Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 221/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 października 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 663/09 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., na skutek skargi K. M., uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r, nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r.

Sąd I instancji przyjął następujący stan faktyczny. K. M., producent rolny, złożył w dniu 11 czerwca 2004 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 r. We wniosku producent rolny zadeklarował do płatności działki oznaczone we wniosku literami od A do U, położone na działkach ewidencyjnych znajdujących się w powiecie k., gminie R., w obrębie ewidencyjnym B. oraz W.

W dniu 14 stycznia 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła umowa darowizny w formie aktu notarialnego o nr [...] z [...] stycznia 2005 r. oraz oświadczenie K. M., z którego wynika, iż producent przekazał gospodarstwo rolne (za rentę strukturalną) i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, § 4 aktu notarialnego stanowi, iż K. M. nie posiada innych użytków rolnych i nie prowadzi działu specjalnego produkcji rolnej (...), natomiast na pozostawionych na własność działkach o łącznej powierzchni 0,49 ha będzie prowadził działalność rolniczą mającą służyć wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał w dniu [...] marca 2005 r. decyzję o przyznaniu K. M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w E. decyzją z [...] grudnia 2008 r. wszczął z urzędu postępowanie celem stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W dniu [...] grudnia 2008 r, wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu K. M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K.

Sygn. akt. II GSK 221/10

Organ I instancji wskazał na treść art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 18 grudnia 2003r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., nr 6, poz. 40 z późn.zm.), który stanowił podstawę przyznania płatności bezpośrednich w roku 2004. Jego zdaniem powołana ustawa nie precyzuje, jaki okres posiadania działek rolnych spełniających wskazane wymogi uprawnia do przyznania płatności. W przypadku braku przepisów pozwalających wskazać okres, w którym powinna zostać spełniona przesłanka posiadania gruntów, pozostaje oparcie się na zasadach ogólnych procedury administracyjnej, co oznacza, że powyższa przesłanka winna być spełniona w momencie wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności. W świetle powołanego wyżej art. 2, jak podał organ I instancji, płatność można przyznać tylko takiej osobie, która w dniu wydania decyzji w sprawie płatności bezpośrednich jest posiadaczem gruntów rolnych i spełnia pozostałe warunki określone ustawą. Przeniesienie posiadania gruntów przed wydaniem tej decyzji uniemożliwia przyznanie płatności bezpośrednich.

Na poparcie powyższej argumentacji Dyrektor [...] Oddziału powołał także art. 74 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Ostatecznie organ I instancji stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] marca 2005r. rażąco narusza treść art. 2 wspomnianej wyżej ustawy o płatnościach.

Z takim stanowiskiem nie zgodził się K. M., który w odwołaniu podniósł, iż gospodarstwo rolne prowadził przez cały 2004 rok, a decyzja o przyznaniu renty strukturalnej wydana została w 2005 r.

Decyzją z [...] marca 2009r., Prezes ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] grudnia 2008 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalony w sprawie stan faktyczny. Cytując treść art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. powołał orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące jego wykładni. Organ odwoławczy wskazał, iż podstawą przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w kampanii 2004 była ustawa z 18 grudnia 2003r., o płatnościach

Sygn. akt. II GSK 221/10

bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., nr 6, poz. 40 z późn.zm.), a w szczególności art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Podał, iż złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przez producenta rolnego miało miejsce w dniu 11 czerwca 2004 r., natomiast przekazanie -na podstawie umowy darowizny - wchodzących w skład gospodarstwa rolnego działek innemu producentowi rolnemu w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, nastąpiło w dniu 13 stycznia 2005 r., czyli przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, co miało miejsce w dniu [...] marca 2005 r. W ocenie Prezesa ARiMR rażącym naruszeniem prawa w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. jest przyznanie K. M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 do wszystkich zadeklarowanych we wniosku działek rolnych pomimo, że w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji doszło do przekazania na rzecz M. M. wchodzących w skład gospodarstwa rolnego działek ewidencyjnych, na których znajdują się działki rolne zadeklarowane we wniosku z 11 czerwca 2004r. Zatem płatności zostały przyznane także do działek, które w dniu wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie były już w posiadaniu wnioskodawcy.

