Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt 4/II SA/Po 409/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
Teza: Niemożność zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ może mieć miejsce także z uwagi na konflikty rodzinne w znacznym natężeniu.

TEZY

Niemożność zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ może mieć miejsce także z uwagi na konflikty rodzinne w znacznym natężeniu.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2005 r. sprawy ze skargi Bolesława S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 22 listopada 2002 r. (...) w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W. z dnia 9 października 2002 r. (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 października 2002 r. (...) Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W. - działający z upoważnienia Starosty W. na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 2, art. 17, art. 18 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1, art. 43 ust. 1, 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm. - dalej ustawa/ i par. 17 ust. 1 pkt 2, ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 września 2000 r. w sprawie domów pomocy społecznej /Dz.U. nr 82 poz. 929- dalej rozporządzenie/ odmówił Bolesławowi S. skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na brak przesłanek o konieczności korzystania z tej formy pomocy.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że z akt sprawy nie wynika, że najbliższa rodzina Wnioskodawcy nie może Mu zapewnić pomocy, gdyż jest On zameldowany w tym samym miejscu z żoną i dziećmi; w przypadku konfliktów rodzinnych Wnioskodawca zmienia swe miejsce pobytu, utrzymując stały kontakt z najbliższymi. Powodem, dla którego składa On wniosek o skierowanie do domu opieki społecznej /dalej DPS/, jest brak miejsca zamieszkania, ale tylko, gdy jest skłócony z najbliższą rodziną. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że Wnioskodawca posiada stałe miejsce zamieszkania, jest osobą samodzielną, nie wymaga pomocy ze strony "osób drugich" w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, porusza się samodzielnie, potrafi prawidłowo komunikować się z otoczeniem. Brak pisemnego stwierdzenia, że gmina nie ma możliwości zapewnienia Wnioskodawcy usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania- wręcz podkreśla, że w przypadku Bolesława S. nie ma potrzeby zaproponowania takiej formy pomocy.

Od decyzji Bolesław S. złożył odwołanie podnosząc, że wszyscy w domu na każdym kroku wymawiają Mu wydzielony kąt; sam musi sobie wszystko wykonywać /gotować, prać/, a żona chce, by wnioskodawca opuścił dom i poszedł do DPS. Odwołujący się ma emeryturę i nie będzie na garnuszku opieki społecznej; na stare lata miałby trochę spokoju i poszanowania za ciężką pracę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia 22 listopada 2002 r. (...) na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, art. 17 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Art. 17 ustawy w pierwszym rzędzie przewiduje, że osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych; usługi opiekuńcze mogą być przyznawane również osobom, wymagającym pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić. Dopiero w razie niemożności zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę, osoba wymagająca całodobowej opieki może ubiegać się o skierowanie do domu pomocy społecznej /art. 19 ust. 1 ustawy/. Wszystkie kryteria określone przez ustawę, muszą być przez ubiegającego się o skierowanie do domu pomocy społecznej, spełnione łącznie. Wnioskodawca jest osobą samodzielną, radzącą sobie z podstawowymi sprawami życiowymi. Konflikt rodzinny nie daje podstaw do uzyskania skierowania do domu pomocy społecznej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bolesław S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Skarżący wskazał, że nieporozumienia w jego rodzinie powstają z uwagi na dużą ilość osób zamieszkujących na zbyt małej powierzchni /na 3 pokojach i kuchni - przerobionych swego czasu przezeń z chlewa - mieszka: Wnioskodawca, Jego żona, 3 dorosłych synów i jeden syn z żoną i 3 dzieci/. Mieszkanie nie ma żadnych urządzeń - ubikacja jest poza budynkiem. Skarżący z żoną są starymi ludźmi, pragnącymi spokoju. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzeczeniem z dnia 18 listopada 2002 r. stwierdził trwały charakter niepełnosprawności Wnioskodawcy. Dnia 15 stycznia 2002 r. Zespół Opieki Zdrowotnej w W. stwierdził, że Bolesław S. jest przewlekle chory, stan Jego zdrowia nie wymaga leczenia szpitalnego, a jedynie całodobowej opieki i nie ma przeciwwskazań do umieszczenia Go w domu pomocy społecznej. Wnioskodawca prywatnie zwracał się do Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Karmelitów w Cz., skąd otrzymał pismo, że nie mogą spełnić Jego prośby, bowiem dom jest dla upośledzonych umysłowo. Z Przytuliska w K. przy ul. K. otrzymał informację, że będzie to możliwe w późniejszym terminie. Z uwagi na wiek, ciasnotę mieszkaniową, potrzebę spokoju dla Wnioskodawcy i Jego żony, wniósł o "uwzględnienie naszej skargi". Do skargi załączył kserokopie: orzeczenia z dnia 18 listopada 2002 r. (...) Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. i zaświadczenia lekarskiego lekarza chorób wewnętrznych Leszka B. ZOZ Oddziału Opieki Długoterminowej i Paliatywnej Szpitala w W. z dnia 25 stycznia 2002 r.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podnosząc, że Skarżący nie podniósł żadnych nowych argumentów, mogących wpłynąć na zmianę decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że urodzony 1 kwietnia 1931 r. Wnioskodawca orzeczeniem z dnia 18 listopada 2002 r. (...) Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały, a orzeczenie wydano na stałe, przy czym nie można ustalić dnia, od którego dnia datuje się niepełnosprawność. W orzeczeniu wskazano, że nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji

/art. 106 par. 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazano, że niemożność zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy może mieć miejsce także z uwagi na konflikty rodzinne o znacznym natężeniu /odpowiednio- uzasadnienie wyroku NSA z dnia 11 lutego 1999 r. I SA 1472/98, w której to sprawie Sąd ustalił, że dwakroć umieszczano w domu pomocy żonę alkoholika, znęcającego się nad nią fizycznie i moralnie/.

Organy obu instancji pominęły część zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie podając, czy dowodom tym odmówiły wiary, bądź czy błędnie uznały, że nie są one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności organy administracji publicznej nie oceniły: zaświadczenia lekarskiego z dnia 25 stycznia 2002 r., wystawionego przez lekarza chorób wewnętrznych Leszka B. ZOZ Oddziału Opieki Długoterminowej i Paliatywnej Szpitala w W. oraz zaświadczenia z tej samej daty, wydanego dla potrzeb zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności; zaświadczeń lekarskich z dnia 18 lipca 2002 r., lekarza chorób wewnętrznych specjalistę reumatologa i medycyny rodzinnej Włodzimierza R. wskazujących, że Bolesław S. wymaga ze względu na stan zdrowia stale całodobowej opieki. Mimo, że w piśmie z dnia 28 stycznia 2002 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wskazał, że córka Wnioskodawcy Elżbieta D., córka Ewa P., syn Robert S., syn Rafał S., żona Maria S. - otrzymująca alimenty/ - wszyscy zamieszkali G., podopieczni DPS w S., w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego brak jakichkolwiek /podkr. Sądu/ ustaleń co do zawodu, wysokości i źródeł dochodów każdego z członków rodziny /prócz informacji o 563,28 zł emerytury Wnioskodawcy i 200 zł alimentów płaconych przezeń żonie/. W tymże kwestionariuszu pracownik socjalny wskazał, że "w obecnej chwili Bolesław S. mieszka w B." u Szczepana N., zajmując jeden pokój, lecz organy obu instancji nie ustaliły, jak długo Wnioskodawca zamieszkiwał poza swym domem i jakie- konkretnie - przyczyny oraz o jakim natężeniu, zadecydowały o opuszczeniu domu rodzinnego przez Bolesława S. W sprawie brak ustaleń, pozwalających zweryfikować twierdzenia Skarżącego, że jeden z Jego trzech dorosłych synów wraz ze swą żoną i trojgiem swych dzieci, także zamieszkuje w domu rodzinnym Wnioskodawcy. Wobec braku stosownych dokumentów, jedynie dowody z zeznań świadków - członków rodziny Wnioskodawcy, zamieszkujących w domu G. 13 i z przesłuchania w charakterze strony Bolesława S., mogły przyczynić się do ustalenia, czy w szczególności sytuacja rodzinna Wnioskodawcy skutkuje niemożnością zapewnienia Mu usług opiekuńczych /art. 19 ust. 1 ustawy/.

Przy braku dowodów przeciwnych - zwłaszcza braku opinii specjalistów /powołany wyrok NSA z dnia 11 lutego 1999 r. I SA 1472/98/ - całkowicie dowolnym jawi się ustalenie, że Skarżący nie spełnia podstawowego kryterium- konieczności zapewnienia usług opiekuńczych. W sprawie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 1 i 3 Kpa.

Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika PCPR w W. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku.