Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1117/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 33 ust.2,art.  33(10)
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (zwana dalej Komisją Egzaminacyjną) w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. W powyższej uchwale Komisji Egzaminacyjnej, wydanej w oparciu o art. 3310 powołanej wyżej ustawy stwierdzono, że p. A. S. (kandydatka, skarżąca) uzyskała z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, przeprowadzonego dnia 20 września 2008 r., 189 punktów, w związku z czym uzyskała negatywy wynik z egzaminu.

Zgodnie z art. 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, (zwanej dalej ustawą), po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na aplikację radcowską komisja egzaminacyjna ustala wynik zdającego w drodze uchwały i wynik ten ogłasza. Natomiast art. 339 ust. 1 ustawy stanowi, iż egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, przy czym za każdą poprawną odpowiedź otrzymuje 1 punkt. Zgodnie z ust. 3 wyżej wymienionego przepisu, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów, stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu konkursowego.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 z późn. zm.). Powtórne sprawdzenie karty odpowiedzi skarżącej i przeliczenie punktacji wykazało, iż suma uzyskanych przez nią punktów określona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej, tj. 189 punktów jest prawidłowa, a zatem skarżąca uzyskała z egzaminu 189 punktów. W ocenie organu II instancji wszystkie pytania egzaminacyjne zostały sformułowane zgodnie z wymogami ustawy.

W odwołaniu skarżąca wniosła o uznanie za prawidłowe odpowiedzi udzielonych na pytania nr 98 oraz 139 i ustalenie punktacji na poziomie 191 punktów, a także uchylenie pytań o numerach: 187 i 206, w których żadna odpowiedź wskazana w teście nie była prawidłowa oraz obniżenie pułapu punktów niezbędnych do pozytywnego wyniku egzaminu, ewentualnie uchylenie pytań nr 98, 139, 187 i od nr 193 do nr 206, wykraczających poza zakres tematyczny określony w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, gdyż pytania te dotyczyły prawa podatkowego - wraz z odpowiednim obniżeniem pułapu wymaganych punktów lub też przyznanie punktów za te pytania.

Pytanie nr 98 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona będąca osobą fizyczną osobiście wnosząc apelację w sprawie nie będącej sprawą gospodarczą, nie opłaciła jej należną opłatą stosunkową, mimo że jest reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego:

A. sąd odrzuci apelację bez wezwania o uiszczenie opłaty,

B. przewodniczący wzywa stronę do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd,

C. przewodniczący wzywa pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd."

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A", podczas gdy według klucza odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "C".

Skarżąca podniosła, że pytanie zostało oparte na treści uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2007 r., co w świetle licznych orzeczeń NSA, jest niedopuszczalne.

Organ wyjaśnił, że prawidłowa odpowiedź na pytanie wynika z uregulowań art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 1302 § 3 i art. 133 § 3 k.p.c.

Ustawodawca jednoznacznie rozróżnia pisma wnoszone przez adwokata, radcę prawnego i rzecznika patentowego od pism wnoszonych przez stronę osobiście, nawet w sprawie, w której strona jest reprezentowana przez takiego pełnomocnika np. art. 4798a k.p.c., art. 4799 k.p.c.

Odrzucenie apelacji bez wzywania do uiszczenia opłaty możliwe jest tylko wówczas, gdy apelację wnosił adwokat lub radca prawny. W każdym natomiast przypadku wniesienia apelacji nieopłaconej przez samą stronę, sąd ma obowiązek wezwania do uiszczenia opłaty.

Z dniem 10 lipca 2008 r. przestał obowiązywać rygor przewidziany w art. 1302 § 4 w zw. z art. 1302 § 3 k.p.c. W wyroku z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie sygn. akt SK 20/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1302 § 4 zdanie pierwsze w zw. z art. 1302 § 3 k.p.c. w brzmieniu nadanym przez art. 126 pkt 12 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398) w zakresie, w jakim w postępowaniu w sprawach gospodarczych przewiduje, że sąd odrzuca nieopłacone środki odwoławcze lub zaskarżenia, wniesione przez przedsiębiorcę niereprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego, bez wzywania do uiszczenia należnej opłaty, są niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zatem według stanu prawnego na dzień egzaminu, żadne przepisy postępowania cywilnego nie przewidywały rygoru odrzucenia nieopłaconego środka odwoławczego wnoszonego przez stronę bez uprzedniego wezwania do uiszczenia należnej opłaty, jak przyjęła skarżąca.

Następne zakwestionowane pytanie nr 139 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, odwołanemu członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie będącemu jej wspólnikiem, legitymacja do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą:

A. przysługuje,

B. nie przysługuje,

C. przysługuje wyłącznie po wykazaniu interesu prawnego."

Według klucza odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "B", oparta na art. 250 pkt 1 w zw. z art. 252 § 1 k.s.h., zaś skarżąca udzieliła odpowiedzi "C".

Skarżąca zarzuciła, iż odpowiedź na to pytanie nie wynika z przepisów, lecz wprost odnosi się do uchwały SN z dnia 1 marca 2007 r. (sygn. akt III CZP 94/06), co spotkało się z krytyką w doktrynie.

Minister Sprawiedliwości uznał stanowisko skarżącej za niezasadne.

Przepis art. 250 k.s.h. w zw. z art. 252 § 1 k.s.h. wymienia osoby i organy, które posiadają legitymację do wytoczenia powództwa przeciwko spółce z o.o. o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą.

Zgodnie z art. 250 pkt 1 k.s.h., prawo do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólników przysługuje m.in. zarządowi, radzie nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz poszczególnym ich członkom. Stosownie do treści art. 252 § 1 k.s.h. "osobom lub organom spółki, wymienionym w art. 250 k.s.h., przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą."

Z brzmienia art. 250 k.s.h. wyraźnie wynika, że prawo do wytoczenia powództwa, o którym mowa wyżej, przysługuje m.in. zarządowi spółki oraz poszczególnym jego członkom. Uprawnienie to przysługuje zatem tylko tym osobom, które w dacie wytoczenia powództwa pełnią funkcję członka zarządu.

Teza pytania dotyczy uprawnień w zakresie wytoczenia powództwa przez odwołanego członka zarządu spółki z o. o. nie będącego jednocześnie wspólnikiem spółki.

W doktrynie i orzecznictwie wyrażane były różne poglądy na powyższy temat, jednak Sąd Najwyższy je ostatecznie przełamał, podejmując w dniu 1 marca 2007 r. uchwałę w składzie siedmiu sędziów, której nadano moc zasady prawnej. Zgodnie z tą uchwałą, "osobie odwołanej ze składu organu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie przysługuje legitymacja do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą".

Organ podkreślił, że krytyczne oceny doktryny, dotyczące powyższej regulacji, zawierające z reguły wnioski de lege ferenda, nie mają znaczenia dla oceny uprawnień odwołanego członka zarządu z zakresie wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały sprzecznej z ustawą, gdyż wynika ono z obowiązującego prawa.

Okoliczność, że w sprawie tej wypowiedział się Sąd Najwyższy nie oznacza, iż zagadnienie jest sporne i kontrowersyjne, zwłaszcza, że treść uchwały stanowi potwierdzenie literalnego brzmienia przepisu Kodeksu spółek handlowych, a nawet gdyby przychylić się do powyższego poglądu, to ostatecznie te wątpliwości rozwiała wyżej cytowana uchwała Sądu Najwyższego.

Orzeczenia Sądu Najwyższego nie należą - zgodnie z Konstytucją RP - do źródeł prawa, jednak mają one bardzo istotne znaczenie dla prawidłowego rozumienia prawa. Szczególną rolę w tym zakresie posiadają uchwały Sądu Najwyższego, które uzyskują moc zasad prawnych. Znajomość tych zasad stanowi także fragment znajomości prawa. Przecież wiedza z zakresu prawa nie polega na umiejętności literalnego odwzorowania treści przepisu, ale na prawidłowym odkodowaniu norm prawnych z przepisów.

Dużym ułatwieniem w procesie rekonstruowania norm z przepisów jest orzecznictwo Sądu Najwyższego ze szczególnym uwzględnieniem uchwał mających moc zasad prawnych. Waga takich uchwał jest bardzo poważna, a świadczy o niej m.in. okoliczność, że składy Sądu Najwyższego nie mogą orzekać sprzecznie z zasadą prawną dopóty, dopóki nie nastąpi zmiana stanu prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2007 r. w sprawie II KK 23/07).

