Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 357/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1 i 5, art. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 3 pkt 17a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

| | |Sygn. akt IV SA /Po 357/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 02 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 02 października 2008 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej, 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy P. z [....] czerwca 2007 r. nr [...]; 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...]; 3. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy P. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz A. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 5. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski


UZASADNIENIE

Sygn. IV SA/Po 357/08

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r.) Burmistrz Gminy P. (dalej Burmistrz), na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U 98/00/1071 ze zm. – dalej kpa), art. 2 pkt 5, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U 86/05/732, zm. 164/05/1366 – dalej uzal bądź ustawa o zaliczce alimentacyjnej), odmówił A. W. ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla P. C.

W uzasadnieniu Burmistrz, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 18 grudnia 2006 r. o ustalenie prawa do zaliczki administracyjnej dla P. C., urodzonego dnia [...] maja 1994 r. stwierdził, że brak podstawy prawnej do przyznania A. W. zaliczki alimentacyjnej. A. W. pozostaje w związku małżeńskim; nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko (art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych - Dz. U. 228/03/2255 ze zm.). Ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uprawnionej, oznacza to osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywaną przez osobę samotną, a także ucząca się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; przez osobę samotną rozumie się osobę samotnie wychowującą dziecko, o której mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 uzal; k. 14 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO) na podstawie art. 127 § 2 i art.138 § 2 kpa w zw. z art.77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, uchyliło decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia w przez organ I instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało w szczególności, że organ I instancji nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Mimo ustanowienia przynajmniej od dnia 7 listopada 2006 r. pełnomocnika, została doręczona dnia 27 grudnia 2006 r. A. W. - naruszając art. 40 § 2 kpa. Rodzi to konieczność powtórzenia doręczenia decyzji z dnia "2" [zapewne "[...]"- k. 14, 21 akt administracyjnych) grudnia 2006 r. Dopiero od tak doręczonej decyzji może ewentualnie odwołać się- za pośrednictwem swego pełnomocnika - A. W. Organ II instancji, nie przesądzając o trafności stanowiska zajętego w decyzji Burmistrza z dnia [...] grudnia 2006 r. - co do zasady - przy uwzględnieniu wskazań organu odwoławczego, orzekł na podstawie art. 138 § 2 kpa (k. 21-24 akt administracyjnych).

Burmistrz Gminy P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r.) na podstawie art. 104 kpa, art. 2 pkt 5, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U 86/05/732, zm. 164/05/ 1366), art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. 139/06/992 ze zm.- dalej uśr bądź ustawa o świadczeniach rodzinnych), po "ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek A. W.", odmówił ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej.

Uzasadnienie decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. w istocie odwołuje się do tych samych argumentów, co uzasadnienie decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r., z tym że zamiast art. 3 pkt 17 uśr, Burmistrz wskazał art. 3 pkt 17a uśr "Dz.U. nr 228 poz. 2255 ze zmianami" (k. 25 akt administracyjnych).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] maja 2007 r.) art. 127 § 2 i art. 138 § 2 w zw. z art. 77 § 1 kpa, uchyliło decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia w przez organ I instancji.

SKO w uzasadnieniu wskazało w szczególności, że organ I instancji nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Organ I instancji w sposób dowolny - bez sprawdzenia w właściwego udokumentowania określonych okoliczności - przyjął, że na podstawie zebranych przez ten organ dowodów i poczynionych ustaleń możliwa jest - zgodnie z art. 2 pkt 5 i art. 7 ust. 1 uzal w zw. z art. 3 pkt 17a uśr - odmowa przyznania A. W. na rzecz P. C. zaliczki alimentacyjnej zgodnie z treścią wniosku z dnia 18 grudnia 2006 r. SKO uznało za konieczne ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie przez organ I instancji- zwłaszcza uzupełnienie akt sprawy o wyrok rozwodowy i skrócony odpis aktu małżeństwa. Nie przesądzając o trafności stanowiska zajętego w decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2007 r.- co do zasady - przy uwzględnieniu wskazań organu odwoławczego, SKO orzekło na podstawie art. 138 § 2 kpa (k. 30-32 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] czerwca 2007 r.) Burmistrz Gminy P., na podstawie art. 104 kpa, art. 2 pkt 5, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U 86/05/732, zm. 164/05/ 1366), art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. 139/06/992 ze zm.), po "ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek A. W.", ponownie odmówił ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej.

