Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1351/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność wpisu
Powołane przepisy: article: Art. 4  ust. 1  pkt 1  lit. a, art. 103  ust. 1  pkt 1  lit. a, lit. b
journal: Dz.U. 2014 poz 600
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. D. na czynność Starosty w przedmiocie wpisania terminów ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność wpisu daty ważności uprawnienia kategorii A, B, C, BE, CE i T w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]; II. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego A. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 23 czerwca 2016 r. Starosta - w wyniku wniosku A. D. o potwierdzenie posiadania kwalifikacji zawodowej - wydał A. D. – w wyniku wymiany dokumentu prawa jazdy - prawo jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C, BE, C1E, CE, D1E, DE, T, w którym w rubryce 11 (data ważności uprawnienia), odnośnie wszystkich kategorii wpisano datę "18.06.21".

Pismem z dnia 11 lipca 2016 r. A. D. wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa polegającego na dokonaniu w kolumnie nr 11 prawa jazdy nr [...], w wierszach AM, A1, A2, A, B1, BE i T, wpisów terminów ważności przysługujących mu uprawnień, poprzez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy pozbawionego powyższych wpisów. W uzasadnieniu wezwania A. D. podniósł, że złożony przez niego w dniu 21 czerwca 2016 r. wniosek dotyczył wyłącznie zmian w zakresie kategorii uprawnień okresowych C1, C1+E, C, C+E. Ponadto posiada bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A, B, BE i T. A. D. uważa, że organ nie mógł wykroczyć poza zakres jego wniosku i ograniczyć ważności wcześniej nabytych przez niego bezterminowo uprawnień.

Pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Starosta udzielił A. D. odpowiedzi na jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie tym organ podał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T wydawane jest na okres 15 lat z zastrzeżeniem, że okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego. Organ wskazał, że w dniu 18 czerwca 2016 r. w stosunku do A. D. zostało wydane orzeczenie lekarskie nr [...] dotyczące następujących kategorii prawa jazdy: AM, A2, A1, A, B1, B, C1, C, D1, D, B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E, T, w którym jako datę ponownego badania podano datę 18.06.2021 r. Starosta stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 10 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, zobowiązany był uwzględnić ten termin w wydawanym prawie jazdy. Organ dodał, że zasady uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami i wydawania prawa jazdy uregulowane wcześniejszymi aktami normatywnymi, tj. ustawą z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym, jak i ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a także odpowiednimi aktami wykonawczymi również przewidywały możliwość umieszczenia w prawie jazdy ograniczeń wynikających ze stanu zdrowia i określania daty ważności prawa jazdy.

Pismem z dnia 26 sierpnia 2016 r. A. D. wniósł skargę na czynność Starosty polegającą na dokonaniu na drugiej stronie wydanego w dniu 23 czerwca 2016 r. dokumentu prawa jazdy nr [...] w kolumnie nr 11 w wierszach AM, A1, A2, A, B1, BE, T wpisów terminów ważności przysługujących skarżącemu uprawnień - do dnia 18 czerwca 2021 r., domagając się stwierdzenia bezskuteczności tej czynności. Zaskarżonej czynności skarżący zarzucił naruszenie:

1. § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w dacie wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami skarżący posiadał bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, BE, T, których data ważności nie została ograniczona żadnym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym;

2. § 10 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, poprzez:

a. przeprowadzenie przez organ nieprawidłowej weryfikacji złożonych przez skarżącego dokumentów, w tym w szczególności orzeczenia lekarskiego z dnia 18.06.2016 r., z aktami ewidencyjnymi w zakresie posiadanych przez niego uprawnień, w sytuacji gdy prawidłowo przeprowadzona weryfikacja tych akt, uwzględniająca przede wszystkim wydaną w dniu [...] 2011 r. decyzję administracyjną w niemal identycznym stanie faktycznym, powinna prowadzić do wniosku, że uprawnienia skarżącego w zakresie kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A,B1, BE, T nie zostały ograniczone żadnym terminem ważności;

b. nadanie zawartemu w orzeczeniu lekarskiemu z dnia 18.06.2016 r. słowu "kierowca''' znaczenia, które z treści tego orzeczenia nie wynika, tj. że dotyczy ono wszystkich kategorii uprawnień skarżącego, a więc również kierowania pojazdami AM, A1, A2, A,B1, BE, T, w sytuacji gdy w treści tego orzeczenia nie wyszczególniono powołanych kategorii, a złożony przez skarżącego wniosek wraz ze świadectwem kwalifikacji, orzeczeniem psychologicznym, oraz wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy, wskazują jednoznacznie na zakres żądania skarżącego kierowanego względem organu i cel poddania się przez niego badaniom okresowym;

3. § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w trybie przewidzianym w art. 39f ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 15 ustawy o kierujących pojazdami, w sytuacji stwierdzenia przez lekarza braku przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy, dokonuje się oprócz wpisu okresu ważności uprawnień w zakresie kategorii C, C1+E, C, C+E, również wpisu ważności kategorii AM, A1, A2, A, B1, BE, T, podczas gdy w zakresie dokonania wpisów ważności uprawnień we wnioskowanym przez skarżącego trybie poszczególnych kategorii, powinien znaleźć zastosowanie § 10 ust. 5 powołanego rozporządzenia, którego zastosowanie prowadzi do dokonania wpisów wyłącznie w zakresie kategorii C, C1+E, C, C+E;

4. art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że skarżący jest osobą ubiegającą się o wydanie prawa jazdy, podczas gdy jego wniosek dotyczył dokonania wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji, a który to następuje w formie wymiany dokumentu prawa jazdy, do którego zastosowanie znajdują przepisy art. 15 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 39j ustawy o transporcie drogowym;

5. art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w odniesieniu do wskazanego okresu ważności do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A,B1, BE, T, podczas gdy przepis ten stosuje się do określania ważności dokumentu prawa jazdy;

6. art. 15 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 39j ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że zawarte we wniosku skarżącego z dnia 21 czerwca 2016 r. żądanie dokonania wpisu w dokumencie prawa jazdy potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji w zakresie kategorii C, C1+E, C, C+E, wobec użycia w orzeczeniu lekarskim załączonym do tego wniosku słowa "kierowca" i wskazania przez lekarza "terminu kolejnego badania okresowego", uprawnia organ do rozszerzenia jego zakresu o ustalenie terminu ważności prawa do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A,B1, BE, T, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tych przepisów w przedmiotowej sprawie, w sytuacji braku ograniczeń zdrowotnych skarżącego nie daje takich podstaw organowi;

