Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1957/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1.art. 97 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11, art. 74, art. 284 pkt 2, art. 8, art. 72
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w L. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (UP RP) z dnia [...] kwietnia 2014 r., wydanym na podstawie art. 245 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz.1410; dalej: pwp) UP RP po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. z siedzibą w L., o ponowne rozpatrzenie postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie wynalazku pt. "Sposób oznaczania parametrów biochemicznych płynu ustrojowego", nr P. [...] zgłoszonego na rzecz C. S.A., z siedzibą w L., utrzymano w mocy w/w postanowienie.

W uzasadnieniu przypomniano, że w dniu [...] listopada 2011 r. do Urzędu Patentowego wpłynęło zgłoszenie wynalazku pt. "Sposób oznaczania parametrów biochemicznych płynu ustrojowego", złożone przez S. Sp. z o. o. z siedzibą w W.. Zgłoszenie oznaczono nr P. [...].

Następnie, w drodze umowy z [...] sierpnia 2012 r. prawo do ww. wynalazku zostało przeniesione na rzecz P. S.A. z siedzibą w L.

W dniu [...] sierpnia 2013 r. do akt zgłoszenia wpłynął wniosek współtwórcy p. A.W. o dopisanie go do listy zgłaszających wynalazek. W uzasadnieniu p. W. podkreślił, że nigdy nie był zatrudniony u zgłaszającego i nie przeniósł prawa do uzyskania patentu na rzecz S. Sp. z o.o. W konsekwencji brak jest, jego zdaniem, podstaw aby uznać, że prawo do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek, który w części należy do niego jako współtwórcy, przysługiwało kiedykolwiek S. Sp. z o.o.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Urząd wyjaśnił, że na obecnym etapie postępowania dopisanie p. A.W. do listy zgłaszających wynalazek będzie możliwe po wyrażeniu zgody na taką zmianę przez obecnego zgłaszającego. W przypadku braku takiej zgody Urząd uzna, że między stronami powstał spór dotyczący podmiotu uprawnionego do uzyskania patentu i zawiesi postępowanie.

W piśmie z dnia [...] października 2013 r. zgłaszający poinformował, iż nie wyraża zgody na dopisanie p. A.W. stwierdzając przy tym, że podmiotem uprawnionym do uzyskania patentu jest wyłącznie P. S.A.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. UP zawiesił postępowanie w sprawie w/w zgłoszenia oraz wezwał strony sporu do wystąpienia do sądu z powództwem o ustalenie prawa do uzyskania patentu.

Jak wynika z uzasadnienia w/w postanowienia, zawieszenie postępowania było konieczne z tego względu, że nie jest wiadome komu przysługuje prawo do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek. Kwestia ta stanowi zagadnienie wstępne, do rozstrzygnięcia którego, zgodnie z art. 284 pwp, właściwy jest sąd okręgowy. W przypadku, gdy w postępowaniu administracyjnym powstaje zagadnienie wstępne, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić postępowanie. Jednocześnie wzywa strony w określonym terminie do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego (art. 100 § 1 kpa).

Od postanowienia o zawieszeniu postępowania spółka P. S.A. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W/w spółka wniosła o uchylenie postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. w całości z powodu naruszenia przez Urząd przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 74 pwp, polegającym na przyjęciu, że zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania. Ponadto alternatywnie - na wypadek nieuwzględnienia wniosku o uchylenie postanowienia w całości - w/w spółka wniosła o uchylenie tego postanowienia w części dotyczącej wezwania stron sporu do wystąpienia do sądu i rozstrzygniecie co do istoty sprawy polegające na wyznaczeniu terminu na wystąpienie do wystąpienia do sądu. z pozwem o ustalenie prawa wyłącznie p. A.W.

Według P. S.A stanowisko p. A.W. zawarte w pismach z dnia [...].07.203 r. i [...].08.2013 r. sprowadza się do gołosłownego stwierdzenia, że nie pozostawał ze spółką S. Sp. z o.o. w stosunku zatrudnienia, którego skutkiem było uprawnienie S. Sp. z o.o. do uzyskania patentu. Ponadto p. A.W. zaprzecza jedynie pozostawaniu w stosunku pracy ze S. Sp. z o.o., natomiast w podaniu o udzielnie patentu wskazano art. 11 ust. 3 pwp, który stanowi, że prawo do uzyskania patentu może wynikać z umowy o prace lub realizacji innej umowy. Samo stwierdzenie, nie poparte żadnymi dowodami, że zgłaszającemu nie przysługuje prawo do uzyskania patentu nie może stanowić przesłanki zawieszenia postępowania.

Zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie jest według wnioskodawcy nieuzasadnione również z tego względu, że p. A.W. mógłby w przyszłości, po uzyskaniu ewentualnego korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia sądowego, wystąpić do Urzędu o dopisanie go jako współuprawnionego do udzielonego już patentu na podstawie art. 74 pwp.

Nieprawidłowe było również wezwanie przez Urząd Patentowy do wystąpienia do Sądu zarówno spółki P. S.A., jak i p. A.W.. Zdaniem P. S.A., wezwanie takie powinno dotyczyć wyłącznie p. A.W., jako osoby żądającej dopisania go jako współzgłaszającgo, tym bardziej, że zarzuty p. A.W. dotyczą jego relacji z innym podmiotem, tj. ze spółką S. Sp. z o.o.

Urząd Patentowy pismem z dnia [...] lutego 2014 r. poinformował p. A.W.– autora przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pan A.W., działając za pośrednictwem pełnomocnika, wniósł o oddalenie tego wniosku informując jednocześnie, że trwają prace nad powództwem o ustalenie prawa.

Następnie w dniu [...] kwietnia 2014 r. do akt zgłoszenia wpłynęła kopia pozwu p. A.W. przeciwko P. S.A., złożonego w Sądzie Okręgowym w W., o ustalenie prawa do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek.

Zadaniem UP PR, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji zawiesza postępowanie gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd.

Przez pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuacje w których wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem pewnej kwestii przez inny organ lub sąd. Inaczej: w sprawie wystąpiła kwestia, której rozstrzygnięcie nie należy do właściwości organu który prowadzi postępowanie, a bez rozstrzygnięcia której nie jest możliwe zakończenie postępowania.

Z sytuacja taką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

A.W. zażądał udzielenia patentu na jego rzecz, podnosząc że jest on współuprawniony wraz z P. S.A do uzyskania patentu. Z kolei P. S.A. stoi na stanowisku, że jest jedynym podmiotem do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek. Ustalenie uprawnionego do uzyskania patentu ma zasadnicze znaczenie dla toczącego się postępowania. Urząd Patentowy udziela patentu na rzecz osoby uprawnionej do jego uzyskania. Zatem rozstrzygnięcie sprawy - udzielenie patentu na rzecz uprawnionego -zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd zagadnienia wstępnego, jakim jest kwestia, kto jest właścicielem rozwiązania(zgodnie z art. 284 pkt 2 pwp). Brak rozstrzygnięcia kwestii podmiotu uprawnionego powoduje nie tylko niemożność samego wydania przez Urząd decyzji o udzieleniu patentu, ale również powoduje niemożność prowadzenia badania merytorycznego zgłoszenia. Uprawniony jest bowiem dysponentem zgłoszenia i od niego zależeć będzie zakres udzielonej ochrony, redakcja zastrzeżeń ochronnych czy wykonywanie postanowień Urzędu. W świetle powyższego nieuzasadnione jest twierdzenie C. S.A., iż zawieszenie postępowania nie jest konieczne, gdyż p. A.W. mógłby w przyszłości, już po udzielaniu patentu, po uzyskaniu korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia w sądzie cywilnym, żądać przeniesienia udzielonego prawa na jego rzecz. Przepis art. 74 pwp, na który powołuje się C. S.A. stanowi, że w razie zgłoszenia wynalazku albo uzyskania patentu na wynalazek przez osobę nieuprawnioną, uprawniony może żądać umorzenia postępowania lub unieważnienia patentu. Uprawniony może żądać również udzielenia mu patentu lub przeniesienia udzielonego patentu na jego rzecz. Przepis ten pozwala zatem na przystąpienie do postępowania będącego jeszcze w toku, bez potrzeby oczekiwania na udzielnie patentu.

Rozstrzygniecie sporu dotyczącego prawa do uzyskania patentu nie należy do właściwości Urzędu Patentowego. Urząd nie może przejąć kompetencji sądu powszechnego. Urząd nie mógł zatem oceniać nadesłanych przez strony sporu dowodów potwierdzających przysługiwanie prawa do uzyskania patentu. Z tego względu nieuzasadniony jest zarzut spółki P. Sp. z o.o., iż postępowanie zostało zawieszone w oparciu o gołosłowne stwierdzenia p. A.W.

Aktualnie zostało wszczęte postępowanie sądowe o ustalenie prawa do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek. Podjęcie postępowania, a w konsekwencji rozstrzygniecie przez Urząd zagadnienia wstępnego w sytuacji, gdy zagadnienie to jest przedmiotem postępowania przed sądem cywilnym stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Z tego względu uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania nie jest możliwe.

Złożenie przez p. A.W. pozwu o ustalenie prawa powoduje natomiast, że bezprzedmiotowe stało się wezwanie do wystąpienia do sądu powszechnego o rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego. Wobec zmiany stanu faktycznego należało uchylić postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. w części dotyczącej wezwania stron do złożenia stosownego pozwu.

Tym niemniej Urząd pragnie podkreślić, że w momencie wydawania postanowienia, tj. w dniu [...] grudnia 2013 r. wezwanie to było prawidłowe. P. S.A. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosiła, że wezwanie to dotyczyć powinno wyłącznie p. A.W. Urząd nie podziela tego stanowiska. Zgodnie z art. 100 § 1 kpa organ, który zawiesił postępowanie w związku zaistnieniem w sprawie zagadnienia wstępnego wzywa stronę do wystąpienia do właściwego sądu lub organu o rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego, chyba że strona wykaże, iż z wnioskiem takim wystąpiła. Nie ulega wątpliwości, że spółka P. Sp. z o.o. jest stroną przedmiotowego postępowania. Zatem wezwanie tej spółki do wystąpienia na drogę sądową z pozwem o ustalenie prawa, w sytuacji gdy pozew taki nie został złożony, było uzasadnione.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. S.A., działająca za pośrednictwem pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c ppsa), polegające na:

a) naruszeniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 252 pwp - poprzez błędne przyjęcie, że zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania;

b) naruszeniu art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 252 pwp - poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, spowodowane niedopełnieniem obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia wystarczającego materiału dowodowego potwierdzającego istnienie sporu co do prawa;

c) naruszeniu art. 78 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 252 pwp - poprzez niewywiązanie się z obowiązku ustosunkowania się do wyjaśnień skarżącego i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w wyniku czego została wydana błędna decyzja w przedmiotowej sprawie;

d) naruszeniu art. 10 § 1 kpa oraz art. 39 kpa w zw. z art. 252 pwp - poprzez niedoręczenie skarżącemu odpisu pism z dnia [...] marca oraz [...] kwietnia 2014 r. złożonych w niniejszej sprawie przez p. A.W., a następnie niezwłoczne wydanie postanowienia i - w konsekwencji - zaniechanie zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych przez p. A.W. żądań;

e) naruszeniu art. 8 kpa w zw. z art. 252 pwp - poprzez przyjęcie w niniejszej sprawie dwóch sprzecznych stanowisk dotyczących tego samego zagadnienia i – w konsekwencji - zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestnika postępowania do władzy publicznej, czego wyrazem jest zwlekanie 4 miesiące z wydaniem postanowienia, a następnie, wydanie postanowienia w ciągu zaledwie 2 dni po otrzymaniu kopii pozwu p. A.W.

f) naruszeniu art. 107 § 3 kpa oraz art. 11 kpa w zw. z art. 126 kpa i art. 252 pwp – poprzez niewskazanie w uzasadnieniu okoliczności faktycznych, uzasadniających według UP RP stwierdzenie, że istnieje spór co do prawa, że podstawą przysługiwania prawa do patentu była umowa, o której mowa w art. 11 ust. 3 pwp, wskazana w zgłoszeniu oraz późniejszych wyjaśnieniach skarżącego (czemu p. A.W. nie zaprzeczył), oraz poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego wyrażonych w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz kolejnych pismach, a także niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, jakimi UP RP kierował się przy załatwieniu sprawy.

W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie w całości postanowienia UP RP z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz poprzedzającego je postanowienia UP RP z dnia [...] grudnia 2013 r., a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono najpierw zarzuty naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy

Zdaniem skarżącego, zawieszenie przedmiotowego postępowania przez UP RP jest bezpodstawne. UP RP nietrafnie uznał, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiotowym postępowaniu zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd zagadnienia wstępnego, tj. sporu o prawo do patentu. UP RP oparł się przy tym na dowolnych, nie popartych żadnym materiałem dowodowym ustaleniach i uwzględnił jedynie argumenty i twierdzenia jednego ze współtwórców wynalazku (p. A.W.), pomijając stanowisko skarżącego, bez wskazania przyczyn tego pominięcia.

W pierwszej kolejności skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 252 pwp wskazując, że w przedmiotowym postępowaniu w ogóle nie powstało zagadnienie wstępne, a więc nie zaistniały przesłanki zawieszenia postępowania. UP RP automatycznie przyjął, że dalsze procedowanie w załatwianej sprawie uzależnione jest od rozstrzygnięcia wyłonionego sporu co do prawa do patentu. W pewnych okolicznościach ustalenie podmiotu uprawnionego do uzyskania prawa wyłącznego może rzeczywiście stanowić zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku, gdy twierdzenia w tym zakresie zgłaszane przez osobę trzecią nie są poparte jakimkolwiek materiałem dowodowym, czy też w inny sposób chociażby uprawdopodobnione. Tymczasem w niniejszej sprawie UP RP zupełnie pominął okoliczność, że p. A.W. w toku przedmiotowego postępowania nie przedstawił żadnych dowodów na przysługiwanie mu prawa do patentu na wynalazek. W szczególności p. A.W. w ciągu niemal 10 miesięcy od złożenia pierwszego pisma w niniejszej sprawie nie przedstawił w swojej korespondencji do UPRP żadnych faktów, czy też dokumentów, które choćby uprawdopodobniałyby jego twierdzenia. W braku uprawdopodobnienia przez p. A.W. twierdzeń UP RP nie miał żadnych podstaw do zawieszenia postępowania.

Podstawy zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie nie mogła również stanowić okoliczność złożenia przez p. A.W. w Sądzie Okręgowym w W. pozwu z żądaniem ustalenia jego rzekomego udziału w prawie do uzyskania patentu na wynalazek. Przez fakt złożenia pozwu (nb. nawet niedoręczonego jeszcze skarżącemu z uwagi na wezwanie Sądu do uzupełnienia przez p. W. braków formalnych pozwu) p. A.W. nie wykazał przecież istnienia kwestii prejudycjalnej w postępowaniu administracyjnym. Skutkiem wniesienia pozwu nie jest bowiem zawisłość sprawy przed sądem powszechnym, a sam pozew może zostać przecież odrzucony lub cofnięty przed doręczeniem Skarżącemu. W chwili zawieszenia postępowania przez UP RP sprawa nawet nie zawisła przed sądem powszechnym.

Dalej, w ocenie skarżącego, w sprawie miało miejsce naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 252 pwp. Sprawdzenie wykazania przez p. A.W. zgłaszanych twierdzeń w sprawie dotyczącej udzielenia patentu na rzecz skarżącego należało do postępowania wyjaśniającego, które winien przeprowadzić UP RP w związku z załatwieniem przedmiotowej sprawy administracyjnej. Dlatego całkowicie chybione jest, kluczowe dla rozumowania UP RP, stwierdzenie, że: "Urząd nie mógł zatem oceniać nadesłanych przez strony sporu dowodów potwierdzających przysługiwanie prawa do uzyskania patentu" (zob. postanowienie, s. 4). UP RP błędnie utożsamił rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej z przedmiotem postępowania wyjaśniającego, które organ ma obowiązek przeprowadzić w odniesieniu do konkretnej sprawy administracyjnej. Tymczasem zagadnienie wstępne nie może odnosić się do okoliczności, które powinny być przedmiotem postępowania wyjaśniającego w toku postępowania administracyjnego w danej sprawie. Ocena, czy p. A.W. wykazał swoje twierdzenia, mające stanowić podstawę zawieszenia postępowania, nie należy przecież do kwestii prejudycjalnej, lecz stanowi element stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy administracyjnej. Oczywiste jest przy tym, że obowiązek UP RP dotyczący sprawdzenia zasadności składanych oświadczeń w świetle treści przedkładanych dokumentów nie jest tożsamy z samodzielnym rozstrzygnięciem przez UP RP, komu przysługuje prawo do patentu. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że "Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji". Zasady te stosuje się też przy wydawaniu postanowień.

Zdaniem skarżącego, w sprawie miało również miejsce naruszenie art. 78 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 252 pwp, gdyż UP RP nie dopełnił obowiązku wystarczającego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego potwierdzającego istnienie sporu co do prawa. W konsekwencji UP RP niedostatecznie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i automatycznie przyjął zaistnienie przesłanek zawieszenia przedmiotowego postępowania. UP RP nie przeprowadził żadnych dowodów, ani nie zażądał żadnych dodatkowych wyjaśnień i oparł się na gołosłownych twierdzeniach p. A.W. przedstawionych w pismach z dnia [...] lipca 2013 r., [...] sierpnia 2013 r., [...] marca 2014 r. oraz [...] kwietnia 2014 r. Podkreślić należy, że UP RP nie zażądał od p. A.W. żadnych wyjaśnień, mimo że p. A.W. tylko i wyłącznie zaprzeczył istnieniu stosunku pracy pomiędzy nim a pierwotnym zgłaszającym – S. sp. z o.o.

UP RP pominął przy tym wyjaśnienia skarżącego oraz nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego dostępnego w sprawie. Po pierwsze, UP RP nie odniósł się w uzasadnieniu do kwestii przysługiwania S. sp. z o.o. praw do wynalazku na podstawie umowy współtwórcy ze S. sp. z o.o., o której mowa w art. 11 ust. 3 pwp, ani też nie ustosunkował się do stanowiska skarżącego w tym zakresie oraz nie wyjaśnił, czy i dlaczego odmówił wiarygodności tym twierdzeniom. W niniejszej sprawie UP RP odniósł się w istocie wyłącznie do stanowiska p. A.W. i z niewyjaśnionych przyczyn uznał jego twierdzenie, że nie był on zatrudniony przez spółkę S. sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę, za wystarczającą podstawę zakwestionowania prawa do uzyskania patentu przez P. SA Stanowi to naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 252 pwp, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W toku prowadzonego postępowania UP RP miał bowiem obowiązek, wynikający również z art. 7 kpa - podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu powinien był rozpatrzeć materiał dowodowy przedstawiony również przez Skarżącego oraz ocenić brak materiałów popierających zarzut p. A.W.

UP RP nie odniósł się również do faktycznej długotrwałej bierności p. A.W. w realizacji swoich rzekomych uprawnień.

Kolejno, UP RP bez żadnego uzasadnienia całkowicie pominął treść wpisu w rejestrze patentowym oraz konsekwencje, jakie z niego wynikają dla oceny podstaw zawieszenia przedmiotowego postępowania. Stosownie do zgłoszenia wynalazku ujawnionego w rejestrze patentowym wyraźną podstawą przysługiwania prawa do patentu przez spółkę S. sp. z o.o. jest art. 11 ust. 3 pwp. Skutkiem wpisu do rejestru patentowego jest związanie UP RP jego treścią. Żaden przepis prawa własności przemysłowej nie nakłada na UP RP obowiązku sprawdzenia, czy zgłaszającemu wynalazek rzeczywiście przysługuje prawo do patentu. W literaturze wskazuje się, że: "osoba która dokonała zgłoszenia wynalazku w UP, ma jedynie status zgłaszającego, status ten jest jednak całkowicie wystarczającym dla uzyskania decyzji o udzieleniu patentu". Obowiązkiem zgłaszającego wynalazek jest wykazanie podstawy prawnej, co też spółka S. sp. z o.o. uczyniła, przedstawiając szereg dokumentów potwierdzających przysługiwanie jej prawa do patentu na podstawie art. 11 ust. 3 pwp. Inaczej w przypadku osoby kwestionującej treść wpisu w rejestrze patentowym: "Jeżeli ktoś kwestionuje prawo zgłaszającego do uzyskania patentu obowiązany jest to udowodnić, tj. przedstawić orzeczenie właściwego organu (np. wyrok sądowy wydany na podstawie art. 189 kpc). Wynika to nie tylko z ogólnej reguły, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 kc), ale również z treści art. 51 ust. o wyn., który przyznaje określone w tym przepisie specjalne roszczenia, temu tylko podmiotowi, który ma już status uprawnionego - temu, więc kto istnienie swego prawa wykazał w postępowaniu przed właściwym organem4 [...] Wszak podmiot o statusie zgłaszającego pierwszy wystąpił ze swym żądaniem udzielenia patentu, dokumentując zasadność swego żądania faktem ujawnienia wynalazku. Jeżeli ktoś później podważa prawa zgłaszającego do wynalazku, jest zrozumiałe, że powinien swe twierdzenie udowodnić" (podkr. własne). UP RP jest związany treścią wniosku, czyli podstawą przysługiwania prawa do patentu wskazaną w rejestrze patentowym. Natomiast p. A.W. nie przeprowadził żadnego dowodu w celu obalenia wiarygodności wpisów zawartych w rejestrze. W rezultacie, w braku takiego dowodu, UP RP winien był uznać oświadczenia w rejestrze patentowym za prawdziwe i uwzględnić je w swej analizie. Zakwestionowanie przez UP RP w postanowieniu przysługiwania na podstawie art. 11 ust. 3 pwp prawa do patentu przez pierwotnie zgłaszającego, zgodnie z treścią wpisu w rejestrze patentowym, jest dla skarżącego tym bardziej niezrozumiałe i zaskakujące, że w poprzednich pismach kierowanych do skarżącego UP RP zajął wprost przeciwne stanowisko i skonkludował, że: "Urząd pozostaje zatem związany oświadczeniem złożonym przez zgłaszającego na podstawie niniejszego przepisu [32 pwp] do czasu jego zmiany, wycofania lub prawomocnego rozstrzygnięcia sadu odnośnie prawa do uzyskania patentu" (por. pismo UP RP do skarżącego z dnia [...] sierpnia 2013 r.).

W rozstrzygnięciu będącym przedmiotem postanowienia, UP RP niewłaściwie zinterpretował również normę art. 74 pwp, zgodnie z którą podmiot uprawniony ma roszczenie o unieważnienie patentu lub przeniesienie patentu na jego rzecz w przypadku udzielenia go na rzecz osoby nieuprawnionej. Dlatego dalsze procedowanie przez UP RP i załatwienie sprawy, w żadnej mierze nie udaremnia zainteresowanemu realizacji prawa majątkowego w przypadku wykazania swojego uprawnienia. Tym bardziej, że - jak wyjaśniono już - w toku całego postępowania przed UP RP - p. A.W. nie przedstawił orzeczenia właściwego organu stwierdzającego jego rzekomy udział w prawie do patentu.

Skarżący wskazuje również na kolejne istotne uchybienie procesowe UP RP (naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 39 kpa w zw. z art.252 pwp), jakim jest niedoręczanie skarżącemu pism p. A.W. kierowanych do UP RP (pisma z dnia [...] marca 2014 r. oraz kopii pozwu złożonego w dniu [...] kwietnia 2014 r. przez p. A.W.), a dotyczących praw i obowiązków skarżącego o charakterze materialno-prawnym i proceduralnym. Tymczasem w literaturze wskazuje się wprost, że: "Z ogólnej zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany doręczać stronom i uczestnikom postępowania także te pisma sporządzone przez organ lub wniesione do organu przez strony i uczestników postępowania, z którymi strona powinna być zaznajomiona ze względu na to, że dotyczą jej praw i obowiązków o charakterze zarówno materialnym, jak i proceduralnym" . W rezultacie UP RP zaniechał zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych przez p. A.W. żądań. Stanowi to naruszenie interesów zgłaszającego, który jako strona postępowania zgłoszeniowego, ma prawo do czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności jeżeli pisma złożone przez p. A.W. bezpośrednio wpłynęły na wydanie postanowienia (zob. postanowienie, s. 4: Aktualnie zostało wszczęte postępowanie sądowe o ustalenie prawa do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek. Podjęcie postępowania, a w konsekwencji rozstrzygnięcie przez Urząd zagadnienia wstępnego w sytuacji, gdy zagadnienie to jest przedmiotem postępowania przed sądem cywilnym stanowiłoby rażące naruszenie prawdy).

Dokonując analizy przebiegu postępowania w niniejszej sprawie, należy zwrócić też uwagę, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2014 r. Przez ponad 3,5 miesiąca powyższy wniosek skarżącego pozostawał nierozpoznany. Następnie UP RP wydał postanowienie wraz z 5-stronnicowym uzasadnieniem zaledwie dwa dni (tj. [...] kwietnia 2014 r.) po otrzymaniu odpisu pisma p. A.W. z [...] kwietnia 2014 r. z załączoną kopią pozwu. Pomijając w tym miejscu fakt, że pisma p. A.W. UP RP nie doręczył skarżącemu, powyższa okoliczność de facto oznacza, iż po niemal 4-miesięcznym braku rozpoznania wniosku skarżącego, w ciągu zaledwie dwóch dni UP RP zapoznał się z obszernym pozwem, przygotował projekt postanowienia oraz wysłał postanowienie do skarżącego. Oczywiście nie jest to niemożliwe, ale taki sposób postępowania organu władzy publicznej budzi poważne wątpliwości skarżącego co do poszanowania praw procesowych skarżącego i rozpoznawania sprawy zgodnie z prawem. Miało tu zatem miejsce naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 252 pwp

Skarżący wskazał nadto na naruszenie art. 107 § 3 kpa oraz art. 11 kpa w zw. z art. 126 kpa i art. 252 pwp w związku z tym, że uzasadnienie postanowienia zawiera szereg istotnych uchybień. Wynika to z opisanego powyżej w niniejszym piśmie błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz braku wyczerpującego i należytego wyjaśnienia motywów, jakimi UP RP kierował się przy rozstrzyganiu sprawy i zawieszeniu postępowania. Po pierwsze, UP RP nie wyjaśnił dlaczego uznał twierdzenie p. A.W., że nie był on zatrudniony przez S. sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę, za wiarygodną podstawę zakwestionowania prawa do uzyskania patentu przez P. S.A, pomimo braku złożenia przez niego orzeczenia sądu stwierdzającego prawo do patentu lub przynajmniej jakichkolwiek dowodów uprawdopodabniających jego twierdzenia. Po drugie, w uzasadnieniu brakuje wskazania, dlaczego UP RP, pomimo gołosłowności twierdzeń p. A.W., co do istnienia kwestii materialno-prawnej, pomija wszelkie dowody i wyjaśnienia skarżącego, które potwierdzają, że przysługuje mu prawo do patentu na przedmiotowy wynalazek. Po trzecie, uzasadnienie nie wskazuje na jakiej podstawie UP RP przyjął tezę, że ocena wykazania twierdzeń p. A.W. w postępowaniu zgłoszeniowym nie należy do postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ w ramach załatwianej sprawy administracyjnej, lecz stanowi zagadnienie wstępne. Wskazane wyżej kwestie mają istotne znaczenie dla oceny stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie. Tymczasem w postanowieniu UP RP w ogóle ich nie wyjaśnił lub uczynił to w sposób niespójny i niezrozumiały.

Podsumowując, zaskarżone postanowienie odzwierciedla szereg nieprawidłowości procesowych opisanych szczegółowo powyżej, które doprowadziły do błędnej oceny stanu faktycznego sprawy i wydania nieprawidłowego postanowienia. Opisane powyżej uchybienia procesowe mają istotne znaczenie dla wyniku postępowania.

W odpowiedzi na skargę UP RP wniósł o oddalenie skargi.

Wskazał, że przez pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuacje, w których wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem pewnej kwestii przez inny organ lub sąd. Inaczej: w sprawie wystąpiła kwestia, której rozstrzygnięcie nie należy do właściwości organu który prowadzi postępowanie, a bez rozstrzygnięcia której nie jest możliwe zakończenie postępowania.

W ocenie organu, z sytuacja taką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Pan A.W. zażądał udzielenia patentu na jego rzecz, podnosząc że jest on współuprawniony wraz z P. S.A do uzyskania patentu. Z kolei P. S.A. stoi na stanowisku, że jest jedynym podmiotem do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek. Ustalenie uprawnionego do uzyskania patentu ma zasadnicze znaczenie dla toczącego się postępowania. Urząd Patentowy udziela patentu na rzecz osoby uprawnionej do jego uzyskania. Zatem rozstrzygnięcie sprawy - udzielenie patentu na rzecz uprawnionego - zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd zagadnienia wstępnego, jakim jest kwestia, kto jest właścicielem rozwiązania(zgodnie z art. 284 pkt 2 ustawy pwp.). Brak rozstrzygnięcia kwestii podmiotu uprawnionego powoduje nie tylko niemożność samego wydania przez Urząd decyzji o udzieleniu patentu, ale również powoduje niemożność prowadzenia badania merytorycznego zgłoszenia. Uprawniony jest bowiem dysponentem zgłoszenia i od niego zależeć będzie zakres udzielonej ochrony, redakcja zastrzeżeń ochronnych czy wykonywanie postanowień Urzędu. W świetle powyższego nieuzasadnione jest twierdzenie C. S.A., iż zawieszenie postępowania nie jest konieczne, gdyż p. A.W. mógłby w przyszłości, już po udzielaniu patentu, po uzyskaniu korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia w sądzie cywilnym, żądać przeniesienia udzielonego prawa na jego rzecz. Przepis art. 74 pwp, na który powołuje się C. S.A. stanowi, że w razie zgłoszenia wynalazku albo uzyskania patentu na wynalazek przez osobę nieuprawnioną, uprawniony może żądać umorzenia postępowania lub unieważnienia patentu. Uprawniony może żądać również udzielenia mu patentu lub przeniesienia udzielonego patentu na jego rzecz. Przepis ten pozwala zatem na przystąpienie do postępowania będącego jeszcze w toku, bez potrzeby oczekiwania na udzielnie patentu.

Rozstrzygniecie sporu dotyczącego prawa do uzyskania patentu nie należy do właściwości Urzędu Patentowego. Urząd nie może przejąć kompetencji sądu powszechnego. Urząd nie mógł zatem oceniać nadesłanych przez strony sporu dowodów potwierdzających przysługiwanie prawa do uzyskania patentu. Z tego względu nieuzasadniony był zarzut spółki P. S.A., iż postępowanie zostało zawieszone w oparciu o gołosłowne stwierdzenia p. A.W.

Ponadto do akt zgłoszenia wynalazku został złożony pozew o ustalenie prawa do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek. Podjęcie postępowania, a w konsekwencji rozstrzygniecie przez Urząd zagadnienia wstępnego w sytuacji, gdy zagadnienie to jest przedmiotem postępowania przed Sądem Cywilnym stanowiłoby rażące naruszenie prawa.

W uzasadnieniu postanowienia znalazło się również stwierdzenie, że wobec nadesłania do Urzędu kopii pozwu złożonego w sądzie, wezwanie do złożenia pozwu o ustalenie stało się bezprzedmiotowe. Tym niemniej Urząd wykazał, że w momencie wydawania o zawieszeniu postępowania postanowienia, tj. w dniu [...] grudnia 2013 r., wezwanie to było konieczne. P. S.A. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosiła, że wezwanie to dotyczyć powinno wyłącznie p. A.W. Urząd nie podziela tego stanowiska. Zgodnie z art. 100 § 1 kpa organ który zawiesił postępowanie w związku zaistnieniem w sprawie zagadnienia wstępnego wzywa stronę do wystąpienia do właściwego sądu lub organu o rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego, chyba że strona wykaże, iż z wnioskiem takim wystąpiła. Nie ulega wątpliwości, że spółka P. S.A. jest stroną przedmiotowego postępowania. Zatem wezwanie tej spółki do wystąpienia na drogę sądową z pozwem o ustalenie prawa, w sytuacji gdy pozew taki nie został złożony, było uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Urząd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Urząd nie może zgodzić się z poglądem skarżącej odnośnie braku istnienia zagadnienia wstępnego w przedmiotowej sprawie, a tym samym braku przesłanki zawieszenia postępowania. P. S.A. zarzuca Urzędowi automatyczne przyjęcie, że dalsze procesowanie uzależnione jest od rozstrzygnięcia sporu co do prawa do uzyskania patentu.

Zdaniem skarżącej, ustalenie podmiotu uprawnionego do uzyskania patentu może stanowić zagadnienie wstępne tylko w pewnych okolicznościach. Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku, gdy twierdzenie w tym zakresie zgłaszane przez osoba trzecią nie są poparte jakimkolwiek materiałem dowodowym, czy też inaczej uprawdopodobnione. Nawet złożenie w sądzie pozwu o ustalenie prawa nie jest, w ocenie spółki P. S.A., powodem do zawieszenia postępowania w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa. , w sytuacji gdy pozew może zostać cofnięty lub odrzucony.

Zdaniem Urzędu Patentowego, kwestia ustalenia podmiotu uprawnionego do uzyskania patentu stanowi zagadnienie wstępne w każdych, a nie tylko pewnych, okolicznościach. Jak to już wskazano w zaskarżonym postanowieniu, ustalenie uprawnionego do uzyskania patentu ma zasadnicze znaczenie dla toczącego się postępowania. Urząd Patentowy udziela patentu na rzecz osoby uprawnionej do jego uzyskania. Brak rozstrzygnięcia kwestii podmiotu uprawnionego powoduje nie tylko niemożność samego wydania przez Urząd decyzji o udzieleniu patentu, ale również powoduje niemożność prowadzenia badania merytorycznego zgłoszenia. Uprawniony jest bowiem dysponentem zgłoszenia i od niego zależeć będzie zakres udzielonej ochrony, redakcja zastrzeżeń ochronnych czy wykonywanie postanowień Urzędu. Kwestia ustalenia podmiotu uprawnionego do uzyskania prawa wyłącznego patentu została zakwalifikowana jako zagadnienie wstępne również przez Naczelny Sad Administracyjny (wyrok z dnia 10.04.2013 sygn. akt II GSK 75/12).

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, w przypadku wystąpienia zagadnienia wstępnego organ zawiesza postępowanie. Nie ma przy tym znaczenia, czy pozew o rozstrzygniecie tego zagadnienia został już wniesiony czy też nie. Zatem po zidentyfikowaniu zagadnienia wstępnego organ obowiązany jest zawiesić postępowanie, nawet w sytuacji gdy pozew nie został złożony - w przypadku niezłożenia pozwu wzywa się strony postępowania do wystąpienia do sądu z pozwem. W tym sensie, można przyznać rację skarżącej, że złożenie pozwu nie stanowi podstawy zawieszenia postępowania. Urząd zwraca jednak uwagę, że podstawą zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie było pojawienie się zagadnienia wstępnego, a nie sam fakt złożenia pozwu. Ewentualne odrzucenie czy wycofanie tego pozwu nie będzie podstawą do uznania, że zagadnienie wstępne nie istnieje (czy też zostało rozstrzygnięte).

Urząd nie może też zgodzić się z zarzutem, że powinien był sprawdzić zgłaszane przez p. A.W. twierdzenia. Żądanie dowodów, czy badanie wiarygodności twierdzeń zgłaszanych przez strony sporu w istocie tożsame z badaniem, czy przysługuje mu prawo do uzyskania patentu, a do czynienia takich ustaleń Urząd nie jest właściwy w świetle art. 284 pkt 2 pwp. Z tego względu nieuzasadnione jest uznanie, że Urząd naruszył przepis art. 7, 77 §1, 78 , 107 kpa poprzez zaniechanie zebrania materiałów dowodowych co skutkowało niedostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego i niedostatecznym uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia. Na marginesie Urząd zauważa, że sama skarżąca zarzuca Urzędowi, że dał wiarę nie popartym żadnymi dowodami twierdzeniom p. W. w sytuacji, gdy swoje prawa do uzyskania patentu opiera na również nie popartym żadnymi dowodami oświadczeniu złożonym przez S. Sp. z o.o. w podaniu o udzielaniu patentu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 kpa) poprzez zwlekanie z załatwieniem sprawy przez 3,5 miesiąca a następnie załatwienie jej w ciągu dwóch dni, Urząd wyjaśnia, że jak wynika z akt sprawy, po pierwsze przez część tego 3.5 miesięcznego terminu Urząd oczekiwał na stanowisko p. A.W., a po drugie wydanie postanowienia w dwa dni po wpływie pozwu nie jest równoznaczne ze sporządzaniem tego postanowienia w przeciągu dwóch dni. Urząd zwraca po raz kolejny uwagę, że podstawą zawieszenia postępowania było istnienie zagadnienia wstępnego, a nie fakt złożenia pozwu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 poprzez niedoręczenie skarżącej pisma p. A.W. z dnia [...] marca 2014r. oraz kopii pozwu Urząd zauważa, że uchybienie to miało wpływu na wynik sprawy. W szczególności pisma te nie miały, wbrew temu co twierdzi skarżąca, wpływu na wynik sprawy - postępowanie zostało zawieszone ponieważ doszło do sporu co do prawa do uzyskania patentu. W zaskarżonym postanowieniu Urząd wskazuje jedynie, że p. A.W. w piśmie z dnia [...].03.2014 r. wnosi o oddalenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast odnośnie pozwu Urząd wskazuje jedynie, że pozew taki wpłynął, i że dotyczy zagadnienia wstępnego wobec czego nie można uchylić postanowienia o zawieszeniu postępowania. Jak już wyżej wskazano Urząd nie oceniał, i nie powinien oceniać, argumentów zawartych w pismach P. A.W., gdyż kwestie te podlegają rozstrzygnięciu w postępowaniu cywilnym. Tak samo Urząd nie oceniałby ewentualnego stanowiska skarżącej, gdyby stanowisko takie wpłynęło po hipotetycznym przesłaniu jej pism p. A.W. Do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wystarczające było ustalenie, czy aktualny jest spór co do prawa uzyskania patentu.

Podsumowując w przedmiotowej sprawie pojawiło się zagadnienie wstępne skutkujące koniecznością zawieszenia postępowania. W tej sytuacji postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania należy uznać za prawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2012 r., poz. 270, z późn. zm..; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2014 r., którym po rozpatrzeniu wniosku P. S.A., z siedzibą w L., o ponowne rozpatrzenie postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie wynalazku pt. "Sposób oznaczania parametrów biochemicznych płynu ustrojowego", nr P. [...], zgłoszonego na rzecz C. S.A., z siedzibą w L., utrzymano w mocy w/w postanowienie.

W dniu [...] sierpnia 2013 r. wniosek o dopisanie do listy zgłaszających przedmiotowy wynalazek zgłosił współtwórcy patentu p. A.W. Wobec niewyrażenia zgody na takie dopisanie przez kolejnego zgłaszającego – P. S.A., z siedzibą w L. (następcę prawnego S. Sp. z o.o., z siedzibą w W.) Urząd Patentowy RP uznał, że między stronami powstał spór dotyczący podmiotu uprawnionego do uzyskania patentu i zawiesił postępowanie w sprawie w/w zgłoszenia oraz wezwał strony sporu do wystąpienia do sądu z powództwem o ustalenie prawa do uzyskania patentu.

Urząd uznał, że ustalenie osób uprawnionych do przedmiotowego patentu ma charakter zagadnienia wstępnego (prejudycjonalnego) w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Skarżący zakwestionował taką ocenę Urzędu stwierdzając, że kwestia prawa do uzyskania patentu nie stanowi zagadnienia wstępnego, wobec czego zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez Sąd jest niezasadne. Wobec powyższego Spółka wystosowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się więc do rozstrzygnięcia, czy wystąpiło w niej zagadnienie wstępne, narzucające konieczność zawieszenia postępowania, czy też takiego zagadnienia nie było, a co za tym idzie – wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania było zbędne, a rozstrzygnięcie sprawy powinno być dokonane przez Urząd Patentowy, w ramach postępowania toczącego się wyłącznie przed tym Urzędem.

Art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zgodnie zaś z art. 100 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.

Jeżeli zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu społecznego, organ administracji publicznej załatwi sprawę, rozstrzygając zagadnienie wstępne we własnym zakresie (§ 2).

Przepis § 2 stosuje się także wówczas, gdy strona mimo wezwania (§ 1) nie wystąpiła o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo gdy zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony. W tym ostatnim przypadku organ może uzależnić załatwienie sprawy od złożenia przez stronę stosownego zabezpieczenia (§ 3).

Kwestie związane z instytucją obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego, w tym również samo pojęcie zagadnienia wstępnego, zostały szeroko omówione w literaturze przedmiotu, komentarzach, a zwłaszcza w orzecznictwie sądów administracyjnych. Nie ma więc tutaj potrzeby ich ponownego przytaczania, czyniąc jednak wyjątek dla porządkującego orzeczenia NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1980/12, zgodnie z którym "Z zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy ziszczone są cztery elementy: po pierwsze, zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; po wtóre, jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; po trzecie, wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; po czwarte, istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji." Jeszcze, jeśli chodzi o sam charakter zagadnienia wstępnego, warto przytoczyć wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1789/12, LEX nr 1494705, zgodnie z którym "Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne", ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym."

Na tle tych wyroków można stwierdzić, co następuje.

Po pierwsze, nie ulega wątpliwości, że podniesiona przez organ kwestia współuprawnionego ujawniła się w toku postępowania zgłoszeniowego prowadzonego przez Urząd Patentowy w sprawie zgłoszenia wynalazku pt. "Sposób oznaczania parametrów biochemicznych płynu ustrojowego", nr P. [...], zgłoszonego na rzecz S. Sp. z o. o. z siedzibą w W. Następnie, w drodze umowy z [...] sierpnia 2012 r. prawo do ww. wynalazku zostało przeniesione na rzecz P. S.A. z siedzibą w L.

W dniu [...] sierpnia 2013 r. do akt zgłoszenia wpłynął wniosek współtwórcy p. A.W. o dopisanie go do listy zgłaszających wynalazek. Jak już stwierdzono, przedstawiając stan faktyczny sprawy, W uzasadnieniu p. W. podniósł, że nigdy nie był zatrudniony u zgłaszającego i nie przeniósł prawa do uzyskania patentu na rzecz S. Sp. z o.o. W konsekwencji brak jest, jego zdaniem, podstaw aby uznać, że prawo do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek, który w części należy do niego jako współtwórcy, przysługiwało kiedykolwiek S. Sp. z o.o.

Skarżący, odwołując się w tej kwestii do treści art. 11 pwp podniósł, że p. A.W. zaprzecza jedynie pozostawaniu w stosunku pracy ze S. Sp. z o.o., natomiast w podaniu o udzielnie patentu wskazano art. 11 ust. 3 pwp., który stanowi, że prawo do uzyskania patentu może wynikać z umowy o prace lub realizacji innej umowy

W związku z powyższym warto w tym miejscu przytoczyć powołany art. 11 pwp zgodnie z którym:

"Art. 11. 1. Prawo do uzyskania patentu na wynalazek albo prawa ochronnego na wzór użytkowy, jak również prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, twórcy.

2. Współtwórcom wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego uprawnienie do uzyskania patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji przysługuje wspólnie.

3. W razie dokonania wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego w wyniku wykonywania przez twórcę obowiązków ze stosunku pracy albo z realizacji innej umowy, prawo, o którym mowa w ust. 1, przysługuje pracodawcy lub zamawiającemu, chyba że strony ustaliły inaczej.

4. W umowie pomiędzy przedsiębiorcami może być określony podmiot, któremu przysługiwać będą prawa, o których mowa w ust. 1, w razie dokonania wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego w związku z wykonywaniem tej umowy.

5. W razie dokonania wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego przez twórcę przy pomocy przedsiębiorcy, przedsiębiorca ten może korzystać z tego wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego we własnym zakresie. W umowie o udzielenie pomocy strony mogą ustalić, że przedsiębiorcy przysługuje w całości lub części prawo, o którym mowa w ust. 1.

Rzeczywiście, w art. 11 ust. 3 powyższego przepisu mowa jest również o "...dokonaniu wynalazku ...z realizacji innej umowy." Nie oznacza to, że do oceny charakteru tej umowy uprawniony jest Urząd Patentowy, o co m.in. wnosi skarżący. W wyroku NSA z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 348/12, OSP 2014/11/99, Sąd ten stwierdził bowiem, że: "Ocena treści umowy, która stanowi podstawę dokonania wpisu do rejestru patentowego, nie może być samodzielnie dokonana przez Urząd Patentowy RP w szczególności, jeśli jest ona przedmiotem sporu między stronami postępowania o wpis. Kwestia ta stanowi zagadnienie wstępne, które powinno zostać rozstrzygnięte przez sąd powszechny (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.)". Ocena ta dotyczy, oczywiście, innego rodzaju umowy, ale nie można nie odnieść wrażenia, że w/w Sąd raczej nie popiera samodzielnej oceny umów dotyczących wynalazków i patentów, podlegającej kognicji sądów powszechnych, przez Urząd Patentowy.

Z podniesioną wyżej kwestią pozostaje w związku drugi element przesądzający o uznaniu określonego zagadnienia za zagadnienie wstępne, a mianowicie kwestia właściwości organu, którego kompetencja obejmuje rozstrzygnięcie takiego zagadnienia. Organ – Urząd Patentowy – odwołuje się tutaj do art. 284 pkt 2 pwp, zgodnie z którym sprawy o ustalenie prawa do patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji rozpatrywane są w trybie postępowania cywilnego, na zasadach ogólnych. W ocenie organu, nie ulega zatem wątpliwości, że organem właściwym do ustalenia prawa do przedmiotowego patentu jest w rozpatrywanej sprawie sąd okręgowy (dawniej – powszechny), a co zatem idzie – i właściwość organu przemawia za tym, że mamy tutaj do czynienia z zagadnieniem wstępnym. W przypadku zaś, gdy w postępowaniu administracyjnym powstaje zagadnienie wstępne, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Jednocześnie wzywa strony w określonym terminie do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego (art. 100 § 1 kpa).

W ocenie strony skarżącej tego rodzaju konstatacja prowadzi do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 74 pwp. Przypomnieć tu trzeba, że w myśl art. 74 pwp "W razie zgłoszenia wynalazku albo uzyskania na wynalazek patentu przez osobę nieuprawnioną, uprawniony może żądać umorzenia postępowania albo unieważnienia patentu. Może również żądać udzielenia mu patentu albo przeniesienia na niego już udzielonego patentu za zwrotem kosztów zgłoszenia wynalazku lub uzyskania patentu." Możliwość skorzystania z uprawnień, jakie daje ten przepis wnoszącemu o dopisanie A.W. nie są – w ocenie stron postępowania – ograniczone do określonego etapu postępowania lub – jeszcze dalej – łączą się z udzieleniem patentu. Przeciwnie, Przepis ten pozwala na przystąpienie do postępowania będącego jeszcze w toku, bez potrzeby oczekiwania na udzielnie patentu, a co za tym idzie – organ powinien wykorzystać tę możliwość i rozstrzygnąć spór we własnym zakresie. Ta właśnie możliwość przekonuje, że w rozpatrywanej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne. Jest bowiem oczywiste, że jeżeli organ może- w sensie: jest uprawniony – rozstrzygnąć występujący w sprawie spór o autorstwo zgłoszonego wynalazku we własnym zakresie, sam, to trudno w tej sytuacji mówić o wystąpieniu w sprawie zagadnienia wstępnego.

Argumentując niemożność samodzielnego rozstrzygnięcia tej kwestii organ podniósł, że nie należy do właściwości Urzędu Patentowego. Urząd nie może przejąć kompetencji sądu powszechnego. Urząd nie mógł zatem oceniać nadesłanych przez strony sporu dowodów potwierdzających przysługiwanie prawa do uzyskania patentu. Z tego względu nieuzasadniony jest zarzut spółki P., iż postępowanie zostało zawieszone w oparciu o gołosłowne stwierdzenia p. A.W.

Aktualnie zostało wszczęte postępowanie sądowe o ustalenie prawa do uzyskania patentu na przedmiotowy wynalazek. Podjęcie postępowania, a w konsekwencji rozstrzygniecie przez Urząd zagadnienia wstępnego w sytuacji, gdy zagadnienie to jest przedmiotem postępowania przed sądem cywilnym stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Z tego względu uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania nie było możliwe.

W ocenie Sądu, argumentacja Urzędu Patentowego jest, zwłaszcza w świetle powołanego wyżej art. 284 pkt 2 pwp, przekonywująca, gdyż w przypadku sporu sprawy o ustalenie prawa do patentu rozstrzygane są w trybie postępowania cywilnego, na zasadach ogólnych. Wyłącza to możliwość rozstrzygania tego rodzaju sporów w postępowaniu administracyjnym.

Kolejnym, trzecim elementem konstrukcyjnym pojęcia "zagadnienia wstępnego" jest jego "uprzedniość", wymóg rozstrzygnięcia kwestii objętej tym pojęciem przed rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Innymi słowy, rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego powinna warunkować możliwość rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

W odniesieniu do tej kwestii organ podnosi następującą argumentację.

Zgodnie z art. 8, 11 i 72 pwp prawo do uzyskania patentu na wynalazek albo prawa ochronnego na wzór użytkowy, jak również prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5 twórcy. Obowiązkiem Urzędu Patentowego jest ustalenie osoby uprawnionej do wynalazku, w tym osoby twórcy, mającej co do zasady status strony postępowania.

Ustalenie uprawnionego do uzyskania patentu ma zasadnicze znaczenie dla kontrolowanego postępowania. Urząd Patentowy udziela patentu na rzecz osoby uprawnionej do jego uzyskania. Zatem rozstrzygnięcie sprawy - udzielenie patentu na rzecz uprawnionego - zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd zagadnienia wstępnego, jakim jest kwestia, kto jest właścicielem rozwiązania(zgodnie z art. 284 pkt 2 pwp). Brak rozstrzygnięcia kwestii podmiotu uprawnionego powoduje nie tylko niemożność samego wydania przez Urząd decyzji o udzieleniu patentu, ale również powoduje niemożność prowadzenia badania merytorycznego zgłoszenia.

Skarżący twierdzi, że żaden przepis p.w.p. nie nakłada na UP RP obowiązku sprawdzenia, czy zgłaszającemu wynalazek rzeczywiście przysługuje prawo do patentu. Twierdzeniu temu przeczy wyraźnie treść art. 11 oraz 74 pwp. Rzeczywiście, UP RP nie ma obowiązku poszukiwania twórcy wynalazku - ale tylko wtedy, gdy stan faktyczny (lub prawny) nie nasuwa w tej kwestii żadnych wątpliwości.

W ocenie Sądu, należy przyznać rację organowi, że żądanie dowodów, czy badanie wiarygodności twierdzeń zgłaszanych przez strony sporu co do praw do wynalazku jest w istocie tożsame z badaniem, czy przysługuje mu prawo do uzyskania patentu, a do czynienia takich ustaleń Urząd nie jest - w świetle art. 284 pkt 2 pwp - właściwy. Z tego względu nieuzasadnione jest uznanie, że Urząd naruszył przepis art. 7, 77 § 1, 78 , 107 kpa poprzez zaniechanie zebrania materiałów dowodowych, co w ocenie strony skarżącej skutkowało niedostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego i niedostatecznym uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie trafnie Urząd zauważył, że zarzuty skarżącej wobec Urzędu, że dał wiarę nie popartym żadnymi dowodami twierdzeniom p. W. zostały zgłoszone w sytuacji, gdy strona skarżąca swoje prawa do uzyskania patentu opiera również na nie popartym żadnymi dowodami oświadczeniu złożonym przez S. Sp. z o.o. w podaniu o udzielaniu patentu.

Reasumując, w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że ustalenie podmiotu (podmiotów) uprawnionych do przedmiotowego patentu stanowi zagadnienie wstępne, do rozstrzygnięcia którego, zgodnie z art. 284 pwp, właściwy jest sąd okręgowy. Kwestia ta powinna być zarazem rozstrzygnięta przed rozstrzygnięciem "głównej) sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zawieszenie postępowania było nie tylko uprawnione, ale i konieczne. Potwierdza to m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II SAB/Po 136/13, LEX nr 1458246, w którym jednoznacznie stwierdzono, że: "1. Użyty w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zwrot "zawiesza" oznacza, że kwestia zawieszenia postępowania administracyjnego nie została pozostawiona uznaniu organu prowadzącego postępowanie. Ma on obowiązek zawiesić postępowanie. w każdym przypadku, gdy stwierdzi, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Co istotne, przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być okoliczność (okoliczności), którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet wówczas, gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach.

2. Organ administracji jest obowiązany do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego."

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.