Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 259/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 rok. 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego P. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest skarga P.M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji") nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ pierwszej instancji") nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Ww. decyzje zostały wydane po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 174/11 uchylającym poprzednio wydane przez organy ARiMR decyzje

w niniejszej sprawie.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z [...] października 2010 r. Kierownik ARiMR po rozpatrzeniu wniosku P. M. o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) dalej: "płatność ONW" na rok 2007 orzekł o przyznaniu płatności w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu ONW - Nizinne strefa I. Jako podstawę prawną decyzji Kierownik ARiMR wskazał przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.),

w związku z § 2, § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich

i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448; dalej: "rozporządzenie ONW").

Decyzją z [...] grudnia 2010 r. Dyrektor ARiMR orzekł o utrzymaniu w mocy ww. decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ drugiej instancji wskazał, że [...] maja 2007 r. P. M. złożył na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW wniosek o przyznanie płatności ONW na 2007 r. Łączna powierzchnia zadeklarowanych we wniosku działek rolnych do przyznania wnioskowanej płatności wyniosła [...] ha. W dniu [...] czerwca 2008 r. wpłynęły wnioski spółek cywilnych: "P. A.", "N.P.A.", "S.A.", "T.A.", "W.A.", "W.A.", "D.A." o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej (w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego) oraz płatności ONW (w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części), w których spółki te zawnioskowały

o wstąpienie przez nie na miejsce P.M. do toczącego się postępowania

w zakresie przyznania płatności (bezpośrednich oraz ONW) na 2007 r. Na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów, w tym protokołów stanowiących integralną część porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z dnia [...] kwietnia 2008 r., organ stwierdził, że

z dniem [...] kwietnia 2008 r., wskazane spółki cywilne przejęły w posiadanie nieruchomości rolne oznaczone jako działki ewidencyjne nr: [...][...] na rzecz "P.A." s.c.; nr: [...][...] (o pow. [...] ha) na rzecz "N.P.A." s.c.; nr: [...][...] na rzecz "S.A." s.c.; nr: [...] na rzecz "T.A." s.c.; nr: [...] (o pow. [...] ha), [...][...] na rzecz "W.A." s.c.; nr: [...] (o pow. [...] ha) na rzecz "W.A." s.c.; nr: [...] (o pow. [...] ha), [...] (o pow. [...] ha), [...] na rzecz "D.A." s.c. Z powyższego wynika, że P.M. pozostawił w swoim użytkowaniu jedynie działkę rolną o nr [...] o pow. [...] ha. Dlatego też, w związku z przekazaniem przez rolnika w posiadanie części gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 r., płatność ONW zgodnie z § 3 ust. 1-3 rozporządzenia ONW została przyznana do powierzchni deklarowanej kwalifikowanej [...] ha (tj. powierzchni będącej w posiadaniu P. M.). Jednocześnie organ drugiej instancji wskazał, że skoro wnioskodawca podjął decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, co się wiąże z przekazaniem uprawnień i obowiązków z tym związanych, to niejako zrezygnował z przyznania płatności na swoją rzecz.

Dyrektor ARiMR uznał za błędne twierdzenie zawarte w odwołaniu, w którym P.M. podniósł, że nie ma znaczenia przekazanie części działek innym producentom, gdyż nastąpiło ono w następnym roku wnioskowym. W ocenie organu odwoławczego, istotnym dla rozpoznawanej sprawy jest fakt posiadania gruntów rolnych w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW. Jednocześnie zauważył, że rolnik składając i podpisując wniosek zobowiązał się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, jak i o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Oświadczenia i zobowiązania z sekcji VIII wniosku

o przyznanie płatności dotyczą całego wniosku, który podlega rozpatrzeniu, aż do momentu wydania decyzji. W związku z powyższym, Dyrektor ARiMR uznał, że są one wiążące dla beneficjenta na dzień złożenia wniosku, aż do momentu wydania decyzji

w sprawie.

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 174/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P.M. uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, na podstawie wykładni § 2, § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW w związku z art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. UE L z 2003 r., Nr 270, poz. 1), że płatność ONW ustalana jest w relacji do danego roku kalendarzowego

i wypłacana w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia

30 czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. W ocenie Sądu decyzja w sprawie płatności ONW powinna co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Obowiązujące w tym zakresie przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność ONW (do dnia 1 marca), ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku. Złożony

w niniejszej sprawie przez skarżącego wniosek odnosił się do płatności ONW za

2007 r., natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta zaistniała dopiero w 2008 r. Za bezsporny Sąd uznał fakt, że skarżący był posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na 2007 r. w dacie złożenia tego wniosku oraz okoliczność, że w 2008 r. skarżący przeniósł na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Do tego jednak czasu - co należy uznać za bezsporne, skarżący był w posiadaniu przedmiotowych gruntów. Oceniając przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności uprawnienie skarżącego do płatności ONW za 2007 r. Sąd stwierdził, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniał on przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Za bezsporny uznał także fakt, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie skarżący nie posiadał już gruntów, które wcześniej zadeklarował we wniosku. Decyzja ta została jednak wydana dopiero [...] października 2010 r. Tak więc zwłoka organu w wydaniu tej decyzji wynosiła ponad 2 lata, czym niewątpliwie uchybiono art. 12 Kpa (zasada szybkości postępowania).

Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd uznał, że zmiana stanu fatycznego sprawy, zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW, oceniana w dniu wydania decyzji, tj. [...] października 2010 r., nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącego płatności. Skarżący miał bowiem prawo, spełniając ustawowe warunki, złożyć wniosek o przyznanie płatności ONW za 2007 rok, przysługiwało mu także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08; wyrok WSA w Gliwicach z 6 października 2009 r. sygn. akt III SA/GL 390/09). Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Również data wydania decyzji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 2 lata. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik - producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych aż do dnia wydania decyzji przez organ.

Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację i przyjąć za miarodajny moment - stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Wyjaśnił przy tym, że kwestie dotyczące przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności oświadczeń tych podmiotów, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu płatności ONW za 2007 r. Mogą zaś one mieć znaczenie w odrębnym postępowaniu, dotyczącym ewentualnego zwrotu przyznanych płatności dla skarżącego z powodu braku kontynuacji zobowiązania ONW w latach następnych przez podmioty, które przejęły w 2008 r. jej grunty.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawomocny od dnia [...] sierpnia 2011 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2011 r., działając na podstawie m.in. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.,) w związku z § 2, § 6 rozporządzenia ONW oraz art. 104 i art. 105 § 1 K.p.a. po raz wtóry przyznał płatność ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu - Nizinne strefa I na 2007 rok w łącznej wysokości [...] zł.

Organ pierwszej instancji wskazał, że stosując się do zaleceń wynikających

z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 174/11 dokonał analizy sprawy pod kątem ustalenia stanu faktycznego sprawy w dacie złożenia wniosku i w kolejnym roku kalendarzowym. Analiza powyższa wykazała, że strona postępowania w ciągu roku kalendarzowego 2007 była w posiadaniu gruntów rolnych zadeklarowanych przez nią do płatności, natomiast przekazanie nastąpiło w kolejnym roku kalendarzowym 2008. Jednakże spełnienie przez przekazującego gospodarstwo rolne (skarżącego) warunków wynikających z art. 2 rozporządzenia ONW w tym konkretnym przypadku nie ma żadnego znaczenia. Podał, że w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, które miało miejsce po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano

o przyznanie płatności, mogą wystąpić dwie sytuacje, do których mają zastosowanie inne przepisy prawa:

- gdy następuje przekazanie posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych w kolejnym roku, niż rok złożenia wniosku o przyznanie płatności, kiedy przejmujący posiadanie ww. gruntów złoży wniosek o przyznanie płatności w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego (wniosek transferowy), przed wydaniem decyzji

w sprawie płatności,

- gdy przekazanie posiadania gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku nastąpiło po upływie roku kalendarzowego, niż rok złożenia wniosku, jednakże w tym przypadku "przejmujący" działki rolne nie występuje o przejęcie płatności, nie składa wniosku transferowego, a o płatności nadal ubiega się "przekazujący".

W niniejszej sprawie przejmujący posiadanie gruntów rolnych zadeklarowanych przez P.M. do płatności we wniosku z 2007 r., złożyli w 2008 r., ale przed wydaniem decyzji w sprawie, wnioski transferowe na 2007 r. w zakresie przyznania przedmiotowej płatności, przez co wyraziły chęć przejęcia płatności za rok 2007 i tym samym wstąpiły w miejsce ww. rolnika.

W związku z przejęciem w posiadanie przez innych producentów rolnych od P.M. gruntów, oznaczonych jako działki ewidencyjne o numerach: [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] oraz części działki nr [...]

o łącznej powierzchni [...] ha, zgłoszonych w ramach wniosków o przyznanie płatności ONW w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przez innych producentów rolnych, grunty te zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania przedmiotowej płatności. W związku z powyższym powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła [...] ha.

Po rozpoznaniu odwołania P. M., Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz przepisów regulujących kwestie przyznawania płatności ONW do gruntów rolnych, stwierdził zasadność decyzji organu pierwszej instancji.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie w dniu [...] czerwca 2008 r. nastąpiło przekazanie części gospodarstwa na rzecz innych producentów rolnych, którzy złożyli następnie wnioski transferowe wraz z dokumentami potwierdzającymi przejęcie posiadania. Uznał, że skoro wnioskodawca podjął decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a zatem także przekazania uprawnień i obowiązków z tym związanych, zrezygnował niejako dobrowolnie z przyznania płatności na swoją rzecz, wyrażając zgodę na przejęcie płatności za 2007 r. przez przejmujące spółki cywilne. Powołał w tym zakresie § 6

ust. 1 rozporządzenia ONW, z treści którego wynika, iż w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, płatności są przyznawane przejmującemu, to znaczy, że przekazując gospodarstwo rolne, przekazujący nie spełnia warunku do przyznania płatności ONW. Warunkiem przyznania tych płatności przejmującemu jest m.in., aby przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW.

Dyrektor ARiMR podał, że P. M. przekazał w posiadanie część gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 r. Powierzchnia spełniająca warunki do przyznania płatności ONW wyniosła [...] ha

i do niej został rozpatrzony wniosek o przyznanie płatności na 2007 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących niewykonania zaleceń wynikających z wyroku sądowego podał, że organ pierwszej instancji wydał decyzję,

w której wziął pod uwagę stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Łączna powierzchnia działek rolnych będących w posiadaniu beneficjenta wynosiła [...] ha

i w sytuacji, gdy spółki cywilne złożyły wnioski transferowe, wyrażając chęć przejęcia płatności do gruntów rolnych wynoszących [...] ha, do takiej powierzchni zostałaby przyznana płatność za rok 2007 łącznie dla skarżącego jak i przejmujących spółek, gdyby te spełniły wszystkie warunki do przyznania tych płatności. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji wydając decyzję wziął pod uwagę zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie rozpatrywał sprawy przyjmując za miarodajny stan posiadania gruntów na dzień wydania decyzji, co dla Sądu było niezrozumiałe, gdyż każdy wnioskujący o przyznanie płatności, może w każdej chwili przekazać swoje grunty rolne na rzecz innych podmiotów oraz dlatego, że z wydaniem decyzji zwlekano ponad 2 lata. Organ wydał decyzję, biorąc pod uwagę fakt przekazania spornych gruntów rolnych wynoszących łącznie [...] ha na rzecz innych podmiotów, mimo że przekazanie to nastąpiło w kolejnym roku kalendarzowym, niż rok złożenia wniosku przez przekazującego.

Organ drugiej instancji podał również, że istotny dla sprawy był fakt, iż

z wnioskiem o przejęcie płatności do działek rolnych, zgłoszonych do płatności przez skarżącego, wystąpiły inne podmioty przed wydaniem decyzji. Tym samym spełnione zostały przez to wymagania wskazane w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW,

a zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia ONW przejmujący wstępuje w miejsce przekazującego. Organy ARiMR nie kwestionowały bowiem tutaj momentu samego stanu posiadania; przesłanka ta nie decydowała o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Gdyby te podmioty nie wystąpiły przed wydaniem decyzji o przejęcie płatności, jedyną stroną postępowania w tym zakresie byłby P.M..

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie P.M. wniósł

o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wydanym decyzjom postawił zarzut rażącego naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). W ocenie skarżącego organ zdaje się nie rozumieć istoty kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem nie wziął pod uwagę faktu związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2012 r. skarżący podtrzymał swoją argumentację i wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego pomimo faktu, że wyrażona w wyroku sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy jest przejrzysta,

a uzasadnienie wręcz książkowo wzorcowe, pod względem formy, treści i jasności, organy zignorowały prawomocny wyrok.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem

z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 174/11, uchylając zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję (odpowiednio z [...] grudnia 2010 r. i [...] października 2010 r.) wskazał okoliczności wymagające wyjaśnienia w celu prawidłowego załatwienia sprawy w tym przedmiocie.

W związku z powyższym w sprawie znajduje zastosowanie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą

w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby

w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Związanie oceną prawną dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego.

Powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony jedynie w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych

i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (vide: wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, CBOSA), czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do sposobu ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Żadna z przywołanych wyżej okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, wobec czego należy stwierdzić, że zarówno orzekające w tej sprawie organy administracji, jak i Sąd w obecnym składzie pozostają związani oceną prawną

i wytycznymi zawartymi w wyroku Sądu z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 174/11.

W powołanym orzeczeniu Sąd w sposób nie budzący wątpliwości uznał, że zmiana stanu fatycznego sprawy, zaistniała po upływie roku kalendarzowego,

w odniesieniu do którego skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW, oceniana w dniu wydania decyzji (tj. [...] października 2010 r.) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącego płatności. Skarżący miał bowiem prawo, spełniając ustawowe warunki, złożyć wniosek

o przyznanie płatności ONW za 2007 rok, przysługiwało mu także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów (por. wyrok NSA z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 208/10). Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Również data wydania decyzji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 2 lata. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik - producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych, aż do dnia wydania decyzji przez organ.

