Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 6/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1,  par. 10
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz- spr. Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Teresa Cisyk Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez P. Ś. jest decyzja Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kluczborku z [...], którą odmówiono skarżącemu stwierdzenia u niego choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziły postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne o następującym przebiegu.

Decyzją z 3 kwietnia 2002 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kluczborku działając na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.) nie stwierdził u P. Ś., urodzonego [...], choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do tegoż rozporządzenia. W lakonicznym uzasadnieniu organ stwierdził, że rozpoznanie zdrowia pracownika dokonane zostało przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z 26 marca 2002 r. i stwierdzono brak podstaw do przyjęcia zawodowego urazu akustycznego. Akt ten utrzymał w mocy organ odwoławczy decyzją z dnia 21 sierpnia 2002 r., nr [...].

W wyniku skargi pracownika Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 27 lipca 2004 r. uchylił oba zaskarżone akty administracyjne, a w motywach orzeczenia stwierdził m.in. że pojęcie choroby zawodowej określał w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem i przepis ten należało brać pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji, albowiem z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).

Stosownie do tego przepisu chorobą zawodową jest choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

Rozpoznane u skarżącego schorzenie narządu słuchu jest wymienione w wyżej powołanym wykazie chorób zawodowych pod poz. 15 jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Zatem schorzenie to może być uznane w świetle powołanych przepisów za chorobę zawodową, o ile zostało spowodowane czynnikiem hałasu występującym w środowisku pracy.

Przepisy rozporządzenia nie tylko definiują pojęcie choroby zawodowej, ale i regulują wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania takiej choroby. Zgodnie z § 7 – 9 jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia.

Jednostki orzecznicze wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej.

Na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia.

Z powyższych uregulowań wynika, iż decydujące znaczenie ma orzeczenie medyczne właściwej jednostki służby zdrowia. Orzeczenie to powinno mieć formę opinii biegłego i powinno być poprzedzone zebraniem odpowiedniego materiału dowodowego, dotyczącego przebiegu zatrudnienia i czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w ślad za przeprowadzonymi dowodami z opinii właściwych jednostek służby zdrowia przyjęły, że ze względu na treść opinii uprawnionych jednostek nie można stwierdzić występowania u skarżącego schorzenia, które należałoby zakwalifikować jako chorobę zawodową.

Sąd rozpoznający sprawę 27 lipca 2004 r. podkreślił, że to stanowisko organów nie może się ostać. Zaznaczył, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego – zapadłym na tle przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983 r. - ukształtowała się cała konsekwentna linia orzecznicza dotycząca schorzeń wywołanych działaniem hałasu występującym w środowisku pracy.

W szczególności sąd ten akceptował, że powszechnie przyjmuje się konstrukcję domniemania związku schorzenia z warunkami pracy w razie zaistnienia przesłanek z § 1 ust. 1 rozporządzenia. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999 r., nr III RN 110/98 (Prok. i Pr. z 1999 r., nr 7-8, poz. 56) zajęto stanowisko, że "w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie." W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., nr II SA 372/82 (ONSA z 1982 r., nr 1, poz. 33) zawarto aktualny nadal pogląd, iż "Dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy - stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 45, poz. 271) - ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystarczy zatem samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że - mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę - jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową." Z kolei w wyroku NSA z dnia 4 lipca 2001 r., nr I SA 2244/00 (LEX nr 53801) przyjęto wprost, że "Wykonywanie przez około 18 lat pracy w warunkach ponadnormatywnego hałasu, stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego pomiędzy utratą słuchu a tymi warunkami (pracą)."Konstrukcję domniemania wywiedziono również w wyroku z dnia 19 lipca 1984 r., II PRN 9/84 (OSNCP 1985 r. z. 4, poz. 53), według którego w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie.

Wbrew stanowisku organów nie są one bezwzględnie związane treścią orzeczeń właściwych poradni chorób zawodowych, instytutów czy klinik, a ich obowiązkiem jest krytyczna analiza sporządzanych przez te jednostki opinii. W postępowaniu dotyczącym ustalenia choroby zawodowej obowiązują bowiem wszystkie podstawowe zasady postępowania administracyjnego wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisu art. 75 § 1 KPA wynika, że w toku postępowania organy administracyjne obowiązane są podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Chodzi tu przede wszystkim o zebranie w sposób właściwy materiału dowodowego w sprawie. Przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił czy też nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie. W celu usunięcia wszelkich wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy organy obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 KPA), w tym także – w niniejszej sprawie - okoliczności co do przyczyn stwierdzonego niedosłuchu, jego charakteru itp. W wyroku NSA z dnia 11 maja 1998 r., nr I SA 1200/98 – LEX nr 45833 stwierdzono, że "Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone." W zasadzie nie ma przy tym obowiązku wykazywania ścisłego związku przyczynowego między charakterem pracy a stwierdzonym u pracownika schorzeniem, jeśli środowisko pracy narażało go na chorobę wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a z materiałów sprawy nie wynika by istniała jakakolwiek inna przyczyna choroby.

