując się do wyroku SN z dnia 18 listopada 1993 r. /III ARN 56/93 OSNC 1994/5/116/ skarżący wskazał, że przy korzystaniu z przepisów pozwalających na wzruszenie ostatecznej decyzji powinny być uwzględnione w prawnie dopuszczalnym zakresie prawa nabyte na jej podstawie w dobrej wierze. Niezbędne jest to także z punktu widzenia budowy zaufania obywateli do administracji.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona. Po myśli art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/ - uchyla ją w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia, przedstawia się następująco:

W dniu 27 października 1997 r. Prezydent Miasta [...] na wniosek D. P. zarejestrował pojazd samochodowy marki Daewoo NUBIRA 1,6 jako samochód osobowy o nr. rej. [...], a następnie też na jej wniosek w dniu 29 października 1997 r. dokonał zmiany w dowodzie rejestracyjnym tego pojazdu określając jego rodzaj, jako samochód ciężarowy. Podstawę dokonania tej zmiany stanowiło zaświadczenie z dnia 28 października 1997 r. o przeprowadzonym badaniu technicznym. Z zaświadczenia wynika, że w pojeździe dokonano zmiany przystosowujące go do przewodu 4 osób i ładunku.

Decyzją z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/ Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 157 § § 1 i 2, 158 § 1 k.p.a. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 1997 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu Daewoo NUBIRA nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy. Za rażące naruszenie prawa organ ten uznał fakt naruszenia przepisów art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym i § 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /Dz. U. Nr 21, poz. 91 ze zm./ polegający na dokonaniu zmiany w dowodzie rejestracyjnym w oparciu o zaświadczenie o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdu, a nie w oparciu o świadectwo homologacji na dany typ samochodu.

Następnie Prezydent Miasta [...] wznowił z urzędu postępowanie dotyczące zarejestrowania przedmiotowego pojazdu i decyzją z dnia [...] września 2002 r. /[...]/ uchylił własną decyzję z dnia [...] października 1997 r. i zarejestrował ten pojazd jako osobowy.

Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. /[...]/ Prezydent [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] listopada 1997 r. o rejestracji samochodu objętego niniejszym postępowaniem, wobec wydania jej w oparciu o nieważną decyzję organu rejestrującego i umorzył postępowanie w sprawie rejestracji tego pojazdu we W. z powodu jego sprzedaży do M.

Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2003 r. A. S.A. we W. domagał się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją SKO z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/ stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 1997 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Daewoo NUBIRA nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy, z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. /[...]/ SKO odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1997 r., następstwem której było dokonanie zmiany w obwodzie rejestracyjnym pojazdu marki Daewoo NUBIRA nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy uznając, że wnioskodawcy nie służy legitymacja procesowa w przedmiocie wznowienia postępowania. Po rozpoznaniu wniosku z dnia 10 września 2003 r. A. S.A. w W. o ponowne rozpatrzenie tej sprawy, SKO decyzją z dnia [...] października 2003 r. /[...]/ uchyliło w/w decyzję o odmowie wznowienia postępowania z dnia [...] sierpnia 2003 r. i wznowiło postępowanie w przedmiotowej sprawie /przyjmując, że wnioskodawca wykazał przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2002 r. [...]/. Po jego przeprowadzeniu wydało decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. /[...]/, którą odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...] marca 2002 r. /[...]/ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1997 r., następstwem której było dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki Daewoo NUBIRA nr rej. [...] z samochodu osobowego na ciężarowy. Rozpoznając wniosek A. S.A. we W. o ponowne rozpatrzenie tej sprawy SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. /[...]/ utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jego ocenie przy wydawaniu decyzji o zmianie w dowodzie rejestracyjnym doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, co nie pozwala na korektę przedmiotowej decyzji w związku z wznowieniem postępowania. Ta ostatnio wymieniona decyzja jest przedmiotem niniejszej skargi.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że A. przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu /art. 28 k.p.a./, co skutkuje tym, że skoro nie był stroną postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...], to mógł złożyć wniosek w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zasadnym więc było wznowienie postępowania przez Kolegium celem rozważenia, czy zaistniały przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i jednocześnie odpowiedzi na pytanie, czy dokonanie zmiany typu samochodu osobowego na ciężarowy na podstawie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdu - a nie świadectwa homologacji – stanowiło naruszenie prawa, a jeżeli tak, to czy może być ono zakwalifikowane jako rażące.

Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Sądu, że dokonanie zmiany typu samochodu z osobowego na ciężarowy na podstawie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdu – a nie świadectwa homologacji – stanowiło naruszenie prawa. Przepis art. 68 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, obowiązujący w dacie wydania decyzji o zmianie w dowodzie rejestracyjnym pojazdu z dnia [...] października 1997 r., przewidywał, że producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego był obowiązany uzyskać na taki pojazd świadectwo homologacji, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej /w myśl ust. 2 tego przepisu za producenta uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów/. Zgodnie zaś z art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. W orzecznictwie przyjmowano, że pojęcie typu pojazdu obejmuje także jego rodzaj. Równocześnie art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, określający wyłącznie prawne przesłanki rejestracji pojazdu i stanowiący w tym zakresie, że może być ona dokonana między innymi także na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane, nie daje podstaw do równorzędnego traktowania dwóch różnych rodzajów badań i potwierdzających ich wyniki dokumentów: z jednej strony – tzw. "badań homologacyjnych", mających na celu między innymi także określenie "rodzaju pojazdu", a stanowiących podstawę dla wydania "świadectwa homologacji" /art. 68 Prawa o ruchu drogowym z zw. z § 5 ust. 1 pkt 1 i § 55 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczenia pojazdów – Dz. U. Nr 37, poz. 164 ze zm./, a z drugiej strony – tzw. "badań technicznych pojazdów" /art. 66 Prawa o ruchu drogowym w zw. z § 5 ust. 1 pkt 2 i § 57 rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r./, których celem jedynie wyjątkowo może być ewentualne także określenie danych objętych "świadectwem homologacji" – może mieć to miejsce wówczas, gdy pojazd w ogóle nie posiada świadectwo homologacji /art. 68 ust. 10 i ust. 11 oraz art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym w zw. z § 5 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r./. Nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w "świadectwie homologacji" pojazdu w drodze wydania "zaświadczenia o wyniku badań technicznych" tego pojazdu. Gdy więc rejestracji pojazdu dokonuje się zasadniczo na podstawie dokumentów wymienionych w art. 72 Prawa o ruchu drogowym, przy czym w ust. 1 pkt 3 tego przepisu ustawodawca użył w tym kontekście łącznika "lub", to uczynił to z tego powodu, że jakkolwiek do dokumentu rejestracji pojazdu powinny być wpisane również stosowne dane /informacje/ wynikające ze "świadectwa homologacji pojazdu" i z "zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu", to jednak w przypadku, gdy zostanie wydana decyzja zwalniająca w konkretnym wypadku pojazd z obowiązku uzyskania "świadectwa homologacji" /art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym/, a także w sytuacji, gdy przepisy o obowiązku homologacji nie dotyczą określonego pojazdu /art. 72 ust. 2 w zw. z art. 68 ust. 12 Prawa o ruchu drogowym/, można dokonać rejestracji pojazdu pomimo braku "świadectw homologacji".

W świetle powyższej argumentacji fakt dokonania przez Prezydenta Miasta [...] zmiany typu przedmiotowego samochodu z osobowego na ciężarowy na podstawie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badań technicznych pojazdu stanowiło naruszenie prawa. Natomiast przez Kolegium nie zostało w należyty sposób wyjaśnione, czy to naruszenie prawa miało charakter "naruszenia rażącego". Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest jednoznacznie pojmowane /brak definicji legalnej/.

Analiza orzecznictwa NSA pozwala na stwierdzenie, że decyzja jest wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem, co na podstawie jego brzmienia niejako od razu "rzuca się w oczy". Rażące naruszenie prawa materialnego będzie zachodzić wówczas, gdy organ administracji wbrew literalnemu brzmieniu przepisu nałoży na stronę obowiązek, przyzna uprawnienie bądź odmówi jego przyznania, mimo że powinien zdawać sobie sprawę, że w świetle obowiązującego prawa tego rodzaju stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany. A zatem "rażące naruszenie prawa" jest to naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnej normy prawa materialnego lub procesowego.

Takie rozumienie pojęcia "rażące naruszenie prawa" prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego stanowiąc w art. 7 zasadę prawdy obiektywnej obliguje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w art. 77 § 1 nałożył obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Tymczasem we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał na pisma wyjaśniające Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, jak i wydane przez niego decyzje merytorycznie rozstrzygające odwołania od decyzji wojewody w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej /np. z dnia [...].12.1997 r. [...]/ podnosząc, że organ ten uważał, iż do zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu z osobowego na ciężarowy wystarczające jest potwierdzenie tego faktu badaniem technicznym w stacji kontroli pojazdów. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie podjął żadnych kroków w kierunku zapoznania się z tymi pismami /i decyzjami/, a przecież Minister Transportu i Gospodarki Morskiej jest jednym z organów zajmujących się interpretacją przepisów dotyczących rejestracji pojazdów i jego stanowisko musi być oceniane przy określaniu jednoznaczności rozumienia przepisów, których niniejsze postępowanie dotyczy.

Natomiast zgodzić się należy ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że orzeczenia wydane przez inne kolegia na terenie kraju nie wiążą w niniejszej sprawie. Jednakże analiza orzeczeń innych organów w analogicznych do badanego stanach faktycznych pozwoliłaby organowi ustalić, czy przepisy prawa materialnego są jednoznaczne, przy czym jednoznaczność należy rozumieć obiektywnie, a nie jako subiektywne przekonanie organu o oczywistości brzmienia stosownych przepisów, zwłaszcza po podjęciu przez NSA uchwały z dnia 23 października 2000 r., OPK 17/00, a także po wyroku SN z dnia 9 listopada 2001 r., III RN 194/01. Podkreślić przy tym należy, co trafnie podniesiono we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że pytanie prawne może być postawione wówczas, gdy nasuwają się poważne wątpliwości odnoszące się do jednoznacznego rozumienia określonego przepisu prawa.

Brak w uzasadnieniu decyzji odniesienia się do podnoszonej przez skarżącego problematyki niejednolitego orzecznictwa organów orzekających w tego rodzaju sprawach w okresie poprzedzającym podjęcie przez NSA uchwały powołanej wyżej prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Przy ponownym zatem rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokona analizy przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1997 r. według stanu sprzed podjęcia przez NSA uchwały w dniu 23 października 2000 r., OPK 17/00, jak również przeprowadzi dowody z pism wyjaśniających Ministra Transportu i zapozna się z orzecznictwem organów stosujących prawo w analizowanym zakresie. Tak uzupełniony materiał dowodowy i jego analiza pozwoli dopiero na zajęcie stanowiska, czy w/w decyzja Prezydenta Miasta [...] dotknięta była kwalifikowanym, tj. "rażącym" naruszeniem prawa.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 200 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.