Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 183/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 3, 4 i 5 , art. 6, art. 8, art. 14, art. 89 ust. 1 pkt  2 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Marcin Kamiński Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2017 r. sprawy ze skarg A. sp. z o.o. na decyzje Dyrektora Izby Celnej: z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry -skargi oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg A. sp. z o.o. z/s w [.] są decyzje Dyrektora Izby Celnej w [.]:

1) z dnia [.] grudnia 2016 r. nr [.] (II SA/Rz 183/17),

2) z dnia [.] grudnia 2016 r. nr [.] (II SA/Rz 184/17),

3) [.] stycznia 2017 r. nr [.] (II SA/Rz 239/17),

4) [.] stycznia 2017 r. nr [.] (II SA/Rz 240/17),

w przedmiocie kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry, które wydano w następujących okolicznościach;

Naczelnik Urzędu Celnego w [.] wszczął z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia Spółce kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem. Decyzjami:

1) z dnia [.] września 2016 r. nr [.] (II SA/Rz 183/17),

2) z dnia [.] września 2016 r. nr [.] (II SA/Rz 184/17),

3) z dnia [.] października 2016 r. nr [.] (II SA/Rz 239/17),

4) z dnia [.] października 2016 r. nr [.] (II SA/Rz 239/17)

wymierzył jej kary pieniężne w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier poza kasynem gry na automatach o nazwach i oznaczeniach: 1) [...] nr [.], 2) [...] nr [.], 3) [...] nr [.], 4) [....] nr [.].

Z ustaleń faktycznych wynika, że w dniu 20 sierpnia 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [.] przeprowadzili kontrolę w barze przy stacji paliw "[.]" przy ul. [.] stwierdzając w nim należące do Spółki 6 automatów, w tym urządzenie [...] nr [.] (II SA/Rz 240/17). Kolejną kontrolę w ww. lokalu przeprowadzono w dniu 19 marca 2015 r., stwierdzając tym razem także należące do Spółki automaty do gier: [...] nr [.] (II SA/Rz 183/17) i [...] nr [.] (II SA/Rz 184/17). Urządzenia te wstawione zostały do lokalu na mocy umów dzierżawy części jego powierzchni, za co spółka płaciła wydzierżawiającemu czynsz. W dniu 23 października 2014 r. kontrolę taką przeprowadzono w lokalu sklepu wędkarskiego "[.]" przy ul. [.] stwierdzając w nim należący do Spółki automaty do gier [...] nr [.] (II SA/Rz 239/17) także wstawiony do lokalu na mocy umowy dzierżawy części jego powierzchni, za co spółka płaciła wydzierżawiającemu czynsz.

Wymienione urządzenia umożliwiały przeprowadzanie gier losowych, których wyniki były nieprzewidywalne i niezależne od woli ani zręczności uczestnika gry. Sposób rozgrywania gier odpowiadał definicjom określonym w art. 2 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540) dalej zwanej: "Ugh". Automaty były wykorzystywane do komercyjnego organizowania gier losowych i usytuowane były w lokalach niebędących kasynem gry. Były to urządzenia elektroniczne lub elektromechaniczne, a rozpoczęcie gier wymagało zakredytowania urządzeń. Możliwe było uzyskanie wygranych pieniężnych oraz wygrane rzeczowe w postaci możliwości rozegrania dodatkowej gry. Spółka nie dysponowała również zezwoleniem na urządzanie gier na automatach poza kasynem. Tym samym zaistniały przesłanki do wymierzenia Spółce kar pieniężnych, jednostkowo od każdego automatu oddzielenie, stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 Ugh. Uznano ją za urządzającego gry, ponieważ jako dysponent urządzeń udostępniała je.

Odnosząc się do zagadnienia związanego z zagadnieniem braku notyfikacji projektu Komisji Europejskiej organ uznał, że przepisy art. 2 ust. 3 i 5, art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 Ugh nie mają charakteru norm technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (dalej zwana: "dyrektywą 98/34/WE"), a przez to brak było podstaw do odmowy stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh. Wskazane uchybienie legislacyjne było również badane przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. sygn. P.4/14 nie stwierdził niekonstytucyjności Ugh. W kwestii tej wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 maja 2016 r. II GSK 1/16.

