Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 69/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3  ust. 1  lit. b
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. K. utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lipca 2011r. złożonego przez [...], Minister Gospodarki, działając na postawie art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a., nie stwierdził nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w część dotyczącej przedsiębiorstwa pn, [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że ww. przedsiębiorstwo spełniało kryteria nacjonalizacji określone w ustawie z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm. - dalej: ustawa nacjonalizacyjna). Z uwagi na powyższe stwierdzono, że orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w część dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...], nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W dniu [...] lipca 2013 r. [...] wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej ww. decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2013 r., zarzucając temu rozstrzygnięciu rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, 77 § 1, 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, tj. bez zasięgnięcia opinii biegłego - kluczowego dowodu niezbędnego do wykazania zdolności zatrudnienia w ww. przedsiębiorstwie, brak wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności brak prawidłowego ustalenia zdolności zatrudnienia w przedmiotowej [...]; art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt B ustawy nacjonalizacyjnej, poprzez ich niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r., mimo, że z analizy materiału dowodowego wynika, że orzeczenie to zapadło z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, [...] zarzucił Organowi błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na nieuwzględnieniu, że przedmiotowa [...], biorąc pod uwagę jej możliwości techniczne oraz obniżoną w porównaniu z okresem przedwojennym produkcję na dzień 5 lutego 1946 r. nie mogła zatrudniać powyżej 50 pracowników produkcyjnych na jedną zmianę, a także to, że z preliminarza budżetowego na 1946 r pośrednio wynikało, że tylko jedna wanna spośród dwóch wanien znajdujących się w [...] była "czynna produkcyjnie".

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Minister Gospodarki, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2013 r.

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 263/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2013 r. jako skierowanej do osoby zmarłej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w świetle wytycznych zawartych w ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2014 r., Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2013 r., stwierdzając w uzasadnieniu, że przedsiębiorstwo pn. [...], spełniało kryterium warunkujące przejęcie go na własność Państwa określone w ustawnie nacjonalizacyjnej, bowiem posiadając na wyposażeniu dwie wanny hutnicze zdolne było zatrudnić powyżej 50 pracowników na jedną zmianę roboczą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 maja 2015r., sygn. akt I SA/Wa 403/15 oddalił skargę [...] na ww. decyzję.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2771/15 uchylił ww. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 maja 2015 r. oraz decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2014 r.

Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku NSA z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2771/15, ww. Sąd stwierdził, że żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów samodzielnie nie wykazuje liczby osób zdolnych do zatrudnienia na jedną zmianę przy produkcji w przedmiotowej hucie, zaś wnioski w tym zakresie wysuwane są w sposób pośredni. Wobec powyższego, ww. Sąd uznał, że "do zanalizowania pod kątem przesłanek nacjonalizacyjnych zebranego materiału archiwalnego, konieczne są wiadomości specjalne z zakresu funkcjonowania huty szkła i czytania danych odnoszących się do rodzaju i wielkości produkcji".

Stosownie do powyższego związania oraz mając na względzie art. 77 § 1 k. p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, Minister Przedsiębiorczości

i Technologii uznał za słuszne pozyskanie nowego dowodu z opinii uprawnionego rzeczoznawcy, w zakresie ustalenia rzeczywistej zdolności zatrudnienia w przedmiotowej hucie w dniu 5 lutego 1946 r., opracowanej na podstawie całości w zgromadzonej w sprawie dokumentacji archiwalnej.

W tym celu dopuszczono jako dowód w sprawie opinię sporządzoną przez mgr. inż. [...] - posiadającego uprawnienia rzeczoznawcy Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów i Techników Przemysłu Spożywczego NOT, specjalność - 1-6.2.2. w zakresie organizacji produkcji, normowania i wycen w zakładach przemysłu materiałów budowalnych, szklarskiego i ceramicznego.