Jedną z przesłanek warunkujących uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jak wskazał organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołującego, jest posiadanie działek rolnych, a warunek powinien być spełniony na dzień wydania decyzji, zaś rażącym naruszeniem prawa jest przyznanie płatności osobie, która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych, bo dokonała ich przeniesienia w związku z równoległym ubieganiem się o rentę strukturalną. Organ zaznaczył, iż w rozpatrywanej sprawie grunty zadeklarowane przez K. M. we wniosku z 11 czerwca 2004 r., nie były w jego posiadaniu w dniu [...] marca 2005 r, czyli w dniu wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. K. M. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Autor skargi podkreślił, iż wniosek o przyznanie płatności złożył we właściwym terminie i przez cały 2004 rok był nieprzerwanie posiadaczem swojego gospodarstwa. Przekazał gospodarstwo rolne córce dopiero w dniu 13 stycznia 2005r., zaś decyzję o przyznaniu płatności za rok 2004 wydana została dopiero w marcu, mimo że inni producenci rolni otrzymywali decyzje dużo wcześniej.

Sygn. akt. II GSK 221/10

Składający skargę podkreślił, że z treści art. 2 powołanej ustawy o płatnościach, nie wynika jego zdaniem, że w dacie wydania decyzji o płatności rolnik ma być posiadaczem gruntu, lecz chodzi o to, by posiadanie było w okresie, którego ta płatność dotyczy czyli w roku 2004. Wedle autora skargi interpretacja tego przepisu zastosowana przez organy obu instancji pozostają w sprzeczności z zasadą równego traktowania podmiotów, gdyż wszyscy którym organ wcześniej przyznał płatności, są uprzywilejowani wobec tych pozostałych.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzając ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w E. stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Zaznaczył, że niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym -sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] marca 2005 r.

0 przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Przytaczając

orzecznictwo sądów administracyjnych Sąd I instancji wskazał na charakter

postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając na względzie treść art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia

2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz.

40 ze zm.) stwierdził, że organy orzekające błędnie uznały, iż przyznanie K.

M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych decyzją z [...] marca 2005r., z uwagi

na przeniesienie przez niego posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz córki – M.

M. w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przyznającej płatność,

stanowi rażące naruszenie ww. przepisów, dające podstawę do stwierdzenia

nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowisko to, zdaniem Sądu

I instancji, nie jest prawidłowe. Po pierwsze, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej

decyzji, wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 został złożony

przez K. M. w dniu 11 czerwca 2004r. Natomiast w celu spełnienia

warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej w dniu 13 stycznia 2005r.,

K. M. aktem notarialnym nr [...] przeniósł - umową darowizny -

własność gospodarstwa rolnego, m.in. działki zadeklarowane we wniosku - na córkę

M. M., o czym poinformował organ w dniu 14 stycznia 2005r. W rozpoznawanej

sprawie zmiana stanu faktycznego została dokonana po zakończeniu roku

Sygn. akt. II GSK 221/10

kalendarzowego 2004, której dotyczy wniosek producenta o przyznanie płatności bezpośrednich. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy obu instancji błędnie przyjęły, że pomoc finansowa nie przysługuje K. M., gdyż na podstawie umowy darowizny w dniu 13 stycznia 2005r. przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego celem spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, a przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich.

Sąd I instancji wyjaśnił, że płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane przy przyjęciu założenia, że stan posiadania połączony jest z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej, który powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności, czyli w przedmiotowej sprawie w roku 2004. Powołując się na wyrok NSA z 19 grudnia 2008r., sygn. akt: II GSK 559/08 zaznaczył, że oznacza to, iż na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w tej sprawie. Czyli przeniesienie posiadania przez K. M. w dniu 13 stycznia 2005r., nie miało wpływu na wysokość przyznanych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] marca 2005r. płatności bezpośrednich. Zdaniem Sądu I instancji K. M. w treści skargi słusznie dowodzi, iż wniosek o przyznanie płatności za rok 2004 złożył we właściwym terminie i przez cały ten rok był nieprzerwanie posiadaczem swojego gospodarstwa, a fakt, iż organ wydał decyzję dopiero w dniu [...] marca 2005r. nie może wpływać na przyznaną pomoc finansową. Należy też zgodzić się z skarżącym, iż interpretacja art. 2 ustawy o płatnościach zastosowana przez organy obu instancji, jest sprzeczna z zasadą równego traktowania podmiotów, gdyż producenci którym przyznano płatność do końca roku byliby uprzywilejowani względem tych którym ze względów organizacyjnych płatność została przyznana później.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się rażącego naruszenia treści art. 2 ustawy o płatnościach decyzją wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] marca 2005r., jak podnosił organ I i II instancji. Wskazał, iż rzeczą organu ponownie rozpatrującego sprawę, będzie przyjęcie pod rozwagę treści przepisu art. 2 ustawy o płatnościach, poprzez zastosowanie poprawnej jego interpretacji, a także przyjęcie argumentów zgłaszanych w toku postępowania przez producenta rolnego. Podkreślił również, że wyniki dokonanej analizy oraz motywy rozstrzygnięcia Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w E. winien wyczerpująco wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji czyniąc zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Sygn. akt. II GSK 221/10

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył wyrok skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi K. M. oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 z późn. zm.). Zdaniem skarżącego naruszenie wskazanych przepisów polegało na uznaniu, iż płatności bezpośrednie przysługują wnioskodawcy za rok kalendarzowy, pomimo ustania posiadania gospodarstwa rolnego na dzień wydania decyzji w następnym roku kalendarzowym.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, że dokonując wykładni art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich Sąd I instancji powołał się na wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08, który nie dotyczy płatności bezpośrednich, ale płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (tzw. płatności ONW). Zaznaczył, że przepisy mające zastosowanie do płatności ONW nie mają zastosowania do płatności bezpośrednich, a zatem zaskarżony wyrok WSA jest oparty o wykładnię przepisów niemających zastosowania do rozpatrywanej sprawy. Skarżący stwierdził, że argumentacja Sądu I instancji opierała się głównie o powyższy wyrok NSA, stąd nastąpiła w zaskarżonym wyroku błędna wykładnia przepisów prawa materialnego - art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, która doprowadziła do rażącego naruszenia tego przepisu. Podkreślił również, że ustawodawca na gruncie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich w sposób jednoznaczny powiązał uprawnienie producenta rolnego do płatności z faktem rzeczywistego posiadania gruntów rolnych. Wskazuje na to nie tylko art. 2 ust. 1 wskazanej ustawy, ale również konstrukcja pozostałych instytucji przewidzianych w przepisach ustawy o płatnościach bezpośrednich, w szczególności art. 4 ust. 1 powołanej ustawy. Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę na treść przepisu art. 74 ust. 2 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2004 r. nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. W jego ocenie przepis art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz wskazany przepis art. rozporządzenia nr 796/2004 potwierdzają, że art. 2 ust. 1 i 2

Sygn. akt. II GSK 221/10

przedmiotowej ustawy należy interpretować w ten sposób, iż zasadą jest, że płatności mogą zostać przyznane tylko producentowi rolnemu, który aktualnie jest posiadaczem gruntów zadeklarowanych do tych płatności.

Strona skarżąca podkreśliła ponadto, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że organ administracji wydając decyzję administracyjną zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny istniejący w chwili wydania przedmiotowej decyzji. Podniosła, że Sąd I instancji nie przytoczył żadnych argumentów przemawiających za tym, iż płatności przysługują za dany rok kalendarzowy. Zdaniem organu ponieważ przepisy ustawy określają jedynie, iż należy wziąć pod uwagę stan faktyczny w chwili wydania decyzji teza Sądu I instancji wydaje się być czysto arbitralna, gdyż nie jest oparta o żadne przepisy prawa.

Skarżący stwierdził ponadto, że poprzez założenie, iż płatności powinny być przyznawane jednocześnie tak, aby umożliwić zbycie gospodarstwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo zastosował zasadę równego traktowania podmiotów.

W konkluzji skargi kasacyjnej Prezes ARiMR wywiódł, że zgodnie z prawidłową wykładnią art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatność przysługuje producentowi rolnemu będącemu posiadaczem gruntów rolnych w chwili wydania decyzji o przyznaniu płatności, niezależnie od roku kalendarzowego, w którym decyzja zostanie wydana. Teza ta obowiązuje bez względu na to, że grunty rolne zostaną przekazane w roku kalendarzowym następnym po tym, w którym nastąpiło złożenie wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) -w dalszej części zwanej p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 powołanego artykułu. W badanej sprawie nie występuje jednak żadna z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, która spowodowałaby nieważność postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub

Sygn. akt. II GSK 221/10

naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analizując zatem skargę kasacyjną w aspekcie sformułowanego w niej zarzutu zauważyć należało, iż nawiązuje on do jednej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w treści art. 174 p.p.s.a. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił bowiem Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Zdaniem skarżącego naruszenie powyższych przepisów polegało na dokonaniu ich błędnej wykładni poprzez uznanie przez Sąd I instancji, iż płatności bezpośrednie przysługują wnioskodawcy za rok kalendarzowy, pomimo ustania posiadania gospodarstwa rolnego na dzień wydania decyzji w następnym roku kalendarzowym.

W związku z tym, iż autor skargi kasacyjnej nie podniósł zarzutów naruszenia przepisów postępowania, nie doszło do zakwestionowania dokonanych w sprawie ustaleń stanu faktycznego. Powyższe powoduje, że ocena zarzutów naruszenia prawa materialnego mogła zostać dokonana przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy przyjętego do wyrokowania przez Sąd I instancji. Zgodnie z niezakwestionowanym skutecznie stanem faktycznym sprawy K. M. w dniu 11 czerwca 2004 r. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004. Natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej w dniu 13 stycznia 2005r., skarżący aktem notarialnym nr [...] przeniósł - umową darowizny - własność gospodarstwa rolnego, m.in. działki zadeklarowane we wniosku - na córkę M. M., o czym poinformował organ w dniu 14 stycznia 2005 r. W rozpoznawanej sprawie zmiana stanu faktycznego została dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego 2004, którego dotyczy wniosek producenta o przyznanie płatności bezpośrednich.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przy tak ustalonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanie faktycznym sprawy za zasadny należało uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego polegający na niewłaściwej interpretacji art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Nie oznacza to jednak, iż wskazana wada uzasadnienia wyroku Sądu I instancji mogła skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 184 in fine p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną również wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości,

Sygn. akt. II GSK 221/10

że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie (por. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2006, wydanie II, s. 434-435). Należało zatem przyjąć, że również w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdy jego sentencja jest prawidłowa.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] marca 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w E. z dnia [...] grudnia 2008 r., na mocy których stwierdzono nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu K. M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Jak wynika z przedstawionego powyżej stanu faktycznego sprawy kwestia sporna w przedmiotowym postępowaniu sprawdzała się do rozstrzygnięcia, czy przyznanie skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych decyzją z dnia [...] marca 2005 r., z uwagi na przeniesienie przez niego posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz córki – M. M. w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przyznającej płatność, stanowi - jak uznały to organy obu instancji - rażące naruszenie przepisów, dające podstawę do stwierdzenia nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Nie ulega wątpliwości, iż powyższa kwestia sporna winna być rozstrzygnięta w oparciu o art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Z kolei ust. 2 art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich stanowi, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Stosownie natomiast do art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach

Sygn. akt. II GSK 221/10

bezpośrednich w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za trafny należało uznać zarzut skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji dokonując wykładni art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich błędnie oparł się na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08, który dotyczy sprawy w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (tzw. płatności ONW), a nie będącej przedmiotem niniejszej sprawy płatności bezpośrednich.

Podkreślenia wymaga fakt, iż wykładnia przepisów znajdujących zastosowanie w

niniejszym postępowaniu tj. art. 2 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o

płatnościach bezpośrednich była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu

Administracyjnego w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r., w sprawie o sygn. akt II GSK

585/08. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę

w pełni podziela stanowisko prezentowane w uzasadnieniu powołanego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku zwrócił bowiem uwagę, iż

wykładnia gramatyczna art. 2 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach

bezpośrednich i oddzielnej płatności musi uwzględniać znaczenie, jakie nadało tym

przepisom leżące u jej podstaw rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29

września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia

bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy

wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr

1452/2001, (WE) 1453/2001, (WE) 1454/2001/(WE) nr 1868/94, nr (WE) nr 1251/1999,

(WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001

(Dz.U.UE. L z dnia 21 października 2003 r.). We wspólnotowym kontekście

normatywnym przy interpretacji art. 2 ust.1 w zw. z art. 4 ust. 1 analizowanej ustawy nie

można zatem pomijać istotnych warunków rozporządzenia (WE) nr 1782/2003,

zobowiązujących rolnika, otrzymującego płatności bezpośrednie do przestrzegania

wymogów podstawowych w zakresie zarządzania, o których mowa w załączniku III,

zgodnie z harmonogramem określonym w tym załączniku, oraz zasad dobrej kultury

Sygn. akt. II GSK 221/10

rolnej zgodnej z ochroną środowiska, których należy przestrzegać (art. 3 ust. 1); a także tej części tekstu przepisów ogólnych rozporządzenia, w których postanawia się, że "płatność pełnej kwoty pomocy bezpośredniej powinna być powiązana ze spełnieniem zasad odnoszących się do gruntów rolnych, produkcji i działalności rolniczej, a przy niespełnianiu tych norm zaleca się cofnięcie pomocy w całości lub w części w oparciu o kryteria proporcjonalności, obiektywności i stopniowości (p. 2), z przeciwdziałaniem przekazywaniu płatności rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takich płatności (p. 20) oraz spekulacyjnemu przenoszeniu prawa do kumulacji uprawnień do płatności bez odpowiadających podstaw rolniczych, w zakresie przyznawania pomocy (p. 30). Odnosząc wymienione w niezbędnym zakresie wspólnotowe zasady przyznawania przedmiotowych płatności do wykładni gramatycznej art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym wyroku zwrócił uwagę na normatywną konstrukcję uprawnienia producenta rolnego do płatności, która ma charakter zindywidualizowanego świadczenia podmiotowego, albowiem przysługuje temu producentowi rolnemu, który spełnia warunki utrzymywania posiadanych gruntów w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Przyznanie zaś płatności innemu producentowi rolnemu w razie przeniesienia na jego rzecz posiadania gospodarstwa prawodawca uzależnia - co istotne - również od spełnienia przez niego warunków do jej przyznania i złożenia wniosku w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego do właściwego biura Agencji, której dotyczył pierwszy wniosek (art. 4 ust. 1). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle powołanych przepisów dopuszczalne byłoby zatem przyjęcie, że w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta i złożenia przez niego wniosku o płatność, pierwotny wniosek byłby czynnością prawną dotkniętą szczególnego rodzaju sankcją bezskuteczności zawieszonej. Powstanie stanu zawieszenia skutków tej czynności prawnej uzależnione jest od stwierdzenia ważności czynności "innego producenta" w spełnieniu warunków, o których mowa w art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż brak jest jednak normatywnie usprawiedliwionych podstaw do automatycznego pozbawiania płatności wnioskodawczyni, która - jak trafnie wywodzi się w skardze kasacyjnej - w danym roku gospodarczym użytkowała przedmiotowy grunt rolny zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu przez cały okres wegetacji uprawianych na nim roślin ("w danym roku") i przed wydaniem decyzji przyznającej płatność wnioskodawczyni, przeniosła posiadanie dopiero po zebraniu plonów. Nasuwa się w tym miejscu trudny do

Sygn. akt. II GSK 221/10

odparcia zarzut przeciwko "formalistycznemu i pomijającemu cel realizowania płatności, iż to nie gospodarowanie na gruntach ONW, a sam wybór daty wydania decyzji przez właściwy organ byłby czynnikiem rozstrzygającym w sprawie" (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2008 r. II GSK 559/08). Doświadczenie nakazuje, aby nie tracić z pola widzenia możliwych w postępowaniu administracyjnym faktów opóźnienia wydania decyzji, i z tego chociażby punktu widzenia, racjonalność analizowanej regulacji uległaby znacznej deprecjacji. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyroku zwrócił ponadto uwagę, że poruszając się w ramach wykładni celowościowej w zakresie systemu prawnego ustanawiającego wspólne zasady wsparcia dla rolników poprzez płatności bezpośrednie, iż wydana m.in. w oparciu o rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217), która weszła w życie 27 lutego 2007 r. i z tym dniem uchyliła analizowaną w niniejszym postępowaniu ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, usunęła przedmiotowe niejasności interpretacyjne dookreślając w art. 7 ust. 1, że "rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia tą płatnością", a także przyznaje uprawnienie do płatności przekazującemu, w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, zastrzegając z kolei płatności dla przekazującego w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego po dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w przedmiotowej sprawie, pomimo dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niewłaściwej wykładni art. 2 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, za zgodne z prawem uznał rozstrzygnięcie Sądu I instancji, iż ze względu na treść powołanych przepisów organy orzekające błędnie uznały, że przyznanie K. M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych decyzją z dnia [...] marca 2005 r., z uwagi na przeniesienie przez niego posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz córki – M. M. w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przyznającej płatność, stanowi rażące naruszenie przepisów, dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na

Sygn. akt. II GSK 221/10

podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W rezultacie zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa ARiMR oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pomimo błędnego uzasadnienia wyroku jest on prawidłowy. W konsekwencji, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w wyroku.