Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 186/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 37 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 3 § 2 pkt 8 i 9, art. 119 pkt 4, art. 119 § 1, art. 149 § 1a, art. 149 § 2 , art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj Sędziowie Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Sędzia SO del. Aleksandra Westra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 24 czerwca 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. i J. B. na bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1) zobowiązuje Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do rozpoznania odwołań od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] września 2009 r., nr [...] w terminie 1 miesiąca dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdza, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska dopuścił się przewlekłości w rozpatrzeniu odwołań, o których mowa w pkt 1; 3) stwierdza, że przewlekłość, o której mowa powyżej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) wymierza Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 5) przyznaje od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżących M. B. i J. B. solidarnie sumę pieniężną w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 6) oddala skargę w pozostałym zakresie; 7) zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżących M. B. i J. B. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia odwołania M. B. i J. B. (dalej: "skarżący") od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] września 2009 r., nr [...].

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

Decyzją z [...] września 2009 r., znak: [...], RDOŚ w [...] określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Budowa przedłużenia ul. [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] wraz ze skrzyżowaniami i wlotami ulic bocznych na terenie miasta [...], przebudową i budową niezbędnej infrastruktury oraz budową wiaduktu pod torami kolejowymi, mostu i przepustów". W wyniku rozpatrzenia 30 odwołań GDOŚ decyzją z [...] lutego 2010 r., znak: [...], w części uchylił i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, a w pozostałej części utrzymał w mocy ww. decyzję RDOŚ w [...]. Wyrokiem z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt. IV SA/Wa 1044/10, WSA w Warszawie uchylił ww. decyzję GDOŚ i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji, wskazując na konieczność przeprowadzenia dodatkowych wyjaśnień oraz ponownej weryfikacji podniesionych przez skarżących kwestii dotyczących analizy wariantów alternatywnych lokalizacji planowanego przedsięwzięcia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy GDOŚ decyzją z [...] lutego 2012 r., znak: [...], uchylił w części i w tym zakresie orzekł oraz w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję RDOŚ w [...]. Wyrokiem z 21 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 973/12, WSA w Warszawie uchylił punkt 1 ww. decyzji GDOŚ. Od wyroku tego została złożona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przez GDOŚ. Wyrokiem z 13 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2768/14, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z 4 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2598/16, WSA w Warszawie uchylił ww. decyzję GDOŚ z [...] lutego 2012 r. Sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia przez organ drugiej instancji.

Prawomocny wyrok WSA w Warszawie wraz z aktami sprawy wpłynął do GDOŚ [...] października 2017 r.

W trakcie postępowania okazało się, że zmarły trzy osoby spośród odwołujących się, które były stronami postępowania tj. M. P., J. M. i C. L.

Pismem z [...] maja 2018 r., znak: [...], GDOŚ wystąpił do WSA w Warszawie o informację dotyczącą następców prawnych po zmarłym M. P.. [...] lipca 2018 r. WSA w Warszawie przekazał do GDOŚ kopię odpisu aktu zgonu oraz aktu poświadczenia dziedziczenia. Na tej podstawie organ pismem z [...] listopada 2018 r., znak: [...], poinformował B. N. o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz o tym, że jako następca prawny jest stroną tego postępowania.

Z uwagi na okoliczność, że na zwróconych do GDOŚ pismach skierowanych do J. M. i C. L. znajdowała się adnotacja pracownika operatora pocztowego, że "adresat zmarł", pismem z [...] października 2019 r., znak: [...], GDOŚ wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o wydanie odpisu skróconego aktu zgonu ww. osób. Pismem z [...] listopada 2019 r., znak: [...], ww. dokumenty zostały przekazane przez Urząd Miejski w [...].

Pismem z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], GDOŚ wystąpił do notariusza w [...] o wydanie wypisu z rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia po zmarłym C. L. Pismem z [...] stycznia 2021 r., znak: [...] wystąpił do L. L. z prośbą o informację o adresach dwóch współwłaścicieli działki, która należała do C. L. ujawnionych w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości.

