Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1793/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1a, art. 18, art. 34 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 39, 42, 75 par. 1, 77 par. 1,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.
article: art. 134 par. 1, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 834/17 w sprawie ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 8 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 834/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: WSA) oddalił skargę J. Z. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (dalej: Dyrektor IAS) z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez WSA wynika, że postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu (dalej: Naczelnik US) odmówił skarżącemu uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy z [...] października 2015 r. wystawiony przez Pocztę Polską S.A. z tytułu opłat abonamentowych.

Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że podstawowym środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym są zarzuty. Przepis art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) zawiera zamknięty katalog okoliczności wymienionych w pkt 1-10, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Organ przytoczył art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie, Naczelnik US działając jako organ egzekucyjny, pismem z [...] stycznia 2016 r. zwrócił się do wierzyciela, którym jest Poczta Polska S.A., o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów, zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z [...] grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu zajętego w formie postanowienia z [...] marca 2016 r. stanowiska, przedstawione zostały ustalenia w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku. Wierzyciel dochodzonej należności stwierdził, iż zgodnie z ustawą o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.; dalej: u.o.a.), obowiązek rejestracji odbiorników rtv, a następnie opłacania abonamentu radiowo-telewizyjnego wynika z przepisów prawa. Obowiązek uiszczenia opłat rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca następującego po miesiącu, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat. Wierzyciel wyjaśnił, że w chwili wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. Urz. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) został skarżącemu przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...] zastępujący dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej. Na jego imię i nazwisko: J. Z., ul. Z. [...], [...]-[...] T. została dokonana rejestracja odbiorników rtv i dokonywane były wpłaty (ostatnia wpłata dokonana 3 marca 2008 r. za okres od lipca do grudnia 2007 r.). Wierzyciel podkreślił, iż użytkownicy odbiorników rtv, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, pozostali abonamentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych. O nadaniu indywidualnego numeru użytkownikowi zarejestrowanych odbiorników tv, skarżący został powiadomiony w wymaganym terminie [...] lipca 2008 r. Wierzyciel nie posiada informacji, aby skarżący składał reklamację lub w jakiejkolwiek innej formie złożył w placówce Poczty Polskiej zarzuty nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, bądź wystąpił o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia. Wskazano, że zgodnie § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Powołany przepis mówi o "powiadomieniu" i "przesłaniu" zawiadomienia, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, na prawidłowy adres użytkownika czyniło zadość wymogom określonym we ww. przepisie rozporządzenia i było wystarczające, w tym stanie prawnym. Wierzyciel dodał, iż pisma kierowane do abonentów w formie "zawiadomienia" mają charakter informacyjny.

Organ wskazał, że z 1 września 2009 r. na mocy ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz. U. Nr 180, poz. 1109) nastąpiło przekształcenie dotychczasowego przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną o nazwie "Poczta Polska Spółka Akcyjna", w której Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy, spółka wstąpiła we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem była Poczta Polska, bez względu na charakter prawny tych stosunków, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W tej kwestii wypowiedział się również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r. K 24/08, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że mimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych, jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

Odpowiadając na zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 u.p.e.a., organ egzekucyjny po otrzymaniu wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, obowiązany jest zbadać dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz poprawność formalną tytułu wykonawczego. W związku z faktem, iż Naczelnik US zbadał dopuszczalność egzekucji oraz wskazał, że przekazane przez Pocztę Polską S.A. tytuły wykonawcze spełniają wymogi określone w art. 27 u.p.e.a., przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały przyjęte do realizacji.

Dyrektor IAS wskazał, że organ egzekucyjny działając w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a. postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. zawiesił postępowanie do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

Ponadto zwrócił uwagę, iż zarzut przedawnienia należności został zgłoszony przez skarżącego w piśmie z [...] kwietnia 2016 r., dopiero na etapie postępowania odwoławczego od postanowienia wierzyciela z [...] marca 2016 r., a następnie w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego z [...] maja 2017 r. Podstawy wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca wskazał w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. Zarzuty te są jednym ze sposobów weryfikacji czynności organów i może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego co oznacza, że nie mogą być składane lub uzupełniane w późniejszym terminie. Organ dodał, że Dyrektor IAS nie jest organem nadrzędnym nad wierzycielem i rozstrzyganie tej kwestii nie leży w jego właściwości.