7. załącznika nr 2 do rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy poprzez błędną wykładnię obowiązującego wzoru orzeczenia lekarskiego, polegającą na nadaniu nieprawidłowego znaczenia wskazanemu w orzeczeniu "terminowi następnego badania okresowego", poprzez przyjęcie, że wyznaczenie przez lekarza terminu następnego badania okresowego jest równoznaczne z określeniem terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami, podczas gdy prawidłowa wykładani tego wzoru przez organ powinna prowadzić do wniosku, że termin ten wyznaczany jest przez lekarza jedynie na potrzeby realizacji obowiązku podlegania badaniom okresowym przez kierowców i w przypadku nie stwierdzenia przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy, nie ogranicza on jego bezterminowych uprawnień.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ dokonał błędnego zastosowania obowiązujących norm prawa w zakresie dokonywania wpisów kategorii AM, A1, A2, A, B1, BE, T, a w szczególności postąpił wbrew treści wniosku z dnia 21 czerwca 2016 r., zgodnie z którym wolą skarżącego było dokonanie zmian wyłącznie w zakresie terminowych uprawnień zawodowych, tj. kategorii C, C1+E, C, C+E. Zdaniem skarżącego, organ w sytuacji braku przeciwwskazań zdrowotnych nie mógł wykroczyć poza jego zakres i ograniczyć ważności wcześniej nabytych uprawnień bezterminowych do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, BE, T. Deklaratoryjny wpis w trybie art. 39f ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 15 ustawy o kierujących pojazdami w dokumencie prawa jazdy w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C1, C1+E, C, C+E następuje bowiem wyłącznie poprzez techniczną wymianę dokumentu prawa jazdy i wprowadzenie w kolumnie nr 11 pn. "Ważne do" ich terminów ważności. Dokonywane przez organ w tym trybie wpisy w nowym dokumencie prawa jazdy nie mogą natomiast dotyczyć posiadanego przez wnioskodawcę uprawnienia do kierowania pojazdami pozostałych kategorii, jeżeli nie ma ku temu przeciwwskazań zdrowotnych, a są one bezterminowe. Organ realizując rzeczony wniosek powinien więc w tym przypadku zastosować wyłącznie § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami do dokonania wpisu potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji, a następnie § 10 ust. 5 tego rozporządzenia, poprzez ustalenie w oparciu o złożoną dokumentację daty ważności uprawnień kategorii C1, C1+E, C, C+E. W ocenie skarżącego, wykładnia obu powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, iż organ stosując te normy dokonuje wpisu wyłączenie w zakresie wnioskowanych kategorii, nie zaś wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę kategorii, na co wskazuje zawarty w ust. 5 zwrot "poszczególnych kategorii prawa jazdy". Zatem wpisy w kolumnie nr 11 pn. "Ważne do" w dokumencie prawa jazdy Nr [...] terminów ważności uprawnień w zakresie kategorii AM, A1, A2, A,B1, BE, T zostały dokonane przez organ bez podstawy prawnej. Skarżący stwierdził, że organ nie może domniemywać okoliczności, które z treści orzeczenia lekarskiego nie wynikają. Zdaniem skarżącego, organ wysunął nieprawidłowy wniosek, że skoro w treści orzeczenia z dnia 18.06.2016 r. lekarz wskazał, że badanie dotyczy wyłącznie stanowiska kierowcy, bez wyszczególnienia konkretnych kategorii, to oznacza to, że orzeczenie dotyczy wszystkich kategorii. Taki wniosek nie wynika z orzeczenia, albowiem lekarz nie wskazał, ani że dotyczy ono konkretnych kategorii, ani że dotyczy ono wszystkich, tak jak to uczynił w zaświadczeniu z dnia 11.07.2011 r. (chociaż wówczas organ nie miał żadnych wątpliwości co do treści orzeczenia i pomimo wyszczególnienia przez lekarza wszystkich możliwych kategorii, dokonał poprawnie wpisów w prawie jazdy). Również orzeczenie wydane przez uprawnionego psychologa stwierdza brak przeciwwskazań psychologicznych do pracy na stanowisku kierowcy. Oba orzeczenia w istniejącym stanie faktycznym nie dają zatem podstaw do ograniczenia uprawnień skarżącego. Jeżeli zaś organ miał wątpliwość odnośnie jego treści to powinien zwrócić się do skarżącego albo do lekarza uprawnionego. Skarżący stwierdził więc, że organ nie rozróżnia orzeczeń lekarskich wydanych w ramach badania okresowego od orzeczeń wydawanych na potrzeby wydania prawa jazdy, chociaż za takim rozróżnieniem przemawia użyte w treści obecnie obowiązujących wzorów orzeczeń sformułowań "termin kolejnego badania okresowego" i "termin następnego badania". Skarżący uważa zatem, że rozpatrując jego wniosek organ winien był dokonać wpisów w dokumencie prawa jazdy jedynie w zakresie kategorii C1, C1+E, C, C+E. Skoro bowiem bezterminowe uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami AM, A1, A2, A, B1, BE, T nie zostały ograniczone terminem ważności przez żadne orzeczenie lekarskie, to w ramach niniejszej sprawy znalazła zastosowanie norma wynikająca z § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. Na drugiej stronie prawa jazdy Nr [...] w kolumnie nr 11 pn. "Ważne do" w wierszach AM, A1, A2, A, B1, BE, T organ winien zatem zamieścić wpisy "-".

