Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 658/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1,  art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. mieszkańcy Gminy C. , w tym m.in. Skarżący J. P. (dalej: "Strona", "Skarżący"), zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] (dalej: "decyzja", "decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach") określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego "A" , na lata 2009-2020 oraz 2021-2030 z wyłączeniem eksploatacji pokładu [...] w obszarze administracyjnym Gminy C. oraz odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na "Wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego "A" na lata 2031-2048." W uzasadnieniu swojego wniosku wskazali, że do wydania decyzji doszło z rażącym naruszeniem prawa, decyzja była niewykonalna już w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały oraz że w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Podnieśli rażące naruszenie art. 82 ust. 2 pkt 3, art. 79 ust. 2 pkt 1 oraz art. 88l ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (na dzień decyzji środowiskowej: tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019), a także rażące naruszenie art. 16 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (na dzień decyzji: tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., nr 228, poz. 1947).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "organ", "Kolegium") decyzją z dnia [...]r., nr [...], stwierdziło nieważność opisanej wyżej decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r., w całości. Stwierdzono, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a to: art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (na dzień wydania decyzji: Dz. U. z 2008 r., Nr 199, poz. 1227, dalej: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku") w zakresie pkt I i pkt II sentencji decyzji, art. 82 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w zakresie pkt I sentencji decyzji oraz art. 80 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 82 ust. 1 wskazanej ustawy w zakresie pkt II sentencji decyzji.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się B. w K. Oddział "A" oraz Gmina B. występując z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy, odpowiednio z dnia [...] r. oraz z dnia [...]r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję dotychczasową. Skargi na powyższą decyzję Kolegium wniosły: B. w K. Oddział "A" przedkładając dowód uzupełniający - decyzję koncesyjną nr [...] wydaną przez Ministra Środowiska, a także Gmina B. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt. II SA/GI 708/15 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kolegium. Sąd w pierwszej kolejności odniósł się do wskazanych we wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. przyczyn nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej "k.p.a.") wskazując, że uczestnicy postępowania nie sformułowali konkretnych zarzutów przemawiających chociażby ogólnie o zaistnieniu przesłanek nieważności z pkt 5 i 6 § 1 art. 156 kpa, takich przesłanek nie dopatrzyły się również składy orzekające Kolegium. W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy również Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia tego rodzaju podstaw nieważności i w konsekwencji do czynienia w tym względzie bliższych rozważań. Sąd stwierdził, że braki wniosku o wydanie decyzji, w tym decyzji środowiskowej, nie przesądzają same w sobie o kwalifikowanej wadliwości decyzji, zatem nie można mówić o rażącym naruszeniu art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Natomiast ewentualne nieprawidłowości w zapewnieniu stronom czynnego udziału w postępowaniu stanowią co do zasady podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd nie podzielił również stanowiska Kolegium, aby decyzja środowiskowa w pkt II osnowy, została wydana z rażącym naruszeniem art. 80 ust. 1 i 2 oraz art. 82 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wskazując, że podstawą odmowy może stać się okoliczność, że z uwagi na bardzo odległy w czasie okres realizacji inwestycji nie można było w dacie orzekania przewidzieć i określić wszystkich jej następstw i wymagań w zakresie elementów, o jakich mowa w art. 82 ust. 2 wskazanej ustawy. Sąd uznał, że właśnie z taką sytuacją miał do czynienia Burmistrz Miasta B. w dacie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co zdaniem Sądu w jednoznaczny sposób wynika z treści opracowanego dla spornej inwestycji raportu oddziaływania na środowisko. Sąd wskazał także, że w zaskarżonej decyzji Kolegium nie uwzględniono treści art. 75 ust. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a także nie ustalono, czy skarżący w odniesieniu do pkt II sentencji posiadają interes prawny zgodnie z art. 28 k.p.a. Zdaniem Sądu, brak dostatecznych podstaw do przyjęcia, aby decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 83 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Należało bowiem ocenić czy raport oddziaływania na środowisko zawiera te elementy, które powinna zawierać charakterystyka. Sąd zaakcentował, że sprawa nie została należycie oceniona pod kątem zaistnienia negatywnej przesłanki w postaci wywołania decyzją nieodwracalnych skutków prawnych. Wskazał, że decyzja objęta postępowaniem nieważnościowym była wydana jako konieczna do uzyskania koncesji na wydobywanie węgla kamiennego ze złoża [...] w takim właśnie celu został wykorzystana, co potwierdza przedłożona Koncesja nr [...] Ministra Środowiska z dnia [...] r., zatem skoro wydobycie węgla w oparciu o przywołaną koncesję prowadzone jest już od 2010 r. to zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne.

Skarżący pismem z dnia 23 marca 2015 r. (data wpływu do organu: 25 marca 2016 r.) zarzucili wydanie decyzji środowiskowej z rażącym naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wskazując, że w raporcie zawarto nieprawdziwe informacje na temat istniejącego zagrożenia powodziowego, w szczególności w zakresie ochrony wałem przeciwpowodziowym. Nie pozyskano przy tym dostępnych w dacie wykonania raportu map zagrożenia powodziowego udostępnionych przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. lub dokumentacji Śląskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, które wykazały, że rzeka [...] nie posiada wału przeciwpowodziowego (w powołaniu na pismo Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. znak [...]). Skarżący podniósł również przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazując, że decyzja jest niewykonalna i jej niewykonalność ma charakter trwały opierając powyższe na twierdzeniu, że nie jest możliwe spełnienie uwarunkowań wskazanych w pkt 3 decyzji a dotyczących ochrony środowiska, bezpieczeństwa powszechnego, bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzkiego, a także przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. opartą na okoliczności, że wykonanie decyzji na terenie bezpośrednio zagrożonym powodzią może stanowić realizację znamion czynu z art. 164 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r., nr 88, poz. 553) poprzez sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa zdarzenia zagrażającego życiu i zdrowiu wielu osób oraz mieniu w wielkich rozmiarach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach ponownie rozpoznając sprawę decyzją z [...] r. nr [...] uchyliło w całości swoją decyzję z dnia [...] r. oraz odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji o treści sentencji: "Określam środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego "A" , na lata 2009-2020 oraz 2021-2030 z wyłączeniem eksploatacji pokładu [...] w obszarze administracyjnym Gminy C. " oraz umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o treści sentencji: "Odmawiam określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na "Wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego "A" , na lata 2031-2048." W uzasadnieniu organ podkreślił, że pozostaje związany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt. II SA/GI 708/15. Organ nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. przepisów art. 74 ust. 1 pkt 6 oraz art. 82 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku – w zakresie pkt I decyzji, organ nie dopatrzył się również innych wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. Następnie ustalił, że Skarżący nie mają interesu prawnego w zakresie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności pkt II decyzji, co uzasadniało zdaniem organu umorzenie postępowania w odniesieniu do pkt II decyzji.

Skargę na decyzję złożyli J. P. i S. P. , zarzucając naruszenie przepisów postępowania: art. 77 § 4 i 80 k.p.a., art. 156 § 1 k.p.a., art. 8 i 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 5 Dyrektywy 85/337/EWG, art. 40 ustawy Prawo wodne, art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. W oparciu o przedstawione zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu na okoliczność ich treści oraz o zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę z dnia 5 kwietnia 2017 r. Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Gl 313/17 oddalono skargę. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż organ wyraźnie stwierdził, że nie dopatrzył się żadnej z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jednocześnie odniósł się do poszczególnych przesłanek z przywołanego przepisu, co czyni nieuzasadniony zarzut w tym przedmiocie. Zaakcentował przy tym, że ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wyroku z dnia 14 stycznia 2016 r. II SA/Gl 708/15 wiążą Sąd orzekający w tej sprawie, co ma odniesienie do ustalenia, że w stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. i czynienia w tym względnie bliższych ustaleń. Za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym z cytowanego wyżej wyroku przyjął również, że wydana przez Ministra Środowiska decyzja koncesyjna nr [...] z dnia [...] r. wywołała już nieodwracalne skutki prawne, na jej podstawie doszło już bowiem do wydobycia kopalin. W dalszej kolejności, uzasadniając rozstrzygnięcie, Sąd przywołał art. 144 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, podnosząc, że właściciel nie może sprzeciwiać się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą, może jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, wywodząc brak interesu prawnego właścicieli nieruchomości w postępowaniach administracyjnych prowadzących do zaprzestania działalności powodującej zagrożenie zawiązane z ruchem zakładu górniczego. A zakwestionowanie decyzji środowiskowej oznaczałoby zakwestionowanie prawnych podstaw decyzji koncesyjnej wbrew regulacjom art. 144 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Sąd wyjaśnił też, że szczegóły wydobycia ustalane są na etapie późniejszym, tj. etapie koncesyjnym i to organ koncesyjny ma obowiązek ustalenia takich warunków wydobycia by zminimalizować jego negatywne skutki. Wskazał także, że nie może mieć znaczenia przesądzającego fakt, że projekt zagospodarowania złoża zawiera warunki eksploatacji określone przez samego przedsiębiorcę, to bowiem organ koncesyjny dokonuje konkretnych ustaleń dotyczących sposobu eksploatacji złoża, w tym także w zakresie ochrony środowiska i to on jest uprawniony do ewentualnej odmowy wydania koncesji. Skoro zatem obowiązywała i obowiązuje zasada racjonalnego wykorzystania kopalin i skoro wydana została koncesja, zatem po stronie właściwych organów pozostaje takie zadbanie o zabezpieczenie terenów nadrzecznych by eksploatacja górnicza nie stanowiła zagrożenia. Zauważył, że służy temu szereg możliwości technicznych, które umożliwiają zminimalizowanie zagrożenia przeciwpowodziowego. Sąd wyjaśnił, że nie można uznać argumentów o naruszeniu przepisów ustawy Prawo wodne, Prawo ochrony środowiska i art. 5 Dyrektywy 85/337/EWG, ponieważ to nie decyzja środowiskowa dopuszczała eksploatację złóż i ruch zakładu górniczego, ale decyzja koncesyjna, w której uwzględniono wymagania nie tylko decyzji środowiskowej, ale i szereg innych dokumentów, w tym projekt zagospodarowania złoża, w oparciu o który organ ustalił sposób wykonywania takiej działalności, również w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Sąd nadmienił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. II SA/Gl 708/15 nie przesądził o posiadaniu przez Skarżących interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji z dnia [...] r.

Na skutek wniesionej przez J. P. skargi kasacyjnej z dnia [...] r. wyrokiem z dnia 15 listopada 2019 r., Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt II OSK 3259/17, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd uznał za zasadny zarzut skargi kasacyjnej – naruszenia art. 144 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w zw. z art. 28 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przedmiotowe postępowanie dotyczy środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, a więc w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, na mocy której wprowadza się i realizuje zasadę udziału społeczeństwa w ochronie środowiska. Jednakże kontrolowane decyzje zostały wydane przed wejściem w życie art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. W poprzednim stanie prawnym obowiązywała regulacja ogólna, w myśl której stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przyjmowano, że dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca, konieczne było ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Wywodzono z przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy. Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony. Przyjmowano więc, że stroną postępowania jest właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że o ile można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu I instancji, że przepis art. 144 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze ma znaczenie przy określaniu stron w postępowaniu koncesyjnym, to nie do przyjęcia jest, że właściciel nieruchomości, po spełnieniu warunków, o których mowa w art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, nie jest stroną postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Takie stanowisko prowadziłoby w konsekwencji do przyjęcia, że w przypadku spraw dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin właściciel nieruchomości nawet po spełnieniu warunków zakreślonych art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, nie byłby nigdy stroną postępowania. W takiej sytuacji stroną byłby jedynie inwestor i ewentualnie organizacja społeczna, która została dopuszczona do udziału w postępowaniu. Za zasadny został uznany także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 kpa. Wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych stanowi jedynie przesłankę negatywną do stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie więc, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 kpa pociąga za sobą konieczność stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz podania okoliczności, z powodu których nie stwierdzono nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania - art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się bowiem do pozostałych zarzutów skargi, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym do kwestii ograniczenia postępowania dowodowego i prawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego. W uzasadnieniu wskazano również na brak zasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego niezastosowania przez organ art. 5 Dyrektywy 85/337/EWG przy uwzględnieniu uzasadnienia sformułowanego przez Sąd I instancji.

Skarżący pismem z dnia 20 lutego 2020 r. uzupełnił skargę wskazując na rażące naruszenie art. 40 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – opinii hydrologicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ponownie rozpoznając sprawę wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Gl 49/20 uchylił zaskarżoną decyzję. Za zasadny uznał zarzut skargi naruszenia art. 77 § 4 i art. 80 k.p.a. – poprzez ograniczenie postępowania dowodowego wyłącznie do dokumentów przedstawionych we wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, bez odniesienia się do faktów i dokumentów znanych organowi z urzędu, a także naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji i nieodniesienie się do całości argumentacji, podniesionej we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej, co przede wszystkim dotyczy art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne. Sąd zaakcentował, że aby mówić o rażącym naruszeniu prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tego rodzaju okoliczność musi wynikać z akt postępowania. O ile zatem mapy zagrożenia powodziowego nie znajdowały się w aktach sprawy, a w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawarto nieprawdziwe informacje co do istnienia wału przeciwpowodziowego rzeki [...], zabezpieczającego teren przedsięwzięcia, to tego rodzaju okoliczności mogą jedynie uzasadniać wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Sąd podkreślił, że wymienione kwestie zostały pominięte przez Kolegium. Organ ograniczył się jedynie do okoliczności, podniesionych we wnioskach o ponowne rozpoznanie sprawy, błędnie uważając, że brak przesłanek nieważności został już przesądzony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 708/15, podczas gdy w wyroku tym przesądzono wyłącznie kwestię braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji odnoszącej się do pkt II osnowy, wskazując na brak podstaw do przyjęcia aby decyzja, w tej części, została wydana z rażącym naruszeniem art. 80 ust. 1 i 2 oraz art. 82 ust. 1 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku. W powołaniu na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2019 r. sygn. II OSK 3259/17 wskazano, że na etapie sądowej kontroli decyzji nie można jednoznacznie odmówić Skarżącym przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym. Wymaga to bowiem poczynienia ustaleń przez organ administracji, czy skarżący są właścicielami nieruchomości na obszarze, na który zgodnie z wnioskiem inwestora oddziaływać miało przedsięwzięcie, planowane na lata 2031-2048. Ponadto za Naczelnym Sądem Administracyjnym podkreślono brak podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 5 Dyrektywy 85/337/EWG. Niewypełnienie przez organy Państwa obowiązku dostarczenia przedsiębiorcy studium ochrony przeciwpowodziowej, a w efekcie zawarcie nieprawdziwych informacji o istnieniu wału przeciwpowodziowego oraz nienależyte wyjaśnienie okoliczności sprawy, nie stanowi o naruszeniu tej Dyrektywy, gdyż decyzja środowiskowa nie dopuszcza eksploatacji złóż. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. II SA/Gl 708/15 w zakresie, w którym stwierdzono brak rażącego naruszenia art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Braki wniosku służące ustaleniu kręgu stron postępowania, nie przesądzają same w sobie o kwalifikowanej wadliwości decyzji, a ewentualne nieprawidłowości w zapewnieniu stronom czynnego udziału w postępowaniu, stanowią przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podkreślił, że następujące wnioski dowodowe: prognoza wpływu eksploatacji projektowanej w okresie 2009-2020, pismo Dyrektora Departamentu Planowania

i Zasobów Wodnych Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 21 maja 2015 r. oraz mapy geodezyjne i opinia hydrologiczna, a także mapy studium nie mają znaczenia dla wyniku sprawy (art. 106 § 3 p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a., poprzez brak odniesienia się przez organ do wszystkich wniosków dowodowych i zarzutów Skarżących, a zwłaszcza naruszenia art. 40 ust. 1 pkt 3, art. 82 ust. 2 pkt 3, art. 88l ust. 1 pkt 1 i art. 79 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo wodne z 2001 r., a także art. 16 ust. 3 pkt 5 ustawy Prawo geologiczne

i górnicze, oraz przedwczesnego przyjęcia, że Skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu.

W wytycznych wskazano na zasadność odniesienia się przez organ do zarzutu naruszenia powołanej ustawy – Prawo wodne z 2001 r. (wg stanu prawnego z daty wydania decyzji środowiskowej), ustalenie czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej w pkt II pochodził od właścicieli nieruchomości położonych na obszarze oddziaływania planowanej eksploatacji, a w takim wypadku orzeczenie merytorycznie co do pkt II decyzji środowiskowej. Sąd podkreślił, że wnioski dowodowe Skarżących, złożone w postępowaniu administracyjnym winny odnieść skutek tylko w takim zakresie, w jakim zmierzały do wykazania przesłanek nieważnościowych. Zauważył także, że organ pominął pozostałe zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji

i kolejnym piśmie Skarżących z dnia 23 marca 2016 r. Sąd wskazał również, że upływ 10 lat od doręczenia decyzji środowiskowej, nie stanowi negatywnej przesłanki do stwierdzenia jej nieważności, a negatywną przesłanką jest natomiast wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych wobec udzielenia koncesji na wydobycie kopaliny, co dotyczy pkt I kwestionowanej decyzji.

Pismem z dnia 5 listopada 2020 r., w powołaniu na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. II SA/Gl 49/20, Skarżący sprecyzował zarzuty rażącego naruszenia przepisów prawa:

- art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez określenie decyzją o uwarunkowaniach środowiskowych przedsięwzięcia na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 84 ustawy Prawo wodne, pomimo że przepis art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne zabraniał lokalizowania na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią inwestycji zaliczanych do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko,

- art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez określenie decyzją o uwarunkowaniach środowiskowych przedsięwzięcia skutkującego zmianą ukształtowania terenu na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią, pomimo że przepis art. 82 ust. 2 pkt 3 zabraniał zmian ukształtowania terenu na tych obszarach wskazując, że Skarżący, nie zgadza się z wykładnią stosowanie tego przepisu jedynie do obszarów naziemnych,

- art. 16 ust. 3 pkt 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez pominięcie opinii organu odpowiedzialnego za utrzymanie wód oraz uzgodnienia z organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego w decyzji poprzedzającej udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin z obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi, podczas gdy zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji określającej szczegółowe warunki wydobywania kopaliny, na mocy art. 4a ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne uzgodnienia z organem właściwym do spraw gospodarowania wodami wymagały również studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w zakresie zagospodarowania obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi oraz ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Pełnomocnik "C" w B. pismem z dnia 15 stycznia 2021 r. podkreślił brak zaistnienia przesłanek rażącego naruszenia prawa, wskutek czego brak podstaw do rozpatrywania przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: decyzji Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. wskazując, że podnoszone przez Skarżącego zarzuty naruszenia art. 40 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne nie dotyczą etapu wydawania decyzji środowiskowej, a zgodnie z art. 40 ust. 3 dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej może zwolnić od zakazu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 określając warunki niezbędne dla ochrony, jakości wód, jeżeli nie spowoduje to zagrożenia dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi, co odbywa się już na etapie po wydaniu koncesji a przed przystąpieniem do wydobywania kopalin, przy czym zakazy, o których mowa w art. 40 ust. 1 nie dotyczą inwestycji podziemnych. Podkreślił, że ustawa nie zawiera definicji charakterystyki, a jako załącznik do decyzji został dołączony raport oddziaływania na środowisko, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku raport powinien zawierać charakterystykę całego przedsięwzięcia. Wskazał, że wystąpienie z wnioskiem o zwolnienie, o którym mowa w art. 40 ust. 3 ustawy Prawo wodne, odbywa się nie na etapie wydawania decyzji środowiskowej, a dopiero na późniejszym etapie, w decyzji określa się jedynie środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia, a nie zwolnienia czy zakazy w realizacji danego przedsięwzięcia, co określa dopiero decyzja koncesyjna i plan ruchu zakładu górniczego. W odniesieniu do art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska nadmienił, że przepis ten nie obowiązywał w dacie wydania decyzji. Natomiast co do zarzutu nieprawdziwych informacji w temacie wału przeciwpowodziowego wskazano, że w raporcie mowa o obwałowaniu, czyli tzw. nasypie tymczasowym, który istniał w dacie sporządzania raportu, natomiast wał pozostawał w fazie budowy.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach orzekło uchylić w całości decyzję z dnia [...]r. nr [...], którą Kolegium stwierdziło nieważność w całości decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, o treści sentencji: określam środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego "A" , na lata 2009-2020 oraz 2021-2030 z wyłączeniem eksploatacji pokładu [...] w obszarze administracyjnym Gminy C. " oraz odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na "Wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego "A" na lata 2031-2048" oraz odmówiło stwierdzenia nieważności opisanej powyżej decyzji. Organ na wstępie zaznaczył, że ocena legalności decyzji została dokonana pod kątem występowania przesłanek do stwierdzenia nieważności tej decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz w warunkach związania: wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. II SA/Gl 708/15, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Gl 313/17 w zakresie, w którym nie został zakwestionowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Gl 49/20 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2019 r. sygn. II OSK 3259/17. Uzasadniając motywy rozstrzygnięcia organ przedstawił sposób ustalenia interesu prawnego do złożenia wniosku w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji co do pkt II osnowy stwierdzając, że Skarżący posiada interes prawny stanowiący legitymację do złożenia przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zarówno w pkt I jak i w pkt II (str. 19 decyzji organu z dnia [...] r.). Organ nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w odniesieniu do pkt I i II osnowy decyzji oraz art. 82 ust. 3 tej ustawy w odniesieniu do pkt I decyzji, powołując w tym zakresie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Gl 49/21, w którym nie podzielono zarzutu naruszenia wskazanych przepisów prawa (str. 21 decyzji organu z dnia [...] r.). Następnie organ dokonał analizy zarzutów wskazanych w treści wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. ustalając, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji środowiskowej (str. 22 decyzji organu z dnia [...] r.). Podkreślił, że dla terenu objętego inwestycją nie został określony obszar bezpośredniego zagrożenia powodzią, a dokumenty, które zdaniem Skarżących miałyby świadczyć o wyznaczonych obszarach zagrożenia, a miałyby być znane organowi z urzędu, mogłyby stać się ewentualnie przesłanką wznowieniową. W odniesieniu do art. 88l ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne organ wskazał, że na dzień wydania decyzji środowiskowej przepis ten jeszcze nie obowiązywał, zatem brak podstaw, aby podzielić zarzut Skarżącego. Co do zarzutu naruszenia art. 16 ust. 3 pkt 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze organ podniósł, że przepis ten został skierowany do organu wydającego koncesję, a nie decyzję środowiskową i nie znajduje w tym zakresie zastosowania. Organ nie podzielił również przedstawionej przez Skarżącego interpretacji przepisu art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (str. 24 decyzji organu z dnia [...] r.). W uzasadnieniu podkreślono również brak rażącego naruszenia art. 79 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne jako przepisu skierowanego do dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej nieznajdującego zastosowania dla wydania decyzji środowiskowej, oraz art. 84 ustawy Prawo wodne skierowanego do organów planistycznych. Podobnie w odniesieniu do art. 4a pkt 1 i 3 ustawy Prawo wodne organ wskazał, że przepis ten nie miał zastosowania przy wydawaniu decyzji środowiskowych. Organ nie dopatrzył się naruszenia przepisu art. 66 ust 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz art. 82 ust. 3 tej ustawy podnosząc, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Badając zarzuty określone w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, o których mowa w przywołanym przepisie (str. 26 decyzji organu z dnia [...] r.). Odnosząc się do pkt II decyzji, tj. odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań organ przywołał wyrażone w tym zakresie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. II SA/Gl 708/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. II SA/Gl 49/20, wskazując na brak przesłanek nieważności decyzji (str. 27 decyzji organu z dnia [...] r.). Organ nie dopatrzył się również pozostałych wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

- poprzez błędne przyjęcie, że rzeka [...] nie posiada wału przeciwpowodziowego, ale nasyp tymczasowy, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że posiada wał przeciwpowodziowy na prawym brzegu w km 0+000 – 1+450, podobnie wały przeciwpowodziowe posiada potok [...], których również nie uwzględniono,

- poprzez zaniechanie dokonania przez organ analizy materiału dowodowego oraz dokonania ustaleń stanu faktycznego pod kątem zastosowania: art. 40 ust. 1 pkt 3, art. 82 ust. 2 pkt 3 oraz art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne, w szczególności: ustalenia czy decyzja środowiskowa określała miejsce realizacji przedsięwzięcia pomiędzy prawym wałem przeciwpowodziowym i korytem rzeki [...] w km 0+000 – 1+450 i analogicznie w odniesieniu do wałów przeciwpowodziowych potoku [...], w konsekwencji czy narusza to dyspozycję art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez zlokalizowanie przedsięwzięcia na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią wymienionych w art. 82 pkt 1 ustawy Prawo wodne, a także czy w wyniku przedsięwzięcia nastąpi zmiana ukształtowania terenu na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią, co byłoby sprzeczne z treścią art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne oraz czy przedsięwzięcie spowoduje niedopuszczalne osiadanie urządzeń wodnych lub ich części,

- poprzez zaniechanie przez organ ustalenia stanu faktycznego pod kątem skutków przedsięwzięcia istotnych na gruncie art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne, a co doprowadziło organ do błędnego stwierdzenia, że wskazane przepisy ustawy Prawo wodne mogły mieć zastosowanie w sprawie, tymczasem z materiału dowodowego, w tym treści decyzji środowiskowej, wynika, że przedsięwzięcie będzie wiązało się z niezwykle dużym zagrożeniem powodziowym dla terenów przyległych do rzeki [...] oraz potoku [...], co wyklucza możliwość zwolnienia z zakazów z powodu niespełnienia warunków przepisu art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne,

- poprzez niewnikliwą analizę materiału dowodowego i wyciągnięcie z niego błędnych logicznie wniosków, ponieważ organ błędnie przyjął, że Burmistrz Miasta B. dostrzegł zagrożenie ze strony wód rzeki [...] i w treści decyzji w jej pkt 3 określił warunki środowiskowe dotyczące ochrony środowiska w tym zakresie w gminie C. i uwzględniając w tej kwestii porozumienie dokonane z Wójtem Gminy C. , tymczasem Wójt Gminy C. nie wniósł w decyzji żadnych uwag dotyczących zagrożenia powodziowego ze strony rzeki [...] i nie uwzględniono żadnego porozumienia z Wójtem Gminy C. w tym zakresie, ani też nie określono warunków środowiskowych zabezpieczających interesy mieszkańców gminy C. , których nieruchomości mogłyby zostać zagrożone przez wody powodziowe,

2. art. 7, 77 § 1 i 4 i art. 80 k.p.a. poprzez nieodniesienie się i niedokonanie przez organ analizy dowodu w postaci załącznika mapowego do Studium i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy C. z dnia [...] r., określającego obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi rzeki [...], w tym obszary bezpośredniego i potencjalnego zagrożenia powodzią, a który to załącznik był dowodem znanym organowi z urzędu na etapie wydawania decyzji środowiskowej,

a także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

3. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie doszło do rażącego, kwalifikowanego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, podczas gdy takie naruszenie miało miejsce,

4. art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez błędne niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie mamy do czynienia z obszarem bezpośredniego zagrożenia powodzią, podczas gdy taki obszar występuje,

5. art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez błędne uznanie, iż przepisy te mogły mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy nie było ku temu przesłanek, skoro przedsięwzięcie będzie wiązało się z niezwykle dużym zagrożeniem powodziowym dla terenów przyległych do rzeki [...] oraz potoku [...], co wynika wprost z materiału dowodowego,

6. art. 40 ust. 1 pkt 3 oraz art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie, co nastąpiło na skutek błędnego uznania przez organ, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, a ponadto mogły mieć zastosowanie art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne przewidujące wyjątki od zastosowania wskazanych przepisów,

7. art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne poprzez błędne niezastosowanie, pomimo że z materiału dowodowego wynikało, iż przedsięwzięcie spowoduje znaczne obniżenie terenu, co może spowodować osiadanie urządzeń wodnych w postaci wału przeciwpowodziowego znajdującego się na prawym brzegu rzeki [...] i potoku [...], a co sprzeczne jest z dyspozycją wskazanego przepisu.

Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że rzeka [...] w województwie śląskim nie posiada prawego wału przeciwpowodziowego w km 1+450 – 6+120, natomiast posiada prawy wał w km 0+000 – 1+450, co wynika z pisma Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. Należało zdaniem Skarżącego przeanalizować, czy decyzja środowiskowa określała miejsce realizacji przedsięwzięcia pomiędzy prawym wałem przeciwpowodziowym i korytem rzeki [...] w km 0+000 – 1+450, i odpowiednio analizę należało wykonać w odniesieniu do wału przeciwpowodziowego potoku [...]. Podkreślił, że decyzja narusza zakaz wynikający z art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez zlokalizowanie przedsięwzięcia na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią. Następnie podniósł, że organ nie dokonał ustaleń pod kątem wypełnienia dyspozycji art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne zakazującej zmiany ukształtowania terenu, a także dyspozycji art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne w powołaniu na możliwe osiadanie urządzeń wodnych w postaci wału przeciwpowodziowego. W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania podkreślił, że gdyby organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał wskazanych w uzasadnieniu skargi ustaleń to mógłby dość do wniosku, że decyzja środowiskowa została wydana z rażącym naruszeniem art. 40 ust. 1 pkt 3, art. 82 ust. 2 pkt 3 i art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne (str. 8 uzasadnienia skargi). Skarżący wskazał również, że załącznik mapowy do Studium uwarunkowań z 2007 r. był znany organowi na dzień wydania decyzji, zatem nie stanowi nowego dowodu ani nie zawiera nowych okoliczności, a uwzględnia obszary bezpośredniego i potencjalnego zagrożenia powodzią. Przywołał także Raport NIK w zakresie, w którym stwierdza, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. nie wykonał Studium ochrony przeciwpowodziowej rzeki [...] w zakresie wymaganym art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne, a mapa obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi została wykonana dopiero w 2010 r. Wskazał, że znajomość lokalizacji obszarów bezpośredniego i potencjalnego zagrożenia powodzią potwierdzają również zapisy decyzji środowiskowej w części, w której organ powołuje się na niezwykle duże zagrożenie dla terenów przyległych do rzeki [...] oraz potoku [...]. Podkreślił brak podstaw do ewentualnego zastosowania w niniejszej sprawie zwolnienia, o którym mowa w art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne (str. 10 uzasadnienia skargi). W ocenie Skarżącego organ środowiskowy zignorował całkowicie bezpieczeństwo mieszkańców gminy C. i uwzględnił w decyzji wyłącznie interes przedsiębiorcy, naruszając rażąco zakazy wynikające z ustawy Prawo wodne (str. 11 uzasadnienia skargi). Zdaniem Skarżącego decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wbrew zakazom wynikającym z przepisów ustawy Prawo wodne, których treść nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.

W odpowiedzi na skargę z dnia 31 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ podtrzymał argumentację przedstawioną w decyzji z dnia [...] r., podkreślił ponadto, że na etapie wydania zaskarżonej decyzji pozostawał związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania określonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Gl 49/20. Kolegium nie dopatrzyło się przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a., dokonało badania wszystkich przepisów wskazanych przez wnioskodawców oraz odniosło się do zakresu postępowania dowodowego jakie mogło być przeprowadzone w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Podobnie pełnomocnik uczestnika postępowania "D" w . w odpowiedzi na skargę z dnia 12 sierpnia 2021 r. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że Kolegium w sposób wnikliwy dokonało zbadania przesłanek nieważnościowych decyzji i nie dopatrzyło się w sprawie – wskazanych przez Skarżących we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jak i w toku dalszego postępowania administracyjnego – rażącego naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi, natomiast zgodnie z art. 153 p.p.s.a. sąd jest związany wyrażoną w orzeczeniu sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, co w niniejszej sprawie dotyczy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. II SA/Gl 708/15, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 sierpnia 2017 r. sygn. II SA/Gl 313/17 w części, w której nie został zakwestionowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokiem z dnia 15 listopada 2019 r. sygn. II OSK 3259/17, a także wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Gl 49/20 oraz wspomnianym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2019 r. sygn. II OSK 3259/17.

Istotą niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd przy tym zwraca uwagę, że w wyniku prowadzonego przez organ postępowania nie dochodzi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ocena dokonywana przez organ administracji dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2015 r., I OSK 1021/13, Lex nr 1655816). Wniosek o stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, który dotyczy wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji obarczonej kwalifikowanymi wadami prawnymi. W orzecznictwie akcentuje się, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco, a ich zaistnienie powinno być bezsporne i mieć oczywisty charakter, co podkreśla wyjątkowość tej instytucji (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., IV SA 1380/97, Lex nr 47894; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 1998 r., IV SA 912/97, Lex nr 45693; P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2021). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji mają co do zasady charakter materialnoprawny. Nie są one związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, ale wynikają z samej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1998 r., II SA 1079/98, Lex nr 41821; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 1999 r., IV SA 1646/97, Lex nr 48679). W rezultacie ustalenia czynione celem wyeliminowania ostatecznej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. muszą być jednoznaczne i bezsporne. Ustawodawca w art. 156 § 1 k.p.a. wskazuje enumeratywny katalog przesłanek nieważności decyzji. Skarżący, na aktualnym etapie postępowania, formułując zarzuty skargi podniósł wystąpienie przesłanki wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jednakże organ był obowiązany do zbadania także pozostałych przyczyn nieważności. Jak wskazuje się w orzecznictwie przedmiotu organ administracji nie jest bowiem związany zarzutami zawartymi we wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji i jeśli nawet uważa, że podniesione przez wnioskodawcę zarzuty są niezasadne, to musi zbadać z urzędu, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1999 r., IV SA 1715/97, Lex nr 48731; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97, Lex nr 47887).

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ramy niniejszego postępowania, poza wskazanymi powyżej, wyznacza kontrola wypełnienia przez Kolegium wytycznych określonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Gl 49/20, a zatem weryfikacja czy organ odniósł się do wszystkich wskazań Sądu oraz czy wypełnił wszystkie wytyczne prawidłowo uzasadniając swoje stanowisko. Jak wynika z uzasadnienia przywołanego wyroku do obowiązków organu należało:

1) odniesienie się przez organ do zarzutu naruszenia ustawy – Prawo wodne z 2001 r. (wg stanu prawnego z daty wydania decyzji środowiskowej), w szczególności do zarzutu naruszenia: art. 40 ust. 1 pkt 3, art. 82 ust. 2 pkt 3, art. 88(l) ust. 1 pkt 1, art. 79 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo wodne z 2001 r.,

2) ustalenie czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej w pkt II, pochodził od właścicieli nieruchomości, położonych na obszarze oddziaływania planowanej eksploatacji, a w takim wypadku orzeczenie merytorycznie co do pkt II decyzji środowiskowej,

3) odniesienie się do zarzutów zawartych we wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji oraz w piśmie Skarżących z dnia 23 marca 2015 r.

Sąd podkreślił przy tym, że wnioski dowodowe Skarżących, złożone w postępowaniu administracyjnym winny odnieść skutek tylko w takim zakresie, jakim zmierzały do wykazania przesłanek nieważnościowych. Wskazał również, że upływ 10 lat od doręczenia decyzji środowiskowej, nie stanowi negatywnej przesłanki do stwierdzenia jej nieważności, a negatywną przesłanką jest natomiast wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych wobec udzielenia koncesji na wydobycie kopaliny, co dotyczy pkt I kwestionowanej decyzji.

Przeprowadzona przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie weryfikacja wypełnienia przez organ wytycznych określonych w wyżej wymienionym wyroku o sygn. II SA/Gl 49/20 prowadzi do następujących wniosków.

Wypełniając pierwszą z wytycznych Sądu – w zakresie odniesienia się do zarzutów skierowanych względem przepisów ustawy Prawo wodne obowiązujących na dzień wydawania decyzji środowiskowej, organ równocześnie dokonał analizy zarzutów wskazanych w treści wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. ustalając, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji środowiskowej. Organ podkreślił, że dla stwierdzenia czy doszło do rażącego naruszenia przywołanego przepisu konieczne stało się ustalenie czy nieruchomości wnioskodawców w chwili wydawania decyzji środowiskowej położone były na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią, a jak ustalono obwałowanie, o którym mowa na str. 120 raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, to tzw. nasyp tymczasowy, a nie wał (wał przeciwpowodziowy na dzień wydania decyzji znajdował się na etapie budowy), zatem dla ustalenia obszaru bezpośredniego zagrożenia powodzią nie można było skorzystać z definicji zawartej w art. 82 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Organ dokonał analizy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego ustalając, że strefa przepływów i wezbrań powodziowych określona na podstawie studium, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne nie została w planach uwzględniona, natomiast przedstawione przez Skarżącego mapy zagrożenia powodziowego sporządzone przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. w 2004 r., zawierające bezpośrednią i pośrednią strefę zagrożenia powodzią nie zostały uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy C. obowiązującego na dzień wydania decyzji środowiskowej. Dla tego terenu nie został określony obszar bezpośredniego zagrożenia powodzią. Obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi, zostały wyznaczone – jak podkreśla sam Skarżący – dopiero w 2011 r., zatem po wydaniu decyzji przez organ. W uzasadnieniu podkreślono również brak rażącego naruszenia art. 79 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne jako przepisu skierowanego do dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej nieznajdującego zastosowania dla wydania decyzji środowiskowej, oraz art. 84 ustawy Prawo wodne skierowanego do organów planistycznych. W odniesieniu do art. 88l ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne organ wskazał, że na dzień wydania decyzji środowiskowej przepis ten jeszcze nie obowiązywał, zatem brak podstaw, aby podzielić zarzut Skarżącego. Przepis ten został dodany na mocy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 32, poz. 159). Na marginesie Sąd zauważa, że przepis art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne nie pozostaje związany z niniejszym postępowaniem, a dotyczy sytuacji wprowadzenia stanu klęski żywiołowej, a jego powołanie w wytycznych wyroku o sygn. II SA/Gl 49/20 stanowi prawdopodobnie wyłącznie zwykłą omyłkę. Co do zarzutu naruszenia przepisu art. 16 ust. 3 pkt 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze (zarzut sformułowany w treści wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r.) organ podniósł, że przepis ten został skierowany do organu wydającego koncesję a nie decyzję środowiskową i nie znajduje w tym zakresie zastosowania, nie sposób mówić zatem o jego naruszeniu przez organ.

W zakresie drugiej wytycznej, tj. ustalenie czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej w pkt II pochodził od właścicieli nieruchomości, położonych na obszarze oddziaływania planowanej eksploatacji, a w takim wypadku orzeczenie merytorycznie co do pkt II decyzji środowiskowej, organ szczegółowo przedstawił podjęte czynności zmierzające do ustalenia interesu prawnego wnioskodawców oraz wnikliwie uzasadnił tok postępowania prowadzący do tych ustaleń. Organ wskazał, że po doręczeniu wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności, pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. wezwał wnioskodawców do wykazania przez każdego z nich interesu prawnego do złożenia tego wniosku i udziału w postępowaniu poprzez wskazanie tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości, tj. o wykazanie czy są właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem wieczystym lub posiadającym inne prawo rzeczowe do nieruchomości sąsiadujących z terenem, na którym ma zostać realizowana przedmiotowa inwestycja. Równocześnie pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. wezwał Burmistrza Miasta B. o nadesłanie mapy z zaznaczonym i opisanym obszarem oddziaływania przedsięwzięcia i numerami działek znajdującymi się w tym obszarze oddziaływania oraz działkami, których właścicielami, współwłaścicielami, użytkownikami wieczystymi albo posiadającymi inne prawo rzeczowe są wnioskodawcy, wskazanie osób o wymienionym tytule prawno-rzeczowym do nieruchomości wszystkich działek bezpośrednio sąsiadujących z terenem, na którym przedsięwzięcie ma być realizowane oraz znajdujących się w jego zasięgu, przedłożenie dokumentów na wskazane okoliczności, które umożliwiłyby ustalenie stron postępowania np. wypisów z ewidencji gruntów (str. 15 decyzji organu z dnia [...] r.). Po doręczeniu informacji przez wnioskodawców oraz dokumentów przez Burmistrza Miasta B. organ podjął kolejne czynności wyjaśniające zwracając się pismem z dnia [...] r. o kolejne wyjaśnienia i dokumenty do Wójta Gminy C. , Burmistrza Miasta B. i Starostę Powiatu B. . Nadesłane mapy pozwoliły na ustalenie, że działki o numerach geodezyjnych wskazanych przez wnioskodawców znajdują się na terenie, na który będzie oddziaływać planowane przedsięwzięcie. Kolegium stwierdziło, że m.in. Skarżący posiada interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Organ wyjaśnił, że źródła interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. w postępowaniu w przedmiocie określenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia należy poszukiwać w prawach rzeczowych do nieruchomości, które znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia (str. 17 decyzji organu z dnia [...] r.), a organ administracyjny nie jest związany zakreślonym na mapie ewidencyjnej dołączonej do wniosku obszarem przedsięwzięcia, lecz w oparciu o ustalenie postępowania dowodowego dokonuje weryfikacji danych przedstawionych na tę okoliczność przez inwestora. Podkreślono, że organ zbadał położenie nieruchomości w oparciu o mapę sytuacyjno-wysokościową obejmującą obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Z poczynionych ustaleń oraz zgromadzonych materiałów wynikało, że działki wnioskodawców są położone na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, natomiast za wskazany obszar uznano obszar w granicach, na których inwestor planuje wydobywanie kopaliny ze złóż oraz prowadzenie robót górniczych, a także obszar objęty przewidywanymi wpływami robót górniczych (str. 18 decyzji organu z dnia [...] r.). Ustalono, że wymienione działki geodezyjne, w tym działka Skarżącego, położone są w obszarze, na który ma oddziaływać planowane przedsięwzięcie określone w pkt II osnowy decyzji a dotyczące planowanej eksploatacji przewidzianej na lata 2009-2020 i 2021-2030 oraz 2031-2048, co doprowadziło do stwierdzenia, że Skarżący posiada interes prawny stanowiący legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zarówno w pkt I jak i w pkt II (str. 19 decyzji organu z dnia [...] r.).

Sąd w wyroku o sygn. II SA/Gl 49/20 wskazał również, że Kolegium pominęło pozostałe zarzuty zawarte we wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji oraz kolejnym piśmie Skarżących z dnia 23 marca 2015 r. W treści wniosku Skarżący podnieśli naruszenie: art. 82 ust. 2 oraz art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne, a także art. 16 ust. 3 pkt 5 Prawo geologiczne i górnicze, do których to zarzutów organ odniósł się – jak wskazano powyżej – wraz z wypełnieniem pierwszej wytycznej Sądu. Natomiast w kolejnym piśmie Skarżących z dnia 23 marca 2015 r. wskazano na zaistnienie przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (wraz ze wskazaniem, że raport zawiera nieprawdziwe informacje na temat istniejącego wału przeciwpowodziowego i został sporządzony z rażącym naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku), następnie podniesiono przesłankę z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Organ odnosząc się do tak zakreślonych zarzutów wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie dopatrzył się naruszenia przepisu art. 66 ust 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz art. 82 ust. 3 tej ustawy podnosząc, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, akcentując przy tym, że organ dokonał badania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ustalając że ustawa nie zawiera definicji "charakterystyki przedsięwzięcia", a załącznik dołączony do decyzji - raport oddziaływania na środowisko zawiera te elementy, które powinna zawierać charakterystyka. Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku raport odziaływania na środowisko powinien zawierać charakterystykę całego przedsięwzięcia oraz warunki użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania. Wydana decyzja dotyczy konkretnego wariantu a dołączona do niej charakterystyka w postaci raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawierającego charakterystykę przyjętego wariantu spełnia wymogi art. 82 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (str. 25 decyzji organu z dnia [...] r.). Organ odniósł się również do zarzutu w zakresie nieprawdziwych informacji co do wału przeciwpowodziowego wyjaśniając, że w raporcie mowa o obwałowaniu, natomiast wał pozostawał w trakcie budowy. Badając zarzuty określone w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, o których mowa w przywołanym przepisie. Co do pkt 5 podniósł, że decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania na realizację przedsięwzięcia nie podlega wykonaniu ze względu na swój przedmiot a jedynie określa warunki, które miały być uwzględnione w procesie inwestycyjnym, a co do pkt 6 – przesłanka dotyczy decyzji a nie jej rozstrzygnięcia, natomiast decyzja nie była decyzją wykonalną, zatem wykazana podstawa nieważności nie mogła odnieść skutku (str. 26 decyzji organu z dnia [...]r.). Organ powołał również związanie wyrokiem o sygn. II SA/Gl 49/20, w którym Sąd zaakcentował, że "we wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. uczestnicy postępowania wskazali w tym względzie na przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 6 kpa. Nie sformułowali jednak konkretnych zarzutów przemawiających chociażby ogólnie, zaistnieniu przesłanek nieważności z pkt 5 i 6 § 1 art. 156 kpa. Takich przesłanek nie dopatrzyły się również składy orzekające Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy również Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia tego rodzaju podstaw nieważności i w konsekwencji do czynienia w tym względzie bliższych rozważań." (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Gl 49/20 za: wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. II SA/GI 708/15).

Następnie zauważając, że Sąd w wyroku o sygn. II SA/Gl 49/20 podkreślił zasadność uwzględnienia wniosków dowodowych Skarżących tylko w takim zakresie, jakim zmierzały do wykazania przesłanek nieważnościowych odniósł się do granic postępowania dowodowego. Podkreślił przy tym, że organ w postępowaniu nieważnościowym nie rozpatruje sprawy merytorycznie i nie jest obowiązany do czynienia ustaleń dokonywanych w sprawie rozstrzygającej co do istoty, a bada jedynie zgodność kontrolowanej decyzji w zakresie przesłanek z art. 156 §1 k.p.a. Tylko w tym zakresie dowody zmierzające do wykazania przesłanek nieważnościowych zostały uwzględnione przez organ oraz poddane ocenie (str. 28 decyzji organu z dnia [...] r.). A dokumenty, które zdaniem Skarżących, miałyby świadczyć o wyznaczonych obszarach zagrożenia i miałyby być znane organowi z urzędu (tj. studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy C. z dnia [...] r.), mogłyby stać się ewentualnie przesłanką wznowieniową. Podkreślono, że pomimo braku wyznaczenia obszarów bezpośredniego zagrożenia Burmistrz Miasta B. dostrzegł zagrożenie i w pkt 3 decyzji określił warunki środowiskowe dotyczące ochrony środowiska w tym zakresie uwzględniając porozumienie dokonane z Burmistrzem miasta C. (str. 24 decyzji organu z dnia [...] r.). Natomiast dokumenty w postaci map zagrożenia powodziowego z 2013 r. nie zostały uwzględnione, jako że nie istniały w dniu wydania decyzji środowiskowej. W rezultacie – w ocenie Sądu – organ pominął te dowody, które uznał za niezwiązane z postępowaniem nieważnościowym powołując się przy tym na związanie stanowiskiem wyrażonym w wyroku o sygn. II SA/Gl 49/20, a także odniósł się do wskazywanej przez Skarżącego kwestii "dowodów znanych organowi z urzędu".

Niezależnie od wytycznych określonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku o sygn. II SA/Gl 49/20 organ odniósł się do zarzutów sformułowanych przez Skarżącego po wydaniu wskazanego wyroku, tj. określonych w piśmie z dnia 5 listopada 2020 r. stanowiącym doprecyzowanie zarzutów powoływanych już na poprzednich etapach postępowania, tj. art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne, art. 82 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 84 ustawy Prawo wodne, art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne, art. 16 ust. 3 pkt 5 Prawo geologiczne i górnicze, a także do przywołanych po raz pierwszy zarzutów naruszenia przepisów art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i art. 4a ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne. Mianowicie organ nie podzielił przedstawionej przez Skarżącego interpretacji przepisu art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, którego zdaniem opinia organu odpowiedzialnego za utrzymanie wód oraz uzgodnienie z organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego, określające warunki wydobywania kopalin z obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi, powinny zostać uwzględnione w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (str. 24 decyzji organu z dnia [...] r.). Podobnie w odniesieniu do art. 4a pkt 1 i 3 ustawy Prawo wodne organ wskazał, że przepis ten nie miał zastosowania przy wydawaniu decyzji środowiskowych. Odniósł się także do przywoływanego już wcześniej załącznika mapowego do Studium uwarunkowań

i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy C. z dnia [...] r.

Ponadto odnosząc się do pkt II decyzji, tj. odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań organ przywołał stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. II SA/Gl 708/15 – decyzja odmowna może być wydana w sytuacji, gdy w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy brak podstaw do określenia wszystkich uwarunkowań o jakich mowa w art. 82 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, oraz stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. II SA/Gl 49/20 – brak podstaw do przyjęcia aby decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 80 ust. 1 i 2 oraz art. 82 ust 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, wskazując na brak przesłanek nieważności decyzji w zakresie jej pkt II (str. 27 decyzji organu z dnia [...] r.).

Organ nie dopatrzył się również pozostałych wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. akcentując, że decyzja została wydana przez właściwy organ, nie zostały naruszone przepisy o właściwości, nie stwierdzono jej wydania bez podstawy prawnej, nie została skierowana do osoby nie będącej stroną, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Kolegium nie dopatrzyło się przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a., dokonało badania wszystkich przepisów wskazanych przez wnioskodawców oraz odniosło się do zakresu postępowania dowodowego jakie mogło być przeprowadzone w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, ponadto w decyzji uwzględniono zagrożenie powodziowe ze strony rzeki [...] dla gminy C. , uwzględniono stanowisko Wójta Gminy C. oraz określono warunki środowiskowe zabezpieczające interesy mieszkańców tej gminy.

Analiza akt doprowadziła Sąd do kolejnego wniosku, że od samego początku rozpoznawania sprawy z wniosku Skarżącego o stwierdzenie nieważności organy nie odniosły się do powołanych w treści uzasadnienia wniosku przepisów prawa wodnego, tj. art. 82 ust. 2 pkt 3, art. 79 ust. 2 pkt 1 oraz art. 88l ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ust. 3 pkt 5 ustawy – Prawo górnicze i geologiczne. Badania wskazanych przepisów nie dopełnił organ rozpoznając sprawę i wydając decyzję z dnia [...]r., ani też ponownie rozpoznając sprawę i wydając decyzję z dnia [...] r., czy też wydając decyzję z dnia [...] r. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 2020 r. II SA/Gl 49/20 zawarł w wytycznych zasadność odniesienia się przez organ do wskazanych przepisów.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ – jak wskazano szczegółowo powyżej – wypełnił wytyczne zakreślone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Gl 49/20. Uzasadnienie przy tym pozostaje spójne, logiczne, poczynione wnikliwie, wypełniając przesłanki z art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, Sąd w pierwszej kolejności podkreśla, że ustalenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga ustalenia kwalifikowanego naruszenia prawa dokonanego w sposób niebudzący wątpliwości. Jak stwierdzono w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r. (III ARN 15/94, OSNCP 1994, nr 3, poz. 36), rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze. Jego wyjątkowość wynika stąd, że prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Nie każde – nawet oczywiste – naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony, ani też racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesądzać o rażącym naruszeniu prawa. Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 76, w: P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2021). Ponadto podkreśla się, że przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenie takiej normy prawa, która nie budzi wątpliwości interpretacyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2020 r., II OSK 1176/20, Lex nr 3081454). Wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego w oparciu o przesłankę rażącego naruszenia prawa musi być bezsporne i pewne. Nie jest możliwe opieranie się na domniemaniach, wnioskowaniach i przypuszczeniach. Fakt rażącego naruszenia prawa musi być oczywisty i nie podlegający jakimkolwiek wątpliwościom. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2020 r., II SA/Gd 732/19, Lex el. 3039327).

W odniesieniu do sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez błędne niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie mamy do czynienia z obszarem bezpośredniego zagrożenia powodzią, podczas gdy taki obszar występuje,

- art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez błędne uznanie, iż przepisy te mogły mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy nie było ku temu przesłanek, skoro przedsięwzięcie będzie wiązało się z niezwykle dużym zagrożeniem powodziowym na terenów przyległych do rzeki [...] oraz potoku [...], co wynika wprost z materiału dowodowego,

- art. 40 ust. 1 pkt 3 oraz art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie, co nastąpiło na skutek błędnego uznania przez organ, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, a ponadto mogły mieć zastosowanie art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne przewidujące wyjątki od zastosowania wskazanych przepisów,

- art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne poprzez błędne niezastosowanie, pomimo że z materiału dowodowego wynikało, że przedsięwzięcie spowoduje znaczne obniżenie terenu, co może spowodować osiadanie urządzeń wodnych w postaci wału przeciwpowodziowego znajdującego się na prawym brzegu rzeki [...] i potoku [...], a co sprzeczne jest z dyspozycją wskazanego przepisu,

a także w oparciu o analizę uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium, organ – w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – w sposób wyczerpujący wypowiedział się do wskazywanych przez Skarżącego naruszeń przepisów Prawa wodnego zarówno w odniesieniu do wymienionych w zarzutach skargi jak również pozostałych wymienionych przez Skarżących na poprzednich etapach postępowania.

Sąd niezależnie od powyższego podkreśla, że – jak wynika z akt sprawy administracyjnej, a także z okoliczności bezspornej między stronami – na dzień wydawania decyzji środowiskowej organ wydający decyzję środowiskową nie dysponował dokumentem kwalifikującym obszar, na który zgodnie z wnioskiem inwestora oddziaływać miało przedsięwzięcie, jako "obszar bezpośredniego zagrożenia powodzią" w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne. Mianowicie wspomniana kwalifikacja dokonywana jest w myśl art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne a uprawnionym do jej dokonania jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, nie pozostaje to natomiast w kompetencji organu wydającego decyzję środowiskową. Brak na dzień wydawania decyzji środowiskowej – "studium ochrony przeciwpowodziowej", o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne, podkreślał również sam Skarżący. W treści wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. wskazał "organ nie wykonał studium ochrony przeciwpowodziowej zwłaszcza w zakresie określonym w art. 79 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne" (str. 2 wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r.), w uzasadnieniu skargi natomiast podkreślił przedłożenie raportu NIK powołując jego treść w zakresie, w którym stwierdza, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. nie wykonał Studium ochrony przeciwpowodziowej rzeki [...] w zakresie wymaganym art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne, a mapa obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi została wykonana dopiero w 2010 r. (str. 9 uzasadnienia skargi z dnia 4 maja 2021 r.). Ponadto już w treści wniosku z 2 grudnia 2013 r. podniesiono, że nieruchomości nie pozostawały w rejonie zagrożenia powodzią: "miejscowość, podobnie jak nasze nieruchomości pierwotnie nie była zagrożona od wody P=1% a tym bardziej od wody z 1997 r. (teren nie uległ zalaniu) i od wody z 2010 r., kiedy to przewyższenia w węźle [...], [...]. i [...] były mniejsze od P=1%" (str. 2 wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r.). Natomiast dopiero kwalifikacja obszarów na: 1) obszary wymagające ochrony przed zalaniem z uwagi na ich zagospodarowanie, wartość gospodarczą lub kulturową (art. 79 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne), 2) obszary służące przepuszczeniu wód powodziowych, zwane dalej "obszarami bezpośredniego zagrożenia powodzią" (art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo wodne) oraz 3) obszary potencjalnego zagrożenia powodzią (art. 79 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne) dokonywana przez uprawniony organ – w tym przypadku dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej rodzi, w realiach niniejszej sprawy, obowiązek stosowania przedmiotowych zakazów czy ograniczeń. W przypadku "obszarów bezpośredniego zagrożenia powodzią" (kwalifikowanych według art. 82 ust. 1 ustawy Prawo wodne), to m.in. zakazy określone w art. 82 ust. 2 ustawy Prawo wodne, w tym pkt 3 ust. 2 powoływany w skardze (oraz art. 40 ust. 1 ustawy Prawo wodne), natomiast dla obszarów "potencjalnego zagrożenia powodzią" – ograniczenia określone m.in. w treści art. 83 ustawy Prawo wodne. Organ wydając decyzję środowiskową nie dysponował zatem studium ochrony przeciwpowodziowej, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne, a sam również nie był uprawniony do dokonania tej kwalifikacji obszarów wymagających ochrony przed zalaniem, obszarów bezpośredniego bądź potencjalnego zagrożenia powodzią, względem których należałoby stosować zakazy i ograniczenia określone w dalszych przepisach Prawa wodnego, nie sposób zatem uznać, aby doszło do naruszenia przez organ art. 82 ust. 1 pkt 1, art. 82 ust. 2 pkt 3, art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne. Podobnie dokonywanie zwolnienia, o którym mowa w art. 82 ust. 3 pkt 1 oraz art. 40 ust. 3 ustawy Prawo wodne należy do dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej, zatem do innego organu niż wydający decyzję w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Nie są to zatem przepisy kierowane do Burmistrza Miasta. Wydając decyzję środowiskową organ nie działał na podstawie tego przepisu, nie był również zobowiązany do działania na jego podstawie ani do jego powołania w podstawie normatywnej decyzji. Uwzględnienie obszarów, o których mowa w art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne, powinno nastąpić przy sporządzaniu planu zagospodarowania przestrzennego województwa, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy, o czym stanowi art. 84 ustawy Prawo wodne. Brak studium ochrony przeciwpowodziowej (art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne) to uniemożliwił.

Wskazuje się w literaturze przedmiotu, że art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne nakłada na dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej obowiązek sporządzenia studium ochrony przeciwpowodziowej z określeniem prawdopodobieństwa wystąpienia zasięgu wód powodziowych, przy uwzględnieniu ukształtowania rzeźby terenu i stanu jego zagospodarowania. Analizowany przepis określa tryb postępowania dla wykonania tego zadania, prowadzący do zmiany projektu studium w plan ochrony przeciwpowodziowej. W zakresie art. 84 ustawy Prawo wodne akcentuje się natomiast, że wysłanie projektu studium do organów terenowej administracji samorządowej stanowi sposób na pozyskanie przez te organy informacji do zharmonizowania planu przeciwpowodziowego z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, w celu prawidłowego podejmowania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i decyzji o warunkach zabudowy (zob. J. Szachułowicz, Prawo wodne. Komentarz, LexisNexis 2010). Skoro na terenach objętych studium nie występują obszary zalewowe w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy Prawo wodne oraz brak jest studium ochrony przeciwpowodziowej, to przy opracowywaniu projektu studium nie istnieje wymóg opiniowania przyjętych w nim rozwiązań z właściwym Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, albowiem obowiązek ten istnieje tylko w zakresie zagospodarowania obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi, w przypadkach określonych przepisami prawa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wyrok z dnia 6 kwietnia 2010 r., II SA/Ke 268/09, Lex nr 672756). Natomiast w odniesieniu do zwolnień z art. 82 ust. 3 ustawy Prawo wodne podkreśla się w literaturze właściwość organów, wskazując, że przepis ten dopuszcza stosowanie odstępstw od zakazów w drodze decyzji. Właściwym organem do wydania takiej decyzji jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a na obszarach pasa nadbrzeżnego morskiego - dyrektor właściwego urzędu morskiego (zob. J. Szachułowicz, Prawo wodne. Komentarz, LexisNexis 2010). W uzasadnieniu skargi podniesiono również naruszenie art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne w powołaniu na możliwe osiadanie urządzeń wodnych w postaci wału przeciwpowodziowego. Organ podkreśli, że zarzut naruszenia art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne nie był formułowany na wcześniejszych etapach postępowania, odnosząc się do tego zarzutu wskazał, że wały przeciwpowodziowe nie istniały na dzień wydawania decyzji, co zostało przyznane przez Skarżących, zatem nie mogło dojść do naruszenia wskazanego przepisu (str. 6 odpowiedzi Kolegium na skargę). Jak wynika z treści raportu mowa w nim o obwałowaniu, czyli jak wyjaśnia organ tzw. nasypie tymczasowym, który istniał w dacie sporządzania raportu, natomiast wał pozostawał dopiero w fazie budowlanej.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa materialnego art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne, art. 40 ust. 1 pkt 3 oraz art. 82 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne oraz art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne.

Co się tyczy natomiast sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy podkreślić, że "stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stosunku do przepisów prawa procesowego jest czymś wyjątkowym" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2007 r., IV SA/Wa 1806/06, Lex nr 322283). Po przeprowadzonej analizie Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego w zakresie zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W zakresie pkt 1 ppkt 1) i 2) zarzutu skargi (str. 1-2 skargi) organ dokonał zbadania wskazanych okoliczności, następnie dokonał ustaleń w tym zakresie i uzasadnił swoje stanowisko. Sporne pomiędzy stronami pozostawało czy na przedmiotowym obszarze w dniu wydawania decyzji istniał wał przeciwpowodziowy. Skarżący podkreślali brak wału przeciwpowodziowego dla rzeki [...] w piśmie z dnia 23 marca 2016 r. ("nie pozyskano przy tym dostępnych w dacie wykonania raportu map zagrożenia powodziowego udostępnionych przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. lub dokumentacji Śląskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, które wykazały, że rzeka [...] nie posiada wału przeciwpowodziowego"). Następnie zaś wywodził, że "obwałowanie" wskazane w raporcie należy traktować jako wał przeciwpowodziowy ("rzeka [...] posiada prawy wał w km 0+000 – 1+450, co wynika z pisma Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r." uzasadnienie skargi). Organ odniósł się do powyższego dokonując ustaleń, że na dzień wydawania decyzji środowiskowej Burmistrz Miasta B. nie dysponował dokumentacją mającą wskazywać na istnienie wału przeciwpowodziowego, a obwałowanie, o którym mowa w raporcie, stanowi jedynie rozwiązanie tymczasowe, tzw. nasyp tymczasowy. Organ przyznał przy tym, że wał pozostawał w toku budowy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zwraca w tym miejscu uwagę, w odniesieniu do wskazanej powyżej analizy zarzutów prawa materialnego, nie powielając wskazanego uzasadnienia, że kwalifikacja obszaru jako bezpośrednio narażonego powodzią pozostaje w uprawnieniu dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej, także w sytuacji, gdy istnieje wał przeciwpowodziowy, który stanowi jedynie przesłankę do dokonania danej kwalifikacji obszarów zgodnie z art. 79 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Dokonane ustalenia faktyczne, wbrew twierdzeniom Skarżącego, zostały dokonane przy uwzględnieniu przepisów art. 40 ust. 1 pkt 3, art. 82 ust. 2 pkt 3 oraz art. 65 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne, na co wskazano szczegółowo powyżej.

W zakresie natomiast pkt 1 ppkt 3) zarzutu skargi (str. 2 skargi), tj. zaniechania przez organ ustalenia stanu faktycznego pod kątem skutków przedsięwzięcia istotnych na gruncie art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne i uznanie, że wskazane przepisy ustawy Prawo wodne mogły mieć zastosowanie w sprawie, Skarżący podkreślił brak podstaw do ewentualnego zastosowania w niniejszej sprawie zwolnienia, o którym mowa w art. 40 ust. 3 i art. 82 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne (str. 10 uzasadnienia skargi). Do wskazanych ustaleń odniósł się szczegółowo organ w uzasadnieniu decyzji, akcentując brak wału przeciwpowodziowego. Na gruncie art. 40 ust. 3 ustawy Prawo wodne Kolegium wyjaśniło, że możliwość zwolnień z zakazów określonych przywołanym przepisem należała do kompetencji właściwego dyrektora zarządu gospodarki wodnej, na którym spoczywało badanie wszystkich okoliczności stanu faktycznego w celu podjęcia decyzji w tym zakresie, a Kolegium nie było uprawnione do prowadzenia rozważań dotyczących ewentualnego zwolnienia w postępowaniu nieważnościowym (str. 5-6 odpowiedzi Kolegium na skargę). Sąd zwraca uwagę, że pozostaje przy tym bez znaczenia w niniejszym postępowanie czy organ właściwy dokonałby zwolnienia czy też nie, bowiem zwolnienia dokonuje inny organ niż wydający decyzję środowiskową, zatem organ nie mógł i nie naruszył wskazanego przepisu, bez względu na dalszą wykładnię prowadzoną przez strony czy mógł czy nie zastosować zwolnienie co do inwestycji podziemnych czy tylko naziemnych. Powyższe nie jest objęte zakresem oceny niniejszego postępowania sądowego i pozostaje bez wpływu na badanie przesłanek nieważnościowych. Warto jednak wskazać na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25 maja 2021 r., II OSK 2466/18, Lex nr 3192241) - aby doszło do rażącego naruszenia prawa nie ma znaczenia istnienie sporu o wykładnię prawa. Odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie stanowi podstawy do żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Przy stwierdzeniu nieważności należy ustalić, czy wystąpiło działanie organu wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności.

Co do pkt 1 ppkt 4) zarzutu skargi (str. 2 skargi), organ odniósł się do ustaleń w zakresie wnoszonych uwag przez Wójta Gminy C. i Burmistrza Miasta C. , wskazując że Wójt Gminy C. nie wniósł uwag dotyczących zagrożenia powodziowego, jedynie pismem z dnia [...] r. przedstawił warunki, które miały zostać ujęte w decyzji, następnie Burmistrz Miasta B. w pkt 3 decyzji określił warunki środowiskowe mające na celu zabezpieczenie przed zagrożeniem ze strony wód rzeki [...], także mieszkańców Miasta C. (str. 6 odpowiedzi Kolegium na skargę). Należy przy tym pamiętać, że ocena wskazanych uwag i ich uwzględnienie należało do organu wydającego decyzję środowiskową, organ wydający decyzję środowiskową nie był przy tym związany przepisem prawa nakazującym wydanie określonej w swej treści decyzji, nie sposób zatem mówić o wadzie kwalifikowanej decyzji.

Co do zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1 i 4 i art. 80 k.p.a. (str. 3 skargi) poprzez nieodniesienie się i niedokonanie przez organ analizy dowodu w postaci załącznika mapowego do Studium gminy C. z dnia [...] r., przy uzasadnieniu, że załącznik mapowy do Studium uwarunkowań z [...] r. był znany organowi na dzień wydania decyzji, zatem nie stanowi nowego dowodu ani nie zawiera nowych okoliczności, a uwzględnia obszary bezpośredniego i potencjalnego zagrożenia powodzią (str. 9 uzasadnienia skargi), organ wskazał: za stanowiskiem wyrażonym w wyroku o sygn. II SA/Gl 49/20, że zarzut ten mógłby stać się przyczyną wznowienia postępowania (str. 23 zaskarżonej decyzji), "Strony w toku postępowania nieważnościowego przedstawiły mapy zagrożenia powodziowego sporządzone przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. z 2004 r., które przedstawiały bezpośrednią i pośrednią strefę zalewów, jednak ustalenia te nie znajdowały się w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego gminy C. obowiązujących na dzień wydawania decyzji" (str. 4-5 odpowiedzi Kolegium na skargę). Organ podkreślił, że strefa obszarów zagrożenia powodziowego, która powinna zostać wskazana w studium ochrony przeciwpowodziowej sporządzanej przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej, nie została uwzględniona w miejscowych planach zagospodarowania gminy C. . Załącznik mapowy do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy C. z dnia [...] r. nie był znany organowi z urzędu, a wydającym decyzję był Burmistrz Miasta B. a nie Wójt Gminy C. , zatem zarzut mógłby stać się podstawą żądania wznowienia postępowania (str. 5 odpowiedzi Kolegium na skargę). Jak wskazał Skarżący: "organ odpowiedzialny za utrzymanie wód wyznaczył obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi, o których mowa w art. 16 ust. 3 pkt 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze dopiero w 2011 r., czyli po wydaniu decyzji" (str. 2 wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r.).

Słusznie organ podkreślił, że przedmiotem postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygniecie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją, organ podejmuje bowiem rozstrzygnięcie w oparciu o materiał dowodowy, który był podstawą wydania decyzji w trybie zwykłym. Uprawnienia organu stosującego art. 156 § 1 k.p.a. są węższe niż uprawnienia organu administracyjnego działającego w trybie zwykłym (str. 6 odpowiedzi Kolegium na skargę). Zgodzić się należy z orzeczeniem – "na merytoryczną ocenę treści raportu nie ma miejsca w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdyż przekracza ona ramy kontroli nadzorczej wyznaczonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine w związku z art. 80 k.p.a. Wymagałaby ona bowiem przeprowadzenia postępowania dowodowego właściwego dla postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań, co przeczyłoby zarówno funkcji stosowanego w postępowaniu nadzwyczajnym art. 156 k.p.a., jak i naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania nadzorczego (art. 15 k.p.a.). Niedopuszczalne byłoby oparcie ewentualnego rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność ostatecznej decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania na kryteriach stricte ocennych stanowiących w istocie polemikę z ustaleniami raportu. Zastosowania sankcji nieważności nie można wyprowadzić z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenie stanu faktycznego" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 maja 2018 r., II SA/Ke 792/17, Lex el. 2520814). W sytuacji, gdy w okolicznościach konkretnej sprawy nie można jednoznacznie przesądzić konkretnego faktu, to nie możemy też mówić, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Brak dokumentu lub jego wadliwość nie może z góry przesądzać o rażącym naruszeniu prawa przez organ wydający decyzję podlegającą kontroli w trybie nadzwyczajnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2021 r. I SA/Wa 1264/20, Lex nr 3212020). Niezależnie od powyższego: rażące naruszenie przepisów postępowania, regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy, można by rozważać w sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń, gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Natomiast ewentualne błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy ocenić należy jako tego typu wadliwości decyzji, która może skutkować jej wzruszalność, ale w trybie zwykłym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 maja 2021 r. II SA/Go 153/21, Lex nr 3189836). W przypadku naruszenia przepisów procedury tylko niektóre przypadki mogą być kwalifikowane jako rażące, tzn. takie, które przekładają się na wady materialnoprawne decyzji. Zalicza się do nich oczywiste naruszenie zasad ogólnych k.p.a. w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawy do wznowienia postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2020 r., II SA/Rz 1285/19, Lex 3030955). W ocenie Sądu taka sytuacja – rażącego naruszenia przepisów postępowania – przy uwzględnieniu wskazanych wyżej okoliczności nie zaistniała w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do wniosków dowodowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. II SA/Gl 49/10 zakreślając wytyczne słusznie podkreślił, że wnioski dowodowe Skarżących, złożone w postępowaniu administracyjnym winny odnieść skutek tylko w takim zakresie, jakim zmierzały do wykazania przesłanek nieważnościowych. Organ związany wyrokiem przyjął za podstawę decyzji wskazane w jej treści dowody i je ocenił. Natomiast pominął dowody powstałe po dniu wydania decyzji środowiskowej, jako że nie mogły być znane organowi na dzień jej wydawania, zatem nie mogły stać się podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Takie działanie Sąd uznaje za zasadne. Należy bowiem pamiętać, że oceniając, czy zachodzą w sprawie przesłanki wyszczególnione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ w tym zakresie obowiązany jest ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności. W związku z tym należy ocenić, czy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu obowiązującego w dniu jej wydania - a to poprzez proste zestawienie ich ze sobą, zaś charakter naruszenia prawa winien powodować, że decyzja ta nie może być zaakceptowana, jako akt prawny wydany przez organ praworządnego państwa i powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2020 r., IV SA/Po 643/19, Lex el. 2769682). W ocenie Sądu organ dokonał wnikliwego ustalenia stanu faktycznego oraz stanu prawnego na dzień wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Warto nadmienić, że pozostałe kwestie, wskazane poniżej, dotyczące niniejszej sprawy, były już przedmiotem ustaleń sądów administracyjnych, zatem Sąd orzekający w niniejszej sprawie pozostaje związany dokonaną w tych orzeczeniach oceną prawną zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Mowa tutaj o następujących ustaleniach: niezasadność zarzutu rażącego naruszenia prawa – art. 74 ust. 1 pkt 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (wyrok o sygn. II SA/Gl 708/15), niezasadność zarzutu rażącego naruszenia prawa – art. 82 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w odniesieniu do pkt I decyzji środowiskowej (wyrok o sygn. II SA/Gl 708/15), niezasadność zarzutu rażącego naruszenia prawa – art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w odniesieniu do pkt II decyzji środowiskowej, (wyrok o sygn. II SA/Gl 708/15), brak przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a. (wyrok o sygn. II SA/Gl 708/15), niezasadność zarzutu dotyczącego niezastosowania przez organ art. 5 Dyrektywy 85/337/EWG (wyrok o sygn. II SA/Gl 313/17, wyrok o sygn. II OSK 3259/17), zaistnienie w sprawie nieodwracalnych skutków prawnych (wyrok o sygn. II SA/Gl 708/15). A także stanowisko w zakresie, w którym Sąd stwierdził, że o ile zatem mapy zagrożenia powodziowego nie znajdowały się w aktach sprawy, a w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawarto nieprawdziwe informacje co do istnienia wału przeciwpowodziowego rzeki [...], zabezpieczającego teren przedsięwzięcia, to tego rodzaju okoliczności mogą jedynie uzasadniać wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. (wyrok o sygn. II SA/Gl 49/20), oraz wskazał, że nie mogły odnieść skutku wnioski dowodowe Skarżących w postaci: prognozy wpływu eksploatacji projektowanej w okresie 2009-2020, pisma Dyrektora Departamentu Planowania

i Zasobów Wodnych KZGW z dnia [...] r., mapy geodezyjne, opinia hydrologiczna oraz mapy studium, a także decyzje wydane w innych postępowaniach (wyrok o sygn. II SA/Gl 49/20).

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, Kolegium odniosło się do wszystkich wytycznych zawartych w wyroku o sygn. II SA/Gl 49/20, a także dodatkowo doprecyzowanych naruszeń z pisma Skarżącego z dnia 5 listopada 2020 r. Organ odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów Skarżącego, a wszelkie podnoszone okoliczności zostały zbadane i uzasadnione zgodnie z regułami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Z poczynionych ustaleń wynika, że organ wydający decyzję środowiskową dysponował określonym materiałem dowodowym, aby wydać przedmiotową decyzję, działał na podstawie i w granicach prawa obowiązującego na dzień wydawania decyzji, przywołał przepisy, które legły u podstaw jej wydania, a sposób interpretacji zastosowanych przepisów nie odbiega od przyjmowanego w ówczesnym stanie prawnym. W rezultacie powyższego, Sąd będąc związany ramami wyznaczonego postępowania o stwierdzenie nieważności, a także związany oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wymienionych wyżej wyroków tut. Sądu, w tym wytycznymi określonymi w uzasadnieniu wyroku II SA/Gl 49/20, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdził, że organ administracji publicznej nie dopuścił się ewidentnych naruszeń prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., działał w granicach i na podstawie prawa, mieszcząc się w ramach wykładni, a ewentualne naruszenia w zakresie postępowania mogłyby jedynie stanowić podstawę rozważań na gruncie przesłanek wznowieniowych, zatem zarzuty nie mogły w tym zakresie odnieść skutku w postępowaniu nieważnościowym.

Przy uwzględnieniu powyższego Sąd stwierdził, że nie sposób podzielić stanowiska Skarżącego jakoby decyzja środowiskowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ani też aby została obarczona inną kwalifikowaną wadą o charakterze nieważnościowym.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.