Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 472/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 235.1
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1985 nr 12 poz 49
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: par. 8 ust. 1 i ust. 4 w zw. z par. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 104, poz. 708, ze zm.), art. 2351 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz § 8, ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania H. K. z dnia 8 maja 2006 r. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz.20.1) H. K. - zaskarżoną decyzję utrzymuje w mocy.

Uzasadniając swoje stanowisko, na wstępie organ orzekający szczegółowo opisał przebieg zatrudnienia H. K. w latach 1962-2003 na następujących stanowiskach:

- 10 września 1962 r. – 12 czerwca 1965 r. jako tkacz w B. Zakładach Przemysłu Bawełnianego "[...]" ul. [...] ,

- 3 listopada 1969 r. – 11 grudnia 1988 r. jako tkacz, przewlekacz, brakarz, st. referent ekonomiczny w L. Zakładach Przemysłu Bawełnianego w L. ul. [...],

- 14 marca 1993 r. – 31 grudnia 2003 r. jako ref. rehabilitacji i spraw socjalnych w Spółdzielni Inwalidów "[...]" ul. [...].

Obecnie pobiera świadczenie emerytalne.

W związku z podejrzeniem choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz.20.1) zainteresowana była badana w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., Oddział w J. G. który w dniu [...] r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz.20.1) u H. K.. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano: "Badana została skierowana do tut. Ośrodka przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L.. Powyżej uwzględniono ostatnie zatrudnienie badanej, ponieważ początek schorzenia wymienionego w skierowaniu miał miejsce w lutym 2003 r. Z powodu występowania silnego bólu w obu nadgarstkach, szczególnie w nocy H. K. została poddana zabiegom operacyjnym na obu nadgarstkach: w czerwcu 2003r. -strona lewa, w grudniu 2003 r. - strona prawa. Według skarg badanej dolegliwości trwają nadal, tzn. ból w nadgarstkach, drętwienie palców II i III obu dłoni oraz obrzęk. W maju 2005 r. wykonano dodatkowo zabieg operacyjny - stabilizację kręgosłupa szyjnego ze względu na dyskopatię szyjną C5/C6/C7, a w lutym 2005 r. - redukcję piersi (zabieg odciążający). W tut. Ośrodku wykonano u badanej konsultację neurologiczną dwukrotnie (27 czerwca 2005 r. i 14 września 2005 r.): skóra rąk cienka, zimna, wilgotna, mała siła obu dłoni, upośledzone przeciwstawianie kciuka palcom od III - V w obu rękach, słabe odruchy z kości promieniowych, czucie podaje obniżone w obu dłoniach. EMG - (7 września 2005 r.) - zwolnienie szybkości przewodzenia ruchowego w obu nerwach pośrodkowych na wysokości nadgarstka, przewodzenie czuciowe w normie, latencje fal F w normie. Wyłącznie ruchowy, obustronny zespół cieśni nadgarstka. Dgn.: Obustronny zespół cieśni nadgarstków nawrotowy, po leczeniu operacyjnym w 2003 r. istniejące i potwierdzone w badaniach ww. schorzenie nie jest związane z pracą zawodową: z uwagi na obustronność występowania.

Badana jest praworęczna, zatem każda wykonywana czynność obciąża w sposób szczególny rękę prawą. Wykonywana przez orzekaną praca biurowa na stanowisku referenta nie ma charakteru szczególnie obciążającego oba nadgarstki, nie ma charakteru monotypowego i nie wiąże się z ruchami przeprostu w tych stawach. Tło schorzenia nie jest związane ze sposobem wykonywania pracy, w związku z czym brak jest podstaw do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka jako choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy."

