Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 3/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia 1. uchyla pkt 2 zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz strony skarżącej A. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło w punkcie 1) uchylić decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w części dotyczącej wymierzenia Zespołowi Szkolno-Przedszkolnemu w Ś. , Szkoła Podstawowa i Przedszkole im. J. P. II administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie 8 sztuk drzew, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie, wymienionych w pozycji 1-8 tabeli stanowiącej załącznik nr [...] do decyzji i w tym zakresie umorzyć postępowanie pierwszej instancji. W punkcie 2) decyzji Kolegium postanowiło w pozostałej części utrzymać w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.

Zaskarżoną decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych:

Pismem z dnia 28 kwietnia 2016 r. Urząd Miejski w W. wystąpił do Starosty [...] o wyjaśnienie sprawy nielegalnej wycinki drzew na terenie Zespołu Szkolno - Przedszkolnego w Ś. na dz. Nr [...] obr. Ś. .

W dniu 27 kwietnia 2016r. przeprowadzono oględziny na gruncie, z czego sporządzono protokół oględzin.

Pismem z dnia 13 maja 2016r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania w sprawie usunięcia drzew bez zezwolenia na terenie Zespołu Szkolno - Przedszkolnego w Ś. na nieruchomości nr [...]. W dniu 24 maja 2016r. przesłuchano Dyrektora placówki w charakterze świadka.

W dniu 10 czerwca 2016r. oględziny nieruchomości przeprowadził dendrolog, który w następnie sporządził opinię dendrologiczną. W piśmie z dnia 28 września 2016r. stanowisko przedstawił Dyrektor placówki.

Dnia 13 października 2016r. Starosta W. wydał decyzję, w której wymierzył Zespołowi Szkolno-Przedszkolnemu w Ś. Szkoła Podstawowa i Przedszkole imienia J. P. II administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew w wysokości [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2016r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że uzasadnienie decyzji nie spełniało wymogów art. 107 § 1 Kpa. Organ winien w ocenie Kolegium rozważyć, które z przepisów znajdują zastosowanie w zależności od tego według jakich przepisów kara będzie względniejsza.

Pismem z dnia 1 lutego 2017r, wezwano Dyrektora Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Ś. do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień do sprawy. W dniu 17 lutego 2017r. przeprowadzono oględziny w terenie, na okoliczność czego sporządzono protokół.

W toku postępowania Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Ś. przedstawił swoje stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia 10 marca 2017r. stanowisko swoje przedstawił Starosta W..

W dniu [...] marca 2017r. Starosta W. wydał decyzję, w której wymierzył Zespołowi Szkolno-Przedszkolnemu w Ś. z siedzibą w Ś. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia drzew wymienionych w załączniku nr [...] do decyzji. Odwołanie od tej decyzji złożył Zespół Szkolno-Przedszkolny w [...] Szkoła Podstawowa i Przedszkole im. J. P. II reprezentowany przez Dyrektora, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Starosta W. wymierzył Zespołowi Szkolno-Przedszkolnemu w Ś. , Szkoła Podstawowa i Przedszkole im. J. P. II administracyjną karę pieniężną w kwocie [...]zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew wymienionych w załączniku do decyzji na nieruchomości nr [...] w Ś. .