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 39j ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierowcy podlegają badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organ podkreślił, że obowiązek poddawania się badaniom lekarskim nie ogranicza się tylko do kierowców pojazdów kategorii C1, C, C1+E, C+E, D1, D, D1+E, D+E, ale obejmuje również kierowców pojazdów kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Organ stwierdził, że w orzeczeniu lekarskim nr [...], w zakresie stanowiska pracy, którego badanie dotyczyło, lekarz wpisał "kierowcy", nie uszczegóławiając kategorii prawa jazdy. Zdaniem organu, skoro obowiązek poddania się badaniom lekarskim nie ogranicza się tylko do kierowców wykonujących przewóz drogowy pojazdami, do których kierowania wymagane jest prawo jazdy kategorii C1, C, D1, D, C1+E, C+E, D1+E, D+E, to użyte przez lekarza określenie nie pozostawia wątpliwości, że badanie dotyczyło wszystkich kategorii prawa jazdy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r., Starosta stwierdził, że przepis ten, stosowany literalnie, stałby w sprzeczności z art. 13 ust. 1, ust. 4, ust. 5 pkt 6, ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 10 ust. 3 pkt 10 i ust. 5 wymienionego wyżej rozporządzenia. Bezwzględne zastosowanie przepisu uniemożliwiałoby bowiem określenie daty ważności uprawnień objętych systemem kwalifikacji (np. C1, C) w przypadku kierowców, którzy na dzień wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami nie posiadali takiego wpisu w prawie jazdy. Oznaczałoby to również, że np. osoba posiadająca w dniu wejść w życie ustawy o kierujących pojazdami uprawnienia kategorii B nieograniczone orzeczeniem lekarskim bezterminowe uprawnienia zachowałaby do końca życia, niezależnie od stanu zdrowia i wszelkich badań lekarskich, wykonywanych w terminie późniejszym. Zdaniem organu, orzeczenie lekarskie, wydane po wejściu w życie ustawy o kierujących pojazdami, może zatem określać datę następnego badania, którą organ wydający prawo jazdy zobowiązany będzie uwzględnić w dokumencie. Starosta stwierdził, że § 29 wymienionego wyżej rozporządzenia znajduje zastosowanie w przypadku bezterminowych uprawnień uzyskanych przed wejściem w życie przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które później nie zostały ograniczone żadnym orzeczeniem lekarskim. Do naruszenia przepisu w przedmiotowym postępowaniu zatem nie doszło. Odnośnie zarzutu naruszenia § 10 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r., Starosta stwierdził, że prowadząc przedmiotowe postępowanie związany był treścią orzeczenia lekarskiego z dnia 18.06.2016 r., a fakt że orzeczenie zostało załączone do wniosku o konkretnej treści, nie upoważniał do domniemywania, że zakres przeprowadzonych badań dotyczył tylko kategorii C1, C, C1+E, C+E. Odnośnie zarzutu naruszenia § 10 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r., Starosta podał, że przepis ten jest przepisem regulującym ogólne zasady ustalania daty ważności poszczególnych uprawnień do kierowania pojazdami, a § 10 ust. 5 stanowi tylko uszczegółowienie tychże zasad, w przypadku dokonywania wpisu potwierdzającego posiadanie świadectwa kwalifikacji zawodowej - wskazując świadectwo kwalifikacji zawodowej, jako dodatkowy dokument wpływający na datę ważności uprawnień objętych wpisem. Nie może zatem ust. 5 być traktowany jako przepis zastępujący i wyłączający z zastosowania zawarte w ust. 3 pkt 10 zasady ustalania daty ważności poszczególnych uprawnień. Za niezasadny Starosta uznał zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, gdyż nie doszło w niniejszej sprawie do zmiany przedmiotu postępowania. Organ nie miał bowiem żadnych wątpliwości odnośnie żądania skarżącego i prowadzone postępowanie dotyczyło "potwierdzenia posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej" i dokonanie w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie szkolenia okresowego – zgodnie z treścią wniosku skarżącego oraz dyspozycją zawartą w art. 15 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami Starosta stwierdził, że nie jest możliwe literalne zastosowanie tego przepisu z powodu nieprecyzyjnych zapisów aktów normatywnych. Organ wyjaśnił, że art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 określa, że prawo jazdy poszczególnych kategorii wydaje się na różne okresy ważności. Jednocześnie § 10 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. oraz pkt 4 b wzoru prawa jazdy, określonego w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, wyraźnie wskazują jedno miejsce na określenie daty ważności prawa jazdy. W tej sytuacji, zdaniem organu, gdyby przyjąć, że zawarte w przepisie art. 13 ust. 1 wytyczne dotyczą daty ważności prawa jazdy rozumianego ściśle jako dokument, niemożliwym stałoby się prawidłowe wydanie prawa jazdy osobie posiadającej uprawnienia np. kategorii B i C, a więc kategorii, dla których przewidziano określanie różnych dat ważności. Nie byłoby bowiem możliwe ustalenie jednej, właściwej daty ważności dokumentu (dwóch praw jazdy, obejmujących poszczególne kategorie, zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami również nie można byłoby wydać zainteresowanemu). W ocenie organu, powyższe nie pozostawia wątpliwości, że art. 13 ust. 1 reguluje datę ważności poszczególnych uprawnień, których posiadanie potwierdza prawo jazdy. Wskazują na to dodatkowo zapisy obydwu powołanych rozporządzeń, które wyraźnie rozróżniają pojęcia daty ważności uprawnień i dokumentu prawa jazdy. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 15 ustawy o kierujących pojazdami w związku art. 39j ustawy o transporcie drogowym Starosta wskazał, że użyte w orzeczeniu lekarskim sformułowanie "kierowca", nie pozostawia wątpliwości, że badanie przeprowadzone zostało w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy. Starosta stwierdził, że potwierdzając w drodze wymiany prawa jazdy posiadanie przez kierowcę świadectwa kwalifikacji zawodowej i wydając w związku z tym nowy dokument, zobowiązany był stosować się do przepisów rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. w całości i nie mógł stosować ich wybiórczo. Niezależnie zatem od zakresu żądania wnioskodawcy, zobowiązany był zastosować np. przepis § 10 ust. 6, nakazujący wydanie dodatkowego prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, B1, C1, C1+E w związku z posiadaniem uprawnień kategorii A, B, C, C+E, ale zobowiązany był również zastosować się do przepisu zawartego w § 10 ust. 3 pkt 10, zobowiązującego do właściwego określenia dat ważności poszczególnych uprawnień, w oparciu o posiadane orzeczenia lekarskie. Organ zwrócił przy tym uwagę, że wymienione wyżej rozporządzenie, w zakresie daty ważności uprawnienia ustala, że jest to "najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych (...)", nie ogranicza natomiast zakresu swojego obowiązywania tylko do orzeczeń wydanych na wzorach określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców. Gdyby było inaczej, rozporządzenie z dnia 24 lutego 2016 r. stałoby w sprzeczności z art. 13 ust. 3 pkt 2 oraz art. 75 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, nie pozwalając na przedłużenie ważności uprawnień w oparciu o orzeczenia wydane w trybie Kodeksu pracy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia załącznika nr 2 do rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, Starosta podniósł, że w orzeczeniach wydawanych na wzorach określonych w rozporządzeniu w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców brak stwierdzonych przeciwwskazań zdrowotnych i ograniczeń nie uniemożliwia lekarzowi określenia terminu następnych badań lekarskich, gdyż żaden przepis prawa tego nie zabrania. Wręcz przeciwnie, w zakresie kategorii C1, C, D1, D, C1+E, C+E, D1+E, D+E, pięcioletnia cykliczność badań, określona została obecnie w art. 13 ust. 1 i 3 ustawy o kierujących pojazdami również dla kierowców niezawodowych i nie jest warunkowana stwierdzeniem ograniczeń w kierowaniu pojazdami, do których te kategorie są wymagane. W takiej sytuacji organ wydający prawo jazdy jest zobowiązany uwzględnić wskazany przez lekarza termin następnego badania, jako ograniczenie terminu ważności poszczególnych uprawnień do kierowania pojazdami, nie badając okoliczności, czy zasadności określenia tego terminu w wystawionym orzeczeniu. Organ dodał, że skoro badania przeprowadzone w trybie art. 39j ustawy o transporcie drogowym, zawierają w sobie pełny zakres badań określonych w rozdziale 12 ustawy o kierujących pojazdami, to wydane w ich wyniku orzeczenia, w zakresie terminu kolejnych badań, muszą być traktowane na równi z orzeczeniami wydanymi wyłącznie na podstawie rozdziału 12 ustawy o kierujących pojazdami. W tym wypadku również nie jest zadaniem organu wydającego prawo jazdy badanie powodów, dla których data określająca termin ponownego badania znalazła się w orzeczeniu.

