Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 493/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant referent Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. P. kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. P. (dalej jako "skarżący", strona") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2019 r. nr [...], który utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] maja 2018 r. nr [...]nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał: art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) – zwanej dalej "k.p.a.", art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm.) – "udp" oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.) – zwanej dalej "u.t.d."

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] grudnia 2016 r. zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: CIĄGNIK SAMOCHODOWY) przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie [...], na odcinku autostrady [...] oraz urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie [...], na odcinku autostrady [...].

W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej inspektorzy stwierdzili, że w ww. pojeździe znajdowało się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, którego użytkownikiem była strona. Kontrolujący ustalili, że skarżący posiada podpisaną z operatorem systemu umowę w trybie przedpłaconym, a w dacie przejazdu na koncie ww. użytkownika w systemie viaToll nie było dostępnych środków na pokrycie należnej opłaty. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 18000 kg. (powyżej 3500 kg). Oplata ta nie została uiszczona, mimo że pojazd poruszał się po autostradzie [...][...] (granica państwa) – węzeł [...] wymieniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] maja 2018 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł. Została ona następnie utrzymana w mocy decyzją tego organu z [...] września 2018 r nr [...]. W rozstrzygnięciu powołał się na ustalenia dokonane na podstawie pisma operatora systemu z [...] lipca 2017 r. nr ref. [...] że w dniu naruszenia nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu elektronicznego poboru opłat oraz bramownic, zaś użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym urządzeniem viaBox, a także nie dokonywał jego wymiany. Z załączonego do ww. pisma wykazu transakcji na koncie użytkownika wynika, iż w momencie odnotowania naruszeń tj. [...] grudnia 2016 r. na koncie użytkownika nie było dostępnych środków pieniężnych. Środki pieniężne wyczerpały się w dniu [...] grudnia 2016 r. o godzinie [...] i nie odnotowano doładowania na koncie użytkownika po ww. incydencie. Z kolei w pismach z [...] listopada 2017 r. nr ref. [...] oraz z dnia [...] grudnia 2017 r. nr ref. [...], operator systemu wskazał, że w dniu naruszenia, tj. [...] grudnia 2016 r. aktywne było urządzenie o numerze [...] wydane zostało [...] marca 2016 r. o godzinie [...] na podstawie umowy przedpłaconej (pre-pay) o numerze [...]. Jednocześnie urządzenie o numerze [...], przypisane do umowy nr [...] z odroczoną płatnością zostało wydane [...] marca 2016 r. o godzinie [...]. Użytkownik [...] sierpnia 2017 r. o godzinie [...] zamknął konto pojazdu do umowy pre-pay, zaś zwrócone urządzenie viaBox o nr [...] zostało sklasyfikowane jako funkcjonalne. W dniu [...] lipca 2017 r. o godzinie [...] urządzenie viaBox o numerze [...], przypisane do umowy post-pay zostało reaktywowane (bezpośrednio po zawieszeniu konta urządzenia na umowie [...]).

Spółka w piśmie z [...] lipca 2018 r. nr ref. [...] przyznała, że podczas otwarcia nowego konta pojazdu użytkownikowi powinno zostać wydane aktywne urządzenie viabox. Na skutek niedopatrzenia pracownika obsługującego użytkownika pobrane urządzenie nie zostało aktywowane przed wydaniem.

W ocenie organu, przyczyną naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej był brak środków pieniężnych na koncie. Ocenił, że sam fakt zarejestrowania pojazdu dodatkowo na umowie z odroczoną płatnością, jak i wyposażenie go w urządzenie viabox z nią powiązane, nie stanowiło automatycznie przesłanki spełnienia obowiązku uiszczania opłat elektronicznych w trakcie poruszania się tym pojazdem po płatnych odcinkach dróg. Rejestrując pojazd w systemie na nowej umowie, użytkownik winien zamknąć poprzednie konto pojazdu, gdzie pobór opłat odbywał się w trybie przedpłaconym. Jak wynika z procedury operatora systemu, zawieszenia poprzedniego konta dokonuje pracownik rejestrujący nową umowę, ale to użytkownik pojazdu zobligowany był do wydania takiego polecenia, ponieważ wydanie urządzenia viabox nie nastąpiło jednocześnie z zarejestrowaniem pojazdu na nowej umowie. Zarówno dotychczasowe konto pojazdu jak i urządzenie wydane do niego musiało pozostać aktywne, gdyż w czasie dzielącym obydwa zdarzenia pojazd mógł poruszać się po płatnych odcinkach dróg.

Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt: VI SA/Wa 2209/18 uchylił zaskarżoną decyzję.

WSA stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że organ rozważył całość tego materiału, a w szczególności nie zbadał jaki wpływ na zaistniałe naruszenie i w konsekwencji na nałożenie na skarżącego kary pieniężnej miało wydanie użytkownikowi nieaktywnego urządzenia viabox na skutek błędu pracownika operatora systemu. Z ustaleń organu wynika, że w dniu naruszenia tj. [...] grudnia 2016 r. nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu elektronicznego poboru opłat oraz działaniu bramownic, zaś użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym urządzeniem viabox, nie dokonywał również jego wymiany ani zwrotu. W momencie odnotowania naruszenia, na koncie przedpłaconym użytkownika nie było dostępnych środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia opłaty, które wyczerpały się [...] grudnia 2016 r. o godz. [...] tj. przed zarejestrowanymi przejazdami.

Z akt sprawy wynika jednak, że przedmiotowy pojazd zarejestrowany został również w systemie elektronicznego poboru opłat [...] marca 2016 r. o godz. [...] na umowie z odroczoną płatnością i zostało wydane do niego urządzenie viabox, które nie zostało aktywowane ponieważ w sytuacji, gdy pojazd o takim samym numerze rejestracyjnym jest już zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat, konto pojazdu nowo dodawanego do umowy jest automatycznie zawieszane.

Jednakże zdaniem Sądu, argumentacja organu zaprezentowana w zaskarżonej decyzji stoi w sprzeczności z wyjaśnieniami firmy [...] zawartymi w piśmie z [...] lipca 2018 r., w którym wprost wskazano, że podczas otwarcia nowego konta powinno zostać wydane aktywne urządzenie viabox. Wydanie nieaktywnego urządzenia nastąpiło na skutek niedopatrzenia pracownika wydającego to urządzenie. Tym samym, okoliczności sprawy nie zostały przez organ dostatecznie wyjaśnione, zwłaszcza, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazywał na zaniedbania po stronie operatora systemu poboru opłat.

Sąd stwierdził, że należy mieć na uwadze, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku (w tym przypadku zapłaty kary pieniężnej), znajdują zastosowanie nowe zasady postępowania administracyjnego, tj.: rozstrzygania na korzyść strony wątpliwości prawnych i faktycznych, obowiązujące od [...] czerwca 2017 r., a więc już w okresie wydawania spornych decyzji (vide: art. 7a i 81a k.p.a.). Przytoczone okoliczności świadczą o tym, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zobowiązał organ do dokonania ponownego i wyczerpującego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i w zależności od wyników tego postępowania podjęcia właściwego rozstrzygnięcia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy powołał się na wiedzę posiadaną z urzędu. Ustalił, że [...] marca 2016 r. podczas otwarcia konta pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] na umowie typu post-pay nr [...] doszło do automatycznego zawieszenia konta ww. pojazdu na tej umowie. Podczas rejestracji ww. pojazdu na umowie nr [...] nie zawieszono konta tego pojazdu na umowie typu pre-pay nr [...], co spowodowało zawieszenie konta tego pojazdu na umowie nr [...] (post-pay). Najprawdopodobniej sytuacja ta była spowodowana tym, że wraz z otwarciem umowy do konta w trybie z odroczoną płatnością użytkownikowi od razu nie jest wydawane urządzenie viabox do takiego konta. Do czasu wydania urządzenia viabox do konta w trybie z odroczoną płatnością użytkownik powinien korzystać z urządzenia viabox wydanego do konta w trybie przedpłaconym. W systemie Viatoll mogą być utworzone jednocześnie dwa konta pojazdu dla tego samego numeru rejestracyjnego, ale tylko jedno z nich może być aktywne. Żeby aktywować nowe konto pojazdu w systemie, należy najpierw zamknąć istniejące już w systemie konto tego pojazdu. Ponadto w dniu [...] marca 2016 r. na skutek niedopatrzenia pracownika użytkownikowi systemu wydano nieaktywne urządzenie viabox nr [...]do umowy w trybie z odroczoną płatnością nr [...]. Jednocześnie konto pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] było cały czas aktywne na umowie nr [...] (pre-pay). Nowe urządzenie viabox przypisane do nowego konta, zanim zostanie aktywowane posiada status "zawieszone".

