Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 509/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 5 ust.1 art. 6 art. 7
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 151, art. 132. art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant specjalista – Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi W.J. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz związku schorzeń ze służbą wojskową i zaliczenia do grupy inwalidztwa 1. oddala skargę w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej, 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. orzeczeniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2014 poz. 1414) oraz §16, 21 ust 1 i 2 i § 24 ust 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2010 r. Nr 15, poz. 80 z póżn.zm.) oraz § 5 i 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. 2012 r. poz. 1013), rozpoznała u skarżącego W. J.:

1. Zaburzenia depresyjno – lękowe upośledzające zdolności adaptacyjne.§ 66 pkt 2

2. Zespół zależności alkoholowej w okresie abstynencji. § 72 pkt 1

3. Przebyte skręcenie stawu kolanowego lewego z uszkodzeniem łąkotki przyśrodkowej, leczone operacyjnie – częściowa artroskopowa meniscektomia w dniu 04.11.2014 r. – nieupośledzające sprawności ruchowej. § 77 pkt 5

4. Cechy osobowości nieprawidłowej. § 68 pkt 1

5. Blizna pourazowa na nosie i drobne blizny pozabiegowe na brzuchu na lewym kolanie – nieupośledzające sprawności ustroju. § 3 pkt 1

W tej sytuacji nadano mu kategorię Z – Zał. 1 Grupa II – Zdolny do zawodowej służby wojskowej oraz orzeczono, że schorzenia w pkt 1, 2, 4 i 5 nie pozostają w związku ze służba wojskową.

Po złożeniu odwołania od powyższego orzeczenia, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. § 3, § 11 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013) a także § 12 pkt 1 i § 30 ust. 1, 2 i 3 w zw. z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.), uchyliła zaskarżone orzeczenie i przesłała do ponownego rozpatrzenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w K. zakończonego wydaniem nowego orzeczenia. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podała, że skarżący był wielokrotnie konsultowany przez lekarzy specjalistów psychiatrii i wskazywano na konieczność rozszerzenia diagnostyki specjalistycznej w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego w WIM w W. Stąd też RWKL w K. powinna ponownie wezwać skarżącego i przeprowadzić hospitalizację psychiatryczną za zgodą wymienionego, a następnie wydać orzeczenie zgodne ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...], mając za podstawę art. 149 § 1 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., wznowiła postępowanie w sprawie zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, zaś w uzasadnieniu powołała się na opisany powyżej stan faktyczny.

Następnie pismem z dnia [...] października 2015 r. powiadomiła skarżącego, że w dniu [...] listopada 2015 r. winien się zgłosić celem hospitalizacji diagnostycznej w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego w W., po czym pismem z dnia [...] listopada 2015 r. powiadomiła Kierownika Kliniki Psychiatrii i Stresu Bojowego, że powyższy termin jest nieaktualny ze względu na fakt odbycia już powyższej hospitalizacji.

Następnie Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], działając na podstawie działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2014 poz. 1414) oraz §16, 21 ust 1 i 2 i § 24 ust 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2010 r. Nr 15, poz. 80 z póżn.zm.) oraz § 5 i 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. 2012 r. poz. 1013), rozpoznała u skarżącego W. J.:

1. Zaburzenia adaptacyjne upośledzające zdolności przystosowawcze . § 67 pkt 2

2. Zespół zależności alkoholowej w okresie abstynencji. § 72 pkt 1

3. Przebyte skręcenie stawu kolanowego lewego z uszkodzeniem łąkotki przyśrodkowej, leczone operacyjnie – częściowa artroskopowa meniscektomia w dniu 04.11.2014 r. – nieupośledzające sprawności ruchowej. § 77 pkt 5

4. Cechy osobowości nieprawidłowej. § 68 pkt 1

5. Blizna pourazowa na nosie i drobne blizny pozabiegowe na brzuchu na lewym kolanie – nieupośledzające sprawności ustroju. § 3 pkt 1

W tej sytuacji nadano mu kategorię N – Zał. 1 Grupa II – Trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz orzeczono, że schorzenia w pkt 1, 2, 4 i 5 nie pozostają w związku ze służba wojskową.

Po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] listopada 2015 r. w którym wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia z uwagi na fakt, że schorzenia wymienione w zaskarżonym orzeczeniu powodujące niezdolność do służby wojskowej pozostają w związku ze służbą wojskową i niezrozumiałe jest, iż schorzenia nie występujące u niego przed wcieleniem do zawodowej służby wojskowej, nie są wynikiem tej służby, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 §1 pkt 2 k.p.a., § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013) oraz §7 pkt. 1 i § 23 pkt. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 roku w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podała, że skarżący był wielokrotnie był konsultowany przez lekarzy specjalistów psychiatrii i wskazywano na konieczność rozszerzenia diagnostyki specjalistycznej w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego WIM w W., zaś orzeczenia ustala się na podstawie dokumentacji z leczenia w oddziale psychiatrycznym i PZP. RWKL w K. skierowała skarżącego do Kliniki Psychiatrii i Stresu Bojowego WIM w W., gdzie orzekany przebywał w okresie 24 sierpnia 2015 r. do 18 września 2015 r. i po obserwacji szpitalnej rozpoznano zaburzenia adaptacyjne (F43.2 wg ICD). Jednocześnie podczas 4 tygodniowej obserwacji pacjenta w klinice nie obserwowano objawów spełniających kryteria PTSD. Odnosząc się do ustalenia związków przyczynowych wyjaśniono, że wszystkie schorzenia, które pozostają w związku ze służbą wojskową zostały skatalogowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. Nr 62, poz. 567) ze zmianą w dniu 17 marca 2009 r. (Dz. U. z 2009r. Nr 52, poz. 425), zaś w przypadku skarżącego zaburzenia adaptacyjne upośledzające zdolności przystosowawcze (pkt 1 rozp.), nie są wymienione w żadnym z załączników cytowanego wyżej rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003 r. i dlatego nie zostały zakwalifikowane jako pozostające w związku ze służbą wojskową. Wobec powyższego pomimo, iż schorzenie ujawniło się w trakcie służby wojskowej, zgodnie z obowiązującymi przepisami pozostaje bez związku ze służbą wojskową.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący W. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go orzeczenia w całości i uznanie ich za nieważne zarzucając naruszenie jego interesu prawnego poprzez brak uznania istnienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rozpoznanymi u niego schorzeniami, a pełnioną służba wojskową. W uzasadnieniu podał, że organ orzekający w pierwszej instancji nie uwzględnił okoliczności, iż w dniu rozpoczęcia służby wojskowej był zdrowy i zdolny do zawodowej służby wojskowej oraz że niewątpliwie rozpoznanych schorzeń oraz ułomności nabył i doznał w trakcie pełnienia zawodowej służby wojskowej, a charakter tych schorzeń i ułomności jednoznacznie wskazuje na pozostawanie ich w ścisłym związku przyczynowo skutkowym z pełniona służbą w szczególności w warunkach wojenno – bojowych poza granicami kraju. Co więcej, w pierwotnym orzeczeniu RWKL w K. Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. rozpoznano u niego "zaburzenia depresyjno – lękowe upośledzające zdolności adaptacyjne" § 66 pkt 2, których nie rozpoznano obecnie. O ile zatem rozpoznawane uprzednio schorzenie nie jest pochłaniane przez rozpoznane obecnie "zaburzenia adaptacyjne /.../" to co stało się, pomiędzy [...] lipca a [...] listopada 2015 r. że uprzednich schorzeń nie rozpoznano. W żaden sposób nie zostało to wyjaśnione w treści skarżonego orzeczenia. Zatem czy nadal cierpi na "zaburzenia depresyjno- lękowe /.../" czy tylko na "zaburzenia adaptacyjne /.../", czy też na obie te choroby?. Czy i ewentualnie jaki jest związek przyczynowo skutkowy pomiędzy tymi schorzeniami a pełnioną przez niego służbą w warunkach wojennych, a zatem niewątpliwie wybitnie stresowych, służbą wojskową. Skarżone orzeczenie nie daje na te pytania jakiejkolwiek odpowiedzi i w żadnej mierze nie odnosi się do znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji, w tym "karty informacyjnej leczenia" w Klinice Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM CSK MON w W.

W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. wniosła o jej odrzucenie oraz oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodała co do odrzucenia, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Ponadto w zaskarżonym orzeczeniu stwierdzono, że po obserwacji szpitalnej u orzekanego rozpoznano: Zaburzenia adaptacyjne (F43.2 wg ICD). Jednocześnie podczas 4 tygodniowej obserwacji pacjenta w klinice nie obserwowano objawów spełniających kryteria PTSET, a orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, zostały podjęte zgodnie z obowiązującymi w tej materii uregulowaniami prawnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem w części nie zasługuje na uwzględnienie. Na samym wstępie stwierdzić należy, w ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. I OSK 1203/04, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej i orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy, tj. zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego i w konsekwencji zakwalifikowanie do danej grupy inwalidztwa. Podstawę takich orzeczeń stanowią w stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz w zakresie ustalenia grupy inwalidztwa, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m. in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący zaskarżył w całości orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a więc także w zakresie dotyczącym określenia ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową i grupy inwalidztwa, a na tę kategorię orzeczeń Komisji, jak już wyżej wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Stąd też należało stwierdzić niedopuszczalność skargi w tym zakresie i ją odrzucić.

Ponadto stwierdzić należy, że wprawdzie ani w odwołaniu, ani też w skardze do Sądu skarżący nie zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa w zakresie niezdolności do służby wojskowej, to z drugiej strony, skoro zaskarżył decyzję w całości, należało zbadać powyższą kwestię. Uznając zatem za dopuszczalną skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w tym zakresie należy stwierdzić, że wprawdzie dopuszczono się w tej części naruszenia przepisów postępowania, to jednak nie mogły one mieć– w ocenie Sądu – istotnego wpływu na wynik sprawy. Tym bardziej, że – co już wyżej zasygnalizowano – skarżący tej części orzeczenia nic nie zrzucił.

Zatem Sąd badając sprawę stwierdził, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...],), uchyliła zaskarżone orzeczenie i przesłała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w K. Na takie rozstrzygnięcie zezwala treść art. 138 § 2 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Rzecz jednak w tym, że organ w podstawie materialnoprawnej powołał się na treść art. 138 § 1 pkt 2 według którego, organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Reasumując, powołany przepis nie odpowiada treści rozstrzygnięcia.

Ponadto po wydaniu powyższego rozstrzygnięcia, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...], mając za podstawę art. 149 § 1 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., wznowiła postępowanie w sprawie zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, zaś w uzasadnieniu powołała się m.in. na rozstrzygnięcie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W., a następnie wydała orzeczenia uwzględniające treść rozstrzygnięcia CWKL w W. Zatem w sposób nieuprawniony wznowiła postępowanie, bowiem jest to tryb nadzwyczajny.

Niezależnie od powyższego Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie, na co zezwala przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w myśl którego, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Tymczasem organ powołał się na przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., według którego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

Jednakże, o czym już wyżej stwierdzono, są to bezspornie naruszenia przepisów postepowanie, jednakże – w ocenie Sądu – nie mogące mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 oraz art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), należało orzec jak w sentencji wyroku.