Jest — dla oceny poprawności pytania nr 139 — niezwykle istotne, że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 1 marca 2007 r. w sposób kategoryczny stwierdził, że ocena braku uprawnień do wytoczenia powództwa odwołanego członka zarządu wynika z dokonanej poprawnie wykładni językowej przepisu 250 k.s.h.

Pytanie nr 187 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, wniesienie odwołania z uchybieniem terminu skutkuje wydaniem przez organ odwoławczy:

A. postanowienia o odrzuceniu odwołania,

B. postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania,

C. decyzji o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania."

Skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi "A". Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "B", oparta na art. 134 k.p.a.

Organ nie zgodził się z oceną skarżącej, że odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi była niepełna, nie wynikała wprost z powołanego przepisu i wymagała dodatkowych założeń. Zdaniem skarżącej, udzielenie odpowiedzi "B" na powyższe pytanie wymagało założenia, że wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uznanie, że pytanie było sformułowane nieprecyzyjnie, bowiem brak jest jednej prawidłowej odpowiedzi. Według skarżącej, jeżeli organ wyda postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, to w takim przypadku wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jest niedopuszczalne.

Według organu, stanowisko skarżącej jest niezasadne, gdyż treść pytania w żadnym stopniu nie uprawniała do przyjęcia, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Zgodnie art. 134 k.p.a. "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne." Odpowiedź na wskazane pytanie zawarta jest wprost w treści art. 134 k.p.a. i nie wymagała żadnych dodatkowych założeń. Z treści tego przepisu wynika, że w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności zmierzające do ustalenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. W jednym i drugim przypadku organ odwoławczy rozstrzyga o tym postanowieniem, które jest ostateczne.

Odpowiedź na pytanie, wbrew wywodom odwołującej, wynika zatem z treści przepisu.

Pytanie nr 206 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, maksymalną stawkę opłaty targowej, będącej opłatą lokalną, określa:

A. ustawa,

B. uchwała rady gminy,

C. wójt (burmistrz, prezydent) zarządzeniem."

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", podczas gdy prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A", wynikająca z treści art. 19 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu egzaminu.

Skarżąca uznała, że w tym pytaniu brak jest poprawnej odpowiedzi, ponieważ zgodnie z art. 20 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych maksymalną stawkę opłaty targowej określa minister właściwy do spraw finansów publicznych, a takiej odpowiedzi w powyższym pytaniu nie zaproponowano.

Organ uznał, że argumentacja skarżącej jest niezasadna, gdyż pytanie zostało jasno sformułowane i swą treścią ukierunkowuje odpowiedź, wynikającą wprost z treści powołanego wyżej przepisu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ponadto odpowiedź na wskazane pytanie wynika częściowo z art. 217 Konstytucji RP, który stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów i stawek podatkowych następuje w drodze ustawy. Przepis ten jednoznacznie określa, że maksymalna stawka podatku regulowana jest w drodze ustawy, do której Konstytucja RP odsyła.

Odpowiadając na zarzut skarżącej, iż pytania od nr 193 do nr 206 wykraczają poza zakres tematyczny określony w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, gdyż pytania te dotyczyły prawa podatkowego, niewymienionego w powołanym przepisie ustawy, Minister Sprawiedliwości uznał, że: 1) ustawa nie posługuje się pojęciem gałęzi prawa, ale określa, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu prawa np. finansowego, będącego pojęciem szerszym, 2) zarzut odwoławczy został umotywowany błędną tezą, iż prawo podatkowe jest odrębne od prawa finansowego. Minister podkreślił również, że ustawa o radcach prawnych nie narzuca limitów ilościowych pytań z danego zakresu prawa, ich stopnia szczegółowości, ani doboru ustawy, na której podstawie jest sformułowane konkretne pytanie z danego zakresu egzaminacyjnego, a w latach 2006 i 2007 test egzaminacyjny obejmował pytania z prawa podatkowego i nie było to kwestionowane przez skarżących, ani też nie uznały tego za sprzeczne z prawem sądy administracyjne, których kontroli podlegało wiele decyzji Ministra Sprawiedliwości.

Minister uznał też za chybiony zarzut skarżącej dotyczący niezgodności przepisu art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kandydatka, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, tj. uznanie, że pytanie nr 139 odpowiada wymogom określonym w ustawie o radcach prawnych, pomimo iż odpowiedź na to pytanie: (i) nie wynika wprost z przepisów ustawy; oraz (ii) nie jest jednoznaczna w doktrynie i judykaturze. Wobec powyższego kandydatka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2009 r.

