Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 407/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 103 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 8, art. 87 §1 i art. 91 §1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Geremek WSA Maciej Dybowski Protokolant St. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lipca 2010 r. sprawy ze skargi R.Z. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 05 lutego 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 155/09 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, iż zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia. Dalej NSA przestawił treśc uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu.

W uzasadnieniu swojego wyroku, WSA w Poznaniu wskazał na stan faktyczny i prawny sprawy, w tym na okoliczności zwolnienia R.Z. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...], Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. R.Z., przyznano świadczenia wynikające ze zwolnienia ze służby oraz emeryturę wojskową, a następnie, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono mu świadczenia z tytułu odprawy oraz ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń, R.Z. wystąpił z wnioskiem o zwrot potrąconych świadczeń. Ministerstwo Obrony Narodowej pismem z dnia [...] stycznia 2007 r., Nr [...] w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, którym stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu ich ze służby, przesłanym do terenowych organów administracji wojskowej, zobowiązało te organy do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że z uwagi na decyzję o stwierdzeniu nieważności są one nienależne, bowiem podstawa prawna tego świadczenia odpadła.

Po przywróceniu do służby wojskowej R.Z. odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego i innych świadczeń.

Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. decyzją z dnia 5 września 2008 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, z późn. zm.) oraz art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 241, z późn. zm.), a także rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz. U. Nr 66, poz. 613, z późn. zm.), odmówił R.Z. zwrotu kwot potrąconych z uposażenia. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...], utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję i stwierdził, że w spornym okresie skarżący nie pełnił służby wojskowej, ale otrzymał od Ministerstwa Obrony Narodowej należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w szczególności dwunastomiesięczne uposażenie i odprawę wojskową. Do chwili przywrócenia do służby wojskowej otrzymywał również emeryturę wynoszącą 50-70% uposażenia. Zwrotu tych świadczeń skarżący odmówił. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie skarżący pozostawał w stosunku służbowym, ale nie jako pełniący wówczas czynną służbę wojskową, w związku z czym, prawo do uposażenia powiązane zostało z faktycznym podejmowaniem służby.

Na powyższą decyzję R.Z wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, twierdząc, że należą mu się świadczenia finansowe za okres od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 14 maja 2006 r. niewypłacone w całości z powodu dokonanego potrącenia.

W wyroku z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 155/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, stwierdzając nieważność decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] września 2008 r. nr [...], wskazał, że przedmiotem badania jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia, jako świadczenia nienależnego.

WSA w Poznaniu wskazał, że zasadniczym i jedynym zagadnieniem prawnym w rozpoznawanej sprawie jest dopuszczalność wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zwrotu kwoty potrąconej z uposażenia.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, zasadnie wskazano w skardze, że w obowiązującym stanie prawnym regulowanym w szczególności przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie ma podstawy prawnej do orzekania w drodze decyzji administracyjnej we wskazanej kwestii. Dodatkowo też Sąd podniósł, że w podstawach prawnych rozstrzygnięć organów wojskowych wskazuje się przepisy wyznaczające właściwość organów wojskowych w różnych sprawach, brak zaś wskazania przepisu materialnoprawnego dającego podstawę do wydania skarżonych decyzji. Niewystarczające jest zatem w tym zakresie wskazanie przez organ pierwszej instancji art. 104 § 1 k.p.a., gdyż przepis ten odnosi się jedynie do formy załatwienia sprawy administracyjnej, ale samodzielnie nie może być uznany za podstawę rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony w postępowaniu. Na marginesie Sąd zauważył, że podstawą prawną podjętych decyzji nie może być także przywoływane w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji pismo Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, którym stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu ich ze służby wojskowej. W związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżone decyzje - jako pozbawione podstawy prawnej - zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a więc spełniona została przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Nie tylko bowiem organy w swoich rozstrzygnięciach nie wskazują podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia, ale też w przepisach ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie ma przepisu zezwalającego organowi na podjęcie decyzji takich jakie podjęto w rozpoznawanej sprawie.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną złożył Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: art. 104 ust. 1 i art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U z 2008 r. Nr 141 poz. 892 ), poprzez wadliwe przyjęcie, że przepisy te nie stanowiły właściwej podstawy prawnej do rozstrzygnięcia sprawy odmowy zwrotu potrąconych świadczeń w zaskarżonej decyzji; art. 103 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżącemu niesłusznie potrącono należności, do których utracił prawo w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego oraz naruszenie art. 81 wskazanej wyżej ustawy, poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżącemu przysługuje uposażenie, dodatki i inne należności oznaczone w art. 73 od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej wraz z odsetkami ustawowymi; a nadto 2)naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. i przyjęcie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w wyroku oraz art. 200 powołanej wyżej ustawy, poprzez nieuzasadnione zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 2,417,00 tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. Dlatego też stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej ze służby, nie uprawnia żołnierza do uposażenia za czas przypadający pomiędzy datą zwolnienia a datą rozpoczęcia ponownego pełnienia służby po wydaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności. W niniejszej sprawie nie miała bowiem miejsca kontynuacja pełnienia służby, gdyż żołnierz służby nie pełnił.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną R.Z. wniósł o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu przychylił się do stanowiska Sądu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną.