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił szczegółowo przebieg postępowania w sprawie oraz odwołując się do treści art. 83f ust. 1 pkt 3 oraz art. 89 ust. 1 znowelizowanej ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017 r. stwierdził, iż 8 drzew należy objąć karą administracyjną w wysokości jednej opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ustawy, natomiast 6 drzew kwalifikuje się do objęcia karą administracyjną w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Zespół Szkolno-Przedszkolny w [...] Szkoła Podstawowa i Przedszkole im. J. P. II zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 77, 80 kpa poprzez dowolne ustalenie stanu faktycznego; a także art. 28, 30 kpa poprzez nałożenie kary na podmiot, który nie ma zdolności prawnej w tym postępowaniu; jak również art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez nałożenie kary za wycięcie drzew nie wymagających zezwolenia na usunięcie. Podniesiono nadto zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 w związku z art, 86 ust. 1 pkt 7 ustawy poprzez naliczenie kary za wycięcie drzew wymienionych w poz. 9-14 tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do decyzji w wysokości dwukrotnej opłaty zamiast jednokrotnej opłaty. W uzasadnieniu odwołujący odniósł się do kwestii związanych z udzielonym w roku 2015 zezwoleniem na usunięcie z terenu przedmiotowej nieruchomości krzewów karagany syberyjskiej oraz żywotnika zachodniego, następnie wskazał, iż Zespół Szkolno-Przedszkolny w Ś. nie ma zdolności prawnej do bycia stroną w postępowaniu, wreszcie wykazał, iż niedopuszczalne jest nałożenie kary za wycinkę drzew, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie w świetle art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy, oraz że kara za wycięcie pozostałych drzew możliwa jest do nałożenia w wysokości jednokrotnej a nie dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa w związku z przepisem art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2017 r. orzekło o częściowym uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzeniu postępowania w tym zakresie, a w pkt. 2 decyzji orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości (pkt 1); właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kc (pkt. 2) - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Wskazano, że według art. 83 f ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody ( w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody Dz. U. 2017 r., poz. 1074 ) przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza : 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego, 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. W dalszej kolejności wskazano, że zgodnie z przepisem art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; zniszczenie drzewa lub krzewu; uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa; usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83 f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16; usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.

W ocenie Kolegium nie budzi wątpliwości, że na działce nr ewid. [...] w Ś. doszło do usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. Bezsporne bowiem – w ocenie Kolegium - w dniu 16 grudnia 2015r. Starosta W. wydał zezwolenie na usunięcie 42,5 m˛ krzewów karagany syberyjskiej i 30m˛ krzewów żywotnika zachodniego. Podkreślono, że strona nie dysponowała żadnym zezwoleniem, które uprawniałoby do wycinki drzew na dz. o nr [...]. Kolegium podniosło, że okoliczność ta została potwierdzona opinią dendrologiczną sporządzoną przez biegłego Ł. S. w czerwcu 2016 r. Wszelkie wątpliwości co do opinii wyjaśnione zostały w opinii uzupełniającej z dnia 30 czerwca 2017 r. W ocenie Kolegium biegły w sposób niewątpliwy stwierdził obecność na działce pniaków po ściętych drzewach i na ich podstawie dokonał analizy składu gatunkowego drzew. Wskazano, że drzewa w ilości 14 sztuk zostały ścięte na wysokości poziomu gruntu, zgodnie z przepisem art. 89 ust. 4 ustawy, obwód pni ustalono na podstawie pomiarów średnicy pomniejszonego o 10 %.

W dalszej kolejności podniesiono, że w myśl art. 88 ust. 10 ustawy, przepisu ust. 1 art. 88 nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83 f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15, co oznacza, że miedzy innymi ( art. 83 f ust. 1 pkt 3 ) nie wymierza się kary administracyjnej za wycięcie drzew, na których usuniecie nie jest wymagane zezwolenie, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza: 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego oraz 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. W tej sytuacji Kolegium uznało, że brak było podstaw prawnych dla wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew z gatunku klon jesionolistny o obwodach pnia 62,31 cm i 50,87 cm; morwa o obwodach pnia 33,98 cm, 36,86 cm, 33,98 cm, 39,56 cm, 42,39 cm; czeremcha amerykańska o obwodzie pnia 39,56 cm - utlenionych w poz. 1-8 w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do zaskarżonej decyzji Starosty [...]. Dlatego tez Kolegium postanowiło uchylić w tej części decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie pierwszej instancji.