Pismem z [...] października 2020 r. M. i J. B. wnieśli ponaglenie na bezczynność GDOŚ w prowadzeniu postępowania odwoławczego od ww. decyzji RDOŚ w [...] z [...] września 2009 r.

Następnie pismem z [...] listopada 2020 r. M. i J. B. wnieśli do WSA w Warszawie skargę na bezczynność GDOŚ w rozpatrywaniu ww. sprawy. Podkreślili, że są właścicielami nieruchomości przy ul. [...] (dz. ewidencyjne nr [...], [...][...], obręb [...] w [...]) bezpośrednio sąsiadującej z drogą, a w związku z tym są stronami postępowania.

Skarżący wnieśli o :

1. wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10 000 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.;

2. stwierdzenie, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska z rażącym naruszeniem prawa nie załatwił sprawy w terminie ustawowym;

3. zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie miesięcznym (art.35§3 k.p.a.);

4. zawiadomienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o zaistniałych uchybieniach w załatwieniu sprawy - na podstawie art. 155 §1 p.p.s.a.

5. wydanie postanowienia na posiedzeniu niejawnym;

6. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podkreślili, że w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2012 r. Nr [...] (wyrok z 4 lipca 2017 r. sygnatura akt IV SA/Wa 2598/16), który cofnął obowiązek zainstalowania wzdłuż ulicy [...] w [...] przed posesją skarżących ekranów akustycznych, jak też likwidacją wjazdu na działkę Nr [...] obręb [...] GDOŚ przez długi czas nie wszczynał postępowania administracyjnego w tej sprawie (15 m-cy od uprawomocnionego wyroku sygn. akt IV SA/Wa 2598/16) aż do momentu kiedy skarżący zaczęli się domagać od inwestora (Prezydenta Miasta [...]) pełnego wykonania prawomocnej decyzji ZRID Wojewody [...] nr [...] z [...] października 2010 r., tj.: odbudowania wjazdu na działkę nr [...] obręb [...] dostosowując go do poziomu nowej jezdni, odbudowania parkingu ogólnodostępnego na działce nr [...] obręb [...], który został bezprawnie zdewastowany w dniu [...] grudnia 2011 r.

Skarżący wskazali, że w ich ocenie bezczynność GDOŚ, jak też jego przewlekle prowadzone postępowanie odwoławcze ma na celu dać podstawę Prezydentowi Miasta [...] do odmowy odbudowania wjazdu i parkingu ogólnodostępnego na działce [...] obręb [...] mimo obowiązującej prawomocnej decyzji ZRID Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2010 r., a także umożliwić RDOŚ w [...] wydanie decyzji administracyjnej w zakresie uwarunkowań środowiskowych dla przedsięwzięcia rozbudowy ulicy [...] w [...] odmiennie od rozstrzygnięcia RDOŚ w [...] zawartej w decyzji środowiskowej z [...] września 2009 r. co do której prowadzone jest postępowanie odwoławcze.

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że możliwość złożenia przez stronę ponaglenia wskazana w art. 37 k.p.a., została wprowadzona ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy — Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 16 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ww. ustawy stosuje się przepisy obowiązujące przed wprowadzeniem zmian. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia zostało wszczęte przed 2017 r., tym samym w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy Kpa w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r. W związku z powyższym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa lub przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W związku z powyższym podanie M. i J. B. zostało potraktowane jak wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Zdaniem GDOŚ bezpodstawne są zarzuty zawarte w piśmie M. i J. B. z [...] października 2020 r. (ponaglenie), gdzie wskazują oni, że od momentu doręczenia im zawiadomienia GDOŚ z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], którym wyznaczono termin załatwienia sprawy na dzień 16 grudnia 2019 r., nie mają oni żadnej informacji czy postępowanie to zostało zakończone.