W odwołaniu Spółka zarzuciła wydanie decyzji na podstawie przepisów nieobowiązujących w krajowym porządku prawnym (bezskutecznych w jej ocenie) z powodu niedochowania wymaganych procedur notyfikacyjnych przy uchwalaniu Ugh. Miał to przesądzić w swym wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydanym w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 i C-217/11. Prowadzone postępowanie jest zatem bezprzedmiotowe i winno być umorzone. Ponadto, nie spełniają one standardów konstytucyjnych, ponieważ wespół z art. 107 Kodeksu karnego skarbowego przewidują podwójną karalność tego samego czynu tej samej osoby (karnoskarbowa i administracyjną).

Opisanymi na wstępie decyzjami Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżone decyzje w mocy uznając je za zgodne z prawem.

W ocenie organu odwoławczego rzeczone automaty umożliwiały przeprowadzenie gier losowych, gdyż wyniki możliwych do rozegrania na nich gier były nieprzewidywalne (zależały od przypadku). Automaty służyły do komercyjnego urządzania na nich gier losowych, gdyż udostępniano je publicznie. Spełniały kryterium określone w przepisach art. 2 ust. 3, 4 i 5 Ugh, czego dowiodły w szczególności przeprowadzone w sprawie eksperymenty oraz opracowane opinie jednostki badajacej. Za urządzającego grę uznano Spółkę, która była ich dysponentem i która udostępniła automaty do eksploatacji w ww. lokalach płacąc na wynajęte (wydzierżawione) powierzchnie czynsz. Zarzuty odwołania nie mogły zaś odnieść zamierzonego skutku. Zastosowane w sprawie przepisy nie były regulacjami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Nie można było zatem podzielić stanowiska odwołującego, że są one bezskuteczne i nie mogły być stosowane. Dyrektor zwrócił też uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 r. sygn. P.4/14 w którym stwierdzono, że procedura notyfikacji nie jest częścią krajowego procesu legislacyjnego, a unijna procedurą informowania Komisji Europejskiej i pozostałych państw członkowskich o zamiarach ustawodawczych. Dyrektywa nie określa jednak żadnych skutków jej uchybienia. Ostatnio kwestię tę przesądził NSA w uchwale z dnia 16 maja 2016 r. sygn. II GPS 1/16.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Spółka, domagając się uchylenia wydanych w sprawach decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzuciła naruszenie:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 Ugh poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy art. 14 uat. 1 Ugh w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 15 ust. 1 Ugh stanowią regulacje techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, a poprzez brak notyfikacji projektu Ugh Komisji Europejskiej przepisy te nie powinny być stosowane wobec jednostek, a jednostka ma prawo na to uchybienie powołać się przed właściwymi organami albo sądami.

W ocenie Spółki uchybienie procedurze notyfikacyjnej było niewątpliwe, a o techniczności art. 14 ust. 1 Ugh wypowiedział się wprost Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. Niespełnienie wymogu notyfikacji winno skutkować uznaniem tak przyjętych przepisów za bezskuteczne. Stanowiące zaś podstawę wymierzonych kar przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 Ugh są nierozerwalnie związane z art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 15 ust. 1 Ugh. Bezskuteczność zakazu winna skutkować niemożnością nałożenia kary za jego naruszenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Uzupełniająco wskazano, że wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C-303/15 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie stwierdził, aby art. 6 ust. 1 Ugh był przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) określanej dalej jako "P.p.s.a.". Zgodnie z nim, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd uchyla decyzję bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważność, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, albo innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przedmiotem skarg były decyzje Dyrektora Izby Celnej, którymi nałożono na Spółkę kary pieniężne za urządzanie gier na automatach poza kasynem gier. Przed przedstawieniem wyników merytorycznej kontroli zaskarżonych aktów zwrócić należy jednak uwagę na kilka kwestii ogólnych, ponieważ pomiędzy datą wydanych decyzji a datą wyrokowania zmianie uległ stan prawny tak w zakresie organów właściwych w sprawach dotyczących nakładania kar pieniężnych, jak i regulujących materię urządzania gier na automatach.