Nie uzasadniony natomiast w ocenie Kolegium okazał się zarzut odwołania odnoszący się do błędnie ustalonej wysokości administracyjnej kary pieniężnej naliczonej przez organ pierwszej instancji za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew z gatunku: lipa o obwodzie pnia 56.52 cm; klon pospolity o obwodzie pnia 56.52 cm, 65,00 cm. 67,83 cm; czeremcha o obwodzie pnia 50,87 cm; morwa o obwodzie pnia 53,70 cm wymienionych w poz. 9 - 14 w tabeli stanowiącej załącznik nr [...] do zaskarżonej decyzji Starosty [...]. W ocenie Kolegium, stosownie bowiem do przepisu art. 89 ust. 1 ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 - 3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usuniecie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązki uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z powyższego wynika, iż za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenie wymierza się karę pieniężną ( art. 88 ust. 1 pkt 1 ) w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa przewidzianej w art. 84 ust. 1. Jedynie w przypadku gdy zachodzi przesłanka do zwolnienia z obowiązku uiszczenia takiej opłaty administracyjną karę pieniężną wymierza się w wysokości jednokrotnej opłaty. Wyjaśniono, że wyłączenia z obowiązku uiszczenia opłaty wymienione zostały w art. 86 ust. 1 pkt 1-15 ustawy, jednak w niniejszej sprawie wyłączenia te nie mają miejsca, w szczególności nie znajduje zastosowania wskazany w odwołaniu pkt 7 ust. 1 art.86, który to stanowi, iż nic nalicza się opłat za usunięcie: drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza: a) 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowce zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, b) 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew - w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy.

W ocenie Kolegium niezasadny był zarzut odwołania odnoszący się do braku ustalenia kwestii związanych z udzielonym zezwoleniem z dnia 16 grudnia 2015 r., bowiem zezwolenie to dotyczyło krzewów, a w niniejszej sprawie postępowanie prowadzone jest w sprawie wycinki drzew.

Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Ś. Szkoła Podstawowa i Przedszkole imienia J. P. II wniósł do sądu administracyjnego skargę na decyzję Kolegium - w części - utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017 roku, nr [...], wymierzającej karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew wymienionych w załączniku, na nieruchomości numer [...] w Ś. . Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 28 kpa w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz w zw. z art. 11 i 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz w zw. art. 338 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (w dalszej części k.c.) poprzez błędne uznanie, że Skarżący, jako posiadacz nieruchomości uprawniony do złożenia wniosku, mógł dopuścić się popełnienia deliktu administracyjnego. polegającego na usunięciu drzew bez zezwolenia. W dalszej kolejności wskazano na naruszenie art. 28 i 189b kpa w zw. z art. 11 i 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, poprzez błędne uznanie, że Skarżący, będący jednostką budżetową, może być adresatem kary pieniężnej. Wskazano nadto na naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zw. z art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski w zw. z art. 8 kpa poprzez błędne uznanie, że doszło do popełnienia deliktu administracyjnego polegającego na usunięciu drzew bez zezwolenia z nieruchomości numer [...] w Ś. , mimo że przedmiotowe usunięcie drzew poprzedzone było postępowaniem administracyjnym w przedmiocie wydania zezwolenia. Podkreślono, że Skarżący działał w zaufaniu do organów administracji publicznej, a jego działanie nie było zawinione. W dalszej kolejności wskazano na naruszenie art. 7, w zw. z art. 77 i art. 80 kpa poprzez dowolne przyjęcie, że wycięcie roślin wchodzących w skład żywopłotu, położonego wzdłuż ogrodzenia, na działce numer [...] w Ś. , nastąpiło bez wymaganego zezwolenia i nieuwzględnienie w tym zakresie wyjaśnień Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Ś. oraz dokumentów zgromadzonych w trakcie postępowania prowadzonego przez Starostę Wolsztyńskiego zakończonego wydaniem decyzji nr [...]