Reasumując, wierzyciel – Poczta Polska S.A. – po przeanalizowaniu akt zgromadzonych w sprawie nie znalazła przesłanek uprawniających do uznania zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. za uzasadnione i wystąpienia do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik US mając na względzie przepis art. 34 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążące, samodzielnie oceniając zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., zasadnie orzekł o odmowie uwzględnienia zgłoszonych zarzutów.

Zaskarżonym wyrokiem oddalono skargę na postanowienie Dyrektora IAS.

W uzasadnieniu WSA przypomniał, że spór dotyczy zasadności prowadzonej egzekucji z tytułu nieziszczonych opłat abonamentowych rtv za okres od stycznia 2010 r. do lipca 2015 r.

WSA wskazał na przepisy ustawy o opłatach abonamentowych, tj. art. 2 ust. 1 i ust. 3, art. 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 oraz art. 7 ust. 3, a następnie stwierdził, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą. Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym w okolicznościach niniejszej sprawy jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 u.o.a. Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik US prowadzi wobec majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela Pocztę Polską S.A. z [...] października 2015 r. obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2010 r. do lipca 2015 r. w należności głównej 1.238,90 zł.

W dniu [...] grudnia 2015 r. wszczęto egzekucję administracyjną, doręczając stronie odpis tytułu wykonawczego. Postępowanie wszczęto z uwagi na brak reakcji na doręczone [...] sierpnia 2015 r. upomnienie określające wysokość zadłużenia.

WSA stwierdził, że Dyrektor IAS prawidłowo wskazał na stosowanie do zaległości w opłatach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz na właściwość Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Ponadto powtórzył argumentację dotyczącą przekształcenie Poczty Polskiej w spółkę akcyjną oraz powołał się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. K 24/08, w którym stwierdzono, że art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych.

Odnosząc się do zarzutów skargi, że skarżącemu informacja o nadaniu numeru identyfikacyjnego została nadana zwykłym listem, WSA stwierdził, że nie było wymogu powiadomienia za poświadczeniem odbioru ww. zawiadomienia. Pismo to mogło posiadać faksymile osoby upoważnionej.

Co do zarzutu braku doręczenia upomnienia, co ma naruszać art. 15 § 1 u.p.e.a., WSA wskazał, że w aktach sprawy znajduje się upomnienie informujące o zaległościach na koncie i wzywające do zapłaty, które zostało skutecznie doręczone stronie. Brak uregulowania należności spowodował, iż wierzyciel wystawiła tytuł wykonawczy i przekazała go do realizacji Naczelnikowi US. Upomnienie to zawierało wszystkie obowiązujące dane, zgodnie z § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie trybu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (Dz. U. poz. 656).

WSA podkreślił, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela o zarejestrowaniu odbiorników rtv i o istnieniu obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Organ egzekucyjny nie jest więc uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie może wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, skoro w tym zakresie sprawa może być przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu wskutek wniesionego zażalenia na stanowisko wierzyciela. Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego.

WSA wskazał, że obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników rtv ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Tak ukształtowany obowiązek wynikający z rejestracji utraciłby swój byt prawny, gdyby doszło do wyrejestrowania odbiorników. W razie ich niewyrejestrowania obowiązek ten istnieje przez cały czas.

WSA podkreślił, że w prawomocnym postanowieniu Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A. potwierdził fakt istnienia w stosunku do skarżącego obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Postanowienie to jest dokumentem urzędowym (art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.).

WSA wskazał także, że w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei art. 15 § 5 u.p.e.a. upoważnia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z Nr 137, poz. 1541 ze zm.) wskazano, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy (nieistotnych w niniejszej sprawie), postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W rezultacie wierzyciel nie miał obowiązku doręczenia upomnienia. Jeśli zatem Poczta Polska kierowała do strony jakiekolwiek pisma informujące o zaległościach, to czyniła to wykraczając ponad wymogi nałożone na nią przez obowiązujące ówcześnie przepisy.

Mając powyższe na uwadze, WSA oddalił skargę.

W skardze kasacyjnej skarżący reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył wyrok WSA w całości zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.), a mianowicie:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora IAS, pomimo naruszenia przez Naczelnika US oraz wierzyciela Pocztę Polską przepisów postępowania, tj. art. 34 ust. 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że związanie stanowiskiem wierzyciela dotyczy organu egzekucyjnego pomimo, iż w okolicznościach sprawy skarżący nie mógł wnieść zażalenia z uwagi na niewskazanie przez organ egzekucyjny oraz wierzyciela, organu odwoławczego;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora IAS, pomimo naruszenia przez Naczelnika US oraz wierzyciela Pocztę Polską przepisów postępowania, tj. art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1a u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie zarzutów należy złożyć do Poczty Polskiej S.A.;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora IAS, pomimo naruszenia przez Naczelnika US oraz wierzyciela Pocztę Polską przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

d) art. 1 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu braku ustalenia przez wierzyciela, a w dalszej kolejności przez organ egzekucyjny organu odwoławczego do rozpoznania zażalenia, a także nieustosunkowania w uzasadnieniu wyroku do tego zarzutu;

e) art. 134 § 1 p.p.s.a. w ten sposób, że WSA nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granice mimo, że winien to uczynić w danej sprawie;

f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na postanowienie Dyrektora IAS, pomimo naruszenia przez Naczelnika US oraz wierzyciela Pocztę Polską i podzielenia stanowiska , że w sprawie nie zachodziła konieczność doręczenia w trybie art. 39, art. 42 k.p.a. i pomimo tego wystąpiły przesłanki do uznania za skuteczne doręczenia zawiadomienia o nadaniu numeru odbiornika telewizyjnego;

g) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na postanowienie Dyrektora IAS, pomimo naruszenia przez Naczelnika US oraz wierzyciela Pocztę Polską i podzielenia stanowiska, iż okoliczność zarejestrowania przez skarżącego odbiornika przez wysłanie informacji o nadaniu numeru została udowodniona w zgodzie z art. 75 § 1 k.p.a. ;

2) naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a mianowicie art. 7 ust. 3 u.o.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie zgodności postanowienia Dyrektora IAS oraz postanowienia Naczelnika US oraz poprzedzejących ich postanowień wierzyciela Poczty Polskiej S.A. z przywołaną wyżej normą prawa materialnego.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez WSA wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów.

W zarzucie sformułowanym w punkcie 1a petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z z art. 34 § 2 u.p.e.a. (mylnie określonego w skardze kasacyjnie jako ustęp), z uwagi na to, że skarżący nie mógł wnieść zażalenia z uwagi na niewskazanie przez organ egzekucyjny oraz wierzyciela, organu odwoławczego.

Jest to zarzut nieusprawiedliwiony, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 34 § 2 u.p.e.a. Przede wszystkim – wbrew zarzutowi skarżącego kasacyjnie – nie zakwestionowano prawa do zaskarżenia stanowiska wierzyciela. Jak wynika z akt sprawy wierzyciel (Poczta Polska S.A.) w postanowieniu z [...] marca 2016 r. pouczył skarżącego, że jako zobowiązanemu służy mu zażalenie. Zatem zastosowanie powyższego przepisu w niniejszej sprawie i jego ocena dokonana przez WSA jest prawidłowa. Ponadto wierzyciel w pouczeniu zawartym w powołanym postanowieniu wskazał na tryb zaskarżenia (w tym określił organ odwoławczy).

W zarzucie sformułowanym w punkcie 1b petitum skargi kasacyjnej, zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 17 § 1a u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie zarzutów należy złożyć do Poczty Polskiej S.A. Istotą tego zarzuty jest zakwestionowanie roli Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. jako organu odwoławczego.

