Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 295/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 821
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi M. T. i W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 18 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w placówce opiekuńczo-wychowawczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 grudnia 2021 r. nr [...] Prezydent W. na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust. 2, ust. 6, ust. 6a, ust. 7a, ust. 7b i art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm.) ustalił solidarnie M. T. i W. T. opłatę z tytułu pobytu dziecka J. T. w placówce opiekuńczo – wychowawczej nr 10 we W. Centrum Opieki i Wychowania we W. w wysokości 275,21 zł za pobyt w dniu 30 września 2021 r. oraz w wysokości 8.256,33 zł miesięcznie za pobyt od dnia 1 października 2021 r. do 31 marca 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zobowiązani małżonkowie są rodzicami biologicznymi małoletniej córki, która zgodnie ze skierowaniem MOPS z dnia 11 października 2021 r. została umieszczona od dnia 30 września 2021 r. w placówce opiekuńczo – wychowawczej, tj. W. Centrum Opieki i Wychowania. Zgodnie z zarządzeniem Prezydenta W. średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w tej placówce opiekuńczo – wychowawczej wynoszą 8.256,33 zł miesięcznie. Rodzice dziecka zostali poinformowani przez pracownika socjalnego o kosztach pobytu dziecka w pieczy zastępczej i o warunkach ubiegania się o zastosowanie ulgi w odpłatności zgodnie z uchwałą nr XLVII/1138/13 Rady Miejskiej W. z dnia 11 lipca 2013 r., a następnie wyrazili zgodę na ponoszenie odpłatności za pobyt córki placówce opiekuńczo - wychowawczej.

W odwołaniu od decyzji z dnia 28 grudnia 2021 r. zobowiązani wskazali, że uiścili opłatę za 30 września, październik i listopad 2021 r., jednak córka od 3 grudnia 2021 r. przebywa w Szpitalu Specjalistycznym w O. i za pobyt ten płaci NFZ. Placówka opiekuńczo – wychowawcza nie ponosi kosztów jej utrzymania. Córka przebywa nieprzerwanie w szpitalu, a termin zakończenia leczenia nie jest znany.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia 18 stycznia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję, wyjaśniając że okoliczność pobytu dziecka w szpitalu nie stanowi przesłanki do nienaliczania rodzicom opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Córka zobowiązanych nieprzerwanie znajduje się w instytucjonalnej pieczy zastępczej, sprawowanej przez placówkę opiekuńczo – wychowawczą. Fakt hospitalizacji tego stanu nie zmienia. Opłata wiąże się z objęciem dziecka pieczą zastępczą i obejmuje cały okres trwania tej piezy. Zmiana sytuacji faktycznej po wydaniu decyzji nie ma żadnego przełożenia na zasadność wydania decyzji nakładającej opłatę za okres, w którym córka zobowiązanych znajduje się w pieczy zastępczej, sprawowanej przez placówkę opiekuńczo – wychowawczą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym ustalenia opłaty za grudzień 2021 r. i styczeń 2022 r., zarzucając naruszenie art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy przez nieuwzględnienie nieobecności córki w placówce opiekuńczo – wychowawczej i przyjęcie, że fakt hospitalizacji małoletniej przez okres ponad sześciu tygodni w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nie ma żadnego wpływu na obciążenie rodziców obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt córki w placówce opiekuńczo – wychowawczej. W ocenie skarżących, organ winien ustalić opłatę za okres, gdy córka faktycznie przebywała w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Z zaświadczenia o pobycie w szpitalu z dnia 18 stycznia 2022 r. wynika, ze córka przebywała w szpitalu przez okres sześciu tygodni, od 3 grudnia 2021 r. do 18 stycznia 2022 r. Córka przebywała w szpitalu w ramach publicznej opieki zdrowotnej, finansowanej przez NFZ. Placówka przez okres sześciu tygodni nie ponosiła kosztów utrzymania córki, a więc bezzasadne jest obciążanie rodziców opłatą za ten okres.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm.).

Stosownie do art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (art. 193 ust. 1a).

Natomiast zgodnie z art. 196 ust. 1 średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej stanowi kwota rocznych wydatków przeznaczonych na działalność tej placówki wynikająca z utrzymania dzieci z poprzedniego roku kalendarzowego, bez wydatków inwestycyjnych, powiększona o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy, podzielona przez liczbę miejsc w placówce, ustaloną jako sumę rzeczywistej liczby dzieci w poszczególnych miesiącach poprzedniego roku kalendarzowego. Średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej są ustalane przez starostę i ogłaszane przez starostę w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca danego roku (art. 196 ust. 3). Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 3, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane (art. 196 ust. 4 zd. 1).

W ocenie Sądu, powiązanie przez ustawodawcę w art. 193 ust. 1 opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ze średnimi miesięcznymi wydatkami przeznaczonymi na utrzymanie dziecka w placówce oznacza, że rodzice zobowiązani są ponieść koszty powstałe w trakcie faktycznego pobytu dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej. Poza tym zgodnie z art. 196 ust. 1 przy wyliczaniu średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka, kwotę rocznych wydatków przeznaczonych na działalność placówki dzieli się przez sumę rzeczywistej liczby dzieci w poszczególnych miesiącach poprzedniego roku kalendarzowego. Bierze się więc pod uwagę rzeczywistą liczbę dzieci w poszczególnych miesiącach, przebywających w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Wyliczone w ten sposób średnie miesięczne wydatki na utrzymanie dziecka stanowią podstawę do ustalenia odpłatności rodziców za pobyt dziecka w placówce. W konsekwencji należy przyjąć, że rodzice zobowiązani są do ponoszenia odpłatności za rzeczywisty pobyt dziecka w placówce.

Zobowiązanie rodziców do ponoszenia opłat związanych z przebywaniem dziecka w pieczy zastępczej, gdy dziecko to w pieczy zastępczej (w placówce opiekuńczo – wychowawczej) faktycznie nie przebywa, pozostaje w sprzeczności z ratio legis art. 193 ust. 1 ustawy, którym jest partycypacja rodziców w kosztach utrzymania ich dziecka pozostającego w pieczy zastępczej. Na mocy wskazanego przepisu można zobowiązać rodziców do pokrycia faktycznych kosztów, jakie ponosi organizator pieczy zastępczej, za pobyt dziecka w tej pieczy, nie można natomiast - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (w odpowiednim okresie) - obciążać ich kosztami za samo formalne pozostawanie dziecka w pieczy zastępczej – W. Centrum Opieki i Wychowania. Analogiczne stanowisko co do sposobu rozumienia art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. IV SA/Po 575/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 22 marca 2017 r., sygn. IV SA/Gl 678/16 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 204/17.

W rozpoznawanej sprawie zobowiązani do ponoszenia odpłatności rodzice w odwołaniu od decyzji wskazywali na pobyt córki w szpitalu od 3 grudnia 2021 r. Z załączonego do skargi zaświadczenia z dnia 18 stycznia 2022 r. o pobycie w szpitalu wynika, że córka skarżących przebywała na leczeniu w szpitalu od 3 grudnia 2021 r. do 18 stycznia 2022 r. Za ten okres pobytu córki w szpitalu rodzice nie powinni ponosić odpłatności za pobyt córki w placówce opiekuńczo – wychowawczej.

Wobec powyższego, Sąd stwierdza, że organy naruszyły przepis prawa materialnego, tj. art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przez jego błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem przełożyło się na okres, za który skarżącym ustalono opłatę, a zatem na jej wysokość. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią przedstawione przez Sąd rozumienie art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.