Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 611/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 61a par 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: par 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1246
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P.–R. i T. R. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 20 lipca 2022 r. nr GiK-II.7221.56.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przeprowadzenia ponownej gleboznawczej klasyfikacji gruntów 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Bełchatowskiego z dnia 14 czerwca 2022 r., nr GK.6623.7.2022; 2) zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących – J. P.-R. i T. R. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 20 lipca 2022 r., nr GiK-n.7221.56.2022 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia J. P. – R. i T.R. na postanowienie Starosty Bełchatowskiego z 14 czerwca 2022 r., znak GK.6623.7.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przeprowadzenia ponownej gleboznawczej klasyfikacji gruntów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.), utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

2 czerwca 2022 r. J. P. – R. i T.R. złożyli do Starosty Bełchatowskiego wniosek o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działki o nr [...] położnej w obrębie ewidencyjnym R., gmina D. o powierzchni 0,3050 ha. Podali, że gleboznawcza klasyfikacja polegała będzie na zmianie dotychczasowego konturu klasyfikacyjnego RIIIb na kontur klasyfikacyjny RIVa. W załączeniu przedstawili notatkę służbową z 24 maja 2022 r. z przeprowadzonej kontroli terenowej części działki o nr ewidencyjnym [...] położnej w obrębie ewidencyjnym R., gmina D. sporządzoną przez klasyfikatora gruntów leśnika - gleboznawcę T.O., w której wskazano na zasadność przeprowadzenia ponownej klasyfikacji gruntów z uwagi na rozbieżności pomiędzy konturem klasyfikacyjnym o numerze 57/RIIIb stwierdzonym i wpisanym do dokumentów źródłowych, a aktualnym stanem gleby ww. konturze na gruncie.

Postanowieniem z 14 czerwca 2022 r. Starosta Bełchatowski odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przeprowadzenia ponownej gleboznawczej klasyfikacji gruntów działki o nr [...] położnej w obrębie ewidencyjnym R., gmina D. wskazując w uzasadnieniu, że sprawa dotycząca przeprowadzenia ponownej gleboznawczej klasyfikacji gruntów została już rozstrzygnięta w postępowaniu zakończonym prawomocną decyzją Starosty Bełchatowskiego z 3 listopada 2021 r., znak; GK.6623.8.2021. Organ podniósł, że w sprawie występują te same podmioty i dotyczy tego samego przedmiotu, nie zmienił się również stan faktyczny i prawny sprawy.

Na powyższe postanowienie J. P. – R. i T.R. wnieśli zażalenie, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działki o nr [...] położnej w obrębie ewidencyjnym R., gmina D. podnieśli, że decyzja Starosty Bełchatowskiego z 3 listopada 2021 r. nie rozstrzyga merytorycznie uprzednio złożonego wniosku, ponieważ nie został sporządzony operat klasyfikacyjny. Skoro zatem sprawa nie została rozpatrzona merytorycznie to obecnie nie ma żadnych podstaw do odmowy wszczęcia postępowania. Zdaniem skarżących zasadność przeprowadzenia aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów potwierdza załączona do wniosku notatka służbowa sporządzona przez klasyfikatora gruntów leśnika - gleboznawcę T.O. Dlatego strona wnosi o uchylenie wydanego postanowienia Starosty Bełchatowskiego znak: GK.6623.7.2022 z dnia 14.06.2022 r. i wydania upoważnienia do przeprowadzenia czynności gleboznawczych dla działki nr [...].

Wskazanym na wstępie postanowieniem Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując w uzasadnieniu że, decyzją z 29 kwietnia 1976 r., nr 6040/74/76 Urząd Gminy w D. zatwierdził klasyfikację gruntów zmeliorowanych wsi R. gmina D. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że pierwotnie gleboznawcza klasyfikacja przedmiotowych gruntów została przeprowadzona w 1959 r. w oparciu o przyrodnicze właściwości gleb wynikające z ich pochodzenia, składu granulometrycznego oraz ich właściwości fizykochemicznych. W 1969 r. grunty zostały zmeliorowane, w związku z powyższym po sześciu latach podlegały ponownej klasyfikacji, którą przeprowadzono w 1975 r.

W odpowiedzi na wniosek J. P. – R. i T.R. z 9 sierpnia 2021 r. o ustalenie klasyfikacji gruntów w związku z zawyżoną klasą, decyzją z 3 listopada 2021 r. Starosta Bełchatowski odmówił ponownego ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów w działce oznaczonej nr [...] położonej w obrębie R., gmina D. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1326 ze zm.), właściciel gruntów stanowiących użytki rolne oraz gruntów zrekultywowanych na cele rolne jest obowiązany do przeciwdziałania degradacji gleb, w tym szczególnie erozji i ruchom masowym ziemi. Właściwy organ może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntów zalesienie, zadrzewienie lub zakrzewienie gruntów, lub założenie na nich trwałych użytków zielonych. Na właścicielu gruntów ciąży również obowiązek utrzymywania w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych oraz urządzeń melioracji szczegółowych na których znajdują się te urządzenia. W razie wystąpienia z winy właściciela innych form degradacji gruntów, w tym również spowodowanej nieprzestrzeganiem przepisów o ochronie roślin uprawnych przed chorobami, szkodnikami i chwastami, wójt w drodze decyzji, może nakazać właścicielowi gruntów wykonanie w określonym terminie odpowiednich zabiegów. W razie niewykonania decyzji wójt zleca wykonanie zastępcze tych zabiegów na koszt właściciela gruntów. Decyzją z 5 lipca 2021 r. Wójt Gminy D. odmówił J. P. – R. i T.R. ustalenia warunków zabudowy między innymi dla fragmentu działki o nr [...], ponieważ inwestycja polegająca na realizacji zabudowy jednorodzinnej zmieniałaby przeznaczenie działki na cele nierolnicze, a chodzi tu o grunty klasy Rlllb. Decyzja jest ostateczna i podlegała wykonaniu od 9 grudnia 2021 r.

Zdaniem organu odwoławczego toczące się obecnie postępowanie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przeprowadzenia ponownej gleboznawczej klasyfikacji gruntów działki oznaczonej nr [...], jest tożsame zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym z postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją Starosty Bełchatowskiego z 3 listopada 2021 r. o odmowie ponownego ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce oznaczonej nr [...] położonej w obrębie R., gmina D.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżących zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ żadnej inicjatywy celem dokonania prawidłowego, wstępnego zbadania dopuszczalności wszczęcia postępowania i wyprowadzenie z przedstawionych dokumentów wniosków z nich niewynikających, prowadzących do przyjęcia, że sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym, została już rozstrzygnięta inną decyzją;

- art. 61a § 1 k.p.a. poprzez niezasadną odmowę wszczęcia postępowania, podczas gdy z uwagi na odmienny stan faktyczny sprawy, wymagane jest jej merytoryczne rozstrzygnięcie;

- art. 104 § 1 k.p.a. poprzez niemerytoryczne zakończenie sprawy, podczas gdy winna ona zostać rozstrzygnięta decyzją;

- art. 16 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że mamy do czynienia ze sprawą prawomocnie i ostatecznie rozstrzygniętą.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 7d, art. 20, art. 22 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 8, 9 i 10 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r., poz. 1390) poprzez ich niezastosowanie i niewydanie decyzji merytorycznej w sprawie;

- § 5 ust. 1 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1246) poprzez ich niezastosowanie i brak merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci; odwołania z 3 sierpnia 2022 r., wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 5 sierpnia 2022 r., wniosku o wznowienie postępowania z 5 sierpnia 2022 r., decyzji Starosty Bełchatowskiego z 3 listopada 2021 r. i protokołu odbioru decyzji z 3 sierpnia 2022 r. na okoliczność istnienia wady kwalifikowanej decyzji Starosty Bełchatowskiego z 3 listopada 2021 r., istnienia podstaw do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego i braku podstaw do odmowy wszczęcia postępowania, odmiennego stanu rzeczy uprawniającego organ do wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że w niniejszej sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, ponieważ stany faktyczne obu spraw są odmienne. W niniejszym postępowaniu pojawiły się dowody wskazujące na potrzebę przeprowadzenia ponownej klasyfikacji gleboznawczej gruntu, a Starosta Bełchatowski wydając decyzję z 3 listopada 2021 r. nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy doszło do zmiany klasyfikacji gruntu. Niedopuszczalne, zdaniem pełnomocnika jest samodzielne ustalanie woli strony przez organ, bowiem mogłoby to doprowadzić do zmiany żądania wbrew intencji wnoszącego podanie. Z uwagi na fakt, że starosta wydając decyzję nie ustalił stanu faktycznego sprawy, nie można mówić o tym, że nie uległ on zmianie. Rozstrzygnięcie starosty mogło mieć wówczas jedynie charakter techniczny i polegać na pozostawieniu podania bez rozpoznania. Z uwagi na powiązanie decyzji Starosty Bełchatowskiego z 3 listopada 2021 r. z zaskarżonym w postanowieniem pełnomocnik wniósł także o uchylenie tej decyzji na podstawie art. 135 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

W replice do odpowiedzi na skargę z 3 października 2022 r. pełnomocnik skarżących podtrzymując argumentację przedstawioną w skardze podkreślił, że organ nie może ocenić, na "pierwszy rzut oka" tożsamości przedmiotowej obu ww. spraw, ponieważ do przeprowadzenia takiej oceny niezbędny jest udział klasyfikatora. Nie jest to również możliwe, ponieważ w postępowaniu zakończonym decyzją z 3 listopada 2021 r. nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe, a skarżący nie byli dopuszczeni do aktywnego udziału w sprawie co powoduje, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób wadliwy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2019r. poz.2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepis postępowania a mianowicie art. 61 a § 1 K.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie przeprowadzenia ponownej gleboznawczej klasyfikacji gruntów działki oznaczanej numerem [...] w obrębie R. z wniosku T.R. i J. P. – R.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art.61 a § 1 K.p.a. zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a. ( żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.

Wymieniony przepis art. 61a § 1 k.p.a. wprowadza dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania.

Z uwagi na niewątpliwą legitymację czynną po stronie skarżących (z uwagi na przysługujące im prawo własności działki oznaczonej nr [...]) do wystąpienia z wnioskiem o zmianę klasyfikacji gleb znajdujących się na ich nieruchomości, sąd pominął analizę pierwszej z wyżej wymienionych przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a., uznając ją za bezsporną.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż brak możliwości wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., ma miejsce w sytuacjach niewymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Do takich innych uzasadnionych przyczyn przykładowo można zaliczyć sytuacje gdy żądanie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, lub gdy żądanie dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie. Do "innych uzasadnionych przyczyn" należy zaliczyć także przedawnienie materialnoprawne - upływ terminu, po którym podmiot nie może domagać się uprawnienia (vide: wyrok NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1948/18). Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania. Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku.

Przepis art.61a K.p.a. został wprowadzony na skutek nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego dokonanej ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18, z późn. zm.). W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że celem wprowadzenia art. 61a k.p.a. było odróżnienie postępowania wstępnego, polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej (zob. Sejm VI kadencji, druk nr 2987, s. 16). W aktualnym stanie prawnym w procedurze administracyjnej można zatem wyróżnić dwa etapy: etap wstępny dotyczący samego wszczęcia postępowania oraz etap dotyczący merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Podkreślić przy tym należy, że na wstępnym etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania, kwestie merytoryczne nie mogą być przedmiotem oceny organu, a co z tym się wiąże – w wydanym w tym trybie rozstrzygnięciu organ nie może formułować wniosków oraz ocen dotyczących istoty żądania. W orzecznictwie wskazuje się, że instytucja odmowy wszczęcia postępowania winna być zakończona aktem formalnym a nie merytorycznym bowiem organ nie prowadzi wówczas postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do meritum (por. m.in.: wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r., II SA/Ol 893/11; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 października 2012 r., II SA/Go 695/12).

W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że "inną uzasadnioną przyczyną" odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art.61a § 1 K.p.a jest uprzednie rozpoznanie tożsamej sprawy. Innymi słowy funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy ("res iudicata") uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. O tożsamości sprawy, jako warunku koniecznym do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., można mówić wówczas gdy występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i wreszcie tego samego, niezmienionego stanu faktycznego. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć, stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 445/18, z 6 lipca 2020r. w spr. I OSK 3032/19, z 20 września 2022r. w spr. III OSK 2734/21, z 22 maja 2015r. w spr. II OSK 2671/13, wyroki WSA w Łodzi z 26 kwietnia 2022r. w spr. I SA/Łd 177/22 i z 9 czerwca 2022r. w spr. II SA/Łd 39/22, wyrok WSA w Warszawie z 8 kwietnia 2019r. w spr. IV SA/Wa 3079/18).

W niniejszej sprawie organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie przeprowadzenia ponownej gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce nr [...] gdyż żądanie skarżących dotyczyło sprawy zakończonej już ostateczną decyzją Starosty Bełchatowskiego z dnia 3 listopada 2021r. odmawiającą ponownego ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na tej działce. W ocenie organów administracji, w sytuacji gdy sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją i od tego czasu nie uległ zmianie stan prawny i stan faktyczny sprawy to zachodzi tożsamość obu spraw i nie można wszcząć ponownego postępowania w takiej samej sprawie. W związku z czym, w przekonaniu organów, istnieje uzasadniona podstawa do omowy wszczęcia postepowania w przedmiocie wniosku skarżących.

Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 2 pkt. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: p.g.i.k.) przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Na zasadzie art. 20 ust. 3 p.g.i.k. gleboznawczą klasyfikacją gruntów obejmuje się grunty rolne i leśne. Jest ona przeprowadzana w sposób jednolity dla całego kraju na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów, wedle sposobu i trybu określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. 2012, poz. 1246). W myśl art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.i.k. informacje dotyczące gruntów – w tym rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych są objęte ewidencją gruntów i budynków, przez którą rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami (vide art. 2 pkt 8 p.g.i.k.). Ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach (vide art. 20 ust. 3a p.g.i.k.). Z kolei na zasadzie art. 22 ust. 1 p.g.i.k. zarówno ewidencję gruntów i budynków, jak i gleboznawczą klasyfikację gruntów, prowadzą starostowie.

Treść § 3 powołanego wyżej rozporządzenia wskazuje, że klasyfikacja gruntów przeprowadzana jest z urzędu albo na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji (lub innego władającego takimi gruntami wykazanego w ewidencji gruntów i budynków). O ile § 4 ww. rozporządzenia zawiera zamknięty katalog przesłanek obligujących organ do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania klasyfikacyjnego z urzędu, to brak jest jednak analogicznego przepisu odnoszącego się do postępowania wszczynanego na wniosek właściciela gruntów.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia kwestii czy występuje tożsamość sprawy rozstrzygniętej decyzją Starosty Bełchatowskiego z dnia 3 listopada 2021r. oraz sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżących z dnia 3 czerwca 2022r.

Nie ulega wątpliwości, że w obu sprawach występują te same podmioty. W obu sprawach występuje także ten sam przedmiot. Przedmiotem rozstrzygnięcia Starosty Bełchatowskiego z dnia 3 listopada 2021r. była odmowa ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce nr [...] gdyż J.P. – R. i T.R. w dniu 9 sierpnia 2021r. wystąpili z wnioskiem o ponowne ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na wymienionej działce. We wniosku z dnia 3 czerwca 2022r. skarżący natomiast wnosili o ponowną gleboznawczą klasyfikację gruntów i zmianę konturu klasyfikacyjnego R IIIb na kontur klasyfikacyjny R IVa. Ten ostatni wniosek jest zatem bardziej precyzyjny gdyż wskazuje on o jaką zmianę skarżącym chodzi podczas gdy we wniosku z 9 sierpnia 2021r. wskazali oni jedynie, że klasa gruntów na ich działce jest zawyżona. Można jednak uznać, że żądanie określone we wniosku z 3 czerwca 2022r. mieści się w granicach rozstrzygnięcia decyzją z dnia 3 listopada 2021r. co oznacza tożsamość przedmiotu w obu sprawach.

Okolicznością niesporną jest, że nie doszło do zmiany stanu prawnego.

W ocenie sądu brak jest natomiast podstaw do uznania, że w obu sprawach występuje tożsamość staniu faktycznego.

Jeżeli chodzi o decyzję Starosty Bełchatowskiego z 3 listopada 2021r. to z jej uzasadnienia nie wynika jaki był stan faktyczny sprawy. Wskazano jedynie, że nadal jest ważna gleboznawcza klasyfikacja gruntów przeprowadzona we wsi R. w 1959r. oraz po melioracji w 1969r. zaś wnioskodawcy nie wskazali czynników, niebędących wynikiem ich działań czy zaniechań, które w sposób trwały i nieodwracalny mogły spowodować zmianę przydatności produkcyjnej gleby. Do wniosku z 3 czerwca 2022r. dołączono natomiast notatkę biegłego gleboznawcy – klasyfikatora gruntów T.O. z wizji lokalnej przeprowadzonej na działce nr [...] w dniu 24 maja 2022r. w której opisano między innymi aktualny stan gleby na wymienionej działce. W notatce tej stwierdzono między innymi, że "gleba posiada nadmierne uwilgotnione stosunki wodne... z uwagi na występujące w niej glejenie już pod warstwą ornopróchniczą z jednoczesnym występowaniem wysokiego stanu wody gruntowej w profilu glebowym (stagnacja) – oscylującym na miąższości 120-130 cm. W obu profilach glebowych stwierdzono występowanie "kieszeni" i "wkładek" piasku słabo gliniastego i piasku gliniastego lekkiego do głębszej ich części – mających strukturę pionową".

W notatce z 24 maja 2022r. przedstawiono zatem aktualny stan gleby na działce nr [...], który to stan nie był znany organowi wydającemu decyzję w dniu 3 listopada 2021r. Można zatem uznać, że stanowi on nowy element stanu faktycznego w stosunku do stanu istniejącego w dniu 3 listopada 2021r. i element ten ma znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku skarżących. Oznacza to, że nie ma tożsamości stanów faktycznych istniejących w obu sprawach a skoro nie ma takiej tożsamości to nie występuje "res iudicata". W sytuacji gdy nie miała miejsca sytuacja uprzedniego rozpoznania tożsamej sprawy to brak było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania z powodu "innej uzasadnionej przyczyny" w rozumieniu art.61a § 1 K.p.a. W ocenie sądu w przypadku gdy pojawił się nowy element stanu faktycznego jakim był aktualny stan gleby na działce nr [...] wynikający z notatki biegłego T.O. mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to organ administracji winien wszcząć postępowanie i rozpoznać merytorycznie wniosek skarżących. Organ jednak tego nie uczynił lecz wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z naruszeniem art.61a § 1 K.p.a.

Dodać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że okoliczność, iż klasyfikacja gruntów przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów nadal obowiązuje nie oznacza, że nie można jej zaktualizować. Możliwość aktualizacji wynika z treści § 3 rozporządzenia z 12 września 2012r. zgodnie z którym klasyfikację przeprowadza starosta z urzędu albo na wniosek właściciela gruntów lub innego władającego takim gruntem. Przepis § 4 rozporządzenia określa zamknięty katalog przesłanek obligujących organ do przeprowadzenia postępowania klasyfikacyjnego z urzędu lecz nie ma takiego analogicznego przepisu odnoszącego się do postępowania wszczynanego na wniosek właściciela gruntów. To, że poprzednia klasyfikacja gruntów nie utraciła swojej ważności zaś strona nie wykazała, iż zaszły trwałe i nieodwracalne zmiany gruntu wywołane czynnikiem obiektywnym uzasadniające przeprowadzenie ich klasyfikacji z uwagi na zmianę profilu glebowego, nie uzasadnia odmowy wszczęcia postępowania klasyfikacyjnego. Ustalenie czy wystąpiły bądź nie wystąpiły trwałe i nieodwracalne zmiany gleby jest przedmiotem postępowania klasyfikacyjnego i wymaga powołania klasyfikatora zgodnie z treścią § 5 rozporządzenia z dnia 12 września 2012r. Nieuprawnione jest natomiast żądanie od strony wykazania takich zmian na etapie wnioskowania o przeprowadzenie postępowania klasyfikacyjnego. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 stycznia 2022r. w spr. I OSK 528/19 i z 21 lutego 2018r. w spr. I OSK 1973/17 oraz WSA w Warszawie w wyroku z 9 maja 2022r. w spr. I SA/Wa 1954/21.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji błędnie odmówiły wszczęcia postępowania uznając, że miała miejsce "res iudicata" gdyż żądanie skarżących zostało już rozstrzygnięte ostateczną decyzją Starosty Bełchatowskiego z dnia 3 listopada 2021r. W rzeczywistości pojawił się nowy element stanu faktycznego, mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieznany organowi przed wydaniem decyzji z 3 listopada 2021r. a mianowicie aktualny stan gleby na działce nr [...] wynikający z notatki biegłego T.O. Nie było zatem tożsamości stanów faktycznych w obu sprawach a tym samym z naruszeniem art.61a § 1 K.p.a. odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku skarżących z dnia 3 czerwca 2022r. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty Bełchatowskiego z 14 czerwca 2022r.

Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżących solidarnie kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 480 zł – wynagrodzenie pełnomocnika skarżących i 200 zł – wpis sądowy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy przeprowadzić postępowanie w przedmiocie wniosku skarżących z dnia 3 czerwca 2022r. a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie tego wniosku.

k.ż.