Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 95/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 4, 6, par. 6,
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak,, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. (Naczelnik) z [...] r. nr [....] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego

w stosunku do majątku J. S. na podstawie tytułu wykonawczego nr 2395.2019 z 9 lipca 2019 r., obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r., w wysokości 25.650 zł.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie zabezpieczające w oparciu o zarządzenia zabezpieczenia o nr 2604-SEW.4253.7.2018/1, 2604-SEW.4251.1.2018/1, 2604-EW.4251.2.2018/1

z 10 stycznia 2019 r. W dniu 21 stycznia 2019 r. sporządzono zawiadomienia

o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Santander Bank Polska S.A., Banku Millenium S.A., Idea Banku S.A., Banku Polska Kasa Opieki S.A., ING Banku Śląskim S.A. Zawiadomienia o ww. zajęciach zabezpieczających wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia zostały doręczone zobowiązanemu 31 stycznia 2019 r. Ponadto

18, 21, 23 stycznia 2019 r., 4 i 12 lutego 2019 r. sporządzono i przesłano szereg zawiadomień o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej

u podmiotów współpracujących ze zobowiązanym m. in. w firmie P."M." sp. z o.o., za która to czynność zostały naliczone koszty egzekucyjne po przekształceniu się tego zajęcia w zajęcie egzekucyjne. Naczelnik 9 lipca 2019 r. wystawił tytuł wykonawczy nr 2395.2019, obejmujący zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. na kwotę należności głównej 1.471.621 zł. oraz kwotę odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego w wysokości 773.871,10 zł. Zobowiązany odebrał ww. tytuł wykonawczy 17 lipca 2019 r. wraz

z pismem z 15 lipca 2019 r., informującymo przekształceniu się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne i o zakończeniu postępowania egzekucyjnego w związku z zaspokojeniem dochodzonych należności ze środków zdeponowanych na rachunku organu egzekucyjnego w toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego. Wobec powyższego postępowanie zabezpieczające w zakresie dotyczącym zarządzenia zabezpieczenia nr 2604-SEW.4251.1.2018/1, przekształciło się w postępowanie egzekucyjne. Po przeksięgowaniu zabezpieczonych kwot na należności wynikające z ww. tytułu wykonawczego zakończono postępowanie egzekucyjne poprzez wyegzekwowanie dochodzonych należności. Postanowieniem z [...]nr [...] organ egzekucyjny, po ponownym rozpatrzeniu sprawy określił koszty egzekucyjne dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr 2395.2019 na kwotę 25.650 zł.

Utrzymując w mocy postanowienie z 22 listopada 2019 r. Dyrektor omówił instytucję przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne powołując stosowne przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U.2019.438 ze zm.) dalej "u.p.e.a.",

tj. art. 154 § 4 pkt 1, § 6, § 7 u.p.e.a).

Dyrektor stwierdził, że w sprawie organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów związanych z przekształceniem się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Konsekwencją przekształcenia się zajęcia zabezpieczającego

w zajęcie egzekucyjne jest naliczenie przez organ egzekucyjny opłat za czynności zabezpieczenia i wydatków związanych z postępowaniem zabezpieczającym stosownie do art. 163 § 1 u.p.e.a

Organ egzekucyjny, uwzględniając powyższe uregulowania prawne 9 lipca 2019 r. naliczył opłatę za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej dokonanej 18 stycznia 2019 r. w firmie P "M" sp. z o.o. w wysokości 5% egzekwowanej należności, określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłatę manipulacyjną w wysokości 1% kwoty egzekwowanej należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym nr 2395.2019. Czynności związane z naliczeniem kosztów egzekucyjnych zostały, wbrew twierdzeniom strony, opisane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Naczelnika z 22 listopada 2019 r.

Organ odwoławczy zgodził się z twierdzeniem zobowiązanego, że naliczając koszty egzekucyjne nie można pominąć orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Trybunał dostrzegł z jednej strony kwestię konieczności zapewnienia, przynajmniej w części, finansowania funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, z drugiej jednak strony podkreślał niezbędność zachowania racjonalnego związku między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.