W zakresie przedmiotu opinii, tj. konieczności ustalenia zdolności zatrudnienia pracowników przy produkcji w przedmiotowej hucie, Biegły stwierdził, że w niniejszym przypadku niemożliwe jest dokonanie powyższych obliczeń na podstawie znajdujących się w hucie maszyn i urządzeń, gdyż w jego ocenie jedynym parametrem z którego może wynikać wielkość zatrudnienia jest wydajność agregatu podstawowego. Z tego też względu, biegły jako podstawę obliczeń przyjął, stan zatrudnienia w przedmiotowym przedsiębiorstwie wynikający z dokumentacji źródłowej, tj. 260 pracowników zatrudnionych w przedmiotowej hucie w II kwartale 1946 r. Od przyjętej wielkości odjął 46 pracowników pozaprodukcyjnych, tj.: 4 portierów, 6 stajennych i wozaków, 2 kierowców samochodów, 4 konwojentów transportowych, 3 obsługujących trzodę chlewną, 3 obsługujących kuchnię, 3 sprzątaczki, 2 klepaczy, 3 palaczy, 1 kowala, 2 stolarzy, 1 placowego, 4 murarzy i 1 magazyniera. Następnie, Biegły obliczył zatrudnienie pracowników na III zmianie wskazując, iż byli to: hutmistrz - kierownik zmiany, 4 obsługujących gazogenerator, topiarz, 2 obsługujących kruszarki szkła, 4 obsługujących zestawiarnię, 4 zasypywaczy zestawu, 10 obsługujących komory odprężające oraz transport wewnętrzny, elektryk i ślusarz zmianowy, tokarz, 3 osoby do przygotowania maszyn i urządzeń do pracy na I i II zmianie - co daje łącznie 32 osoby. W ocenie biegłego pracownicy III nocnej zmiany pomimo, że są pracownikami pomocniczymi powinni być zaliczani do grupy produkcyjnej. Uwzględniając powyższe, Biegły obliczył, że na I i II zmianie łącznie zatrudnionych było 182 pracowników bezpośrednio produkcyjnych (tj. 260 pracowników ogółem - 46 pracowników nieprodukcyjnych - 32 pracowników III zmiany).

Reasumując, biegły stwierdził, że zatrudnienie na jedną zmianę w grupie pracowników bezpośrednio produkcyjnych w przedsiębiorstwie pn. [...], wynosiło połowę liczby 182, tj. 91 pracowników.

Minister przechodząc do oceny wartości dowodowej ww. opinii mgr. inż. [...] - stwierdził, że przyjmuje, jako wiarygodną i uzasadnioną, wyrażoną w opinii tezę, że w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej 15 luty 1946 r., przedsiębiorstwo pn. [...], dysponowało jedną wanną wyrobową o zdolności produkcyjnej 8,5 tony na dobę oraz, że drugą z wanien znajdujących się zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] czerwca 1949 r., na wyposażeniu przedmiotowej huty - należy uznać, jako piec donicowy (agregat) mający charakter współpracujący z wanną 8,5 tony i razem stanowiły jeden węzeł produkcji hutniczej.

Organ orzekający, mając na względzie dokonaną przez biegłego analizę dokumentów źródłowych w kontekście przydatności ujawnionych w nich informacji odnoszących się do wielkości zatrudnienia w przedmiotowej hucie, nie kwestionuje także przyjętej przez biegłego - liczby 260 pracowników faktycznie zatrudnionych w tym przedsiębiorstwie (zgodnie z treścią pisma właściciela przedsiębiorstwa z dnia [...] listopada 1946 r., skierowanego do Zjednoczenia Przemysłu Szklanego w [...]) do obliczenia zdolności zatrudnienia w przedmiotowej hucie, jak również zastosowanej metodologii, tj. odjęcia od ogólnej liczby pracowników zatrudnionych w przedmiotowej hucie wraz z przedstawieniem linii technologicznej, ilości pracowników nieprodukcyjnych i zatrudnionych na III zmianie roboczej.

Niemniej jednak, zdaniem Ministra Przedsiębiorczości i Technologii wskazana przez Biegłego wielkość 91 pracowników bezpośrednio produkcyjnych, pracujących na jedną zmianę nie może zostać uznana za prawidłową. W ocenie organu, popartej jednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym precyzującym jakich pracowników należy traktować, jako pracowników "bezpośrednio produkcyjnych", w rozumieniu ustawy nacjonalizacyjnej, do pracowników tych należy również zaliczyć: majstrów, kierowników technicznych, transport międzyoperacyjny, magazynierów i pracowników obsługujących składy, ekipę remontowo-konserwatorską, tj. osoby wprost związane z bezpośrednią produkcją i bez których prawidłowe funkcjonowanie linii produkcyjnej byłoby niemożliwe.

