Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 697/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2 pkt 15
journal: Dz.U. 2015 poz 1515
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art. 42 ust. 7 pkt 2 i 3, art. 91d pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 191
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. F., A. K., M. K., K. K., S. K., A. M.-S., A. K.-B., P. M., M. M., B. P., K. K. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin nauczycielom, którym powierzono stanowiska kierownicze, określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin nauczycieli realizujących w ramach stosunku pracy obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin oraz ustalenia wymiaru czasu pracy innych pracowników pedagogicznych, zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Miasto [...] oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu[...] r. Rada Miasta [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin nauczycielom, którym powierzono stanowiska kierownicze, określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin nauczycieli realizujących w ramach stosunku pracy obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin oraz ustalenia wymiaru czasu pracy innych pracowników pedagogicznych, zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Miasto [...].

Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515 i 1890) oraz art. 42 ust. 7 pkt 2 i 3 w zw. z art. 91 d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r. poz. 191 i 1198 oraz z 2015 r. poz. 357, 1268 i 1418).

Zgodnie z § 4 ust. 1 przedmiotowej uchwały dla nauczycieli niewymienionych w art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela ustala się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych prowadzonych bezpośrednio z uczniami, albo na ich rzecz, w wymiarze określonym w tabeli. W punkcie 6 tabeli wskazano stanowisko: nauczyciel wspomagający w oddziale integracyjnym/ogólnodostępnym w szkołach podstawowych i gimnazjach i tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin określono na 26, natomiast w punkcie 7 wskazano stanowisko: nauczyciel wspomagający w oddziale integracyjnym/ogólnodostępnym w przedszkolach/oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz określono tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć na 26.

Pismem z dnia 24 maja 2016 r. nauczyciele: B A-B, J A, D B, AF, A K, M K, K K, S K, A K, K K, R K, N K-, A K-B, A M-S, P M, M M, B P, E P, A S, E S, B W. A W, A W i M Z, skierowali do Rady Miasta [...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że przedmiotowa uchwała jest niezgodna z prawem. Skarżący wskazali, że uchwała jest niezgodna z prawem, w części w jakiej ustala dla nauczyciela wspomagającego w oddziale integracyjnym/ogólnodostępnym w przedszkolach/oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych tygodniowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w wysokości 26 godzin.

Uchwałą z dnia [...] r. nr [...] Rada Miasta [...] uznała wezwanie do usunięcia za naruszenia prawa za niezasadne. Zdaniem Rady uchwała nie naruszyła treści art. 42 ust. 7 pkt 3 Karty nauczyciela, gdyż została podjęta w ramach upoważnienia ustawowego określonego w tym przepisie, tym samym nie naruszyła art. 42 ust. 3 powyższej ustawy, gdyż przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej podjęcia uchwały przez organ stanowiący gminy.

W skardze A F, A K, M K, K K, S K, A M S, A K-B, P M, M M, B P, K K wniosły o stwierdzenie nieważności uchwały z dnia[...] r. w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciły:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy wyrażające się w naruszeniu:

d) art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez podjęcie uchwały z przekroczeniem delegacji

ustawowej zawartej wart. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela przez objęcie zakresem przedmiotowym uchwał nauczycieli "wspomagających" podczas gdy wymiar pensum dla nauczycieli "wspomagających" jest określony w art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela i wynosi 18 godzin tygodniowo;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez

naruszenie:

a) art. 2, art. 7, art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez podjęcie uchwały z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, przez objęcie zakresem przedmiotowym uchwał nauczycieli "wspomagających" podczas, gdy wymiar pensum dla nauczycieli" wspomagających" jest określony w art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela i wynosi 18 godzin tygodniowo;

b) art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r. poz. 191 i 1198 oraz z 2015 r. poz. 357, 1268 i 1418) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na objęciu nauczycieli II wspomagających zakresem przedmiotowym uchwał i podwyższenie dla tych nauczycieli pensum z 18 godzin do 26 godzin tygodniowo, podczas gdy wymiar pensum dla nauczycieli "wspomagających" jest określony w art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela i wynosi 18 godzin tygodniowo;

c) art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela przez jego niezastosowanie;

g) art. 25a ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. z

2013 r. poz. 594 ze zm.), zwanej dalej u.s.g. polegające na braniu udziału w podejmowaniu uchwały przez radnego, którego interesu prawnego ona dotyczyła.

