Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 392/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 28, art. 77 § 1, art. 138, art. 145 § 1 pkt 4 i 5, art.148
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 50 ust. 2, art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2019 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") – po rozpoznaniu odwołania R. R. od decyzji Burmistrza O. z [...] sierpnia 2019 r. (nr [...]) o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji własnej z [...] stycznia 2016 r. (nr [...]) w sprawie skierowania J. R. do Domu Pomocy Społecznej [...] w K. – uchyliło ww. decyzję Burmistrza O. z [...] sierpnia 2019 r. i umorzyło postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja SKO, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Przywołaną wyżej decyzją z [...] stycznia 2016 r. (zwaną też dalej "Decyzją z [...].01.2016 r.") Burmistrz O. (dalej też jako "Burmistrz" lub "organ I instancji") skierował J. R. do Domu Pomocy Społecznej [...] w K. (w skrócie "DPS"). Decyzja ta zapadła na wniosek J. R. z [...] grudnia 2015 r., w oparciu o ustalenia, że wnioskująca choruje na stwardnienie rozsiane, porusza się na wózku inwalidzkim, posiada ustalony znaczny stopień niepełnosprawności, a ponadto nie ma zapewnionej opieki ze strony rodziny.

Wnioskiem z [...] grudnia 2016 r. (wpływ do organu: [...] grudnia 2016 r.) R. R. (dalej też jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący"), syn J. R., wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną Decyzją z [...].01.2016 r.

Postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. organ I instancji odmówił wznowienia postępowania, jednakże postanowienie to zostało uchylone przez SKO postanowieniem z [...] stycznia 2017 r., z przyczyn proceduralnych.

Postanowieniem z [...] maja 2017 r. organ I instancji wznowił postępowanie, a decyzją z [...] sierpnia 2017 r. odmówił uchylenia Decyzji z [...].01.2016 r., stwierdzając brak podstaw do wznowienia postępowania. SKO, decyzją z [...] września 2017 r., utrzymało w mocy ww. decyzję Burmistrza z [...] sierpnia 2017 r.

W wyniku skargi wniesionej przez Wnioskodawcę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z 14 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 37/18, uchylił ww. decyzję SKO z [...] września 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z [...] sierpnia 2017 r.

Ponownie rozpoznawszy sprawę, organ I instancji, postanowieniem z [...] września 2018 r., odmówił wznowienia postępowania, stwierdzając, że wniesienie wniosku nastąpiło po terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a. oraz że w sprawie nie wystąpiły okoliczności wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. SKO utrzymało w mocy ww. postanowienie Burmistrza.

Na skutek skargi Wnioskodawcy, WSA w Poznaniu wyrokiem z 27 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 150/19, uchylił ww. postanowienie SKO z [...] listopada 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza z [...] września 2018 r. WSA wskazał w tym wyroku, że organy nie zrealizowały wiążących wytycznych z wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 37/18. W tym wyroku zostało przesądzone, że wniosek złożony [...] grudnia 2016 r. na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest bezsprzecznie wnioskiem niedopuszczalnym, gdyż został złożony po terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a., w związku z czym organy nie powinny w ogóle podejmować polemiki ze Skarżącym w zakresie jego podmiotowości w sprawie umieszczenia jego matki w DPS, ponieważ tamta sprawa zakończyła się prawomocną decyzją, a wniosek o wznowienie z tego powodu (brak uznania za stronę) wniesiono po terminie. Organy nie wykonały jednak w pełni zawartych w tym wyroku zaleceń w zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w tym zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie i oceny zaistnienia przesłanek wznowienia wymienionych w tym przepisie. Wbrew wytycznym nie ustaliły, czy i jakie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi w chwili wydania tej decyzji, wyszły na jaw. W aktach sprawy występują bowiem istotne braki w zakresie dokumentów i przeprowadzonych dowodów w tym zakresie, co uniemożliwia jednoznaczną ocenę, w jakim stanie faktycznym orzekał organ kierując podopieczną J. R. do DPS, a to ma z kolei istotne znaczenie w świetle przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nadto WSA wskazał, że kontrolowane postanowienie z [...] listopada 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania jest sprzeczne z wydanym wcześniej postanowieniem z [...] maja 2017 r. o wznowieniu postępowania z wniosku złożonego przez Skarżącego [...] grudnia 2016 r., którego wydanie wyklucza rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania i obliguje do wydania decyzji w trybie art. 151 § 1 k.p.a.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2019 r. Burmistrz odmówił uchylenia ostatecznej Decyzji z [...].01.2016 r.