W rozpoznawanej sprawie znaczenie mieć będzie także fakt rozpoznania przez właściwą jednostkę służby zdrowia odbiorczego charakteru stwierdzonego u skarżącego niedosłuchu, gdyż do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy ustalenie, że warunki pracy stanowiły jedną z przyczyn (nie musi być to przyczyna decydująca, przeważająca) stwierdzonego schorzenia.

Kończąc wywody uzasadnienia wyroku uchylającego orzeczenia organów obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zasięgnięcie opinii innego instytutu lub upoważnionej kliniki i doprowadzenie do jednoznacznego ustalenia przyczyny choroby skarżącego. Uzasadnienie orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w S. jest w tym zakresie do tego stopnia lakoniczne, że nie może być uznane za posiadające walor opinii biegłego, jako że nie wskazuje jaka przyczyna spowodowała chorobę ani nie obrazuje jakie skutki dla skarżącego spowodowała długotrwała (ponad 27 letnia) praca w hałasie.

Kolejną wydaną w toku postępowania administracyjnego decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z 9 października 2007 r. utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z [...] o niestwierdzeniu u P. Ś. choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r.

W szczególności decyzją z dnia [...], nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kluczborku ponownie odmówił stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu wskazał, iż w oparciu o dokumentację w postaci orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O., Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł., zebranych informacji o przebiegu zatrudnienia i narażeniu w środowisku pracy, można stwierdzić, że rozpoznane u P. Ś. uszkodzenia w obrębie narządu słuchu nie są typowe dla uszkodzenia pohałasowego. Podniósł, że stwierdzony niedosłuch, z uwagi na wielkość ubytku słuchu, nie odpowiada pojęciu choroby zawodowej, a nadto dalsze problemy zdrowotne w obrębie narządu słuchu występują pomimo braku narażenia na ponadnormatywny hałas, co wskazuje na brak występowania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem a warunkami pracy.

W odwołaniu od tej decyzji P. Ś. zakwestionował ustaloną wielkość ubytku słuchu, podnosząc, iż według badań, jakie przeszedł w latach 2001-2002, wynosiła ona dla ucha prawego i lewego odpowiednio 32 dB oraz 34 dB. Przytaczając treść uzasadnienia wyroku z dnia 27 lipca 2004 r., wskazał też, że nie zgadza się z przyjętym przez organ stwierdzeniem co do braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem a warunkami pracy. Nie zgodził się również ze stwierdzeniem odnośnie wystąpienia znacznego pogorszenia słuchu pomimo braku narażenia na hałas, wskazując, że powinny być brane pod uwagę wyniki zawarte w orzeczeniach z lat 2001-2002. Zestawiając wyniki badań dotyczących ubytku słuchu dokonanych przez Wojewódzki Ośrodka Medycyny Pracy w O., Instytutu Medycyny Pracy w S. oraz podczas leczenia szpitalnego w Wojewódzkim Centrum Medycznym w O., podkreślił istniejące znaczne różnice, wynoszące ok. 20 dB, zarzucając celowe zaniżenie wyników na jego niekorzyść. Wywiódł, że zgromadzone dowody, stwierdzające narażenie występujące w środowisku pracy i 34-letni okres pracy w hałasie stanowią wystarczającą podstawę do uznania choroby zawodowej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawił szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania. Podał, że bezspornym jest fakt, iż P. Ś. w okresie od czerwca 1972 r. do marca 1999 r. pracował jako tokarz, a następnie brygadzista w A w W. w hałasie o poziomie 71-94 dB., podkreślając przy tym, że sam fakt wykonywania pracy w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej nie może jeszcze przesądzać o uznaniu za zawodowe schorzenia rozpoznanego u pracownika. Dalej wymienił wszystkie orzeczenia, wydane kolejno w sprawie przez jednostki orzecznicze oraz wynikające z nich wnioski, wskazując, że żadna z nich na przestrzeni lat 2001-2007 nie rozpoznała choroby zawodowej. Wywiódł, że treść tych wszystkich orzeczeń składa się na całościowy obraz stanu słuchu P. Ś. i jego związku z narażeniem zawodowym na hałas. Uznał, że powoływanie się przez jednostki orzecznicze na wielkość stwierdzanego ubytku słuchu może wzbudzać wątpliwości natury prawnej, jednak z punktu widzenia medycznego jednostki orzecznicze nie mogą pominąć wyniku tego badania wydając orzeczenie lekarskie, gdyż ma on zasadnicze znaczenie przy ocenie stanu słuchu, jego wydolności wskazującej czy doszło do stanu, który można zakwalifikować jako chorobę, czy też nie. Organ stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie decydujący wpływ na odmowę stwierdzenia choroby zawodowej ma nie wielkość ubytków słuchu, a generalnie stan tego narządu, ujawniony w wynikach specjalistycznych badań lekarskich, wśród których wymienił dysfunkcję błędnika lewego, okresowe występowanie komponenty przewodzeniowej oraz progresje niedosłuchu po zaprzestaniu narażenia na hałas - określone w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Ł., a także wskazywane w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z dnia 5 września 2005 r. ujawnienie ubytków słuchu we wszystkich zakresach częstotliwości zamiast tylko częstotliwości wysokich, tympanogram odpowiadający otosklerozie w uchu prawym, a w uchu lewym spłaszczony, co przemawia za zaburzeniami ucha środkowego, podczas gdy otoskleroza jest choroba degeneracyjna kostnych części ucha i nie ma związku z narażeniem na hałas. W dalszej części uzasadnienia stwierdził, że wyrok Sądu został w pełni wykonany nie tylko poprzez konsultację sprawy w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. ale i poprzez uzupełniające opinie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Odnośnie wskazania przyczyn niedosłuchu podniósł, iż jednostki specjalistyczne obu szczebli orzekły, że trudno jest jednoznacznie wskazać pozazawodowe przyczyny uszkodzenia słuchu P. Ś., podając takie pozazawodowe czynniki ryzyka jak infekcje bakteryjne i wirusowe, niewłaściwe odżywianie, palenie tytoniu, oddziaływanie stresu, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki lipidowej, zmiany miażdżycowe, leki, uwarunkowania genetyczne. Podkreślił, iż ustalenie jakie pozazawodowe czynniki mogły spowodować schorzenie wybiega poza ramy orzecznictwa w sprawach chorób zawodowych, którego celem jest potwierdzenie lub wykluczenie związku rozpoznanego schorzenia z wykonywana pracą, a nie generalnie ustalanie przyczyn choroby, które w wielu wypadkach są nieznane. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, iż jednostki, na których badania powołuje się P. Ś. nie należą do wyszczególnionych w § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, jednak wyniki tych badań były znane jednostkom wydającym orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Poza tym stwierdził, iż samo stwierdzenie istnienia warunków pracy narażających na powstanie choroby zawodowej nie może przesądzać o rozpoznaniu choroby zawodowej, gdyż konieczne jest też rozpoznanie zmian w stanie zdrowia pracownika, które zostały spowodowane tymi warunkami, a takich zmian nie rozpoznano, co przesądza o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z 9 października 2007 r. została zaskarżona ponownie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. Ś. Skargę tą uwzględniono wyrokiem tut. sądu z 5 lutego 2008 r. sygn. akt. II SA/Op 573/07. Uchylając orzeczenie organu odwoławczego i określając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że nie zostały wykonane ocena prawna i zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku z 27 lipca 2004 r. w sprawie II SA/Wr 2165/02 przez co w konsekwencji stan faktyczny rozpoznawanej sprawy oraz ocena okoliczności budzą nadal uzasadnione wątpliwości.

W uzasadnieniu wyroku z 5 lutego 2008 r. WSA w Opolu ponownie odwołał się do motywów orzeczenia zapadłego w poprzedniej sprawie i akcentował zawarty tam obszerny i klarowny wywód dotyczący wykładni przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), w tym w szczególności zasad postępowania dotyczącego ustalenia choroby zawodowej, formy i rangi orzeczenia lekarskiego oraz przyjętej na tle tych przepisów konstrukcji domniemania związku schorzenia z warunkami pracy w razie zaistnienia przesłanek wynikających z § 1 ust. 1 tego aktu prawnego, stanowiącego, iż stwierdzenie choroby zawodowej powinno nastąpić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki, tj. wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych, rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz zaistnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą. Sąd wyeksponował również istotne znaczenie odbiorczego charakteru niedosłuchu wskazując, iż do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy ustalenie, że warunki pracy stanowiły jedną z przyczyn stwierdzonego schorzenia, nawet jeśli nie jest to przyczyna decydująca (przeważająca). Podkreślając niezbędność doprowadzenia do jednoznacznego ustalenia przyczyny choroby skarżącego, w zaleceniach do dalszego postępowania zaakcentowano konieczność zasięgnięcia opinii innego instytutu albo upoważnionej kliniki.