W ocenie skarżących Rada Miasta [...] wydając przedmiotową uchwałę dopuściła się naruszenia art. 42 ust. 7 pkt 3 w zw. z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Zdaniem skarżących poprzez szczegółowe wyliczenie w art. 42 ust. 7 pkt 3 K.n. ustawodawca wyczerpująco określił krąg podmiotów, którym organ prowadzący szkołę lub placówkę określa tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć. Tymczasem Rada Miasta [...] w tabeli w § 4 ust. 1 uchwały ustaliła obowiązkowy wymiar godzin dla:

- nauczycieli wspomagających w oddziale integracyjnym/ogólnodostępnym w szkołach podstawowych i gimnazjach (l.p. 6)

- nauczycieli wspomagających w oddziale integracyjnym/ogólnodostępnym w

przedszkolach/oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych (l.p. 7)

Nauczyciele "wspomagający" realizują zadania określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. 2015 poz. 1113). Nauczyciele "wspomagający" uczestniczą w zajęciach edukacyjnych prowadząc zajęcia edukacyjne i pracę wychowawczą bezpośrednio z uczniami, a więc ich status, w zakresie wysokości pensum, nie powinien różnić się od statusu nauczycieli przedmiotów edukacyjnych. Nauczyciele wspierający współpracują, a jednocześnie tworzą odrębny proces dydaktyczny dostosowany do potrzeb uczniów dysfunkcyjnych, realizują podstawę programową stosując dodatkowe, inne niż ogólne bardzo zróżnicowane metody, formy i środki. Nauczyciel "wspomagający" musi znać zadania edukacyjne w zakresie przedmiotów objętych wspomaganiem. Role obu pedagogów (to znaczy nauczyciela i nauczyciela

"wspomagającego" w oddziale integracyjnym) są wymienne, a ich działania się uzupełniają. Z wymienionych wyżej powodów status nauczycieli" wspomagających" w zakresie wysokości pensum nie powinien różnić się od statusu nauczycieli przedmiotów edukacyjnych. Praca wykonywana przez nauczycieli "wspomagających" jest bowiem tożsama z pracą wykonywaną w szkole przez nauczycieli zajęć edukacyjnych.

Zdaniem skarżących analiza normy kompetencyjnej zawartej w art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy prowadzi do wniosku, że posiada ona charakter katalogu zamkniętego. Rada zatem, na podstawie tego upoważnienia, została umocowana do określenia obowiązkowego wymiaru zajęć tylko i wyłącznie tych nauczycieli, o których w nim mowa. Nie ma natomiast kompetencji do rozszerzania tego katalogu o inne podmioty niewymienione w przepisie ustawy. Zdaniem skarżących należy uznać, że upoważnieniem do samodzielnego regulowania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin przez organ prowadzący szkołę, ustawodawca objął wyłącznie wymienionych w tym przepisie nauczycieli i innych pracowników szkół i przedszkoli. W pozostałym natomiast zakresie, a więc co do tych nauczycieli, którzy nie są wyraźnie wymienieni, znajduje zastosowanie art. 42 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela, w którym sam ustawodawca ustala tygodniową liczbę godzin obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, nie przewidując w tym zakresie kompetencji organu prowadzącego do władczego wkraczania aktem prawa miejscowego.