Zarzut ten również nie jest trafny.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 7 ust. 2 u.o.a. – nadzór nad wykonywaniem m.in. kontroli obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. Z kolei w myśl § 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 10 września 2013 r. w sprawie kontroli wykonywania obowiązków związanych z opłatami abonamentowymi (Dz. U. poz. 1140) jednostką Poczty Polskiej S.A. uprawnioną do kontroli obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej jest Centrum Obsługi Finansowej. Analogiczną regulację przewidywał § 1, poprzedzającego powołane wyżej, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie określenia jednostek operatora publicznego przeprowadzających kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie, wzoru upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych oraz zasad i trybu wydawania tych upoważnień (Dz. U. Nr 132, poz. 1116 ze zm.). Uwzględniając powyższe należy podzielić pogląd wyrażony przez wierzyciela, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdza, iż w przypadku wierzyciela, dla którego organem wyższego stopnia jest minister, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a. To oznacza, że w odniesieniu do tych postanowień przysługuje zażalenie, a nie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, gdyż w art. 17 § 1a u.p.e.a. mowa jest o zażaleniu oraz że przysługuje to zażalenie do organu który wydał to postanowienie, a nie do ministra.

Mając więc za podstawę przepis art. 17 § 1a u.p.e.a. organem uprawnionym do rozpoznania zażalenia jest Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., jako jednostki operatora wyznaczonego, który ma w zakresie działania zadania związane z egzekucją nieuiszczonego abonamentu rtv. Powołany przepis ma szczególny i wyjątkowy charakter bowiem dotyczy tylko zażaleń na postanowienia określone w art. 34 § 2 u.p.e.a., czyli wyłącznie zażaleń na postanowienia, których przedmiotem jest wyrażenie stanowiska przez wierzyciela co do wniesionych zarzutów.

Dodać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w procesie kontroli legalności postanowień wierzyciela w przedmiocie zarzutów w postępowaniach egzekucyjnych dotyczących opłat abonamentowych nie była kwestionowana rola Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. jako organu odwoławczego i to niezależnie od rodzaju wydawanych orzeczeń sądowych (por. wyroki NSA: 7 czerwca 2018 r. sygn. akt I GSK 801/18; z 22 marca 2018 r. sygn. II GSK 1343/16; z 11 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GSK 3328/15; z 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2878/15; z 6 sierpnia 2015 r. sygn. akt II GSK 994/15 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane tamże).

W tej sytuacji za nieuzasadniony jednocześnie należy uznać zarzut sformułowany w punkcie 1d petitum skargi kasacyjnej, a dotyczący naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się przez WSA do zarzuty dotyczącego ustalenia przez wierzyciela i organ egzekucyjny organu odwoławczego do rozpoznania zażalenia.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Unormowanie to określa więc kognicję sądów administracyjnych oraz kryterium, zgodnie z którym dokonują one powierzonej im kontroli. Jego naruszenie może zatem nastąpić poprzez dokonanie kontroli z wykroczeniem poza zakres wskazany w tym przepisie albo też poprzez odmowę jej dokonania, mimo że sprawa mieści w zakresie kognicji sądu (np. błędne odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a), a także dokonanie tej kontroli na podstawie innego kryterium niż zgodność z prawem czy też innego niż wynikające w danej sprawie z ustawy szczególnej. Nie jest zaś uchybieniem wskazanym przepisom dokonanie kontroli zgodnej wprawdzie ze wskazanym zakresem i kryterium, lecz błędnej w tym sensie, że sąd administracyjny stwierdził (lub nie stwierdził) niezasadnie naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego i zastosował w efekcie niewłaściwy środek prawny, np. przewidziany w art. 151 p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 9 marca 2007 r., sygn. I OSK 1025/06; z 1 lutego 2007 r. sygn. II FSK 1047/06).

Mylne jest także przekonanie skarżącego kasacyjnie o tym, że ewentualne wady kontroli sądowoadministracyjnej mogą naruszać art. 3 § 1 p.p.s.a. Według tego przepisu, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniane unormowanie nie wskazuje kryteriów kontroli aktów lub czynności organów administracji publicznej ani w szczególności środków prawnych przysługujących sądom, administracyjnym w tejże kontroli (odsyłając do innych przepisów ustawy procesowej w tym zakresie). Reguluje ono natomiast podobnie jak ww. art. 1 § 1 p.u.s.a, właściwość sądów administracyjnych wskazuje co jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wobec tego cytowana regulacja mogłaby zostać naruszona jedynie wtedy, gdyby sąd wojewódzki wbrew swojej właściwości sprawy w ogóle nie rozpoznał (a nie byłoby przy tym przeszkód natury formalnej) lub rozpoznał sprawę nie należącą do swojej właściwości (por. wyrok NSA: z 28 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 239/07; z 21 maja 2009 r. sygn. akt II FSK 193/08).

Brak jest także podstaw do uznania za usprawiedliwiony zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż mając na uwadze przedmiot rozpoznania w sprawie, czyli postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy, a ponadto w świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera on stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II PPS 8109), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. wyroki: NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1002/11).

Nie znajduje także usprawiedliwienia zarzut z pkt 1c petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA prawidłowo uznał, że wszystkie niezbędne okoliczności stanu faktycznego sprawy zostały zbadane wnikliwie w oparciu o zebrany kompletny materiał dowodowy. Podkreślić należy, że okoliczności związane z nieuiszczeniem opłat abonamentowych przez skarżącego nie zostały w istocie rzeczy w skardze kasacyjnej zakwestionowane. Skarżący kasacyjnie, sam zauważa w uzasadnieniu środka odwoławczego, fakt związania organu egzekucyjnego ostatecznym stanowiskiem wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postanowienie takie stanowi element zgromadzonego materiału dowodowego podlegający ocenie. WSA trafnie przywołuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FSK 159/14, że zobowiązany, który w drodze przysługujących mu odrębnych środków prawnych nie zdołał podważyć wiążącej organy egzekucyjne merytorycznej oceny wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, nie może żądać ponownej kontroli wypowiedzi wierzyciela w ramach postępowania w przedmiocie postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjne za chybione uznaje zarzuty sformułowane w punkcie 1f-g petitum skargi kasacyjnej, a dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 39, art. 42 i art. 75 § 1 k.p.a. dotyczące doręczenia skarżącemu zawiadomienia o nadaniu odbiornika telewizyjnego.

Wskazać należy, że orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż w świetle brzmienia § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U., Nr 187, poz. 1342) operator nie musi dysponować potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Jako prawidłowe należy ocenić stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, w którym wywiedziono, że z treści przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15; z 22 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 1343/16; z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt 3012/17; z 11 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GSK 3328/15). Na aprobatę zasługuje także przywołany przez WSA pogląd, iż podpis na kierowanych do skarżącego zawiadomieniach mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego i informowało o zaistniałym fakcie" (por. wyrok WSA w Gliwicach z 17 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 990/15).

Jednocześnie nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a., w którym ujęto wyliczenie środków dowodowych, które ma charakter otwarty. Skarżący kasacyjnie w uzasadnienie środka odwoławczego nie wskazuje też na sposób, w jaki uchybiono temu przepisowi.

Podobną wadę należy dostrzec przy ocenie zarzutu w sformułowanego w punkcie 1e petitum skargi kasacyjnej, a dotyczącym naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie także tu, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie rozwinął treści zarzutu, co w istocie uniemożliwia odniesienie się do niego. Tak postawiony zarzut nie spełnia bowiem warunków przewidzianych w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które – w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną – uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie i w jaki sposób. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - także wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Powyższe uwagi należy odnieść także do ostatniego z zarzutów dotyczącego naruszenia prawa materialnego sformułowanego w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 3 u.o.a. – do opłat abonamentowych oraz opłaty pobieranej w razie stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

W sytuacji, gdy nie zostały skutecznie podważone ustalone okoliczności stanu faktycznego i ich ocena dokonana przez WSA, zarzut taki, wobec zastosowania trybu egzekucji administracyjnej (a nie przykładowo sądowej) nie znajduje uzasadnienia.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.