W swych wytycznych Sąd zalecił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację Sądu i przyjąć za miarodajny moment - stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Podkreślił przy tym, że kwestie dotyczące przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności oświadczeń tych podmiotów, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu płatności ONW za 2007 r. Mogą zaś one mieć znaczenie w odrębnym postępowaniu, dotyczącym ewentualnego zwrotu przyznanych płatności dla skarżącego z powodu braku kontynuacji zobowiązania ONW w latach następnych przez podmioty, które przejęły w 2008 r. jego grunty.

W konsekwencji, w świetle ocen i wytycznych zawartych w przywołanym wyroku, ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji winny ustalić, jaka powierzchnia gruntów rolnych w stosunku do powierzchni deklarowanej do płatności ONW we wniosku inicjującym postępowanie pozostawała w posiadaniu skarżącego na dzień 31 grudnia 2007 r. Zgodnie w powołanymi wyżej wytycznymi Sądu, wiążącymi zarówno organy ARiMR jak i Sąd, organy nie mogły z deklarowanej do płatności powierzchni działek rolnych wyłączyć gruntów, których posiadanie przeniesiono na inne podmioty

w 2008 r.

Argumenty organów obu instancji, dotyczące odmowy przyjęcia stanu posiadania gruntów przez skarżącego z uwagi na złożenie przez podmioty przejmujące wniosków transferowych, są niewystarczające. Organy nie wykazały bowiem, że podmioty te uzyskały płatności, o które na podstawie złożonych wniosków transferowych wystąpiły.

Wobec powyższego, dokonując ustaleń stanu faktycznego sprawy (w odniesieniu do powierzchni gruntów rolnych, będących w posiadaniu skarżącego na koniec roku kalendarzowego 2007) w sposób sprzeczny z wytycznymi Sądu, organy obu instancji ARiMR w sposób oczywisty dopuściły się obrazy art. 153 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpatrując sprawę ponownie po prawomocnym wyroku sądu, organ administracji winien zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu tego wyroku, bez względu na odmienne poglądy prawne. Jeśli organ drugiej instancji nie zgadzał się z interpretacją Sądu, zawartą w uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 174/11, miał prawo do wniesienia skargi kasacyjnej, z czego nie skorzystał. W zaskarżonej decyzji tymczasem, kontrolując decyzję organu pierwszej instancji, wskazał z jednej strony, że sprawa była rozpatrywana z uwzględnieniem zaleceń wskazanych w ww. wyroku, że stan posiadania nieruchomości skarżącego był rozpatrywany na koniec 2007 r., a z drugiej strony, polemizując z prawomocnymi ustaleniami Sądu, podniósł, iż ta okoliczność nie była decydująca przy merytorycznym rozstrzyganiu sprawy. Najważniejsza w tej sprawie dla organów była własna interpretacja przepisów, dotycząca złożenia w 2008 r. przez podmioty przejmujące wniosków transferowych przed wydaniem decyzji wobec skarżącego. Ta kwestia jednak, wobec jednoznacznych wytycznych Sądu w wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 174/11, który odniósł się również w swojej ocenie do wniosków transferowych w przedmiotowej sprawie, nie powinna mieć dla organów obu instancji znaczenia. Zgodzić się należy

z oceną skarżącego, zawartą w piśmie procesowym z dnia [...] października 2012 r., że powoływane przez organy przepisy dotyczące przekazywania gospodarstw rolnych stosuje się jedynie w przypadku przekazania całego gospodarstwa rolnego, a nie jego części.

W ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, skutki naruszenia przez organy ARiMR przepisu art. 153 p.p.s.a. należy zakwalifikować jako rażące. Wytyczne Sądu, które winny być uwzględnione przez organ pierwszej instancji, były czytelne, zrozumiałe, nie budzące wątpliwości interpretacyjnych, a brak ich zastosowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy spowodował nadmierną przewlekłość w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2007 r. Należy więc uznać, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 153 p.p.s.a., skutkującym stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kpa. Treść rozstrzygnięcia decyzji pozostaje bowiem w ewidentnej sprzeczności z dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a. przez proste ich zestawienie ze sobą, a skutki tej wadliwości w okolicznościach sprawy powodują, że same decyzje nie mogą być zaakceptowane jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 18 do art. 156).

Należy podkreślić, że choć w świetle dominującego poglądu sankcją zwykle stosowaną w przypadku naruszenia przez organy administracji zasady związania wyrokiem sądu administracyjnego jest uchylenie wadliwej decyzji, to jednak zarówno

w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowadministracyjnym dostrzega się występowanie sytuacji, w których naruszenie to przybiera postać tak rażącą, że uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji nim dotkniętej (por.: J.P. Tarno, Związanie oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego, "Administracja" 2011 r., nr 4, s. 192; wyrok NSA z 15 lutego 2007 r., II FSK 274/06; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2011 r., IV SA/Po 928/10 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, z wyżej wskazanych przyczyn z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak

w punkcie 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 p.p.s.a.