W trybie odwoławczym H. K. była badana w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który w dniu [...] r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka /poz. 20.l/. W uzasadnieniu podano, iż: "Pacjentka skierowana do tut. Szpitala przez DWOMP - Oddział J. G. w związku z orzeczeniem lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywanej pracy - zespół cieśni nadgarstka i wnioskiem ww. o ponowne badanie w Instytucie (w trybie par. 7 pkt 1 rozporządzenia RM z 30 lipca 2002 r.). Badana pracowała w latach 1962 - 1988 jako tkacz, przewlekacz, brakarz, od 1988 r. jest na rencie inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia i równocześnie pracowała od marca 1994 r. do grudnia 2003 r. w Zakładzie Pracy Chronionej - Spółdzielni Inwalidów "[...]" w L. (od marca 1994 r. do grudnia 1995 r. na 7/8 etatu, od stycznia 1996 r. do grudnia 2003 r. na 1/2 etatu). Od 2002 r. występują bóle stawów nadgarstkowych, skokowych i kolanowych. Stopniowo nasilały się bóle nadgarstków, sztywność dłoni, cierpnięcie i osłabienie przedramion i dłoni z wypadaniem przedmiotów z rąk. Od 1994 r. ma bóle kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego. W marcu 2003 r. przebywała na Oddziale Reumatologii, rozpoznano zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, dyskopatię C5/C6, zespół bólowy grzbietu, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki lipidowej i otyłość. Od czerwca 2003 r. nasiliły się bóle lewego nadgarstka, bez badania EMG wykonano leczenie operacyjne -uwolnienie cieśni nadgarstka lewego. W grudniu 2003 r. przeprowadzono zabieg operacyjny uwolnienia cieśni nadgarstka prawego. W maju 2005 r. hospitalizowana na Oddziale Neurochirurgicznym, wykonano operacyjne leczenie dysku szyjnego (C5/C6). Po operacji bóle kręgosłupa szyjnego ustąpiły. Cały czas utrzymują się bóle nadgarstków. Pierwsze badanie neurograficzne wykonano w sierpniu 2005 r., rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka.

Aktualne badanie ortopedyczne poparte rtg nadgarstków i rąk wykazało niewielkie zmiany zwyrodnieniowe w stawach śródręczno-garstkowych, cechy osteoporozy okołostawowej oraz przewężenie szpar stawów międzypaliczkowych. Badaniem neurologicznym stwierdzono osłabienie odsiebnych odcinków kończyn górnych z wyraźnym spłaszczeniem kłębów, odruchy ścięgniste miernie żywe, symetryczne, osłabienie czucia powierzchniowego bólu na dłoniach, bez objawów patologicznych, niewielkie ograniczenie ruchomości kręgosłupa szyjnego z bolesnością uciskową kręgów C5-C7, ujemną próbę Romberga. Badanie przewodzenia czuciowego i ruchowego w nerwach obwodowych kończyn górnych wypadło prawidłowo. Biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji oraz analizę narażenia zawodowego (wykonywana przez badaną praca - referent ds. rehabilitacji i spraw socjalnych - nie ma charakteru szczególnie obciążającego oba nadgarstki, nie ma charakteru monotypowego i nie jest związana z ruchami przeprostu w tych stawach) - brak jest podstaw do rozpoznania u badanej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstka." Na podstawie dokonanej oceny narażenia zawodowego, zawartego w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 14 lipca 2005 r. oraz orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawionych przez:

- D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. nr [...] z dnia [...] r.

- Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z dnia [...] r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20. 1) u H. K..

Od powyższej decyzji zainteresowana odwołała się. Całość akt sprawy została przekazana w dniu 23 maja 2006 roku do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który po przeanalizowaniu dokumentacji pismem z dnia 21 lipca 2006 r. zlecił Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w L. ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego środowiska pracy H. K..

W dniu 16 sierpnia 2006 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. przesłał do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. całość dokumentacji w sprawie H. K., uzupełnioną o ocenę narażenia zawodowego odnośnie stanowisk pracy zajmowanych przez zainteresowaną.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. po przeanalizowaniu całości dokumentacji, postępowania wyjaśniającego dotyczącego środowiska pracy zainteresowanej wydał w dniu [...] roku decyzję nr [...] znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L.. Decyzję tę H. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 18 września 2007 r. Sygn. akt III SA/Wr 24/07 uchylił zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie dokonano pogłębionej analizy narażenia zawodowego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w dniu 11 lutego 2008 roku zlecił organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w sprawie choroby zawodowej H. K. zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Postępowanie uzupełniające dotyczyło sporządzenia aktualnej karty oceny narażenia zawodowego począwszy od 1962 roku do 2003 roku, ustalenia jak często w czasie pracy na stanowisku referenta ds. rehabilitacji, samorządu oraz spraw socjalnych H. K. przynosiła i odnosiła znajdujące się w archiwum - akta pracownicze, jak daleko od miejsca pracy biurowej znajdowało się archiwum akt pracowniczych, a więc jaką drogę musiała pokonać zainteresowana z obciążeniem rąk, czy obie ręce były obciążone około pięciokilogramowymi paczkami,

W dniu 25 marca 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. przesłał do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. całość dokumentacji w sprawie H. K., uzupełnioną o przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy zainteresowanej.

Po przeanalizowaniu całości dokumentacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia [...] r. skierował pismo do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. oraz do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o weryfikację orzeczeń lekarskich uwzględniając uznane narażenie zawodowe H. K.

W dniu 9 czerwca 2008 roku D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. przesłał zweryfikowane orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz.20.1) u H. K.. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano "(...)Uzasadnienie stanowiska, z uwzględnieniem dodatkowych argumentów PWIS z 31 marca 2008 r.

I. Dane wynikające z kart oceny narażenia zawodowego nie dają podstaw do stwierdzenia istnienia czynnika szkodliwego na stanowisku pracy, ponieważ:

- praca na wskazanym stanowisku administracyjno-biurowym nie ma charakteru pracy monotypowej, gdyż ręczne sporządzanie zapisów w dokumentach finansowych przygotowywanych dla potrzeb ZUS nie wymagało wykonywania ruchów stereotypowych zginania, prostowania z przeprostem w stawach nadgarstka, powtarzanych z określoną częstotliwością powyżej 800 ruchów na zmianę roboczą (przy obciążeniu nadgarstka siłą zewnętrzną poniżej l O kg),

- przenoszenie segregatorów o wadze do 5 kg nie stanowi dużego obciążenia statycznego związanego z ręcznym podnoszeniem i przenoszeniem ciężarów,

- objawy chorobowe ze strony narządu ruchu, w tym kończyn górnych wskazywane w kolejnych obserwacjach szpitalnych od 1999 r. świadczą o tym, że objawy te występowały u badanej w latach przez podjęciem prac przy sporządzaniu dokumentacji pracowniczej dla celów emerytalnych, rentowych, obliczania kapitału początkowego, co podważa istnienie związku przyczynowego miedzy wskazanym obciążeniem dodatkowymi pracami biurowymi od 2002 r. a wspomnianym początkiem choroby narządu ruchu, której objawy nie były związane z wykonywana pracą.

II. Dane kliniczne nie dają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ponieważ:

- obustronne występowanie zespołu cieśni u osoby praworęcznej w sytuacji gdy obciążenie wykonywanymi czynnościami na stanowisku pracy dotyczy ręki prawej oraz fakt, że schorzenie ujawniło się z dużym nasileniem najpierw w ręce lewej (pierwsza operacja zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej 3 czerwca 2006 r.) - przeczy zawodowej etiologii schorzenia.

- fakt istnienia u badanej przewlekłego zespołu korzeniowego na tle dyskopatii szyjnej i zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa oraz innych zmian w stanie zdrowia mających wpływ na wystąpienie objawów zespołu cieśni nadgarstków (choroba tarczycy, menopauza, otyłość) nie pozwalają na potwierdzenie związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia z wykonywana pracą".

Uwzględniając wskazane wyżej powody organ nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska orzeczniczego DWOMP O/J. G. z dnia 19 września 2005 r.

W dniu 5 sierpnia 2008 roku do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. wpłynęło z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. pismo, w którym ww. Instytut po przeanalizowaniu uzupełnionych danych o narażeniu zawodowym, podtrzymał swoją opinię dotyczącą nierozpoznania choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstka u H. K. W uzasadnieniu powyższej opinii podano, iż "(...) po ponownym przeanalizowaniu posiadanej w tut. Szpitalu dokumentacji lekarskiej oraz nadesłanych aktualnie uzupełnionych danych o narażeniu zawodowym nie znajdujemy podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego wydanego w dniu 3 marca 2006 r. (...) Po raz pierwszy badanie ENG wykonane zostało w DWOMP we W. w dniu 7 września 2005 r. - badanie to wykazało izolowane zwolnienie szybkości przewodnictwa ruchowego w obu nerwach pośrodkowych na wysokości nadgarstka, przewodzenie czuciowe w nerwach pośrodkowych było w normie. Wynik ten nie jest typowy dla zespołu cieśni nadgarstka, w którym w pierwszej kolejności dochodzi do zaburzeń przewodnictwa czuciowego, w późniejszym okresie, jako wtórne, mogą dołączyć zaburzenia przewodnictwa ruchowego i nie występują one w tej chorobie samodzielnie. Wykonane w trakcie hospitalizacji w tut. Instytucie w dniu 20 stycznia 2006 r. badanie przewodnictwa ruchowego i czuciowego w obrębie nerwów kończyn górnych było prawidłowe - nie stwierdzono objawów neurograflcznych zespołu cieśni nadgarstka. Nie było zatem podstaw do rozpoznania u badanej choroby w postaci zespołu cieśni nadgarstka. Brak jest ponadto w dokumentacji lekarskiej obiektywnego potwierdzenia istnienia u badanej zespołu cieśni nadgarstka w przeszłości. (...) Nie znajdujemy podstaw do rozpoznania u badanej choroby obwodowego układu nerwowego pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, co tym samym nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego spowodowanej sposobem wykonywania pracy".