W uzasadnieniu Burmistrz, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 18 grudnia 2006 r. o ustalenie prawa do zaliczki administracyjnej dla P. C., urodzonego dnia [...] maja 1994 r. stwierdził, że brak podstawy prawnej do przyznania A. W. zaliczki alimentacyjnej. A. W. pozostaje w związku małżeńskim; nie może być uznana za osobę samotnie wychowująca dziecko (art. 3 pkt 17a uśr). Ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uprawnionej, oznacza to osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywaną przez osobę samotną, a także ucząca się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; przez osobę samotną rozumie się osobę samotnie wychowującą dziecko, o której mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 uzal). Po uzupełnieniu dokumentacji o skrócony odpis aktu małżeństwa i wyrok o rozwodzie, stan faktyczny i prawny wskazuje, że A. W., jako osoba będąca w związku małżeńskim, nie spełnia warunków uprawniających do przyznania zaliczki alimentacyjnej (k. 39 akt administracyjnych).

W odwołaniu A. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzuciła decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. rażące naruszenie art. 2 pkt 5 uzal i art. 3 pkt 17a uśr - przez bezpodstawne i contra legem przyjęcie, że A. W. nie jest osobą - w rozumieniu tychże przepisów- samotnie wychowującą dziecko uprawnione do zaliczki alimentacyjnej; wniosła o uchylenie tej decyzji w całości i przyznanie P. C. płatnej do rąk A. W. zaliczki alimentacyjnej (k. 41-41v akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 126, art. 127 § 1 pkt 1 kpa i art. 2 pkt 4, pkt 5a uzal, i art. 3 pkt 17a uśr, utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało w szczególności, że A. W. jest obecnie osobą zamężną i wspólnie z mężem S. W. wychowuje dwu synów: P. z pierwszego małżeństwa i J. syna S.- wychowuje więc wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Poświadcza to wniosek z dnia 21 lipca 2006 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, złożony przez męża Skarżącej S. W. i odpis skrócony aktu małżeństwa z Urzędu Stanu Cywilnego w S. z dnia [...] czerwca 2007 r., zgodnie z którym A. C. z domu S. i S. J. W. zawarli dnia [...] czerwca 2001 r. związek małżeński. Skarżąca nie jest osobą samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a uśr, a Jej dziecko nie jest osobą uprawnioną do utrzymywania świadczeń alimentacyjnych (art. 2 pkt 5a uzal; k. 64-66 akt administracyjnych).

Skargę na ową decyzję w ustawowym terminie wniosła A. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym. Skarżąca zarzuciła decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. rażące naruszenie art. 2 pkt 5 uzal i art. 3 pkt 17a uśr- przez bezpodstawne i contra legem przyjęcie, że A. W. nie jest osobą- w rozumieniu tychże przepisów- samotnie wychowującą dziecko uprawnione do zaliczki alimentacyjnej; naruszenie art. 7 Konstytucji RP przez niedozwolone zastosowanie interpretacji rozszerzającej art. 3 pkt 17a uśr. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie P. C. płatnej do rąk A. W. zaliczki alimentacyjnej; przyznanie Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Żądanie swe Skarżąca uzasadniła tym, że A. W. jest osobą rozwiedzioną i nie wychowuje uprawnionego dziecka wspólnie z ojcem tego dziecka. Pozostawanie A. W. w drugim związku małżeńskim (nie z ojcem uprawnionego dziecka), statusu tego nie zmienia i nie ma dla uprawnień do zaliczki alimentacyjnej jakiegokolwiek znaczenia prawnego. Skarżąca wychowuje jedno dziecko wspólnie z ojcem tego dziecka, lecz w art. 3 pkt 17a uśr nie chodzi o to dziecko, zaś dziecko uprawnione nie jest wychowywane wspólnie z tego dziecka ojcem. Interpretacja zastosowana w zaskarżonej decyzji, jest niedopuszczalną i sprzeczną z art. 7 Konstytucji interpretacją rozszerzającą (przekraczająca granice prawa) na niekorzyść strony (k. 2-2v akt administracyjnych).

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie (k. 4-5 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

1. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ppsa, sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

2. Sąd podziela ustalenia organu II instancji, zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r., czyniąc je integralną częścią ustaleń Sądu.

W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy WSA ustalił nadto, że syn P. C., urodził się dnia [...] maja 1994 r. (pochodząc z pierwszego- rozwiązanego przez rozwód- małżeństwa A. W. z R. C.). Prócz P. C., A. W. wychowuje ze swym drugim mężem S. J. W. (z którym zawarła związek małżeński dnia [...] czerwca 2001 r.) drugiego syna- J. W., urodzonego dnia [...] lutego 2001 r. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2001 r.- [...] Sąd Rejonowy w S. orzekł, że [pierwszy] mąż matki dziecka R. C. nie jest ojcem dziecka J. C.; dziecko nadal nosi nazwisko "C.". Oświadczeniem złożonym dnia [...] maja 2001 r. przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w S., dziecko J. zostało uznane przez ojca S. J. W.; dziecko nosi nazwisko "W." (k. 8, 37, 38, 39, 43-44, 49, 50, 64-66 akt administracyjnych).

A. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, za pośrednictwem Komornika Sądowego dnia 08 grudnia 2006 r., a wniosek wpłynął do Burmistrza P. dnia 18 grudnia 2006 r. (prezentaty obu organów k. 1 akt administracyjnych). Do wniosku Wnioskodawczyni dołączyła odpis skrócony aktu urodzenia P. C.; zaświadczenia o zarobkach A. W. za październik 2006 r., zgodnie z którym w październiku 2006 r. jako pomocnik; przy produkcji opakowań zarobiła brutto 900 zł, w tym składki na FUE/FUR/FUC 168,39 zł, potrącony podatek i FUZ 78,02 zł; S. W. w październiku 2006 r. jako pomocnik operatora maszyn poligraficznych zarobił brutto 1.100 zł, w tym składki na FUE/FUR/FUC 205,81 zł, potrącony podatek i FUZ 110,24 zł.

Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] listopada 2000 r.- [...] Sąd Okręgowy w P. rozwiązał małżeństwo A. C. i R. C., zawarte dnia [...] marca 1994 r. przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w S.; wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem stron P. C., urodzonym dnia [...] maja 1994 r., powierzył A. C., zastrzegając R. C. prawo współdecydowania o wszystkich istotnych sprawach życiowych dziecka w tym związanych z leczeniem, kształceniem; kosztami utrzymania i wychowania małoletniego P. C. obciążył oboje rodziców i stwierdził, że zawarta w dniu [...] kwietnia 1998 r. między stronami ugoda sądowa przed Sądem Rejonowym w P. w sprawie [...], określająca wysokość alimentów, które R. C. winien płacić na rzecz P. C. na kwotę 250 zł, utrzymana zostaje w mocy (k. 38, 48, 49 akt administracyjnych). A. W. (primo voto C., z domu S.) zawarła związek małżeński dnia [...] czerwca 2001 r. ze S. J. W. i są Oni małżeństwem co najmniej do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Rodzina Skarżącej jest czteroosobowa (k. 43- 47 akt administracyjnych). W roku 2005: A. W. uzyskała dochód w wysokości 10.467,60 zł, w tym 193,05 zł: należnego podatku, 756,09 zł składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku, 2.245,48 zł składek na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu; S. W. uzyskał dochód w wysokości 12.034,25 zł, w tym 221,95 zł: należnego podatku, 837,14 zł składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku, 2.486,19 zł składek na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu. W oświadczeniu dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wskazali, że w 2005 r. uzyskali 3000 zł tytułem alimentów (k. 46v-47, 51-52 akt administracyjnych). Komornik Sądowy Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w S. zaświadczył, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych od R. C. na rzecz P. C. - po 250 zł miesięcznie, za ostatnie trzy miesiące (od 1 września 2006 do 30 listopada 2006 r.) była całkowicie bezskuteczna; kwota zobowiązań alimentacyjnych z tytułu niewyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych wyniosła na ostatni dzień poprzedzający okres, za które jest wystawiane zaświadczenie z dnia 08 grudnia 2006 r. na rzecz wierzyciela 10.743,20 zł, przy czym jedynie w pierwszym miesiącu Komornik wyegzekwował 121,58 zł alimentów (10-12 akt administracyjnych).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty i odpisy dokumentów: zaświadczeń: Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] lipca 2006 r. nr: [...]i [...] o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych- odpowiednio- przez A. W. i S. W., kserokopii odpisu wyroku z dnia [...] listopada 2000 r.- [...] Sądu Okręgowego w P.; kserokopii odpisu protokołu rozprawy z dnia [...] kwietnia 1998 r.- [...] Sądu Rejonowego w P. zawierającego ugodę w zakresie alimentów, zaświadczenia Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w S. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]; odpisu wniosku S. W. z dnia [...] lipca 2006 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na P. C. i J. W.; odpisu skróconego: aktu urodzenia P. C., wydanego przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego (dalej USC) w S. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...]; aktu małżeństwa A. C. i S. J. W., wydanego przez Kierownika USC w O. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]; kserokopii odpisu zupełnego aktu urodzenia J. C. (obecnie W.), wydanego przez Kierownika USC w S. z dnia [...] 8 maja 2001 r. nr [...]; zaświadczeń z dnia [...] grudnia 2006 r., wystawionych przez "P." R. W. i syn sp. jawna w O. o zarobkach: A. W. i S. W. za październik 2006 r.