Odwołanie od tej decyzji wniósł R. R., który zarzuciwszy obrazę:

1) art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającego na odmowie uchylenia Decyzji z [...].01.2016 r., pomimo istnienia podstaw do jej uchylenia;

2) art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. przez odstąpienie od zapewnienia Skarżącemu czynnego udziału we wszystkich stadiach postępowania, całkowite pominięcie ustanowionego w dniu [...] lipca 2018 r. pełnomocnika i odstąpienie od udostępnienia akt przedmiotowej sprawy przed wydaniem decyzji i umożliwienia Skarżącemu zrealizowania prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu jakichkolwiek czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego, słusznego interesu obywateli oraz nałożonego na organy administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie, w zakresie ustalenia rzeczywistej daty, w której Skarżący dowiedział o decyzji o umieszczeniu matki w DPS, ustalenia rzeczywistych możliwości w zakresie sprawowania opieki nad matką przez Skarżącego lub jego siostrę P. Ł. (obecnie: P. P.), tak w dacie wydania pierwotnej decyzji o umieszczeniu, jak i aktualnie, oraz ustalenia warunków lokalowych ww. zstępnych J. R. w drodze oględzin oraz przesłuchania ich w charakterze stron lub świadków, czym naruszono zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, zasadę bezstronności i równego traktowania uczestników postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy;

4) art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. oraz art. 54 ustawy o pomocy społecznej, (w skrócie "u.p.s.") przez przyjęcie, że w kręgu stron postępowania w przedmiocie skierowania członka rodziny do DPS nie mieszczą się te osoby, które następnie będą zobowiązane do ponoszenia odpłatności za ten pobyt

– wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji Burmistrza w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez uchylenie Decyzji z [...].01.2016 r.

Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza z [...] sierpnia 2019 r. – przywołaną na wstępie decyzją z [...] września 2019 r. – SKO wyjaśniło, że zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 150/19 w badanej sprawie należało przyjąć, że wniosek złożony w dniu [...] grudnia 2016 r. na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest niedopuszczalny, gdyż został złożony po terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a. Realizując ww. wytyczne należało dalej ustalić, czy i jakie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi w chwili wydania tej decyzji, wyszły na jaw (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) oraz ustalić, czy zachowany został termin wniesienia podania określony w art. 148 § 1 k.p.a.

W związku z tym SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, iż w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, pełnomocnik Skarżącego poinformował, że tą nową okolicznością jest to, że J. R. może zamieszkiwać ze swoją córką (siostrą Skarżącego), P. , oraz dwojgiem jej dzieci. Jest ona gotowa przejąć opiekę nad matką i wspierać ją we wszystkich czynnościach tego wymagających. Zbadawszy wobec tego następnie, czy dochowany został termin jednego miesiąca od dnia, w którym Skarżący dowiedział się o tej okoliczności – będącej, jego zdaniem, podstawą wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. – SKO stwierdziło, że termin ten nie został dochowany, albowiem Wnioskodawca znał powołaną przez siebie okoliczność znacznie wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku z [...] grudnia 2016 r. Kwestię możliwości świadczenia przez siostrę pomocy matce Skarżący podnosił już w toku innej sprawy zawisłej przed SKO, mianowicie w sprawie ustalenia, decyzją z [...] marca 2016 r. (nr [...]), odpłatności za pobyt J. R. w DPS. W odwołaniu od tej decyzji, wniesionym [...] kwietnia 2016 r. – treść którego znana jest SKO z urzędu – Skarżący wskazał, że cyt.: "...moja matka mogłaby również mieszkać z moją siostrą i jej 2 dzieci. Siostra nie ma stałej pracy, więc mogłaby bez konieczności angażowania instytucji pomocy społecznej pomagać jej w czynnościach tego wymagających...". Zatem co najmniej od daty odwołania, tj. od [...] kwietnia 2016 r., Skarżący posiadał wiedzę o istnieniu okoliczności wskazanej przez niego jako podstawa wniosku o wznowienie postępowania, co oznacza, że wniosek z [...] grudnia 2016 r. złożony został z uchybieniem terminu wynikającego z art. 148 k.p.a. W tym stanie sprawy SKO stwierdziło, że dalsze prowadzenie postępowania przed organem orzekającym było bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone.

Dlatego jedynie "na marginesie" SKO wskazało, że powołana przez Skarżącego we wniosku z [...] grudnia 2016 r., uzupełnionym pismem jego pełnomocnika z [...] lipca 2018 r., ww. okoliczność mająca stanowić, zdaniem Skarżącego, przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, takiej przesłanki nie stanowi, albowiem nie jest zgodna z prawdą, a nadto nie posiada przymiotu "nowości" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nadto SKO podkreśliło, że w świetle art. 54 ust. 1 u.p.s. możliwość, czy brak możliwości zapewnienia osobie potrzebującej pomocy ze strony rodziny, a także wspólnie niezamieszkujących małżonka, wstępnych i zstępnych, stanowi niewątpliwie warunek konieczny nabycia prawa, lecz tylko w sprawach dotyczących świadczenia usług opiekuńczych (art. 50 ust. 2 u.p.s.), natomiast nie dotyczy umieszczenia w domu pomocy społecznej. W sytuacji zatem, gdyby wniosek został złożony w terminie, a okoliczności, które Skarżący wskazuje jako nowe, istotne i nieznane organowi w dacie wydania decyzji, w istocie zaistniały, to byłyby właściwe co najwyżej w odniesieniu do postępowania wznowieniowego zakończonego wydaniem decyzji w sprawie przyznania J. R. usług opiekuńczych.

Odnosząc się z kolei do zarzutu niezapewnienia odwołującemu się czynnego udziału we wszystkich stadiach postępowania, całkowite pominięcie ustanowionego w dniu [...] lipca 2018 r. pełnomocnika, SKO zważyło, że uchybienia organu w tej kwestii nie mogły wpłynąć na wynik sprawy.

Na opisaną decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. R., reprezentowany przez adw. A. P., który – zarzuciwszy naruszenie:

1) art. 54 ust. 1 u.p.s. przez błędną jego wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że możliwość zapewnienia przez rodzinę wsparcia materialnego oraz osobistego osobie potrzebującej pomocy nie podlega badaniu w sprawie, której przedmiotem jest umieszczenie w domu pomocy społecznej, a wyłącznie w sprawach dotyczących usług opiekuńczych, podczas gdy sytuacja majątkowo-osobista rodziny i osoby, która ma zostać lub jest umieszczona w domu pomocy społecznej, i możliwość wsparcia tej osoby przez rodzinę jest istotna także w kontekście postępowania w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej oraz musi podlegać szczegółowej analizie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem spowodowało odstąpienie przez organy od analizy zgłaszanej przez Skarżącego podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., i to pomimo, że prawidłowa wykładnia ww. przepisu określona została w wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 150/19, co spowodowało wydanie decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącego;

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a., przez ich niezastosowanie, polegające na odstąpieniu od podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności w formie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, w zakresie wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. istnienia w dacie wydawania pierwotnej decyzji możliwości majątkowych oraz osobistych do objęcia opieką uczestniczki J. R. oraz zachowania terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania, przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanie decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącego;

3) art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 10 § 1 i art. 77 § 4 in fine k.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, wyrażające się w zaniechaniu zawiadomienia pełnomocnika Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w toku postępowania odwoławczego, i to pomimo powołania się na dokument znajdujący się w aktach innej sprawy administracyjnej przeprowadzonej przez ten sam organ – bez jednoczesnego zakomunikowania tego faktu – tj. na pismo z [...] kwietnia 2016 r. (odwołanie od decyzji) w sprawie zakończonej decyzją z [...] marca 2016 r. (nr [...]) w przedmiocie odpłatności J. R. za pobyt w DPS, co uniemożliwiło Skarżącemu odniesienie się do jego treści i złożenie wyjaśnień co do charakteru zawartych w nim twierdzeń i doprecyzowania złożonych oświadczeń, a więc naruszyło zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, co stanowi podstawę wznowienia postępowania;

4) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 k.p.a. przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego zachodzi wtedy, gdy analiza podania wskazuje na to, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia, co organ zinterpretował rozszerzająco, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że pojęcie bezprzedmiotowości postępowania interpretować należy ścieśniająco, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. jej zakończenie bez rozstrzygnięcia in meriti;

5) art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 in fine w zw. z art. 140 k.p.a. przez ich niezastosowanie polegające na odstąpieniu od wskazania w uzasadnieniu prawnym decyzji przesłanek, które uzasadniły uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanie decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącego

– wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z [...] sierpnia 2019 r., a także o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przed przystąpieniem do tak sprawowanej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania, należy podkreślić, że w kontrolowanej sprawie zapadły już uprzednio dwa prawomocne wyroki sądu administracyjnego, a mianowicie:

i) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14 marca 2018 r. o sygn. akt IV SA/Po 37/18 oraz

ii) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 lipca 2019 r. o sygn. akt IV SA/Po 150/19.

Jest to o tyle istotne, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 3 i 5 do art. 153).

W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są zasadniczo związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo – przede wszystkim w razie wzmiankowanej w art. 153 p.p.s.a. zmiany stanu prawnego, powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny; a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych sprawy, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 9 do art. 153).

Żadna z przywołanych wyżej okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, wobec czego zarówno orzekające ponownie – po ww. prawomocnych wyrokach WSA w Poznaniu – organy obu instancji, jak i Sąd w obecnym składzie, pozostawali związani oceną prawną i wytycznymi zawartymi w tych wyrokach.

W konsekwencji podstawową powinnością Sądu było sprawdzenie, czy organy administracji – stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. – przy wydaniu kontrolowanych decyzji zastosowały się do wskazań i ocen zamieszczonych w ww. wyrokach WSA, i czy nie powtórzyły wytkniętych w nim uchybień.

W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do takiego naruszenia art. 153 p.p.s.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po pierwsze, organy administracji należycie skompletowały akta sprawy, a także uwzględniły J. R. jako stronę postępowania wznowieniowego.

Po drugie, SKO w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjęło, że wznowieniowy wniosek Skarżącego z [...] grudnia 2016 r., w części opartej na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest niedopuszczalny, jako złożony po terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a. Zostało to już przesądzone w zapadłym w tej sprawie wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 37/18 i potwierdzone w wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 150/19.

Po trzecie, organy administracji należycie wyjaśniły w toku korespondencji z Wnioskodawcą (jego pełnomocnikiem), że "nową, istotną dla sprawy, a nieznaną organowi w dniu orzekania okolicznością faktyczną" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., której dotyczył wniosek Skarżącego z [...] grudnia 2016 r. w części opartej na ww. przesłance wznowieniowej, miało być to, że – według Skarżącego – J. R. może zamieszkiwać ze swoją córką, P. (oraz dwojgiem jej dzieci), która jest gotowa przejąć opiekę nad matką i wspierać ją we wszystkich czynnościach tego wymagających.

