Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 185/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 36
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
article: art. 174 pkt 1, art. 183 § 1, art. 184, art. 185 § 1, art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Ewa Babik po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 577/08 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 577/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę T. P. (dalej zwana "skarżącą") na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Skarżąca wystąpiła w dniu [...] stycznia 2006 r. i w dniu [...] sierpnia 2006 r. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na dostosowywanie gospodarstw rolnych do standardów UE. Dołączyła do niego (oprócz planu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej) postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2005 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym mężu K. P. oraz oświadczenie woli o kontynuacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowywania opracowanym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. odmówił przyznania skarżącej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

W uzasadnieniu organ podał, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych, w miejsce dotychczasowej strony następcy prawni mogą wstąpić wyłącznie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Tymczasem, postępowanie o przyznanie pomocy wszczęte wnioskiem męża skarżącej, zostało umorzone w związku z jego śmiercią - jako bezprzedmiotowe - decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] stycznia 2006 r.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. po rozpatrzeniu odwołania T. P., decyzją z [...] czerwca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że zastosowanie instytucji określonej w art. 30 § 4 k.p.a. stało się możliwe dopiero po nowelizacji rozporządzenia RM z 18 stycznia 2005 r. - rozporządzeniem zmieniającym z 1 sierpnia 2006 r. (Dz. U. Nr 142, poz. 1016) obowiązującym od dnia 9 sierpnia 2006 r. Rozporządzenie to wprowadziło § 7 c ust. 1, zgodnie z którym w przypadku śmierci producenta po spełnieniu określonych warunków formalnych, płatność przysługuje następcy prawnemu. Dyrektor Oddziału ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji, że nie został spełniony jeden z warunków niezbędnych do przejęcia płatności, której dotyczył wniosek spadkodawcy, mianowicie nie toczyło się już postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku poprzedniego właściciela gospodarstwa.

Po rozpoznaniu skargi T. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 2 października 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku K. P. Stwierdził, iż nie podziela wykładni przepisu § 7c ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. dokonanej przez organ. Zgodnie z art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Prawo do przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE jest prawem majątkowym i jako związane z gospodarstwem rolnym stanowiło składnik masy spadkowej. Przepis § 7c ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. nie ustanowił prawa do dziedziczenia, lecz jedynie skonkretyzował warunki dziedziczenia tego prawa. W ocenie Sądu organ zobowiązany był zawiesić postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym w razie śmierci strony postępowanie podlega obligatoryjnemu zawieszeniu, jeżeli nie jest możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie podlega umorzeniu, jako bezprzedmiotowe. W przypadku ustalenia przez organ spadkobierców dalsze postępowanie o przyznanie płatności powinno toczyć się z udziałem skarżącej. Z tych powodów, a także na skutek naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. Sąd I instancji uchylił również decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] stycznia 2006 r. umarzającą postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku K. P..

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną wniesioną przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T.

Wyrokiem z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt II GSK 230/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej zostało w polskim prawodawstwie wprowadzone unormowaniem zawartym w art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.), w zakresie istotnym dla rozpoznawanej sprawy, płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który jest wpisany do ewidencji producentów, prowadzi określoną działalność rolniczą oraz zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego "planem dostosowania", w terminie określonym w tym planie. Zgodnie z § 7 ust. 1 - decyzję o przyznaniu płatności wydaje się na wniosek producenta, a do tego wniosku należy dołączyć m.in. plan dostosowania. Płatność wypłaca się w dwóch ratach - pierwszą ratę wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja, o której mowa w § 7 ust. 1 stała się ostateczna, a drugą ratę wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, w którym producent rolny złożył oświadczenie o zakończeniu realizacji inwestycji (§ 9 rozporządzenia). Sąd zauważył, ze maksymalny termin realizacji przedsięwzięcia objętego wnioskiem skarżącej wyznaczony był § 6 ust. 2 pkt. 2 a do dnia 31 grudnia 2007 r.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istotna dla dalszych rozważań jest także treść § 2 omawianego rozporządzenia zgodnie, z którą płatność jest udzielana: 1) do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie rozwoju obszarów wiejskich na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej; 2) według kolejności otrzymania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosków o przyznanie płatności.