Na etapie wglądu do akt sprawy, przed wydaniem decyzji, H. K. przesłała pisma z dnia 9 września 2008 r., 12 września 2008 r. i dołączyła korespondencję z 2008 r. z D. Wojewódzkim Ośrodkiem Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G., w których kwestionuje orzeczenia lekarskie wydane przez uprawnione placówki diagnostyczno-orzecznicze. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się pismem z dnia 17 września 2008 r. do jednostek orzeczniczych, które wydały orzeczenia lekarskie w przedmiotowej sprawie, o ustosunkowanie się do kwestii podniesionych ww. pismach. W odpowiedzi z dnia 13 listopada 2008 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podtrzymał swoje wcześniejsze negatywne stanowisko orzecznicze, dotyczące choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni nadgarstka - u H. K. Podobnie D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. pismem z dnia 16 lutego 2009 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u H. K.

Na wniosek strony – H. K., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., wydał w dniu 4 marca 2009 r. postanowienie o zawieszeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego, które następnie na wniosek strony zostało podjęte dnia 25 maja 2009 r.

W dniu 18 czerwca 2009 r. H. K. uzupełniła akta sprawy o pismo Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 22 kwietnia 2009 r., które nie wnosi nowych okoliczności do sprawy. Ponadto Odwołująca wniosła o ponowne badanie w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., co jest bezzasadne w sytuacji, kiedy miała zapewnioną dwuinstancyjność badań w uprawnionych placówkach diagnostyczno-orzeczniczych i stanowiska orzecznicze są spójne.

Wydając decyzję organ odwoławczy uzasadnił ją następująco.

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w art.2351 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

W przypadku H. K. żaden z powyższych warunków nie został spełniony. Dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., były zgodne co do faktu, iż zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115- obowiązującym w dacie wydawania orzeczeń), brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz.201). W ww. jednostkach medycznych wykonano szereg badań diagnostycznych, wykluczających stwierdzenie choroby zawodowej, a schorzenia, na które cierpi H. K. nie są związane ze sposobem wykonywania pracy. Wyniki przeprowadzonych badań oraz konsultacje nie dały podstaw do rozpoznania u badanej przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Warunek dotyczący rozpoznania klinicznego choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz.201) u H. K. nie został spełniony. Natomiast odnosząc się do kwestii narażenia zawodowego H. K., należy zaznaczyć, iż mimo tego, że w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 27 lutego 2008 r. nie wykluczono możliwości zachorowania na zespół cieśni w obrębie nadgarstka na skutek wykonywanej pracy, biorąc pod uwagę ogólny zły stan zdrowia zainteresowanej, placówki diagnostyczno-orzecznicze: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie potwierdzają zawodowej etiologii schorzenia.

Na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 16 lipca 2009 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Organ ponadto stwierdził, że na podstawie § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie w dniu 3 lipca 2009 r., nie odmówiono mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r., albowiem czynności dokonane w toku postępowań wszczętych przed dniem 3 lipca 2009 r. pozostają skuteczne, a określone choroby zawodowe zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 20002 r. w całości – bez zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze.

Zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rzeczą organów było zatem ustalenie:

1. czy rozpoznana choroba jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych,

2. czy u skarżącej wystąpiło to schorzenie albo jego następstwa

3. czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, ze choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Rozpatrując przedmiotową sprawę należy wskazać, że co prawda Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., jako podstawę prawną decyzji wskazał obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, to jednak uznać należało, że rozpatrywano sprawę na podstawie orzeczeń lekarskich, wydanych na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. Co prawda w odpowiedzi na skargę, organ powołując się na § 11 ust. 1 obowiązującego rozporządzenia stwierdził, że nie odmówiono mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., albowiem czynności dokonane w toku postępowań wszczętych przed dniem 3 lipca 2009 r. pozostają skuteczne, a określone choroby zawodowe zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w całości – bez zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy, zostało to jednak całkowicie pominięte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przez co została naruszona norma art. 107 ust. 3 k.p.a.

Orzeczeniem z dnia 18 września 2007 r. (Sygn. akt III SA/Wr 24/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...], wydaną w wyniku odwołania od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Pracy w L. z dnia [...] r. (nr [...]), która to decyzja jest decyzją I instancyjną w powyższej sprawie.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w zbiorze zgodnych z prawem rozstrzygnięć, gdyż jej wydanie nie zostało poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego w sprawie, co uchybia regule proceduralnej sformułowanej w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przeprowadzono – przewidzianej w art. 107 § 3 k.p.a. – polemiki dowodów, nie ustosunkowano się bowiem do tych dowodów, które wskazywały na szczególne warunki w jakich skarżąca świadczyła pracę na stanowisku referenta. Sąd podkreślił, że do faktycznych warunków pracy nie odniesiono się także w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 3 marca 2006 r. (Nr [...]), poprzestając na twierdzeniu, że "wykonywana przez badaną praca – referent ds. rehabilitacji i spraw socjalnych – nie ma charakteru szczególnie obciążającego oba nadgarstki, nie ma charakteru monotypowego i nie jest związana z ruchami przerostu w tych stawach." Tymczasem – jak wynika z oświadczenia skarżącej (k. 8 akt administracyjnych) – przygotowanie kapitału początkowego oraz spraw związanych z rentami i emeryturami pracowników było uciążliwe, gdyż wymagało dźwigania ciężkich kartotek o grubym formacie A4, obejmujących dokumenty od 200 do 300 osób zatrudnionych w danym roku. W karcie narażenia zawodowego z dnia 7 sierpnia 2006 r. stwierdza się natomiast, że "do obciążeń kończyn górnych oraz nadgarstków w trakcie pracy mogły prawdopodobnie przyczynić się takie czynności jak: częste pisanie ręczne druków Rp7 oraz innej dokumentacji zakładowej, ponadto ręczne pakowanie a następnie przenoszenie do archiwum spakowanych dokumentów o wadze 5 kg." W charakterystyce narażenia na czynniki szkodliwe - uciążliwe napisano zaś "często powtarzające się czynności obciążające ręce".

Wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, nastąpiło co najmniej przedwcześnie, jako że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do wspomnianych wcześniej okoliczności, w szczególności zaś nie wyjaśnił, czy wykonywana przez skarżąca praca, polegająca na przenoszeniu do archiwum paczek o wadze około 5 kilogramów mogła spowodować schorzenie występujące u skarżącej. Zabrakło także – istotnych w ocenie Sądu – ustaleń jak często skarżąca wykonywała takie czynności oraz jak daleko od miejsca pracy biurowej znajdowało się archiwum akt pracowniczych, a więc jaką drogę musiała pokonać skarżąca z obciążeniem rąk. Wobec braku tych ustaleń, niepełnym materiałem dowodowym w rozpoznawanej sprawie dysponowały również upoważnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych jednostki medyczne, co nie pozwoliło im jednoznacznie stwierdzić, czy dodatkowe obowiązki skarżącej, polegające na przenoszeniu paczek z dokumentami, mogły spowodować wystąpienie cieśni nadgarstka w obu rękach, czy też zdarzenia te nie miały wpływu na tę chorobę.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Sąd nakazał dokładne wyjaśnienie jak często w czasie pracy na stanowisku referenta skarżąca przynosiła i odnosiła – znajdujące się w archiwum – akta pracownicze, jaką pokonywała przy tym drogę, czy obie ręce były obciążone około pięciokilogramowymi paczkami, następnie zaś rozstrzygnięcie, na podstawie zrekonstruowanego stanu faktycznego, czy w kontekście specjalistycznej wiedzy medycznej wykonywanie obowiązków pracowniczych przez skarżącą mogło spowodować schorzenie, o którym mowa w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów czy też nie pozostawało w związku przyczynowym z tą chorobą. Ponadto uzasadnienie podjętej decyzji powinno odpowiadać kryteriom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a.

W myśl § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy w sposób niewłaściwy wykonał zalecenia Sądu zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2007 r. i w sposób nieprawidłowy uzasadnił swoją decyzję.

W myśl powołanego wyżej § 8 rozporządzenia organ może podjąć czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. W tej sprawie organ tego nie uczynił narażając się na uzasadniony zarzut naruszenia art. 7 i 77 Kpa.

Organ ponownie rozpatrując sprawę uzupełni postępowanie dowodowe w taki sposób, by móc jednoznacznie rozstrzygnąć wątpliwości zarówno, co do schorzenia skarżącej, jak i warunków pracy, w których była zatrudniona. W tym celu niezbędne będzie zasięgnięcie opinii uzupełniającej jednostki orzeczniczej.

Ze względu na to, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy orzekł o jej uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na odmowny walor decyzji Sąd nie orzekał w przedmiocie jej wykonalności (art.152 p.p.s.a.).