Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 489/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 14, pkt 20 lit. c; art. 4; art. 5; art. 7 ust. 3,  art. 25 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia świadczeń nienależnie pobranych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wypłaconego na rzecz P. Z. w okresie od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 30 września 2018 r., w kwocie [...]zł – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], przyznano A. Z. świadczenie wychowawcze na syna P. Z. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. Jako, że decyzja ta w całości uwzględniała żądanie strony, organ pierwszej instancji odstąpił od jej uzasadnienia.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] organ pierwszej instancji orzekł – w punkcie 1. sentencji – o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wypłaconego na rzecz P. Z. w okresie od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 30 września 2018 r., w kwocie [...]zł. Nadto w punkcie 2. sentencji decyzji organ orzekł, że odsetki naliczone na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że podczas rozpatrywania wniosku strony o przyznanie wychowawczego na okres zasiłkowy [...], wyszły na jaw okoliczności mające wpływ na prawo do korzystania przez z przedmiotowego świadczenia w okresie [...]. Ustalono bowiem, że A. Z. podjęła zatrudnienie, o czym nie poinformowała Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] W odpowiedzi wezwanie organu, strona w dniu 25 września 2018 r. przedstawiła zaświadczenie o wysokości jej dochodu za listopad 2017 r. Przeliczając dochód dwuosobowej rodziny strony organ pierwszej instancji stwierdził, że wynosi on [...] zł na osobę w rodzinie, a zatem przekracza ustawowe kryterium dochodowe w wysokości [...] zł na osobę w rodzinie. W konsekwencji organ uznał, że świadczenia wypłacone stronie w okresie od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 30 września 2018 r., w łącznej wysokości [...] zł, są świadczeniami nienależnie pobranymi.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. Z. podniosła, że przedmiotowe świadczenie wychowawcze pobrała "z niewiedzy, nie było to działanie celowe". Strona wskazała, że nie stać jej na spłatę zadłużenia, bowiem sama wychowuje syna, dysponując niskim dochodem. Podkreśliła, że musi stale przyjmować kosztowne leki. Również jej syn potrzebuje leków dermatologicznych, które wiążą się z wydatkami.

Powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia [...] r., nr [...] (zaskarżoną w niniejszej sprawie) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej, powielając treść jej uzasadnienia, po czym stwierdził, że organ pierwszej instancji, na podstawie zebranych dowodów, prawidłowo ustalił stan faktyczny. Ocena materiału dowodowego została dokonana przez organ pierwszej instancji z uwzględnieniem reguł zawartych w k.p.a., a więc jest bezstronna i nie narusza granic swobodnej oceny oraz jest zgodna z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy, nie zawiera błędów faktycznych i logicznych, i znajduje oparcie w prawidłowo dokonanej ocenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego i ujawnionego w toku postępowania. W ocenie organu odwoławczego, zastrzeżeń nie budzi także kwalifikacja prawna. Kolegium w pełni podzieliło w tej kwestii argumentację organu pierwszej instancji zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dlatego też postanowiło pominąć dowody wskazane przez odwołującą w treści odwołania, jako niemające wpływu na wynik postępowania i rozstrzygnięcie w sprawie.

A. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w L. skargę na przytoczoną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., w części – jak wskazała skarżąca – przekraczającej kwotę [...]zł tytułem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie orzeczenia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wypłacanego w okresie od dnia 1 grudnia 2017 r. do 30 września 2019 r. w kwocie [...]zł;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i błędne wyliczenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części przekraczającej kwotę [...]zł tytułem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w okres objęty zaskarżoną decyzją, tj. od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 30 września 2018 r., stanowi 10 miesięcy, a zatem łączna kwota pobranego w tym okresie świadczenia wychowawczego wynosi [...] zł ([...] zł x 10 m-cy), a nie – jak błędnie przyjął organ pierwszej instancji – [...] zł. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, weryfikacji powinna podlegać również ustalona kwota odsetek za opóźnienie w spłacie przedmiotowej należności, zwłaszcza, że w zaskarżonej decyzji nie został wskazany sposób ich wyliczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów (bądź ich braku) i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego.

Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zostały bowiem wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w całości.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 2134 ze zm.). Powołana ustawa określa warunki i tryb przyznawania świadczenia wychowawczego, regulując przy tym również przesłanki uznania wypłaconego świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane oraz żądania jego zwrotu od świadczeniobiorcy. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że kontrolowane decyzje organów obu instancji zostały wydane przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924), tj. przed 1 lipca 2019 r., a nadto dotyczą one świadczenia wychowawczego przyznanego na okres poprzedzający ww. nowelizację. Kontrola legalności tych rozstrzygnięć odnosić się zatem musi do przepisów ustawy w brzmieniu sprzed powołanej nowelizacji, aktualnego na dzień ich wydania. Co więcej, stosownie do przepisu przejściowego art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy nowelizującej, przepisy ustawy w ówczesnym brzmieniu będą miały zastosowanie również w toku ponownego rozpatrywania sprawy na skutek uchylenia niniejszym wyrokiem dotychczasowych decyzji organów obu instancji.

W myśl art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje ww. osobom do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3).

Z art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje uprawnionym osobom w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z stanie prawnych obowiązującym przed 1 lipca 2019 r. przedmiotowe świadczenie przysługiwało niezależnie od wysokości dochodu rodziny wyłącznie na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie (do dnia ukończenia przez nie 18. roku życia). Przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uwarunkowane było natomiast zachowaniem kryterium dochodowego. Art. 5 ust. 3 ustawy stanowił bowiem, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł.

Definicja "pierwszego dziecka", do której odwoływał się obowiązujący przed nowelizacją przepis art. 5 ust. 3 ustawy, została sformułowana w art. 2 pkt 14. W myśl tego przepisu pojęcie to oznaczało jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2.

Wprowadzając, poprzez kryterium dochodowe, ograniczenie w zakresie uprawnienia do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, ustawodawca przewidział również sytuacje, w której dochodzi do nienależnego pobrania świadczenia, zastrzegając przy tym, że świadczenie takie podlega zwrotowi. Podstawę prawną nałożenia takiego obowiązku stanowi art. 25 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Ustęp 2 tego artykułu w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2019 r. do kategorii nienależnie pobranego świadczenia zaliczał świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania.

Okolicznością powodującą ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego, o której mowa w przytoczonym przepisie, była niewątpliwie zmiana wysokości dochodu rodziny w stopniu skutkującym przekroczeniem kryterium dochodowego, w sytuacji pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie (w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy). Do takiej zmiany mogło dojść wskutek uzyskania dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 20 ustawy, który to przepis wśród sytuacji powodujących uzyskanie dochodu wymieniał (m.in.) uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. "c"). Metody doliczenia dochodu uzyskanego do dochodu rodziny strony określały natomiast przepisy art. 7 ust. 2 i ust. 3 ustawy, różnicując sposób uwzględnienia takiego dochodu od ustalenia, czy jego uzyskanie nastąpiło w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia kalendarzowego, czy tez po tym roku. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca A. Z. pobrała świadczenie wychowawcze w wysokości [...] zł miesięcznie, przyznane decyzją Wójta Gminy K. z dnia [...] r. na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r., na syna skarżącej P. Z., będącego pierwszym dzieckiem w rodzinie, w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy. Niekwestionowane jest również ustalenie, że skarżąca w dniu 2 października 2017 r., a więc w trakcie pobierania świadczenia przyznanego ww. decyzją, podjęła pracę na stanowisku porządkowej pomieszczeń na Uniwersytecie Medycznym w L., co w świetle art. 2 pkt 20 lit. "c" ustawy stanowi okoliczność powodującą uzyskanie dochodu. Prawidłowo przy tym organy przyjęły, że ów dochód – jako uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy i uzyskiwany w trakcie okresu świadczeniowego – podlega doliczeniu do dochodu rodziny w sposób określony w art. 7 ust. 3 ustawy, co oznacza, że do dotychczasowego dochodu rodziny skarżącej należało dodać dochód uzyskany przez nią w związku z podjęciem pracy, za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za listopad 2019 r. W świetle przedstawionego przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego zaświadczenia z dnia 25 września 2018 r., wydanego przez Dział Kadr i Płac Uniwersytetu Medycznego w L., nie budzi wątpliwości, ze dochód uzyskany przez skarżącą w listopadzie 2017 r. wyniósł [...] zł netto (k. 4 akt adm. I inst.). Jakkolwiek w kontrolowanych decyzjach organów obu instancji zabrakło informacji

