Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1808/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 151, art. 153, art. 170 ppsa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 7, 77, 79, 80, 84 kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2015 r. znak [...] w przedmiocie wycofania produktów z obrotu, nakazania zaprzestania działalności związanej z produkcją i obrotem handlowym tymi produktami skargę oddala


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku D. B., zwanego dalej również "skarżącym", sporządzonego w dniu [...] października 2010 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Głównego Inspektora Sanitarnego decyzji z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], utrzymał w mocy wymienioną decyzję z dnia [...] października 2010 r.

Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej "k.p.a." oraz art. 27 ust. 1 i 2, a także art. 31a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.; dalej "u.P.I.S.").

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzja została wydana w ramach działań prowadzonych przez Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej także: "GIS") na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 31a u.P.I.S. (w dniu wydania decyzji: t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), w związku z art. 104 i 108 § 1 k.p.a. (w dniu wydania decyzji: t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Działania te polegały na kontroli wprowadzania do powszechnego obrotu środków spożywczych lub tzw. suplementów diety, bądź innych substancji mogących powodować bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, zwanych często "dopalaczami" lub "wyrobami przeznaczonymi do celów kolekcjonerskich". Wykonując ustawowe zadania we wskazanym zakresie GIS, decyzją z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], zwaną dalej również "oryginalną decyzją", wycofał z obrotu na terenie całego kraju wyrób o nazwie "[...]" oraz wszystkie podobne wyroby, mogące powodować bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Równocześnie GIS nakazał wielu podmiotom zaprzestanie działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub detalicznemu tymi wyrobami. Wymienionej decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Oryginalną decyzję doręczono D. B. (dalej: "skarżący") właścicielowi punktu sprzedaży produktów kolekcjonerskich, "[...]" w Ł., przy ul. [...]. Została ona dostarczona również do punktów sprzedaży produktów kolekcjonerskich należących do skarżącego i mieszczących się: (1) w Ł., przy ul. [...], ul. [...], ul. [...]; (2) w Z., przy pl. [...]; (3) w P., przy ul. [...]; (4) w G., przy ul. [...] oraz (5) w T., przy ul. [...]. Po stwierdzeniu, że znajdowały się tam produkty, których dotyczyła oryginalna decyzja, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł.(dalej: "PPIS"), decyzją z dnia [...] października 2010 r. znak: [...], na podstawie art. 29 u.P.I.S. w związku z art. 104 i 108 § 1 k.p.a. "zabezpieczył" wyroby wycofane z obrotu na podstawie decyzji GIS z dnia [...] października 2010 r. przez ich odebranie. Na tę okoliczność w dniu [...] października 2010 r. w sklepie skarżącego w Ł., przy ul. [...], sporządzono odpowiedni protokół. Decyzji z dnia [...] października 2010 r. PPIS nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Niemal równocześnie skarżący wystąpił z wnioskiem do Głównego Inspektora Sanitarnego o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że przedmiotowa decyzja z dnia [...] października 2010 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, to znaczy:

– art. 107 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.,

– art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a.,

– art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz

– art. 10 § 1 w zw. z art. 61 § 4 k.p.a.

Według strony decyzja naruszała również art. 27 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 u.P.I.S. Skarżący zarzucił ponadto, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2010 r. nie wykazano żadnych uchybień higienicznych i zdrowotnych, a także nie ujawniono środka o nazwie "[...]". Jednocześnie według niego w uzasadnieniu faktycznym oryginalnej decyzji organ nie ustosunkował się do wszystkich czynności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W wyniku wniosku złożonego przez skarżącego, GIS ponownie rozpatrzył sprawę i decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2010 r.

W dniu [...] marca 2012 r. D. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GIS z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie wycofania produktu z obrotu. Skarżący podnosił naruszenie przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 oraz art. 8 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 oraz art. 109 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] października 2010 r., pomimo że decyzja ta zdaniem skarżącego została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz wniósł o stwierdzenie w trybie art. 156 § 1 k.p.a. nieważności decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego oraz stwierdzenie, że decyzja z [...] października 2010 r. znak: [...] nie weszła do obrotu prawnego. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 u.P.I.S.

Po rozpatrzeniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej również "WSA w Warszawie"), wyrokiem z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1087/12, uchylił zaskarżoną decyzję GIS. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ale tylko w części. Sąd wskazał m.in., że analizując sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek nieważnościowych, decyzja GIS z dnia [...] października 2010 r., mimo że jest obarczona określonymi wadami i oparta na niedostatecznie zgromadzonym materiale dowodowym, to jednak nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 27 ust. 1 i 2 u.P.I.S. nie odpowiada żadnej z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. i nie może skutkować stwierdzeniem nieważności, a jedynie uchyleniem zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd stwierdził, że wobec informacji o potencjalnym, znacznym zagrożeniu dla życia i zdrowia obywateli wiążącym się z tzw. dopalaczami, GIS był uprawniony do podjęcia natychmiastowych działań w celu ich eliminacji z obrotu na terenie kraju, a obowiązek natychmiastowego wykonania decyzji wydanej na podstawie art. 27 u.P.I.S. wynika wprost z art. 27 ust. 2 in fine u.P.I.S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił jednak, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, wskazując na obowiązki organu odwoławczego dotyczące rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej po raz drugi w jej całokształcie, przy rozważeniu wszystkich elementów stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego, a w przypadku braków w tym materiale – przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a.

