Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1848/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt  1 i 2 lit. b, ust. 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art/ 22 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 972/12 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., sygn. akt V SA/Wa 972/12 oddalił skargę D. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

I.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dnia [...] sierpnia 2011 r. D. B. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 200, poz. 1443 ze zm., dalej rozporządzenie MRiRW).

Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] organ przyznał stronie wnioskowaną pomoc w wysokości 75.000 zł.

W dniu [...] listopada 2011 r. D. B. złożył wniosek o płatność, do którego dołączył m.in. odpis skrócony aktu małżeństwa zawartego w dniu [...] lipca 2011 r. z A. K. (de domo S.).

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie w tej sprawie i wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.). Dyrektor [...] Oddziału ARiMR uchylił decyzję z dnia [...] września 2011 r. i powołując się na § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 rozporządzenia MRiRW odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Uzasadniając decyzję organ I instancji uznał, że wystąpiła przesłanka wykluczająca przyznanie pomocy, gdyż małżonka wnioskodawcy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 12 miesięcy przed dniem złożenia przez D. B. wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom". Z ustaleń organu wynikało, że A. B. w dniu [...] maja 2006 r. zarejestrowała siedzibę stada o nr [...] i złożyła wniosek o przydzielenie puli numerów dla bydła, a w dniu [...] czerwca 2006 r. zgłosiła posiadanie zwierząt. Następnie potwierdziła kupno i urodzenie dwóch sztuk bydła, a w dniu [...] czerwca 2006 r. ich sprzedaż. Powyższe działania uznawane są za prowadzenie działalności rolniczej.

Tym samym organ uznał, że w dacie złożenia wniosku skarżący spełniał warunki uzyskania pomocy finansowej, jednakże uległy one zmianie z dniem [...] lipca 2011 r., czyli datą zawarcia związku małżeńskiego. Okoliczność ta nie była znana organowi w dacie wydawania decyzji, więc gdy organ powziął tę informację wznowił postępowanie i uchylił decyzję przyznającą pomoc.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Prezes ARiMR po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, że D. B. osobiście spełnia warunki uzyskania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", jednakże z racji zmiany stanu cywilnego i zawarcia związku małżeńskiego z osobą, która prowadzi działalność rolniczą w okresie dłuższym niż 12 miesięcy od daty złożenia wniosku przez małżonka organ I instancji trafnie odmówił przyznania pomocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. D. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając organowi: naruszenie § 2 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, błędne zastosowanie § 2 ust. 4 tego rozporządzenia oraz naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

II.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. skargę oddalił jako niezasadną.

Sąd I instancji stwierdził, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prowadzenia działalności rolniczej przez żonę wnioskodawcy, której rozpoczęcie wykracza poza okres 12 miesięcy od daty złożenia wniosku o wsparcie finansowe. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MRiRW pomoc przyznawana jest osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego. Ponadto zgodnie z § 2 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia pomoc może być przyznana osobie fizycznej także w przypadku, gdy jej małżonek, przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, prowadził działalność rolniczą – pod warunkiem, że wcześniej niż w okresie 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku, zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i przed jego zawarciem, w odniesieniu do małżonka nie zaistniał żaden z przypadków określonych w ust. 2. Natomiast w § 2 ust. 1 pkt 1, 2 lit. a oraz pkt 4 i pkt 5 uznaje się m.in., że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha (...), wystąpiła o przyznanie płatności (...), jeżeli była posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich (...), została ubezpieczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik (...).

Zgodnie z dokumentami przedstawionym przez wnioskodawcę żona jest współwłaścicielką 1/3 gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,31 ha, które odziedziczyła po zmarłym w dniu 12 marca 2006 r. ojcu M. S. z dobrodziejstwem inwentarza, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 24 maja 2007 r. o stwierdzeniu prawa do nabycia spadku. Odziedziczone gospodarstwo było oddane w dzierżawę od 2007 r. ale w dniu [...] kwietnia 2011 r. A. B. wystąpiła o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów. Od [...] maja 2007 r. podlega również ubezpieczeniu w KRUS jako rolnik, a w dniu [...] maja 2006 r. zarejestrowała siedzibę stada, a w dniu [...] czerwca 2006 r. zgłosiła posiadanie zwierząt.

Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu I instancji organ trafnie przyjął, że w związku ze zmianą stanu cywilnego wnioskodawcy okoliczności sprawy uległy zmianie i istotne stały się również ustalenia dotyczące prowadzenia działalności rolniczej przez żonę D. B.. Bezspornym jest, że w dacie złożenia wniosku ([...] czerwca 2011 r.) wnioskodawca był kawalerem, gdyż związek małżeński zawarł [...] lipca 2011 r., po jego złożeniu a przed wydaniem decyzji przez organ I instancji ([...] września 2011 r.). Poza sporem pozostaje również, że organ dowiedział się o tym fakcie z wniosku o płatność złożonego w dniu [...] listopada 2011 r. Nadto prowadzenie działalności rolniczej (hodowla zwierząt) w roku 2006 przez A. B. uniemożliwiało pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

II.

Skargę kasacyjną wniósł D. B., który zaskarżył wyrok w całości.

Wnoszący skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 22 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, które z mocy art. 91 i art. 87 ust. 1 Konstytucji winno być stosowane bezpośrednio, gdyż skarżący spełnia warunki określone w tym rozporządzeniu (ma mniej niż 40 lat i po raz pierwszy podejmuje działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący) a regulacje prawa krajowego pozostają z nim w sprzeczności oraz naruszenie prawa procesowego, art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w związku z § 2 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 i 2 lit. b, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 przez błędne ustalenie, że żona skarżącego prowadziła działalność rolniczą w okresie 12 miesięcy przez dniem złożenia przez niego wniosku o pomoc, którego konsekwencją było uznanie decyzji odmawiającej przyznania pomocy za prawidłową i oddalenie skargi.

Uzasadniając zarzut wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ Sąd nie wziął pod uwagę celu art. 22 ust. 1 rozporządzenia rady (WE) nr 1698/2005 a w konsekwencji sprzeczności § 2 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 2 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia MRiRW, z tym przepisem prawa unijnego. Podkreślił, że fakt wcześniejszego zarejestrowania przez żonę wnioskodawcy stada bez rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej nie może pozbawiać automatycznie współmałżonka pomocy jako młodemu rolnikowi, przy spełnieniu przez wnioskodawcę pozostałych przesłanek. Zarejestrowanie stada przez A. B. było następstwem zdarzenia losowego, jakim była śmierć jej ojca w dniu [...] marca 2006 r. i brak możliwości przejęcia prowadzonej przez niego działalności rolniczej przez pozostałych spadkobiorców (siostra nieletnia, brat poza granicami). Nadto zarzucił, że Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pominął ustalenia czy żona skarżącego prowadziła gospodarstwo rolne jako kierujący tym gospodarstwem i następnie czy jej gospodarstwo weszło w skład gospodarstwa wnioskodawcy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie powtarzając dotychczasową argumentację.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie w granicach określonych skargą kasacyjną a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie miała miejsca. Jest związany granicami skargi kasacyjnej i kontroluje jedynie zasadność wskazanych w niej podstaw kasacyjnych i trafność postawionych zarzutów. Nie może z własnej inicjatywy poszukiwać innych wad zaskarżonego orzeczenia niż podane w skardze kasacyjnej.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii prowadzenia przez żonę wnioskodawcy działalności rolniczej w okresie 12 miesięcy przed złożeniem przez niego wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Wsparcie na podejmowanie działalności przez młodych rolników na gruncie przepisów prawa wspólnotowego zostało uregulowane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 2005.277.1, dalej rozporządzenie nr 1698/2005) oraz w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L2006.368.15, dalej rozporządzenie nr 1974/2006). Zgodnie z art. 22 ust. 1a rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia na podejmowanie działalności przez młodych rolników udziela się osobom, które mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem. W myśl natomiast art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006 warunki otrzymania wsparcia dla podjęcia działalności przez młodych rolników, o których mowa w art. 22 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 muszą być spełnione w chwili złożenia wniosku o wsparcie. Odstępstwo od tej zasady, określone w dalszej części powołanego przepisu obejmuje jedynie spełnienie wymogów odnoszących się do umiejętności i kompetencji zawodowych, których uzupełnienie/uzyskanie może zostać odłożone w czasie.

W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca spełniał wszystkie wskazane przesłanki dotyczące jego osoby i nie było to kwestią sporną.