Odczytując treść tego wyroku, należy dojść do wniosku, że Sąd dostrzegł istnienie związku przyczynowego pomiędzy bezspornym, długoletnim - bo wynoszącym ponad 27 lat – zatrudnieniem, wykonywanym przez P. Ś. w narażeniu na hałas oraz stwierdzonym przez jednostki orzecznicze obustronnym odbiorczym ubytkiem słuchu, charakterystycznym dla uszkodzenia słuchu na tle zawodowym. W związku z tym Sąd na tle stanu faktycznego sprawy przyjmował istnienie domniemania uzasadniającego stwierdzenie choroby zawodowej, upatrując przy tym możliwość jego obalenia w drodze dowodu przeciwnego, jakim byłaby opinia kolejnej jednostki orzeczniczej, którą zalecił zasięgnąć.

Zalecenie to zostało przez organy zrealizowane, gdyż w sprawie zasięgnięto opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł., jednakże, zdaniem Sądu w niniejszym składzie, nie można z niego wywieść zakładanego skutku polegającego na obaleniu przyjętego przez Sąd domniemania.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. w opinii z dnia 27 marca 2007 r., uzupełnionej pismem z dnia 28 maja 2007 r., jednoznacznie stwierdził obustronne uszkodzenie słuchu typu odbiorczego. Podał przy tym - po pierwsze, że wartości ubytku słuchu nie spełniają wymaganego kryterium do uznania go za chorobę zawodową wynikającego z wytycznych metodologicznych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych, wynoszącego co najmniej 30 dB dla ucha lepiej słyszącego, a po wtóre – że po ustaniu narażenia nastąpiła progresja niedosłuchu, co potwierdza pozazawodowe tło ubytku słuchu.

Odnosząc się do tego dowodu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu w zaskarżonej decyzji dostrzegł zasadnie, że powoływanie się przez jednostki orzecznicze na wielkość stwierdzanego ubytku słuchu "może wzbudzać wątpliwości natury prawnej". Wskazać w tym miejscu należy, że kryterium stopnia niedosłuchu, wynikające z "Wytycznych metodologicznych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych", wydanych przez Ministra Zdrowia w roku 1987 na podstawie delegacji zawartej w § 7 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, było powszechnie negowane w orzecznictwie i piśmiennictwie na tle przepisu § 1 ust.1 tego rozporządzenia.

Argumentowano w tym względzie, iż przepisy prawa materialnego nie przewidują możliwości wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze względu na stopień tego uszkodzenia.

Odnośnie natomiast wskazywanego ustalenia progresji niedosłuchu po ustaniu narażenia na hałas w miejscu pracy podkreślono, że przepis rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie wyklucza wystąpienia u pracownika uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu w miejscu pracy i pogarszania się stanu słuchu z powodu jednoczesnego lub późniejszego działania innych czynników zewnętrznych. Okoliczności te mogą mieć znaczenie dla wielkości ewentualnych roszczeń odszkodowawczych, ale nie dla postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.

W świetle powyższego, nie można skutecznie odeprzeć zarzutu skargi, że zarówno stopień uszkodzenia słuchu, jak i progresja ubytku słuchu po ustaniu zatrudnienia, nie są okolicznościami mogącymi skutecznie podważyć domniemania zawodowego tła stwierdzonego u strony skarżącej uszkodzenia słuchu.

Dalej motywując zapadłe orzeczenie sąd rozpoznający poprzednio sprawę odniósł się ponownie i podzielił zapatrywanie WSA w Opolu zawarte w wyroku z 27 lipca 2004 r. i wyrażone tam oceny odnoszące się do domniemania istnienia choroby zawodowej na tle uregulowania § 1 rozporządzenia i zasad dowodzenia przewidzianych w K.p.a.

Sąd ten ponownie podkreślił, że brak orzeczenia lekarskiego, które jednoznacznie wyklucza związek schorzenia z pracą, oznacza w każdym przypadku konieczność uznania choroby za chorobę zawodową. Podkreślając tą konkluzję Sąd uprzednio rozstrzygający sprawę zauważył, że takiego dowodu przeciwnego w niniejszej sprawie nie przedstawiono zarówno w opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 27 marca 2007 r., jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak już wcześniej wskazano, dowodem takim nie może być stwierdzenie w zakresie stopnia uszkodzenia słuchu. Nie obala domniemania również wniosek, że choroba została spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą z uwagi na okoliczność, że po ustaniu narażenia na hałas następuje progresja niedosłuchu. Innych, poza wskazanymi wyżej, stwierdzeń w opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie zawarto. Pozostałe ustalenia organu oparte są o orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z dnia 5 września 2005 r., w którym stwierdzono ubytek słuchu o charakterze mieszanym. Zauważyć jednak należy, że orzeczenie to jest odosobnione i pozostaje w sprzeczności z treścią orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który jednoznacznie stwierdził ubytek słuchu typu odbiorczego, a nie mieszanego (przewodzeniowo-odbiorczego), a odnosząc się do tego orzeczenia uznał, iż występowanie komponenty przewodzeniowej może być okresowe. Tak samo nie rozwiewa wątpliwości wskazanie przez organ odwoławczy szeregu przyczyn, jakie mogły spowodować u skarżącego niedosłuch. Zauważyć trzeba, że wymieniając wśród nich infekcje, niewłaściwe odżywianie, palenie tytoniu, stres, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, leki, uwarunkowania genetyczne, organ sam określa je jako "pozazawodowe czynniki ryzyka", stwierdzając przy tym, iż nie można wskazać jednoznacznie jednego, bądź kilku z nich, które doprowadziły do uszkodzenia słuchu u P. Ś. Tym samym nie wskazuje dowodu wykluczającego domniemanie istnienia choroby zawodowej, co z kolei prowadzi do wniosku, że nie zostało wykonane zalecenie Sądu, zawarte w wyroku z dnia 27 lipca 2007 r., dotyczące jednoznacznego ustalenia przyczyny choroby skarżącego.

