Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 403/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art 145 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. K. i L. K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2021 r. nr 23/2021 znak: WOB.7721.350.2019.JKUR w przedmiocie nakazu rozbiórki 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2/ zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz L. K. i L. K. kwotę 1014 (jeden tysiąc czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – powiat grodzki decyzją z dnia 4 marca 2019 r. nr 261/2019 znak: ROIK I.5160.149.2018.KRZ działając na podstawie art. 48 ust. 1 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a. nakazał L. K., B. K., L. K., W. S., M. L. współwłaścicielom działek nr [...], [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. rozbiórkę

6 zespołów garaży kontenerowych, stalowych i wiat składających się łącznie z 22 sztuk garaży i 3 wiat w tym dwóch dwustanowiskowych usytuowanych na działkach nr [...], [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. wykonanych bez wymaganej zgody organu administracji architektoniczno - budowlanej tj.:

6 zespół (oznaczony nr 25) o powierzchni zabudowy - 30,84 m2, kubatura - 74,01 m3 (wiata zespół (oznaczony nr 1 - 5) o powierzchni zabudowy - 73,83 m2, kubatura - 158,73 m3 (w tym wiata)

zespół (oznaczony nr 6 - 7) o powierzchni zabudowy - 29,75 m2, kubatura - 63, 96 m3

zespół (oznaczony nr 8 - 14) o powierzchni zabudowy -105,00 m2, kubatura - 225,75m3

zespół (oznaczony nr 15 - 23) o powierzchni zabudowy -135,00 m2, kubatura - 290,25m3

zespół (oznaczony nr 24) o powierzchni zabudowy - 27,95 m2, kubatura - 67,08 m3 (wiata dwustanowiskowa).

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 5.06.2018 r. organ nadzoru budowlanego przeprowadził czynności kontrolne na działkach nr [...] [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.. W dniu kontroli ustalono, że na ww. działkach znajdują się obiekty budowlane tj. garaże blaszane i wiaty oraz warsztat samochodowy. Obiekty usytuowane są na działkach od strony wschodniej, północnej i zachodniej. Na czynnościach kontrolnych nie ustalono daty powstania obiektów. Teren działki utwardzony jest kamieniem. W dniu 04.09.2018 r. przeprowadzono oględziny podczas których dokonano pomiarów kontrolnych obiektów budowlanych znajdujących się na działkach nr [...], [...] obr. [...]. Współwłaściciel działki nie udzielił informacji kiedy zostały wybudowane przedmiotowe obiekty oświadczył, że wiedzę na ten temat posiadają rodzice. PINB pismem z dnia 15.11.2018 r. zwrócił się do UMK WAiU o udzielenie informacji czy w latach 2000 - 2018 r. została wydana decyzja pozwolenia na budowę lub czy dokonano skutecznego zgłoszenia budowy obiektów budowlanych tj. blaszanych garaży na działkach nr [...] obr[...] przy ul. [...] w K.. W dniu 26.11.2018 r. powyższe organ poinformował, że zgodnie z informacjami zawartymi w systemie [...] jedynie dla działki nr [...] została -w roku 2003 wydana decyzja ULI dla budowy kanalizacji sanitarnej." . W związku z powyższym jednoznaczne jest, że na przedmiotowe obiekty nie uzyskano decyzji pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy. Organ ustalił, że roboty budowlane polegające na budowie zespołu garaży z placem manewrowym (drogą wewnętrzną utwardzoną), wymagały uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, a tym samym w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 48 Prawa budowlanego. W pierwszej kolejności PINB poddał analizie przesłanki legalizacyjne, ponieważ nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 20.01.2009 r., sygn. II OSK 1879/07). Artykuł 48 ustawy Prawo w ust. 1 przewiduje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia 'na budowę, jednakże nakaz rozbiórki wydaje się tylko wtedy, gdy nie zachodzą okoliczności umożliwiające legalizację, określone w ust. 2. Przepis ust. 2 art. 48 stanowi, że właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, aby zbadać, czy w sprawie zachodzą następujące okoliczności: 1/ Budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2/ Budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

Organ ustalił, że na przedmiotowym obszarze obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Dolina Prądnika" przyjęty uchwałą nr XCI/1218/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 lutego 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]", wg którego ustaleń działki nr [...] obr[...] przy ul. [...] położone są na terenie o przeznaczeniu: US.4 - tereny usług sportu i rekreacji. Wg zapisu ww. planu, § 25 pkt. 6 cyt.: " Ustala się następujące warunki zagospodarowania terenów US.1, US.2, US.3, US.4 (...) 2) Zakazy: (...) e) lokalizacji garaży(...).", WS.1 - tereny wód powierzchniowych. Zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "wskaźnik powierzchni zabudowy terenu obiektami kubaturowymi nie może przekraczać (...) -w terenie US.4 - 30%". Powierzchnia zabudowy na przedmiotowych działkach których łączna powierzchnia wynosi 1961 m2, wynosi 34% co jest niezgodne z zapisem w MPZP. Po analizie zebranego materiału dowodowego, w tym faktu, iż obiekty budowlane tj. blaszane garaże, zlokalizowane są obecnie na terenie objętym ww. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdzie usytuowanie i sposób użytkowania ww. obiektu jest niezgodny z zapisami ww. planu, tut. organ ustalił, iż nie została spełniona podstawowa przesłanka do wdrożenia postępowania legalizacyjnego, a więc przesłanka zgodności z ustaleniami ww. obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Dolina Prądnika", gdyż na obszarze objętym ww. planem występuje zakaz lokalizacji na wyznaczonych terenach usług sportu i rekreacji oraz wód powierzchniowych występuje zakaz lokalizacji garaży. Biorąc powyższe pod uwagę organ odstąpił od przeprowadzenia postępowania legalizacji przedmiotowej samowoli, gdyż nie ma prawnych możliwości jej przeprowadzenia. Wobec powyższego organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisów określonych w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Od tej decyzji odwołanie wniósł L. K., L. K. a także B. K. i W. S..

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 22 stycznia 2021 r. nr 23/2021 znak: WOB.7721.350.2019.JKUR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał L. K., B. K., L. K., W. S. i M. L. współwłaścicielom działek nr [...] [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. rozbiórkę 4 zespołów garaży kontenerowych, stalowych składających się łącznie z 22 sztuk garaży usytuowanych na działkach nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. wykonanych bez wymaganej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej tj.:

1 zespół (oznaczony nr 1-4) o powierzchni zabudowy - 60,00m2, kubatura - 129m3 (w tym wiata)

2/ zespół (oznaczony nr 6-7) o powierzchni zabudowy - 29,752, kubatura - 63,96m3

3 zespół (oznaczony nr 8-14) o powierzchni zabudowy - 105,00m2, kubatura - 225,75m3

4 zespół (oznaczony nr 15-23) o powierzchni zabudowy - 135,00m2, kubatura 290,25m3

Lokalizacja ww. obiektów została oznaczona na załączniku graficznym do niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez organ I instancji uznał go za prawidłowy i stwierdził, że pozostaje tożsamy w postępowaniu odwoławczym, z zastrzeżeniem, że zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla K.- P. w K. z dniem 28 marca 2019r. współwłaścicielem działki ewid. nr [...] stała się spółka [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., spółka ta jest w organizacji, tym samym jako współwłaścicielowi działki na której usytuowane są obiekty postępowania przysługuje jej interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa do udziału w postępowaniu w charakterze strony. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji podjął próby uzyskania danych adresowych ww. spółki. Jednakże wobec braku możliwości ustalenia danych adresowych spółki MWINB stwierdził, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 4 kpa ww. Spółce przysługiwać będzie prawo o wznowienie postępowania.

Organ stwierdził, że niewątpliwie w stanie faktycznym niniejszej sprawy miała miejsce budowa 6 zespołów garaży kontenerowych, stalowych i wiat składających się łącznie z 22 sztuk garaży i 3 wiat w tym dwóch dwustanowiskowych, o czym świadczy m.in. miejsce i sposób ich posadowienia, a także rozmiar oraz konstrukcja. Zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązującym w dacie rozpoczęcia przedmiotowych robót, roboty budowlane można rozpocząć dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 ww. ustawy. Przepis art. 29 zawiera katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 tej ustawy. Katalog określony w art. 29 Prawa budowlanego enumeratywnie wylicza przypadki nie wymagające uzyskania pozwolenia. Oznacza to, iż wyłącznie obiekty i roboty w nim wymienione mogą być wykonane bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Analiza powyżej przytoczonych uregulowań prowadzi do wniosku, że inwestycja będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji to jest budowa 6 zespołów garaży kontenerowych, stalowych składających się łącznie z 22 sztuk garaży nie jest wskazana w dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 29 ani w art. 30 Prawa budowlanego tym samym wymaga ona uzyskania pozwolenia na budowę. Zatem PINB zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w sprawie legalności w/w obiektów w trybie art.48 ustawy.

Z brzmienia art. 48 Prawa budowlanego jednoznacznie wynika, iż ewentualny nakaz rozbiórki zostaje poprzedzony postępowaniem mającym na celu ustalenie istnienia możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Orzeczenie nakazu rozbiórki należy zatem traktować jako przepis wyjątkowy, stanowiący odstępstwo od ogólnej zasady, a nie jako jedyną i ostateczną decyzję. W toku postępowania PINB ustalił, iż teren na którym zlokalizowany jest przedmiot postępowania tj . działki ewid. nr [...] oraz [...] obręb. [...] przy ul. [...] w K. objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "Dolina Prądnika" na mocy uchwały nr XCI/1218/10 z dnia 3 lutego 2010 r. Rady Miasta Krakowa. Działka na której został wybudowany przedmiot postępowania tj. 6 zespołów garaży kontenerowych, stalowych i wiat składających się łącznie z 22 sztuk garaży i 3 wiat w tym dwóch dwustanowiskowych znajduje się na terenie oznaczonym US.4- tereny usług sportu i rekreacji oraz WS.l- tereny wód powierzchniowych. Zgodnie z § 25 pkt 2 lit. e na obszarze objętym oznaczeniem US.4 istnieje zakaz lokalizacji garaży. Mając na uwadze treść wyżej wymienionej uchwały MWINB stwierdził, że wykonanie na działkach ewid. nr [...] obr[...] 6 zespołów garaży kontenerowych, stalowych składających się łącznie z 22 sztuk garaży jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tym samym MWINB podzielił stanowisko PINB zawarte w decyzji w zakresie niezgodności przedmiotowej budowy garaży z wyżej wymienioną uchwałą. Z uwagi na fakt, że mpzp nie zakazuje budowy wiat na terenie US.4 organ korzystając ze swych kompetencji uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł na nowo o nakazie rozbiórki tylko i wyłącznie garaży.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli L. K. i L. K. zarzucając naruszenie:

1/ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ze względu na fakt, iż adresatka decyzji wydanej 22 stycznia 2021 roku - W. S. - nie żyje od 2 września 2020 roku o czym organ rozpoznający sprawę miał świadomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jest w posiadaniu dokumentu urzędowego potwierdzającego tenże fakt w związku z postępowaniem prowadzonymi pod sygnaturami II SA/Kr 1108/20 i II SA/Kr 1109/20 (w aktach tych zalega odpis skrócony aktu zgonu W. S.);

2/ art. 7a k.p.a. w zw. z § 25 ust. 6 pkt 2 lit. 3 uchwały Rady Miasta Krakowa nr XCI/1218/10 z dnia 3 lutego 2010 roku w sprawie uchwalenie a miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Dolina Prądnika" poprzez bezpodstawne przyjęcie na niekorzyść strony, iż zakaz lokalizacji garaży na przedmiotowym terenie rozciąga się również na obiekty takie jak małe magazyny i budynki gospodarcze, zaplecza techniczne i administracyjne, pomimo, iż ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wyraźnie rozróżnia te obiekty i nie używa ich nazw zamiennie. Ponadto bezpodstawne posługiwanie się pojęciem "garaży" w stosunku do przedmiotowych obiektów, gdzie w rzeczywistości materiał zgromadzony w sprawie w żaden sposób nie dowodzi, że te w istocie małe budynki gospodarcze stanowią garaże;

3/ art. 7a k.p.a. w zw. z § 25 ust. 3 uchwały Rady Miasta Krakowa nr XCI/1218/10 z dnia 3 lutego 2010 roku w sprawie uchwalenie a miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Dolina Prądnika" w zw. z art. 48 ust. 2 PrBud poprzez zaniechanie wszczęcia i przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do przedmiotowych obiektów, pomimo, że obiekty te są zgodne z aktem prawa miejscowego tu cyt. "Jako przeznaczenie podstawowe terenów US, 2 i US. 4 ustało się obiekty sportu i rekreacji, w tym terenowe urządzenia sportowe, wraz z urządzeniami i obiektami związanymi z ich obsługą i prawidłowym funkcjonowaniem, takimi jak: szatnie i zaplecze sanitarne, wypożyczalnie sprzętu sportowego, powierzchnie magazynowe oraz zaplecza technicznego i administracyjnego'";

4/ art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji w całości i orzeczenie tylko w stosunku do części obiektów będących przedmiotem postępowania i pominiecie rozstrzygnięcia sprawy w kwestii przynajmniej dwóch obiektów - tj. dwóch wiat wobec, których organ I instancji orzekł nakaz rozbiórki. W stosunku do trzeciej wiaty decyzja pozwala na ustalenie woli organu ze względu na sprzeczność sentencji i uzasadnienia decyzji;

5/ art. 10 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 34 § 1 i 2 k.p.a. w zw. za art 42 § 1 k.c. poprzez błędne określenie zakresu podmiotowego postępowania i procedowanie pomimo powzięcia wiadomości o zmianie zakresu podmiotowego sprawy co organ odwoławczy sam potwierdził w treści uzasadnienia skarżonej decyzji - wiedzy o współwłaścicielu spółce [...] Sp. z o.o. ujawnionego w dziale drugim księgi wieczystej nr [...]. Zaniechania w tym zakresie nie można tłumaczyć źle rozumianym oportunizmem ponieważ normy postępowania wyraźnie wskazują sposób postępowania w tym zakresie tj. wystąpienie do właściwego sądu o ustanowienie kuratora do doręczeń lub kuratora ustanowionego na stałe przez właściwy miejscowo sąd rejestrowy. Organ nie wskazał ani nie wyjaśnił istnienia ustawowych przesłanek do procedowania bez zapewnienia udziału jednego ze współwłaścicieli nieruchomości;

6/ art. 48 ust. 1 PrBud w zw. art. 49b PrBud w zw. art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 k.p.a. oraz art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepełne i błędnie przeprowadzone postępowanie dowodowe a następnie nie swobodną a dowolną ocenę dowodów, mająca postać miedzy innymi tego, że organ wadliwie ustalił charakter obiektów i dokonał ich błędnej kwalifikacji a w konsekwencji zastosowanie błędnej podstawy rozstrzygnięcia przez organ w skutek stosowania nienormatywnego pojęcia "zespół" i przedwczesne uznanie, że obiekty te podlegały obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę;

7/ art. 107 § 1 pkt 3 i 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie, której nie jest możliwym ustalenie w stosunku do jakiego obiektu organ wydał nakaz rozbiórki poprzez niemożliwość ustalenia czy faktycznie wolą organu było nakazanie rozbiórki wiaty czy też nie w związku z wyrażeniem 1 zespół (oznaczony nr 1-4) o powierzchni zabudowy - 60,83 m2, kubatura - 129 (w tym wiata);

8/ art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 k.p.a. oraz art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez rzeczywisty brak postępowania wyjaśniającego i przyjęcie wszelkich ustaleń organu I instancji pomimo, że nie wyjaśniały one stanu faktycznego jak i prawnego sprawy m.in. poprzez brak ustalenia osoby inwestora, daty wykonania obiektów, czy obiekty te są małymi obiektami samodzielnymi {co wynika z nadania im oddzielnych numerów) czy też są obiektami większych rozmiarów co wskazuje na błędne traktowanie ich jako pewnego rodzaju zbiorów mniejszych elementów. Organ zaniechał jakichkolwiek samodzielnych ustaleń w tym zakresie jak i nie skorzystał z możliwości zlecenia dokonania czynności uzupełniających organowi I instancji. W konsekwencji niepełne i błędnie przeprowadzone postępowanie skutkowało również nie swobodną a dowolną ocenę dowodów, mająca postać miedzy innymi tego, że organy obu instancji wadliwie ustaliły przeznaczenie obiektów, na skutek czego organ dokonał błędnych ustaleń co do możliwości legalizacji obiektów. Ponadto poprzez brak ustalenia powierzchni, kubatury i usytuowania pojedynczych obiektów, czy są one ze sobą trwale złączone i czy mogą funkcjonować osobno organ błędnie posługuje się nienormatywnym pojęciem "zespołów" gdy zdaniem skarżącego sposób oczywisty mamy do czynienia z małymi budynkami gospodarczymi i magazynowymi;

9/ art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 k.p.a. oraz art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 89 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy połączonej z oględzinami na gruncie pomimo iż organ błędnie określił zakres podmiotowy postępowania i nie dokonał prawidłowych ustaleń co do istotnych cech obiektów będących przedmiotem postępowania, pomimo, że skarżący już w odwołaniu wskazali na konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i ponownych oględzin nieruchomości;

10/ art. 107 § 1 pkt 3 i 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji wskazującej, że wszystkie obiekty będące przedmiotem jej rozstrzygnięcia znajdują się na nieruchomości składającej się z działek [...] obr. [...] gdy w rzeczywistości stan taki jest prawdziwy tylko wobec obiektu nr [...] zaś pozostałe obiekty znajdują się na konkretnej działce ewidencyjnej. W przypadku zmiany właściciela jednej tylko działki ewidencyjnej dojdzie do sytuacji gdy adresaci decyzji będą obciążeni obowiązkiem rozbiórki obiektów znajdujących się na nieruchomości nie będącej przedmiotem ich własności.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła również M. L. i B. K. jednakże została ona odrzucona postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 20 lipca 2022 r. utrzymanym w mocy postanowieniem NSA z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt II OZ 679/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei przepis art. 156 pkt 4 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Z nieważnością o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia w sytuacji, kiedy organ administracji decyzję kieruje do podmiotu, który nie jest stroną postępowania administracyjnego, przy czym słowo "kieruje" należy rozumieć jako kształtowanie sytuacji prawnej tego podmiotu, tj przyznanie mu określonych praw lub na łożenie obowiązków" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2018 r. I OSK 4034/18, LEX nr 2587930). Dla oceny wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy skierowanie decyzji do osoby niebędącej w sprawie stroną nastąpiło na skutek zawinienia organu czy też bez tego zawinienia. Istotny jest sam fakt wadliwego skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną toczącego się postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2018 r. VII SA/Wa 538/18, LEX nr 2499996).

Aktualnie zarówno w doktrynie (np. Jaśkowska Małgorzata, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego) jak i w orzecznictwie (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2021 II OSK 2338/20) nie budzi wątpliwości, że w przepisie tym (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) nie chodzi o omyłkę w doręczeniu decyzji, lub o doręczenie decyzji podmiotowi, któremu przymiot strony nie przysługiwał, lecz jak mowa wyżej o rozstrzygnięcie o prawach lub obowiązkach osoby niebędącej stroną postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że przepisy k.p.a. nie zawierają przepisów, z których wynikło by, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie. Wynika to jednak z konstrukcji pojęcia strony i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 k.p.a.). Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego prowadzić go (gdy śmierć nastąpiła po wszczęciu postępowania) ale przede wszystkim wydać decyzji, która ma na celu kształtowanie jego sfery prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, z glosą M. Stahl, OSPiKA 1984/5/108, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 1997 r., sygn. akt FPS 6/97, ONSA 1998/1/1, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06 LEX nr 505429 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 1261/10, LEX nr 1082605).

Ponieważ jak wykazuje to strona skarżąca, a także co wynika z aktu zgony (k. 229 akt sądowych) w dniu 2 września 2020 r. zmarła strona tego postępowania W. S. a stało się to w czasie trwania postępowania przed organem odwoławczym, dalsze prowadzenie postępowania bez ustalenia jej następców prawnych naruszało istotnie przepisy postępowania. Przede wszystkim jednak nakazanie (między innymi) W. S. dokonania rozbiórki obiektu budowlanego, było skierowaniem decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania. Decyzja ta bowiem kształtowała sferę prawną podmiotu, któremu na skutek śmierci ustała zdolność prawna. W orzecznictwie taką sytuację także traktuje się jako decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa (por. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2014 r. I OSK 3086/12, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2019 r. I OSK 729/18). Podkreślić wymaga, iż obie wskazane wadliwości czy to skierowanie decyzji do podmiotu który nie był stroną postępowania, czy też wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, nie jest uzależnione od wiedzy organu na temat śmierci strony ani stopnia zawinienia organu, który o tej śmierci nie powziął wiadomości i nie podjął nakazanych prawem czynności z tym związanych.

Stwierdzając nieważność zaskarżonego aktu (orzekając ex tunc) brak podstaw by analizować ewentualnych naruszeń prawa, które nie mają charakteru naruszenia kwalifikowanego.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W kwestii kosztów Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art.200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.