Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 447/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2, art. 3, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.
article: art. 119 pkt 2, art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 68
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. J., prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w K., przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 kwietnia 2022 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1255) – dalej: ustawa; Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił J.K. potwierdzenia statusu działacza opozycji komunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że do wydania na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy decyzji o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych konieczne jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy oraz decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stwierdzającej przez wnioskodawcę spełnianie warunków, o których mowa w art. 4 ustawy. Przy czym, co organ podkreślił wymienione w art. 2 i art. 3 ustawy okoliczności umożliwiające potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych zostały wymienione enumeratywnie i stanowią katalog zamknięty.

W niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego statusu skarżący wystąpił w dniu 18 listopada 2020 r., do którego załączył między innymi: kserokopie decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 6 listopada 2020 r. stwierdzającą, że J.K. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa; opinię Komisji Terenowej NSZZ "Solidarność" w R. z dnia 16 listopada 2020 r. podpisaną przez S.C.; pisemne oświadczenia świadków: A. P., A.S., R. O., L.C.. Z treści złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że był on działaczem NSZZ "Solidarność", brał udział strajkach, zajmował się kolportażem prasy podziemnej i ulotek. Aktywnie uczestniczył w akcji pomocy rodzinom osób internowanych, konspiracyjnych zebraniach NSZZ "Solidarność" przy parafii [...] w R., mszach świętych z ojczyznę oraz pogrzebach zmarłych działaczy. W związku z prowadzoną działalnością był wielokrotnie poddawany przesłuchaniom, zastraszany, pomijany podczas rozdzielania nagród finansowych i przyznawania podwyżek w zakładzie pracy. Powyższe doprowadziło do powstania u skarżącego rozstroju nerwowego, nadciśnienia. Strona wskazała nadto, że cierpi na niedowład kończyn dolnych, ma orzeczoną grupę inwalidzką. Fakt podejmowania przez skarżącego wskazanych wyżej działań potwierdzają przywołani przez stronę świadkowie w przedłożonych wraz z wnioskiem pisemnych oświadczeniach.

Dalej organ wskazał, że uchwałą z dnia [...] r., nr [...][...] Wojewódzka Rada Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącego podnosząc, iż nie spełnia on wymogów ustawowych. W uzasadnieniu podjętej uchwały wskazywano na występujące rozbieżności, nieścisłości oraz nieprawdziwe dane wskazane zarówno przez skarżącego w opisie przebiegu jego działalności, jak i w przedłożonych oświadczeniach świadków.

W ocenie organu przeprowadzona analiza zebranego w toku postępowania materiału dowodowego nie daje podstaw do potwierdzenia spełnienia przez skarżącego przesłanek, o których mowa w art. 2 i art. 3 ustawy, warunkujących pozytywne rozpatrzenie jego żądania. Skarżący nie przedstawił bowiem jednoznacznych dowodów, które potwierdzałyby, że przez minimum okres 12 miesięcy prowadził w zorganizowanych strukturach lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka oraz że w wyniku prowadzenia takiej działalności lub udziału w wystąpieniu o charakterze wolnościowym zostały wobec niego zastosowane represje w rozumieniu ustawy. Tego rodzaju dokumentacji, jak również jakichkolwiek innych informacji dotyczących działalności opozycyjnej skarżącej brak jest również w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej. Podnoszonych przez stronę okoliczności nie potwierdzają również przedłożone pisemne oświadczenia świadków, z uwagi na ich ogólnikowy charakter oraz brak wiarygodności. Natomiast, co do pozostałych wskazywanych przez stronę form aktywności oraz doznawanych z tego tytułu szykan, to jest: zastraszanie przez dyrekcję zakładu pracy, funkcjonariuszy SB, pomijanie w przy premiach i awansach, czy tez udział w mszach świętych za ojczyznę i pogrzebach zmarłych członków działaczy "Solidarności" nie stanowią one określonych ustawą form działalności, warunkujących przyznanie wnioskowanego przez skarżącego statusu. Jednocześnie organ stwierdził, że odnośnie doznanego rozstroju zdrowia strona nie udokumentowała w należyty sposób, iż był on następstwem działań funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa i trwał dłużej niż 7 dni.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.K. zarzucił rażące naruszenie procedury postępowania i niewyjaśnienie istoty sprawy, w szczególności poprzez dowolną wykładnię i interpretację przedłożonych przez niego dokumentów. Wnosił o uchylenie kwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy do jej rzeczywistego rozpatrzenia poprzez wyznaczenie rozprawy i bezpośrednie przesłuchanie wskazanych świadków. Wnosił nadto o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie skarżącego wskazywane przez organ rozbieżności w złożonych oświadczeniach świadków, które organ potraktował na niekorzyść wnioskodawcy, wynikały z faktu ich niezależnego od siebie sporządzenia przez osoby, które w okresie prowadzonej działalności opozycyjnej z wiadomych względów nie przebywały cały czas ze sobą razem. W ocenie skarżącego dla prawidłowego rozpatrzenia jego wniosku niezbędnym jest przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych świadków i porównanie ich z zebranym i przez organ dokumentami.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 10 października 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego popierał wniesioną skargę, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zgromadzenia materiału dowodowego. Zdaniem pełnomocnika skarżącego dokonana przez organ wskazanych we wniosku okoliczności była lakoniczna, co doprowadziło do przedwczesnego uznania, ze skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej jak i osoby represjonowanej z powodów politycznych. W ocenie pełnomocnika za szczególnie istotny dla rozstrzygnięcia sprawy uznać należy dowód z przesłuchania świadków, którego przeprowadzenia organ zaniechał, ograniczając się w tym zakresie do załączonych do akt sprawy pisemnych oświadczeń świadków i opierając swoje rozstrzygnięcie na uchwale [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych z dnia [...] r. Strona podkreśliła, iż upływ ponad 30 lat od przywoływanych przez skarżącego wydarzeń znacznie utrudnia, a wręcz uniemożliwia przedłożenie wymaganych przez organ dowodów. Jednocześnie pełnomocnik wskazywał, iż z brzmienia przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) nie wynika, że dane i zaświadczenia pozyskane z Instytutu Pamięci Narodowej stanowią jedyne środki dowodowe, z których organ mógł skorzystać rozpatrując wniosek skarżącego. Do tych środków niewątpliwe należą wyjaśnienia i zeznania świadków tamtych wydarzeń, wskazywanych przez skarżącego. Z uwagi na powyższe pełnomocnik wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które zgodnie z oświadczeniem nie zostały pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie ze złożonymi wnioskami przez obie strony postępowania skarga J.K. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym wnosiły obie strony postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi J.K. uczynił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 kwietnia 2022 r. o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji komunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1255)- dalej: ustawa.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (art. 4 ust. 1 ustawy).