Skoro nie zaprzeczono rozpoznaniu niedosłuchu odbiorczego, nie wykluczono narażenia w środowisku pracy i nie ustalono innego, niż hałas ponadnormatywny na stanowisku pracy, czynnika patogennego (nie obalono domniemania), to w tych warunkach odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu stanowiła naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. oraz § 1 ust.1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotychczas zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu.

Skargę kasacyjną od tego wyroku Sądu wywiódł organ odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2008 r., w sprawie II OSK 799/08 oddalił skargę kasacyjną.

Sąd II instancji zaakcentował przede wszystkim, że uprawomocnienie się wyroku WSA w Opolu z dnia 27 lipca 2004 r., w sprawie II SA/Wr 2165/02 prowadzi do takich konsekwencji, że wyrażona w tamtym orzeczeniu ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wiążą ten sąd ale przede wszystkim organy administracji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy (por. art. 153 P.p.s.a.).

NSA podkreślił także, że jeżeli PWIS w Opolu nie będzie w stanie uzyskać właściwie sporządzonej opinii uzupełniającej Instytutu Medycyny Pracy w Ł., to okoliczność taka winna znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w ocenie tego materiału dowodowego.

Kończąc NSA ponownie zastrzegł, że wobec istniejącego związanie wyrokiem WSA w Opolu, bez znaczenia pozostają argumenty organu II instancji nawiązujące do treści innych orzeczeń sądowych zapadłych w innych sprawach.

W toku kolejnego, ponownego, rozpatrywania sprawy organ odwoławczy wydał [...] zaskarżoną decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] [...] o niestwierdzeniu u P. Ś. choroby zawodowej narządu słuchu.

W uzasadnieniu decyzji organu II instancji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania i odniósł się na wstępie do decyzji I instancji zauważając, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kluczborku decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił stwierdzenia u P. Ś. choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że P. Ś. był badany w trzech jednostkach upoważnionych do orzekania o chorobach zawodowych: w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K., w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Te jednostki, po przeprowadzonych badaniach lekarskich, analizie dokumentacji lekarskiej i danych na temat wielkości narażenia zawodowego stwierdziły, że rozpoznany u P. Ś. niedosłuch nie odpowiada pojęciu choroby zawodowej, stąd za taką nie może być uznany. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kluczborku stwierdził, że wobec orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej decyzją administracyjną.

Dalej w motywach decyzji zaznaczono, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu dokonał szczegółowej analizy treści wszystkich orzeczeń lekarskich wydanych w trakcie wieloletniej obserwacji stanu narządu słuchu P. Ś. i uznał, że na odmowę rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu wpłynęły następujące wyniki badań lekarskich:

Wykryta badaniem ENG, niecharakterystyczna dla zawodowego uszkodzenia słuchu, dysfunkcja lewego błędnika (Konsultacja lekarska nr [...] Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 27 marca 2007r.);

Obserwowana zmienność charakteru niedosłuchu - występowanie okresowo komponenty przewodzeniowej niedosłuchu, co spowodowane jest upośledzeniem niedrożności trąbek słuchowych (Konsultacja lekarska Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia 27 marca 2007r.);

Nietypowy dla uszkodzenia słuchu pohałasowego wynik badań audiometrii tonalnej - ujawnienie ubytków słuchu we wszystkich zakresach częstotliwości (Orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. nr [...] z dnia 5 września 2005r.).

Zgodnie z wiedzą medyczną ("Choroby zawodowe" pod redakcją Kazimierza Marka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001,2003) uszkodzenie słuchu spowodowane przewlekłym działaniem hałasu ma charakter ubytku w zakresie wysokich częstotliwości;

W audiometrii impedancyjnej uzyskano w uchu prawym tympanogram odpowiadający otosklerozie, a w uchu lewym spłaszczony, co przemawia za zaburzeniem mechaniki ucha środkowego (Orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. nr [...] z dnia 5 września 2005r.). Otoskleroza jest chorobą degeneracyjną kostnych części ucha, nie ma związku z narażeniem na hałas;

Obserwowana od 2002r. progresja niedosłuchu po zaprzestaniu narażenia na hałas w 1999r. (Opinia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 28 maja 2007r., Nr [...]).

Dane epidemiologiczne wskazują, że po ustaniu narażenia na hałas dalsze pogarszanie się słuchu nie ma związku z pracą zawodową, a wynika między innymi z naturalnych przyczyn wiekowych oraz wpływu czynników pozazawodowych.

Po tych rozważaniach odnoszących się do przebiegu postępowania pierwszoinstancyjnego organ odwoławczy zaznaczył, że zgromadzony materiał dowodowy w postaci orzeczeń i opinii lekarskich jednostek upoważnionych do orzekania o chorobach zawodowych wskazuje na brak podstaw do stwierdzenia u P. Ś. choroby zawodowej. Dowodem na to są orzeczenia trzech jednostek służby zdrowia, wymienionych powyżej. Podkreślono, że Instytut Medycyny Pracy w Ł. opinią z dnia 22 stycznia 2009r. Nr [...] wyjaśnił, że ze 100% pewnością należy wykluczyć, że narażenie zawodowe miało jakikolwiek wpływ na stan słuchu P. Ś. To stwierdzenie obala domniemanie o związku rozpoznanego ubytku słuchu z narażeniem zawodowym. Instytut wskazał również jednoznacznie przyczynę niedosłuchu rozpoznanego u P. Ś. Rozpoznał fizjologiczny ubytek słuchu związany z wiekiem. Jest to przyczyna pozazawodowa.

Ponadto zdaniem organu nie można pominąć w tej sprawie kwestii pogłębiana się ubytku słuchu P. Ś. po ustania narażenia zawodowego na hałas. Nie ma to wprawdzie znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ale jest argumentem świadczącym, że ubytek słuchu nie był związany z zawodowym narażeniem na hałas, które zakończyło się w 1998r.

Wszystkie wniesione przez P. Ś. dowody w postaci orzeczeń lekarskich jednostek, w których się leczy były przedmiotem analizy jednostek upoważnionych do orzekania o chorobach zawodowych i nie wpłynęły na zmianę orzeczeń o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zakończył zważania organ odwoławczy.

W skardze z dnia 1 grudnia 2009 r. P. Ś. wniósł o uchylenie decyzji Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia [...] i ponownie przytoczył te same argumenty jakie podnosił w kolejnych odwołaniach lub skargach sądowoadministracyjnych rozpatrywanych przez Sąd 27 lipca 2004 r. i 5 lutego 2008 r.

Akcentował, że po raz kolejny zwraca uwagę na zasadniczą rozbieżność w wynikach badań jego stanu zdrowia istniejącą pomiędzy jednostkami badawczymi w rozumieniu § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, a wynikami badań przeprowadzonych w jednostkach, w których równolegle do trwającego 8 lat postępowania administracyjnego leczy się, a to w Wojewódzkim Centrum Medycznym w O. i Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu Publiczny Z.O.Z w W. W toku tego leczenia zawsze stawiano diagnozę, że powodem choroby niedosłuchu jest uszkodzenie nerwów słuchowych spowodowane nadmiernym hałasem.

Skarżący odwołał się też do treści dokumentów lekarskich z tychże placówek leczniczych złożonych organowi odwoławczemu.

Stanowisko to potwierdził w oświadczeniu procesowym z dnia 11 marca 2010 r. przyjętym w formie załącznika do protokołu rozprawy w trybie art. 104 P.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się w całości do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania A w W. nie zajęły stanowiska procesowego w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania decyzji. Ponadto, stosowanie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa, w szczególności art. 153 P.p.s.a stanowiącego, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Już na początku trzeba zwrócić uwagę, że nie nastąpiła zmiana stanu prawnego w oparciu o który rozstrzygana jest sprawa. Podstawą orzekania są nadal przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, co potwierdza także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku oddalającym skargę kasacyjną w sprawie II OSK 799/08.

Obowiązujące obecnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2009 Nr 105 poz. 869), które zastąpiło uchylone rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. ( vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07), w § 11 ust. 2 odsyła do stosowania rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. Wobec wszczęcia sprawy przed 3 września 2002 r. (por. orzeczenie lekarskie z dnia 11 grudnia 2001 r. i decyzję organu I instancji z dnia 3 kwietnia 2002 r., które mimo braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania dowodzą tą okoliczność) stosowanie przepisów rozporządzenia z 1983 r. jest oczywiste.

Ponownie akcentować dlatego należy, że sprawa administracyjna była już przedmiotem oceny sądowej. W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiedział się w kolejnych wyrokach: wyroku z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 2165/2002 oraz w wyroku z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Op 573/07, utrzymanego w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 799/08.

Stosownie do tego uwzględniając treść art. 153 P.p.s.a. należy wskazać, iż wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministarcyjne. Zarówno organ jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, ma treść identyczną z treścią przypisaną przez tenże organ, a także do wyjaśnienia, że do stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania nie ma zastosowania dany przepis, lecz przepis inny, którego organ administracji nie uwzględnił. Nadto sformułowanie, iż "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy. W orzecznictwie sądowym pogląd ten należy uznać za utrwalony ( por. wyrok SN syg. akt III RN 130/97; OSNP 1999/1/2 z glosą aprobującą B. Adamiak OSP 1999/5/101, wyrok NSA w Warszawie z dnia 06.09.2001, syg. akt III SA 3377/00; System Informacji Prawnej -LEX nr 54000). Co więcej, nawet w wypadku sporu, co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w trybie przewidzianym. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 07.12.1999 r., sygn. akt I SA 1089/99–LEXnr 48019). W myśl art.153 P.p.s.a., oceną prawną wyrażoną w wyrokach zapadłych w niniejszej sprawie związane były zatem zarówno organy administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie i to bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzecznictwie w innych sprawach.

Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już wyroku z dnia 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 799/08 podkreślił to jednoznacznie.

Odnosząc się do przedmiotu niniejszej sprawy podzielić tym samym należy stanowisko wyrażone przez tut. Sąd w wyroku z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Op 573/07 powielającym poglądy zaprezentowane w wyroku z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 2165/02.

Pojęcie choroby zawodowej w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji określał § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawach chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz 294 ze zm.). Stosownie zaś do tego przepisu, za chorobę zawodową uznać należy chorobę, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozpoznane u skarżącego schorzenie narządu słuchu jest wymienione w powołanym wykazie chorób zawodowych pod poz. 15 jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu występującym w środowisku pracy. W świetle powołanych przepisów może być ono zatem uznane za chorobę zawodową o ile zostało spowodowane czynnikiem hałasu występującym w środowisku pracy. Organ rozpoznający sprawę winien, tym samym ustalić wystąpienie łącznie dwóch przesłanek materialnoprawnych, a to czy dana choroba ujęta jest w załączniku do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. oraz czy dana choroba spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Uwzględnić przy tym należy, przyjmowaną powszechnie w orzecznictwie sądowym konstrukcję domniemania związku schorzenia z warunkami pracy w razie zaistnienia przesłanek z § 1 ust. 1 rozporządzenia. W ocenie Sądu, dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały.

Stosownie do oceny wyrażonej przez Sąd w wyroku z dnia 5 lutego 2008 r., nie jest przy tym wyłączona możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia. Nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być jednakże tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. Według stanowiska NSA wykonywanie pracy przez co najmniej 27 lat (od 1972 do 1999 r.) w warunkach ponadnormatywnego hałasu, stanowi zaś dostateczną przesłankę do uznania związku przyczynowego pomiędzy utratą słuchu, a tymi warunkami (pracą) (por. też wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 2244/00, System Informacji Prawnej LEX nr 53801). Dodatkowo podnieść także należy, iż organy orzekające w sprawach o ustalenie istnienia choroby zawodowej nie są bezwzględnie związane treścią orzeczeń właściwych jednostek organizacyjnych do rozpoznania chorób zawodowych – poradni chorób zawodowych, klinik chorób zawodowych, oddziałów chorób zawodowych, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, lecz ich obowiązkiem jest krytyczna i wnikliwa analiza sporządzonych przez te jednostki opinii, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego.

W wyroku z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Op 573/07, tut. Sąd uchylając poprzednią decyzję organu odwoławczego stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zostało wykluczone domniemanie związku przyczynowego miedzy warunkami pracy a rozpoznaną u P. Ś. chorobą wobec czego, jako celowe wskazał zwrócenie się przez organ w ponownym postępowaniu do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., aby ten ostatecznie ustalił przyczynę uszkodzenia słuchu u P. Ś. W konsekwencji tego, w myśl art. 153 P.p.s.a., organ odwoławczy w ponownym postępowaniu zobligowany był do zarządzenia uzupełnienia opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł., w celu określenia, czy występujące u skarżącego schorzenie narządu słuchu należy do schorzeń wymienionych w pkt 15 wykazu chorób zawodowych i czy spowodowane zostało szkodliwymi dla zdrowia czynnikami występującymi w środowisku pracy poprzez ustosunkowania się do motywów orzeczeń poprzednio wydanych w sprawie popartych ustaleniami faktycznymi oraz wiedzy medycznej ze wskazaniem źródeł. Zalecenie to zostało przez organ zrealizowane, gdyż w sprawie zasięgnięto opinii uzupełniającej Instytutu Medycyny Pracy w Ł., jednakże zdaniem Sądu w niniejszym składzie, nie można z niego wywieść zakładanego skutku polegającego na obaleniu przyjętego przez Sąd domniemania. Instytut Medycyny Pracy w Ł. w opinii z dnia 22 stycznia 2009 r., nr [...] nie wykazał, by narażenie zawodowe miało wpływ na stan słuchu skarżącego ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że jednoznaczną przyczyną niedosłuchu P. Ś. jest fizjologiczny ubytek słuchu związany z wiekiem, jak również stopniowa progresja po okresie ustania narażenia na hałas w środowisku pracy, co w ocenie jednostki opiniującej jest równoznaczne z pozazawodową etiologią niedosłuchu.

Jak wynika z treści pisma kierowanego do Instytutu, organy odwoławcze orzekające w niniejszej sprawie nie kwestionowały faktu narażenia zawodowego P. Ś. na hałas, jednak badania lekarskie przeprowadzone przez jednostki uprawnione i które to stanowiły podstawę wydania przez IMP opinii z dnia 22 stycznia 2009 r., wykluczyły, że to narażenie miało wpływ na stan narządu słuchu. W wydanej opinii uzupełniającej z dnia 24 września 2009 r., nr [...] Instytut Medycyny Pracy nie ustosunkował się, pomimo wyraźnego wskazania przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, do przedłożonych przez skarżącego P. Ś. dokumentów tj.: zaświadczenie lekarskie Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu- Zakładu Opieki Zdrowotnej w W. z dnia 26 lutego 2009 r., w którym lekarz stwierdza, że w porównaniu z 2002 r., stan słuchu skarżącego nie uległ pogorszeniu. Potwierdzają to przedłożone przez stronę audiogramy: z dnia 6 września 1999 r. wykonane przez Poradnię Laryngologiczną w K. - tj. w okresie po ustaniu narażenia zawodowego na hałas i z dnia 26 lutego 2009 r. wykonane w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu w W. Do tych dokumentów jednostka badawcza w Ł. w ogóle się nie odniosła. W złożonej opinii uzupełniającej nie prowadzi się żadnej analizy materiału dowodowego sprawy, którym są także dokumentacje lekarskie z leczenia skarżącego w O. i W.

Nie podejmuje się żadnej polemiki z wynikami i konkluzjami tamtych dokumentów. Ograniczono się jedynie do powtórzenia ocen zawartych w opinii z dnia 22 stycznia 2009 r. Jest to zatem taka sytuacja o jakiej mówi orzeczenie NSA z dnia 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 799/08.

Oddalając skargę kasacyjną, którą zaskarżono wyrok tut. Sądu z 5 lutego 2008 r., Sąd II instancji podkreślił jednoznacznie, że opinia podlega ocenie przez organ w granicach art. 80 K.p.a. Jeśli organ właściwie sporządzanej opinii uzupełniającej nie będzie w stanie uzyskać ( a tak jest w tej sprawie ) winien rozstrzygnąć w oparciu o zebrany materiał dowodowy.

Wobec niezastosowania się organu do zaleceń Sądu, uznać należało, iż wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył art. 153 P.p.s.a. Stwierdzone uchybienie oraz jego ciężar nie pozwala zaś na stwierdzenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji powoduje konieczność jej uchylenia. Jednocześnie w dalszym ciągu aktualna pozostaje ocena wyrażona przez tut. Sąd w wyroku z dnia 27 lipca 2004 r., stosownie do której uznać należy, iż pomimo przeprowadzonych opinii uzupełniających przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. nadal nie zostało wykluczone domniemanie związku przyczynowego między warunkami pracy, a rozpoznaną u P. Ś. chorobą. Organ ponownie w uzasadnieniu decyzji wywodzi tezę, iż znaczna progresja słuchu nastąpiła po zakończeniu pracy, kiedy to ustała ekspozycja na hałas, powołując się w tym zakresie na wpływ, na stan narządu słuchu P. Ś. czynników pozazawodowych takich jak fizjologiczny ubytek słuchu, wynikający z własności osobniczych organizmu Wystąpienie tych czynników nie wyklucza jednak powyższego domniemania, na co Sąd wielokrotnie zwracał organowi uwagę w swoich orzeczeniach.

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie ma podstaw do nie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, na podstawie całego dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, i do tej konkluzji sprowadzić należy wskazania co do dalszego postępowania w rozumieniu art. 141 § 4 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 153 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o niewykonaniu zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 P.p.s.a.