Po czwarte, po ustaleniu ww. okoliczności, SKO zasadnie – stosując się do wyraźnych wytycznych z wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 150/19 – przystąpiło do zbadania, czy dochowany został, zakreślony w art. 148 § 1 k.p.a., termin 1 miesiąca od dnia, w którym Skarżący dowiedział się o tej okoliczności, będącej, jego zdaniem, podstawą wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W rezultacie SKO stwierdziło, że termin ten nie został dochowany, albowiem Wnioskodawca znał powołaną przez siebie okoliczność znacznie wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku z [...] grudnia 2016 r.

W ocenie Sądu stanowisko SKO w tym zakresie jest prawidłowe. Rzeczywiście bowiem Skarżący kwestię istnienia – jego zdaniem – możliwości świadczenia przez jego siostrę P. pomocy matce podnosił już znacznie wcześniej. Mianowicie w znajdującym się w aktach niniejszej sprawy piśmie procesowym Skarżącego z [...] kwietnia 2016 r. (kopia pisma, k. 73-78 akt adm. I inst.) – będącym najpewniej odwołaniem od decyzji Burmistrza z [...] marca 2016 r. (nr [...]), jako że pismo to zawiera wniosek o uchylenie tej właśnie decyzji i zostało wniesione do SKO za pośrednictwem organu I instancji – Skarżący podniósł, że cyt.: "[...] moja matka mogłaby również mieszkać z moją siostrą i jej 2 dzieci. Siostra nie ma stałej pracy, więc mogłaby bez konieczności angażowania instytucji pomocy społecznej pomagać jej w czynnościach tego wymagających [...]" (s. 4 pisma). Zatem – jak trafnie przyjęło SKO – co najmniej od daty ww. pisma (odwołania), tj. od [...] kwietnia 2016 r., Skarżący posiadał wiedzę o istnieniu – jego zdaniem – okoliczności wskazanej przez niego jako podstawa wniosku o wznowienie postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. To zaś oznacza, że jego wniosek wznowieniowy, datowany na [...] grudnia 2016 r. (data wpływu do organu: [...] grudnia 2016 r.), złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi (z pkt 3 jej petitum), jakoby SKO wadliwe powołało się na ww. pismo (odwołanie), jako na "dokument znajdujący się w aktach innej sprawy administracyjnej przeprowadzonej przez ten sam organ – bez jednoczesnego zakomunikowania tego faktu" stronie, jak tego wymaga art. 77 § 4 k.p.a. – należy stwierdzić, że zarzut ten jest chybiony. Przede wszystkim dlatego, że owo pismo (jego kopia) od dawna znajdowało się w aktach niniejszej sprawy. Dość powiedzieć, że powołał się na nie już WSA w zapadłym w tej sprawie wyroku o sygn. akt IV SA/Po 37/18, pisząc o nim jako o "wniosku [Skarżącego] z [...] kwietnia 2016 r., który znajduje się w aktach administracyjnych sprawy". Mimo zatem, że SKO powołało się na to pismo (odwołanie) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako na fakt znany temu organowi z urzędu, w istocie był to także fakt wynikający z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Stąd art. 77 § 4 k.p.a. nie znajdował w tym przypadku zastosowania. A nawet gdyby hipotetycznie uznać, że jednak znaleźć powinien, to mając zwłaszcza na względzie fakt, iż autorem analizowanego pisma był sam Skarżący – a więc było mu ono, oczywiście, znane – to trudno byłoby uznać, że oparcie się przez organ na tym piśmie bez uprzedniego zakomunikowania Skarżącemu tego faktu w trybie art. 77 § 4 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. W każdym razie w treści skargi istnienie takiego powiązania kauzalnego nie zostało wykazane, ani nawet uprawdopodobnione.