GDOŚ wyjaśnił, że informował strony postępowania o wydłużeniu terminu załatwienia sprawy- podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin jej załatwienia następującymi zawiadomieniami: z 27 listopada 2018 r., z 29 sierpnia 2019 r., z 23 grudnia 2019 r., z 3 czerwca 2020 r., z 12 października 2020 r.

Zawiadomieniem z 29 sierpnia 2019 r. GDOŚ poinformował odwołujących się również o tym, że o dalszych czynnościach w sprawie podejmowanych przez GDOŚ (za wyjątkiem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie z ich odwołań) będą oni informowani zgodnie z art. 49 Kpa w związku z art. 74 ust. 3 ustawy ooś, poprzez zawiadomienia upublicznione m.in. na tablicy ogłoszeń i stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej GDOŚ, tablicy ogłoszeń RDOŚ w [...] oraz Urzędu Miejskiego w [...]. J. B. dwukrotnie zapoznał się z dokumentacją sprawy w GDOŚ (m.in. w [...] grudnia 2019 r.) o czym świadczą notatki znajdujące się w aktach sprawy. Ponadto pismem z [...] czerwca 2020 r., znak: [...] przekazał stronie kopię wezwań z marca 2020 r. jakie zostały skierowane do inwestora.

Wyjaśniono, że na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od 14 marca 2020 r. został ogłoszony stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Jednocześnie 20 marca 2020 r. ogłoszony został stan epidemii. Z tego względu bieg terminów wynikających z Kpa na załatwienie niniejszej sprawy spraw uległ zawieszeniu 14 marca 2020 r. Ponownie termin ten zaczął biec 24 maja 2020 r.

Organ wskazał także, że niezrozumiałe są zarzuty skargi, w których wskazano, że bezczynność GDOŚ ma na celu dać Prezydentowi Miasta [...] podstawę do odmowy odbudowy i wjazdu i parkingu na działkę skarżących oraz umożliwić RDOŚ w [...] wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla rozbudowy ul. [...] w [...]. Wskazano także, że przed GDOŚ toczy się postępowanie odwoławcze od decyzji RDOŚ w [...] z [...] września 2020 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "rozbudowie drogi wojewódzkiej nr [...] od km 8+904,92 do km 10+195,00 - ulica [...] w [...] od skrzyżowania z ulicą [...] do granicy miasta wraz z infrastrukturą techniczną" oraz postępowanie zażaleniowe na postanowienie RDOŚ w [...] z [...] września 2020 r., znak: [...], nadające ww. rygor natychmiastowej wykonalności.

Podkreślono, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Termin zakończenia postępowania jest wynikiem wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy. GDOŚ prowadzi przedmiotowe postępowanie odwoławcze w sposób efektywny, dążąc do bezsprzecznego ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie. Czas prowadzenia postępowania nie wynika więc z zaniedbania organu, ale ze skomplikowanego charakteru sprawy. Kwestie będące przedmiotem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności z racji tego, że dotyczą oddziaływań mogących powodować nieodwracalne lub trudno odwracalne skutki w środowisku, wymagają dokładnej i szczegółowej analizy, aby możliwe było ich rozpoznanie, a następnie wyeliminowanie lub podjęcie skutecznych działań minimalizujących ich negatywny wpływ.

Na czas prowadzenia postępowania przez GDOŚ ma wpływ konieczność rozpatrywania również innych obszernych postępowań administracyjnych. Pomimo terminów wynikających z regulacji ustawowych, GDOŚ prowadząc postępowania administracyjne jest zobowiązany do ich rozpatrywania według kolejności ich wpływu. Organ kieruje procesem rozpatrywania spraw w ten sposób, aby strony poszczególnych spraw były traktowane jednakowo. Jedyny sprawiedliwy system rozpoznawania wniosków opiera się na kolejności wpływu jako na głównym czynniku determinującym kolejność rozstrzygania każdej ze spraw. GDOŚ, rozpatrując jako organ odwoławczy liczne sprawy z obszaru całego kraju, wśród których większość stanowią sprawy obszerne oraz o dużym poziomie skomplikowania, dokłada wszelkich starań w celu ich niezwłocznego załatwienia. Prowadzone przez GDOŚ postępowania dotyczą przede wszystkim oceny prawidłowości, m.in. pod względem merytorycznym, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanych zamierzeń infrastrukturalnych mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Długi czas prowadzenia tego typu postępowań, w stosunku do terminów wynikających z Kpa, wynika w szczególności z: wielowątkowości postępowania administracyjnego w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, konieczności zbadania szerokiego spektrum oddziaływań planowanych inwestycji, próby pogodzenia sprzecznych interesów licznych stron postępowania, konieczności zapewnienia zgodności planowanych inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska.