NSA podniósł, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] września 2008 r., uznając, że organy nie miały podstawy prawnej do rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej w kwestii odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zwrotu kwot potrąconych z uposażenia.

Naczelny Sąd Administracyjny - powołując się na orzecznictwo uznał, że w rozpoznawanej sprawie właściwy jest sąd administracyjny.

Odnosząc się do istoty decyzji administracyjnej, NSA zauważył, iż w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II PZP 7/09, Sąd Najwyższy podkreślił, że w nowszym orzecznictwie i doktrynie występuje liberalne podejście do poszukiwania podstaw prawnych decyzji, aż do stanowiska dopuszczającego jej domniemanie (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., I OSK 568/06). Tylko bowiem taki sposób podejścia gwarantuje stronie odpowiedni poziom ochrony.

Zdaniem NSA, w przedmiotowej sprawie, jak i w sprawie w której orzekał Sąd Najwyższy we wskazanym wyżej orzeczeniu, nie zachodzi potrzeba domniemania formy decyzji. Mając bowiem na uwadze brzmienie art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych można przyjąć, że forma decyzji daje się wyprowadzić z ustawy w sposób dorozumiany, co odpowiada przyjmowanemu obecnie bardziej liberalnemu podejściu do tego zagadnienia. Za tego typu stanowiskiem przemawia także wykładnia systemowa i funkcjonalna. Przede wszystkim nie jest argumentem przeciwko rozstrzygnięciu w formie decyzji w sprawach o potrącenie części uposażenia i o odsetki okoliczność, że w niektórych przepisach dotyczących praw majątkowych żołnierza zawodowego ustawa wyraźnie stanowi o wydaniu decyzji. Taka wykładnia prowadziłaby bowiem do rozwiązań wzajemnie sprzecznych, co Sąd zilustrował przykładami rozwiązań z analizowanej ustawy. Ponadto NSA zauważył, że do stwierdzenia w omawianych sprawach właściwości sądów administracyjnych nie jest konieczne jednoznaczne ustalenie, że sprawy te są rozstrzygane w formie decyzji administracyjnej; sądy te są właściwe także w razie przyjęcia konstrukcji innych aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W niniejszej sprawie także z rozstrzygnięcia decyzji organu odwoławczego opartego na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz uzasadnienia tej decyzji wynikało, że organ ten uznał, iż przedmiotowy wniosek winien być rozpoznany w postępowaniu administracyjnym, a jeśli tak, to postępowanie to winno zakończyć się stosowną decyzją. Zatem z tytułu prawa do uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługuje roszczenie (art. 75 ust. 1 ustawy), o którym rozstrzygają właściwe organy wojskowe w drodze decyzji (rozkazu personalnego), od której można wnieść skargę do sądu administracyjnego (art. 8 ust. 1 ustawy). Zauważyć ponadto należy, że w rozpoznawanej sprawie wydana decyzja jest negatywna, odmawia bowiem skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego w postaci świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia. Decyzja ta zatem nie nakłada obowiązku, ani nie nadaje uprawnień, a w takiej właśnie sytuacji konieczne byłoby podanie szerszej podstawy prawnej.

Za Sądem Najwyższym NSA powtórzył, że sposoby rozumienia i stosowania przepisów określone są głównie przez sądy, zwłaszcza najwyższe. Jeżeli zatem w określonym przedmiocie istnieje ustalona praktyka sądowa, zgodna z powszechnie przyjętymi metodami wykładni prawa, to jej podważenie – w niezmienionym kontekście społecznym i prawnym – nawet mające podstawę w prawidłowych metodach wykładni, należy uznać za prawnie nieuzasadnione. Stabilizacja orzecznictwa jest bowiem wymagana przez zasadę pewności prawa, należącą do istoty państwa prawnego, o czym stanowi art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stabilność orzecznictwa jest zatem istotną wartością konstytucyjną, która zawsze powinna być uwzględniana przy wykładni prawa.

