Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1882/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz. 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Teza: Jakkolwiek o nabyciu użytkowania wieczystego i własności budynków, innych urządzeń oraz lokali na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ rozstrzyga stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r., a nie istniejący w dniu wydania decyzji potwierdzającej fakt nabycia tych praw, to jednakże przekształcenia podmiotowe przedsiębiorstwa dokonane po tej dacie mają taki wpływ na uwłaszczenie, że decyzje potwierdzające nabycie praw winny być skierowane do nowych podmiotów powstałych na skutek przekształcenia.

TEZY

Jakkolwiek o nabyciu użytkowania wieczystego i własności budynków, innych urządzeń oraz lokali na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ rozstrzyga stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r., a nie istniejący w dniu wydania decyzji potwierdzającej fakt nabycia tych praw, to jednakże przekształcenia podmiotowe przedsiębiorstwa dokonane po tej dacie mają taki wpływ na uwłaszczenie, że decyzje potwierdzające nabycie praw winny być skierowane do nowych podmiotów powstałych na skutek przekształcenia.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody (...) w przedmiocie odmowy uwłaszczenia Kopalni nieruchomościami (...).


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 15 września 1997 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody T. z dnia 25 marca 1996 r. o odmowie uwłaszczenia Kopalni Siarki "M." w T. gruntami położonymi w D., oznaczonymi jako działki nr 920 i 924/1.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Wojewoda, działając na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./, decyzją jw. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, tj. z dniem 5.12.1990 r., przez Kopalnię Siarki "M." w T. prawa użytkowania wieczystego powyżej wymienionych gruntów. Kopalnia Siarki "M." została utworzona w oparciu o zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 stycznia 1994 r., w wyniku podziału przedsiębiorstwa pn. Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S.". Osobowość prawną uzyskała z dniem 19 sierpnia 1994 r. Występując z wnioskiem o uwłaszczenie na podstawie cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r. na dzień 5 grudnia 1990 r. nie istniała ona faktycznie, ani prawnie. Brak więc było podstawy do stwierdzenia uwłaszczenia na rzecz tej Kopalni i zbędne jest rozważanie następstwa prawnego po jednostce, która uległa podziałowi i sprawy - jakie mienie w wyniku podziału - przejęła Kopalnia Siarki "M.".

Powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Kopalnia Siarki "M." w T. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca Kopalnia wyjaśnia, że bezspornym jest, że w dniu 5 grudnia 1990 r. Kopalnia funkcjonowała jako jednostka organizacyjna przedsiębiorstwo państwowe "Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S." w T. Do dnia podziału przedsiębiorstwa państwowego "Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki - S." /dokonanego w dniu 31 grudnia 1993 r./ jako wydzielony zakład władała faktycznie /także obecnie/ gruntami o powierzchni około 1.590 ha oraz budynkami i budowlami i innymi urządzeniami na nich zlokalizowanymi. W wyniku podziału dokonanego przez organ założycielski powstały dwa nowe przedsiębiorstwa nie istniejące w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarżąca Kopalnia - w opisanych powyżej okolicznościach - podnosi, że w doktrynie utrzymywany jest pogląd, iż przekształcenia podmiotowe państwowych osób prawnych dokonane po 4 grudnia 1990 r. mają taki wpływ na uwłaszczenie, iż decyzje potwierdzające nabycie praw winny być skierowane do nowych podmiotów powstałych wskutek przekształcenia, o ile nie istnieje podmiot "macierzysty".

Skoro więc w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uwłaszczenia nie istniał macierzysty podmiot Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S.", w świetle obowiązujących przepisów skarżąca Kopalnia była legitymowana do złożenia wniosku o uwłaszczenie. Brak tytułu prawnego do gruntów uniemożliwia prowadzenie statutowej działalności i prowadzenie procesu likwidacji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał stanowisko w sprawie i jednocześnie wniósł o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Zdaniem Prezesa Kopalnia zaskarżoną decyzję otrzymała w dniu 22 września 1997 r., natomiast skargę nadano w Urzędzie Pocztowym w T. w dniu 6 listopada 1997 r., a więc z uchybieniem trzydziestodniowego terminu.

