Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 950/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140, art. 143 ust 3
journal: Dz.U. 2019 poz 868
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Specjalista Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: PWUG), po rozpatrzeniu odwołania R. C. (dalej jako: Strona, Skarżący), od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. (dalej: OUG) z dnia [...] r., znak: [...] , w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji kopaliny - utrzymał w mocy decyzję pierwszo-instancyjną.

W podstawie prawnej powołał sie na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. ze zm.; dalej: Kpa) oraz art. 143 ust. 3 i art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 868 i 1214; dalej: Pgg)

W uzasadnieniu przedstawił okoliczności faktyczne i argumentację prawną. Wskazał, że decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 4 ust. 3 w związku z art. 140 ust. 3 pkt 3Pgg OUG ustalił Stronie opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - piasku, w okresie od [...] r. do [...] r., na działce o numerze ewidencyjnym A, obręb J., powiat [...], województwo [...] , w wysokości [...] zł oraz zobowiązał do wniesienia naliczonej opłaty: w wysokości 60 % na konto Gminy J. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Powyższa decyzja została wydana w związku z wpływem do organu I instancji pisma Starosty [...], informującego o prowadzeniu eksploatacji między innymi na działce o numerze ewidencyjnym A, położonej w obrębie J., powiat [...] oraz w wyniku przeprowadzonych przez OUG czynności wyjaśniających i poczynionych w postępowaniu ustaleń.

Od tej decyzji Strona wniosła odwołanie zarzucając naruszenie przepisów prawa materiałnego, tj. art. 4 ust. 3 w związku z art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że odwołujący się jest podmiotem, który dokonał przedmiotowego wydobycia piasku i ustalenie wobec niego opłaty podwyższonej, w sytuacji gdy odwołujący się nie wydobywał kopaliny na przedmiotowej działce, a opłatę podwyższoną ustala się wyłącznie wobec podmiotu wykonującego taką działalność. W uzasadnieniu podkreśliła, że ustawodawca przewidział możliwość ustalenia opłaty podwyższonej wobec osoby, która podejmuje się wydobycia kopaliny, a zatem nie można automatycznie uznać, że jeśli kopaliny zostały wydobyte z działki Strony, to jest ona osobą, która te kopaliny wydobyła; zaprzeczyła wydobycie kopaliny; potwierdziła, że jest jedynie właścicielem tej działki, na której przebywa raz na jakiś czas. Wyjaśnia, że na tej działce "tzw. dziury w ziemi" były już, gdy dokonała zakupu tej działki i nie wie kto je wykonał i dlaczego. Podnosi, że nie była obecny podczas oględzin działki przeprowadzonych przez organ I instancji. Z posiadanych informacji wynika, że "to podwykonawca zadania związanego z wykonaniem drogi przebiegającej nieopodał jego działki zwrócił się z prośbą o pozwolenie na wzięcie piasku, nie wykonawca". Z tego wywodzi, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie nie było pełne i wyczerpujące. Organ ten nie udowodnił, że odwołujący się był odpowiedzialny za rzekome dokonanie wydobycia piasku, a przepisy Pgg "wskazują, że opłatę podwyższoną ustala się wobec osoby, która prowadzi taką działalność, czyli dokonuje wydobycia". Odwołujący się twierdzi, że on nie jest taką osobą, a fakt bycia właścicielem działki nie przesądza o dokonaniu przez niego rzekomego wydobycia piasku.

Mając na uwadze powyższe odwołujący się wniósł o uchyłenie tej decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym PWUG dokonał ponownej analizy materiału dowodowego i stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzgłędnienie, a

właściwą podstawą prawną dla wydania decyzji stanowi art. 143 ust. 3 Pgg, zamiast zastosowanego przez organ I instancji przepisu art. 4 ust. 3 Pgg. Podkreślił, że z materiału dowodowego nie wynika, aby odwołujący się, będący współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, na której doszło do wydobycia kopaliny wydobywał tę kopałinę dla zaspokojenia własnych potrzeb, czego wymaga art. 4 ust. 1 Pgg. Jednocześnie, pomimo poczynionych przez organ I instancji szeregu starań, przeprowadzone przez ten organ postępowanie dowodowe, nie pozwoliło ustalić strony postępowania w osobie przedsiębiorcy lub podmiotu, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, o czym mowa w art. 143 ust. 2 Pgg. W takim przypadku przepis art. 143 ust. 3 Pgg zezwala za stronę postępowania uznać właściciela nieruchomości, na której jest prowadzone wydobycie bez koncesji, a odwołujący się jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. Z tych powodów, w ocenie organu II instnacji, właściwą podstawą prawną będzie art. 143 ust. 3 Pgg i ten właśnie przepis powołany został na wstępie zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ II instancji zauważył, że dokonana zmiana podstawy prawnej dla wydania decyzji w tej sprawie nie ma wpływu na jej wynik, bowiem w powyższych przypadkach opłata podwyższona jest ustalana w oparciu o art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg właściwie powołany i zastosowany przez organ I instancji.