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że J.K. wnosząc o przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych przedstawił decyzję Prezesa Instytucji Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 6 listopada 2020 r. stwierdzającą, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Tym samym w sprawie nie wystąpiła negatywna przesłanka z art. 4 ustawy.

Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy).

Natomiast jak wynika z art. 3 ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Przywołane wyżej przepisy ustawy stanowią zamknięty katalog przesłanek pozwalających na przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2) lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3), wiążących organ administracji i niedopuszczających w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ rozpatrujący wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania biorąc pod uwagę inne przyczyny niż przewidziane w przepisach ustawy. Niedopuszczalna jest zatem odmienna wykładnia tych przepisów, prowadząca do uznania za osobę represjonowaną, osoby nie spełniającej przesłanek ustawowych, lecz represjonowanej w innej formie przez władze PRL z powodu sprzeczności prezentowanej postawy życiowej z polityką i ideologią ówczesnego systemu (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1791/19; wyrok WSA we Wrocławiu z 26 sierpnia 2021 r., IV SA/Wr 290/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę J.K. wnosząc o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych nie wykazał istnienia ustawowych przesłanek pozwalających na pozytywne rozpatrzenie jego żądania. Powoływane przez skarżącego zarówno we wniosku, jak i w toku prowadzonego postępowania realizowane formy prowadzonej działalności opozycyjnej, polegające na udziale w organizowanych strajkach, kolportażu prasy podziemnej i ulotek, czy też udziale w konspiracyjnych zebraniach nie zostało potwierdzone wystarczającym materiałem dowodowym, który pozwalałby na uznanie, że w sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. Skoro postępowanie w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej jest postępowaniem wnioskowy, to osoba ubiegająca się o ten status winna dołączyć dowody potwierdzające spełnienie oznaczonych przesłanek (por. wyroki NA z 29 września 2020 r., II OSK 1452/20; z 14 lipca 2020 r., II OSK 645/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem organu administracji, że przedstawione przez skarżącego na powyższa okoliczność dowody – pisemne oświadczenia świadków w osobach: S. C.; A.P., A. S., R.O., oraz L.C. nie są wystarczające do uznania żądania skarżącego za zasadne, z uwagi na występujące w nich rozbieżności, nieścisłości oraz nieprawdziwe dane. Powyższe stwierdzenie potwierdza załączona do akt sprawy uchwała [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych z dnia [...] r., przewidzianego ustawą organu opiniującego, którego jednym z ustawowych zadań jest opiniowanie przekazanych przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosków stron o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 15 ust. 4 pkt 1 ustawy). W uzasadnieniu powyższej uchwały Rada wprost wskazała na podnoszone przez skarżącego okoliczności, które po stosownej weryfikacji, w tym w trakcie przeprowadzonej rozmowy ze skarżącym oraz przy pomocy dostępnych materiałów źródłowych, nie miały w ogóle miejsca, bądź też ich przebieg, czy też czasookres był zgoła odmienny od wskazanego we wniosku. Co więcej, Rada wskazała, że zarówno zawarty we wniosku opis działalności opozycyjnej skarżącego, jak i treść przedłożonych oświadczeń świadków pokrywa się z treścią wniosków i zeznań świadków przedkładanych w postępowaniach dotyczących innych osób - działaczy opozycyjnych z R., które były przedmiotem opiniowania przez Radę. Z dokonanych ustaleń wynika, że autorem wniosków i oświadczeń we wszystkich tych sprawach był S. C. pełniący funkcję przewodniczącego Komisji Terenowej Emerytów i Rencistów NSZZ "Solidarność" w R.