W ocenie Sądu, o ile GIS mógł w sposób przyspieszony i zdecydowany ingerować w sferę prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na obrocie substancjami, co do których zachodziło wysokie prawdopodobieństwo szkodliwości dla życia i zdrowia ludzkiego, to jednak GIS miał obowiązek zindywidualizowania kryteriów decyzji, wykazania, że poszczególne produkty zabezpieczone w sklepie skarżącego rzeczywiście stanowiły niebezpieczeństwo dla osób, które mogły je nabyć i użyć. W tym celu, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, konieczne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego obejmującego badania laboratoryjne pobranych próbek, analizę substancji zawartych w produktach objętych zaskarżoną decyzją i ich wpływu na życie i zdrowie ludzkie. Stwierdzenie występowania substancji, które spowodowały zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi powinno zostać precyzyjnie powiązane z określonymi wyrobami kolekcjonerskimi zatrzymanymi w placówkach handlowych prowadzonych przez skarżącego. Wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ powinny zostać omówione w zindywidualizowany sposób i w odniesieniu do działań podjętych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji GIS powinna się znaleźć także pełna ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia. Jeśli bowiem zatrzymane (niektóre z zatrzymanych) w sklepie wyroby nie stanowiłyby produktów, o których mowa w treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, to nie powinny one zostać wycofane z obrotu.

Uchylenie przez WSA w Warszawie wyłącznie decyzji administracyjnej Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] października 2010 r. spowodowało, że wskazana oryginalna decyzja pozostała w obrocie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny jej nie uchylił ani też nie stwierdził jej nieważności, jak również podzielił wszystkie argumenty Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczące zasadności i legalność jej wydania.

Od powyższego wyroku WSA w Warszawie skargę kasacyjną wniósł D. B., zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przez odmowę stwierdzenia nieważności postanowienia GIS z dnia [...] stycznia 2012 r. i przyjęcie, że pierwotna decyzja GIS z dnia [...] października 2010 r. nie była dotknięta wadami skutkującymi brakiem możliwości uznania tego aktu za decyzję administracyjną. Tym samym naruszenie prawa polegało na uznaniu przez WSA w Warszawie, że GIS był upoważniony do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, pomimo że wady decyzji z dnia [...] października 2010 r. powinny skutkować uznaniem, że akt ten nie może być uznany za istniejącą decyzję. Rozpatrzenie co do meritum wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy stanowiło rażące naruszenie prawa.

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 75/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1087/12.

W uzasadnieniu NSA wskazał, że nie był zasadny zarzut skarżącego naruszenia przepisów o postępowaniu, tj. art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270, ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2, art. 107 § 1 i art. 109 § 1 k.p.a. Zarzut wywodzono z rozpoznania wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy od aktu nieistniejącego. Jednak NSA podkreślił, że koncepcja decyzji nieistniejącej jest koncepcją teoretyczną, która nie wynika wprost z przepisów obowiązującego prawa. Poza tym koncepcja ta opiera się na takich brakach układu podmiotowego postępowania administracyjnego, które pozbawia postępowanie cech postępowania prawnego. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem NSA, tak silnie wadliwe rozwiązanie nie miało miejsca.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że w sprawie nie został naruszony art. 107 § 1 i art. 109 § 1 k.p.a. Decyzja została skarżącemu doręczona, a zatem weszła do obrotu prawnego. NSA dodał, że decyzja została wydana w postępowaniu administracyjnym, w którym wystąpiła wielość stron. Na wszystkie z nich, włącznie z D. B., nałożono obowiązki wynikające z art. 27 ust. 1 i 2 u.P.I.S. W przypadku wielości stron w sprawie przedmiotowo oznaczonej (jak miało to miejsce w sprawie wycofania z obrotu na terenie całego kraju wyrobu o nazwie "[...]"), stroną staje się podmiot wyodrębniony również na podstawie kryteriów przedmiotowych. Oznaczenie strony następuje również przez indywidualne wskazanie podmiotów, których obowiązki lub uprawnienia decyzja kształtuje. W decyzji z dnia [...] października 2010 r. określono stronę w rozdzielniku do tej decyzji, wskazując między innymi skarżącego i prowadzoną przez niego działalność gospodarczą.

W wyniku ww. orzeczeń sądów administracyjnych GIS ponownie rozpatrzył wniosek skarżącego z dnia [...] października 2010 r. odnoszący się do decyzji z dnia [...] października 2010 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], będącej decyzją zaskarżoną w postępowaniu przed niniejszym Sądem, GIS ponownie utrzymał w mocy wspomnianą decyzję z dnia [...] października 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. organ wskazał na kilka istotnych okoliczności.

Po pierwsze, wydanie oryginalnej decyzji z dnia [...] października 2010 r. nastąpiło w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Zdrowia faktycznego występowania na terenie całego kraju, bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi po użyciu wyrobu o nazwie handlowej "[...]" lub podobnych, określanych jako przeznaczone do celów kolekcjonerskich, potocznie zwanych "dopalaczami". Powyższe stwierdzenie wynikało ze zgłaszanych przez oddziały toksykologiczne szpitali przypadków nagłych zachorowań młodych ludzi w wyniku używania różnych preparatów i substancji. Przeprowadzone postępowanie epidemiologiczne wykazało, że zachorowania te mają charakter zatruć o przebiegu podobnym do zatruć substancjami psychoaktywnymi. Przeprowadzone przez organy ścigania postępowanie uprawdopodobniło w stopniu bardzo znaczącym, że zachorowania nastąpiły po zażyciu preparatów nazywanych potocznie dopalaczami, a więc substancjami, w których składzie znajdują się substancje o działaniu podobnym do środków psychoaktywnych, ale dotychczas nie umieszczone na listach substancji, których posiadanie oraz spożywanie jest zabronione.