Omawiane rozporządzenie zostało zmienione rozporządzeniem z dnia 1 sierpnia 2006 r. (Dz. U. Nr 142, poz. 1016), które weszło w życie z dniem 9 sierpnia 2006 r. Rozporządzenie zmieniające dodało m.in. § 7 c stanowiący, że w przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności, płatność przysługuje temu ze spadkobierców, który: 1) odziedziczył gospodarstwo rolne i pozostali spadkobiercy wyrazili na niego zgodę - w przypadku, gdy gospodarstwo rolne odziedziczyło kilku spadkobierców tego gospodarstwa; 2) złożył, w terminie 35 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, do kierownika biura powiatowego Agencji wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek spadkodawcy; 3) będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez spadkodawcę; 4) zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności uzyskanej przez spadkodawcę, jaką spadkodawca ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli nie zrealizowałby w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania.

NSA stwierdził, że w obowiązującym przed opisaną zmianą rozporządzenia stanie prawnym nie istniała możliwość kontynuowania postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzedniego producenta rolnego. Spadkobierca gospodarstwa rolnego mógł złożyć wniosek o przyznanie płatności, ale wniosek ten wszczynał nowe postępowanie z datą jego złożenia, co miało znaczenie z uwagi na treść § 2 rozporządzenia (limit środków i kolejność wpływania wniosku).

Sąd podniósł, że postępowanie z wniosku K. P. zostało umorzone w dniu [...] stycznia 2006 r., a postępowanie z wniosku skarżącej wszczęte w dniu [...] stycznia 2006 r., a zatem oba te zdarzenia miały miejsce przed [...] sierpnia 2006 r. (data rozporządzenia zmieniającego).

Sąd wskazał, że pomoc finansowa udzielana na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej regulowana jest przepisami rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmiany i uchylenia niektórych rozporządzeń (Dz.U.UE.L.99.160.80), jak i była normowana w stanie prawnym obowiązującym w rozpoznawanej sprawie Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.UE.L.04.153.30).

Sąd stwierdził, że zgodnie z obowiązującym do dnia 1 stycznia 2007 r. art. 36 Rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, w przypadku, gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego, jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Jeśli zobowiązanie nie jest przekazywane beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie. Sąd zauważył, że w przepisie tym wspólnotowy prawodawca posłużył się zwrotem "okres ważności zobowiązania" i stwierdził, że w rozumieniu tego przepisu, a także przepisów prawa krajowego omawiane zobowiązanie powstaje dopiero z chwilą wypłaty pierwszej raty wsparcia. W ocenie Sądu producent rolny składając wniosek o przyznanie wsparcia zgłasza jedynie zamiar realizacji przedsięwzięcia, decyzja o przyznaniu płatności umożliwia mu realizacje tego zamiaru dopiero z chwilą wpłaty pierwszej raty i z taką wykładnią spójna jest dalsza część art. 36 Rozporządzenia Komisji 817/ 2004 stanowiąca, że jeżeli zobowiązanie nie jest przekazywane beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie.

Porównując unormowania zawarte w § 7 b znowelizowanego rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. z regulacją zawartą w art. 36 wspólnotowego rozporządzenia 817/2004 Sąd stwierdził, że obydwa przepisy regulują kwestię związaną z kontynuacją przedsięwzięcia a nie kontynuację postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzedniego producenta rolnego o przyznanie wsparcia finansowego.

Odnosząc się do zaskarżonego wyroku w zakresie dotyczącym uchylenia decyzji umarzającej postępowanie w sprawie z wniosku K. P. o przyznanie pomocy finansowej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy, gdyż rozpoznając sprawę ze skargi T. P. nie był władny kontrolować decyzji zapadłej w innej sprawie administracyjnej, wszczętej z wniosku innego podmiotu, a zatem naruszył art. 135 p.p.s.a.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dopiero wprowadzenie do rozporządzenia przepisów § 7a - c umożliwiło producentowi rolnemu, który stał się właścicielem gospodarstwa rolnego (czy to w drodze umowy cywilnoprawnej, czy to w drodze spadkobrania) wejście do postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzednika prawnego.

Jeżeli natomiast przed dniem [...] sierpnia 2006 r. w trakcie postępowania administracyjnego nastąpiła zmiana stosunków własnościowych, nowy właściciel gospodarstwa rolnego mógł złożyć wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej, który wszczynał nową sprawę administracyjną, a sprawę z wniosku poprzednika prawnego należało umorzyć w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że istotne dla rozpoznania spraw administracyjnych zdarzenia miały miejsce przed [...] sierpnia 2006 r. i z tych względów za usprawiedliwiony uznał także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, iż doszło do naruszenia przez organ art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a.

Wymienionym na wstępie wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. rozpoznając sprawę ponownie oddalił skargę T. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu, w powołaniu na przepis art. 190 p.p.s.a. Sąd I instancji stwierdził, że jest w tej sprawie związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II GSK 230/08 i nie ma swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia.