W ocenie Sądu za prawidłowe uznać również należy stanowisko organu administracji, co do tego, iż wskazywane przez skarżącego formy działalności opozycyjnej, a nadto szykany jakich strona doznawała w pracy, udział w mszach świętych za ojczyznę, udział w pogrzebach działaczy "Solidarności", które to działania jak podnosi skarżący stanowiły formę manifestacji, nie stanowią także przesłanek wymienionych w art. 3 ustawy. Nie można bowiem przyjmować, że każde zachowanie, wskazujące na brak akceptacji działań podejmowanych przez ówczesne władze i wyrażające niezadowolenie z braku poszanowania praw politycznych człowieka może być potraktowane jako indywidualne wystąpienie o charakterze wolnościowym w rozumieniu ustawy. Przyjęcie takiej interpretacji prowadziłoby bowiem do uznania, że z tego rodzaju wystąpienia były udziałem większej części społeczeństwa niezadowolonej z panującego ustroju, braku demokracji i poszanowania praw i wolności obywatelskich. Przesłanki tej nie stanowi również podnoszona przez stronę okoliczność doznanego rozstroju zdrowia, gdyż jak słusznie wskazał organ, skarżący nie udokumentował w jakikolwiek sposób, iż był on następstwem działań funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa i trwał dłużej niż 7 dni. Sam fakt istnienia po stronie skarżącego wskazywanych schorzeń, czego Sąd w żaden sposób nie kwestionuje, jak również legitymowanie się przez stronę orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nie stanowią ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie przedmiotowego statusu.

Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazywanych przez stronę przepisów proceduralnych, w szczególności regulujących kwestie postępowania dowodowego. Wskazać bowiem należy, ze zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (art. 78 § 2 k.p.a.). Stosownie zaś do art. 86 k.p.a. jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Z brzmienia przywołanego art. 86 k.p.a. wynika zatem, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym), pozostawionym do uznania organu i przeprowadzanym z urzędu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym pozostają do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności. Jeżeli przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe wyjaśniło wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron nie jest konieczne (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2021 r., I OSK 1967/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu okoliczności i wyjaśnienia, które w ocenie pełnomocnika skarżącego mogłyby być pozyskane w drodze przesłuchania wskazanych przez stronę świadków, zostały już w sprawie zgromadzone i ocenione przez organ na podstawie przedłożonej przez skarżącego dokumentacji (pisemnych oświadczeń świadków). Tym samym stawiany organowi zarzut zaniechania przeprowadzenia powyższego dowodu nie znajduje uzasadnienia. Jednocześnie wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego z uzasadnienia kwestionowanej decyzji nie wynika, iż w ocenie organu dane i zaświadczenia pozyskane z Instytutu Pamięci Narodowej stanowią jedyne środki dowodowe, z których organ mógł skorzystać rozpatrując wniosek skarżącego. Nie znajduje również potwierdzenia zarzut wydania decyzji jedynie w oparciu o uchwałę organu opiniującego, który stanowił jeden z dowodów zgromadzony w sprawie i podlegał ocenie organu, tak jak pozostała przedłożona przez skarżącego dokumentacja.

Reasumując Sąd stwierdza, iż w świetle okoliczności wynikających z wniosku skarżącego z dnia 18 listopada 2020 r., składanych przez niego oświadczeń i przedłożonych dokumentów, jak również przedstawionego w sprawie stanowiska właściwego organu opiniującego, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie uznał, że nie powalają one na pozytywne rozpatrzenie zgłoszonego przez stronę żądania. Powyższe stwierdzenie organu poprzedzone zostało rzetelnym i wyczerpującym postępowaniem administracyjnym, zmierzającym do zweryfikowania istnienia przesłanek koniecznych do potwierdzenia wnioskowanego przez stronę statusu działacza politycznego lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zarówno w oparciu o materiały przedstawione przez wnioskodawcę, jak i podjęte w ramach swoich kompetencji czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Procedujący w sprawie organ administracji działał w granicach i na podstawie obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.), a strona miała zapewniony czynny udział w każdym stadium prowadzonego postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.). Uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 68).

dc