Ponadto zdaniem skarżących przedmiotowa uchwała została podjęta również z naruszeniem art. 25a u.s.g. Powyższy przepis zabrania radnemu gminy głosowania "w swojej sprawie" wówczas, gdy ma on w niej interes prawny. Radny nie może więc brać udziału w głosowaniu w sprawach, które dotyczą jego osoby, z uwagi na to, że z mocy art. 25a podlega wyłączeniu. Skarżący wskazali, że w podjęciu przedmiotowej uchwały brała udział radna J Z będąca jednocześnie nauczycielem w Gimnazjum nr [...] w Z. Jeżeli zatem radna jest pracownikiem szkoły, której organem prowadzącym jest Miasto [...], a przedmiotowa uchwała obejmuje swym zakresem nauczycieli zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Miasto [...], w ocenie skarżonych podlega ona wyłączeniu od głosowania nad nią. Z uwagi na to, iż radna J Z mimo zakazu przewidzianego w art. 25a u.s.g. brała udział w głosowaniu nad przedmiotową uchwałą, uchwała ta jest nieważna. Jak to wyżej wskazano nie ma znaczenia dla tej konkluzji stosunek głosów, czy ewentualne zagrożenie lub naruszenie owego interesu prawnego, bo te nie podlegają tu badaniu i ocenie.

W zakresie interesu prawnego skarżący wskazali, że są nauczycielami zatrudnionymi w Zespole Szkół nr[...] z Oddziałami Integracyjnymi w Z. mającego status prowadzonej przez Miasto placówki publicznej w ramach systemu oświaty uregulowanego ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) i podnoszą, że przedmiotowe uchwały naruszają ich prawa wynikające z ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, gdyż określają większy obowiązkowy tygodniowy wymiar godzin w stosunku do regulacji ustawowej zawartej wart. 42 ust. 3, to należy przyjąć, że interes prawny skarżących wynikający ze wskazanej wyżej normy materialnoprawnej ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - został naruszony treścią zaskarżonych przepisów przedmiotowych uchwał, które przewidują wyższy w stosunku do ustawowego obowiązkowy tygodniowy wymiar godzin. W wyniku podjęcia przedmiotowej uchwały część nauczycieli, zatrudnionych do tej pory na postawie umów o pracę na czas określony, od września 2016 r., pozostanie bez pracy. W pozostałych przypadkach pensum skarżących zostało podniesione na mocy zaskarżonych uchwał. Skarżący począwszy od 1 września 2016 r. będą prowadzić zajęcia dydaktyczne (zajęcia rewalidacyjne) w wymiarze pensum 26 godzin tygodniowo.

W odpowiedzi na skargę Rada Miasta [...] wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że wyrok I OSK 1300/13 nie był podstawą uchwały, a jedynie organ stanowiący w pełni podziela przyjętą w powyższym wyroku interpretację art. 42 ust. 7 pkt 3 Karty nauczyciela. Specyfika pracy nauczycieli wspomagających różni się od pracy nauczycieli edukacyjnych m.in. zakres wykonywanych zadań związanych z pomocą nauczycielowi prowadzącemu zajęcia edukacyjne przy pracy z uczniami niepełnosprawnymi, niedostosowanymi społecznie oraz zagrożonych niedostosowanie społecznym, a nie pracą z całą klasą. Zadania nauczyciela wspomagającego zostały określone w § 7 ust. 4 rozporządzenia MEN z dnia 24 lipca 2015 r. Organ wskazał, że zadań tych nauczyciel wspomagający nie realizuje samodzielnie, a zawsze wspólnie z innymi nauczycielami, a zatem nie można uznać, że zakres jego pracy jest tożsamy z pracą innych nauczycieli, w szczególności nauczyciel wspomagający nie pełni samodzielnej funkcji w klasie, a jedynie pracuje z wybranym uczniem.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 25 a u.s.g. Rada podniosła, że radni nie wskazali z czego wywodzą, że radna J Z brała udział głosowaniu nad zaskarżoną uchwałą. Zatrudnienie radnej jako nauczyciela w jednej ze szkół nie stoi na przeszkodzie w głosowaniu nad zaskarżoną uchwałą, gdyż nie jest nauczycielem wspomagającym ani nie zajmuje stanowiska kierowniczego , jak również podjęcie tej uchwały nie ma w innych aspektach skutku dla sfery stosunków prawnych radnej.

W dniu 27 września 2016r. wpłynęło pismo skarżących, do którego w celu wykazania interesu prawnego do zaskarżenia uchwały, załączone zostały kserokopie wypowiedzeń warunków umowy o pracę , w których od dnia 1 września 2016 r. zwiększono skarżącym obowiązkowy wymiar zatrudnienia do 26 godzin tygodniowo w przypadku pracy na cały etat.

Gdy zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 25a u.s.g. wskazano, że skarżące były obecne na sesji Rady Miasta[...] i widziały, że radna J Z aktywnie uczestniczyła w dyskusji na temat przedmiotowej uchwał, a wstrzymanie się od głosu na czas głosowania nad uchwałą zadeklarował inny radny – D K.

Wskazuje to, że rada głosowała nad uchwałą, co powinno prowadzić do stwierdzenia jej nieważności . Powołano się na wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r I OSK 124/13.

Na rozprawie pełnomocnik skarżących popierał skargę. Oświadczył, że interes prawny radnej J Z w podjęciu zaskarżonej uchwały polega na tym, jako nauczyciel matematyki może uczyć w Gimnazjum nr[...] lub w drugim gimnazjum. Interes prawny radnej został potraktowany w skardze szeroko.

Gdy chodzi o skarżącą B P zatrudnioną na umowę o pracę na czas określony do 31 sierpnia 2016 r, to jak wyjaśniono na rozprawie , jest ona zatrudniona na zastępstwo od 1 września 2016 r. w charakterze nauczyciela wspomagającego.

Pełnomocnik Miasta [...] wnosił o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że J Z była zatrudniona w Publicznym Gimnazjum nr [...] na stanowisku nauczyciela matematyki, ale od 1 września 2016 r. przebywa na emeryturze.

W Z nauczyciele wspomagający są zatrudnieni wyłącznie w Zespole Szkół nr[...] . Oświadczył też, że nie kwestionuje interesu prawnego skarżących do wystąpienia ze skargą w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Kontrola ta, z mocy art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. – obejmuje również akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Przedmiotem skargi jest uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] w sprawie zasad udzielania i rozmiaru obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin nauczycielom, którym powierzono stanowiska kierownicze, określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin nauczycieli realizujących w ramach stosunku pracy obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin oraz ustalenia wymiaru czasu pracy innych pracowników pedagogicznych, zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Miasto[...].

Rozpoznając skargę Sąd w pierwszej kolejności ustalił, że skarżący spełnili określony w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wymóg wezwania organu podejmującego uchwałę do usunięcia naruszenia prawa (wezwanie z dnia 24 maja 2016 r.). Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Uchwałą z dnia [....]r. nr [...] Rada Miasta [...] uznała wezwanie za niezasadne. Uchwałę doręczono skarżącym między 23 a 27 czerwca 2016 r. , a S K przez awizo w dniu 7 lipca 2016 r., natomiast skarga została nadana w UP w dniu 22 lipca 2016 r., zatem z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, art. 53 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g.

Następnie rozważenia wymaga, czy skarżący posiadają interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, a następnie ewentualnie, czy interes prawny lub uprawnienie skarżących został przez przedmiotową uchwałę naruszony. Merytoryczna ocena zasadności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie jest bowiem możliwa, jeśli skarżący nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 208/12, LEX nr 1218851).