Decyzje w sprawie wydane zostały przez Naczelnika Urzędu Celnego w [.] oraz Dyrektora Izby Celnej w [.]. Od dnia 1 marca 2017 r. obowiązuje ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej. Na mocy art. 160 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948), zniesiono dyrektorów izb celnych, a na mocy art. 160 ust. 1 pkt 6 i ust. 8 zniesiono naczelników urzędów celnych i urzędy celne. W art. 160 ust. 2 postanowiono, że izba skarbowa kontynuuje działalność i staje się izbą administracji skarbowej. Ustanowiono organy Krajowej Administracji Skarbowej określone w art. 162, w tym dyrektorów izb administracji skarbowej i naczelników urzędów celno-skarbowych. Nowo utworzoną izbę administracji skarbowej połączono z, mającymi siedzibę w tym samym województwie, izbą celną i urzędem kontroli skarbowej (art. 160 ust. 4). Zgodnie zaś z art. 206 ust. 4, w postępowaniach sądowych w sprawach innych niż określone w ust. 3, w których stroną jest lub mógłby być na podstawie przepisów dotychczasowych dyrektor izby skarbowej lub dyrektor izby celnej, prawa i obowiązki strony przejmuje właściwy dyrektor izby administracji skarbowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 222, postępowania w sprawach wynikających z przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 471) wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przejmują organy właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Ponadto, na mocy ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88) znowelizowano szereg przepisów Ugh, w tym te, które zastosowano w kontrolowanych decyzjach. Ustawa ta weszła w życie zasadniczo w dniu 1 kwietnia 2017 r. Kontroli Sądu poddano jednak decyzje wydane w dniach 7 grudnia 2016 r. oraz 5 i 9 stycznia 2017 r. Mając zatem na względzie powołane wyżej akty prawne i okoliczność, że Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy uwzględniając stan prawny i faktyczny z daty kontrolowanych decyzji, kontroli poddano decyzje Dyrektora Izby Celnej i Naczelnika Urzędu Celnego, ale stroną postępowania sądowego stał się Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [.]. Kontrolę decyzji należało zaś dokonać przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie ich wydania i taki stan prawny będzie prezentowany w dalszej części uzasadnienia. Przepisy przejściowe powołanych ustaw nie zawierały bowiem odmiennych uregulowań.

Z ustaleń faktycznych organów wynika, że podczas kontroli przeprowadzonych w opisanych na wstępie lokalach w [.] i [.] stwierdzono należące do Spółki automaty. W żadnym przypadku nie okazano wymaganego zezwolenia na urządzanie na nich gier. Automaty nie posiadały poświadczenia rejestracji. Były to urządzenia elektroniczne, które umożliwiały przeprowadzenie (rozgrywanie) gier losowych. Ich wyniki były nieprzewidywalne i niezależne od woli ani zręczności uczestnika gry. Spółka nie posiadała koncesji na prowadzenie kasyna gry ani zezwolenia na prowadzenie takiej działalności. Sposób rozgrywania gier odpowiadał definicjom określonym w art. 2 ust. 3, 4 i 5 Ugh. Automaty były ponadto wykorzystywane do komercyjnego organizowania gier losowych, umożliwiały uzyskiwanie wygranych pieniężnych i rzeczowych. Zaistniały zatem w ocenie organów przesłanki do wymierzenia Spółce kar pieniężnych na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 Ugh, po 12 000 zł od każdego z zatrzymanych automatów. Spółka z kolei zarzuca, że decyzje wydano na podstawie przepisów nieskutecznych w związku z ich uchwaleniem z naruszeniem dyrektywy 98/34/WE w zakresie obowiązku notyfikowania projektu przepisów (regulacji) technicznych Komisji Europejskiej, przez co nie mogły być stosowane wobec jednostki. Bezskuteczność zakazu wynikająca z przepisów Ugh winna zatem skutkować niemożnością nałożenia kary za jego naruszenie.

Po zbadaniu wszystkich kontrolowanych spraw w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Organy właściwie ustaliły stan faktyczny, gromadząc niezbędne dowody, oraz prawidłowo zastosowały właściwe przepisy prawa. Oceny te nie noszą znamion dowolności. Wynika z nich niezbicie, że Spółka była dysponentem zatrzymanych podczas kontroli automatów i prowadziła działalność z ich wykorzystaniem (co potwierdzają kopie umów, na mocy których urządzenia wstawiano do lokali), a nie posiadała koncesji na prowadzenie kasyna gry ani zezwolenia na urządzanie gier na automatach, choć była świadoma wymagań wynikających z Ugh, tyle że wadliwie i w sposób nieuprawniony starała się negować skuteczność tej regulacji normatywnej. Żaden z kontrolowanych przez funkcjonariuszy lokali nie był kasynem gry ani legalnym punktem gier na automatach. Okoliczności te nie były zresztą sporne, a zarzuty skarg koncentrowały się na innych zagadnieniach natury prawnej, a nie faktycznej. Analiza akt i zgromadzonych dowodów potwierdziła ustalenia organów. Automaty stanowiły urządzenia elektroniczne i pozwalały na rozgrywanie gier hazardowych (losowych), których wynik był nieprzewidywalny i niezależny od woli ani zręczności uczestnika gry (wybór znaków i ich układ na walcach zależał od przypadku). Gry miały zatem charakter losowy. Możliwe było uzyskanie wygranych pieniężnych i rzeczowych polegających na prowadzeniu nowych gier przy wykorzystaniu wygranych wcześniej punktów. Lokale były ogólnie dostępne dla klientów (potencjalnych graczy), co wskazuje na publiczny, komercyjny cel lokalizacji.; był to lokal na stacji paliw i sklep wędkarski. Rozpoczęcie gry na każdym urządzeniu wymagało uiszczenia należności pieniężnej (zakredytowania urządzenia pieniądzem). Gry na zakwestionowanych automatach odpowiadały więc (ówczesnym) dyspozycjom z art. 2 ust. 3, 4 i 5 Ugh, jako że zawierały w sobie element losowości (przebieg i wynik gry był niezależny od gracza) i umożliwiały uzyskanie wygranej rzeczowej, co potwierdziły wyniki eksperymentów przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Służby Celnej oraz opinie (sprawozdania z badań) upoważnionej jednostki badającej i zeznania świadków. Zgodnie z powołanymi przepisami, grami na automatach były gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawierała element losowości (ust. 3), a także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie miał możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra miała charakter losowy (ust. 5). Wygraną rzeczową w grach na automatach była również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (ust. 4).

Posiłkując się słownikami języka polskiego należy stwierdzić, że stan rzeczy ma charakter "losowy", jeśli dotyczy nieprzewidzianych wydarzeń, jest oparty na przypadkowym wyborze lub na losowaniu, zależny jest od losu (por. M. Bańko, Słownik języka polskiego, Warszawa 2007, tom 2, str. 424; M. Szymczak, Słownik języka polskiego, Warszawa 1988, tom 2, str. 53; E. Sobol, Mały słownik języka polskiego, Warszawa 1994, str. 396). Tym bardziej opis taki można i należy odnieść do stanu rzeczy, który zawiera element losowości. Stwierdzenie to koresponduje z przyjętą w orzecznictwie wykładnią użytego w art. 2 ust. 3 Ugh sformułowania "element losowości", że taką cechę ma gra, której wynik jest nieprzewidywalny dla grającego, czyli nie zależy od jego umiejętności fizycznych i psychicznych, zręczności, woli czy wiedzy (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014 r. II GSK 1713/13). Do uznania urządzenia za automat do gry w rozumieniu Ugh wystarczające było, że cechą przeprowadzanej na nim gry było organizowanie jej w celach komercyjnych i że gra miała charakter losowy. Taka zaś działalność miała charakter koncesjonowany, nawet jeżeli w grze nie występowała wygrana pieniężna lub rzeczowa polegająca choćby na przedłużeniu czasu gry bez wpłaty dodatkowej stawki, czy rozpoczęcie nowej gry poprzez wykorzystanie wygranej (punktów) z poprzedniej gry (art. 2 ust. 4 Ugh).