Ubocznie godzi się zauważyć, że w orzecznictwie sądowym trafnie zauważa się, iż uzasadnieniem dla przewidzianego w art. 77 § 4 k.p.a. obowiązku podania faktów znanych organowi z urzędu do wiadomości strony jest okoliczność, że takie fakty mogą być stronie nieznane (por. wyrok NSA z 13.10.2010 r., I OSK 771/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). Tymczasem, jak to już zostało powiedziane, w kontrolowanej sprawie nie sposób wywodzić, że Skarżącemu nieznana była treść sporządzonego przezeń pisma (odwołania).

Po piąte, skoro zostało ustalone, że – jak to już wyżej wskazano – inicjujący kontrolowane postępowanie wniosek Skarżącego z [...] grudnia 2016 r., w zakresie obu wskazanych w nim podstaw wznowieniowych: z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. został wniesiony z uchybieniem terminom określonym, odpowiednio, w art. 148 § 2 i § 1 k.p.a., to trafnie SKO uznało, że postępowanie wznowieniowe, jako bezprzedmiotowe, nie powinno się toczyć. Brak było bowiem w takim przypadku podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącego z [...] grudnia 2016 r. W konsekwencji SKO zasadnie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., uchyliło merytoryczne rozstrzygnięcie Burmistrza i w całości umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W konsekwencji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia ww. przepisów, podniesiony w pkt 4 petitum skargi.

Po szóste, wprawdzie Skarżący zasadnie wytknął w pkt 1 petitum skargi, że SKO zinterpretowało art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, z późn. zm.; w skrócie "u.p.s.") sprzecznie z wykładnią tego przepisu przedstawioną w zapadłym w tej sprawie wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 150/19, jednak uchybienie to nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Kwestia ta mogła mieć bowiem istotne znaczenie jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania sprawy, do którego jednak – jak to już wyżej wyjaśniono – w kontrolowanym postępowaniu nie mogło w ogóle dojść.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należy stwierdzić, że okazały się one niezasadne. W szczególności:

- niniejszy skład Sądu nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania podniesionych w pkt 2 petitum skargi. W szczególności bezpodstawne było oczekiwanie strony skarżącej zbadania przez organy okoliczności istnienia w dacie wydawania pierwotnej decyzji (tj. Decyzji z [...].01.2016 r.) możliwości majątkowych oraz osobistych do objęcia opieką J. R. przez jej córkę. Pomijając w tym miejscu okoliczność, że w kontrolowanym postępowaniu wznowieniowym, z uwagi na spóźnione złożenie wniosku o jego wszczęcie, nie było możliwości merytorycznego rozpatrywania sprawy, to nawet w przypadku rozpoznawania sprawy co do meritum, przedmiotem badania w postępowaniu wznowieniowym mogłoby być tylko to, czy ww. okoliczność była organowi znana w momencie wydawania Decyzji z [...].01.2016 r., a nie to, czy została ona przezeń prawidłowo ustalona lub oceniona. Jak bowiem trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję. Do okoliczności takich nie należy natomiast dokonana przez organ ocena materiału dowodowego sprawy ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów prawa lub ich interpretacja (zob. wyrok NSA z 20.01.1998 r., I SA/Lu 26/97, LEX nr 34651; por też wyrok NSA z 23.04.1999 r., I SA/Łd 1331/97, CBOSA);

- w ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi (z pkt 5 jej petitum), uzasadnienie zaskarżonej decyzji czyni zadość wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Co więcej, w pewnych aspektach można je uznać wręcz za "nadmiarowe" – a to w zakresie, w jakim organ II instancji wypowiedział się o merytorycznych aspektach sprawy, a w szczególności o tym, że – w ocenie organów – okoliczność zgłoszona przez Skarżącego jako wypełniająca przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie była ani nowa, ani zgodna z prawdą.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.