Sąd dał wiarę owym dokumentom oraz odpisom dokumentów, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z – odpowiednio- art. 244 i 245, 252, 253 kpc; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" W. Pr. 2006 t. 1 s. 562 uw. 32, 33; postanowienie SN z 27.1.2006 r.- III CK 369/05- OSNC 11/06/187).

5. Decyzje: organu I instancji - z dnia: [...] grudnia 2006 r., [...] kwietnia 2007 r., [...] czerwca 2007 r. i SKO – z dnia [...] kwietnia 2007 r., [...] maja 2007 r. i [...] sierpnia 2007 r. zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i prawa procesowego.

Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r.- P 18/06 (OTK-A 5/08/83) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: 1. art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U 86/05/732, zm. 164/05/1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. 139/06/992 zm. 222/06/1630, 64/07/427, 105/07/720, 109/07/747, 200/07/1446, 70/08/416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnych w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. 120/91/526, zm. 2/00/11- dalej Konwencja); 2. art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo:

a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim,

b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem,

do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji; 3. art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji.

6. Przesłanki przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej określa art. 2 pkt 1 i 5 uzal w zw. z art. 3 pkt 17a uśr oraz art. 7 uzal. Zgodnie z art. 7 ust. 1 uzal zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, albo gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. P. C. w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał ukończone 13 lat. P. C. pozostaje na utrzymaniu matki (rzeczywiście łożącej na ich utrzymanie) i ojca - w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym prawa do alimentów od R. C.; egzekucja świadczeń alimentacyjnych od ojca– jest bezskuteczna. Skarżąca- działająca w imieniu i na rzecz uprawnionego małoletniego syna- spełnia w związku z tym przesłanki określone w art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 2 i 5a uzal w zw. z art. 3 pkt 17a uśr.

7. Obowiązek wykładni prokonstytucyjnej ustaw spoczywa zarówno na sądach, jak i na organach administracji publicznej (art. 8 ust. 1, art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji; K. Gonera, E. Łętowska "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności" PiP 5/08/23, 26- dalej K. Gonera, E. Łętowska "Wieloaspektowość..."). W wyroku z dnia 2 października 2007 r.- II SA/Rz 94/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie trafnie wskazał, że wychowywanie przez pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub osobę rozwiedzioną, w związku faktycznym dzieci własnych obok dziecka wspólnego z konkubiną lub konkubentem, nie wyłącza statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a uśr. WSA wskazał, że art. 3 pkt 17a uśr musi być wykładany w sposób, który nie łamie obowiązujących zasad alimentacji dziecka przez jego rodziców. Konkubent na gruncie prawa polskiego nie ma żadnych obowiązków alimentacyjnych wobec dzieci konkubiny. Skoro zasady takie obowiązują na gruncie prawa rodzinnego, to należy przyjąć, że uzal nie wprowadza w tym zakresie żadnych nowych zasad. Regułą jest, że alimentacja dzieci obciąża rodziców. Obowiązek alimentacyjny nie może być wyłączony przez kogokolwiek, zwłaszcza niemożliwa jest sytuacja, gdy dziecko pozbawione zostaje zaliczki alimentacyjnej, gdyż jego matka pozostaje w konkubinacie. Konkubinat jako związek faktyczny nie jest przez prawo chroniony, lecz nie jest też represjonowany.

8. W wyroku z dnia 18 maja 2005 r.- K 16/04 (dalej wyrok TK z dnia 18 maja 2005 r.) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że - w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy - art. 3 pkt 17 uśr w brzmieniu pierwotnym jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji i z art. 27 Konwencji.