Na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował żądanie skargi w ten sposób, że wniósł o stwierdzenie bezskuteczności w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego wpisu daty ważności uprawnień w zakresie kategorii A, B, C, BE, CE i T, zgodnie z dokumentem prawa jazdy znajdującym się na karcie 40 akt adm.

Sąd stwierdza z urzędu, że z akt administracyjnych wynika, iż skarżący A. D. miał wydane dokumenty prawa jazdy potwierdzające jego uprawnienia do kierowania pojazdami bezterminowo (przez wpis kreski "–" w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy) w zakresie kategorii A, B i T – wg dokumentu prawa jazdy z dnia 13 października 1987 r. (k. 7 akt adm.), w zakresie kategorii A, B, C i T - wg dokumentu prawa jazdy z dnia 26 czerwca 1989 r. (k. 17 akt adm.) oraz ze stycznia (data dzienna nieczytelna) 1992 r. (k. 32 i 27 akt adm.). Nadto skarżący A. D. miał wydane w dniu 20 lutego 2001 r. (k. 37 akt adm.) oraz w dniu 23 stycznia 2002 r. (k. 40 akt adm.) dokumenty prawa jazdy o nr [...] potwierdzające jego uprawnienia do kierowania pojazdami bezterminowo (przez wpis kreski "–" w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy) w zakresie:

kategorii A - uprawnienie nabyte w dniu 13 października 1987 r.,

kategorii B - uprawnienie nabyte w dniu 13 października 1987 r.,

kategorii C - uprawnienie nabyte w dniu 26 czerwca 1989 r.,

kategorii BE - uprawnienie nabyte w dniu 7 stycznia 1992 r.,

kategorii CE - uprawnienie nabyte w dniu 7 stycznia 1992 r. i

kategorii T - uprawnienie nabyte w dniu 13 października 1987 r.

Sąd stwierdza z urzędu, że w aktach administracyjnych brak jest decyzji ostatecznej czy prawomocnego wyroku sądu, czyli dokumentów wskazujących na ograniczenie powyższych uprawnień skarżącego A. D. do kierowania pojazdami bezterminowo (akta adm.).

Sąd stwierdza z urzędu, że A. D. złożył w dniu 19 lipca 2011 r. do Starostwa Powiatowego wniosek o potwierdzenie posiadania kwalifikacji zawodowej (k. 43 akt adm.) i złożył następujące dokumenty:

- kopię aktualnego świadectwa kwalifikacji zawodowej,

- kopię orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,

- kopię orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,

- kserokopię posiadanego prawa jazdy,

- fotografię o wymiarach 3,5 cm × 4,5 cm,

- dowód uiszczenia opłaty za wymianę prawa jazdy w wysokości 84,50 zł (załączniki k. 39 – 42 akt adm.). W wyniku powyższego wniosku o potwierdzenie posiadania kwalifikacji zawodowej wydano A. D. w dniu 20 lipca 2011 r. nowy dokument prawa jazdy nr [...], w którym oprócz potwierdzenia jego kwalifikacji zawodowych (kwalifikacji do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy) do dnia 29 czerwca 2016 r. w zakresie kategorii prawa jazdy C i CE w rubryce 12 dokumentu prawa jazdy - dokonano wpisu w rubryce 11 (dotyczącej terminu ważności uprawnienia) daty ważności tych uprawnień - 29 czerwca 2016 r.

Sąd stwierdza z urzędu, że wnioskiem z dnia 21 czerwca 2016 r. w niniejszej sprawie skarżący złożył do Starostwa Powiatowego wniosek o potwierdzenie posiadania kwalifikacji zawodowej na kolejny okres (k. 49 akt adm.) i złożył dokumenty jak we wniosku z dnia 19 lipca 2011 r., przy czym złożył aktualna opłatę za wymianę prawa jazdy w wysokości 100,50 zł (załączniki k. 44 – 48 akt adm.). W wyniku powyższego wniosku o wymianę skarżącemu A. D. wydano w dniu 23 czerwca 2016 r. dokument prawa jazdy nr [...], w którym oprócz potwierdzenia jego kwalifikacji zawodowych (kwalifikacji do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy) do dnia 18 czerwca 2021 r. w zakresie kategorii prawa jazdy C1, C, C1E i CE w rubryce 12 dokumentu prawa jazdy - dokonano wpisu w rubryce 11 (dotyczącej terminu ważności uprawnienia) daty ważności we wszystkich kategoriach – do 21 czerwca 2021 r. (k. 37-38), w tym także daty ważności uprawnienia w zakresie kategorii A, B, C, BE, CE i T, które skarżący w przeszłości posiadał bezterminowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie kontroli legalności poddano czynność Starosty polegającą na wydaniu nowego dokumentu prawa jazdy z powodu konieczności potwierdzenia w nim kwalifikacji zawodowych skarżącego A. D., tj. kwalifikacji skarżącego do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy na dalszy okres 5 lat.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga A. D. jest uzasadniona, chociaż nie do końca ze względów w niej podniesionych.

Sąd zauważa, że zarówno w chwili składania wniosku przez A. D. z dnia 21 czerwca 2016 r., jak i w chwili wydania nowego dokumentu prawa jazdy – 23 czerwca 2016 r. podstawę prawną wydania nowego dokumentu prawa jazdy ujawniającego zmianę danych stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 600), która w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a stwierdza:

"Art. 4. 1. Dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest:

1) wydane w kraju:

a) prawo jazdy,"

Z powyższego wynika, że prawo jazdy jest dokumentem, który ujawnia - stwierdza posiadane uprawnienia do kierowania pojazdami.

Poza sporem powinno pozostać to, że skarżący A. D. nabył uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii prawa jazdy A, B, C, BE, CE i T ważne bezterminowo. Oznacza to, że każdy wydany mu dokument prawa jazdy powinien ujawniać bezterminową ważność tych uprawnień, o ile nie zostaną one ograniczone w sposób prawem przewidziany - prawomocnym wyrokiem sądowym czy ostateczną decyzją administracyjną. Sąd stwierdza, że A. D. nie zostały w wyżej wymieniony sposób ograniczone powyższe uprawnienia.

Sąd podkreśla, że przedmiotem czynności, o które wnioskował skarżący, miała być wymiana dokumentu prawa jazdy z wpisem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji zawodowej w konkretnych kategoriach prawa jazdy na kolejny okres 5 lat, a nie "wydanie" nowego dokumentu prawa jazdy.

Sąd zwraca uwagę na to, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 702), wydane w oparciu o art. 20 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, które weszło w życie z dniem 25 maja 2016 r. w Załączniku nr 1 do tego rozporządzenia określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności w poz. 2.0 stanowi:

"2.0. Prawo jazdy ma dwie strony.

2.1. Na pierwszej stronie umieszcza się: (...)

2.1.4. cyfry i dane, które oznaczają:

1 - nazwisko posiadacza prawa jazdy,

2 - imię (imiona) posiadacza prawa jazdy,

3 - datę i miejsce urodzenia posiadacza prawa jazdy,

4a - datę wydania prawa jazdy,

4b - datę ważności prawa jazdy,

4c - organ wydający,

4d - numer PESEL posiadacza prawa jazdy,

5 - numer prawa jazdy,

6 - fotografię posiadacza prawa jazdy,

7 - podpis posiadacza prawa jazdy,

8 - adres zamieszkania posiadacza prawa jazdy,

9 - kategorię (kategorie) prawa jazdy posiadaną(e) przez osobę; (...)

2.2. Na drugiej stronie umieszcza się: (...)

2.2.3. z prawej strony, wzdłuż krótszego boku - objaśnienia numerowanych pozycji, które pojawiają się na awersie i rewersie prawa jazdy:

1 - nazwisko,

2 - imię (imiona),

3 - data i miejsce urodzenia,

4a - data wydania prawa jazdy,

4b - data ważności prawa jazdy,

4c - organ wydający,

5 - numer prawa jazdy,

10 - ważne od,

11 - ważne do,

12 - ograniczenia;

2.2.4. tabelę zawierającą 19 wierszy podzielonych na cztery kolumny oznaczone cyframi:

9 - kategorie prawa jazdy,

10 - data wydania uprawnienia określonej kategorii po raz pierwszy,

11 - data ważności uprawnienia,

12 - ograniczenia.

W polach kolumny oznaczonej cyfrą 9 umieszcza się literowe oznaczenia kategorii prawa jazdy oraz ustalone dla nich symbole graficzne.

W polach kolumny oznaczonej liczbą 12 umieszcza się liczbowe oznaczenia kodów i subkodów, które określają następujące ograniczenia w korzystaniu z uprawnień lub informacje dodatkowe: (...)

36) 95 - potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej; (...)"

Z treści wyżej przytoczonego rozporządzenia wynika więc, że czym innym jest "data ważności prawa jazdy" jako dokumentu i data ta umieszczona jest na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy w pozycji oznaczonej 4b, czym innym jest "data ważności uprawnienia" wpisywana na drugiej stronie dokumentu prawa jazdy w kolumnie (pozycji) 11 korespondującej z pozycją w kolumnie 9 wskazującą na konkretną kategorię posiadanego uprawnienia, a jeszcze czym innym jest potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej, wpisywane w pozycji 12 odnoszącej się do "ograniczeń" jako data ważności posiadanego świadectwa kwalifikacji zawodowej korespondującej z pozycją w kolumnie 9 (kategorią posiadanego uprawnienia) i pozycją w kolumnie 11 (datą ważności uprawnienia).