Natomiast przepisy prawa wspólnotowego nie definiują pojęcia "podjęcia działalności rolniczej" pozostawiając to państwom członkowskim, co wynika z pkt 5.3.1.1.2. załącznika nr 2 do omawianego rozporządzenia Komisji. W prawie krajowym wsparcie na podejmowanie działalności przez młodych rolników zostało określone jako działanie "Ułatwienie startu młodym rolnikom" - art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427, dalej ustawa o wspieraniu rozwoju), a szczegółowe zasady przyznawania pomocy finansowej w tym zakresie zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 200, poz. 1443 ze zm., dalej rozporządzenie MRiRW lub wykonawcze) wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy. W § 2 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego prawodawca uznał, że dofinansowanie w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest przeznaczone dla osób fizycznych, które do dnia złożenia wniosku nie prowadziły działalności rolniczej rozumianej zgodnie z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia. Przy czym warunek dotyczący prowadzenia działalności rolniczej w przypadku małżeństwa dotyczy obojga małżonków, jednakże małżonek wnioskodawcy nie może jej prowadzić wcześniej niż 12 miesięcy od daty złożenia wniosku. Dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, której małżonek przed dniem złożenia przez nią wniosku o przyznanie pomocy prowadził działalność rolniczą, pod warunkiem, że małżonek nie dokonał żadnej z czynności, o których mowa w ust. 2, wcześniej niż 12 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku, oraz małżonkowi zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i przed zawarciem związku małżeńskiego, nie przyznano pomocy w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" ani w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, a gospodarstwo małżonka wejdzie w skład małżeńskiej wspólności majątkowej (§ 2 ust. 7).

Jak już wcześniej wskazano warunkiem przyznania wsparcia jest podjęcie po raz pierwszy działalności w gospodarstwie rolnym. Warunek ten został określony w art. 22 ust. 1a rozporządzenia nr 1698/2005 i powtórzony w § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z przepisem prawa krajowego nie jest on spełniony co do zasady wówczas, gdy małżonek wnioskodawcy przed dniem złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. Przepis § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia wprowadza domniemanie prowadzenia działalności rolniczej poprzez wskazanie, iż sam fakt posiadania zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt oznacza, iż nastąpiło rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej. Tym samym nie ma racji skarżący, który twierdzi, iż organ błędnie uznał, że jego żona prowadziła działalność rolniczą skoro bezspornym pozostaje, że w dniu [...] maja 2006 r. zarejestrowała siedzibę stada o nr [...] i złożyła wniosek o przydzielenie puli numerów dla bydła, a w dniu [...] czerwca 2006 r. zgłosiła posiadanie zwierząt, czyli zgłoszenie przemieszczenia zwierząt, w którym potwierdziła kupno i urodzenie dwóch sztuk bydła. Bez znaczenia pozostaje, że bydło zostało sprzedane w dniu 30 czerwca 2006 r., gdyż samo zarejestrowanie stada i posiadanie zwierząt jest równoznaczne z prowadzeniem działalności rolniczej w zakresie produkcji zwierzęcej (§ 2 ust. 5 rozporządzenia). Ponieważ wniosek o płatność został złożony [...] czerwca 2011 r. to Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił pogląd, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka prowadzenia działalności rolniczej przez współmałżonka uniemożliwiająca przyznanie D. B. wnioskowanej pomocy.

Jak wskazano wyżej omawiane rozporządzenie MRiRW zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Art. 21 ust. 1 tej ustawy stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 3 in fine ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zatem w niniejszej sprawie klauzula ta oznacza, że to na ubiegającym się o pomoc w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" spoczywa ciężar udowodnienia, że występując z wnioskiem o dofinansowanie spełnia pozytywne kryteria jego przyznania łącznie z współmałżonkiem.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji podzielił stanowisko organów wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż skarżący tego domniemania w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie obalił. Wręcz przeciwnie, potwierdził posiadanie przez żonę zwierząt gospodarskich (krowy), jednakże akcentując szczególne okoliczności wejścia w ich posiadanie, które winny być przez organ uwzględnione na jego korzyść. Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, które podzielił Sąd I instancji, że dla domniemania prowadzenia działalności rolniczej okoliczności te nie mają znaczenia, podobnie jak czasokres posiadania zwierząt czy wydzierżawienie nabytego w drodze spadku, jako współwłasność, gospodarstwa rolnego. Również przedłożone przez skarżącego w toku postępowania inne dokumenty i wyjaśnienia potwierdzają aktualne posiadanie przez małżonkę udziału we współwłasności odziedziczonego gospodarstwa rolnego, wystąpienie przez A. B. (przed zawarciem związku małżeńskiego) w dniu [...] kwietnia 2011 r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, czy podleganie KRUS jako rolnik od [...] maja 2007 r., czyli prowadzenie przez nią działalności rolniczej.

Zatem zasadnie Sąd I instancji przyjął, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego. Poczynione ustalenia faktyczne odpowiadają wymogom uzyskania pomocy ujętym w § 2 ust. 2 i 7 rozporządzenia wykonawczego, a skarżący nie obalił domniemania wynikającego z § 2 ust. 2 pkt 4 tego rozporządzenia i odmowa przyznania płatności była zasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny następnie za niezasadny uznał zarzut naruszenia prawa materialnego, t.j. art. 22 ust. 1a rozporządzenia nr 1698/2005, który, zdaniem kasatora winien mieć zastosowanie w sprawie wprost, gdyż mający zastosowanie w sprawie § 2 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego pozostaje z nim w sprzeczności. Zgodnie z prawem unijnym wsparcia na podejmowanie działalności przez młodych rolników udziela się osobom, które mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem i skarżący warunki te spełnia. Brak jest zatem podstaw prawnych do pozbawienia go pomocy finansowej w ramach działania: "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z racji stwierdzenia prowadzenia działalności rolniczej przez współmałżonka wnioskodawcy, o czym stanowi § 2 ust. 7 rozporządzenia wykonawczego. Generalnie § 2 rozporządzenia MRiRW stanowi, że pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom", jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 55 3 kodeksu cywilnego, jeżeli w wymaganym okresie:

- powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha;

- gospodarstwo będzie prowadzone samodzielnie;

- budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, wykorzystywane do produkcji rolnej oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przeszkody przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej;(...)

- jest pełnoletnia i w dniu złożenia przez nią wniosku o przyznanie pomocy nie ukończyła 40 roku życia;

- jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej;

- posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe;

- nie ma ustalonego prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,

- której małżonek do dnia złożenia przez nią wniosku o przyznanie pomocy nie prowadził działalności rolniczej (...)

Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi sprzeczności między wymogiem zawartym w prawie unijnym, a kryteriami ustalonymi w prawie krajowym, które co do istoty są surowsze. To, że obejmują one również małżonka wnioskodawcy nie dowodzi ich sprzeczności z regulacją unijną, a jedynie wskazuje na ukierunkowanie ich wykorzystania zgodnie z celem przyznawania środków pomocowych. Tym bardziej, że jak wskazano wyżej, kryteria minimalne zakreślone w art. 22 rozporządzenia nr 1698/2005 w całości wprowadzono do prawa krajowego. Uzupełnieniem powyższej regulacji jest art. 13 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006, który stanowi, że:

- warunki otrzymania wsparcia na podjęcie działalności przez młodych rolników, o których mowa w art. 22 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, muszą być spełnione w chwili złożenia wniosku o wsparcie.(...)

- biznesplan, o którym mowa w art. 22 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, zawiera przynajmniej:

a) opis sytuacji wyjściowej gospodarstwa rolnego oraz określone etapy i cele dotyczące rozwoju działalności nowego gospodarstwa;

b) informacje szczegółowe dotyczące inwestycji, szkolenia, doradztwa i wszelkich innych działań koniecznych do rozwoju działalności gospodarstwa rolnego.

(...) Indywidualną decyzję o przyznaniu wsparcia na podjęcie działalności przez młodych rolników podejmuje się nie później niż 18 miesięcy po podjęciu działalności, zgodnie z przepisami obowiązującymi w państwach członkowskich.

Mając na względzie, że wsparcie na podjęcie działalności przez młodych rolników stanowi środek rozwoju obszarów wiejskich, przesłanka kwalifikowalności związana z podjęciem pierwszej działalności w gospodarstwie rolnym jako kierującym gospodarstwem, jaką stawia art. 22 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005, stanowi warunek szczególny przyznania tego środka. Tym samym w celu określenia zakresu tej przesłanki i możliwości rozciągnięcia jej na małżonka należy oprzeć się w pierwszej kolejności na treści tego przepisu oraz celów rozporządzenia nr 1698/2005. Zatem wprowadzenie tożsamego kryterium w stosunku do małżonka młodego rolnika nie pozostaje w sprzeczności ze wskazanym art. 22 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, który jak już wcześniej podkreślono ogranicza się do wskazania minimalnych kryteriów jakie musi spełnić młody rolnik aby uzyskać pomoc finansową w związku z rozpoczęciem działalności rolniczej. Wprowadzenie dodatkowych kryteriów przyznania wsparcia w związku z rozpoczęciem działalności rolniczej znajduje umocowanie w prawie unijnym, co wynika z pkt 5.3.1.1.2. załącznika nr 2 do powyższego rozporządzenia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji

Sędzia del. WSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Małgorzata Jużków Janusz Drachal Tadeusz Cysek