Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 418/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 228 par. 1 pkt 2, art. 222, art. 162, art. 163 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Mirella Łent (spr) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2009r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił J. K. prowadzącemu Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] z siedzibą w B., wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc czerwiec 2003 r.

w wysokości [...] zł. Decyzja w wyniku dwukrotnego awizowania została zwrócona nadawcy w dniu 05 listopada 2008 r.

W dniu 26 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego) podatnik złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu strona wskazała, iż o wydaniu decyzji, które miały być doręczone poprzez awizo, dowiedziała się z postanowień Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...], doręczonych w dniu 26 stycznia 2009 r. Odpisy zaskarżonych decyzji zostały na wniosek strony wydane w dniu 26 stycznia 2009 r. w Urzędzie Celnym w B. Podatnik wskazał, że z przedmiotowych postanowień wynika, iż przesyłka miała być awizowana dwukrotnie, w dniu 20 i 28 października 2008 r. Strona podała, że w okresie awizowania odbierała na poczcie inne przesyłki, jednak przesyłka z Urzędu Celnego nie została jej wydana. W związku z tym zaniedbaniem ze strony Poczty, strona złożyła reklamację

w Urzędzie Pocztowym.

Pismem uzupełniającym z dnia 24 lutego 2009 r. strona wskazała,

że zaskarżonej decyzji zarzuca błędne ustalenia faktyczne, naruszenie art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz naruszenie art. 197 § 1 tej ustawy poprzez niepowołanie biegłego. Podatnik wniósł

o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Organ podkreślił, że prawo do wniesienia odwołania od decyzji przysługuje stronie w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, podatnik natomiast odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł w dniu 26 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego).

Organ wskazał, że podatnik podejmując osobiście w dniu 22 grudnia 2008 r. zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego oraz tytuły wykonawcze nr [...] i [...] wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w T. powziął wiedzę o istnieniu przedmiotowej decyzji. Termin zatem na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem rozpoczął bieg w dniu 23 grudnia 2008 r. Ostateczny termin upłynął w dniu 29 grudnia 2008 r. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone dopiero w dniu 26 stycznia 2009 r. (data stempla pocztowego). W tej sytuacji odwołanie zostało wniesione po terminie albowiem nie spełniona została przesłanka wynikająca z art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. wniosek nie został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi tj. do dnia 29 grudnia 2009 r.

Stwierdzając w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Celnej w T. podkreślił, że warunkiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania lub przywrócenie przez organ II instancji uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie ustawowego terminu oraz odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest brak możliwości jego merytorycznego rozpatrzenia. Organ zaznaczył, że postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił J. K. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc czerwiec 2003 r. w wysokości [...] zł.

Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła błędne przyjęcie, że w dniu 22 grudnia 2008 r. ustała przyczyna uchybienia terminu; błędne przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło z winy strony; niezastosowanie art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym strona składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zobowiązana jest jednocześnie dokonać tej czynności; niezastosowanie art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym dla przywrócenia terminu strona winna uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że tytuły wykonawcze zostały wystawione

w dniu 21 listopada 2008 r. na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego

w B. z dnia [...] nr [...] i zostały mu doręczone w dniu 22 grudnia 2008 r. Nie zgodził się z poglądem Dyrektora Izby Celnej w T., że tego dnia rozpoczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesieniu odwołania od decyzji, ponieważ w dniu

29 grudnia 2008 r. strona złożyła zarzuty do tytułów wykonawczych, w których podnosiła, iż przedmiotowa decyzja nie została stronie doręczona ani też zobowiązany nie został wezwany do dobrowolnego spełnienia świadczenia. W związku z tym, zdaniem skarżącego, egzekucja prowadzona na podstawie tytułów wykonawczych była niedopuszczalna i winna być umorzona.

Skarżący wyjaśnił, że gdyby w dniu 29 grudnia 2008 r. miał wiedzę o doręczeniu zastępczym decyzji przez awizo, nie wnosiłby zarzutów z żądaniem umorzenia egzekucji. O doręczeniu zastępczym skarżący dowiedział się dopiero z postanowień wydanych na skutek zarzutów, które doręczono mu w dniu 19 stycznia 2009 r.