Zdaniem organu odwoławczego organ egzekucyjny zaproponował oparte na racjonalnych przesłankach rozwiązanie pozwalające do czasu wejścia w życie zmiany przepisów u.p.e.a. realizującej wskazania Trybunału Konstytucyjnego, wypełnić lukę prawną stwierdzoną w orzeczeniu Trybunału, polegającą na braku wyznaczenia maksymalnej wysokości opłat za zastosowane środki egzekucyjne. Akceptacja dla tego rodzaju rozwiązania została wyrażona w wyrokach sądów administracyjnych.

Naliczając sporne koszty jako punkt odniesienia przyjęto górną granicę kosztów z tytułu zajęcia nieruchomości, tj. kwotę 34.200 zł. (jedyną ze wszystkich środków egzekucyjnych określoną w ustawie). W przypadku zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności. Skoro zatem, przy czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34.200 zł., to przy czynności zajęcia innej wierzytelności należy uwzględnić mniejszy nakład pracy. Tym samym przyjąć należy, że w związku z brakiem ustawowej regulacji, opłata za zajęcie wierzytelności musi być niższa niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę maksymalnej stawce w kwocie 34.200,00 zł. Wobec tego, skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata za zajęcie nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200 zł., to mając na uwadze wypełnienie wymogów miarkowania należy przyjąć, że zachowując proporcję, 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynosić maksymalnie 21.375 zł. Wyliczona według tej samej metody 1% opłata manipulacyjna nie może być wyższa niż 4275 zł.

Dodatkowo wskazano, że ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.1553), ustawodawca podjął interwencję w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i określił maksymalną wysokość opłat w toku prowadzenia egzekucji. Ustawa ta została opublikowana 19 sierpnia 2019 r. Poszczególne przepisy tej ustawy, na podstawie art. 15 wchodzą w życie odpowiednio 3 września 2019 r., 20 lutego 2021 r., 1 stycznia 2022 r. Jednocześnie Dyrektor przytoczył uzasadnieniu projektu cytowanej ustawy. W ocenie organu

w świetle przyjętych przez ustawodawcę w ww. ustawie z 4 lipca 2019 r. rozwiązań, w przedmiotowej sprawie kwota opłat za czynności egzekucyjne wyniosłaby łącznie 40.100 zł., co oznacza że w sprawie zastosowano korzystniejsze rozwiązanie, bo łączna kwota określonych kosztów egzekucyjnych wyniosła 25.650 zł. Jednocześnie organ przedstawił sposób wyliczenia opłat za czynności egzekucyjne.

Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom zobowiązanego, organ egzekucyjny ocenił stopień skomplikowania czynności egzekucyjnych i nakład pracy organu egzekucyjnego. Do dokonania zajęcia nieruchomości konieczna jest jedynie jedna czynność więcej niż do zajęcia rachunku bankowego. W przypadku tego ostatniego po pierwsze należy ustalić wierzytelność pieniężną zobowiązanego,

a następnie dokonać jej zajęcia. Nadto z żadnego przepisu nie wynika możliwość uzależnienia opłat powstałych w toku postępowania od kosztów ponoszonych przez organ egzekucyjny w związku z zastosowaniem środków egzekucyjnych,

a w obecnie obowiązującej ustawie ustanowiona jest procentowa różnica w wysokości opłat za czynności egzekucyjne, uwzględniająca stopień skomplikowania stosowanych czynności egzekucyjnych. Organ zwrócił również uwagę na to, że egzekucja była w pełni skuteczna, co również powinno mieć, wpływ na ocenę wysokości należnych opłat egzekucyjnych. Działanie organu egzekucyjnego było sprawne i doprowadziło do wyegzekwowania dochodzonych kwot.

Na powyższe postanowienie J. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił naruszenie:

1. art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 w zw. z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że dokonane przez organ egzekucyjny obciążenie skarżącego opłatą egzekucyjną i opłatą manipulacyjną w kwocie

25.650 zł poprzez odniesienie się do opłaty za zajęcie nieruchomości jest zgodne z prawem i znajduje odzwierciedlenie w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach pracy, w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy nastąpiło wbrew regułom zaprezentowanym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, jak również nie uwzględnienie wytycznych, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niezgodne z prawem przepisów art. 64 §1 pkt 4,

art. 64 § 6 u.p.e.a. ma wyrok TK z 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14);

- art. 8 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny całokształtu materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że czynności jakie podjął organ egzekucyjny w sprawie wymagały szczególnych nakładów pracy i były obarczone wysokim poziomem skomplikowania w sytuacji gdy były to czynności standardowe polegające na skorzystaniu z systemu teleinformatycznego, wysłaniu za jego pomocą zawiadomienia, następnie kilku pism za pośrednictwem poczty, a w konsekwencji przyjęcie, że wartość świadczonej pracy w tym zakresie powinna wynosić 25.650 zł., co skutkowało naruszeniem zasady proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania i zaufania do władzy publicznej;

3. art. 64c § 7 w zw. z art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię,

tj. nieprawidłowe uznanie, że w postanowieniu o wysokości kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny nie ocenia okoliczności związanych ze zwrotem niesłusznie pobranych opłat egzekucyjnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że postanowienie wydane w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a. powinno dotyczyć nie tylko wysokości kosztów egzekucyjnych, ale także zasad ich ponoszenia, a zatem w postanowieniu tym powinny zostać rozstrzygnięte również okoliczności wskazane w art. 64c § 3 u.p.e.a.;

4. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędne niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia;

5. zasady praworządności przez nieprawidłowe zastosowanie przepisów, które określają uprawnienia procesowe strony, to jest art. 6 k.p.a.;

6. zasady prawdy obiektywnej, co znalazło swoje odzwierciedlenie w akceptowaniu naruszenia postępowania administracyjnego przez Naczelnika oraz Dyrektora,

tj. art. 6, 7 i 8 k.p.a.

Uzasadniając zarzuty skarżący podniósł, że dokonując naliczenia kosztów egzekucyjnych nie można pominąć orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016r., w sprawie SK 31/14, w tym w szczególności treści jego uzasadnienia. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny, uznał, iż art. 64 §1 pkt 4 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 64 § 6 tej ustawy w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

W uzasadnieniu strona nie zakwestionowała zaistniałego w sprawie stanu faktycznego w zakresie dokonania czynności egzekucyjnych oraz dat doręczenia korespondencji dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu. Podniosła, że dokonując naliczenia kosztów egzekucyjnych nie można pominąć orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., w sprawie SK 31/14. Jednocześnie w zakresie zasad naliczania opłaty manipulacyjnej wskazała na stanowisko WSA

w K., zawarte w wyroku z 5 grudnia 2019 r., sygn. I SA/Ke 372/19.

W ocenie skarżącego w sprawie zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy stanowią podstawę naliczenia kosztów egzekucyjnych stronie przedmiotowego postępowania, w związku z prowadzonym wobec niej postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr 2395.2019. Zdaniem strony koszty egzekucyjne za dokonanie zajęcia innej wierzytelności pieniężnej są niewspółmiernie wysokie i stanowią, ogromną sankcję pieniężną dla zobowiązanego oraz są nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, a także stopniem skomplikowania dochodem organu egzekucyjnego. Ponadto dokonanie zajęcia innej wierzytelności pieniężnej sprowadzało się w zasadzie do wysłania zawiadomienia o zajęciu do kontrahenta, natomiast do zobowiązanego za pośrednictwem poczty - odpisu tytułu wykonawczego wraz z egzemplarzem dokonanego zajęcia (koszt przesyłki jednej korespondencji - wg zawartej umowy) wraz z pismem informacyjnym o przekształceniu się postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne. Była to jedna korespondencja skierowana do zobowiązanego wraz z pismem z 15 lipca 2019 r. oraz jedna korespondencja skierowana do dłużnika zajętej wierzytelności. Po przekształceniu się postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny dokonał jedynie wysyłki zajęcia wierzytelności pieniężnej do dłużnika zajętej wierzytelności oraz wysyłki egzemplarza tytułu wykonawczego przeznaczanego dla zobowiązanego wraz z zajęciem wierzytelności pieniężnej.

Zdaniem skarżącego, wobec braku dotychczasowej interwencji ustawodawcy po wyroku TK zadaniem organu jest w pierwszym rzędzie odpowiedź na pytanie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych

w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji i w jakim zakresie, na gruncie tej sprawy, należy je miarkować. Organ powinien zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organu, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu, które to okoliczności winny być wskazane w rozstrzygnięciu. Konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. ma wyrok TK potwierdza powołane przez skarżącego orzecznictwo sądów administracyjnych.

W ocenie skarżącego przyjęcie przez organ za punkt odniesienia przy określeniu kosztów za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, regulacji ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczących wysokości kosztów przy egzekucji z nieruchomości należy uznać za nieuprawnione. Wynika to z faktu, iż nakład pracy i ilości podejmowanych czynności przez organ egzekucyjny przy egzekucji z nieruchomości jest niewspółmiernie większy i jest bardziej skomplikowany, czasochłonny i wieloetapowy w porównaniu do czynności dokonanej w niniejszej sprawie, tj. do zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Organ odwoławczy nadal bowiem nie powiązał wysokości kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż nie odniósł się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych w stosunku do stopnia skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu. Przeprowadził jedynie rozważania co do wypełnienia wymogu miarkowania kosztów w drodze przyjęcia proporcji, przyjmując za punkt odniesienia górną granicę kosztów z tytułu zajęcia nieruchomości. Natomiast organ nie wyjaśnił czy koszty egzekucyjne określone w przedmiotowej sprawie na kwotę 25.650 zł. pozostają konsekwencją czynności podjętych przez organ egzekucyjny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2019.2325 ze zm.) dalej "ustawa p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie organu są zgodne z prawem

Przedmiotem postępowania jest ocena legalności postanowienia Dyrektora

z [...] r., który utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z [...] r. w przedmiocie określenia skarżącemu kosztów postępowania egzekucyjnego, w wysokości 25.650 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 2395.2019

z 9 lipca 2019 r., obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. W sprawie poza sporem jest, że organ dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w firmie P "M" sp. z o.o. Zajęcie egzekucyjne było wynikiem przekształcenia się wcześniej dokonanego zajęcia zabezpieczającego. Strona nie kwestionuje zaistniałego w sprawie stanu faktycznego w zakresie dokonania czynności egzekucyjnych oraz dat doręczenia korespondencji dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu.

Zasadniczy spór w sprawie dotyczy kwestii wysokości określonych skarżącemu kosztów egzekucyjnych w kwocie 25.650 zł, na które składały się: opłata za zajęcie innej wierzytelności w wysokości 21.375 zł (pobrana na podstawie

art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz opłata manipulacyjna w wysokości 4275 zł (pobrana na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a.), w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14.

W ocenie Dyrektora organ egzekucyjny określając wysokość tych kosztów uwzględnił wytyczne zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14. W konsekwencji organ egzekucyjny prawidłowo postanowił uwzględniając zasady miarkowania obliczyć wysokość opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za zajęcie rachunku bankowego odwołując się do

art. 64 § 1 pkt 6 i przyjmując jako punkt wyjścia ten przepis, określający maksymalną wysokość stawki za zajęcie nieruchomości, tj. 8 % kwoty egzekwowanej nie więcej niż 34.200 zł i zachowując zasady proporcji obliczył na tej podstawie maksymalną wysokość stawki za opłatę manipulacyjną oraz opłaty za zajęcie innej wierzytelności.

Zdaniem skarżącego obciążenie jego opłatą egzekucyjną i opłatą manipulacyjną w wysokości 25.650 zł nastąpiło wbrew ww. wyrokowi Trybunału. Odniesienie się do opłaty za zajęcie nieruchomości jest niezgodne z prawem i nie znajduje odzwierciedlenia w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach pracy.

Odnosząc się do tak zarysowanej kwestii spornej należy przypomnieć, że

w wyroku z 28 czerwca 2016 r., w sprawie SK 31/14 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

W uzasadnieniu wskazanego wyroku (pkt 4.3. uzasadnienia) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być

w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one

z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana

z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne,

a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat

w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji

a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone.