Nie można zatem przyjąć, aby w niniejszej sprawie były podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia. NSA stwierdził, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, a Sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać sprawę merytorycznie. W związku z tym ustosunkowanie się do innych zarzutów skargi kasacyjnej przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, byłoby przedwczesne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 zd. 1 ppsa). W niniejszej sprawie oznacza to, że skład orzekający obowiązany jest rozpoznać sprawę merytorycznie.

Wskazać zatem należy na pozostałe zarzuty skargi, poza tym, z którego wynika, iż skarżący za nieprawidłowe uważa zastosowanie w niniejszej sprawie administracyjnej formy prawnej decyzji. Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 71 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 w zw. z art. 74, art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że możliwe jest ustalenie wypłaty świadczenia w innej wysokości niż przysługująca z mocy przepisów. Zarzucono też naruszenie art. 103 ustawy pragmatycznej w zw. z art. 87 i nast. Kodeksu pracy poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy wyznaczają one granice dokonywania potrąceń ze świadczeń należnych żołnierzom zawodowym, oraz art. 10 ustawy o uposażeniu żołnierzy, co w konsekwencji spowodowało potraktowanie świadczeń wypłaconych skarżącemu w 2003 r. jako świadczeń nienależnych. Zarzucono też naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 kpa, art. 6 w zw. z art. 138 kpa, art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 138 kpa.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Kaliszu z dnia [...] września 2008 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego w postaci zwrotu kwoty potrąconej przy wypłacie uposażenia.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż w decyzji organu I instancji podano, że podjęta została z urzędu i na podstawie wniosku R.Z. "o odsetki". Na pytanie Sądu, radca prawny Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu odpowiedział, że Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. nie posiada wniosku, na podstawie którego wydał decyzję nr [...]. W oparciu o nadesłane akta Rejonowego Sądu Pracy w Poznaniu w sprawie: sygn. [...], Sąd ustalił, iż w pozwie o zapłatę z dnia 03 października 2007 r. skierowanym przez Skarżącego do Sądu Rejonowego w Poznaniu (tom I akt, sygn. [...]), Skarżący żądał zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – statio fisci: Szefa Wojewódzkiego Sztabu wojskowego w Poznaniu kwotę [...] złotych, która obejmowała odprawę, ekwiwalent za urlop., odszkodowanie, wraz z ustawowymi odsetkami od 15 lipca 2006 r. Skarżący wyjaśnił w pozwie, że w dniu 18 sierpnia 2006 r. sporządzono rozliczenie należności żołnierza przywróconego do służby. Z należności przysługujących żołnierzowi za okres pozostawania poza służbą wojskową wskutek wadliwej decyzji, potrącono kwoty otrzymane w dniu zwolnienia tj. 31 stycznia 2003 r. W nawiązaniu do powyższego Sąd stwierdza, iż rozliczenie, na które powołuje się skarżący w pozwie, znajduje się w ww. aktach SR (tom I, k-46), i wskazuje się w nim – jako należności otrzymane w dniu zwolnienia 31. stycznia 2003 r. – kwotę [...] złotych.

Dla porządku Sąd wyjaśnia, iż przedmiotową sprawę Sąd Rejonowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 maja 2008 r. ([...]) przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, następnie Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 lipca 2008 r. ([...]) zmienił ww. postanowienie SR w tym zakresie, że przekazał przedmiotową sprawę Komendantowi Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. w celu nadania jej biegu na drodze służbowej w trybie administracyjnoprawnym.

Tak więc w sprawie administracyjnej prowadzonej przez organy administracji wojskowej, powyższy pozew stanowił wniosek żołnierza o spełnienie jego żądań. W nawiązaniu do powyższego zauważyć należy, iż błędnie w decyzji I-szoinstancyjnej podano, że organ rozpoznawał sprawę z urzędu.

Odnosząc się do meritum sprawy w zakresie, w jakim była rozpoznawana przez organy administracji wojskowej, tj. w zakresie żądania zwrotu kwoty potrąconego uposażenia, wskazać należy na przepisy ustawy z 11 września 2003 r. o zawodowej służbie wojskowej w brzmieniu obowiązującym w dniach wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej (Dz. U. Nr 179. poz. 1750 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm. – dalej Kodeks pracy).

Przepis art. 103 ust. 1 ustawy o zawodowej służbie wojskowej stanowi, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. W myśl zaś art. 87 § 1 i art. 91 § Kodeksu pracy, w celu potrącenia z wynagrodzenia sum

egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, wymagany jest tytuł wykonawczy, o ile pracownik nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie. W niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, takiego oświadczenia skarżący nie złożył. Wobec powyższego uznać należy, iż organ dokonując potrąceń naruszył wyżej wskazane regulacje.