Uzasadniając złożoną skargę podniesiono, że kara za usunięcie drzewa lub krzewu, wymierzana na podstawie przepisów o ochronie przyrody, ma charakter represyjny, a nakładanie tych kar nie może być "oderwane od winy". Podkreślono, że w toku postępowania administracyjnego Dyrektor, wyjaśniał, że na terenie szkoły, wzdłuż ogrodzenia, rósł zaniedbany niepielęgnowany żywopłot, w związku z czym wnioskiem z dnia 27 listopada 2015 roku zwrócił się o wycięcie przerośniętego żywopłotu. Sprecyzowano, że żywopłot znajduje się po stronie wewnętrznej ogrodzenia i nie nadaje się do dalszego przycinania i pielęgnowania. Podkreślono, że do wniosku załączono mapkę, na której zaznaczono położenie żywopłotu. Podkreślono, że wniosek z dnia 27 listopada 2015 roku obejmował - wszystkie rośliny z obszaru rosnącego wzdłuż ogrodzenia terenu placówki. Podkreślono, że przedmiotem postępowania był obiekt przyrodniczy o określonej powierzchni i położeniu, a usunięcie roślin o określonej powierzchni i położeniu nastąpiło na podstawie zezwolenia Starosty [...] w W.. Tymczasem, tej okoliczności nie wzięły pod rozwagę orzekające w sprawie organy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 – dalej jako: ppsa) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając legalność decyzji Kolegium - w zaskarżonej części - Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie jej w zaskarżonej części.

Podstawę nałożenia obowiązku na stronę skarżącą stanowił przepis art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016, poz. 2134 – dalej jako: ustawa o ochronie przyrody) w myśl którego wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia.

Zasadnicze znaczenie w okolicznościach badanej sprawy miało ustalenie, że ziściły się wskazane przesłanki wymierzenia kary za wycięcie drzew. Do tego też sprowadza się w okolicznościach badanej sprawy istota sporu pomiędzy stroną skarżącą a organem, tj. dotyczy istnienia, czy też braku zezwolenia na wycięcie spornych drzew. Należy zauważyć, że w toku całego postępowania, konsekwentnie strona skarżąca podnosiła, że w 2015 r. wydano decyzję administracyjną stanowiącą zezwolenie na wycięcie całego żywopłotu, w tym również spornych drzew. Pomimo tego jednoznacznego stanowiska strony skarżącej organy, równie konsekwentnie trwają na stanowisku, że przedmiotem zezwolenia udzielonego w 2015 r. nie objęto drzew.

Jak wynika ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek pisma Radnego Gminy W. A. S. z dnia 21 kwietnia 2016 r. informującego o nagminnym łamaniu prawa przez Dyrektora Szkoły i rażącym przekroczeniu zezwolenia na wycinkę (k.12).

Pismem z dnia 28 września 2016 r. Dyrektor Zespołu wyjaśnił, że pismem z dnia 27 listopada 2015 r. zwrócił się o wyrażenie zgody na wycięcie starego przerośniętego żywopłotu wzdłuż ogrodzenia placówki. Jak wskazano, do wniosku załączono dokumentację zdjęciową żywopłotu przeznaczonego do wycinki. Skarżący wskazał, że w dniu 03 grudnia 2015 r. dokonano oględzin żywopłotu a pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. został on poinformowany, że Starosta wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. zezwalającą na usunięciem krzewów z gat. karagana syberyjska oraz żywotnik zachodni na gruncie Zespołu Przedszkolno-Szkolnego. Jak wyjaśniono wycinki dokonano pod koniec lutego 2016 r.(k.23). W aktach sprawy znajduje się notatka Inspektor a R. N. z dnia 03 października 2016 r. który wyjaśnia, że w protokole nie wskazano drzew chronionych, bo takich nie było. Nie odniesiono się natomiast do drzew rosnących w żywopłocie, bo one miały pozostać" (k.24). W notatce służbowej z dnia 13 marca 2017 r. (k.20) spisanej przez A. Ż. wskazano, że pismem z dnia 27 listopada 2015 r. Dyrektor Szkoły wystąpił do Urzędu Miasta w W. o "wycinkę przerośniętego żywopłotu" i - jak wskazano w dniu 10 marca 2017 r. – Urząd Miasta w W. otrzymał informację, że sprawa dotyczyła wycinki krzewów, a nie drzew. "Podkreślono, że nieporozumienie zaistniało na etapie przygotowywania wniosku z dnia 07 grudnia 2015 r." Jak wskazano wniosek wpłynął 07 grudnia 2015 r. i zgodnie z jego treścią wydano zezwolenie. W toku całego postępowania, jak i w skardze do Sądu strona skarżąca utrzymuje, że do wniosku o zezwolenie na wycinkę załączono mapkę, na której zaznaczono położenie żywopłotu. Podkreślono, że wniosek z dnia 27 listopada 2015 roku obejmował - wszystkie rośliny z obszaru rosnącego wzdłuż ogrodzenia terenu placówki. Podkreślono, że przedmiotem postępowania był obiekt przyrodniczy o określonej powierzchni i położeniu, a usunięcie roślin o określonej powierzchni i położeniu nastąpiło na podstawie zezwolenia Starosty [...] w W..

Ustosunkowując się do zarysowanego w ten sposób sporu należy zauważyć, że zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu kara pieniężna może zostać wymierzona tylko wówczas, gdy doszło do wycięcia drzew bez zezwolenia. Wobec tego fakt posiadania zezwolenia na wycięcie drzew jest okolicznością, która ma kluczowe znaczenie dla zasadności wydania orzeczenia opartego na art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Wbrew temu, na co wskazują organy, fakt braku posiadania stosownego zezwolenia przez stronę skarżącą nie ma na gruncie badanej sprawy charakteru bezspornego, ale jest konsekwentnie kwestionowany przez stronę skarżącą. Jednocześnie, wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ I instancji, "nielegalne wycięcie drzew" nie zostało udowodnione. Do akt sprawy nie załączono dokumentacji z postępowania prowadzonego z wniosku strony skarżącej o udzielenie zezwolenia na wycięcie drzew. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji postępowanie zainicjowane tym wnioskiem obejmowało przeprowadzenie oględzin z których spisano protokół zawierający precyzyjne ustalenia. Postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej na treść której powołuje się zarówno strona skarżąca (upatrując w jej treści potwierdzenia uzyskania zezwolenia na wycięcie spornych drzew), jak i organy (upatrując w niej potwierdzenia braku uzyskania przez stronę skarżącą zezwolenia na wycięcie drzew). W obliczu tak przedstawiającego się sporu, należy wskazać, że treść decyzji z 15 grudnia 2017 r. ma zasadnicze znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że strona skarżąca podnosi, że żądaniem złożonego przez nią wniosku było wycięcie wszystkich roślin wchodzących w skład żywopłotu, w tym spornych drzew. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca jako jednostka budżetowa gminy sama nie otrzymała decyzji obejmującej zezwolenie na wycinkę, ale została powiadomiona o wydaniu tej decyzji.

W tym kontekście należy zauważyć również, że w istocie rzeczy w toku postępowania nie zbadano, co zostało objęte żądaniem złożonego wniosku o zezwolenie na wycinkę. Tymczasem, w przypadku ustalenia, że w istocie strona skarżąca wnioskowała o wycięcie drzew, należałoby również ustalić i udokumentować, że wspomniana decyzja z 2015 r. (która wedle deklaracji organów obejmuje wyłącznie zezwolenie na wycinkę krzewów) jest jedynym aktem administracyjnym który wydano w tej sprawie, w sytuacji gdy organ utrzymuje, że wniosek o zezwolenie na wycinkę decyzją z 2015 r. został załatwiony w części, tj. dotyczy ona tylko niektórych roślin. Tymczasem, do akt sprawy nie załączono w toku postępowania administracyjnego ani spornej decyzji z 15 grudnia 2017 r., ani żadnego innego dokumentu, na podstawie, którego możliwe stałoby się zweryfikowanie stanowiska organów o dokonaniu wycinki drzew bez wymaganego prawem zezwolenia. Podkreślić przy tym należy, że uwadze Sądu nie umyka znajdująca się w aktach i wymieniana pomiędzy organami korespondencja, w której wskazuje się że decyzja z dnia 16 grudnia 2015 r. obejmowała zezwolenie na wycinkę wyłącznie krzewów. Jednak w obliczu sporu pomiędzy organami a stroną skarżącą co do tej okoliczności, ocena legalności zaskarżonej decyzji musi opierać się na źródłowej dokumentacji, jaką niewątpliwe jest sama decyzja z dnia 16 grudnia 2015 r. oraz akta tej sprawy.

Należy zauważyć, że strona Skarżąca powołując się wielokrotnie na fakt wydania zezwolenia, jak również bieg postępowania dotyczącego wydania tego zezwolenia w istocie domagała się przeprowadzenia dowodu ze wskazanego dokumentu, czego jednak w niniejszej sprawie nie uczyniono. W tej sytuacji należało stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję naruszono art. 7 i art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017, poz. 1369 – dalej jako: kpa). Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z kolei na podstawie art. 80 kpa organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Należy zwrócić uwagę, że konstrukcja prawna zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) pozwala na twierdzenie, że organ przy ustalaniu prawdy materialnej nie jest związany jakimikolwiek przepisami prawa, które określałyby wartość poszczególnych rodzajów dowodów. Analizując materiał dowodowy, organ może wyciągać swobodne wnioski i swobodnie decydować o tym, jakie przepisy materialnego prawa zastosuje, uwzględniając przyjęte przez siebie w sprawie ustalenia faktyczne. Ocena dowodów przez organ staje się jednak dowolną wtedy, gdy w danej sprawie przekroczone zostaną granice swobodnej oceny dowodów. Te granice nie są jednak w żaden sposób bezpośrednio określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów rozpatrywane być musi w każdej konkretnej sprawie, przy uwzględnieniu reguł logicznej interpretacji faktów i zdarzeń. Należy wreszcie wskazać i na treść art. 75 zd. 2 kpa, który wprowadza otwarty katalog dowodów i żadnemu z nich nie nadaje pierwszeństwa. W okolicznościach badanej sprawy jakkolwiek wskazano na dokonanie wycinki drzew bez wymaganego prawem zezwolenia, to jednocześnie ustalenia organów w tym zakresie, konsekwentnie kwestionuje strona skarżąca i to powołując się na ten sam akt administracyjny z którego organ wywodzi niekorzystne dla niej skutki. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa. Nie ulega, bowiem wątpliwości, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny, zgodnie z art. 107 § 3 kpa znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji administracyjnej. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. W okolicznościach badanej sprawy zaskarżona decyzja nie odpowiada tak sformułowanym wymogom. Zarówno bowiem organ, jak i strona skarżąca powołując się na ten sam dokument podnoszą zaistnienie dokładnie przeciwstawnych okoliczności. Dokumentu tego nie załączono do akt sprawy, jak również nie poddano go wnikliwej analizie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pomimo że w toku postępowania wskazywano, że na etapie postępowania o zezwolenie na wycinkę żywopłotu miało miejsce "nieporozumienie". Nie jest jednak jasne na czym konkretnie polegało to nieporozumienie i jakie są jego konsekwencje.