o wysokości dochodu rodziny skarżącej przed podjęciem przez nią zatrudnienia (informacji takiej nie zawierała nadto decyzja z dnia [...] r. o przyznaniu świadczenia - jako pozbawiona uzasadnienia), to jednak z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że dochód ten wynosił wówczas [...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie (k. 11 akt adm. I inst.). Wobec wskazanej wyżej wysokości dochodu uzyskanego ([...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie), nie budzi zatem wątpliwości fakt przekroczenia - wraz z jego uzyskaniem - kryterium dochodowego w wysokości [...] zł na osobę w rodzinie, określonego w art. 5 ust. 3 ustawy.

Istota sporu sprowadza się natomiast do oceny, czy fakt uzyskania przez skarżącą ww. dochodu stanowi podstawę do uznania świadczenia wypłaconego skarżącej na mocy ww. decyzji, po zaistnieniu tej okoliczności, tj. w okresie od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 30 września 2018 r., za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy. W ocenie Sądu, ustalenia poczynione dotychczas przez organy orzekające w niniejszej sprawie nie uprawniają do takiego stwierdzenia.

W ocenie Sądu, w odniesieniu do przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane, określonej w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, zastosowanie znajduje ugruntowana linia orzecznicza ukształtowana na gruncie analogicznie brzmiących przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (art. 2 pkt 7 lit. "a") oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (art. 30 ust. 2 pkt 1). W świetle wyrażanego w ramach tej linii stanowiska, podstawa uznania świadczenia za nienależnie pobrane, określona w ww. regulacjach, opiera się na zaniechaniu udzielenia organowi - w trakcie korzystania ze świadczenia - informacji mającej znaczenie dla uprawnienia do jego pobierania. Dlatego też w postępowaniu w przedmiocie uznania świadczeń za nienależnie pobrane na podstawie omawianej przesłanki, organ zobowiązany jest ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z winy strony. Nie można bowiem uznać pobranych świadczeń za nienależnie pobrane, jeżeli strona przyjmowała je bez świadomości, że jej się nie należały. Obowiązek zwrotu takich świadczeń obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma więc świadomość osoby pobierającej świadczenie (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1065/18, LEX nr 2570800; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 września 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 495/19, LEX nr 2721693).

Ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga natomiast ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie uprawnienia. Obowiązek ten jest szczególnie istotny na gruncie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w których ustawodawca wskazał wprost, ze warunkiem uznania świadczeń wypłaconych mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenia prawa do świadczenia, jest uprzednie pouczenie osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do jego pobierania. Jak podkreśla się natomiast w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, skuteczność pouczenia oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, a więc nie wystarcza powołanie się na przepis prawa. Ponadto należy wskazać grożące stronie sankcje za wprowadzenie w błąd. Pouczenie takie powinno odpowiadać wymaganiom z art. 8 i 9 k.p.a. W konsekwencji, dla rzetelnej realizacji ustawowych wymogów, pouczenie takie winno było zostać zamieszczone w ulotce (z której następnie strona mogłaby korzystać w okresie późniejszym), bądź w uzasadnieniu decyzji. Pouczenie zamieszczone na formularzu wniosku, który, następnie spoczywał w urzędzie jako część akt sprawy, nie może być natomiast uznane za zgodne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a także z zasadą praworządności i zasadą informowania (por. wyroki NSA: z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 981/10, LEX nr 745403; z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/12, LEX nr 1339588; z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2078/10, LEX nr 957287; z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 3417/18, LEX nr 2656168).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że pomimo bezspornego uzyskania przez skarżącą – w okresie pobierania świadczenia wychowawczego – dochodu, którego wartość spowodowała, że dochód rodziny skarżącej niewątpliwie przekroczył ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 ustawy, dla uznania świadczenia wypłaconego skarżącej na mocy decyzji z dnia [...] r. po uzyskaniu dochodu, tj. w okresie od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 30 września 2018 r., za świadczenie nienależnie pobrane, niezbędne jest wykazanie, że skarżąca została skutecznie pouczona o wysokości kryterium dochodowego, którego zachowanie jest warunkiem pobierania przedmiotowego świadczenia, a także o obowiązku poinformowania organu o ewentualnej zmianie sytuacji dochodowej rodziny, skutkującej przekroczeniem tego kryterium. Dopiero bowiem potwierdzenie spełnienia tych wymogów przez organ przyznający świadczenie, dawałoby podstawę do przyjęcia, że skarżąca miała świadomość, iż świadczenie wychowawcze wypłacane jej w okresie po podjęciu zatrudnienia, pobierała nienależnie. Jeżeli zaś strona nie została skutecznie pouczona o ciążących na niej – jako świadczeniobiorcy - obowiązkach, nie zachodzą podstawy do przyjęcia, że pobierając świadczenie działała w złej wierze,

Tymczasem kontrolowane decyzje organów obu instancji nie zawierają jakichkolwiek ustaleń w powyższym zakresie. Jednocześnie sama skarżąca w treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie zaprzeczyła, jakoby została należycie pouczona o okolicznościach, których zaistnienie będzie miało wpływ na jej uprawnienie do świadczenia. Twierdzenie skarżącej w tym zakresie wydaje się natomiast o tyle prawdopodobne, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r., przyznająca przedmiotowe świadczenie, zawierała jedynie lakoniczną wzmiankę o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia "w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego". Pouczenie to nie zawierało jednak wyjaśnienia, o jakie "zmiany mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego" chodzi, a w szczególności nie sprecyzowano w jego treści, że do zmian tych należy zmiana sytuacji dochodowej rodziny strony, skutkująca przekroczeniem kryterium dochodowego o określonej wartości. Stąd tez nie sposób uznać go za skuteczne, a w konsekwencji za dające podstawę do stwierdzenia, że skarżąca miała świadomość nienależnego pobierania świadczenia po podjęciu zatrudnienia. Niemniej jednak na obecnym etapie postępowania nie można przesądzić, że skarżąca nie została w inny sposób należycie pouczona o obowiązkach świadczeniobiorcy, skoro kwestia ta nie została przez organy administracji w żaden sposób zweryfikowana. Kwestia ta winna zostać zatem szczegółowo zbadana w toku ponownego rozpatrywania sprawy.

Brak ustaleń w powyższym zakresie świadczy o wydaniu kontrolowanych decyzji z mającym potencjalnie istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a nadto z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., określającego wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej. Uchybienia tego ostatniego przepisu w szczególności dopuściło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które w uzasadnieniu swej decyzji, odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy, w istocie jedynie powieliło wprost argumenty organu pierwszej instancji. Takie uzasadnienie decyzji zapadłej w postępowaniu odwoławczym jest niedopuszczalne, albowiem istotą tego postępowania jest nie tylko kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji, lecz ponowne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 w zw. z art. 136 k.p.a.

Konsekwencją wytkniętego powyżej naruszenia przepisów postępowania było naruszenie przez organy orzekające w niniejszej sprawie również dyspozycji art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, polegające na co najmniej przedwczesnym uznaniu świadczenia wychowawczego wypłaconego skarżącej w okresie od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 30 września 2018 r., za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu tego przepisu.

O istotnym naruszeniu ww. przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz normy prawa materialnego (art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy) świadczy także fakt, że organy błędnie obliczyły łączną wysokość świadczenia wychowawczego pobranego przez skarżącą w okresie od dnia 1 grudnia 2019 r. do 30 września 2019 r. i w konsekwencji wadliwie określiły wysokość świadczenia nienależnie pobranego. W tym kontekście jako oczywiście zasadny uznać należy zarzut skargi, wskazujący, że skoro zakreślony przez organy okres nienależnego pobierania przez skarżąca świadczenia wychowawczego obejmował 10 miesięcy, zaś skarżąca przedmiotowe świadczenie pobierała w kwotach po [...] zł miesięcznie, to w okresie tym pobrała ona tytułem świadczenia wychowawczego należność w wysokości [...] zł, a nie – jak to obliczyły organy – [...] zł. Również to ustalenie wymaga zatem skorygowania przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji uwzględnią przedstawione wyżej rozważania i wnioski.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.