Mając powyższe na względzie Główny Inspektor Sanitarny uznał, że produkty te nie mogą znajdować się w obrocie jako stwarzające bezpośrednie zagrożenie nie tylko dla zdrowia, ale i życia ludzi. W celu uniemożliwienia dalszej sprzedaży tych produktów niezbędne było także nakazanie natychmiastowego zaprzestania działalności obiektów służących produkcji oraz obrotowi hurtowemu i detalicznemu tych wyrobów.

Po drugie, w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. Organ przypomniał, że oryginalna decyzja z [...] października 2010 r. została dostarczona do punktów sprzedaży produktów kolekcjonerskich należących do skarżącego. Po stwierdzeniu obecności w nich produktów kolekcjonerskich, pobrano próbki zakwestionowanych produktów, zdeponowano pobrane produkty oraz nakazano unieruchomienie ww. obiektów, zgodnie z treścią decyzji.

Po trzecie, mając na względzie zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sformułowane w wyroku z dnia 26 września 2012 r., Główny Inspektor Sanitarny prowadząc postępowanie w celu wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., dokonał ponownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności analizy wyników badań laboratoryjnych produktów, które były wprowadzane do obrotu przez stronę pod kątem wpływu przedmiotowych produktów (i substancji w nich zawartych) na zdrowie i życie ludzi, a zatem pod kątem wypełnienia przesłanek wynikających z art. 27 ust. 1 i 2 u.P.I.S. Przedmiotem analizy organu były także zarzuty naruszenia prawa zawarte we wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] października 2010 r.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również uwzględniając zalecenia i wytyczne sformułowane w przywołanych wyrokach WSA w Warszawie oraz NSA i dotyczące określoności zakwestionowanych wyrobów, organ stwierdził, że decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. dotyczyła produktu o nazwie "[...]" używanego w celach kolekcjonerskich, jak również "wyrobów do niego podobnych". W obowiązujących przepisach brak jest definicji tzw. dopalaczy, a zatem w treści decyzji należało w taki sposób sprecyzować to pojęcie, aby produkty te całkowicie mogły zostać wycofane z obrotu. Wykładnia treści decyzji administracyjnej prowadzi do konstatacji, że w istocie dotyczy ona produktów posiadających szczególne cechy, które przesądziły o zakwalifikowaniu ich do kategorii "zagrażających życiu lub zdrowiu ludzi". Tzw. "dopalacze" są produktami psychoaktywnymi, tj. oddziaływującymi m.in. na centralny układ nerwowy, zawierają substancje psychoaktywne wywołujące nadmierne pobudzenie, sprzedawane są jako "produkty kolekcjonerskie", nie do spożycia, przy czym powszechnie używane są właśnie w celach konsumpcyjnych, tj. spożywane są przez osoby je zażywające w określonym celu, jakim jest wywołanie w organizmie stanu pobudzenia itp. Psychoaktywne działanie, skład chemiczny, sposób użycia, cel i przeznaczenie są zatem również cechą wspólną wyrobów, których dotyczyła decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego.

Cechy te przypisać należy zarówno wyrobowi o nazwie "[...]", jak również wyrobom podobnym, których dotyczyła decyzja. Ich cechą wspólną jest określoność miejsc, w których wyroby takie można było kupić: są to sklepy zawierające szczególne oznaczenia, reklamy. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że znaczna liczba wyrobów zakwalifikowanych jako "dopalacze", których dotyczyła decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego, miała formę kapsułek czy też tabletek, czyli typową dla produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, a wręcz to spożycie ułatwiających. Ich pozostawienie w obrocie tym bardziej stwarzało realne zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego.

Odnośnie przesłanki zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego GIS w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. wskazał, że zagrożenie takie potwierdzała informacja Konsultanta Krajowego w dziedzinie toksykologii klinicznej. Krajowy Konsultant powiadomił GIS, że w okresie lipiec – wrzesień 2010 r. stwierdzono 190 przypadków hospitalizacji pacjentów, którzy zażyli "dopalacze" (dane z sześciu polskich ośrodków toksykologii klinicznej). Zatrucia te związane były przy tym z lawinowo rosnącą liczbą punktów oferujących sprzedaż substancji o działaniu psychoaktywnym. W listopadzie 2008 r. było 120 takich sklepów, w czerwcu 2009 r. – 260 sklepów, w styczniu 2010 r. – 460 sklepów, a w październiku 2010 r. – 854 sklepy. Przeprowadzone postępowanie epidemiologiczne wykazało, że zachorowania spowodowane "dopalaczami" mają charakter zatruć o przebiegu podobnym do zatruć substancjami psychoaktywnymi. Szczególne niebezpieczeństwo spożywania tych substancji wynika z faktu, że charakteryzują się one małą różnicą pomiędzy dawką wywołującą oczekiwany efekt a dawką śmiertelną. Ma to istotne znaczenie z uwagi na krąg konsumentów tych wyrobów, którymi są osoby młode, sporadycznie, i często przypadkowo, spożywające te środki.

Stan ten uzasadniał wydanie przez Głównego Inspektora Sanitarnego decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 u.P.I.S., w której nakazał on wycofanie z obrotu produktów stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz nakazał zaprzestanie działalności obiektów, w których produkowano lub wprowadzano do obrotu takie produkty. Zgodnie z art. 27 ww. ustawy, państwowy inspektor sanitarny, w przypadku stwierdzenia naruszeń higienicznych i zdrowotnych, które spowodowały bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, nakazuje w drodze decyzji administracyjnej unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy, maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego, przedmiotu użytku, materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, kosmetyku lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub zaprzestanie innych działań. Omawiany przepis wyraża szczególną normę prawną, upoważniającą wymieniony organ do działania nadzwyczajnego, interwencyjnego, doraźnego i niezwłocznego.