Tym samym dokonane przez biegłego wyliczenia powinny zostać skorygowane w ten sposób, że do pracowników bezpośrednio produkcyjnych należało dodatkowo wliczyć: 6 stajennych i wozaków, 2 kierowców samochodów, 4 konwojentów transportowych, 2 klepaczy, 3 palaczy, 1 kowala, 2 stolarzy, 1 placowego, 4 murarzy, 1 magazyniera, 2 elektryków i ślusarzy zmianowych oraz osoby zatrudnione przy transporcie wewnętrznym.

Przeprowadzając ww. korektę wskazano, że rzeczywista zdolność zatrudnienia pracowników zatrudnionych bezpośrednio przy produkcji, na jedną zmianę roboczą, w przedsiębiorstwie pn. [...], wynosiła powyżej 100 pracowników.

Powyższa korekta nie wpływa, w ocenie organu orzekającego, na kwestionowanie wiarygodności ww. opinii, jako dowodu określającego zdolność zatrudnienia pracowników bezpośrednio produkcyjnych na jedną zmianę roboczą w przedmiotowym przedsiębiorstwie i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Biegły sporządził opinię na podstawie całokształtu dostępnego materiału dowodowego w sprawie i ma ona charakter szczegółowy, pełny i profesjonalny, albowiem została opracowana w sposób rzetelny, a przyjęty sposób obliczeń jest logiczny i nie budzi wątpliwości. W szczególności należy podkreślić, że dzieło to nie zawiera wewnętrznych sprzeczności i niespójności, jest jasne i czytelne.

W tej sytuacji uznano, na podstawie całości zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy materiału dowodowego, a w szczególności ww. opinii biegłego mgr. inż. [...], że przedsiębiorstwo pn. [...], spełniało kryteria jego nacjonalizacji, a więc istniały przesłanki do przejęcia omawianej huty na własność Państwa.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] listopada 2018 r. wniósł [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art.75 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez:

a) nieuznanie za prawidłową wskazaną przez biegłego wielkość 91 pracowników bezpośrednio produkcyjnych, pracujących na jedną zmianę.

Błędne jest zaliczenie przez organ orzekający do tych pracowników: majstrów, kierowników technicznych, transport międzyoperacyjny, magazynierów i pracowników obsługujących składy, ekipę remontowo-konserwatorską. Wymienieni wyżej pracownicy są pracownikami tzw. pośrednio produkcyjnymi,

b) błędne stwierdzenie, że dokonane przez biegłego wyliczenia powinny zostać skorygowane w ten sposób, iż do pracowników bezpośrednio produkcyjnych należałoby dodatkowo wliczyć: 6 stajennych i wozaków, 2 kierowców samochodów, 4 konwojentów transportowych, 2 klepaczy, 3 palaczy, 1 kowala, 2 stolarzy, 1 placowego, 4 murarzy, 1 magazyniera, 2 elektryków i ślusarzy zmianowych oraz osoby zatrudnione przy transporcie wewnętrznym. Wymienieni powyżej pracownicy są pracownikami tzw. pomocniczymi a nie bezpośrednio produkcyjni,

c) błędne podtrzymywanie na podstawie objaśnienia do preliminarza budżetowego z dnia [...] stycznia 1946 r. oraz pisma skierowanego do Zjednoczenia Przemysłu Szklanego w [...], że faktyczne zatrudnienie w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej (5 luty 1946 r.) w przedmiotowej hucie kształtowało się na poziomie 230 - 260 pracowników do obsługi jednej wanny, gdyż druga wanna a właściwie tak jak stwierdził Biegły piec donicowy był w tym czasie w remoncie i został uruchomiony dopiero w IV kwartale 1946 r.

Powyższy preliminarz budżetowy nie jest w pełni dokumentem potwierdzającym liczbę pracowników zatrudnionych w [...].

Preliminarz budżetu jest to zestawienie planowanych wydatków i dochodów danego przedsiębiorstwa.

W ocenie skarżącego bardziej wiarygodna i adekwatna do wyposażenia tej huty jest ilość 178 pracowników zatrudnionych w niej jak podaje załączony Wykaz (poz. 15) Hut Szklanych pod Zarządem Państwowym na terenie [...].

Biorąc pod uwagę powyżej wymienioną ilość 178 wszystkich (chociaż jest to nieprawidłowe) pracowników i dzieląc przez 2 zmiany produkcyjne otrzymujemy zdaniem skarżącego wielkość zatrudnienia 89 pracowników na 1 zmianę, czyli poniżej 100 pracowników zatrudnionych w hucie na jedną zmianę. Natomiast przy produkcji huty 3 zmianowej (wykazanej w prywatnej analizie [...]) na jedną zmianę byłoby zatrudnionych w hucie 59 pracowników, czyli też poniżej 100 pracowników na jedną zmianę,

d) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust 1 lit B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej poprzez ich niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...], mimo, że z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż huta nie podpadała pod ustawę nacjonalizacyjną.

e) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...], pomimo, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa,

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2013 r. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Przedsiębiorczości i Technologii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest uzasadniona.

Na wstępie zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2771/15 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2015 r. oraz decyzję Ministra Gospodarki z dnia 24 grudnia 2014 r. Skład orzekający obecnie w niniejszej sprawie rozstrzygnął ja z uwzględnieniem art.170 p.p.s.a., natomiast Minister Przedsiębiorczości i Technologii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. wskazał, że w wiążącym w niniejszej sprawie ww. wyroku NSA -Sąd ten stwierdził, że żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów samodzielnie nie wykazuje liczby osób zdolnych do zatrudnienia na jedną zmianę przy produkcji w przedmiotowej hucie, zaś wnioski w tym zakresie wysuwane są w sposób pośredni. Wobec powyższego, NSA uznał, że "do zanalizowania pod kątem przesłanek nacjonalizacyjnych zebranego materiału archiwalnego, konieczne są wiadomości specjalne z zakresu funkcjonowania huty szkła i czytania danych odnoszących się do rodzaju i wielkości produkcji". Stosownie do powyższego związania oraz mając na względzie art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, Minister Przedsiębiorczości i Technologii uznał za słuszne pozyskanie nowego dowodu z opinii uprawnionego rzeczoznawcy, w zakresie ustalenia rzeczywistej zdolności zatrudnienia w przedmiotowej hucie w dniu 5 lutego 1946 r., opracowanej na podstawie całości w zgromadzonej w sprawie dokumentacji archiwalnej.

Tym samym w ocenie Sądu obecnie rozpoznającego przedmiotową sprawę, wypełnione zostały przez organ administracji w sposób prawidłowy wytyczne NSA.

Warto zwrócić uwagę, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, zarówno w stosunku do toczącego się w trybie zwyczajnym, jak również wobec innych postępowań nadzwyczajnych, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej i z tych względów stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie ustalone wystąpienie przyczyny nieważności określonej w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że bezspornie takimi normami są przepisy prawa materialnego. W niniejszej sprawie kwestia ta sprowadza się do prawidłowości zastosowania przepisu art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.).

Konieczne było zatem dokonanie przez Ministra oceny, czy nie doszło do rażącego naruszenia przepisów materialnych przy przejmowaniu przedmiotowego przedsiębiorstwa. Praktyka orzecznicza organów i sądów administracyjnych wskazuje, że w celu zbadania, czy została spełniona przesłanka zatrudnienia, o której mowa w art. 3 ust. 1 lit. B ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, konieczne bywa powołanie biegłego – w niniejszej sprawie również wobec wytycznych NSA. (vide; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2010r., sygn. akt IV SA/Wa 1381/10, wyrok WSA z dnia 14 lipca 2011r., sygn. akt IV SA/Wa 841/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011r. sygn., akt I OSK 1090/10). Przechodząc do analizy i oceny działań organów administracji w niniejszej sprawie, nie ulega wątpliwości zdaniem Sądu, że organy administracji mają nie tylko prawo ale i obowiązek poddać opinię biegłego – jak każdy inny dowód – swobodnej ocenie. Minister w niniejszej sprawie prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko i nie odmawiając wiarygodności tejże opinii, a wręcz opierając się na jej wnioskach rozstrzygnął sprawę zgodnie z przepisami prawa.