W odpowiedzi na zarzut uchybienia terminu do wniesienia skargi, Kopalnia Siarki "M." w T. wyjaśnia, że skarga nadana została w dniu 20 października 1997 r., a nie w dniu 6 listopada 1997 r., co winno wynikać z potwierdzenia nadania. W dniu 6 listopada 1997 r. skarżący jedynie uzupełnił braki formalne skargi oraz uiścił wpis, zgodnie z wezwaniem NSA z dnia 6 listopada 1997 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Zarzut uchybienia przez skarżącą kopalnię terminu do wniesienia skargi jest nieuzasadniony. Z akt sprawy wynika, że skarga została nadana - zgodnie z wyjaśnieniami strony skarżącej - w dniu 20 października 1997 r. Skoro strona otrzymała zaskarżoną decyzję w dniu 22 września 1997 r., brak jest podstaw do twierdzenia o uchybieniu przez nią trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

2. Skarżąca Kopalnia domaga się stwierdzenia nabycia własności określonych w decyzji nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./. Warunkiem wydania takiej decyzji jest pozostawanie przedmiotowej zabudowanej nieruchomości w zarządzie państwowej osoby prawnej w dniu 5 grudnia 1990 r. W świetle zebranego materiału dokumentacyjnego w sprawie bezspornym okazało się, że przedmiotowa nieruchomość na dzień 5 grudnia 1990 r. była w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego "Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S." w T. Z przedłożonego przez stronę skarżącą w postępowaniu sądowym zarządzenia nr 1 Ministra Skarbu Państwa z dnia 31 grudnia 1996 r. w sprawie podziału przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S." w T. wynika, że z tym dniem dokonano podziału tego Przedsiębiorstwa i ustała jego działalność /par. 1/. W konsekwencji tego podziału, na mocy zarządzenia nr 2 Ministra Skarbu Państwa z dnia 31 grudnia 1996 r. wydanego w oparciu o art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80 ze zm./, z dniem 1 stycznia 1997 r. utworzone zostało inne przedsiębiorstwo państwowe pod dawną nazwą Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S." z siedzibą, w T. i Przedsiębiorstwo Rekultywacji Terenów Górniczych w J. W skład nowo utworzonych przedsiębiorstw przydzielone zostały składniki mienia powstałego z podziału przedsiębiorstwa państwowego na mocy decyzji z dnia 31 grudnia 1996 r. W powyższych okolicznościach sprawy na dzień wydania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy /15 września 1997 r./ zatem nastąpiła na tyle istotna zmiana stanu prawnego w sferze struktury organizacyjnej jednostki "macierzystej" - Kopalni i Zakładów Przetwórczych Siarki "S." w T., która ma wpływ na ocenę legitymacji Kopalni Siarki "M." do złożenia wniosku o uwłaszczenie wskazaną przez nią nieruchomością na podstawie art. 2 ust. 1-3 cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r. Nie negując trafności rozstrzygnięcia Wojewody T. z dnia 25 marca 1996 r. wydanego w dacie, w której - wbrew twierdzeniu skarżącej Kopalni - istniała jeszcze jednostka macierzysta KZPTS "S.", to stwierdzić należy, że w dacie orzeczenia organu odwoławczego nie istniał już wymieniony powyżej podmiot, a który na dzień 5 grudnia 1990 r. posiadał w zarządzie nieruchomość. Organ odwoławczy zobowiązany był zatem rozważyć kwestię następstwa prawnego skarżącej Kopalni po przedsiębiorstwie posiadającym zarząd nad nieruchomością podlegającą uwłaszczeniu. Jakkolwiek o nabyciu użytkowania wieczystego i własności budynków, innych urządzeń oraz lokali niewątpliwie rozstrzyga stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. /tj. w dniu wejścia w życie cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r./, a nie istniejący w dniu ewent. wydania decyzji potwierdzającej fakt nabycia tych praw, to jednakże przekształcenia podmiotowe Przedsiębiorstwa dokonane po 4 grudnia 1990 r. mają taki wpływ na uwłaszczenie, iż decyzje potwierdzające nabycie praw winny być skierowane do nowych podmiotów, powstałych wskutek przekształcenia.

Skoro zaś w trakcie postępowania administracyjnego okazało się, że stosowny wniosek złożyła strona posiadająca osobowość prawną /Kopalnia Siarki "M." w T./, która powstała wskutek wydzielenia organizacyjnego z państwowej jednostki macierzystej posiadającej zarząd /w dniu 14 stycznia 1994 r./ i zarząd ten dotyczył m.in. nieruchomości protokolarnie jej przekazanej w oparciu o decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 stycznia 1994 r., zaś na dzień wydania decyzji uwłaszczeniowej ustał byt prawny jednostki macierzystej - to w tym stanie sprawy organ winien zbadać dokumenty przekształceniowe w zakresie niezbędnym do ustalenia, czy wniosek o uwłaszczenie pochodzi od następcy prawnego podmiotu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r., tj. strony mającej interes prawny w wydaniu takiej decyzji. W przypadku pozytywnego stwierdzenia następstwa prawnego zachodziłyby warunki do wydania decyzji uwłaszczającej podmiot posiadający w zarządzie nieruchomość w dniu 5.12.1990 r. i doręczenia tej decyzji stronie skarżącej.

Mając na uwadze powyżej podniesione względy, a także względy ekonomiki procesowej, Sąd na zasadzie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach i ich wysokości Sąd orzekł na zasadzie art. 55 ust. 1 i 3 ustawy jak wyżej.