Art. 27 ust. 1 i 2 u.P.I.S. stanowią instrument realizacji ochrony zdrowia publicznego, co wpisuje się w ustawowe zadanie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 1 u.P.I.S.), a przez art. 31a tej ustawy – również zadanie Głównego Inspektora Sanitarnego. Wykonywanie zadań określonych w art. 1 u.P.I.S. polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, co potwierdza brzmienie art. 2 ustawy. Działanie Głównego Inspektora Sanitarnego w granicach kompetencji przyznanych mu przez art. 27 ust. 2 ww. ustawy jest działaniem o charakterze prewencyjnym, a nie o charakterze aposteriorycznym i sankcyjnym.

Dodatkowo, w związku z wytycznymi sformułowanymi przez WSA w Warszawie, GIS dokonał analizy wyników badań produktów pobranych w 2010 r. ze sklepów należących do strony. Badania te zostały przeprowadzone w Narodowym Instytucie Leków w W. oraz w Instytucie Ekspertyz Sądowych im. Prof. dra Jana Sehna w K., a więc przez profesjonalne podmioty zawodowo zajmujące się badaniem próbek podobnych substancji, dysponujące w tym zakresie odpowiednią wiedzą, doświadczeniem i infrastrukturą. Jednocześnie organ oparł się na opiniach Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, dotyczących substancji wykrytych w zatrzymanych produktach. Wynikom tym należy zatem przypisać walor profesjonalności – ich treść nie budzi wątpliwości, jednoznacznie wskazując na skład produktów pobranych w sklepach należących do skarżącego, tj. na zawartość substancji o charakterze psychoaktywnym, a więc mogącym stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Należy przy tym podkreślić, że wyniki te nie były w toku postępowania kwestionowane przez stronę.

Zdaniem organu stwarzanie bezpośredniego zagrożenia zostało w decyzji udowodnione i szczegółowo omówione. Wynika ono jednoznacznie także z opinii Narodowego Instytutu Leków, Instytutu Ekspertyz Sądowych oraz Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, które na zlecenie GIS badały produkty pobrane w sklepach skarżącego. Zagrożenie wynikające ze spożywania omówionych wyżej substancji psychoaktywnych omówione zostało także w Kartach Charakterystyk substancji zidentyfikowanych jako "dopalacze", opracowanych przez Narodowy Instytut Leków.

Organ podkreślił też, że wymienione substancje, zidentyfikowane we wskazanych produktach, są obecnie wpisane do wykazu środków odurzających oraz substancji psychotropowych stanowiących załączniki do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 29 lipca 2005 r., a więc stwarzanie przez nich bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi nie powinno budzić żadnych wątpliwości. Pomimo że nie były narkotykami w dniu [...] października 2010 r., substancje te wykazały się taką szkodliwością dla życia i zdrowia ludzi, że ustawodawca nie tylko zakazał ich wytwarzania i wprowadzania do obrotu, jak to ma miejsce w odniesieniu do środków zastępczych, potocznie zwanych "dopalaczami", ale spenalizował nawet ich posiadanie. Było to spowodowane omówionymi zatruciami, również ze skutkiem śmiertelnym, po ich spożyciu.

Organ wskazał też, że na skutek zmian legislacyjnych wprowadzonych w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii oraz w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zmienił się status "dopalaczy", zakwalifikowanych jako tzw. środki zastępcze. Obecnie ich wprowadzanie do obrotu jest zabronione, a źródłem tego zakazu jest sama ustawa. Nawet gdyby produkty zatrzymane w sklepach należących do skarżącego nie zawierały narkotyków, ale jedynie środki zastępcze, to uchylenie decyzji z dnia [...] października 2010 r. lub stwierdzenie jej nieważności nie znalazłoby uzasadnienia prawnego. Zmiana stanu prawnego spowodowała, że decyzja GIS z dnia [...] października 2010 r. ma nieodwracalny skutek prawny. Organ administracji publicznej nie może zastosować formy aktu administracyjnego (stwierdzić nieważności decyzji) wobec produktów, które już zostały wycofane z obrotu i nigdy do tego obrotu nie trafią, z uwagi na jednoznaczny ustawowy zakaz.

Odnosząc się do zarzutów pod adresem sposobu postępowania GIS, organ podkreślił, że przesłanką wydania wskazanej decyzji jest stwierdzenie bezpośredniego "zagrożenia życia lub zdrowia ludzi". W przepisie tym mówi się o takim zagrożeniu, które było spowodowane naruszeniem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Art. 27 ust. 2 ustawy nie określa jednak precyzyjnie, w jakim trybie stwierdzenie naruszenia tych wymagań powinno nastąpić. Może stanowić ono rezultat kontroli przeprowadzanej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, lecz może być również wynikiem innych ustaleń (ocen). Kryterium wymagań higienicznych i zdrowotnych przyjmuje się zarówno dla wyników kontroli, jak i dla ocen innego rodzaju. Należy przy tym podkreślić, że przedmiotem wydanej przez GIS decyzji nakazującej wycofanie z obrotu, były "wyroby mogące mieć wpływ na zdrowie ludzi". Oceny stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi dokonuje organ, który wydaje przedmiotową decyzję, a kompetencja w tym zakresie stanowi instrument realizacji zadania związanego z ochroną zdrowia publicznego, za co Główny Inspektor Sanitarny odpowiada ustawowo.

Ustalenie stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi może nastąpić w wieloraki sposób. W niniejszej sprawie ustalenia te organ poczynił opierając się na przypadkach odnotowanej interwencji medycznej ze wskazanego powodu, przypadkach zatruć "dopalaczami", liczbie osób hospitalizowanych z powodu zażycia "dopalaczy", a także na podstawie zakresu i stopnia stwierdzonych dolegliwości wynikających z zażycia "dopalaczy", dostępności tych produktów w obiektach handlowych, sposobu ich użycia przez konsumentów itp. Informację taką Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu przekazał również Minister Zdrowia, a zatem organ konstytucyjnie odpowiedzialny za dział administracji rządowej – zdrowie. W pełni uzasadniało to użycie interwencyjnych instrumentów, w które wyposażony był GIS.

Przeciwnie, zaniechanie działania i niewydanie decyzji z dnia [...] października 2010 r. stanowiłoby dopuszczenie do sytuacji, w której utrzymywałoby się realne zagrożenie dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi. Brak reakcji w tym zakresie oznaczałby zagrożenie dla zdrowia publicznego, przeciwdziałanie czemu powinno stanowić priorytet GIS. Przebadanie produktów zabezpieczonych w sklepach skarżącego, potwierdziło w pełni, że stan zagrożenia dla zdrowia publicznego na dzień wydania zaskarżonej decyzji miał realny wymiar. Dlatego właśnie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zobligowane były do podjęcia interwencji i zastosowania środków przewidzianych w ustawie, w tym także działań o charakterze przyspieszonym i nadzwyczajnym.

Zasadne w niniejszej sprawie było ponadto zastosowanie przez Głównego Inspektora Sanitarnego art. 31a u.P.I.S. Zgodnie z tym przepisem, GIS może podejmować wszelkie czynności należące do zakresu działania państwowego inspektora sanitarnego, jeżeli przemawiają za tym względy bezpieczeństwa sanitarnego. W tych przypadkach GIS staje się organem pierwszej instancji. W omawianych okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że koncentracja kompetencji Głównego Inspektora Sanitarnego służyła względom bezpieczeństwa sanitarnego. Skoro bowiem konieczne stało się podjęcie działań o charakterze pilnym, które miały objąć swoim zasięgiem obszar całego kraju, to należy uznać, że organ w sposób właściwy i uzasadniony skorzystał z instrumentu przewidzianego w art. 31a u.P.I.S. Z dyspozycji przepisu art. 27 ust. 2 ww. ustawy wynika również obowiązek natychmiastowego wykonania decyzji wydanej w oparciu o ten przepis. W konsekwencji zbędne było, w niniejszej sprawie, nadawanie dodatkowo decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Wykonalność tego rodzaju decyzji (podobnie jak w przypadku decyzji wydawanych w oparciu o art. 27a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej) wynika z mocy samego prawa. Wynika ona także z ratio legis powołanego art. 27, którym jest właśnie natychmiastowe przeciwdziałanie niebezpieczeństwom i zagrożeniom dla życia i zdrowia ludzkiego, także na etapie wstępnego rozpoznawania takich zagrożeń. W ocenie organu, trudno sobie wyobrazić sytuację, w której organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej pozostają bezczynne w obliczu znacznej liczby zatruć wywołanych użyciem określonego rodzaju produktów, nawet gdy w początkowym okresie występowania tego rodzaju zatruć ich związek z tymi wyrobami pozostaje bardziej w sferze dużego prawdopodobieństwa i uzasadnionego podejrzenia, niż popartej odpowiednią, zweryfikowaną i pewną dokumentacją. Prowadzenie w takim przypadku indywidualnego, niejednokrotnie długotrwałego postępowania administracyjnego ze skrupulatnym wypełnieniem wszystkich jego warunków formalnych niweczyłoby sens nie tylko ustanowienia części przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale wręcz podstaw funkcjonowania inspekcji.

W kwestii dostarczenia kopii oryginalnej decyzji z dnia [...]października 2010 r., zamiast oryginału, organ przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia [...] września 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt I SAB 2/01, stwierdził, że "wydanie kopii decyzji jest w istocie jej doręczeniem, o którym mowa w art. 109 k.p.a. Jest to czynność materialno-techniczna polegająca na przekazaniu stronie postępowania rozstrzygnięcia w sprawie". Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 grudnia 2003 r. (sygn. akt III RN 135/03) podkreślił, że "organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu do doręczenia stronie postępowania jednego uwierzytelnionego odpisu decyzji, a nie jej oryginału".

Odnosząc się do kwestii właściwości organu wydającego oryginalną decyzję z dnia [...] października 2010 r., GIS wskazał, że zarówno art. 107 § 1 k.p.a., jak i art. 268a k.p.a. nie wprowadzają wprost obowiązku zamieszczania w decyzji, przy podpisie, "klauzuli upoważnienia do działania w imieniu organu" (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 575/08), organ jednak to umocowanie winien w postępowaniu przed sądem udokumentować. W związku z tym, że Zastępca Głównego Inspektora Sanitarnego, ustanowiony w trybie art. 8 ust.4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej został powołany przez Prezesa Rady Ministrów pismem z dnia [...] października 2010 r. do pełnienia obowiązków Głównego Inspektora Sanitarnego, było to wystarczające umocowanie. Działał on zatem w charakterze organu władnego podjąć decyzję, o której mowa w art. 27 ust. 2 w zw. z art. 31a u.P.I.S. Wyroki sądów administracyjnych w analogicznych sprawach potwierdziły prawidłowość działania GIS.

Odnosząc się do innych zarzutów skarżącego, GIS stwierdził też, że przy wydawaniu oryginalnej decyzji z dnia [...] października 2010 r. interes publiczny przeważał nad interesem strony postępowania (art. 7 k.p.a.). Stanowisko takie jest zasadne w świetle przyjętej linii orzeczniczej sądownictwa administracyjnego. Przesłanka nadrzędności interesu publicznego nad interesem strony przemawiała zdaniem GIS za koniecznością wydania w dniu [...] października 2010 r. decyzji w trybie art.27 ust. 2 u.P.I.S. Przepis ten jest przepisem szczególnym, wyposażającym GIS w uprawnienie do nadzwyczajnego, interwencyjnego, doraźnego i niezwłocznego działania. Przepis ten stanowi instrument realizacji ochrony zdrowia publicznego, co jest ustawowym zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Powyższe względy przesądziły także o odstąpieniu od zasad wyrażonych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. Jest to prawnie w pełni dopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz orzecznictwa sądów administracyjnych.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2015 r. złożył w dniu [...] lipca 2015 r. D. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania:

a) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez całkowicie dowolne przyjęcie, że wyroby znajdujące się w punktach handlowych strony powodowały bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi oraz że były przeznaczone do spożycia przez ludzi pomimo prawidłowego oznaczenia na opakowaniu produktu,

b) art. 79 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o dopuszczeniu i przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego,

c) art. 84 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na opiniach biegłych i opiniach instytutów, które posiadają lakoniczne uzasadnienie, nie odnoszą się do ilości zawartości badanych substancji w badanych próbkach oraz nie odnoszą się do wpływu rzeczywistych ilości badanych substancji na zdrowie i życie ludzi;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez obrazę przepisu art. 27 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 u.P.I.S. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nakazaniu zaprzestania działalności obiektów służących produkcji i obrotowi wyrobami, pomimo niestwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych oraz pomimo niestwierdzenia zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że utrzymanie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w mocy oryginalnej decyzji z dnia [...] października 2010 r. jest orzeczeniem o charakterze merytorycznym i stanowi konsekwencję stwierdzenia przez ten organ, że decyzja ta jest prawidłowa, lub że wprawdzie jest ona dotknięta wadą, ale niekwalifikowaną (nieistotną). W ocenie skarżącego, GIS wydając w dniu [...] czerwca 2015 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] października 2010 r. nie dokonał wyczerpującej oceny celowości, racjonalności, jak również słuszności przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Skarżący podkreślił też, że zastosowanie art. 27 u.P.I.S. oraz zasadne, w jego ocenie, stanowisko organu, że stwierdzenie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi może stanowić nie tylko rezultat kontroli przeprowadzonej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale może być także wynikiem innych ustaleń lub ocen, nie zwalnia organu z obowiązku przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego. Zdaniem skarżącego, GIS nie przeprowadził właściwego postępowania dowodowego, opierając się w zakresie rozstrzygnięcia wyłącznie na analizie wyników badań laboratoryjnych, dokonanych już po unieruchomieniu obiektów, w których skarżący prowadził działalność gospodarczą. Organ powoływał się głównie na materiał dowodowy zebrany po wydaniu decyzji z dnia [...] października 2010 r., który w ocenie skarżącego, w żadnej mierze nie może uzasadniać racjonalności i słuszności tego rozstrzygnięcia. Ponadto, treść opinii, na których oparł się organ, zdaniem skarżącego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a skarżący nie został nigdy zawiadomiony o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego ani o przeprowadzeniu tego dowodu.

Skarżący nie zgodził się także z wnioskami, które wynikały z ww. opinii – nie kwestionował co prawda faktu wykrycia w próbkach poszczególnych substancji, jednak wskazał, że brak w nich było informacji, czy wpływ tych substancji na organizm ludzki jest całkowicie uniezależniony od przyjętej ilości. Stwierdził też, że GIS nie odniósł się w sposób wyczerpujący do kwestii braku wykazania w decyzji z dnia [...] października 2010 r. uchybień higienicznych i zdrowotnych, które mogły stanowić podstawę jej wydania. Zdaniem organu, o takich uchybieniach świadczyły odnotowane interwencje medyczne, jednak nie powołał on materiału dowodowego, który mógłby potwierdzić, że osoby, które zachorowały, nabywały jakiekolwiek produkty w punktach handlowych skarżącego.

Skarżący zakwestionował również stwierdzenie organu, że w jego lokalach doszło do naruszenia wymogów sanitarnych, które spowodowałyby bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.

Główny Inspektor Sanitarny – w odpowiedzi na skargę – wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, przedstawione w zaskarżonej decyzji. Podkreślił też, że skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, w tym z wynikami badań laboratoryjnych oraz wskazano mu termin na złożenie innych wniosków dowodowych, jednak skarżący z tej możliwości nie skorzystał. Organ wskazał ponadto, że stwierdzenie w badanych wyrobach istnienia substancji psychoaktywnych było wystarczające do uznania, że stwarzały one zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Zadaniem organu było więc udowodnienie, że ujawnione w ten sposób substancje są szkodliwe.

Organ wskazał ponadto, że wszystkie omówione w decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. substancje znajdują się obecnie na listach narkotyków – dla karalności ich sprzedaży nie ma znaczenia ilość, a ich szkodliwość jest bezsporna. Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, odnoszącym się do wiarygodności wyników badań i podkreślił fakt opierania się podczas ich oceny na specjalistycznych opracowaniach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przede wszystkim, Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), kontrola sądu administracyjnego polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że skarga na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], jest całkowicie bezzasadna. Za takim orzeczeniem przemawiają dwojakie okoliczności.

Po pierwsze, zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2015 r., została wydana w następstwie dwóch wyroków sądów administracyjnych orzekających na podstawie skarg D. B., czyli skarżącego również w niniejszej sprawie, i dotyczących decyzji tego samego organu administracji, Głównego Inspektora Sanitarnego, wydanej dnia [...]października 2010 r.:

– wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1087/12; oraz

– wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 75/13 rozstrzygającego sprawę wniesionej skargą kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie.

Oba wyroki są prawomocne.

Godzi się też przypomnieć, że WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną wówczas decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...] w przedmiocie wycofania produktu z obrotu, ze względu na naruszenie przepisów postępowania, ale utrzymał w mocy oryginalną decyzję GIS zdnia [...] października 2010 r., przez co pozostała ona w obrocie prawnym. Decyzja z dnia [...] października 2010 r. jest też przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. Z kolei NSA w ww. wyroku oddalił skargę kasacyjną D. B. od wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 września 2012 r., potwierdzając tym samym prawidłowość rozstrzygnięcia sądu w pierwszej instancji.

W tej sytuacji w niniejszej sprawie należy sprawdzić, czy działanie Głównego Inspektora Sanitarnego prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. było zgodne z oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniach obu wskazanych wyżej sądów. Z mocy art. 153 p.p.s.a. taka ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą bowiem w danej sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Jeszcze silniejszy nakaz konsekwentnego utrzymywania spójnego stanowiska sądów w zakresie stosowania prawa wynika z art. 170 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony w danej sprawie i sąd, który wydał takie orzeczenie, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Art. 170 p.p.s.a. wprowadza zatem związanie organów administracji i sądów ustaleniami wyrażonymi w prawomocnych orzeczeniach nie tylko w stosunku do organów i sądów orzekających w konkretnej sprawie, ale również w innych sprawach, w których te same lub analogiczne fakty są przedmiotem postępowania oraz te same przepisy prawne stanowią podstawę rozstrzygnięcia. Ta okoliczność ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ze skargi D. B.. Powołane wyżej wyroki WSA w Warszawie z dnia 26 września 2012 r. oraz NSA z dnia 10 czerwca 2014 r. tylko pośrednio odnosiły się do oryginalnej decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października z 2010 r. skarżoną decyzją była w powołanych sprawach decyzja GIS z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...]. Sąd w niniejszej sprawie, w której przedmiotem postępowania jest już bezpośrednio oryginalna decyzja GIS z dnia [...] października 2010 r., stwierdził jednak, że ustalenia, oceny prawne oraz wskazania wynikające z powołanych wyroków WSA w Warszawie oraz NSA mają pełne zastosowanie do zaskarżonej decyzji GIS z 2015 r. oraz niniejszego wyroku Sądu.

Biorąc pod uwagę art. 170 p.p.s.a., Sąd w niniejszej sprawie uwzględnił także oceny prawne, w szczególności ocenę prawną oryginalnej decyzji GIS z dnia [...] października 2010 r., a także wykładnię przepisów prawnych będących podstawą wydania tej decyzji. Oceny takie i interpretacje przepisów znalazły wyraz w orzeczeniach innych sądów administracyjnych w sprawach nie związanych bezpośrednio ze skarżącym D. B., ale odnoszących się do ww. oryginalnej decyzji GIS i działań GIS w sprawie tzw. dopalaczy. Są to zarówno orzeczenia wydane przed, jak i po decyzji GIS z dnia [...] października 2010 r. i odnoszą się one do kluczowych w niniejszej sprawie przepisów: art. 27 ust. 1; art. 27 ust. 2, art. 29 i art. 31a u.P.I.S. Orzeczenia te jednoznacznie stwierdzały, że art. 27 ust. 2 u.P.I.S. stanowi samodzielną podstawę prawną dla organu sanitarnego nakazania m.in. wycofania z obrotu środka spożywczego lub użytku innego wyrobu, mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi, a także zamknięcie zakładu. Jednocześnie decyzja, o której mowa w art. 27 ust. 2 powołanej ustawy ma na celu ochronę zdrowia i życia ludzkiego oraz jest konsekwencją wprowadzania do obrotu przez określony podmiot środka spożywczego, który może zagrażać zdrowiu i życiu ludzkiemu Decyzja taka nie stanowi natomiast wprost sankcji za zatrucie konkretnej osoby, tzn. organ nie ma obowiązku wykazania, że faktycznie doszło do zatrucia w wyniku spożycia środka u konkretnego sprzedawcy (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 268/06, LEX nr 315983).

Ponadto jeszcze przed rozstrzygnięciem w drodze decyzji zagadnień głównych, co do możliwości wprowadzenia lub nie do obrotu danego środka spożywczego, organy inspekcji mogą dokonać zabezpieczenia produktu w trybie egzekucji administracyjnej, na czas postępowania głównego. Takie czynności nie przesądzają o tym, czy kontrolowany produkt ma charakter spożywczy, czy "kolekcjonerski", ale też nie są uzależnione od ostatecznego rozstrzygnięcia w tej mierze (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1327/09, LEX nr 1343849). Z punktu widzenia prawa nie budzi wątpliwości kompetencja Głównego Inspektora Sanitarnego do podjęcia natychmiastowych działań w celu eliminacji tzw. "dopalaczy" z obrotu na terenie kraju, ze względu na pojawiające się informacje o potencjalnym znacznym zagrożeniu dla życia i zdrowia obywateli. Państwowa Inspekcja Sanitarna jest nie tylko uprawniona, ale wręcz zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli i w celu realizacji tych obowiązków może zastosować środki władcze, niejednokrotnie o dużym stopniu uciążliwości dla adresatów takich decyzji (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 699/12, LEX nr 1696771).