Wskazał, że stan faktyczny w sprawie nie był sporny. W istotnych dla rozstrzygnięcia okolicznościach sprowadzał się do ustalenia, że poprzedni właściciel gospodarstwa rolnego K. P. złożył wniosek o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Powyższy wniosek wszczął postępowanie administracyjne o przyznanie płatności. Przed wydaniem decyzji merytorycznej K. P. zmarł. T. P. złożyła wniosek o przyznanie płatności finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w dniu [...] stycznia 2006 r., a następnie w dniu [...] sierpnia 2006 r. wniosek ponowiła. W dniu [...] stycznia 2006 r. wydana została decyzja o umorzeniu postępowania w przedmiocie przyznania K. P. pomocy finansowej.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2008 r. Sąd I instancji przytoczył zawarty w tym wyroku wywód prawny dotyczący wykładni użytego w art. 36 rozporządzenia Komisji 817/ 2004 sformułowania " okres ważności zobowiązania-" i stwierdził, że przejęcie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej po wcześniejszym właścicielu gospodarstwa rolnego może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w sprawie pierwotnego wnioskodawcy została wydana decyzja przyznająca pomoc finansową oraz została wypłacona pierwsza rata przyznanego wsparcia. Postępowanie z wniosku K. P. zostało umorzone, a płatność nie została mu przyznana. Nie doszło zatem do wypłacenia pierwszej raty pomocy finansowej.

Następnie niemal dosłownie przytoczył Sąd I instancji dokonaną w omawianym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego analizę porównawczą uregulowań zawartych w art. 36 rozporządzenia Komisji nr 817/2004 i przepisu § 7 b rozporządzenia Rady Ministrów z 18 .01. 05.( Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.) łącznie z dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 lipca 2008 r. oceną prawną, wskazując, że obydwa omawiane przepisy regulują kwestie związane z kontynuacją przedsięwzięcia, a nie kontynuacją postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzedniego producenta rolnego o przyznanie wsparcia finansowego.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji, stwierdził, że do dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego (do 9 sierpnia 2006 r.) przepisy nie zawierały rozwiązań umożliwiających przejmującemu gospodarstwo rolne ubieganie się o przyznanie płatności w postępowaniu wszczętym z wniosku poprzednika prawnego. Nie istniała możliwość kontynuowania postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku poprzedniego producenta rolnego. Nowy posiadacz gospodarstwa rolnego mógł złożyć wniosek o przyznanie płatności, ale wniosek ten wszczynał nowe postępowanie niezależnie od tego, czy został złożony wówczas, gdy przed organem toczyła się jeszcze sprawa z wniosku poprzednika, czy też wtedy, gdy sprawa taka była już ostatecznie załatwiona, co do zasady decyzją o umorzeniu postępowania.

Odnosząc się do drugiego wniosku strony skarżącej z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożonego w związku z nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, Sąd stwierdził, że nie mógł on zostać rozpatrzony na podstawie powołanych rozporządzeniem zmieniającym przepisów, jak również art. 30 § 4 k.p.a. Postępowanie zostało bowiem zakończone w dniu [...] stycznia 2006r. decyzją umarzającą postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w stosunku do poprzedniego producenta rolnego. Zakończyło się zatem postępowanie administracyjne w stosunku do K. P. Pomoc finansowa nie została przyznana, w konsekwencji czego, nie mogło dojść do przejęcia przez skarżącą płatności w zakresie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

Sąd uznał jako zasadny pogląd organu, iż wszystkie wnioski (w tym złożony przez skarżącą w dniu [...] sierpnia 2006 r.) złożone po wyczerpaniu w dniu 14 marca 2005 r. limitu środków oraz rozpatrzone przed nowelizacją rozporządzenia, podlegały odmownemu załatwieniu. Maksymalnym terminem realizacji określonych przedsięwzięć, które zostały wprowadzone przepisami rozporządzenia i dla przedsięwzięcia, objętego wnioskiem K. P., następnie T. P. był termin - do dnia 31 grudnia 2007r.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi naruszenia przepisów k.p.a. poprzez błędne informowanie strony o możliwości przejęcia pomocy finansowej Sąd wskazał, że pomimo błędnego pouczenia strony organy nie naruszyły przepisów art. 8 i 9 k.p.a., gdyż T. P. nie była stroną w postępowaniu dotyczącym K. P., bowiem w wiążącym stanie prawnym nie zachodziła tożsamość sprawy administracyjnej.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku T. P. wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W powołaniu na art. 173 § 1 p.p.s.a i art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna zarzuca mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. UE. L. 04.153.30), poprzez przyjęcie przez Sąd błędnej wykładni ograniczającej uprawnienia nowego posiadacza gospodarstwa rolnego wynikające z tego przepisu jedynie do przypadku przekazania gospodarstwa po wydaniu decyzji administracyjnej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia przez Sąd.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że żaden z krajowych aktów wykonawczych, w momencie przejęcia gospodarstwa przez skarżącą, nie regulował kluczowego dla sprawy problemu - czy w razie skutecznego przeniesienia własności gospodarstwa rolnego (w tym przypadku w drodze spadkobrania) dopuszczalna była zmiana wnioskodawcy oraz czy tego rodzaju ewentualne następstwo procesowe skutkować może tym, że o kolejności otrzymania wniosku przez ARiMR decyduje data złożenia wniosku przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej powyższa kwestia powinna zostać rozstrzygnięta na podstawie art. 36 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004.

Autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż Sąd I instancji dokonał wadliwej interpretacji tego przepisu. Z jego treści wynika według autora skargi kasacyjnej, że jeżeli w momencie przejęcia gospodarstwa rolnego przez T. P. istniało już zobowiązanie, to istniała możliwość przejęcia wraz z gospodarstwem także tego zobowiązania.

Podkreślił, że konieczne jest wyjaśnienie kiedy zobowiązanie, o którym mowa w przepisie art. 36 rozporządzenia Komisji powstaje i w tym zakresie przywołał pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w innej sprawie (sygn. akt II GSK 273/080 , wedle którego " z chwilą skutecznego wniesienia wniosku o udzielenie wsparcia można mówić o podjęciu zobowiązania do realizacji przedsięwzięcia - określonego w planie dostosowania (...) opracowanym według zasad opisanych w § 6 i załączonym do wniosku zgodnie z wymogiem zawartym w § 7 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r."

W powołaniu na ten pogląd autor skargi kasacyjnej stwierdził, że w momencie otrzymania przez T. P. gospodarstwa, istniało prawne uregulowanie pozwalające na wstąpienie w miejsce poprzedniego właściciela do toczącego się postępowania administracyjnego pod warunkiem, iż ten złożył wniosek o udzielenie wsparcia finansowego funduszy Unii Europejskiej.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, przyjęcie jako prawidłowe twierdzenia, iż art. 36 omawianego rozporządzenia Komisji nie regulował tych kwestii oznaczałoby, że niedopuszczalne było dokonanie w dniu 11 sierpnia 2006 r. zmiany rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w części dotyczącej przejęcia płatności przez przejemcę gospodarstwa. Rozporządzenie Komisji nr 817/2004 daje więc możliwość przejemcy gospodarstw wstąpienia w miejsce pierwotnego wnioskodawcy.

Możliwość ta istniała na gruncie art. 36 rozporządzenia Komisji, natomiast w legislacji krajowej ograniczono jedynie to uprawnienie, poprzez uzależnienie przejęcia płatności od złożenia odpowiedniego wniosku we właściwym czasie.

W ocenie skarżącej Sąd dokonał złej interpretacji art. 36 rozporządzenia Komisji 817/2004, co doprowadziło do nie uznania sprawy z wniosku K. P. i T. P. za jedną sprawę administracyjną w materialnoprawnym znaczeniu. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uznał, że skarżącej nie przysługiwały żadne środki prawne w stosunku do postępowania wszczętego przez K. P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany jej podstawami, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.

Podstawy kasacyjne czyli zawarte w nich zarzuty wyznaczają zakres kontroli orzeczenia Sądu I instancji. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do badania sprawy w jej całokształcie, natomiast obowiązany jest odnieść się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. W skardze kasacyjnej konieczne jest przytoczenie podstaw kasacyjnych czyli wskazanie konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd I instancji, i uzasadnienie zarzutu ich naruszenia.

Dodać jeszcze należy jedną bardzo istotną dla rozpoznawanej sprawy uwagę związaną z faktem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem w ramach ponownego rozpoznania sprawy, po uchyleniu wyroku tego Sądu z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt. I SA/Bd 558/07 i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt II GSK 230/08.

Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie w związku z regulacja zawartą w art. 190 p.p.s.a. Wedle tej regulacji sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Omawiany przepis stanowi także, że nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Powołany przepis ustawy procesowej znajduje zastosowanie, gdy wydane zostało orzeczenie, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. W takim wypadku sąd rozpoznając sprawę ponownie związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Oznacza to, iż ocena prawa zawarta w zaskarżonym obecnie wyroku powinna uwzględniać wykładnię - znajdujących zastosowanie w sprawie regulacji - dokonaną w orzeczeniu Sądu II instancji uchylającym poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. w niniejszej sprawie.