Podkreślić należy, że skarga wnoszona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie jest rodzajem skargi powszechnej, służącej każdemu, kto zarzuca naruszenie porządku prawnego. Środek ten jest bowiem nakierowany na ochronę praw podmiotowych. Nawet sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli taka uchwała nie narusza chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Skargę na uchwałę organu gminy może wnieść tylko podmiot, który zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny lub uprawnienie. Sąd uznał, że skarżący wykazali interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Skarżący są nauczycielami zatrudnionymi w Zespole Szkół nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi w [...], a uchwała zwiększa obowiązkowy tygodniowy wymiar godzin, co spowodowało wypowiedzenie ich warunków umowy o pracę. W zakresie interesu prawnego skarżących , pełnomocnik Miasta [...] na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. oświadczyła, że nie kwestionuje interesu prawnego skarżących.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać trzeba, że zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515 i 1890) oraz art. 42 ust. 7 pkt 2 i 3 w zw. z art. 91 d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r. poz. 191 i 1198 oraz z 2015 r. poz. 357, 1268 i 1418). Zdaniem skarżących uchwała jest niezgodna z prawem, w części w jakiej ustala, czyli zwiększa dla nauczyciela wspomagającego w oddziale integracyjnym/ogólnodostępnym w przedszkolach/oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych tygodniowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w wysokości 26 godzin.

Wobec powyższego przypomnieć należy, że w myśl art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela - dalej K.n., organ prowadzący szkołę lub placówkę określa tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć nauczycieli szkół niewymienionych w ust. 3, nauczycieli szkół, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1a, nauczycieli prowadzących kształcenie w formie zaocznej, nauczycieli kolegiów pracowników służb społecznych, nauczycieli kształcenia na odległość, nauczycieli realizujących w ramach stosunku pracy obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin, pedagogów, psychologów, logopedów, doradców zawodowych prowadzących zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu w celu wspomagania uczniów w podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy o systemie oświaty, bibliotekarzy bibliotek pedagogicznych oraz zasady zaliczania do wymiaru godzin poszczególnych zajęć w formie zaocznej i w kształceniu na odległość. W świetle tego przepisu organ prowadzący jest więc uprawniony do określenia w drodze uchwały tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć nauczycieli zatrudnionych w szkołach i przedszkolach na stanowiskach wymienionych w tym przepisie, m.in. na stanowiskach pedagogów, logopedów i psychologów. Wskazany art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela nie określa, jaki ma być maksymalny tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć wymienionych nauczycieli. Organ prowadzący może wymiar ten ustalić według własnego uznania, pod warunkiem jednak, że nie zostanie przekroczony wymiar czasu pracy nauczyciela, określony w art. 42 ust. 1 tej ustawy. Stosownie do tego przepisu, czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień.

W niniejszej sprawie spór między stronami sprowadza się do tego, czy upoważnieniem zawartym w przytoczonym powyżej przepisie objęto także tzw. nauczycieli "wspomagających", czyli nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej zatrudnianych dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego, a tym samym, czy Rada Miasta [...] była umocowana do ustalenia w drodze uchwały pensum dla takich nauczycieli.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego kwestia ta również budziła kontrowersje. Ostatecznie w wyroku z dnia 1 października 2013 r. sygn. I OSK 1300/13 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wykładni funkcjonalnej doszedł do wniosku, że art. 42 ust. 7 pkt 3 Karty Nauczyciela dotyczy nauczycieli, których celem zatrudnienia jest współorganizowanie kształcenia integracyjnego. Są to nauczyciele zatrudnieni dodatkowo i nazywani nauczycielami "wspomagającymi", bo też taki jest charakter ich pracy. Praca ta nie jest tożsama z pracą nauczycieli zajęć edukacyjnych. Są to specjaliści w zakresie pedagogiki specjalnej, a więc posiadają wiedzę teoretyczną i metodyczną w zakresie procesów rewalidacji oraz resocjalizacji, czyli usprawniania i korekty pedagogicznej w procesie dydaktycznym i wychowawczym m.in. osób niepełnosprawnych. Ich zadanie to nie dydaktyka i przekazywanie uczniom określonej wiedzy z danej dziedziny (fizyki, biologii, języka polskiego itd.), ale takie współdziałanie z nauczycielami edukacyjnymi i innymi specjalistami, które usprawni i skoryguje proces dydaktyczny, a także wychowawczy w stosunku do uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie czy też zagrożonych takim niedostosowaniem. Nie powinno więc budzić wątpliwości, że inny jest charakter, rodzaj ale też cel pracy nauczyciela edukacyjnego i nauczyciela "wspomagającego". Ponadto, nauczyciel "wspomagający" realizuje swoje obowiązki w danej szkole lub przedszkolu współpracując ze wszystkimi nauczycielami, tak z nauczycielami edukacyjnymi danych przedmiotów, przedmiotów teoretycznych, ale także z nauczycielami praktycznej nauki zawodu, czy bibliotekarzami. To samo odnosi się do przedszkoli, gdzie nauczyciel współpracujący zobligowany jest do współpracy z nauczycielami pracującymi z grupami dzieci 6-letnich oraz z nauczycielami pracującymi z pozostałymi grupami. A zgodnie z art. 42 ust. 3. ustawy Karta Nauczyciela, nauczyciele ci mają różną liczbę godzin obowiązkowego wymiaru zajęć. Jednocześnie nauczyciel "wspomagający" współpracuje tak z pedagogiem jak i psychologiem szkolnym, czy doradcą zawodowym, bowiem ich cele i zadania wzajemnie się uzupełniają. W związku z tym uznać należy, że nauczyciel "wspomagający" realizuje swoje obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin. Sytuację taką przewiduje delegacja ustawowa zawarta w powołanym art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela (podobnie w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych – w Krakowie z dnia 13 czerwca 2013r. sygn. III SA/Kr 1843/12, w Olsztynie z dnia 25 października 2012r. sygn. akt II SA/Ol 1124/12 oraz z dnia 6 listopada 2012r. sygn. akt II SA/Ol 1089/12, publ. w CBOSA).

Ponadto wskazać trzeba na stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2012 r. ygn. II PZP 2/12, w którym Sąd przyznał, że Karta Nauczyciela przewiduje w art. 42 ust. 3 w jedenastu punktach różne wymiary pensum (od 15 do 30 godzin tygodniowo) w zależności od rodzaju pracy. Stanowisko nauczyciela przedmiotu edukacyjnego, którego pensum jest określone w art. 42 ust. 3 l.p. 3 w wymiarze 18 godzin tygodniowo, jest bardziej uciążliwe i pracochłonne niż stanowiska pedagogów, psychologów, logopedów i doradców zawodowych. Te cztery rodzaje pracy wymagają takich samych kwalifikacji i nakładu pracy niezależnie od tego, czy są zajmowane przez nauczycieli, czy przez pracowników niemających tego statusu. Wskazał, że przepis art. 42 ust. 2 pkt 1 Karty Nauczyciela wyraźnie i jednoznacznie określa relację między jej art. 42 ust. 3, a art. 42 ust. 7 pkt 3. Zgodnie z art. 42 ust. 2 pkt 1 tej ustawy w ramach czasu pracy, o którym mowa w ust. 1, oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel obowiązany jest realizować: "zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, w wymiarze określonym w ust. 3 lub ustalonym na podstawie ust. 4a albo ust. 7". Określony nauczyciel (w szerokim rozumieniu) jest objęty albo przepisem art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela, albo przepisem art. 42 ust. 7 pkt 3. Przepis art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy nie wprowadza wyjątków od zastosowania jej art. 42 ust. 3.

Skład orzekający w tej sprawie podziela powyżej przedstawione poglądy. W ocenie Sądu należy uznać, że przede wszystkim wymienieni zarówno w ustępie 3, jak i ustępie 7 pkt 3 art. 42 Karty Nauczyciela są nauczycielami, o których mowa w art. 3 Karty Nauczyciela. Każdy z tych nauczycieli jest obowiązany realizować zajęcia w wymiarze określonym albo w ustępie 3 albo ustępie 4a albo ustępie 7 pkt 3 art. 42 w/w ustawy. Treść jej art. 42 ust. 7 pkt 3 nie wprowadza wyjątków od ustępu 3, a przypisanie do właściwego katalogu następuje w zależności od pełnionego stanowiska. W zależności od rozmiaru indywidualnych potrzeb dzieci i młodzieży uczących się w danej szkole lub placówce, a konkretnie - mniejszego lub większego - zapotrzebowania w danej szkole na zajęcia z zakresu rewalidacji, realizacja tych zajęć może odbywać się albo poprzez powierzenie ich prowadzenia nauczycielom konkretnych przedmiotów nauczania posiadającym odpowiednie przygotowanie, albo poprzez zatrudnienie nauczyciela posiadającego odpowiednie kwalifikacje. W takim przypadku obowiązkowy wymiar zajęć podlega ustaleniu przez organ prowadzący szkołę. Rada Miasta [...] nie przekroczyła zatem granic upoważnienia ustawowego, skoro określiła tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć nauczycieli niewymienionych w art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela. Nie przekroczyła również wyznaczonego maksimum czasu pracy nauczyciela, o jakim mowa w treści art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela. Zgodnie z zawartym tam zapisem czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień. W zaskarżonej uchwale tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin dla nauczycieli w niej wymienionych wynosi 26 godzin.

Mając na uwadze przedstawione rozważania Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Przepis art. 42 ust. 7 pkt 3 Karty Nauczyciela ma zastosowanie do zatrudnionych, nauczycieli zajmujących się procesem edukacyjnym, nauczycieli specjalistów pedagogiki specjalnej. Zatrudnia się ich dodatkowo, w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego, a nie w celu nauczania konkretnych przedmiotów. Prowadzą oni zajęcia z uczniami niepełnosprawnymi lub niedostosowanymi społecznie, wymagającymi stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Zasadnym jest, by ze względu na zindywidualizowane potrzeby uczniów objętych nauczaniem specjalnym z powodu niepełnosprawności, czy niedostosowania społecznego, które dotyczą wszystkich obszarów funkcjonowania ucznia w szkole, czy przedszkolu, wymiar godzin nauczyciela specjalisty z zakresu pedagogiki specjalnej był ustalany przez organ prowadzący daną placówkę. Z tych przyczyn nie można zarzucić Radzie Miasta [...], aby interpretując przepis art. 42 ust. 7 pkt 3 Karty Nauczyciela w sposób nieuprawniony poszerzyła zawarty tam katalog nauczycieli o dodatkową grupę stanowisk.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 25a u.s.g. Stosownie do treści tego przepisu radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji, jeżeli dotyczy ono jego interesu prawnego. W ocenie strony skarżącej uchwała jest nieważna, ponieważ w głosowaniu nad nią brała udział radna J Z, będąca nauczycielem w Gimnazjum nr [...] w Z. Organem prowadzącym Gimnazjum jest Miasto [...], a uchwała dotyczy nauczycieli zatrudnionych w placówkach prowadzonych przez Miasto[...]. Zdaniem Sądu zarzut ten jest nietrafny. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych pod pojęciem interesu prawnego rozumie się osobisty, konkretny i aktualny prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym (por. Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. I OSK 124/13, I OSK 115/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu radna J Z nie miała interesu prawnego w wydaniu zaskarżonej uchwały. Trzeba podkreślić, że interes prawny musi mieć zakorzenienie w jakiejś normie prawnej i że pojęcie to nie jest tożsame z interesem faktycznym. Natomiast sama okoliczność zatrudnienia jako nauczyciela w placówce oświatowej, w której organem stanowiącym jest Miasto [...] nie przesądza o istnieniu interesu prawnego radnej. Świadczyć może jedynie o interesie faktycznym, który jednak nie powoduje, że radny powinien wyłączyć się od udziału w głosowaniu nad uchwałą. Dodatkowo znamienne jest, że radna nie jest zatrudniona jako "nauczyciel wspomagający". Ponadto radna od 1 września 2016 r przebywa już na emeryturze.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

k.p.