W związku z czym, w terminie 7 dni od tej daty złożył wniosek o przywrócenie terminu. Jednocześnie strona złożyła wniosek o wydanie odpisów decyzji, które zostały jej doręczone w dniu 26 stycznia 2009 r. i w tym samym dniu złożyła stosowne podanie.

Podatnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt Dyrektora Urzędu Celnego

w T. w sprawie zarzutów na egzekucję prowadzoną na podstawie tytułów wykonawczych nr [...].

Skarżący podniósł, że żeby złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, należy zgodnie z art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa złożyć odwołanie. W myśl art. 222 ustawy, odwołanie od decyzji organu podatkowego powinny zawierać zarzuty przeciw decyzji, określić istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazać dowody uzasadniające to żądanie. Zdaniem strony wymóg ten sprawia, iż przed złożeniem odwołania i jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu, strona musi mieć możliwość zapoznania się

z rozstrzygnięciem, jego uzasadnieniem, a także pouczeniem o przysługujących jej środkach odwoławczych. W konsekwencji, termin do złożenia podania o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg dopiero 26 stycznia 2009 r., w którym to dniu strona zapoznała się z decyzjami i złożyła stosowny wniosek.

Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, iż w uzasadnieniu wniosku

o przywrócenie terminu nie uwolnił się od zarzutu winy w uchybieniu terminu ani nie przedstawił żadnego przeciwdowodu na to domniemanie. Podniósł, iż przepisy proceduralne nie ustanawiają domniemania winy strony w uchybieniu terminu. Wskazał, że art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, w przeciwieństwie do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień stanowi, iż strona ma jedynie uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zatem w opozycji do stanowiska organu, strona nie musi obalać domniemania winy, które ustawa w ogóle nie ustanawia, ani przedstawiać dowodów, lecz od niekorzystnych skutków uchybienia terminu może uwolnić się jedynie przez uprawdopodobnienie, a więc środek słabszym niż dowód. Zdaniem skarżącego, uprawdopodobnił on przesłanki do przywrócenia terminu poprzez przedstawienie dowodu w postaci uwzględnienia reklamacji przez Pocztę Polską.

W ocenie podatnika, pozbawienie go instancji odwoławczej w postępowaniu podatkowym, w którym nałożono obowiązek podatkowy w wysokości 400.000 zł plus odsetki liczone od 2003 r. godzi w prawa konstytucyjne strony, takie jak prawo do zaskarżania decyzji administracyjnych i ochrony dóbr majątkowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Należy wskazać, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a, kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu postanowienia stwierdzić należy, iż w stanie faktycznym sprawy istotne jest to, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożył też odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania w uznaniu, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Postanowienie w przedmiocie uchybienia terminowi oparte zostało na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

W takim stanie faktycznym organ podatkowy drugiej instancji nie powinien wydać postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie wskazanego przepisu. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie tylko wtedy, gdy strona nie składa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ podatkowy w toku postępowania odwoławczego stwierdzi uchybienie terminowi do złożenia odwołania.

Przywołane regulacje tworzą schemat kolejności czynności, jakie organ odwoławczy winien wykonać w toku postępowania zainicjowanego samym odwołaniem. Po pierwsze, organ powinien zbadać odwołanie wnoszone przez stronę pod kątem jego dopuszczalności i terminowego wniesienia oraz spełnienia warunków określonych przepisem art. 222 Ordynacji podatkowej. Po drugie, w razie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W dalszej zaś kolejności, w razie złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 162 i 163 § 2 Ordynacji podatkowej.

Natomiast w sytuacji, gdy strona składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania składa równocześnie odwołanie, a organ podatkowy w wydanym postanowieniu w przedmiocie tego wniosku przyjmuje, iż nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdzającego to uchybienie.

Niezależnie od powyższych wywodów, organ winien w sprawie przesądzić kwestię doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji. Wątpliwości, co do tego, czy w sprawie w ogóle rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, co jest warunkiem wstępnym orzeczenia, że terminowi temu uchybiono – legły u podstaw uchylenia przez Sąd rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu. Ustalenie tych okoliczności ma także wpływ na prawidłowość orzeczenia w tej sprawie.

Mając na względzie przedstawioną argumentację Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.