Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 257/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący NSA Bogusław Szumacher Sędziowie WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.) Protokolant Dorota Łabuda po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za m-ce od stycznia do grudnia 2001 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 257/04

U z a s a d n i e n i e

W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w A SA organ podatkowy ustalił, że w prowadzonych rejestrach zakupu, a tym samym w deklaracjach VAT-7 Spółka ujęła faktury zakupu usług pośrednictwa i pozyskiwania rynku sprzedaży w zakresie okablowania strukturalnego i sprzedaży sprzętu komputerowego wystawione przez B.

W dniu 23 maja 2003 r. Urząd Skarbowy w G. wydał postanowienie Nr [...] o wszczęciu postępowania podatkowego wobec A SA w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń 2001 r. Następnie, postanowieniem z dnia 26 listopada 2002 r. Nr [...] wszczął postępowanie podatkowe wobec A SA w zakresie podatku od towarów i usług za luty i marzec 2001 r.; Nr [...] w zakresie podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2001 r. oraz Nr [...] za czerwiec 2001 r.

W dniu 4 kwietnia 2002 r. A SA złożyła do Urzędu Skarbowego wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2001 r. Wniosek ten zgodnie z art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej wszczął postępowanie podatkowe za ten okres. Pismem z dnia 4 grudnia 2003 r. pełnomocnik A SA wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego o przesłuchanie byłego Prezesa Zarządu A SA - S.M. i byłego głównego księgowego B - J. A. oraz o dołączenie do akt niniejszej sprawy pełnych akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Apelacyjną pod sygn. [...] a w szczególności zeznań świadków Z.B. i T. W. poprzednio złożonych w trakcie przesłuchania w ABW. Ponadto wniósł po przeprowadzeniu ww. czynności o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie [...] będącego w jego ocenie zagadnieniem wstępnym w rozumieniu Ordynacji podatkowej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] odmówił zawieszenia postępowania podatkowego prowadzonego wobec A SA w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2001 r. w uzasadnieniu wskazując, że w sprawie nie zachodzi sytuacja przewidziana w przepisie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Na postanowienie to A SA pismem z dnia 19 stycznia 2004 r. wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku podatnika o zawieszenie postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisu art. 201 § l pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszoinstancyjnego.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 201 § l wyczerpująco reguluje przyczyny zawieszenia postępowania. Zgodnie z pkt 2 tego przepisu organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Dyrektor Izby nie zgodził się z argumentacją strony, zdaniem której takim zagadnieniem wstępnym miałoby być postępowanie karne dotyczące nieprawidłowości w B. prowadzone przez Prokuraturę Apelacyjną pod sygnaturą [...], gdyż postępowanie podatkowe prowadzone przez organy podatkowe dotyczy nie B lecz innego podmiotu –A SA. Są to dwa niezależne od siebie postępowania, między którymi nie zachodzi związek przyczynowy.

Zagadnienie wstępne, o którym mowa w przywoływanym przez stronę przepisie art. 201 § 2 Ordynacji podatkowej powstaje wtedy, gdy przeszkodą w załatwieniu sprawy jest uprzednie rozstrzygnięcie jakiejś kwestii materialnej, nie leżącej w kompetencjach organu prowadzącego postępowanie. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca.

W przedmiotowej sprawie podatnik żąda zawieszenia postępowania podatkowego do czasu zakończenia postępowania karnego w sprawie dotyczącej jego kontrahenta –B. Jest to sprawa wielowątkowa, gdyż B wystawiało faktury dla wielu podmiotów. Izba Skarbowa wskazała, że prowadzenie postępowania podatkowego nie przeszkadza stronie zgłaszać wniosków dowodowych mających na celu wykazanie, że kwestionowane transakcje miały miejsce. Ponadto gdyby w wyniku postępowania karnego dotyczącego nieprawidłowości w B wbrew twierdzeniom świadka –[...] Z.B.– pełnomocnika B który w złożonych zeznaniach przyznał, że faktury na prośbę A SA były wystawiane na nierealizowane i niewykonane usługi, okazało się, że transakcje pomiędzy A SA a B rzeczywiście miały miejsce, to istniałaby możliwość wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną na podstawie przepisu art. 240

§ l pkt 1 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym nie ma – zdaniem organu odwoławczego – podstaw prawnych ani faktycznych do zawieszenia postępowania.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego Spółka Akcyjna C (poprzednia nazwa A SA) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uwzględnienie przez Dyrektora Izby Skarbowej w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), a w razie nieuwzględnienia wniosku uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz nakazanie organowi, który wydał zaskarżone postanowienie uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła:

1) naruszenie przepisu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę zawieszenia postępowania podatkowego w sytuacji, gdy toczące się równocześnie postępowanie karne [...] stanowi, w ocenie strony, zagadnienie wstępne w rozumieniu tego przepisu,

2) prowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający jednolitą ocenę tych samych okoliczności faktycznych przez różne organy państwowe, co w ocenie strony, stanowi naruszenie przepisów art. 120-122 Ordynacji podatkowej, jak również art. 2 Konstytucji RP oraz jej art. 32 ust. 1 zd. 2 i art. 45 ust. 1.

Zdaniem strony organy obydwóch instancji wadliwie uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja przewidziana w przepisie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Strona nie zgadza się z argumentacją Dyrektora Izby Skarbowej, że "postępowanie podatkowe prowadzone przez organy podatkowe dotyczy nie B lecz innego podmiotu –A SA i że są to dwa niezależne od siebie postępowania, między którymi nie zachodzi związek przyczynowy" (postępowanie podatkowe dotyczące A SA i karne dotyczące B).

Według wiedzy skarżącego postępowanie podatkowe zostało wszczęte na podstawie informacji przekazanej organom podatkowym przez organ prokuratury. Materiał dowodowy przyjęty przez organa I instancji, jako podstawa orzekania zawiera – w zasadzie wyłącznie – wyciągi z przesłuchań pracowników B przed organami ABW – zdaniem strony – tendencyjnie dobrane przez organy podatkowe. Okoliczność ta, w ocenie skarżącej Spółki, wskazuje na ścisły związek funkcjonalny ustaleń w zakresie stanu faktycznego mających znaczenie dla oceny przez organ skutków podatkowych dla skarżącego.

Organy podatkowe powołują dowody zgromadzone w postępowaniu [...] i równocześnie twierdzą, że postępowanie to nie ma żadnego związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym. Zdaniem strony nie może być w państwie prawa tak, że organy władzy publicznej, a w szczególności organy podatkowe nakładały dotkliwe sankcje w postaci natychmiast wykonalnych decyzji wymiarowych, wyłącznie w oparciu o wyjaśnienia złożone w prokuraturze przez osoby podejrzane o zagarnięcie mienia wielkiej wartości. Osoby te stojąc w obliczu zarzutów prokuratorskich, za zagrożone surowymi sankcjami przestępstwa określone przepisami kodeksu karnego i w obliczu zagrożenia aresztem bądź więzieniem mogą bez żadnej szkody dla siebie – jako przyjętą linię obrony – obciążać wszystkich kontrahentów o pomocnictwo czy też poplecznictwo, czy też udział w swoim przestępczym procederze.

Zarzucając organom podatkowym, że jedynym dowodem, jaki powołuje organ podatkowy na poparcie swoich tez o fikcyjności faktur wystawionych przez B dla A SA są właśnie zeznania osób podejrzanych w postępowaniu [...] skarżąca twierdzi, że bez ustalenia przez niezawisły sąd, w oparciu o zeznania świadków i wyjaśnienia oskarżonych, złożone w warunkach trwającego procesu sądowego, a nie niejawnego postępowania prokuratorskiego, jaki był rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych pomiędzy B a A niedopuszczalne jest dokonywanie przez inne organy oceny tych zdarzeń, wyłącznie w oparciu o zeznania podejrzanych, którzy wielokrotnie zmieniali swoje wyjaśnienia. Skarżąca zarzuca, że organ z tych wyjaśnień wybrał te najbardziej niekorzystne dla A SA i na ich podstawie określił A SA zaległości podatkowe w VAT w wielu postępowaniach.

Skarżąca ponadto twierdzi, że organ II instancji potwierdza na str. 6 zaskarżonego postanowienia, że postępowanie podatkowe winno być zawieszone. Organ stwierdził bowiem, w odniesieniu do wyroku NSA z dnia 5 lipca 1996 r., że to właśnie organy podatkowe zawiesiły postępowanie podatkowe traktując wynik postępowania prokuratorskiego jako zagadnienie wstępne, zaś NSA prawidłowość takiego rozumowania podzielił.

Strona skarżąca zarzuca organom podatkowym relatywne podejście do przepisów prawa – poprzez stosowanie ich w sposób odpowiadający chwilowemu celowi – należy mieć nadzieję, że fiskalnemu – bez oglądania się nawet na uprzednio prezentowane własne stanowisko w analogicznej sprawie. Cytując zaskarżone postanowienie, gdzie organ II instancji przytoczył fragment uzasadnienia wyroku, że Sąd przyznając rację organom podatkowym podzielił ich zdanie, że w tamtej sprawie "należyte wyjaśnienie wątpliwości, czy transakcje opisane w dokumentach przedstawionych przez podatnika zostały faktycznie przeprowadzone w postępowaniu podjętym samodzielnie przez organ podatkowy nie przyczyniłoby się do szybszego rozstrzygnięcia sprawy". Skarżąca wysnuwa wniosek, że skoro tak błahy, w jej ocenie, aspekt jak względy ekonomiki postępowania został uznany przez organy podatkowe jak i NSA za podstawę uznania czynności prokuratury i sądu za zagadnienie wstępne, to splot okoliczności występujący w niniejszej sprawie upoważnia do postawienia tezy, że jedynie ustalenie stanu faktycznego w toku postępowania sądowego pozwoli na niewadliwe zastosowanie przepisów podatkowych względem skarżącej w niniejszym postępowaniu, co pozwoliłoby uznać toczące się postępowanie [...] za zagadnienie wstępne, a odmowę zawieszenia postępowania do jego prawomocnego rozstrzygnięcia na podstawie art. 201 § l

pkt 2 Ordynacji podatkowej za wadliwą i zasługującą na uchylenie.

Skarżąca stwierdza również, że okoliczność wydania decyzji w warunkach naruszenia art. 201 Ordynacji podatkowej może skutkować nieważnością postępowania na podstawie art. 247 Ordynacji podatkowej. Podkreśla, że ustalenie w toku postępowania sądowego, że B rzeczywiście wykonywała usługi na rzecz A SA, zaś płacone kwoty były następnie w przestępczy sposób wyprowadzane z B uniemożliwia orzeczenie przez organy podatkowe o zaległości C SA, co ma potwierdzać twierdzenie skarżącej, że postępowanie [...] ma charakter zagadnienia wstępnego dla postępowań podatkowych toczących się przeciwko skarżącej Spółce w zakresie jej transakcji ze B.

Stanowisko przedstawione w skardze i argumenty na jego poparcie strona podtrzymała w obszernym piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2005 r. i ponownie zawnioskowała o uchylenie zaskarżonych postanowień.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę Sąd uznał za niezasadną, albowiem zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu.

Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, iż w rozważanej sprawie nie zachodziła podstawa do zawieszenia postępowania podatkowego, o której mowa w art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.)

Odmawiając zatem wnioskowi strony skarżącej o zawieszenia postępowania, organy podatkowe nie naruszyły przepisu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Trafnie uznały, iż rozstrzygnięcie sprawy karnej w sytuacji zachodzącej w niniejszej sprawie nie jest zagadnieniem wstępnym dla rozstrzygnięcia sprawy rozliczenia podatku od towarów i usług za wskazane miesiące roku 2001.

Powołany przepis stanowi, że organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania z tej przyczyny jest obligatoryjne i ma miejsce wówczas, gdy wydanie decyzji nie będzie możliwe bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego (a nie procesowego, czy szczegółowiej dowodowego, do którego zmierzała strona skarżąca) przez inny organ lub sąd. Tego rodzaju zależność pomiędzy postępowaniem karnym prowadzonym w sprawie nieprawidłowości ujawnionych w B – kontrahenta skarżącej a rozliczeniem u skarżącej podatku od towarów i usług nie zachodzi i to Izba Skarbowa logicznie i przekonywująco wykazała w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Postępowanie karne i postępowanie podatkowe to dwa niezależne od siebie postępowania.

Organy prowadząc postępowanie podatkowe są zobowiązane – na mocy przepisów Ordynacji podatkowej, która określa tryb i zasady tego postępowania, podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Obowiązane są do umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 122, art. 123, art. 187, art. 200 § 1, art. 210 § 4).

Organy podatkowe obowiązane są z urzędu ustalić stan faktyczny sprawy tj. ocenić, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udokumentowania tych faktów są potrzebne.

Izba Skarbowa słusznie stwierdziła, iż organy podatkowe nie są jednak uprawnione do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania przez organy śledcze, dlatego gromadzony w danej sprawie materiał dowodowy przez urzędy skarbowe, czy organy kontroli skarbowej jest niezależny od dowodów zebranych przez inne organy i w pełni samodzielnie powinien pozwalać na wydanie decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego. W przypadku więc, gdy prowadzone jest przez prokuraturę, niezależne postępowanie karne w tej samej sprawie, nie ma podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego, tym bardziej nie ma podstaw do zawieszenia postępowania, gdy postępowanie karne jest prowadzone w sprawie innego podmiotu gospodarczego i innych osób, jak miało to miejsce w rozważanej sprawie.

Z tych też względów Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę.