Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2351/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe; oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] lipca 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K. Ś. dalej: "skarżąca", Dyrektor Izby Celnej w W., dalej "organ", utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2010 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lutego 2006 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu [...] Celnego w W. z [...] maja 2004 r.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] września 2001 r. na podstawie dokumentu SAD nr [...] skarżąca zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci [...], z konwencyjną stawką celną. Do zgłoszenia celnego załączono m.in. [...] świadectwa pochodzenia nr [...] i [...].

W ramach kontroli postimportowej organ celny powziął wątpliwości co do prawidłowości przedłożonych do odprawy celnej certyfikatów. W związku z tym organ zwrócił się do władz celnych [...] z wnioskiem o dokonanie weryfikacji świadectw pochodzenia. W odpowiedzi [...] władze celne poinformowały o negatywnym wyniku weryfikacji (fałszerstwo).

Biorąc pod uwagę wyniki weryfikacji dokumentu pochodzenia towaru, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kraju pochodzenia, stawki celnej, obliczenia kwoty długu celnego oraz określenia wysokości podatku od towarów i usług względem towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym SAD, po czym decyzją z [...] maja 2004r. uznał to zgłoszenie za nieprawidłowe w zakresie ustalenia kraju pochodzenia towaru, zastosowanej stawki celnej oraz określił kwotę cła oraz podatku od towarów i usług. Kwotę wynikającą z długu celnego określił z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%. Ponadto obciążono stronę odsetkami wyrównawczymi.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej decyzją z [...] lutego 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Sąd prawomocnym wyrokiem z 19 lutego 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 700/06 oddalił skargę.

Skarżąca następnie zwracała się do organu z wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. oraz Dyrektora Izby Celnej w W., przy czym decyzje organów celnych pozostały w obrocie prawnym.

Pismem z [...] czerwca 2009 r. skarżąca wniosła w trybie art. 253a Ordynacji podatkowej oraz art. 2651 Kodeksu celnego o uchylenie ostatecznej decyzji organu z [...] lutego 2006 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. [...] maja 2004 r., wskazując, że za uchyleniem tych decyzji przemawia interes publiczny oraz ważny interes strony.

Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. organ odmówił uchylenia własnej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji. Skarżąca odwołała się od powyższego rozstrzygnięcia wnosząc o uchylenie decyzji w całości.

Decyzją z [...] lipca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w W.utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2010 r.

Pismem z [...] sierpnia 2010 r. skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji wydanych zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji oraz obciążenie organu kosztami postępowania.

Skarżąca nie zgodziła się z prezentowanym przez organ stanowiskiem, że w toku postępowania w sprawie wzruszenia decyzji ostatecznej nie wykazała dostatecznie własnego słusznego interesu w usunięciu z obrotu prawnego decyzji objętej wnioskiem. W jej ocenie funkcjonująca w obrocie prawnym wadliwa decyzja wymiarowa spowodowała upadek firmy, dlatego skarżąca posiada słuszny interes, aby tę decyzję uchylić. Interpretując treść przepisu art. 2651 Kodeksu celnego skarżąca wskazała, że przepis ten nie może być traktowany jedynie jako możliwość uznaniowego działania organów administracji w interesie publicznym reprezentowanym przez te organy, ponieważ pozwala on zająć się ponownie sprawą również w interesie strony. W jej ocenie organ celny w zaskarżonej decyzji przeciwstawił interes Skarbu Państwa - słusznemu interesowi strony.

Zdaniem skarżącej organy celne wadliwie przeprowadziły postępowanie wymiarowe oraz nie wykazały dostatecznie, że to skarżąca dokonała kwestionowanego zgłoszenia celnego. Nieprawidłowe działanie organów w toku prowadzonego postępowania celnego doprowadziło do niewspółmiernego obciążenia skarżącej zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa, co spowodowało zaprzestanie prowadzenia działalności, a to wskazuje na ważny interes strony w uchyleniu decyzji ostatecznej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] lipca 2011 r. stanowiącym odpowiedź na odpowiedź organu na skargę, skarżąca ponownie wskazała na słuszność swoich żądań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.- dalej p.p.s.a. ], sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna.

Przede wszystkim należy podkreślić, że postępowanie przed Sądem w sprawie niniejszej wszczęte na podstawie wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2009 r., dotyczy decyzji wydanej na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego z [...] stycznia 1997 r. (Dz. U. 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), który ma zastosowanie w sprawie w związku z treścią art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). Prawidłowość zastosowania przepisów Kodeksu celnego w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących spraw w zakresie długu celnego, który powstał przed 1 maja 2004 r. była już przedmiotem rozważań np. w sprawie V SA/Wa 58/06 – na którą powoływał się m.in. organ celny. Stosownie do tego przepisu Kodeksu celnego decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wzruszenia w tym trybie decyzji, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: decyzja musi być ostateczna, na jej mocy strona nabyła prawo, za wzruszeniem decyzji ostatecznej przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji.

Ponieważ postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie wskazanym w art. 2651 Kodeksu celnego jest jednym z postępowań szczególnych regulujących wzruszenie decyzji ostatecznej (trybem nadzwyczajnym) przedmiotem oceny w takim postępowaniu jest wyłącznie zaistnienie przesłanek wskazanych w przepisie stanowiącym podstawę do prowadzenia takiego postępowania, a nie kwestia merytorycznego badania słuszności lub prawidłowości decyzji ostatecznej i powstałej w wyniku jej wydania sytuacji prawnej.

Tym samym Sąd nie podziela poglądu skarżącej, iż zarzuty, które dotyczą decyzji wymiarowej stanowią uzupełnienie dla zarzutów przeciwko decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, odmawiającej wzruszenia decyzji ostatecznej. Zarzuty przeciwko decyzji wydanej w związku z toczącym się postępowaniem celnym skarżąca powinna podnosić w tym właśnie postępowaniu i w tym również postępowaniu podlegały one rozpoznaniu przez organy administracji.

W niniejszej sprawie sporne pomiędzy stronami jest, czy skarżąca wykazała, że za wzruszeniem decyzji ostatecznej przemawia interes publiczny lub ważny interes strony.

W tym zakresie Sąd podziela ocenę organów i stwierdza, że skarżąca nie wykazała, że ważny interes strony lub ważny interes publiczny uzasadniają uchylenie ostatecznej decyzji wymiarowej.

Skarżąca utożsamia własny ważny interes w uchyleniu decyzji ostatecznej z odwróceniem finansowych skutków niewspółmiernego obciążenia jej firmy zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa, co spowodowało naruszenie finansowego "fundamentu" firmy, zaprzestanie prowadzenia działalności, jak również dramatyczne pogorszenie jej sytuacji finansowej i życiowej. W jej ocenie decyzja ostateczna powinna zostać uchylona z uwagi na ważny interes strony, ponieważ decyzja ostateczna nie została poddana kontroli Sądu i funkcjonuje w obrocie prawnym, pomimo że została wydana wbrew obowiązującym przepisom prawa i na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego.

Podstawowymi przesłankami uchylenia decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego są "ważny interes strony" lub "interes publiczny".

Obie te przesłanki nie zostały prawnie zdefiniowane. Biorąc pod uwagę, że w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli sądu została poddana decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, a w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie, należy przyjąć, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony", jak i "interesu publicznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Celem trybu nadzwyczajnego nie jest bowiem kolejna instancyjna kontrola prawidłowości decyzji wydanej w toku postępowania administracyjnego.

Skoro tryb ten stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, należy przyjąć, że wskazany jako przesłanka wzruszenia decyzji ostatecznej "ważny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Oceniając wniosek w tym kontekście należy uznać, że skarżąca tego "ważnego interesu" nie wykazała. Samo bowiem przeświadczenie strony, że brak było podstaw do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie długu celnego oraz podatku od towarów i usług – nie dowodzi istnienia takiego interesu. Za ważny interes strony nie można uznać również finansowych skutków niekorzystnego i nieuzasadnionego w ocenie skarżącej obciążenia firmy w związku z uznaniem zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Sam fakt, że na skutek prowadzonych postępowań celnych i wydanych po ich zakończeniu decyzji wymiarowych sytuacja finansowa skarżącej uległa dramatycznemu pogorszeniu, a jej firma na skutek problemów finansowych zaprzestała prowadzenia działalności, nie może w niniejszej sprawie zadecydować o uchyleniu decyzji ostatecznej, aczkolwiek okoliczności te powinny być przedmiotem rozważań organów administracji.

Prowadzenie działalności gospodarczej jest obarczone ryzykiem niepowodzenia, którego źródło może tkwić w czynnikach rynkowych jak i pozarynkowych. Trudności finansowe, które dotknęły działalność gospodarczą prowadzoną przez skarżącą mogą mieć związek z sankcjami nałożonymi decyzjami wymiarowymi, ale celu prowadzenia postępowań celnych nie można unicestwić poprzez wzruszanie wymiarowych decyzji ostatecznych, tym bardziej, że strona postępowania administracyjnego poddała kontroli sądu działalność organu administracji prowadzącego takie postępowanie. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem sygn. akt V SA/Wa 700/06 z 19 lutego 2008 r. oddalił skargę, uznając tym samym, że decyzje wymiarowe wydane przez organy były zgodne z prawem.

Uchylenie ostatecznej decyzji w konsekwencji uznania za ważny interes strony jej trudności finansowych oznaczałoby niczym nie uzasadnione przysporzenie ze strony Skarbu Państwa na rzecz osoby prowadzącej przedmiotową działalność gospodarczą, co godziłoby w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

Oczywiste jest, że zobowiązanie strony do zwrotu środków finansowych stanowi dla strony obciążenie i może oznaczać dla niej problemy finansowe. W ocenie Sądu nie jest to jednak okoliczność wypełniająca przesłankę ważnego interesu strony, który by uzasadniał wzruszenie decyzji ostatecznej.

Odnosząc się do kwestii "interesu publicznego", tj. alternatywnej do "ważnego interesu strony" przesłanki "pozytywnej", umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego należy zauważyć, iż interes publiczny w uchyleniu decyzji skarżąca utożsamia z koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, która została jej zdaniem wydana wbrew obowiązującym przepisom prawa. Skarżąca wskazuje również na aspekt społeczny zaprzestania prowadzenia działalności, polegający na zwolnieniu pracowników firmy.

Pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem wielowymiarowym i obejmuje kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. Niewątpliwie w interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w interesie publicznym leży interes państwa, pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów, w tym finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej – nawet wadliwej (por. np. art. 241 § 2, art. 247 § 2, art. 249 § 1, art. 256 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 2652 Kodeksu celnego).

Za ważny interes publiczny uzasadniający wzruszenie decyzji ostatecznej nie może zostać uznany powołany przez skarżącą czynnik społeczny, polegający na konieczności zwolnienia pracowników w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej. Oczywiście utrata pracy stanowi znaczną dolegliwość i godzi w poczucie bezpieczeństwa osób, których dotyczy, ale też państwo nie pozostawia tych osób bez jakiejkolwiek pomocy. Pamiętać też należy, że równie ważne jest gwarantowanie pewności obrotu, czy realizacja zasady trwałości decyzji administracyjnych.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała "interesu publicznego" ani swojego "ważnego interesu", który uzasadniałby wzruszenie ostatecznej decyzji. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstawowej przesłanki z art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, wniosek strony skarżącej o zmianę lub uchylenie tej decyzji w tym trybie już tylko z tego powodu nie mógł być uwzględniony przez żaden z organów.

Kolejną okolicznością, mającą również istotne znaczenie w sprawie niniejszej, jest fakt, że decyzja wydawana na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego jest decyzją o charakterze uznaniowym, albowiem w tym przepisie ustawodawca stwierdza, że przy spełnieniu określonych w tych przepisach przesłanek decyzja ostateczna "może" być uchylona lub zmieniona. Z uwagi na uznaniowy charakter takiej decyzji, tak w judykaturze, jak i w doktrynie przyjmuje się, że nawet w sytuacji, gdy przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony, organ może – ale nie musi – wzruszyć decyzję ostateczną.

Na tle analogicznych uregulowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznej zawartych w Ordynacji podatkowej, której przepisy stosuje się odpowiednio w sprawach celnych (art. 262 Kodeksu celnego), wyprowadza się wniosek, że "tak szeroko zakreślona sfera możności postępowania organu sprawia, że sądowa kontrola wspomnianej decyzji jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy w sprawie orzekał organ właściwy, czy zastosowano odpowiednie przepisy prawa oraz czy nie miały miejsca tego rodzaju naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Naruszenie przepisów postępowania ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ podatkowy nie ustalił faktów na które powoływała się strona, albo gdy wyprowadził z nich błędne, nielogiczne wnioski" – (patrz: Ordynacja podatkowa. Komentarz, S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, t. 8, s.647).

Takich uchybień w zaskarżonej decyzji jednakże nie stwierdzono, a zatem i z tej przyczyny skarga strony nie mogła zostać uwzględniona.

Biorąc pod uwagę, iż poddane kontroli Sądu decyzje mają charakter decyzji uznaniowych należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. prawidłowo dokonał oceny przedmiotowego wniosku.

Uznając podniesione w skardze zarzuty za nieuzasadnione Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.