Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5406/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 92 a ust. 1 - 6, art. 92 b, art. 92 c
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
article: art. 7, art.  77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 707/16 w sprawie ze skargi A Sp.j. w K. na decyzję Głównego Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od A Sp.j. w K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 707/16 uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej. Decyzją tą zastała utrzymana w mocy decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2015 r. nakładająca na F. sp. j. (dalej: skarżąca, strona lub przedsiębiorca) karę pieniężną w wysokości 5 000 złotych.

Kara została nałożona w związku z tym, że podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika siodłowego marki S. o nr rej. [...] oraz naczepy marki Schmitz o nr rej. [...] kierowanym przez M. S. przeprowadzonej [...] lipca 2015 r. w C. stwierdzono nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona podniosła, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem przepisu 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2013 poz. 2013 ze zmianami, dalej: utd, lub ustawa o transporcie). Zdaniem spółki kierowca samodzielnie nie rejestrował swoich aktywności na karcie kierowcy i tym samym nie wykonywał poleceń spedytora. Ponadto strona podnosiła, że zapewnia właściwą dyscyplinę i organizację pracy w swoim przedsiębiorstwie. Na dowód tego do akt sprawy zostały dołączone oświadczenia podpisane przez kierowcę M. S., w których zobowiązuje się do przestrzegania m.in. przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, certyfikat uczestnictwa w szkoleniu dotyczącego czasu pracy kierowców, a także karę nagany wymierzoną M. S. za dokonanie naruszenia w postaci nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy lub GITD) powołał się na przepisy art. 4 pkt 22 lit. a, lit. h, art. 92 a ust. 1 - 6, art. 92 b, art. 92 c utd, art. 15 ust. 8 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE nr L 370 z 31.12.1985, P.0008-0021 ze zm.), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tj. Dz. U. UEL 2014 60.1 ze zm.).

Organ odwoławczy uznał za udowodniony fakt świadomego nierejestrowania jazdy między godziną 17:30 a 18:56 w dniu [...].07.2015 r. Przywołał zeznania kierowcy złożone w charakterze świadka, gdzie stwierdził m.in., że między godziną 15:00 a godziną 16:30 otrzymał wiadomość sms od spedytora, w której poinformowano go o tym, że ma wykonać przejazd do C..

GIDT uznał, że dołączone do odwołania dokumenty w postaci billingu oraz wyciągów z raportu dotyczącego czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków żaden sposób nie podważają zeznań kierowcy dotyczących nowego zlecenia. M. S. zeznał bowiem, że powyższe zlecenie przydzielono mu wysyłając wiadomość sms, a niewykonanie przez niego zlecenia mogłoby skutkować nałożeniem na niego kary pieniężnej, gdyż było to zlecenie terminowe, a ładunek objęty był awizacją. Skarżąca nie wskazała też, który numer telefoniczny należy do spedytora, a który do kierowcy.

F. Spółka Jawna wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na omówioną decyzję, zarzucając:

- rażące naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 utd poprzez nieprawidłową ocenę stanu faktycznego z uwagi na brak jakiegokolwiek wpływu na zaistniałe naruszenie w postaci nierejestrowania aktywności, prędkości pojazdu i przebytej drogi, którego samowolnie dopuścił się kierowca oraz panującej w przedsiębiorstwie właściwej organizacji pracy;

- wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa.

Strona wyjaśniła, że nieprawdą jest, jakoby dyspozycję dotyczącą wykonania przejazdu do C. kierowca otrzymał pomiędzy godz. 15 a 16:30. Informację taką otrzymał o godzinie 11:18 z numeru [...] - dzwoniła D. G. (kierownik ds. transportu) do M. S. na numer służbowy [...]. Rozmowa trwała 1 minutę 18 sekund. Przekazała informację, aby kierowca po zakończonym rozładunku pojechał zaraz do C.. W tym samym czasie t.j. o godz. 11:18 z numeru [...] inny pracownik biura wysłał sms do kierowcy S. na numer [...] z adresem załadunku w C.. Zatem zeznania kierowcy są sprzeczne z przedłożonym przez stronę skarżącą w sprawie materiałem dowodowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa).

