Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 974/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 1948 nr 35 poz 240
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli.
article: art. 8 ust. 7
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. S., J. Ł., K. W. – K. i R. W. na decyzję Wojewody z dnia 28 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 października, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. - dalej jako u.g.n.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez H. S., K. W., J. Ł. oraz R. W., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 2 lutego 2010 r. umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz ww. za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa, położoną w R., stanowiącą część ulicy S. (obecnie droga wojewódzka), oznaczoną dawniej jako działka nr [...], o pow. 98 mkw. (obecnie część działki nr [...]), dla której Sąd Rejonowy w W., Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Kw nr [...].

Powyższa decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego.

W dniu 15 sierpnia 1966 r., na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na terenie miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 240 ze zm.) oraz art. 8 ust.7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej-Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej złożyło wniosek do Państwowego Biura Notarialnego, Sekcja Ksiąg Wieczystych o wpisanie do Księgi Wieczystej nieruchomości, oznaczonej katastralnie [...], o pow. 98 mkw., stanowiącą dotychczas własność J. i J. S., objętą Księgą Wieczystą o nr [...], na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod ulicę.

Wnioskiem z dnia 11 grudnia 2000 r. H. S., spadkobierca po J. i J. S., wystąpił o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, która została przeznaczona pod budowę ulicy S. w R.

Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej w dniu 6 grudnia 2001 r. wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za przejęcie na własność Skarbu Państwa, nieruchomości położonej w R., stanowiącej część ulicy S., oznaczonej dawniej jako parcela [...] (obecnie część działki [...] obr. [...]), o pow. 98 mkw zapisanej w Księdze Wieczystej o nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami w momencie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa odszkodowanie nie przysługiwało właścicielom. Nadto organ stwierdził, że roszczenie o zapłatę tego odszkodowania w myśl przepisów Kodeksu Cywilnego przedawniło się.

Od w/w decyzji Pan H. S. złożył odwołanie. W dniu 4 października 2002 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wojewoda argumentował, że konieczne jest, aby organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w znacznej części. Ponadto w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji pominął pozostałych spadkobierców J. i J. S., co stanowiło rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 14 listopada 2008 r. pozostali spadkobiercy po J. i J. S., tj. J. Ł., R. W. oraz K. W. wnieśli żądanie o wypłatę odszkodowania za przedmiotową działkę wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa.

Na mocy decyzji z dnia 19 lutego 2009 r. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej umorzył postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, położonej w R., stanowiącej część ulicy S. , oznaczonej dawniej jako parcela [...] km. [...], (obecnie część działki [...], Obr. [...]), o pow. 98 m2 objęta Księgą Wieczystą o nr [...] z uwagi na fakt, iż postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż nie zaistniały przesłanki do ustalenia odszkodowania, określone w ustawie z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli.

Od tej decyzji zostało wniesione przez H. S. , J. Ł., R. W. Panią K. W. odwołanie do Wojewody.

Organ drugiej instancji w dniu 17 kwietnia 2009 r. wydał decyzję, na mocy której uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż w toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji dopuścił się uchybień, które skutkowały koniecznością przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydał decyzję w dniu 2 lutego 2010 r. nr [...], którą umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej nie ma podstaw prawnych do ustalenia odszkodowania za działkę przejętą na rzecz Skarbu Państwa.

W dniu 17 lutego 2010r. do organu pierwszej instancji wpłynęło odwołanie od ww. decyzji złożone przez wszystkich spadkobierców państwa S. W odwołaniu strony nadal podtrzymały zasadność swojego żądania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli oraz art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Wskazał, że zgodnie z art. 129 ust. 5 u.g.n. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu:

1. w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126;

2. na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości;

3. gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Organ odwoławczy podniósł, że wykładania tego przepisu była przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że obecnie obowiązujące przepisy, tj. art. 129 ust.5 u.g.n., a także art. 129 ust.5 w zw. z art. 131 ust. 1 tej ustawy nie mają zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc nie dotyczą spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przed tą datą nastąpiło nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/GI 826/07). Zdaniem Wojewody stanowisko tego Sądu koresponduje ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie NSA interpretacja art. 129 ust.5 pkt 3 u.g.n. nie budzi wątpliwości, gdyż gdyby intencją ustawodawcy było objęcie zakresem tego przepisu także stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to znalazłoby to odzwierciedlenie w wyraźnym brzmieniu tego przepisu. Jednocześnie w wyroku tym zaakcentowano, że żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 129 ust.5 pkt 3 nie rozszerza zakresu stosowania jej przepisów dotyczących ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości odstąpionych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r., tak jak to ma miejsce w przypadku przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 710/08).

Zatem w świetle normatywnej treści art. 129 u.g.n. brak jest podstaw do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, która przeszła na własność Skarbu Państwa w związku z podziałem nieruchomości oznaczonej jako parcela [...] o pow. 827 mkw, dla której prowadzona była księga wieczysta nr [...]. W wyniku podziału odłączono działkę o pow. 98 mkw. i objęto ją księgą wieczystą o nr [...]. Wojewoda wskazał, że w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, iż doszło do przejścia na własność Skarbu Państwa działki Państwa S. Zgromadzono w toku postępowania obszerny materiał dowodowy. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do kwestionowania jego autentyczności i rzetelności. W aktach sprawy znajduje się odpis księgi wieczystej o nr [...]. W prawie polskim wpisy w księgach wieczystych mają co do zasady charakter deklaratoryjny, tzn. ustalający stan prawny nieruchomości. Nadto w aktach sprawy zgromadzono inne dowody pośrednie, potwierdzające fakt przejścia spornej działki na własność Skarbu Państwa: wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 15 sierpnia 1966 r. o wpisanie odłączonej działki do Księgi Wieczystej o nr [...]; odpis zupełny Księgi Wieczystej o nr [...], w którym mowa jest o wpisaniu parceli oznaczonej [...] do Księgi Wieczystej o nr [...] na podstawie ww. wniosku; zawiadomienie z Państwowego Biura Notarialnego z dnia 24 maja 1967 r. o wpisaniu odłączonej działki z Księgi Wieczystej [...] do Księgi Wieczystej o nr [...]. Również w aktach sprawy znajdują się inne dowody, które świadczą, iż działka Państwa S., która powstała w wyniku podziału ich nieruchomości została przeznaczona na cele publiczne związane z poszerzeniem ulicy S. w R. - wypis z rejestru gruntów; wykaz zmian gruntowych dla parceli [...]; operat pomiarowy, w którym ujęto podział katastralny parcel na poszerzenie ulicy S.; uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] z dnia 20 sierpnia 1962 r. w sprawie zatwierdzenia ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego Zespołu Portowo -Miejskiego "GD"; zezwolenie z dnia 23 października 1962 r. na pomiar, wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej.

Wojewoda stwierdził, że w zawiadomieniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 15 sierpnia 1966 r. są przywołane dwie podstawy prawne, tj. art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli oraz art. 8 ust.7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Wskazał, że w toku postępowania nie udało się zgromadzić dokumentów, które jednoznacznie wskazywałby na przepis, stanowiący podstawę prawną przejęcia przedmiotowej nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Przede wszystkim podkreślić należy, że nie odnaleziono decyzji wywłaszczeniowej lub innego dokumentu np. umowy notarialnej, na mocy której doszło do wywłaszczenia lub nabycia przedmiotowej nieruchomości, które to dokumenty stanowiłby niezbity dowód na tytuł przejęcia działki oznaczonej dawniej [...] (obecnie część działki [...]). Organ pierwszej instancji dołożył należytej staranności, gromadząc dowody w przedmiotowej sprawie, tj. kierował wnioski o dostarczenie wyżej przywołanej dokumentacji do Archiwum Państwowego w G., Sądu Rejonowego w W. oraz innych instytucji. Jednocześnie wskazać wypada, że w przedmiotowej sprawie strony postępowania nie zaoferowały żadnych dowodów na poparcie swego żądania.

Organ drugiej instancji stwierdził, że nie sposób ustalić z całą stanowczością, na podstawie jakiej ustawy działka Państwa S. stała się własnością Skarbu Państwa. I tak: zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli właściciel nieruchomości, podlegającej podziałowi jest obowiązany odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi - na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla w ilości nie przekraczającej 20% wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16 tej ustawy. Z kolei art. 16 tej ustawy stanowił, że wartość działek ustala się według podanego przez właściciela szacunku poszczególnych działek. Warunkiem podziału nieruchomości było pozwolenie władz (art. 5 ust. 1 wyżej przywołanej ustawy). W sprawach wynikających z tej ustawy orzekały władze powiatowe administracji ogólnej jako władze miernicze.

Organ odwoławczy podkreślił, że w trakcie postępowania nie odnaleziono dowodów świadczących, iż doszło do odstąpienia działki we wskazanym trybie, choć pewną wskazówką na zastosowanie powyższych przepisów może być wniosek o wpis do księgi wieczystej, wydany przez Powiatową Radę Narodową, jako organu właściwego do orzekania na podstawie omawianej ustawy. Jednakże z uwagi na wyżej wskazane braki w materiale dowodowym nie można jednoznacznie przesądzić o tej podstawie prawnej przejęcia przedmiotowej działki.

Wojewoda wskazał też, że Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż ustawodawca, normując kwestię "odstąpienia" nieruchomości w ww. przepisie nie określił sposobu, w jakim winno być ono realizowane, czy w formie umowy lub czy w formie jednostronnej czynności prawnej. W jego ocenie każda czynność prawna bez względu na jej charakter, o ile zachowana jest forma aktu notarialnego, której celem jest przeniesie na rzecz Skarbu Państwa (gminy) nieruchomości, może stanowić odstąpienie, o którym mowa jest w art. 13 ustawy o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1919/07 ).

Wskazał również Wojewoda na treść art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, zgodnie z którym odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia gruntu w mieście lub osiedlu na cele budowy lub poszerzenia ulicy lub placu, nie przysługiwało, jeżeli wywłaszczeniu podlegała część nieruchomości o powierzchni nie przekraczającej 25 %. Z akt sprawy wynika, że działka o nr [...] przed dokonaniem podziału zajmowała obszar 827 mkw. W wyniku podziału powierzchnia działki o nr [...] wyniosła 98 mkw., a więc około 12 % powierzchni nieruchomości przed dokonaniem podziału i w związku z tym odszkodowanie dotychczasowym właścicielom nie przysługiwało.

W myśl obowiązujących przepisów na dzień 15 sierpnia 1966 r. o wywłaszczeniu orzekał organ wojewódzkiej rady narodowej po przeprowadzeniu rozprawy (art. 16, art. 20 ww. ustawy ). Z akt sprawy wynika, że wniosek o wpis do księgi wieczystej odłączonej działki był skierowany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej . Ponadto w trakcie postępowania nie odnaleziono dokumentów, wskazujących pośrednio na zastosowanie procedury wynikającej z tej ustawy, np. zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, zawiadomienia o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, protokółu z rozprawy. Stąd organ drugiej instancji nie mógł stwierdzić bezspornie, że ta ustawa była podstawą wywłaszczenia przedmiotowej działki bez ustalenia odszkodowania.

Wojewoda wskazał ponadto, że rozstrzygając przedmiotową sprawę opierał się na pośrednich środkach dowodowych. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2008 r. nie jest obowiązkiem organu poszukiwanie dowodów, mających wykazać zaistnienie okoliczności leżących w interesie strony (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r., II OSK 2020/06). Jednakże pokreślić należy, że w omawianej sprawie organ pierwszej instancji dołożył wszelkich starań związanych ze zgromadzeniem dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy. Nadto obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Toteż zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej nie mogło spowodować naruszenia przepisów prawa materialnego, albowiem zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 3125/00 ).

Zdaniem organu odwoławczego z zasady ekonomiki procesowej mógł w przedmiotowej sprawie poprzestać na powyższych ustaleniach faktycznych, jako wystarczających do wydania decyzji, bowiem wg tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r. ekonomia procesowa modyfikuje zasadę prawdy materialnej, zezwalając organowi administracji na wyjaśnienie tylko tych faktów, które są konieczne dla wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 329/08).

Ponadto Wojewoda wskazał, że strony dochodzące ustalenia odszkodowania na drodze przedmiotowego postępowania administracyjnego mogą swoich praw dochodzić przed sądem powszechnym - na drodze postępowania cywilnego. To zagadnienie było analizowane w praktyce orzeczniczej Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w sprawach odszkodowania za nieruchomości odstąpione umową notarialną na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 5 i 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli na cele użyteczności publicznej jest dopuszczalna droga sądowa o odszkodowanie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 1993 r., sygn. akt I CRN 41/93).Ten pogląd zaaprobował również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 stycznia 2006 r., który stwierdził, że brak jest podstawy prawnej do ustalenia w postępowaniu administracyjnym odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w związku utratą własności nieruchomości w wyniku umowy cywilnoprawnej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1174/05).

Natomiast odnosząc się do zarzutu stron o niezgodności wpisu w księdze wieczystej, organ odwoławczy wskazał, że strony mogą wystąpić do sądu cywilnego z powództwem o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Podzielił przy tym stanowisko organu pierwszej instancji, że zasada wyrażona w art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Również wniosek stron o ustalenie odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez Skarb Państwa jest skierowany do organu niewłaściwego. Roszczenia z tego tytułu rozpatrywane są przez sądy powszechne.

Odnośnie pozostałych zarzutów sformułowanych w odwołaniu Wojewoda stwierdził, że nie są one trafne. Wniosek o przeprowadzenie procedury wywłaszczeniowej w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowy, gdyż nieruchomość została już przejęta na rzecz Skarbu Państwa na realizację celu publicznego.

W ocenie Wojewody organ pierwszej instancji zasadnie umorzył postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na brak materialnoprawnej podstawy do orzekania w przedmiocie zgłoszonego żądania. Zgodnie z art. 105 k.p.a. postępowanie umarza się, gdy jest bezprzedmiotowe. Powodem bezprzedmiotowości jest m.in. brak podstaw prawnych do orzekania w sprawie. W związku z tym rozstrzygnięcie Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej odpowiada prawu i względom celowościowym.

W skardze na powyższą decyzję H. S., J. Ł., R. W. oraz K. W., wnieśli o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Wskazali, że przedmiotowa działka została przejęta przez Skarb Państwa bezprawnie. Podnieśli, że brak dokumentów stanowiących podstawę prawną przejęcia działki skutkuje również niezgodnością z prawem wpisów w księgach wieczystych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Przedmiotowe postępowanie doprowadziło organy obu instancji do prawidłowych ustaleń faktycznych, z których wynikało, że przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 240 ze zm.) albo art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.).

Na prawidłowość powyższych ustaleń wskazywał zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy. W szczególności wskazać należało na zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego z dnia 24 maja 1967 r. o odłączeniu z księgi wieczystej Kw nr [...] urządzonej dla nieruchomości stanowiącej własność J. i J. S., urządzeniu dla odłączonej części księgi wieczystej Kw nr [...] i wpisaniu w niej jako właściciela działki nr [...] Skarbu Państwa. W aktach sprawy znajduje się ponadto wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej o dokonanie wpisu w księdze wieczystej w powyższym zakresie, wskazujący jako podstawę prawną, przepisy art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli oraz art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się również odpis zupełny księgi wieczystej Kw nr [...], z której wynika okoliczność odłączenia z tejże księgi nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i założenie dla niej księgi wieczystej Kw nr [...] i wpisanie jako właściciela Skarbu Państwa.

Sąd miał na względzie, że w przedmiotowym postępowaniu nie było możliwe ustalenie, a jakiej dokładnie podstawie prawnej doszło do przejścia przedmiotowej nieruchomości na własność Skarbu Państwa. W szczególności nie uzyskano dowodu w postaci dokumentu stanowiącego o przejściu nieruchomości na własność Państwa ani też decyzji wywłaszczeniowej. Jednakże z brzmienia przepisów dwóch ustaw, które zostały wskazane we wniosku Prezydium P.R.N. o wpis w księdze wieczystej, wynikało jednoznacznie, że przedmiotowa nieruchomość została w określonym ustawowo jednym z tych trybów przejęta na rzecz Skarbu Państwa, przy czym w przypadku każdej z tychże podstaw prawnych, dotychczasowym właścicielom odszkodowanie nie należało się.

Pierwsza ze wskazanych podstaw prawnych, tj. przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, stanowiła, że właściciel nieruchomości, podlegającej podziałowi, obowiązany jest odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty - przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi - na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla w ilości, nie przekraczającej 20% wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16. Przepis art. 16 tejże ustawy stanowił, że wartość działek ustala się według podanego przez właściciela szacunku poszczególnych działek (ust. 1); wartość działek, przeznaczonych na cele użyteczności publicznej oraz polityki terenowej gminy, podana przez właściciela, powinna odpowiadać przeciętnej wartości działek sąsiednich, zaś wartość gruntów, przeznaczonych pod ulice, place i drogi, powinna odpowiadać przeciętnej wartości działek, przyległych do tej ulicy, placu lub drogi (ust. 2); w przypadkach, gdy szacunek podany przez właściciela nie odpowiada wymaganiom przepisu ust. 2, gmina może w ciągu miesiąca od podania szacunku przez właściciela zarządzić oszacowanie przez biegłych. W przypadku, gdy orzeczenie biegłych ustali wartość działek co najmniej o 30% niżej od szacunku, podanego przez właściciela, to koszty oszacowania ponosi właściciel (ust. 3).

Z kolei art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości stanowił, że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia gruntu w mieście lub osiedlu na cele budowy lub poszerzenia ulicy lub placu, nie przysługuje, jeżeli wywłaszczeniu podlegała część nieruchomości o powierzchni nie przekraczającej 25 %.

Bezsporną okolicznością w przedmiotowej sprawie było przy tym, że przedmiotowa działka o powierzchni 98 mkw. powstała w wyniku podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 827 mkw. Powierzchnia nieruchomości przejętej wynosi zatem około 12 % powierzchni nieruchomości przed dokonaniem podziału, zatem odszkodowanie dotychczasowym właścicielom nie przysługiwało ani ze względu na wielkość części wywłaszczonej działki ( poniżej 25% ) ani jej wartości (20% wartości).

Skoro zatem w dacie przejścia przedmiotowej nieruchomości na własność Skarbu Państwa obowiązywały przepisy wyłączające możliwość przyznania dotychczasowym właścicielom odszkodowania za przejętą nieruchomość, to postępowanie wszczęte wnioskiem skarżących o przyznanie im, jako spadkobiercom poprzednich właścicieli, odszkodowania, należało uznać za bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstaw prawnych do orzekania w sprawie. Bezprzedmiotowość postępowania zaś zobowiązuje organy administracji publicznej do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 k.p.a.

Wskazać w tym miejscu należało skarżącym, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zasada wyrażona w tymże przepisie wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w księgach wieczystych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1306/06, Lex nr 480121). Zasadności tychże wpisów nie mógł kwestionować również sąd administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę. Kwestionowanie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym odbywa się w drodze procesu o uzgodnienie stanu prawnego w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jeżeli skarżący twierdzą, że treść księgi wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość jest błędna, mogą skorzystać z ww. trybu przed sądem powszechnym.

Mając na uwadze wyżej wskazane względy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.