W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. Ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.1553), ustawodawca podjął interwencję

w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i określił maksymalną wysokość opłat w toku prowadzenia egzekucji. Ustawa ta została opublikowana

19 sierpnia 2019 r. Mające zastosowanie w niniejszej sprawie regulacje, na podstawie art. 15 tej ustawy wchodzą w życie jednak dopiero 20 lutego 2021 r.,

1 stycznia 2022 r. Oznacza to, że w dacie wydania zaskarżonych rozstrzygnięć istniała podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej

w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Wyrok TK zmienił jednak normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Oznacza to, że organy stosujące prawo na podstawie tych przepisów muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy zaproponowały, oparte na racjonalnych przesłankach rozwiązanie - pozwalające do czasu uchwalenia zmiany przepisów u.p.e.a. realizującej wskazania Trybunału Konstytucyjnego, wypełnić lukę prawną stwierdzoną w orzeczeniu Trybunału polegającą na braku wyznaczenia maksymalnej wysokości opłat za zastosowane środki egzekucyjne. Akceptacja dla tego rodzaju postulowanego przez organ rozwiązania została wyrażona w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2019 r. sygn. akt II FSK 2094/18

i z 25 maja 2019 r. II FSK 407/19 (dostępne na www.orzezcenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zawarte w powołanych rozstrzygnięciach NSA.

Organ jako punkt odniesienia przyjął górną granicę kosztów z tytułu zajęcia nieruchomości, tj. kwotę 34.200 zł (jedyną ze wszystkich środków egzekucyjnych określoną w ustawie). W przypadku zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności. Organ wskazał dalej, że prowadzenie egzekucji z innej wierzytelności jest mniej skomplikowane niż prowadzenie egzekucji z nieruchomości. Skoro zatem, przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34 200 zł, to przy czynności zajęcia innej wierzytelności należy uwzględnić nakład pracy. Tym samym przyjąć należy, że w związku z brakiem ustawowej regulacji, opłata za zajęcie wierzytelności musi być niższa niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę maksymalnej stawce w kwocie 34.200 zł dla 8%. Wobec tego, skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata za zajęcie nieruchomości może wynosić maksymalnie 34 200 zł, to należy przyjąć, że zachowując proporcję, 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynosić maksymalnie 21.375 zł. Wyliczona według tej samej metody 1% opłata manipulacyjna nie może być wyższa niż 4275 zł.

Zaletą zaproponowanego przez organy rozwiązania zmierzającego do "odtworzenia" maksymalnych stawek opłat dla poszczególnych środków egzekucyjnych jest również to, że opiera się ono na "parametrach ustawowych" (maksymalna stawka przy egzekucji z nieruchomości plus stawki procentowe dla poszczególnych środków egzekucyjnych) zamieszczonych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, których konstytucyjność nie została zakwestionowana.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny ustalił opłatę egzekucyjną za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w kwocie 21.375 zł, a opłatę manipulacyjną w kwocie 4275 zł, a więc w obu przypadkach poniżej wartości ustalonej według postulowanej przez organ metody, co oznacza uznać, że ustalone koszty egzekucyjne przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP. Istotne przy tym jest, że w niniejszej sprawie egzekucja była w pełni skuteczna, co również powinno mieć wpływ na oceną wysokości należnych opłat egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny w omawianym orzeczeniu zwrócił uwagę, że opłaty powinny być tak skonstruowane, aby mobilizować organ egzekucyjny do podejmowania szybkich i sprawnych działań, aby zapobiegać sytuacjom, gdy opieszałe działanie organu egzekucyjnego "nagradzane" jest zwiększeniem opłat egzekucyjnych. W tym przypadku działanie organu egzekucyjnego było sprawne i doprowadziło do wyegzekwowania dochodzonych na rzecz wierzyciela kwot.

Ponadto organ ocenił adekwatność kosztów do stopnia skomplikowania

i pracochłonności w związku z ich egzekwowaniem. Godzi się zauważyć, że skarżący, poza tym, że ogólnie podważa ustalenia Dyrektora twierdząc, że koszty nadal nie są adekwatne do poziomu skomplikowania czynności podjętych przez Naczelnika, to ani nie odnosi się wprost do wskazanej w zaskarżonym postanowieniu metody naliczania kosztów, ani też nie wskazuje, jakie, konkretnie koszty (jaka ich kwota) byłyby, jego zdaniem, odpowiednie. W związku z powyższym zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 64 §1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. Sąd uznał za niezasadne. Wbrew twierdzeniom skarżącego, interpretując ww. przepisy organ odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14 z 28 czerwca 2016 r.

i wziął go pod uwagę podczas ustalania kosztów.

Mając powyższe na uwadze, za nieuzasadnione uznać należy również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak

w sentencji wyroku.