Organ ustalił, że użytkownik otrzymał powiadomienie o niskim stanie salda na podany do kontaktu adres email ([...]) [...] października 2016 r. o godzinie [...]. Ponadto kierujący pojazdami byli informowani o niskim stanie salda od [...] października 2016 r. od godziny [...] za pośrednictwem urządzeń viabox zainstalowanych we wszystkich pojazdach zarejestrowanych na umowie nr [...] (pre-pay).

Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u. d. p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.). Stosownie do art. 13k ust. 1 i 3 u. d. p. wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Organ ustalił, że skarżący pomimo zawarcia umowy z operatorem systemu elektronicznego poboru opłat w formie pre-pay, nie posiadał środków na swoim koncie przed dokonaniem płatnego przejazdu. Z tego powodu zainstalowane w pojeździe, a stanowiące element systemu płatniczego urządzenie viaBox, nie zarejestrowało poboru opłaty. W konsekwencji doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, za co – w przypadku samochodu ciężarowego – nakładana jest kara w wysokości 1500 złotych.

Organ analizując sprawę ponownie wskazał również, że w dniu [...] marca 2016 r. z powodu niedopatrzenia pracownika obsługującego użytkownika doszło do wydania użytkownikowi nieaktywnego urządzenia viabox nr [...] do umowy w trybie z odroczoną płatnością nr [...]. Ustalił, że w pojeździe znajdowały się dwa urządzenia viabox. Na przedniej szybie pojazdu zamontowano nieaktywne urządzenie viabox nr [...] do umowy w trybie z odroczoną płatnością nr [...]. zaś w schowku pojazdu znajdowało się aktywne urządzenie viabox nr [...] do umowy w trybie przedpłaconym nr [...]. Według wyjaśnień kierowcy obydwa urządzenia viabox emitowały sygnały dźwiękowe. Ponadto konto pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] było cały czas aktywne na umowie nr [...] (pre-pay). Z załączonego do pisma z [...] lipca 2017 r. wykazu transakcji na koncie użytkownika wynika, iż w momencie odnotowania naruszenia tj. [...] grudnia 2016 r. o godzinie [...] oraz o godzinie [...] urządzenia kontrolne zainstalowane na bramownicach komunikowały się z urządzeniem viabox nr [...] przypisanym do konta nr [...] (pre-pay), na którym w momencie przejazdów nie było dostępnych środków pieniężnych. Urządzenie to, chociaż schowane było w schowku pojazdu również informowało kierującego pojazdem o tym, że opłata elektroniczna nie została uiszczona.

W takich okolicznościach nie można było, zdaniem organu uznać, iż kierujący pojazdem nie był informowany o tym, że opłata elektroniczna nie została pobrana oraz o tym, że urządzenie viabox znajdujące się na szybie pojazdu jest nieaktywne.

Organ wyjaśnił również, że urządzenia viabox wydawane są w punktach obsługi klientów Viatoll lub w punktach dystrybucji tych urządzeń i mogą zostać aktywowane (zaprogramowane przy wykorzystaniu stacji programującej [...]) jedynie przez pracownika takiego punktu przy fizycznym użyciu urządzenia viabox. Urządzenia nie można samodzielnie wyłączyć, dlatego jeżeli jest ono aktywne, to przy każdym przejeździe pod bramownicą komunikuje się ono z systemem Viatoll i nalicza opłaty.