W ocenie Sądu I instancji organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązany jest na podstawie art. 7 i 77ustawy z 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.2016. poz. 23, dalej: kpa) nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody ocenił z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 kpa. W konsekwencji WSA uznał, że uzasadnienie wydanej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art.107 § 3 kpa

Sąd I instancji podzielił stanowisko skarżącej spółki, że koniecznym staje się ponowne wyjaśnienie kwestii prawidłowego zaplanowania zadania przewozowego, które wykonywał kierowca w momencie zatrzymania go do kontroli, a tym samym wykazanie braku winy i jakiegokolwiek wpływu na stwierdzone naruszenie ze strony przedsiębiorcy, na rzecz którego kierowca wykonywał w dniu kontroli przewóz, w kontekście przesłanek zastosowania art. 92c. ust 1 pkt 1 utd.

Zdaniem WSA w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze, przedsiębiorca wskazywał na okoliczności, którego jego zdaniem miały świadczyć o tym, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okoliczności te nie zostały jednak przez organ wyjaśnione.

Przytaczając twierdzenia strony i przedstawione przez nią dowody w postaci informacji o połączniu telefonicznym WSA stwierdził, że organ nie poczynił żadnych ustaleń mających na celu wyjaśnienia rozbieżności z zeznaniem kierowcy, chociażby poprzez ponowne przesłuchanie kierowcy czy też dokonanie konfrontacji stron. W ocenie WSA bez wyjaśnienia tych okoliczności nie sposób stwierdzić, czy przedsiębiorca stworzył kierowcy warunki umożliwiające przestrzeganie norm czasu pracy poprzez wyznaczanie w sposób prawidłowy zadania przewozowego, a zatem czy miał wpływ na stwierdzone w czasie kontroli naruszenie.

Sąd I instancji podzielił pogląd, zgodnie z którym przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego, oraz że jego powinnością pracodawcy jest nie tylko zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby kierowcy mogli przestrzegać obowiązujące przepisy, ale również bieżące kontrolowanie wykonania powierzonych obowiązków. Jednak w niniejszej sprawie zabrakło tego rodzaju analizy działania przedsiębiorcy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wniósł o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 ppsa w związku z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej konstatacji, iż postępowanie wyjaśniające w zakresie podstaw egzoneracyjnych określonych w art. 92c utd nie zostało przeprowadzone w sposób należyty, tj. organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zebrane natomiast w sprawie dowody ocenił z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, przez co uzasadnienie wydanej decyzji nie spełnia przepisowych wymogów (wskazując na konieczność wyjaśnienia kwestii prawidłowego zaplanowania zadania przewozowego, które wykonywał kierowca w momencie zatrzymania go do kontroli, a tym samym wykazanie braku winy i jakiegokolwiek wpływu na stwierdzone naruszenie ze strony przedsiębiorcy, na rzecz którego kierowca wykonywał w dniu kontroli przewóz), podczas gdy o możliwości wyłączenia odpowiedzialności strony po wykazaniu prawidłowego zaplanowania zadania przewozowego traktuje art. 92b utd, który odnosi się wyłącznie do naruszeń w zakresie przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku kierowcy, nie odnajdując zastosowania do obsługi i użytkowania urządzeń rejestrujących (takich, jak stwierdzone w niniejszej sprawie nierejestrowanie przez kierowcę swych aktywności na karcie), natomiast organ w uzasadnieniu decyzji szczegółowo odniósł się do przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 92c utd, (jak i przesłanek wskazanych w art. 92b utd wskazując na brak możliwości zastosowania rzeczonego przepisu) i wyjaśnił dlaczego nie widzi podstaw dla ich uwzględnienia (Vide: strona 7, akapit 3 i kolejne uzasadnienia uchylonej decyzji) zwłaszcza wobec treści zeznań kierowcy, który przesłuchany do protokołu, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań potwierdził tak sam stwierdzonego naruszenia (także dla Sądu I instancji bezsporny), jak i przyczynę jego powstania tj. konieczność niezwłocznego wykonania zadania przewozowego z uwagi na polecenie spedytora oraz brak innego kierowcy, który mógłby zadanie wykonać. Kierowca także wyjaśnił, iż zlecenia są terminowe i musi dojechać w określone miejsce na daną godzinę, gdyż w przeciwnym razie zostałby obciążony kosztami ( Vide: karta 2 akt sprawy) - z uwagi na powyższe dodatkowe powtórne przesłuchanie kontrolowanego kierowcy, czy prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, w zakresie okoliczności i powodów zaistnienia naruszenia (wobec precyzyjnego i nie budzącego wątpliwości przesłuchania kierowcy także i na te okoliczności) było bezcelowe i dotyczyłoby okoliczności już w sprawie stwierdzonych oraz błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż powyższe normy prawne ciężarem dowodu na okoliczności objęte hipotezą art. 92c ust. 1 (jak i art. 92b ust. 1 utd) obarczają organ, a w rezultacie uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, bowiem nie przeprowadził dowodów na okoliczności objęte treścią ww. przepisów (także na okoliczności z art. 92b ust. 1 utd tj. "konieczność wyjaśnienia kwestii prawidłowego zaplanowania zadania przewozowego"), co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdy to przedsiębiorca winien wykazać, iż nie miał wpływu na powstanie naruszeń łub też w sprawie wystąpiły zdarzenia, których nie mógł przewidzieć, czego w sprawie skarżąca Spółka nie uczyniła;

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 ppsa w związku z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niezasadnym uznaniu przez Sąd, iż postępowanie wyjaśniające w zakresie podstaw egzoneracyjnych określonych w art. art. 92c utd nie zostało przeprowadzone w sposób należyty (wskazując także niezasadnie na konieczność wyjaśnienie okoliczności objętych dyspozycją art. 92b ust. 1 utd) tj. w sposób prowadzący do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego pełnego i wszechstronnego rozpatrzenia, podczas gdy organ w zawiadomieniu o wszczęciu z urzędu postępowania wobec strony z dnia [...] lipca 2015 r. pouczył stronę o treści przepisów, na podstawie których skarżący mógł uwolnić się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie i wezwał stronę do wykazania czy w sprawie zaistniały takie okoliczności, wobec szczegółowego odniesienia się do argumentacji skarżącego i wyjaśnienia faktów które organ uznał za udowodnione, dowodów na których oparł swe rozstrzygnięcie oraz powodów dla których nie uznał argumentacji skarżącego, wobec niebudzącej wątpliwości treści zeznań kontrolowanego kierowcy, które potwierdzały tak sam fakt stwierdzonego naruszenia (także dla Sądu I instancji bezsporny), jak i przyczynę jego powstania tj. konieczność niezwłocznego wykonania zadania przewozowego z uwagi na polecenie spedytora oraz brak innego kierowcy, który mógłby zadanie wykonać. Kierowca także wyjaśnił, iż zlecenia są terminowe i musi dojechać w określone miejsce na daną godzinę, gdyż w przeciwnym razie zostałby obciążony kosztami (Vide: karta 2 akt sprawy), co musiało doprowadzić do przekroczenia czasu jazdy, wymaganych przerw lub odpoczynków, względnie popchnąć kierowcę (wobec chęci nie wykazania tych naruszeń na własnej karcie) do dopuszczenia się stwierdzanego naruszenia tj. nierejestrowania swych aktywności, co wyklucza w rezultacie możliwość wyłączenia odpowiedzialności strony za dopuszczenie do powstania naruszenia na skutek obarczania kierowcy kolejnymi zadaniami transportowymi, uniemożliwiającymi uczynienie przez kierującego zadość normom prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i odpoczynków;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, zwanej dalej także utd), poprzez jego niewłaściwą wykładnię przejawiającą się w dopuszczeniu możliwości ewentualnego zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie, uzależniając to od dodatkowych ustaleń faktycznych, wobec okoliczności, iż skarżący (pomimo jego stosownego pouczenie o treści ww. przepisu już w zawiadomieniu o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego z dnia [...].07.2015 r.) nie wykazał za pomocą dowodów w szczególności listów przewozowych, zleceń transportowych, iż nakładanie na kierowcę kolejnych zadań przewozowych umożliwiło mu przestrzeganie obowiązujących przepisów w zakresie norm prowadzenia pojazdów, odbierania wymaganych przerw i odpoczynków i tym samym kierowca nie musiał ukrywać swych aktywności dopuszczając się naruszenia ich nierejestrowania, natomiast sam kierowca przesłuchany w charakterze świadka wskazał, iż właśnie nadmierna ilość zadań przewozowych nakładanych na niego przez skarżącą Spółkę oraz brak zmiennika w postaci innego kierowcy oraz wizja kary finansowej za odmowę podjęcia ładunku do przewozu przymusiły go do naruszenia w postaci nierejestrowania danych na karcie kierowcy, co wyklucza w rezultacie możliwość zastosowania art. 92c ust. 1 utd.

Naczelny Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

Skarga kasacyjna jest oparta na uzasadnionych podstawach.

Sąd I instancji uznał, że jest w sprawie bezsporne, iż doszło do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w postaci nierejestrowania za pomocą tachografu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W momencie zatrzymania do kontroli kierowca jechał z otwartym tachografem.

Kwestią sporną jest to czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do zastosowania art. 92c ust. 1 utd i czy organ właściwie ocenił brak spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. W ocenie WSA okoliczności te nie zostały wyjaśnione. Sąd I instancji wskazał, istnieją sprzeczności między zeznaniami kierowcy twierdzącego, że otrzymał polecenie służbowe przejazdu na załadunek w godzinach obowiązujących zakazów ruchu a twierdzeniami skarżącej powołującej się połączenie telefoniczne i sms, którym zlecono kierowcy wyjazd do C. w czasie pozwalającym na wykonanie przewozu jeszcze przed zakazem ruchu. Sprzeczności te powinny zostać wyjaśnione przez organ, chociażby przez ponowne przesłuchanie kierowcy, czy konfrontację.

Przed odniesieniem do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej dla określenia ram prawnych, wyznaczających zakres ustaleń faktycznych niezbędnych dla zastosowania art. 92c ust. 1 utd należy wskazać przesłanki określone w tym przepisie, których spełnienie wyłącza odpowiedzialność przedsiębiorcy. Stosownie do art. 92c ust. 1 utd przedsiębiorca może uwolnić się od odpowiedzialności wykazując, że "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Zatem przepis ten reguluje sytuację w której doszło do naruszenia przepisów, jednak nastąpiło ono wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot realizujący przewóz nie mógł przewidzieć, ani nie miał na nie wpływu.

W tym miejscu należy przypomnieć, że do dnia [...] stycznia 2012 r. przesłanki wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy przez osoby wykonujące transport na rzecz i w imieniu tego przedsiębiorcy były uregulowane w art. 92a ust. 4 i 5 oraz w art. 93 ust. 7 utd. Zgodnie z treścią art. 92a ust. 4 przedsiębiorca nie odpowiadał za stwierdzone w trakcie kontroli drogowej naruszenia określone w art. 92a ust. 1 utd, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazywały, że podmiot wykonujący przewóz, nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Natomiast przepis art. 93 ust. 7 utd określał ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy, w razie spełnienia przesłanki braku możliwości przewidzenia przez ten podmiot zdarzeń lub okoliczności powodujących naruszenie przepisu. Artykuł 92c ust. 1 pkt 1 utd w mającym zastosowanie w sprawie brzmieniu stanowi pochodną tych dwóch regulacji. W dotychczasowym orzecznictwie, na gruncie art. 93 ust. 7 utd w brzmieniu przed 1 stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców (v: wyrok NSA z 17 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 976/09 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz powołany tam wyrok TK z 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06 opubl. OTK-A 2008/2/30).