Organy celne bezspornie wykazały, że gry na rzeczonych urządzeniach charakteryzowały się powyższymi cechami. Ich organizowanie było nastawione na zysk związany z odnoszeniem korzyści z wpłat inicjujących grę przez osoby uczestniczące w danej grze (charakter odpłatny gry) i odbywało się przy tym na urządzeniach wystawionych w miejscach cechujących się ogólną dostępnością dla nieograniczonej liczby potencjalnych graczy (lokal przy stacji paliw i sklep wędkarski). Wyniki przeprowadzonych przez funkcjonariuszy eksperymentów w wystarczający sposób dowiodły, że gry na rzeczonych urządzeniach odpowiadały ww. definicjom ustawowym.

Nie ulega wątpliwości, że działalność w zakresie gier hazardowych miała (przed 2010 r.) i w dalszym ciągu (po 2009 r.) ma w Polsce charakter działalności regulowanej. W myśl art. 3 Ugh w brzmieniu obowiązującym w datach kontrolowanych decyzji, urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry (art. 6 ust. 1 Ugh). Automaty do gier nie mogły być zatem lokowane w innych miejscach niż kasyna, z wyjątkiem przypadków określonych w przepisach przejściowych Ugh, tj. art. 117 ust. 1 i art. 129 ust. 1.

Naruszenie powyższych warunków stanowiło podstawę odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Zgodnie bowiem z art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh w brzmieniu obowiązującym w dacie wydanych decyzji, karze pieniężnej podlegał urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w takim przypadku wynosiła, stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 Ugh, 12 000 zł od każdego automatu. Jedynie, jak wynika z art. 141 Ugh, w odniesieniu do organizowania zgodnie z art. 129 - 140: 1) gier na automatach w salonach gier na automatach, 2) gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier na automatach o niskich wygranych - art. 89 ust. 1 pkt 2 nie stosuje się.

W kwestii wykładni powołanych przepisów oraz oceny zagadnienia wpływu naruszenia podczas uchwalania Ugh przepisów dyrektywy 98/34/WE, z uwagi na treść art. 269 § 1 P.p.s.a., istotne znaczenie ma uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. sygn. II GPS 1/16, w całości aprobowana przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawię. Wyjaśniono w niej, że:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy;

2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh.

Ze stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że brak jest podstaw do uznania przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh za regulacje techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Nie ustanawiają one bowiem żadnych warunków determinujących w sposób istotny skład, a przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu, lecz sankcję za działania niezgodne z prawem. Jego notyfikacja Komisji Europejskiej nie była zatem wymagana. Przepis ten może zatem stanowić materialnoprawną podstawę nałożenia kary pieniężnej za określone nim naruszenie przepisów Ugh. Dla rekonstrukcji znamion opisanego w nim deliktu administracyjnego nie ma znaczenia techniczny charakter art. 14 ust. 1. Konieczne jest natomiast ustalenie, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych poddał się działaniu zasad w niej określonych, czy też zignorował ją w ten sposób, że np. prowadził taką działalność pomimo, że nie posiadał zezwolenia ani koncesji, czy nawet nie ubiegał się o ich uzyskanie. Brak notyfikacji ustawy nie uchyla bezprawności takich zachowań, a "legitymizacji" takiej działalności nie stwarza wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh ma znaczenie samoistne i nie jest ściśle sprzężony z art. 14 ust. 1 Ugh. Sens określonej w nim kary administracyjnej tkwi w przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów, a jej celem jest restytucja niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowanie strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach, na co uwagę zwrócił również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2015 r. sygn. P.32/12. Dla pociągnięcia danego podmiotu do odpowiedzialności administracyjnej konieczne jest ustalenie faktu urządzania gier na automatach do gry, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 Ugh, oraz że gra na automacie była urządzana poza kasynem gry. Z punktu widzenia oceny realizacji znamion deliktu nie ma żadnego prawnego znaczenia to, czy podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem legitymował się posiadaniem koncesji lub zezwolenia. Art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh penalizuje zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków rozpoczęcia i prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Gdy chodzi natomiast o zagadnienie odnoszące się do ustalenia podmiotu, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność administracyjna za popełnienie ww. deliktu, istotne jest ustalenie znaczenia pojęcia "urządzającego gry". Podmiotem takim jest każdy, kto urządza (organizuje) grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry.

Organy przyjęły, że Spółka była "urządzającym gry", skoro była dysponentem automatów, które udostępniła innym podmiotom, w celu organizowania na nich gier. Kwalifikacja ta była prawidłowa, czego zresztą Spółka nie kwestionuje, a co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.

Pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować, zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). "Urządzanie gier" obejmuje zatem podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 Ugh. Natomiast "urządzający gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 Ugh to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, w tym korzystania z zatrudnionych pracowników.

Zgromadzony materiał dowodowy potwierdził trafność kwalifikacji przyjętej przez organy. Spółka spełnia wszystkie warunki ustawowe do uznania jej za urządzającego gry na automatach poza kasynem gier. Nie ulega wątpliwości, co zostało w sposób należyty wykazane, że zatrzymane automaty należały do Spółki. Na urządzeniach tych świadczono opisany wyżej rodzaj działalności w postaci organizowania gier losowych i w takim celu zostały one wstawione do ww. lokali. Przekonanie Spółki o bezskuteczności regulacji Ugh nie mogło zaś uchylić odpowiedzialności za popełniony delikt administracyjny, ponieważ ta ma charakter obiektywny. Nie jest ona bowiem podmiotem uprawnionym do formułowania takich ocen, które zresztą, jak wyjaśniono powyżej, nie były prawidłowe. Podnoszone przez Spółkę kwestie prawne zostały już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednoznacznie rozstrzygnięte.

Na marginesie Sąd zauważa, że dokonując ustawą z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych, nowelizacji m.in. przepisów art. 6, art. 14 i art. 89 Ugh, ustawodawca krajowy dopełnił wymagań procedury notyfikacyjnej, w toku której nikt z uprawnionych podmiotów nie zgłosił zastrzeżeń. Projekt nowelizacji przedstawiono Komisji Europejskiej w dniu 5 listopada 2014 r. pod numerem 2014/0537/PL. Brak zatem podstaw do przyjęcia, że zaskarżone decyzje naruszają prawo Unii Europejskiej. Nawet bowiem w razie uchylenia kontrolowanych decyzji z powodu niedopełnienia procedury notyfikacyjnej w ponownie prowadzonym postępowaniu organy ponownie musiałyby zastosować przepisy tożsame do dotychczasowych. Zmiana ustawodawcza nie miała bowiem charakteru merytorycznego, lecz wyłącznie redakcyjny i porządkujący; ww. przepisy Ugh w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanych decyzji, jak i w brzmieniu zaproponowanym w projekcie zmiany ustawy o grach hazardowych, mają w istocie taki sam sens i wynika z nich taka sama norma prawna. Wejście w życie ustawy nowelizującej, której projekt notyfikowano Komisji Europejskiej, oznacza nie tylko zachowanie ciągłości normy prawnej, lecz i stanowi potwierdzenie jej zgodności z unijnym porządkiem prawnym. Ewentualne naruszenie prawa materialnego nie miałoby zatem wpływu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. II GSK 183/14). Należy również zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. sygn. P.4/14 stwierdził, iż naruszenie procedury notyfikacyjnej nie miało wpływu na zgodność ustawy o grach hazardowych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ nie był to etap krajowej procedury ustawodawczej. Stąd też dochowanie czy też niedochowanie procedury notyfikacyjnej nie miało wpływu na ocenę dochowania konstytucyjnego trybu stanowienia ustawy. Brak notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych nie stanowił naruszenia takich reguł stanowienia ustaw, które mają swoje wyraźne źródło w przepisach Konstytucji i które dotyczyłyby w sensie treściowym konstytucyjnego trybu ustawodawczego (zob. pkt 4.5 uzasadnienia TK). Ponadto wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-303/15 uznał, że art. 6 ust. 1 Ugh (zgodnie z którym działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry) nie stanowi regulacji technicznej w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE.

Mając na uwadze powyższe skargi jako niezasadne podlegały oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.