W przypadku stwierdzenia na podstawie informacji o podjętych interwencjach medycznych, o przypadkach zatruć tzw. dopalaczami, czy wzrastającej w sposób nagły liczbie osób hospitalizowanych, u których stwierdzono zażycie tzw. "produktów kolekcjonerskich" ("dopalaczy") organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do których obowiązków ustawowych należy ochrona zdrowia publicznego, zobligowane są do podjęcia odpowiedniej interwencji i zastosowania środków przewidzianych w ustawie z 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym także działań o charakterze przyspieszonym i nadzwyczajnym (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2012 r. , sygn. akt VII SA/Wa 2693/11, LEX nr 1163110). Co więcej, działanie organu praktycznie zawsze będzie wiązać się z wkroczeniem w pewną sferę wolności obywatela, w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej i z użyciem przymusu państwowego, gdyż jest to podyktowane właśnie koniecznością ochrony interesu publicznego, w tym ochrony zdrowia i życia ludzkiego, co stanowi jeden z podstawowych obowiązków Państwa. Nie może być zatem kwestionowane przez osoby zajmujące się produkcją lub dystrybucją środków uznanych za mogące, choćby potencjalnie, powodować zagrożenie dla zdrowia i życia potencjalnych nabywców takich wytworów.

Mając na uwadze powyższe zasady prawa i badając zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2015 r. Sąd stwierdził, że organ dokładnie i z właściwą starannością przyjął oceny spornej decyzji z [...] października 2010 r. sformułowane w powołanych wyżej orzeczeniach WSA i NSA w sprawach wszczętych na podstawie skarg D. B.. Organ przeprowadził dogłębne postępowanie dowodowe dotyczące środków zatrzymanych w sklepach skarżącego, w tym badania laboratoryjne mające na celu zarówno ustalenie składu chemicznego oferowanych wytworów, jak i możliwych konsekwencji ich spożycia oraz ich wpływu na życie i zdrowie ludzi. Organ uzyskał także potwierdzenia, że produkt pod nazwą "[...]" oraz wytwory podobne sprzedawane przez skarżącego mają wszystkie cechy istotne dla uznania ich za środku mogące rodzić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, a przez to spełniały warunki podjęcia przez Głównego Inspektora Sanitarnego decyzji z dnia [...] października 2010 r. i kolejnych kroków.

Z przedstawionych powodów faktycznych Sąd stwierdza, że organ działał zgodnie z ocenami prawnymi wyrażonymi w powołanych orzeczeniach sądów administracyjnych. Tym samym nie znajdują potwierdzenia sformułowane w skardze zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, że wyroby znajdujące się w punktach handlowych skarżącego powodowały bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi oraz że były przeznaczone do spożycia przez ludzi pomimo prawidłowego oznaczenia na opakowaniu produktu.

W świetle analizy działań podjętych przez Głównego Inspektora Sanitarnego całkowicie bezzasadne okazały się też zarzuty naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez obrazę przepisu art. 27 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 u.P.I.S., które miałyby polegać na ich błędnym zastosowaniu i prowadzić do nakazania zaprzestania działalności w obiektach służących produkcji i obrotowi ww. wyrobami, ze względu na, jakoby, niestwierdzenie zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi.

Związanie organu powołanymi wyżej orzeczeniami sądów administracyjnych na podstawie art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a., ale także i związanie Sądu ocenami w wskazówkami sformułowanymi przez sądy prowadzi do stwierdzenia prawidłowości postępowania prowadzonego przez GIS, a przez to do uznania skargi w tym kluczowym zakresie za bezzasadną.

Po drugie, niezależnie od wcześniejszych prejudykatów sądowych, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził żadnych istotnych naruszeń prawa w przypadku podejmowania decyzji z dnia [...] października 2010 r. przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Podnoszone w skardze okoliczności naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 79 § 1 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o dopuszczeniu i przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, poprzez oparcie na opiniach biegłych i opiniach instytutów, które posiadają lakoniczne uzasadnienie, nie odnoszą się do ilości zawartości badanych substancji w badanych próbkach oraz nie odnoszą się do wpływu rzeczywistych ilości badanych substancji na zdrowie i życie ludzi, są zdaniem Sąd albo bezpodstawne, gdyż niezgodne z treścią uzyskanych opinii, albo całkowicie nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż nie wpływają na postępowanie i jego wynik w sprawie. W sytuacji, gdy decyzja z dnia [...] października 2010 r. została – jak stwierdzono wyżej - wydana w postępowaniu administracyjnym, w którym wystąpiła wielość stron, udział wszystkich stron w badaniach laboratoryjnych byłby niemożliwy, ale też niczego by nie wniósł do sprawy. Ani Główny Inspektor Sanitarny, ani Sąd nie mają najmniejszych podstaw by kwestionować profesjonalizm instytutów wydających powołane opinie, ani tym bardziej – rzetelność tych opinii.

Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie oraz okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga całkowicie niezasadna.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł tak, jak w sentencji.