Dalej PWUG wskazł, że na przedmiotowej działce, niezależnie od motywów jakimi kierował się odwołujący się, doszło do odłączenia kopaliny od złoża, a zatem do jej wydobycia. Zresztą sam odwołujący się nie kwestionował faktu, że na wyżej wymienionej działce została wydobyta kopalina, co znajduje wyraz w zgromadzonym materiale dowodowym i samym odwołaniu. Odwołujący się zaprzecza jakoby to on wykopał kopalinę wskazując, że zakupił przedmiotową działkę, na terenie której były "tzw. dziury w ziemi", innym razem podając, że wydobycia dokonał podmiot wykonujący zadania związane z budową drogi nieopodal jego działki. Wobec braku wskazania przez odwołującego na jakiekolwiek dane dotyczące tego podmiotu, organ I instancji w ramach postępowania dowodowego dokonał rozeznania w przedmiotowym zakresie. Dlatego nie może zasługiwać na uznanie zarzut zawarty w odwołaniu, że organ I instancji "nie podjął się wystarczającego działania, w celu pełnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy". W wyniku przeprowadzonego rozeznania, organ I instancji wskazał zarówno firmę wykonującą prace drogowe: "Poprawa dostępności do węzłów autostrady [...] G. i O., rozbudowa drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...]- [...] w km [...]do km [...]", jak również ustalił rodzaj i pochodzenie wykorzystanych przez nią materiałów. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika również, aby odwołujący się składał zawiadomienie do organów ścigania, o kradzieży kopaliny z wyżej wymienionej działki.

W świetle powyższego PWUG podkreslił, że nie dał wiary niespójnym i niczym nieudokumentowanym wyjaśnieniom odwołującego się, jakoby poboru piasku z jego działki dokonała nieznana mu firma remontująca drogę. Skoro, jak twierdzi odwołujący się nie wydobywał on kopaliny, jednocześnie nie wskazał na konkretny podmiot dokonujący wydobycia, a postępowanie dowodowe również nie pozwoliło ustalić tego podmiotu, to w przedmiotowej sprawie bez wątpienia stroną tą jest odwołujący się, na co wskazał organ I instancji określając odwołującego się adresatem decyzji ustalającej opłatę podwyższoną. Za błędne uznał PWUG więc rozumowanie odwołującego się, który wywodzi, że przepisy Pgg pozwalają ustalić opłatę podwyższoną jedynie wobec osoby, która dokonała wydobycia.

Dodatkowo organ II instancji zaakcentował, że niezałeżnie od postępowania prowadzonego przez organ I instancji, dwie wizje w terenie przedmiotowej działki w dniach [...], [...] i [...] r. oraz w dniu [...] r., przeprowadził Geolog Powiatowy w S. Pan A. G. (protokoły wraz z dokumentacją zdjęciową w aktach sprawy); w ich trakcie stwierdził prowadzenie działań związanych z poborem i wywozem piasku z działki o numerze ewidencyjnym A oraz z działek sąsiednich; część terenu po wcześniejszych pracach ziemnych jest zasypywana; w wybranej przestrzeni jest deponowany gruz ceglano-betonowy i żużle. W protokole z dnia [...] r. znajduje się stwierdzenie: "Roboty prowadzone są w sposób usystematyzowany, z góry przyjętym kierunkiem robót". Potwierdza to zresztą analiza dołączonych zdjęć. Do tego protokołu dołączono kopię notatki służbowej z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu [...] r. z leśniczym Leśnictwa [...] Panem W. K.. Z notatki tej wynika, że w ostatnich dniach zauważył on ciężarówki wywożące piasek z działki pomiędzy J. a G., prawdopodobnie z terenu Strony.

Nadto PWUG podniósł, że w trakcie przesłuchania w dniu [...] r. odwołujący się stwierdził, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, posiada " ... trzy sztuki samochodów ciężarowych - wywrotki o ładowności 9,5 tony, 12 ton i 16 ton oraz koparko- ładowarkę oraz koparkę kołową." Powyższe dodatkowo dowodzi, że bez wątpienia odwołujący się miał techniczne możliwości prowadzenia działalności polegającej na nielegalnej eksploatacji kopaliny.

Odnosząc się do zarzutu braku obecności odwołującego się w trakcie przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin przedmiotowej działki, które miały miejsce w dniach [...] r. i [...] r. organ II instancji wyjaśnił, że pierwsze oględziny odbywają się bez udziału potencjalnych stron postępowania bowiem organy wobec powzięcia jakichkolwiek informacji w zakresie nielegalnego wydobycia kopalin muszą rozeznać czy informacje te mają uzasadnienie w stanie faktycznym, co z kolei ma uzasadniać słuszność w podjęciu decyzji dotyczącej wszczęcia postępowania i okreśłenia stron tego postępowania. Organ II instancji zauważył, że oględziny te miały miejsce przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej wobec strony postępowania, tj. odwołującego się. Jak wynika z akt sprawy wszczęcie przedmiotowego postępowania nastąpiło w dniu [...]r., kiedy to zostało odwołującemu się doręczone zawiadomienie z dnia [...] r. Sporządzone z oględzin, o których wyżej mowa, protokoły zostały, jako dowód, włączone do sprawy postanowieniem z dnia [...]r., które zostało odwołującemu się doręczone w dniu [...] r. Nadto organ I instancji zawiadomieniem z dnia [...] r. powiadomił odwołującego się o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do jego treści. Z tej możliwości odwołujący się nie skorzystał.

Ponadto organ II instancji wskazał, że w toku całego postępowania odwołujący się nie wniósł żadnych uwag merytorycznych do przeprowadzonych, bez jego udziału oględzin, co więcej nie zażądał ich przeprowadzenia w jego obecności, jako strony postępowania. W świetle powyższych faktów zarzut braku udziału odwołującego się w oględzinach przeprowadzonych przez organ I instancji, uznano za niezasadny i spóźniony. Zatem w ocenie organu II instancji, strona wobec której ustalono opłatę podwyższoną została właściwie wskazana, rodzaj kopaliny, ilość i czasookres wydobycia właściwie określone, zresztą przez osoby posiadające do tego stosowne kwalifikacje, co znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a czego zresztą odwołujący się nie kwestionuje.

Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła skargę żądając uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. tj. art. 7 Konstymcji RP w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez działanie organu w sposób oderwany od obowiązujących przepisów prawa oraz bez podstawy prawnej, w tym przede wszystkim poprzez prowadzenie postępowania dowodowego bez jego formalnego wszczęcia;

2. tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że gdyby okohczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, nie doszłoby do wydania zaskarżonej decyzji w takim kształcie;

3. art. 7, 11, 76 § 1, art. 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w:

- zaniechaniu przez organ I jak i II instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto na dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych,

- nieuzasadnionym nieuwzględnieniu twierdzeń skarżącego w zakresie braku podstaw do nałożenia kary za wydobycie bez wymaganej koncesji kopaliny — piasku,

- niepoczynieniu wystarczających ustaleń stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie twierdzenia, iż skarżący będąc jedynie współwłaścicielem nieruchomości nie może ponosić odpowiedzialności za wydobycie piasku przez podmiot trzeci,

- nieodniesieniu się przez organ do podnoszonych przez skarżącego twierdzeń, mimo, że organ I jak i II instancji powinien ustosunkować się do stanowiska podnoszonego przez stronę,

- braku wnikliwego rozpoznania sprawy i wydaniu decyzji w oparciu o nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolę i hipotetyczne założenia, a nie ustalone i podlegające weryfikacji fakty, co skutkowało wydaniem skarżonej decyzji, podczas gdy nie było podstaw;

4. tj. art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób obniżający zaufanie do władzy pubUcznej i sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, przede wszystldm poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego przed wszczęciem postępowania;

5. tj. art. 9 K.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej obowiązków i praw będących przedmiotem postępowania;

6. tj. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, niedopuszczenie strony do szeregu czynności i niezawiadomienie każdej ze strony o nich, jak również przeprowadzenie szeregu czynności przed wszczęciem postępowania;

7. tj. art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż stroną postępowania jest wyłącznie współwłaściciel nieruchomości Strony, mimo że postępowanie adininistracyjne dotyczyło interesu prawnego drugiego współwłaściciela nieruchomości żony Skarżącego, w konsekwencji czego organ wadHwie okreśhł strony postępowania;

8. tj. art. 61 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego bez jego wszczęcia, a tym samym działanie bez podstawy prawnej;

9. tj. art. 75 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych w toku postępowania adrnindstracyjnego przez skarżącego a także przejawiające się w tym że organ w wyniku niewłaściwego postępowania nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpUwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły dowieść twierdzeń skarżącego, a organ wydał uzasadnienie oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego i nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o przeprowadzenie innych dowodów w postaci przesłuchania świadków.