Trybunał Konstytucyjny, z uwagi na zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, rozważał w sprawie K 16/04 niezgodność z wzorcami kontroli pierwotnego brzmienia art. 3 pkt 17 uśr, w świetle przepisów regulujących instytucje: dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 8 pkt 4 i art. 12 uśr) i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania (art. 8 pkt 3 i art. 11 uśr). W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie wskazał, że definicja "samotnego wychowywania dziecka", zawarta w art. 3 pkt 17 uśr w pierwotnym brzmieniu, narusza art. 71 ust. 1 Konstytucji przez przyznanie pomocy materialnej wypłacanej ze środków publicznych tylko części rodzin i to wyodrębnionej według kryteriów nieodpowiadających wymaganiom określonym w art. 71 ust. 1 Konstytucji. Art. 3 pkt 17 uśr [w pierwotnym brzmieniu] narusza nakaz równego traktowania, będący emanacją zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Art. 3 pkt 17 uśr [w pierwotnym brzmieniu] narusza art. 18 Konstytucji przez faktyczne osłabienie więzi między rodzicami a dziećmi oraz między małżonkami.

9. Kolejne uregulowania tej materii- w szczególności art. 3 pkt 17 w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g uzal (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy) "Ilekroć w ustawie jest mowa o: [...] osobie samotnie wychowującej dziecko- oznacza to pannę, kawalera, osobę pozostającą separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka"- obowiązującym od 1 września 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.; jak i art. 3 pkt 17a "Ilekroć w ustawie jest mowa o: [...] osobie samotnie wychowującej dziecko- oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem", nie różnią się w zakresie treści normatywnej. W istocie bowiem doszło jedynie do przeredagowania przepisu art. 3 pkt 17 uśr. Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że realizacja wyroku TK z dnia z dnia 18 maja 2005 r. była jedynie pozorna, a polegała na wprowadzeniu do ustawy o świadczeniach rodzinnych przepisu odmiennie brzmiącego, ale implikującego analogiczne normy prawne, jak jego niekonstytucyjna wersja pierwotna ( pkt III pkt 4.4 uzasadnienia wyroku TK z dnia 23 czerwca 2008 r.).

10. W istocie- z uwagi na tożsamość normatywną art. 3 pkt 17 (w obu brzmieniach) i art. 3 pkt 17a uśr, należało przyjąć, że wyrok TK z dnia z dnia 18 maja 2005 r. już z dniem jego ogłoszenia uchylił domniemanie zgodności z Konstytucją zarówno art. 3 pkt 17 w brzmieniu znowelizowanym, jak i art. 3 pkt 17a uśr (odpowiednio- cz. III pkt 6.1 uzasadnienia wyroku TK z dnia 23 października 2007 r.- P 28/07- OTK-A 9/07/106). Skutkiem tego wyroku TK nastąpiła zmiana stanu prawnego (odpowiednio- glosa J. Trzcińskiego do wyroku TK z 23 października 2007 r.- P 10/07- ZNSA 1/08/s. 161-162 i akceptowane przez Glosatora orzecznictwo NSA- przypis 9; R. Hauser, J. Trzciński "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" LexisNexis 2008 s. 41-43).

11. Skoro zatem A. W. i S. W. w okresie od [...] czerwca 2001 r. i w datach wydania wszystkich decyzji obu instancji są małżonkami (k. 37 akt administracyjnych), to P. C., jako osoba wychowywana przez osoby pozostające w związku małżeńskim, ma co do zasady prawo do zaliczek alimentacyjnych za okres począwszy od 1 grudnia 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. włącznie (art. 10 ust. 1 uzal) mimo, że A. W. pozostaje w związku małżeńskim z innym mężczyzną, niż ojciec tych dzieci.

12. Kolejnym warunkiem przyznania zaliczki alimentacyjnej jest spełnianie kryterium dochodowego – świadczenie przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł (art. 7 ust. 2 uzal). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w uzasadnieniach wszystkich badanych w niniejszej sprawie decyzji, brak jakichkolwiek ustaleń dochodu rodziny na osobę w rodzinie. Organy błędnie skoncentrowały się jedynie na ustaleniu przesłanek art. 3 pkt 17a uśr, pomijając inne fakty relewantne. Naruszenie art. 18 ust. 2 uzal w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa stanowiło w przypadku wszystkich tych decyzji inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

13. Przesłanką wydania zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej i wszystkich badanych w niniejszej sprawie decyzji była błędna i niekonstytucyjna wykładnia art. 3 pkt 17a uśr. Wobec naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2007 r. i organu I instancji z dnia [...] czerwca 2007 r. podlegały uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa i art. 135 ppsa). Wobec odmownego charakteru decyzji, nie zachodziła potrzeba orzekania o wykonalności na podstawie art. 152 ppsa.

Prócz wskazanych wyżej uchybień, za uchyleniem decyzji SKO z dnia [...] maja 2007 r. przemawiało również to, że z naruszeniem art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy- miast samemu przeprowadzić dowód z dwu dokumentów urzędowych (art. 76 § 1 kpa), jakimi są: odpis wyroku rozwodowego i odpisu skróconego aktu małżeństwa (k. 32 akt administracyjnych), w żaden sposób nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części w rozumieniu art. 138 § 2 kpa. Organ odwoławczy obowiązany był w tej sytuacji przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów - w tym dla ustalenia przesłanek z art. 7 ust. 2 uzal (art. 136 kpa). W niniejszej sprawie było to tym łatwiejsze, że Odwołująca się korzystała w toku postępowania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Doręczenie odpisu decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. Stronie (w wąskim tego słowa znaczeniu), z naruszeniem art. 40 § 2 kpa, było bezskuteczne (dla Skarżącej nie zaczął w ogóle biec termin dla jej zaskarżenia). Nie przemawiało to zatem za uchyleniem decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. na podstawie art. 138 § 2 kpa, lecz wymagało wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania (art. 134 kpa).

Decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r., błędnie przywołuje nieobowiązujący po dniu 31 grudnia 2005 r. punkt 17 art. 3 uśr (jedynie ołówkiem dopisano literę "a"- nie wiadomo kiedy i przez kogo - w komputerowej wersji decyzji po słowach "art. 3 pkt 17"; k. 14 akt administracyjnych), choć od 1 stycznia 2006 r. obowiązywał już art. 3 pkt 17 a uśr. Błędnie przywołano też "(Dz.U. nr 228 poz. 2255 ze zmianami)", choć od 24 lipca 2006 r. obowiązywał już tekst jednolity, opublikowany w Dz.U. 139/06/992.

Za takim rozstrzygnięciem przemawiała supernorma intertemporalna, zawarta w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. (argum. ex art. 190 ust. 4, art. 193, art. 79, art. 8 ust. 1 i 2, art. 178 ust. 1 Konstytucji; K. Gonera, E. Łętowska "Wieloaspektowość..." s. 31-33 i przytoczone, i akceptowane przez Autorki orzecznictwo Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z poglądami doktryny; K. Gonera, E. Łętowska "Odroczenie utraty mocy niekonstytucyjnej normy i wznowienie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego" PiP 6/08/3, 7, 14; R. Hauser, J. Trzciński- op. cit. s. 45-47), jak i upadek domniemania konstytucyjności normy zawartej w art. 3 pkt. 17 [ w obu brzmieniach] i art. 3 pkt 17a uśr na skutek wyroku TK z dnia 18 maja 2005 r. Sięgnięcie do tych reguł prowadzi do pominięcia w niniejszej sprawie reguły tempus regit actum, w szczególności z uwagi na operatywność systemu prawa. Nie sposób przyjąć, by naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (in casu art. 145a § 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa) prowadzić mogło do pozostawienia objętych sentencją niniejszego wyroku decyzji, tylko po to, by po wyroku WSA Strona sama musiała podejmować starania o wznowienie postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze wyżej wskazane naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, i inne naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa, należało orzec jak w punktach 2 (drugim) i 3 (trzecim) sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ppsa i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 163/02/1349 ze zm.).

Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zobligowane są ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, będąc związanymi oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 ppsa). W szczególności koniecznym jest poczynienie ustaleń istotnych z punktu widzenia art. 7 ust. 2 uzal. Z uwagi na treść normy prawa materialnego, rozumianej w sposób najpełniej chroniący wartości konstytucyjne, ustalonej wyrokami TK z dnia: 18 maja 2005 r. i 23 czerwca 2008 r., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji publicznej nie będą już musiały owych okoliczności faktycznych, w materii określonej punktem 2 (drugim) lit. a i b sentencji wyroku TK z 23 czerwca 2008 r., ustalać.

/-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz

KP