Jednakże powyższe, w ocenie Sądu nie oznacza, iż organ niezasadnie odmówił zwrotu dokonanego potrącenia. W tym miejscu wskazać należy, iż skoro art. 103 ustawy o zawodowej służbie wojskowej odsyła do przepisów Kodeksu pracy, to oprócz wyżej wymienionych przepisów art. 87 § 1 i art. 91 § 1 Kodeksu pracy, znajdują również zastosowanie przepisy ogólne Kodeksu pracy m. in. art. 8. Zgodnie z powyższym przepisem nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

W doktrynie wskazuje się, iż nikt nie może "czynić ze swego prawa użytku" sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, tj. regułami, które nie będąc normami prawnymi, określają zachowania ludzi w ich wzajemnych stosunkach. Każda ze stron stosunku pracy musi postępować przy wykonywaniu swych uprawnień zgodnie z wymaganiami moralności i uznanymi regułami obyczajowymi. Oznacza to, że w stosunkach pracy liczy się nie sama "litera prawa", lecz także owe pozaprawne reguły nazwane w art. 8 "zasadami współżycia społecznego", ( Komentarz do art. 8 kodeksu pracy (Dz.U.98.21.94), [w:] R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.).

Również w orzecznictwie sądów powszechnych zwraca się uwagę, iż art. 8 Kodeksu pracy nie kształtuje praw podmiotowych, nie zmienia i nie modyfikuje praw, jakie wynikają z innych przepisów prawa. Przepis ten upoważnia sąd do oceny, w jakim zakresie, w konkretnym stanie faktycznym, działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie jego prawa i nie korzysta z ochrony prawnej. Ponadto w wyroku z dnia 20 grudnia 2006 r. I PK 171/06, OSNP 2008/3-4/34 Sąd Najwyższy wskazał, iż otrzymanie przez pracownika samorządowego przechodzącego na emeryturę dwóch świadczeń: odprawy emerytalnej i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.); sprzeczność ta wyrażała się w nieusprawiedliwionym uprzywilejowaniu tego pracownika w porównaniu z pracownikami urzędu państwowego, przy uwzględnieniu, że pracownik samorządowy otrzymuje przy przejściu na emeryturę równowartość rocznych zarobków wypłacaną z funduszy publicznych.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd jest zdania, iż wykorzystywanie przez skarżącego jego uprawnienia do ochrony uposażenia od dokonywania potrąceń bez jego zgody w sytuacji, gdy pobrał on już inne świadczenia, uznać należy za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie, żądanie przez skarżącego zwrotu potrąconych mu po przywróceniu do służby świadczeń uznać należy za wykonywanie uprawnień z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Nie do pogodzenia z powyższą zasadą jest otrzymanie przez żołnierza zawodowego zarówno świadczeń z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej jak i uposażenia za ten sam okres tak, jakby pozostawał w służbie. Zatem nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego jest otrzymanie przez skarżącego dwóch świadczeń, które wzajemnie w tym samym okresie się wykluczają. Nie można bowiem otrzymać uposażenia za zwolnienie ze służby w sytuacji, gdy na mocy decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji, skarżącemu przysługuje uposażenia za pełnienie służby.

Wobec powyższego uznać należy, iż organ - dokonując potrącenia, co prawda naruszył dyspozycję art. 87 § 1 i art. 91 § 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jednakże z uwagi na art. 8 Kodeksu pracy - orzeczenie o odmowie zwrotu potrąconych świadczeń jest w pełni uzasadnione. Należy dodać, iż powyższy pogląd prawny na tle art. 8 Kodeksu pracy wyrażony został w kilku wyrokach WSA w Poznaniu, podejmowanych w ostatnim okresie w sprawach w przedmiocie uposażeń żołnierzy (m. in. wyrok z dnia 24 marca 2010r. IV SA/ Po 913/09; wyrok z dnia 3 marca 2010r. IV SA/Po 350/09; wyrok z dnia 3 marca IVSA/Po 561/ 09).

W świetle powyższego poglądu prawnego, skład orzekający nie dopatruje się w zaskarżonej decyzji wad proceduralnoprawnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł jak sentencji.

Na marginesie Sąd zauważa, iż w pozwie do Sądu Rejonowego skarżący sformułował także drugie żądanie (dotyczące odsetek od zaległych uposażeń), poza tym w kwestii potrąconej kwoty, co stanowiło przedmiot orzekania przez organy w niniejszej sprawie administracyjnej, wytyczając granice sprawy administracyjnej, w której rozstrzyga sąd administracyjny.

MZ