Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 914/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a, art. 13b, 15c, 22a, 24a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019 r. poz. 288 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. A. K., zwanego dalej "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- Wnioskodawca – pismem [...] października 2017 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu wniosku opisał przebieg swojej służby; wskazał, że podjął pracę w Służbie Bezpieczeństwa w 1981 roku; ukończył ją zaś – na własną prośbę – w 1988 roku z uwagi na to, że nie odpowiadała mu specyfika wykonywanych tam zadań; Wnioskodawca podkreślił rzetelność wykonywanych przezeń działań w Policji oraz Straży Granicznej, gdzie kontynuował swoją karierę zawodową po pozytywnym przejściu weryfikacji w 1990 roku; wskazał na wielokrotne wyróżnienia, które otrzymał za swoje zaangażowanie i osiągnięcia w służbie,

- decyzją z [...] sierpnia 2019 r. odmówiono wyłączenia stosowania wobec Wnioskodawcy art. 15c, 22a oraz 24a ustawy zaopatrzeniowej; rozstrzygnięcie to stało się przedmiotem skargi Wnioskodawcy do Sądu; wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lipca 2020 r. o sygn. akt II SA/Wa 2252/19 uchylono zaskarżoną decyzję organu; wyrok ten jest prawomocny,

- z akt sprawy wynika, że [...] kwietnia 1999 r. zwolniono Wnioskodawcę ze służby w [...] Oddziale Straży Granicznej; ma on ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej; przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury,

- z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dalej jako "IPN" - stanowiącego informację o przebiegu służby Wnioskodawcy - wynika, że pełnił on służbę na rzecz totalitarnego państwa - o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej – od [...] kwietnia 1982 r. do [...] lipca 1990 r. – 8 lat i 4 miesiące; całkowity okres służby Wnioskodawcy wynosi zaś 17 lat i miesiąc,

- z kopii akt osobowych przekazanych przez IPN wynika, że Wnioskodawca rozpoczął swoją karierę zawodową [...] kwietnia 1982 r. w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] (przekształconej później w Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrzny w [...]); pracował tam do [...] stycznia 1989 r.; przed zmianami ustrojowymi, które zaszły w Polsce Wnioskodawca pełnił także służbę w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] oraz w Grupie "[...]" z siedzibą w [...] Wydziału "[...]" Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...],

- pismem z [...] lutego 2018 r. Komendant Główny Straży Granicznej przekazał informację dotyczącą przebiegu służby Wnioskodawcy; ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe po 12 września 1989 r.; wielokrotnie wyróżniano go, m.in. nadano mu Odznakę Zasłużony dla Ziemi [...]; w aktach osobowych nie ma informacji o wymierzonych mu karach dyscyplinarnych; wskazano, że ze względu na charakter wykonywanych zadań, mogły wystąpić sytuacje stanowiące zagrożenie dla życia i zdrowia,

- pismem z 21 marca 2019 r. Komendant Główny Policji przekazał informację dotyczącą przebiegu służby Wnioskodawcy; wskazano, że - z uwagi na krótkotrwałą służbę po 12 września 1989 r. - nie odnaleziono dokumentów mogących świadczyć o rzetelności wykonywanych przez Wnioskodawcę obowiązków służbowych; nie ma także dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia,

- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;

- treść powyższego przepisu nakłada na organ przede wszystkim obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej; są one nieostre; oznacza to, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi administracji możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy, poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego,

- wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek",

- przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy wskazano, że całkowity okres służby Wnioskodawcy wynosi 17 lat i miesiąc; z tego przez 8 lat i 4 miesiące pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa; stanowi to ok. 49 % ogółu służby; okresu tego nie można uznać za tymczasowy, doraźny, czy epizodyczny – zarówno według kryterium obiektywnego (sam upływ czasu), jak i biorąc pod uwagę typowy przebieg służby funkcjonariusza; po takim okresie nabywa się bowiem pewne uprawnienia związane ze stażem służby – chociażby zakończenie służby przygotowawczej, czy ukończenie studiów i mianowanie na pierwszy stopień oficerski; z całą pewnością ośmioletni okres służby pozwolił Wnioskodawcy na dokładne zaznajomienie się ze specyfiką realizowanych przezeń działań oraz ich charakterem; mimo tego nie podjął on żadnych działań, aby zakończyć tę służbę; kontynuował ją do czasu likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce; w niniejszej sprawie nie spełniono zatem przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej,

- nie kwestionowano jednocześnie rzetelnego wykonywania przez Wnioskodawcę zadań i obowiązków w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r.; w opinii Komendanta Głównego Straży Granicznej Wnioskodawca rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby; dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści stanowiących dowody na to, że Wnioskodawca pełnił służbę z narażeniem życia i zdrowia; nie daje to jednak podstaw do stwierdzenia, że w sprawie nie spełniono przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej; zwrot "szczególnie z narażeniem życia i zdrowia" jest bowiem czynnikiem dodatkowym; wpływa na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza; Komendant Główny Straży Granicznej wskazał ponadto, że charakter wykonywanych przez Wnioskodawcę zadań mógł wskazywać na możliwość zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, o których mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej; stąd bezsprzecznie Wnioskodawca spełnia przesłankę zawartą w tym przepisie,

- z zebranej dokumentacji wynika, że Wnioskodawca w toku pełnionej służby w Straży Granicznej miał pozytywne opinie służbowe; wyróżniano go również za osiągnięcia służbowe; jednak rzetelność wykonywanych zadań i obowiązków – w kontekście roty złożonego przez Wnioskodawcę ślubowania – należy do standardowych powinności każdego funkcjonariusza służb mundurowych; dlatego nie można uznać za wyjątkowe otrzymywanie przezeń nagród czy gratyfikacji w związku z rzetelnym wykonywaniem zadań służbowych; biorąc jednak pod uwagę zajmowanie przez Wnioskodawcę wysokich stanowisk służbowych – m.in. [...] Strażnicy w [...] – należy wskazać, że Wnioskodawca posiada osiągnięcia wyróżniające go na tle pozostałych funkcjonariuszy; nie pozostaje to więc bez znaczenia w kontekście dokonywania oceny czy sprawę Wnioskodawcy można uznać za szczególnie uzasadniony przypadek, który umożliwia zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej,

- kluczowe znaczenie ma w tym zakresie ustalenie, czy Wnioskodawca angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie zadań i funkcji charakterystycznych dla ustroju totalitarnego; na charakter wykonywanych przez Wnioskodawcę zadań wskazuje ich zakres w poszczególnych komórkach organizacyjnych, w których pełnił on służbę w czasie trwania ustroju totalitarnego; Wnioskodawca pełnił służbę w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa, dalej jako "SB", Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej, zwanej dalej "KWMO" w [...]; było to ogniwo terenowe, w którym wykonywano zadania dla Departamentu [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, dalej jako "MSW"; ten zaś odpowiadał za [...]; Wnioskodawca pełnił także służbę w Wydziale [...] SB KWMO w [...]; był on ogniwem terenowym, wykonującym zadania dla Departamentu [...] MSW; zajmowano się w nim [...], a przy tym również [...] na terenie zakładów pracy; z kolei w Wydziale "[...]" SB KWMO w [...] Wnioskodawca zajmował się [...]; środki te były stosowane w trakcie prowadzonych [...]; w pracy operacyjnej pion "[...]" wykorzystywał sieć tajnych współpracowników oraz pracowników zaufanych rekrutujących się głównie z pracowników urzędów telekomunikacyjnych; byli oni odpowiedzialni w skali krajowej za cenzurę korespondencji oraz kontrolę rozmów telefonicznych w sieci publicznej,

- powyższe bezsprzecznie wskazuje na to, że obowiązki Wnioskodawcy polegały na prowadzeniu [...]; jest to charakterystyczne dla ustroju państwa totalitarnego,

- ponadto, Wnioskodawca podnosił swoje kwalifikacje zawodowe jako słuchacz studium oficerskiego Wyższej Szkoły Oficerskiej MSW w [...]; jej zadaniem - według statutu nadanego w 1972 r. - było kształcenie i wychowanie kadr organów resortu spraw wewnętrznych w celu przygotowania do objęcia stanowisk oficerskich; jako główny cel wymieniono udział w umacnianiu porządku publicznego i bezpieczeństwa Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, dalej jako "PRL", wychowanie [...] na aktywnych oraz ideowych obywateli PRL, obrońców jej ustroju i bezpieczeństwa, kształcenie [...] w zakresie nauk społeczno-politycznych, prawnych, ekonomicznych i specjalistycznych w celu przygotowania ich do objęcia stanowisk oficerskich w resorcie spraw wewnętrznych, prowadzenie badań w zakresie taktyki i metodyki zwalczania przestępstw, zapobiegania im oraz wykorzystania wyników tych badań w pracy dydaktycznej. upowszechnienie dorobku oraz tradycji Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej; w 1988 roku nadano szkole nowy statut; wedle jego treści jej ogólnym zadaniem miało być kształcenie i wychowanie kadry do objęcia stanowisk oficerskich w SB; do zadań szczególnych należało zaś wychowanie słuchaczy w duchu patriotyzmu i internacjonalizmu - w wierności ideom Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, zaangażowania w sprawę wszechstronnego rozwoju socjalistycznej ojczyzny, umacniania jej konstytucyjnych zasad ustrojowych, bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, badanie efektów kształcenia i wychowywania przez szkołę oraz współuczestniczenie w badaniach w zakresie taktyki i metodyki zwalczania przestępczości, a także w innych badaniach naukowych na potrzeby SB oraz wykorzystywania wyników tych badań w pracy dydaktyczno-wychowawczej, upowszechnianie dorobku i szczytnych tradycji SB i Milicji Obywatelskiej, przygotowywanie słuchaczy do udziału w zadaniach specjalnych na rzecz likwidacji zagrożeń bezpieczeństwa państwa i przywracania naruszonego porządku publicznego, wykonywanie zleconych zadań specjalnych; współdziałania z jednostkami operacyjnymi resortu spraw wewnętrznych w zakresie dostosowywania programów kształcenia i praktyk słuchaczy do potrzeb SB, uwzględniających najnowsze osiągnięcia naukowe,

- zarówno [...], jak i kadra wykładowa mieli obowiązek odbywania w okresie letnim praktyk; miały one przygotować absolwentów do pracy na stanowiskach oficerskich; przede wszystkim pozwalały zgłębić tajniki pracy operacyjnej; w zależności od studiowanej specjalności uczono się pozyskiwać tajnych współpracowników, zakładać podsłuchy, robić zdjęcia z ukrycia, śledzić itd.; dostawano także do analizy i oceny aktualnie prowadzone przedsięwzięcia, a także te zarchiwizowane; każdemu [...] na ten okres przydzielano opiekuna - z reguły doświadczonego oficera - który sprawował nad nim nadzór,

- dlatego realizowany przez Wyższą Szkołę Oficerską w [...] kierunek kształcenia w znacznej mierze ukierunkowany był na umacnianie ówczesnej władzy poprzez, m.in. wpajanie słuchaczom szkoły komunistycznych ideologii; ogólna specyfika edukacji była niewątpliwie wpisana w istotę funkcjonowania reżimu komunistycznego,

- do realizowanych przez Wnioskodawcę obowiązków - wykonywanych w jednostkach organizacyjnych w których pełnił on służbę na rzecz totalitarnego państwa - nie należały czynności [...]; na gruncie przedmiotowej sprawy - mogłoby to ewentualnie wpłynąć na korzyść strony; tymczasem Wnioskodawca wykonywał pracę o charakterze [...],

- Wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym; odzwierciedleniem tego jest przyjęta przez niego postawa, a także jego ponadprzeciętne zaangażowanie wybiegające poza zakres zwykłych obowiązków służbowych; okoliczność ta niewątpliwie wpływa na jego niekorzyść; Wnioskodawca nie tylko nawiązał stosunek prawny w ramach służby państwowej - w czasie trwania ustroju państwa totalitarnego - poprzez realizowanie nałożonych na niego ściśle określonych czynności; wykazywał on także własną inicjatywę - mającą na celu umacnianie tegoż ustroju; wskazać przy tym należy także na jego polityczną aktywność zawodową - m.in. przynależność do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, dalej jako "PZPR",

- postawa Wnioskodawcy była zatem zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego; stąd nie można było uznać jego sprawy za szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

– art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.),

– art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,

– art. 30 Konstytucji RP,

– art. 47 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.), dalej jako "Konwencja Rzymska",

– art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 67 ust. 1 w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji Rzymskiej oraz art. 14 Konwencji Rzymskiej,

– art. 45 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji RP,

– art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 2 Konwencji Rzymskiej,

– art. 64 ust. 1 i 2, art. 67 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji Rzymskiej i art. 14 Konwencji Rzymskiej,

– art. 8a ust. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu skargi Wnioskodawca wskazał na wątpliwości jakie budzą regulacje ustawy zaopatrzeniowej w zakresie zbiorowej winy i sankcji nakładanej na osoby wykluczone na jej mocy z systemu ochrony praw podstawowych. Podniósł, że w sprawie nie ujawniono żadnych dowodów potwierdzających jego przestępczą działalność, a wszelkie stawiane mu zarzuty oparte są na zasadach odpowiedzialności zbiorowej, co narusza godność Wnioskodawcy. Obniżono mu emeryturę w sposób jeszcze bardziej niekorzystny niż jest to obecnie dopuszczalne nawet wobec funkcjonariuszy, których prawomocnie skazano za popełnione przestępstwa.

W uzasadnieniu skargi odniesiono się także do zapadłego w sprawie wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2252/19. W kontekście uzasadnienia zapadłego orzeczenia, Wnioskodawca wskazał że przesłanka rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. nie musi zawierać elementu narażenia życia i zdrowia. Ustawodawca – co potwierdzono w uzasadnieniu zapadłego wyroku – jasno stwierdził bowiem, że narażenie życia i zdrowia jest przesłanką szczególną wobec danego uregulowania. Niemniej jednak, Wnioskodawca wskazał sytuacje potwierdzające wykonywanie przezeń zadań i obowiązków z narażeniem życia i zdrowia. Przywołał, m.in. skierowanie w jego kierunku siekiery podczas służby w Sekcji [...] Policji, zatrzymanie ponad 1033 osób - podczas okresu dwóch lat służby w Straży Granicznej - spośród których część posiadała przy sobie przedmioty niebezpieczne, czy też bezpośrednie ujawnianie przezeń przestępstw [...], w tym [...].

Wnioskodawca nie zgodził się również ze stwierdzeniem organu jakoby znaczną część swojej służby pełnił na rzecz totalitarnego państwa. Okres jego służby po 31 lipca 1990 r. stanowi bowiem 61,1 % całości okresu jej trwania.

W uzasadnieniu skargi podkreślono także, że Wnioskodawcę odwołano ze służby w Wydziale [...] SB na jego własną prośbę i przeniesiono go do Wydziału [...].

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 16 kwietnia 2021 r. (k.30-37 akt sądowych sprawy) Wnioskodawca ponownie przywołał sytuacje z okresu jego służby świadczące o tym, że była ona wykonywana z narażeniem życia i zdrowia.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 44 akt sądowych.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez bezpodstawne uznanie, jakoby nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu. Słuszne są w danym zakresie zarzuty skargi.

Zarówno organ, jak i Sąd rozpatrując niniejszą sprawę są związani oceną wyrażoną w prawomocnym wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2252/19. Nie mogą budzić zatem w sprawie wątpliwości jej istotne uwarunkowania prawne, co do sposobu rozumienia treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Przechodząc do oceny stanowiska sformułowanego w zaskarżonym akcie, nie można uznać za trafną ocenę organu, jakoby w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Prawdą jest, że zapisano ją wyrażeniem nieostrym, niedookreślonym - o charakterze ocennym. Dla rozważenia, czy występuje ona w konkretnej sprawie, wobec stosownego wniosku funkcjonariusza, konieczna jest więc prawidłowa wykładnia użytych pojęć, zarówno w kontekście znaczenia wedle reguł języka potocznego, jak i podejmując próbę zrekonstruowania woli przyjmującego daną regulację prawodawcy. W innym przypadku zastosowanie pojęć nieostrych mogłoby prowadzić do całkowitej dowolności orzekania w sprawie. Takiej zaś intencji nie sposób przypisywać racjonalnemu prawodawcy w praworządnym państwie. Pojęć nieostrych nie użyto więc dla zapewnienia swobody orzekania lecz maksymalnej elastyczności - aby zrealizować cel danej regulacji, w kontekście artykułowanych przez prawodawcę przesłanek jej wprowadzenia.

Trafnie zauważa organ administracji, że pojęcie krótkotrwały ma stosunkowo szeroką konotację w języku potocznym. Przywołano słownikowe znaczenie danego wyrazu. Jednak nie sposób uznać, aby prawidłowo zrekonstruowano znaczenie danego pojęcia w kontekście jego użycia w analizowanej regulacji. Organowi umknęło mianowicie, że - w języku potocznym - pojęcie krótkotrwały jest używane przy opisie różnych zjawisk czy wydarzeń i - zależnie od kontekstu – może charakteryzować diametralnie różne okresy. Szersze rozważanie w danym zakresie zamieszczono w uzasadnieniu, zapadłego w analogicznej sprawie, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Warszawie z 3 czerwca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 2346/18. Sąd w tym składzie uważa je za trafne. Wobec dostępności tegoż dokumentu na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA", powtarzanie sformułowanej tam argumentacji byłoby bezzasadne. Dość stwierdzić, że pojęcie krótkotrwałej pracy (analogicznie służby) odnosi się z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Z perspektywy pełnej aktywności zawodowej ludzi - trwającej z reguły kilkadziesiąt lat - okres 8 lat może być potocznie określony jako krótkotrwały.

Organ mylnie uznał więc, jakoby okres służby trwającej 8 lat nie należało określać jako krótkotrwały - nawet wobec stwierdzenia, że wskazany ośmioletni okres stanowi ok. 49% ogółu służby (trwającej ponad 17 lat). W przypadku Wnioskodawcy wystąpiły bowiem szczególne okoliczności mające wpływ na ocenę sprawy w tym zakresie.

W sprawie zasadnie nie kwestionowano spełnienia warunku rzetelnego wieloletniego pełnienia obowiązków na rzecz państwa demokratycznego. Nie zaprzeczono także, że służba Wnioskodawcy mogła być pełniona z zagrożeniem życia lub zdrowia. Analizując sprawę w tym kontekście należy wziąć pod uwagę zawartą w aktach administracyjnych notatkę Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] lipca 1998 r., gdzie stwierdzono bezpośrednio, że służba Wnioskodawcy wymagała dużego wysiłku fizycznego, rozwagi, opanowania i stałej dyspozycyjności, a także że jej charakter mógł mieć wpływ na stan zdrowia Wnioskodawcy (k. 87 akt administracyjnych sprawy). Z rozkazu personalnego z dnia [...] kwietnia 1999 r. (k. 60 akt administracyjnych sprawy) wynika zaś, że na mocy orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej przy [...] Oddziale Straży Granicznej z [...] lipca 1998 r. uznano Wnioskodawcę całkowicie niezdolnego do pełnienia służby w Straży Granicznej z uwagi na schorzenia mające związek ze służbą. Skutkowało to zwolnieniem Wnioskodawcy ze służby w Straży Granicznej. Bezsprzecznie przemawia to za uznaniem pełnienia przezeń służby w szczególnych warunkach. W takiej sytuacji należy uznać, że organ – odmawiając zastosowania względem Wnioskodawcy wyłączenia zasad ogólnych obniżenia uposażenia – wobec istnienia dowodów na pełnienie przezeń służby na rzecz państwa demokratycznego z narażeniem życia lub zdrowia – naruszył daną regułę prawa materialnego. W świetle zgromadzonej dokumentacji i ustaleń organu - nie może budzić wątpliwości wystąpienie w rozpatrywanej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu części wstępnej art. 8a ust. 1, w zw. z pkt 2 in fine ustawy zaopatrzeniowej, wykraczającego poza krótkotrwałość służby oraz rzetelne jej pełnienie. W sprawie było bowiem poza sporem, że Wnioskodawca pełnił służbę w narażeniem życia i zdrowia, co zresztą potwierdza stosowna notatka. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie ewentualna utrata zdrowia, może stanowić szczególną okoliczność, istotną z perspektywy zastosowania wyjątku zakreślonego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej (tak m.in. prawomocne wyroki WSA o sygn. akt II SA/Wa 2268/19, 670/19 oraz 1221/19 – dostępne w CBOSA). W tym kontekście należy podkreślić, że - wobec odejścia Wnioskodawcy ze służby w następstwie pogorszenia stanu zdrowia - okoliczność pełnienia przezeń obowiązków na rzecz państwa totalitarnego jedynie nieznacznie krócej niż demokratycznego nie może być przeszkodą dla określenia wcześniej pełnionej służby jako krótkotrwałej. Jak natomiast wskazano wcześniej, także bezwzględny czas służby Wnioskodawcy nie wykluczał jej kwalifikacji jako krótkotrwałej.

Wprawdzie decyzja w przedmiocie wyłączenie reguł ogólnych ma - w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - charakter uznaniowy - tak sformułowanie "może wyłączyć" w zdaniu wstępnym. Wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie przesądza więc o konieczności zastosowania wobec Wnioskodawcy danej regulacji. Organ jest jednak obowiązany wskazać, dlaczego w tym przypadku wyjątku tego nie zastosowano (tak reguła ogólna art. 7 K.p.a. – obowiązek równoważenia interesu publicznego i słusznego strony).

W rozpoznawanej sprawie organ – kierując się wskazaniami z uzasadnienia wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2252/19 – szczegółowo opisał okoliczności i charakter obowiązków i zadań służbowych Wnioskodawcy przed 31 lipca 1990 r. w poszczególnych jednostkach, w których ją odbywał. Przywoływaną przez organ przesłanką negatywną w tym kontekście – ustalenia w danym zakresie znajdują nota bene odzwierciedlenie w aktach sprawy – był charakter wykonywanych przez Wnioskodawcę zadań w poszczególnych wydziałach, z których miało wynikać, że wykonywał je z powodów ideowych (m.in. status słuchacza studium oficerskiego Wyższej Szkoły Oficerskiej MSW w [...], czy przynależność do PZPR). Miało to świadczyć o zaangażowaniu Wnioskodawcy w budowanie ówczesnego systemu, określanego zasadnie przez ustawodawcę mianem totalitarny. Organ wysnuł dane wnioski wobec aktywnego i sumiennego wykonywania przez Wnioskodawcę zadań służbowych przed 31 lipca 1990 r., czy ukończenia studiów i mianowania na pierwszy stopień oficerski. Podkreślano, że Wnioskodawca wykonywał swoje zadania służbowe z pełną świadomością charakteru formacji, do której przynależał. Przywołana okoliczność nie może jednak stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania wyjątku. Takie rozumienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do wniosku, że z przewidzianego ustawą przywileju mógłby korzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu nierzetelnie lub z przyczyn innych niż ideowe – kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania itp. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych Nowelą z 2016 roku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że - gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją - dotyczące obniżenie uposażenia reguły nie znajdują generalnie zastosowania (tak art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej). Możliwość wyłączenia reguł ogólnych w drodze decyzji dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób. Nie sposób zakładać, aby - z woli prawodawcy – wyjątek mógł dotyczyć tylko tych, którzy pełnili obowiązki nierzetelnie bądź np. z przyczyn merkantylnych.

Nie zasługuje wprawdzie na uznanie a nawet aprobatę, zaangażowanie – choćby ideowe – w realizację zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego. Dał temu zresztą wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie maja jednak znaleźć zastosowania do osób, które - w zmienionej rzeczywistości - dopuszczone do dalszej służby, podjęły ją i pełniły z pełnym zaangażowaniem, przyczyniając się np. istotnie do ochrony bezpieczeństwa publicznego z narażeniem życia lub zdrowia. Miało to miejsce w przypadku Wnioskodawcy, który – co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy – wykonując z poświęceniem swoje obowiązki służbowe utracił zdrowie, co zresztą skutkowało zwolnieniem go ze służby. Organ mylnie odczytał treść wytycznych, sformułowanych w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2252/19. Jak trafnie tam wskazano, rodzaj wykonywanych zadań na rzecz państwa totalitarnego, o ile możliwe jest obecnie ich precyzyjne określenie, może być przesłanką uznania, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Ze stwierdzenia tego organ mylnie wywiódł, jakoby brak ujawnienia szczególnych okoliczności pełnienia służby w danym okresie wykluczał zastosowanie wyjątku.

Wobec powyższych uwarunkowań – pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie decyzji pozytywnej dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 in fine K.p.a. Wystąpiły bowiem opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, nie ujawniono zaś okoliczności, które by przeciw temu przemawiały. W szczególności nie może być nią postawa ideologiczna czy zaangażowana służba Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r. Mogłoby być natomiast taką przesłanką wykazanie jego udziału w konkretnych działaniach, które - z perspektywy powszechnie akceptowanego w państwie demokratycznym systemu norm etycznych - było rażąco naganne, a równocześnie wykraczało poza pełnienie służby na rzecz państwa totalitarnego. Tylko do osób pełniących daną służbę skierowany jest bowiem wyjątek, przewidziany art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Poza oceną Sądu jest natomiast – wywodzona w skardze - kwestia samej zasadności generalnego obniżenia uposażeń, w określonym przez prawodawcę zakresie. Poza granicami sprawy są także wywody skargi, gdzie w istocie generalnie kwestionowano sam mechanizm obniżenia świadczeń osobom pełniącym służbę na rzecz totalitarnego państwa (w znaczeniu nadanym ustawa zaopatrzeniową). Zarzuty te nie dotyczyły wprost przewidzianego przez pracodawcę szczególnego wyłączenia reguł ogólnych – art. 8a ust. 1.

Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu oraz wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2252/19.