Organ jednoznacznie ustalił, że przyczyną naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej był brak środków pieniężnych na koncie podmiotu korzystającego z sieci dróg publicznych objętych tą opłatą. Materiał dowodowy nie wskazał, by ujawnione przez organ naruszenie było konsekwencją nieprawidłowego działania systemu elektronicznego poboru opłat.

Zdaniem organu, ponownie rozpoznającego sprawę, postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo. Zbadane zostały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 kpa i art. 77 kpa), oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku postępowania, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji.

Zdaniem organu, skarżący wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższy obowiązek nie został dopełniony, dlatego nałożenie kary uznał za pomysł uzasadniony.

Na powyższą decyzję A. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzję zaskarżono w całości stawiając jej zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k. p. a. Strona podkreśliła, że organ naruszył obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie ustalenia, czy i w jaki sposób strona została poinformowana o zasadach obsługi systemu viabox na umowie post-pay. Zarzuciła również naruszenie przez organ art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie oraz nierozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości na korzyść strony, mimo, że zalecenie zastosowania tej normy zostało wprost zawarte w wyroku sygn. akt: VI SA/Wa 2209/18.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie formułując argumentację analogiczną do tej, którą zamieszczono w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W realiach niniejszej sprawy kluczowym aspektem jest związanie zarówno organu, jak i Sądu, oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt: VI SA/Wa 2208/18.

Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Istota przepisu art. 153 p.p.s.a. polega na tym, że ma on charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ, ani też sąd administracyjny, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu tegoż sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz do konsekwentnego reagowania w przypadku stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (vide: komentarz do art. 153 p.p.s.a. (w:) Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Opublikowano: LexisNexis 2011).

Kontrola sądowa rozstrzygnięcia, sprawowana na zasadzie kryterium zgodności z prawem, uwzględnić musi fakt, że zaskarżona, nowa decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy i sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12).

Obecnie więc rozpoznający sprawę Sąd, związany jest oceną sprawy i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt: VI SA/Wa 2209/18.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie stwierdził zaistnienia żadnej z przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w poprzednio podjętych w tej sprawie orzeczeniach. W rozpoznawanej sprawie, nie doszło bowiem ani do zmiany stanu prawnego, jak również nie nastąpiła żadna zmiana okoliczności faktycznych, które miałyby istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu, muszą być prowadzone w oparciu o ocenę prawną i zalecenia zawarte w cytowanych powyżej wyrokach.

Z oceny prawnej dokonanej przez WSA w wyroku z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt: VI SA/Wa 2209/18 wynika, że kluczową kwestią mająca wpływ na rozstrzygnięcie są sprzeczności wynikające z wyjaśnień firmy [...] zawartych w piśmie z [...] lipca 2018 r., które znajduje się w aktach sprawy. W piśmie tym wprost wskazano, że podczas otwarcia nowego konta powinno zostać wydane aktywne urządzenie viabox.

Operator systemu przyznał, że wydanie skarżącemu nieaktywnego urządzenia do poboru opłat, uniemożliwiającego realizowanie ważnej w dacie kontroli umowy z odroczoną płatnością, nastąpiło na skutek niedopatrzenia pracownika wydającego to urządzenie. Te okoliczności, jako kluczowe miały byś wyjaśnione i ocenione, przy uwzględnieniu zasad postępowania administracyjnego, tj.: rozstrzygania na korzyść strony wątpliwości prawnych i faktycznych, obowiązujących od [...] czerwca 2017 r., a więc już w okresie wydawania spornych decyzji (vide: art. 7a i 81a k.p.a.).

Art. 7a § 1 k.p.a. wyraża zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony w sytuacjach, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Z kolei, art. 81a§ 1 k.p.a. wyraża zasadę rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony.

Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.

Niemniej jednak, na korzyść strony należy ocenić niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. Tezę taka postawił Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2020 r. II FSK 472/20 wskazując, że "Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony odnajduje zastosowanie w postępowaniach administracyjnych, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a nie przyznanie uprawnienia". (LEX nr 3021700).

Z drugiej strony, nie ma wątpliwości co do obowiązku skarżącego, który wykonując przejazd w dniu, o którym mowa w stanie faktycznym sprawy, był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Jednakże wątpliwości budzi ocena, że skoro obowiązku nie dopełnił, dlatego organ prawidłowo nałożył karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp.

Jak słusznie wskazał WSA w wyroku z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt: VI SA/Wa 2209/18, organ obowiązany był rozważyć całość materiału, a w szczególności zbadać jaki wpływ na zaistniałe naruszenie na nałożenie na skarżącego kary pieniężnej wobec wydania skarżącemu, na skutek błędu pracownika operatora systemu, nieaktywnego urządzenia viabox. Co istotne bowiem, umowa post pay, daje gwarancje odroczonej płatności, czyli umożliwiała uiszczenie opłaty elektronicznej po przejeździe.

O ile skarżący legitymował się ważną umowa z odroczona płatnością, co jest okolicznością bezsporną, to miał prawo do późniejszego uiszczenia opłaty elektronicznej, ponieważ posiadał ustanowione zabezpieczenie.

Należy mieć na uwadze, że § 3 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz.U.2015.1406) stanowi, że "Przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik: ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2. Z kolei § 6 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia przewiduje, że "Opłatę elektroniczną wnosi się w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem".

Powyższe oznacza, że organ – z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. nie wykonał zaleceń WSA obligujących go do ponownej oceny i rozważań stanu faktycznego poprzez to, że uznał, że sam fakt nieuiszczenia opłaty na koncie pre-pay w dniu przejazdu zdeterminował odpowiedzialność administracyjną skarżącego. Potwierdza to, wbrew wskazaniom WSA – uzupełnienie postępowania w innym kierunku i zobowiązanie kierowcy skarżącego do złożenia "zeznań" i w istocie wykorzystanie ich przeciwko skarżącemu.

Tymczasem kluczową kwestią przy stosowaniu podstawy prawnej jest odpowiednia subsumpcja normy prawnej do bezspornego stanu faktycznego, z którego wynika wydanie skarżącemu - przez niedopatrzenie pracownika operatora - nieaktywnego urządzenia do poboru opłat, uniemożliwiającego legalne realizowanie ważnej w dacie kontroli umowy z odroczoną płatnością.

Organ wykona zatem wskazania powołanego wyżej wyroku, skoro nie zbadał jaki wpływ na zaistniałe naruszenie i w konsekwencji na nałożenie na skarżącego kary pieniężnej miało wydanie użytkownikowi nieaktywnego urządzenia viabox na skutek błędu pracownika operatora systemu.

Wprawdzie w momencie kontroli i odnotowania naruszenia, na koncie przedpłaconym użytkownika nie było dostępnych środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia opłaty, bowiem wyczerpały się [...] grudnia 2016 r. przed zarejestrowanymi przejazdami, ale nie można pominąć, że to na skutek przyznanego błędu pracownika operatora systemu zostało wydane skarżącemu, nieaktywne urządzenie viabox adekwatne do ważnej w dacie kontroli umowy post pay (z odroczoną płatnością).

Na marginesie należy dodać, że organ oprócz naruszenia art. 153 p.p.s.a. zupełnie pominął obligatoryjne rozważenie ustaleń i oceny co do zastosowania dyrektyw nałożenia kary, przy uwzględnieniu w szczególności art. 189a, art. 189d oraz art. 189f k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w składzie orzekającym uznał, że mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie procedury administracyjnej, we wskazanym wyżej zakresie uzasadnia, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zasądzając w pkt 2 od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 387 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804), która wynosi 270 zł oraz 100 zł wpisu sądowego oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.