Rozwijając przedstawiony zarzut kandydatka wskazała, że w świetle dotychczas wykształconej linii orzeczniczej NSA i WSA w Warszawie na tle art. 339 ust. 1, należy uznać, że pytanie nr 139, zawarte w zeszłorocznym teście na aplikację radcowską, zostało sformułowane w sposób naruszający wskazany wyżej przepis.

Zarówno NSA, jak i WSA w Warszawie wypowiadają się zdecydowanie przeciwko stawianiu w teście pytań, które dotyczą zagadnień spornych w doktrynie lub orzecznictwie.

I tak, w wyroku z dnia 10 stycznia 2008 r. (sygn. akt: II GSK 310/07) NSA wskazał, co następuje: "Należy niewątpliwie podkreślić, że pytania testowe na egzamin konkursowy na aplikację radcowską mają być tak sformułowane, by w sposób niebudzący wątpliwości kandydat na aplikanta mógł wskazać tylko jedną odpowiedź, jako prawidłową. Nie jest przy tym przekonujące twierdzenie organu, że pytania testowe na egzamin konkursowy na aplikację radcowską mogą dotyczyć zagadnień spornych czy budzących wątpliwości, znajdujących się w obrębie danej dziedziny prawa. Celem egzaminu na aplikację radcowską jest bowiem sprawdzenie wiedzy kandydata na aplikanta i jak zasadnie zauważa Sąd I instancji, pytania testowe na aplikację radcowską winny być wymagającym wiedzy testem z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Stawianie natomiast w teście pytań, na które odpowiedź w doktrynie i judykaturze nie jest jednoznaczna, stoi w sprzeczności z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Pytania testowe na egzamin konkursowy na aplikację radcowską mają być bowiem tak sformułowane, by zrealizować ustawowy wymóg określony w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a zatem na które jest tylko jedna prawidłowa i niebudząca wątpliwości odpowiedź".

W wyroku z dnia 2 lipca 2008 r. (sygn. akt: II GSK 234/08) NSA, podtrzymując swoją dotychczasową linię orzeczniczą stwierdził ponadto, że: "relacja między odpowiedzią a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego lub doktryny, o ile poglądy doktryny są jednolite w tej materii".

WSA w Warszawie również wielokrotnie wypowiadał się przeciwko pytaniom, na które odpowiedź nie wynika wprost z przepisów prawa, a z poglądów doktryny i orzecznictwa, które, co więcej, budzą wątpliwości (zob. min.: wyrok z dnia 9 lipca 2007 r. (sygn. akt: VI SA/Wa 306/07), wyrok z dnia 17 maja 2007 r. (sygn. akt.: VI SA/Wa 326/07), wyrok z dnia 20 czerwca 2008 r. (sygn. akt.: VI SA/Wa 877/08).

W wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. (sygn. akt: II GSK 355/07) NSA ponadto zwrócił uwagę, że: "Z tego przepisu (tj. art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych) wynika obowiązek zachowania najdalej idącej dbałości przy redagowaniu każdego zestawu trzech pytań, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie. Jeżeli takiego nawiązania nie ma, to wówczas za prawidłową należy uznać odpowiedź obejmującą nie tylko zasady, lecz również dopuszczone w normach prawnych wyjątki kształtujące łącznie z nimi stan prawny".

Co więcej, zdaniem NSA, "nie można odmówić przyznania punktu za udzieloną odpowiedź, w której przekonująco wykazano, że pozytywnej odpowiedzi nie zawiera żadne z trzech pytań zestawu" (zob. wyrok z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt: II GSK 414/2007).

Mając na uwadze powyższe, kandydatka zwróciła uwagę na sporne zagadnienie prawne poruszone w pytaniu nr 139, szeroko przywołując dotyczące tematyki objętej tym pytaniem poglądy doktryny i orzecznictwa, dokumentujące rozbieżności w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie w całości, odwołując się do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu odwoławczego, pytanie nr 139 oparte jest wyłącznie o normy prawne przywołane w decyzji.

W ocenie organu odwoławczego uzasadnienie decyzji zawiera wystarczający zestaw argumentów o charakterze prawnym, dotyczący prawidłowości pytania nr 139, a także pozostałych kwestionowanych pytań i stanowiących jednocześnie odpowiedź na pozostałe twierdzenia skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r., utrzymującą w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, którą stwierdzono, że skarżąca uzyskała z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, przeprowadzonego dnia 20 września 2008 r., 189 punktów, w związku z czym uzyskała negatywy wynik z egzaminu.

W odwołaniu od decyzji Ministra Sprawiedliwości skarżąca, która uzyskała z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 189 punktów, wniosła o uznanie za prawidłowe odpowiedzi udzielonych na pytania nr 98 oraz 139 i ustalenie punktacji na poziomie 191 punktów, a także uchylenie pytań o numerach: 187 i 206, w których żadna odpowiedź wskazana w teście nie była prawidłowa oraz obniżenie pułapu punktów niezbędnych do pozytywnego wyniku egzaminu, ewentualnie uchylenie pytań nr 98, 139, 187 i od 193 do 206, wykraczających poza zakres tematyczny określony w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. W skardze ograniczyła swoje zarzuty do naruszenia art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez uznanie, że pytanie nr 139 odpowiada wymogom określonym w ustawie o radcach prawnych, pomimo iż odpowiedź na to pytanie: 1) nie wynika wprost z przepisów ustawy; oraz 2) nie jest jednoznaczna w doktrynie i judykaturze.

W ocenie Sądu – słusznie.

Za trafne należy bowiem uznać zarzuty skargi sformułowane w odniesieniu do pytania nr 139. Wątpliwości Sądu wzbudziła kwestia stanowiska organu wyrażonego w zakresie tego pytania. W odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej skarżący szczegółowo omówił orzecznictwo Sądu Najwyższego związane z problematyką ujętą w tym pytaniu, jak również poglądy doktryny, w tym krytyczne wobec uchwały siedmiu sędziów SN, na którą powołuje się organ. W tej sytuacji za nieuprawniony należy uznać pogląd organu o jednolitym stanowisku w orzecznictwie i literaturze potwierdzającym, że odwołany członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, niebędący jej wspólnikiem nie ma legitymacji do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z prawem.

W orzecznictwie NSA został wyrażony pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela, że w teście egzaminacyjnym na aplikację nie powinno być takich pytań, na które możliwe jest udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi prawidłowej, a wybór odpowiedzi wiąże się z koniecznością opowiedzenia się po stronie poglądów wyrażonych w doktrynie, bądź po stronie stanowiska, i to nie jednoznacznego, prezentowanego w orzecznictwie, które jest kwestionowane przez uznanych przedstawicieli doktryny. Od przyszłego aplikanta nie można bowiem wymagać, aby jednoznacznie rozstrzygał zagadnienia prawne, co do których nie są zgodne autorytety prawnicze. Obowiązkiem organu było odniesienie się do zarzutów formułowanych przez skarżącego w stosunku do tego pytania, z którego to obowiązku organ nie wywiązał się w sposób należyty.

Podobne stanowisko zajmuje w odniesieniu do tego pytania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (np. w wyroku z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 798/09, którym zresztą oddalono skargę).

Sądu nie przekonały obszerne wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, zmierzające do wykazania, że pytanie nr 139 oparte jest wyłącznie o normy prawne przywołane w decyzji, tj. art. 250 pkt 1 w zw. z art. 252 § 1 k.s.h. Przedmiotem oceny Sądu nie jest bowiem odpowiedź na skargę, lecz zaskarżona decyzja. W jej treści natomiast w odpowiedzi na pytanie nr 139 organ wyraźnie odwołał się do treści odpowiedniej uchwały Sądu Najwyższego, podkreślając zwłaszcza rolę uchwał Sądu Najwyższego, które uzyskują moc zasad prawnych, i wskazując przy tym na znaczenie tych uchwał dla "prawidłowego odkodowania norm prawnych z przepisów." Dla Sądu jest to wyraźne potwierdzenie, że prawidłowa odpowiedź na zakwestionowane pytanie wymagała jednak stosownej znajomości orzecznictwa i doktryny.

Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na uzyskaną przez skarżącą liczbę punktów z egzaminu (189 + 1 = 190).

Jednocześnie nie zachodzi potrzeba szczegółowej merytorycznej oceny pozostałych zarzutów bowiem skarga została, jak to już wyżej wskazano, ograniczona do zarzutu niewłaściwego sformułowania pytania nr 139. Sąd nie widział potrzeby wychodzenia poza granice skargi, gdyż stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej - p.p.s.a.) nie miałoby to wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.