Należy również zauważyć, że jak wynika z akt "przedstawiciel Urzędu brał udział w oględzinach, w miesiącu grudniu 2015 r. kiedy ustalenie stanu gatunkowego roślin było utrudnione ze względu na brak ulistnienia". Wobec faktu, że strona skarżąca podnosi, że wycięte drzewa były wkomponowane w żywopłot, zasadne jest również dla jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed wycinką, przeprowadzenie dowodu z protokołu oględzin żywopłotu, które miały miejsce w dniu 3 grudnia 2015 r. Z uwagi na brak dokumentacji postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 16 grudnia 2015 r. nie jest j możliwe ustalenie czego ostatecznie dotyczyło to wydane zezwolenie. W konsekwencji, zaskarżona decyzja wymyka się w tym zakresie kontroli Sądu. Dlatego też zasadnie w skardze do Sądu wskazano na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W następnej kolejności należy wskazać, że rację ma Kolegium wyjaśniając, że regułą jest, że wysokość kary pieniężnej za usunięcie albo zniszczenie drzew lub krzewów stanowi dwukrotność opłaty za zgodne z przepisami usunięcie drzew lub krzewów, a wyjątkiem od tej reguły jest usunięcie drzew zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż w takim przypadku wysokość kary ma być równoważna wysokości należnej opłaty, gdyby była ustalana (por.K. Gruszecki. Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Wyd/El 2017).

Jednocześnie prawidłowo organy wskazały adresata decyzji. Karę pieniężną za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia, o jakiej mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu danej nieruchomości (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II OSK 2320/10, LEX nr 1145583). Odnosząc się zatem do zarzutów skargi należy zauważyć, że strona skarżąca sama występowała o udzielenie stosownego zezwolenia, powołując się na udzielone jej upoważnienie do dokonania tej czynności. W tym miejscu należy zauważyć, że w świetle art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) kierownicy jednostek organizacyjnych gminy nieposiadających osobowości prawnej działają jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta. Oznacza to, że możliwość wystąpienia przez Dyrektora Zespołu z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew była uzależniona od uzyskania upoważnienia Burmistrza W. . W takiej sytuacji, dyrektor zakładu budżetowego, jako kierownik jednostki organizacyjnej gminy nieposiadającej osobowości prawnej działał jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta, składając - w imieniu gminy - oświadczenia woli. Innymi słowy, upoważniony kierownik gminnej jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej występuje w imieniu organu wykonawczego danej gminy, a nie w imieniu własnym. Słusznie więc strona skarżąca podnosiła, że udział jednostek organizacyjnych gminy nieposiadających osobowości prawnej w obrocie opiera się nie na ich wyodrębnieniu prawnym, lecz na umocowaniu ich kierowania do dokonywania czynności prawnych w imieniu i ze skutkiem prawnym dla gminy jako osoby prawnej.

Powyższe nie oznacza jednak, że jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może być adresatem decyzji, ponieważ rozwiązanie takie wprost przewidziano w art. 29 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017, poz,. 1257 – dalej jako: kpa) stosownie do treści, którego stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. W tej sytuacji należało przyjąć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo odwołało się do treści 29 kpa, zgodnie z którym stroną może być również samorządowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej. Należy bowiem zauważyć, że przepis powyższy nie przyznaje statusu strony w postępowaniu, ale określa możliwość bycia stroną, gdy jednostka organizacyjna reprezentuje interes prawny jednostki samorządu terytorialnego lub wyjątkowo nawet własny interes prawny przyznany jej wprost przez przepisy prawa materialnego. Skierowanie zatem decyzji do podmiotu (zakładu budżetowego), który był również upoważniony do wystąpienia o zezwolenie na wycinkę drzew i włada w zastępstwie Gminy W. nieruchomością na której posadowione były wycięte drzewa - należało uznać za prawidłowe. Takie rozwiązanie, bowiem wprost dopuszcza brzmienie art. 29 kpa.

Z przedstawionych w uzasadnieniu względów Sąd jednak, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił pkt 2 zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 205 ppsa w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2018, poz. 265).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Kolegium będzie pozyskanie i załączenie do akt niniejszej sprawy, akt sprawy postępowania zainicjowanego wnioskiem strony Skarżącej o udzielenie zezwolenia na wycięcie żywopłotu i załączenie decyzji kończącej to postępowanie. Poczyniwszy jednoznaczne i znajdujące oparcie w zebranym materiale dowodowym ustalenia faktyczne Kolegium wyda rozstrzygnięcie w sprawie.