Tak więc organ rozpoznając wniosek skarżącego o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej w konkretnych kategoriach prawa jazdy powinien dokonać wymiany dokumentu prawa jazdy jedynie przez wpis daty ważności posiadanych kwalifikacji zawodowej w pozycji kolumny (rubryki) 12 korespondującej z pozycją kolumny 9 konkretnej kategorii, natomiast w kolumnie 11 oznaczającej "datę ważności uprawnienia" pozostawić kreskę – znak " - " w zakresie kategorii, w których uprawnienia skarżący nabył bezterminowo.

Z tak rozumianej treści powyższych aktów prawnych – wskazanej wyżej ustawy o kierujących pojazdami i wymienionego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami - wynika, że Starosta dokonał w kolumnie (rubryce) 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego wpisu daty ważności uprawnień w zakresie kategorii A, B, C, BE, CE i T bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, albowiem skarżący w zakresie tych kategorii nabył uprawnienia bezterminowo.

Sąd zwraca uwagę, że Starosta nie ma racji twierdząc, że uprawnienia nabyte bezterminowo miałyby oznaczać posiadanie ich "do końca życia" bez względu na stan zdrowia posiadacza, albowiem stan zdrowia kierowcy jest niezwykle istotny, jednakże do utraty uprawnienia nie jest wystarczające orzeczenie lekarskie stwierdzające przeciwwskazania do kierowania pojazdami, ale konieczna jest decyzja administracyjna wydana w ślad za takim orzeczeniem. Sąd wskazuje w tym zakresie na treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi: "Art. 103. 1. Starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku: 1) stwierdzenia: a) na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, b) na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem,(...)".

Sąd zwraca uwagę także na to, że nie ma racji Starosta wskazując na niemożność zastosowania przepisów "z powodu nieprecyzyjnych zapisów aktów normatywnych", albowiem przytoczone wyżej przepisy są jasne i precyzyjnie wskazują, iż potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej dokonuje się w polu kolumny (rubryce, pozycji) oznaczonej liczbą 12, która to kolumna (rubryka, pozycja) określa ograniczenia w korzystaniu z uprawnień lub informacje dodatkowe i ogólnie opisana jest w dokumencie prawa jazdy jako "12 – ograniczenia". Sąd stwierdza jednocześnie, że nie do przyjęcia są stwierdzenia Starosty jakoby nie można było zastosować konkretnych przepisów ustawowych z powodu treści wskazanych przez niego przepisów rozporządzenia, a więc przepisów niższej rangi. To przepisy niższej rangi - takie jak przepisy rozporządzenia uszczegółowiają zapisy ustawowe, a nie odwrotnie.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że Starosta rozpoznając wniosek A. D. o potwierdzenie posiadania kwalifikacji zawodowej na kolejny okres 5-ciu lat powinien dokonać takiego wpisu w kolumnie 12 dokumentu prawa jazdy w rubryce korespondującej z kategorią prawa jazdy, co do której kwalifikacje zawodowe - niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy - skarżący posiada.

Sąd jednocześnie stwierdza, że Starosta dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy skarżącego A. D. w rubryce 11 - zamiast znaku kreski ("–") oznaczającej bezterminową ważność uprawnień - wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, C, BE, CE i T, dokonał tego wpisu bez jakiejkolwiek podstawy prawnej.

Na poparcie zajętego stanowiska Sąd wskazuje na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 37), w którym Trybunał omawiając kwestię uprawnień do kierowania pojazdami w związku z wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami i wydawaniem nowych dokumentów potwierdzających te uprawnienia oraz uzyskiwaniem uprawnień na czas określony w ustawie stwierdził wprost: "Nie utracą jednak bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów". Podobne stanowisko zostało zawarte w szeregu orzeczeń sądownictwa administracyjnego, jak np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1352/14, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Po 783/14, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 270/15 (opubl. baza orzeczeń wsa i nsa cbois).

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę sprawy i przyjętą wykładnię przepisów – w oparciu o art. 153 p.p.s.a., który stanowi: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie."

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bezskuteczność wpisu daty ważności uprawnień w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego orzekając w tym zakresie na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. – jak w pkt I wyroku.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a. – jak w pkt II wyroku.