Nie do uniknięcia są więc sytuacje, w których nadmierna ilość bieżących postępowań administracyjnych i koniecznych do wykonania w ich zakresie czynności, uniemożliwia dotrzymanie terminów ustawowych.

W opinii GDOŚ w sprawie nie zachodzi bezczynność ani przewlekłość prowadzenia postępowania, gdyż organ podejmuje następujące po sobie kolejne czynności procesowe, zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a niedotrzymanie ustawowego terminu załatwienia sprawy wynika z przyczyn niezależnych od organu, jak i skomplikowanego charakteru sprawy. Sprawa prowadzona jest starannie, wnikliwe oraz stosownie do stopnia jej skomplikowania i wagi, zarówno dla środowiska jak i stron postępowania. GDOŚ podejmuje wszelkie starania zmierzające do jak najszybszego załatwienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 w/wym. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Natomiast odpowiednio do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności/przewlekłości. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność/przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie.

Wniesiona skarga jest dopuszczalna, gdyż strony dopełniły wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając w dniu [...] października 2020 r. ponaglenie. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że nie ma racji organ wskazując, iż strony winny wnieść zażalenie do organu wyższego rzędu, a nie składać ponaglenie. Art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy — Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), który powołał organ w odpowiedzi na skargę, nie dotyczy postępowań w sprawie skarg na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania, ale postepowań które mają zakończyć się decyzją orzekającą o prawach lub obowiązkach stron.

Dalej należy wyjaśnić, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).

W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy uznać należy, że organowi można zasadnie zarzucić przewlekłe prowadzenie postępowania.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia zarówno w sytuacji, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Zdaniem Sądu okoliczności rozpoznanej sprawy wskazując jednoznacznie, że organ podejmował działania nieefektywnie, ale przede wszystkim między poszczególnymi czynnościami występowały właśnie znaczne, zupełnie nieusprawiedliwione okresy przerw, które – niezależnie od niekwestionowanego skomplikowanego charakteru sprawy głównej – doprowadziły do nieakceptowalnego wydłużenia czasu trwania postepowania.