W rozpatrywanej sprawie w wyroku z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 230/08, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał interpretacji przepisów prawa materialnego, a zwłaszcza art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, i w odniesieniu do zawartego w tym przepisie sformułowania "okres ważności zobowiązania" stwierdził, że w rozumieniu omawianego przepisu a także przepisów prawa krajowego, zobowiązanie do realizacji przedsięwzięcia powstaje dopiero z chwilą wypłaty pierwszej raty wsparcia.

Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni unormowania zawartego w powołanym przepisie art. 36 rozporządzenia Komisji 817/2004 stwierdził także, że przepis ten reguluje kwestię związaną z kontynuacją przedsięwzięcia, a nie kontynuacją postępowania administracyjnego wszczętego we wniosku poprzedniego producenta rolnego o przyznanie wsparcia finansowego.

W objętym skargą kasacyjną wyroku, Sąd I instancji wskazał, mając na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, że z treści art. 36 rozporządzenia Komisji 817/2004 w odniesieniu do użytego w nim sformułowania "okres ważności zobowiązania" wynika, iż zobowiązanie do realizacji przedsięwzięcia powstaje chwilą wpłaty pierwszej raty przyznanego wsparcia.

Sąd ten stwierdził również, w odniesieniu do omawianego art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, że przepis ten reguluje kwestię związaną z kontynuacją przedsięwzięcia, a nie kontynuacją postępowania administracyjnego wszczętego w wniosku poprzedniego producenta rolnego o przyznanie wsparcia finansowego.

W konsekwencji takiego rozumienia treści normatywnej art. 36 rozporządzenia Komisji 817/2004 Sąd I instancji wskazał, że z przepisów prawa wspólnotowego wynika, że przejęcie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej po wcześniejszym właścicielu gospodarstwa rolnego może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w sprawie pierwotnego wnioskodawcy została wydana decyzja przyznająca pomoc finansową oraz została wypłacona pierwsza rata przyznanego wsparcia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę kasacyjną nie ulega więc wątpliwości, że Sąd I instancji oparł się na wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku, którym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania i wyraził pogląd prawny z tą wykładnią zgodny.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna opiera się na podstawie z art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. i zarzuca Sądowi I instancji błędną wykładnię art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004, polegającą na ograniczeniu uprawnień nowego posiadacza gospodarstwa rolnego wynikających z omawianego przepisu jedynie do przypadku przekazania gospodarstwa po wydaniu decyzji administracyjnej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia. Skutkiem tego było błędne zastosowanie a właściwie nie zastosowanie tego przepisu i uznanie, że sprawa z wniosku K. P. i T. P. nie stanowią jednej sprawy w materialnoprawnym znaczeniu.

Nie można nie zauważyć, że zarzut ten został skonstruowany z całkowitym oderwaniem od powołania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., w kwestionowanym wyroku z dnia 26 listopada 2008 r. - na wynikające z mocy art. 190 p.p.s.a. - związanie wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 230/08.

Zaprezentowana w skardze kasacyjnej wykładnia art. 36 rozporządzenia Komisji Nr 817/2004 jest całkowicie rozbieżna z wykładnią ustaloną przez NSA i przyjętą przez Sąd I instancji, który obowiązany był ja przyjąć ze względu na treść art. 190 zd. 1 p.p.s.a.

Oceniając zarzut zawarty w skardze kasacyjnej wraz z towarzyszącą mu argumentacją należy stwierdzić, że został on oparty wbrew zakazowi zawartemu w zdaniu 2 art. 190 p.p.s.a na podstawach sprzecznych z wiążącą wykładnią dokonaną w wyroku NSA uchylającym wyrok I instancji - co należy uznać za niedopuszczalne.

Ubocznie zauważyć należy, że strona skarżąca mogłaby podważać ocenę prawną wyrażoną w kwestionowanym wyroku tylko poprzez zarzut naruszenia wspomnianego art. 190 p.p.s.a. (powiązany ewentualnie z odpowiednimi materialnoprawnymi podstawami zaskarżenia) przy jednoczesnym wykazaniu, że wykładnia prawa dokonana przez Sąd odwoławczy w wyroku z dnia 10 lipca 2008 r. przestała być dla Sądu I instancji wiążąca z uwagi na zasadniczą zmianę stanu faktycznego lub prawnego sprawy (szerzej: por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAPiUS 1999, nr 15, poz. 486; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3345/05, Lex nr 204758, zob. też J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 421). Tak jednak nie jest i skarga kasacyjna takich argumentów nie podnosi.

Z powyższych względów należało na mocy art. 184 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.