Należy przywołać również wyrok NSA w sprawie, w której naruszenie polegało na podłączeniu niedozwolonego urządzenia do tachografu, w której kierowca zeznał, że uczynił to samodzielnie, bez wiedzy pracodawcy, a NSA stwierdził, że brak jest podstaw do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, bowiem przedsiębiorca powinien tak kształtować swoje relacje z pracownikami wykonującymi na jego rzecz transport drogowy, aby - przy użyciu odpowiednich środków kontroli i nadzoru - nie dochodziło do łamania przepisów znajdujących w tym zakresie zastosowanie (wyrok NSA z 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 258/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedstawione wyżej orzecznictwo NSA zachowuje swoją aktualność na gruncie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 utd w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznanej sprawie, (patrz np. wyroki NSA: z 30 marca 2018 sygn. II GSK 1611/16, z 21 września 2018 r. sygn. II GSK 2806/16). Naczelny Sad Administracyjny składzie orzekającym w tej sprawie w pełni je podziela.

Dlatego wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, ale nie jest działaniem nadzwyczajnym, wynikającym z niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników.

Dokonując oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów w świetle przedstawionej wyżej wykładni przepisów umożliwiających zwolnienie się przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenie przepisów utd przez kierowcę, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są one uzasadnione. Sąd I instancji skupił się w istocie tylko na jednej z przesłanek zwolnienia przedsiębiorcy odpowiedzialności, to jest na braku wpływu przedsiębiorcy, a nawet na braku winy przedsiębiorcy. WSA powołał się przy tym na niezawartą w tym przepisie przesłankę: "stworzenia kierowcy warunków umożliwiających przestrzeganie norm czasu pracy". Przecież nieprzestrzeganie norm czasu pracy nie było tu przesłanką nałożenia kary. Dlatego też podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 utd, a w szczególności art. 92c ust. 1 pkt 1 utd jest uzasadniony.

Uwzględniając wskazaną wyżej wadliwość wykładni przepisów prawa materialnego należy też uznać za uzasadnione podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dokonując oceny materiału dowodowego, GITD stwierdził, że w rozpoznanej sprawie strona nie wykazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć. NSA podkreśla, że przepis art. 92c ust. 1 utd odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i podziela stanowisko wyrażone w zacytowanym wyżej wyroku NSA, w którym Sąd ten stwierdził, że chodzi o takie okoliczności, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Przedsiębiorca może przewidzieć sytuację, że kierowca nie włączy tachografu, czy celowo zakłóci jego działanie, zwłaszcza że jest wiedzą notoryjną, że takie sytuacje się zdarzają. Ma jednak możliwości ustalania, gdzie w konkretnym czasie przebywa jego pojazd i skonfrontowania tego z zapisami urządzeń rejestrujących. Ocena WSA dotyczyła tylko jednej z przesłanek wymienionych w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, to jest braku wpływu przedsiębiorcy na powstanie naruszeni. Nawet jednak gdyby zaistnienie tej przesłanki zostało wykazane, to nie została wykazana w żaden sposób, że przedsiębiorca nie mógł przewidzieć naruszenia. Należy przy tym pamiętać, że wykazanie tej okoliczności obciąża przedsiębiorcę. Zatem WSA bezpodstawnie uznał, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organy naruszała obowiązki wynikające z art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 kpa. Marginalnie przy tym należy zauważyć, że WSA nie wskazał, który konkretnie przepis zawarty w art. 77 kpa (przepis ten ma cztery paragrafy) został naruszony. Dokonując wadliwej wykładni przepisu prawa materialnego Sąd I instancji w istocie nie dokonał właściwej kontroli zaskarżonej decyzji, bo nie oceniał, czy prawidłowo organy przyjęły, że nie zaistniały przesłanki zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 1 utd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę przyjmie przedstawioną wyżej wykładnię art. 92 ust. 1 pkt 1 utd i na gruncie takiej wykładni oceni, czy organy prawidłowo ustaliły brak możliwości zastosowania tego przepisu.

Z przedstawionych wyżej przyczyn na podstawie art. 188 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok.

O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa i art. 205 § 2 ppsa, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a)

i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 ze zm.). Na koszty te składa się wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie.