Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1912/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska, p. o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska /spr./, Protokolant sekretarz sądowy Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz M. M. kwotę 93,50 /dziewięćdziesiąt trzy złote i pięćdziesiąt groszy/ tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. uchylił w części dotyczącej podstawy prawnej, zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. uznającą zgłoszenie celne samochodu ciężarowego używanego marki Volkswagen typ-70XOD dokonane przez M. M. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej zgłoszonego towaru i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w dniu [...] M. M. dokonał zgłoszenia celnego samochodu ciężarowego marki Volkswagen typ-70XOD, rok produkcji 1991, wnioskując o objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego załączono między innymi umowę kupna z dnia [...] określającą cenę sprzedaży ww samochodu na kwotę 950,00 EUR. Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał, że zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towarów w rozumieniu art. 23 § 1 Kodeksu celnego jest zaś wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31. Jednocześni podkreślono, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle tego przepisu wiarygodność umowy kupna (faktury) obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej w tym dokumencie ceny transakcyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że organ celny zakwestionował kwotę na jaką opiewała umowa kupna, po analizie uśrednionych cen pojazdów tego samego typu, o tym samym roku produkcji co pojazd sprowadzony przez stronę, wykorzystując do tego celu katalog notowań pojazdów samochodowych na rynku zagranicznym "Eurotax Schwacke" 3/2002. Wartość celną samochodu organ celny I instancji ustalił na kwotę 14.900,00 PLN (3653,93 EURO) na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego stosując metodę tzw. "ostatniej szansy". Organy celne podniosły, że zastosowanie metod określonych w art. 25 i 26 Kodeksu celnego jest problematyczne, bowiem znalezienie samochodów o identycznym lub podobnym stopniu zużycia jest niemożliwe. Z kolei metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku importu towarów dla celów handlowych. Również metoda wartości kalkulowanej oparta na koszcie produkcji importowanych towarów opisana w art. 28 Kodeksu celnego nie może stanowić podstawy ustalenia wartości celnej używanych samochodów z uwagi na to, że samochody używane nie są produkowane jako takie. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że ceny zawarte w katalogu "Eurotax" na podstawie którego ustalono wartość celną sprowadzonego pojazdu są cenami średnimi, zbliżonymi do cen transakcyjnych i odnoszą się do pojazdów używanych i zamortyzowanych. Ceny z katalogu mogą być wykorzystywane do ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego, który dopuszcza oparcie się na metodach wcześniejszych z jednoczesnym elastycznym ich stosowaniem. W ocenie organu odwoławczego organ celny I instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności podanej w umowie kupna cenie transakcyjnej, zwłaszcza, gdy wyliczona w dalszym postępowaniu cena odbiega o około 374% od ceny w niej zawartej. Tak więc zakwestionowanie zadeklarowanej wartości sprowadzonego pojazdu uznać należy za w pełni uzasadnione, zaś ustalona metodami zastępczymi wartość celna samochodu i wymierzone cło są obliczone prawidłowo.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał także, że podanie niepełnej podstawy prawnej nie miało wpływu na kwotę ustalonej ostatecznie wartości celnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. M. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 23 § 7 i art. 29 Kodeksu celnego poprzez bezpodstawne i nieudowodnione zakwestionowanie wiarygodności ceny transakcyjnej oraz ustalenie wartości celnej metodą "ostatniej szansy" wynikającą z art. 29 Kodeksu celnego z pominięciem metod wskazanych w art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego. Skarżący stwierdził, że przeprowadzona kalkulacja wartości celnej została przeprowadzona w sposób nieprawidłowy z pominięciem postanowień Układu Ogólnego w sprawie Taryf i Handlu z 1994r. oraz pominięciem wytycznych rozdziału "Wartość wycenianego pojazdu" publikacji EUROTAX. W rozdziale tym stwierdza się, że dla ustalenia wartości fizycznie istniejącego pojazdu należy notowanie skorygować, między innymi o ponadnormatywny przebieg, dokonywane naprawy powypadkowe, ilość poprzednich właścicieli, sposób użytkowania pojazdu, lokalną specyfikę rynku samochodowego, akcji promocyjnych na rynku samochodów nowych. Wartości bazowej pojazdu nie pomniejszono również o zwyczajową marżę sprzedawcy oraz 35% stawkę celną.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i uznanie zgłoszenia celnego z dnia [...] za prawidłowe oraz spowodowanie zwrotu niesłusznie pobranych należności wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej w Ł. podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i przytoczył podane w niej argumenty. Dodatkowo wyjaśnił, że przy dokonywaniu kalkulacji nie odejmuje się od kwoty bazowej marży, ponieważ import samochodów używanych wprowadzonych na polski obszar celny jest importem indywidualnym, a nie dla celów handlowych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że obejmując procedurą dopuszczenia do obrotu używane pojazdy samochodowe przy ustalaniu kwoty wynikającej z długu celnego powszechnie stosuje się obniżone stawki celne wynoszące 0% od wartości celnej towaru. Zgodnie bowiem z umowami międzynarodowymi do zastosowania obniżonej stawki wystarczy np. deklaracja o pochodzeniu złożona przez dowolnego eksportera. Skarżący kwestionuje, że od kwoty bazowej nie odjęto 35% cła, nie zauważając jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie stawka obniżona 0%.

Odpowiadając na zarzut dotyczący stwierdzenia, że przy określaniu wartości celnej przedmiotowego pojazdu nie uwzględniono czynników mających wpływ na jego wartość takich jak zużycie, czy ponadnormatywny przebieg organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązujące przepisy tj. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r.(Dz.U. Nr 17 poz. 204 z 2001r.) zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 marca 2001r. zmieniające rozporządzenie w sprawie deklaracji i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 17 poz. 197 z 2001 r.) zostały wprowadzone celem wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. Zapewnieniem przestrzegania ww przepisów jest m.in. ustalenie wartości celnej sprowadzanych pojazdów zgodnie ze stanem pojazdu z dnia zgłoszenia. Dlatego też ustalając wartość celną pojazdu na podstawie metody "ostatniej szansy" nie ma obecnie wskazania do odliczenia od uśrednionej wartości rynkowej z katalogu ( w niniejszej sprawie Eurotax) określonego w procencie stopnia uszkodzenia, czy odliczenia z tytułu ponadnormatywnego zużycia, albowiem uszkodzone pojazdy w świetle powyższych przepisów nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu. Załączone przez stronę zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu potwierdza, iż importowany pojazd w momencie dokonania zgłoszenia celnego był sprawny technicznie i został dopuszczony do ruchu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 2[...] Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu wartością celną jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego.

W niniejszej sprawie organy celne na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego zakwestionowały wiarygodność materialną załączonej do zgłoszenia celnego umowy kupna importowanego samochodu z dnia [...] z uwagi na znacząco niską cenę pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stwierdzenie, że cena jest znacząco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Podstawowym zagadnieniem staje się zatem ustalenie tych cen, co nie może nastąpić w sposób dowolny. Zarówno organ I instancji jak również organ odwoławczy wydając decyzje powoływały się w tej kwestii na katalog notowań pojazdów samochodowych na rynku zagranicznym Eurotax Schwacke Liste nr [...] co jest słuszne co do zasady. Organ odwoławczy stwierdził, że zakwestionowano wiarygodność materialną umowy to znaczy kwotę na jaką opiewała umowa kupna, co uczyniono po analizie uśrednionych cen wynikających z powyższego katalogu, a dotyczących pojazdów tego samego typu, o tym samym roku produkcji co pojazd sprowadzony przez stronę. Analiza powołanego materiału porównawczego wskazuje jednak na nieprawidłowości w postępowaniu organów. Zastosowany bowiem w sprawie katalog Eurotax Schwacke Liste 3/2002 nie zawiera notowań sprowadzonego modelu samochodu z roku 1991, a więc adekwatnych do roku produkcji sprowadzonego pojazdu. Na załączonej do akt sprawy wybranej stronie tego katalogu dotyczącej modelu samochodu odpowiadającego pojazdowi importowanemu wręcz nadpisano, że "brak notowań dla roku 1991". W tej sytuacji jak wynika z akt sprawy dla porównania przyjęto cenę samochodu wyprodukowanego w 1992 roku. W ocenie Sądu przyjęcie wartości porównawczej odpowiadającej pojazdowi wyprodukowanemu w 1992 r. dla samochodu wyprodukowanego w 1991r., który był przedmiotem zgłoszenia celnego, niewątpliwie może mieć znaczenie w sprawie. Oznacza to, że wbrew zaprezentowanemu w uzasadnieniu decyzji stanowisku organy celne nie dysponowały materiałem porównawczym dotyczącym wartości samochodu podobnego typu o podobnych parametrach, wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd zgłoszony do odprawy celnej i w żaden sposób nie oceniły, czy w tej sytuacji posiadany materiał porównawczy mógł posłużyć do zakwestionowania wiarygodności materialnej załączonej do zgłoszenia celnego umowy.

W tej sytuacji nieprawidłowości dotyczące zakwestionowania wartości transakcyjnej skutkują podważeniem prawidłowości dalszych działań organów celnych, zmierzających do ustalenia wartości celnej metodami zastępczymi. Ustalenie wartości celnej metodami zastępczymi opisanymi w Kodeksie celnym jest bowiem konsekwencją odrzucenia wartości transakcyjnej. Skoro jednak organy celne nie wskazały uzasadnionych przyczyn zakwestionowania wartości transakcyjnej nie miały podstaw do jej odrzucenia.

Wobec opisanych mankamentów nie jest w obecnym stadium postępowania możliwe ustosunkowanie się do wyliczenia wartości celnej towaru. Można tylko w sposób ogólny podkreślić, że co do zasady należy zgodzić się z organami celnymi, że specyfika towaru jakimi są samochody używane czyni problematycznym zastosowanie metod zastępczych ustalania wartości celnej opisanych w art. 25 - 28 Kodeksu celnego. Argumentacja zawarta w uzasadnieniach rozstrzygnięć, poparta wytycznymi Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej w sprawie ustalania wartości celnej w tym zakresie nie budzi wątpliwości. Przy metodzie ostatniej szansy wynikającej z art. 29 kodeksu celnego dopuszczalne jest też oparcie się przy ustalaniu wartości celnej na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach, podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, jeśli takie istnieją. W takim przypadku należy jednak uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia. a także brać pod uwagę i to, że orientacyjne ceny katalogowe mogą obejmować opłaty i podatki importowe. Ustalając wartość celną w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego organy celne nie mogą stosować środków, które byłyby niezgodne z przepisami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. W uzasadnieniu decyzji organ winien zamieścić stosowane rozważania, z uwzględnieniem wszystkich branych pod uwagę elementów cenotwórczych, a argumentacja powinny być przedstawiona tak, aby można było skontrolować czy przyjęte ustalenia są prawidłowe i nie zawierają błędu. Powyższe nie wyklucza oczywiście konkluzji analogicznych czy nawet tożsamych z wyliczeniem zaprezentowanym w zaskarżonym rozstrzygnięciu, jednak ostateczne wnioski organ celny winien przedstawić po przeprowadzeniu niewadliwego postępowania dowodowego.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję celem umożliwienia organom celnym przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności związanych ze zgromadzonym materiałem porównawczym.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Wobec wykonania zaskarżonej decyzji, orzekanie w trybie art. 152 cyt. ustawy Sąd uznał za bezprzedmiotowe.

O zwrocie kosztów postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270).