Sąd zwraca przede wszystkim uwagę, że pierwsza czynność organu po wpłynięciu do niego w dniu [...] października 2017 r. prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z 4 lipca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2598/16, została podjęta [...] maja 2018 r., a zatem po upływie 7 miesięcy. Z wyjaśnień organu tymczasem nie wynika, aby w okresie tym zaistniały jakiekolwiek przeszkody, żeby takie czynności zostały podjęte wcześniej, niezwłocznie. Szczególnie, że chodziło przecież o ustalenie następców prawnych po zmarłym M. P.. Jak się okazało, nastąpiło to bardzo szybko. Już bowiem [...] lipca 2018 r. WSA w Warszawie przekazał do GDOŚ kopię odpisu aktu zgonu oraz aktu poświadczenia dziedziczenia. Nie była to zatem skomplikowana materia, usprawiedliwiająca tak długie opóźnienie. Mimo to, organ dopiero pismem z [...] listopada 2018 r., znak: [...], poinformował B. N. o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz o tym, że jako następca prawny jest stroną tego postępowania. Powyższe również świadczy o nieuzasadnionym przedłużaniu postępowania. Następna czynność, jak wynika z akt sprawy, podjęta została [...] października 2019 r., a zatem po upływie prawie kolejnego roku. GDOŚ wyjaśnił (i znajduje to potwierdzenie w aktach sprawy), że pismem z [...] października 2019 r., znak: [...], wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o wydanie odpisu skróconego aktu zgonu ww. osób. Zatem ponownie były to ustalenia dotyczące stron postępowania. Pomimo upływu dwóch lat od wpływu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie, organ nadal nie podjął żadnych czynności pozwalających na wyjaśnienie okoliczności sprawy oraz podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia, a jedynie w długich odstępach czasu, czynił ustalenia dotyczące stron postępowania. Już te okoliczności świadczą o zasadności uznania, że organ przewlekle prowadził sprawę. Dalszy tok postępowania organu jedynie tę argumentację wzmacnia. I nie może zmienić tego faktu okoliczność że organ kilkakrotnie wyznaczał termin załatwienia sprawy w oparciu o przepis art. 36 k.p.a. Wyznaczane terminy były bardzo odległe, organ nie przedstawiał przekonującej argumentacji uzasadniającej wyznaczenie takiego a nie innego terminu, akta sprawy nie pozwalają na uznanie, że organ podejmował jakiekolwiek czynności celem dotrzymania wyznaczonych terminów, a ostatecznie do dnia rozpoznania niniejszej skargi, decyzja nie została wydana. Oznacza to, że organ nie dotrzymał także ostatniego z wyznaczonych terminów. Mając zaś na uwadze, że sprawa toczy się od 2009 r., podniesione w odpowiedzi na skargę argumenty dotyczące trwającej pandemii, nie mogły zmienić oceny co do uznania, że organ prowadzi sprawę przewlekle.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w pkt 1 wyroku wyznaczył organowi termin 1 miesiąca na rozstrzygnięcie sprawy.

Nadto, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy Sąd uznał, że stwierdzona w sprawie przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym za rażące naruszenie prawa uznaje się stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Nie można zatem całkowicie wykluczyć sytuacji, w których trudna sytuacja organizacyjna w organie, skutkująca brakiem możliwości bezzwłocznego załatwienia sprawy, winna być oceniona jako okoliczność nie naruszająca rażąco terminów do załatwienia sprawy.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy uznać należy, że doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązków organu do szybkiego załatwienia sprawy i informowania strony o przebiegu postępowania, biorąc pod uwagę przyczyny przedłużenia postępowania powoływane przez organ. Podkreślić należy długość trwającego postępowania, jak również fakt, że organ podejmuje w sprawie czynności w wyjątkowo długich okresach czasu. Dlatego też Sąd stwierdził, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że przewlekłe proadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3. sentencji wyroku).

Sąd uznał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zasadne będzie przyznanie na rzecz strony sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł. (pkt 5 wyroku). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie sumy pieniężnej i wymierzenie kary grzywny jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, kiedy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektował obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyrok NSA z 18.10.2017 r. sygn. II OSK 1769/17). Mając na uwadze długotrwałość prowadzonego postępowania oraz fakt, że chociaż organ informował strony o planowanym terminie załatwienia sprawy, jednak czterokrotnie tego terminu nie dotrzymał mimo, że wyznaczał go w znacznych odstępach czasu Sąd uznał, że zasadnym będzie przyznanie stronom sumy pieniężnej jako swojego rodzaju zadośćuczynienie za długotrwałość prowadzonego postepowania przez organ odwoławczy, który w przedmiotowej sprawie dopuścił się rażącego naruszenia przepisów art. 12 § 1, 35 § 3 i 36 § 1 k.p.a., o czym Sąd orzekł z urzędu w pkt 5. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

Sąd, biorąc również pod uwagę że organ do dnia wydania wyroku nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, wymierzył w pkt 4 wyroku organowi grzywnę w wysokości 2000 zł., celem zmobilizowania organu do zakończenia trwającego od 2009 r., a zatem od niemal 12 lat, postępowania.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 6. sentencji wyroku, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., na które to koszty składają się: wpis od skargi (100 zł),