Artykuł. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej stanowił, że za odszkodowaniem przejmuje Państwo na własność przedsiębiorstwa zdolne zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. Ponadto, przez "zdolność zatrudnienia", o której stanowi art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, należy rozumieć "rzeczywistą zdolność zatrudnienia" w danym przedsiębiorstwie w dniu 5 lutego 1946 r., przy uwzględnieniu pełnego parku maszynowego, znajdującego się na wyposażeniu tego przedsiębiorstwa w ww. dacie, jego stanu technicznego, niezależnie od tytułu własności do niego (por. wyrok WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 listopada 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 253/04). Zatem organ prowadzący postępowanie, obowiązany był do ustalenia rzeczywistej zdolności zatrudnienia pracowników bezpośrednio produkcyjnych na jedną zmianę roboczą w dacie 5 lutego 1946 r. ww. przedsiębiorstwa, w celu ustalenia czy przepis art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej miał zastosowanie. Przy ocenie kryterium zdolności zatrudnienia, należało uwzględnić, w szczególności stan techniczny maszyn, którymi przedsiębiorstwo dysponowało i realia jego funkcjonowania, wpływające na wielkość zatrudnienia pracowników, pracujących bezpośrednio przy produkcji, na dzień wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej (5 luty 1946 r.). Zatem organy były zobowiązane do ustalenia rzeczywistej zdolności zatrudnienia pracowników bezpośrednio produkcyjnych, na jedną zmianę roboczą, w dacie 5 lutego 1946 r. i ustaleń tych dokonały w sposób prawidłowy, korzystając przy tym z dorobku jednolitego w tym zakresie orzecznictwa. Wobec wytycznych NSA zawartych w uzasadnieniu wyroku z 31 lipca 2017 r. oraz w wyniku ich wypełnienia i przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, należy podkreślić, że organ administracji nie jest związany opinią biegłego, którą to ocenia swobodnie na podstawie zasad wiedzy i może ją przyjąć, jeśli uzna ją za trafną, ale może ją całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować i przyjąć odmienną, własną, opartą na nauce i doświadczeniu. Pamiętać bowiem trzeba, że to organ, a nie biegły decyduje o załatwieniu sprawy oraz, że biegły jest powołany tylko do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji. Innymi słowy opinia jest dla organu tylko materiałem, który powinien pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej ale musi on rozstrzygnąć tę kwestię sam, we własnym imieniu. Jednocześnie organ nie może się ograniczyć w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego lecz obowiązany jest sprawdzić na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego (patrz E. Iserzon, komentarz str.178-179). Jednocześnie w doktrynie przyjmuje się, że biegły wypowiada opinię dotyczącą stanu faktycznego, nie można zatem powołać biegłego, który miałby złożyć opinię co do prawa obowiązującego i jego stosowania.

Na gruncie niniejszej sprawy, organ oceniając wartość dowodową opinii biegłego i jej oparcie na analizie materiałów źródłowych nie zakwestionował wielkości zatrudnienia w przedmiotowej hucie, ani liczby 260 pracowników faktycznie zatrudnionych w tym przedsiębiorstwie. Niemniej jednak słusznie uznał, że wskazana przez biegłego wielkość 91 pracowników bezpośrednio produkcyjnych, pracujących na jedną zmianę nie może zostać uznana za prawidłową. Organy prawidłowo skorygowały wyliczenia biegłego w ten sposób, że do pracowników bezpośrednio produkcyjnych należało dodatkowo wliczyć: 6 stajennych i wozaków, 2 kierowców samochodów, 4 konwojentów transportowych, 2 klepaczy, 3 palaczy, 1 kowala, 2 stolarzy, 1 placowego, 4 murarzy, 1 magazyniera, 2 elektryków i ślusarzy zmianowych oraz osoby zatrudnione przy transporcie wewnętrznym. Zatem należało uznać, że rzeczywista zdolność zatrudnienia pracowników zatrudnionych bezpośrednio przy produkcji, na jedną zmianę roboczą w przedmiotowym przedsiębiorstwie wynosiła powyżej 100 pracowników i tym samym spełnione zostały kryteria jego nacjonalizacji. Powyższa korekta nie wpłynęła przy tym na wiarygodność opinii jako dowodu określającego zdolność zatrudnienia pracowników bezpośrednio produkcyjnych na jedną zmianę roboczą w przedmiotowym przedsiębiorstwie i mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów. Prawidłowo organ przyjął, że biegły sporządził opinię na podstawie całokształtu dostępnego materiału dowodowego w sprawie i ma ona charakter szczegółowy, pełny i profesjonalny, albowiem została opracowana w sposób rzetelny, a przyjęty sposób obliczeń jest logiczny i nie budzi wątpliwości. Opinia nie zawiera wewnętrznych sprzeczności i niespójności, jest jasna i czytelna. Zaś zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej był zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać

i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Działania organów nie występowały w przedmiotowej sprawie poza granice postępowania nadzorczego, toczącego się w trybie dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ nie naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem nie rozpoznawał sprawy co do istoty, nie dublował postępowania z lat 40-tych, dokonał jedynie czynności pozwalających na wyczerpujące ustalenie czy postępowanie to w sposób rażący naruszało prawo. Temu właśnie służył dowód z opinii biegłego dopuszczony przez organ i prawidłowo przez niego oceniony. Sąd przy tym podnosi prawidłowe przyjęcie przez organ wykładni stosowanego przepisu i powołanie się na aktualne orzecznictwo sądowo-administracyjne, które stoi na stanowisku, że za pracowników bezpośrednio produkcyjnych należy uznać nie tylko osoby wprost związane z bezpośrednią produkcją ale także osoby, bez współpracy których prawidłowe funkcjonowanie linii produkcyjnej byłoby niemożliwe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1381/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2006r., I OSK 1693/06, LEX 281417, I OSK 2175/14 z 15 czerwca 2016 r.). Tym samy w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prawidłowym jest stanowisko organów administracji, że za pracowników produkcyjnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt B ustawy z dnia 23 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej należy uznać nie tylko osoby wprost związane z bezpośrednią produkcją, ale także osoby bez współpracy, których prawidłowe funkcjonowanie linii produkcyjnej byłoby niemożliwe. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt B ustawy nacjonalizacyjnej przejęciu na własność Państwa za odszkodowaniem podlegały przedsiębiorstwa przemysłowe, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników. Ustawodawca przywołanej powyżej regulacji nie posłużył się słowem "bezpośrednio", co oznacza, że przy wykładni tegoż przepisu przez pracowników, do zatrudnienia których na jedną zmianę zdolny był zakład należało rozumieć wszystkie osoby bez współpracy, których prawidłowe funkcjonowanie produkcji byłoby niemożliwe, a nie tylko osoby możliwe do zatrudnienia bezpośrednio na linii produkcyjnej. Zatem wbrew zarzutom skarżącego organ nie naruszył przepisów art.3 ust. 1 pkt B ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, bowiem przyjął prawidłową i ugruntowaną w orzecznictwie w wykładnię pojęcia "w sposób prawidłowy pracowników zatrudnionych przy produkcji".

Podsumowując, organ był uprawniony i zobowiązany wytycznymi zawartymi w ww. wyroku NSA do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W ocenie Sądu organy dokonały wnikliwej i wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w granicach art. 80 k.p.a. Należy jednocześnie podkreślić, że wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia w trybie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis prawa. Powzięcie przez organ wątpliwości co do zgodności z prawem takiej decyzji nie mogłaby być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. Należy przypomnieć, że analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że z rażącym naruszeniem prawa, a zatem przesłanką uregulowaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie trzy warunki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu, oraz racje ekonomiczne, społeczne - skutki, które wywołała decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie, w zaskarżonej decyzji organ przyjął prawidłową wykładnię art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, uwzględniając przy ustaleniu zdolności zatrudnienia przy produkcji na dzień 5 lutego 1946r. wszystkich pracowników, bez których udziału prowadzenie działalności produkcyjnej nie było możliwe. Reasumując należy uznać, że przy wydaniu orzeczenia nacjonalizacyjnego nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa. Ponadto, organ nie naruszył dyspozycji art. 8 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., działał bowiem w sposób pogłębiający zaufanie obywatela do władzy publicznej, postępowanie dowodowe przeprowadził wnikliwie i wszechstronnie, a w decyzji zwarł szczegółowo motywy rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.