10. tj. art. 75 w z. z art. 77 k.p.a. poprzez oparcie skarżonej decyzji na dowodach, które nie mogą stanowić dowodu w świetle przepisów procedury administracyjnej, gdyż notatka służbowa sporządzona na okoliczność przeprowadzenia rozmowy telefonicznej w dniu [...] roku z leśniczym Leśnictwa [...] nie stanowi dokumenm urzędowego, albowiem nie zostało w żaden sposób udowodnione, że rozmowa telefoniczna faktyczrna miała miejsce. Jednocześnie nie udowodniona w żaden sposób, iż osoba z którą rzekomo rozmawiano to faktycznie był Pan W. K.;

11. tj. art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na usankcjonowaniu przez organ II instancji działania organu I instancji polegającego na uniemożliwieniu stronie postępowania I wypowiedzenia się co do dopuszczonych i przeprowadzonych dowodów, uznaniu okoliczności faktycznych wynikających z przeprowadzonych przed wszczęciem postępowania dowodów za udowodnione — mimo braku podstaw, wydaniu decyzji przed upływem terminy wyznaczonego stronie na zapoznanie się z aktami, podczas gdy obowiązkiem organu administracyjnego jest zagwarantowanie stronom możliwości wypowiedzenia się w zakresie przeprowadzanych dowód, a za udowodnione mogą zostać jedynie okohczności, co do których strona zajęła stanowisko;

12. tj. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufarda obywateh do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

13. tj. naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. przez wadhwe rozstrzygnięcie skarżonej decyzji;

14. art. 105 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego ruezastosowanie w symacji gdzie postępowanie z oczywistych względów stało się bezprzedmiotowe;

15. tj. tj. art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez podziełerńe stanowiska organu I instancji i w konsekwencji utrzymanie decyzji pierwszoinstancyjnej w mocy, w sytuacji gdy decyzja ta oparta została na niewyjaśnionym stanie faktycznym i jako taka pozostawała wadliwa w stopniu przesądzającym jej uchylenie

II. Naruszenie przepisu prawa materialnego:

1. tj. 4 ust. 3 w związku z art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż to skarżący jest podmiotem, który podjął wydobywanie i wydobył [...] ton kopalin - piasku z terenu działki nr A i ustalenie wobec niego opłaty podwyższonej, podczas gdy skarżący nie prowadził takiej działalności na terenie działki nr A i nie wydobywał tejże kopaliny;

2. tj. art. 140 ust. 1 Pgg poprzez ustalenie opłaty podwyższonej, mimo braku spełnienia przesłanek wykonywania działalności w sposób zorganizowany i ciągły, co stoi w sprzeczności z utrwalonym orzecznictwem;

3. tj. art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg poprzez brak udowodnienia ilości wydobytej kopaliny, a przyjęcie jej ilości jedynie na podstawie oględzin przeprowadzonych przez organ bez udziału stron, w konsekwencji czego przyjęte przez organ wartości należy uznać za dowolne i w żaden sposób nie udowodnione, podczas gdy to na organie ciąży obowiązek udowodnienia ilości wydobytej kopahny, albowiem opłata w istocie ma charakter represyjny, a co za tym idzie stan faktyczny musi być całościowo i dokładnie wyjaśniony;

4. tj. art. 143 Pgg poprzez wymierzenie opłaty podwyższonej osobie niebędącej przedsiębiorcą I nieprowadzącej działalności wydobywczej, zamiast wymierzenia tej opłaty osobie, która faktycznie dokonywała eksploatacji kopaliny, mimo posiadania informacji na jej temat;

5.tj. art. 143 ust. 3 Pgg poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżący będący współwłaścicielem nieruchomości jest jedyną stroną postępowania a także iż jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycia piasku, w konsekwencji czego został zobowiązany do uiszczenia kary administracyjnej w łącznej wysokości [...]zł.

W uzasadnieniu skargi szeroko podkreślono, że decyzja wydany została na podstawie niewyczerpującego i niepełnego materiału dowodowego; dokonana przez organ II instancji ocena zgromadzonego materiału dowodowego dotknięta została licznymi nieprawidłowościami; za uchybienie należy uznać również brak działania organu I i II instancji w sferze dowodowej, dopuścił się również istotnych naruszeń prawa materialnego, które także determinowały nieprawidłowe rozstrzygnięcie spawy. Zaakcentowano naruszenie naczelnych reguł procesowych; przeprowa-dzenie czynności przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie; błędną i wybiórczą oceną materiału dowodowego; brak skonfrontowania twierdzeń strony z tym materiałem; brak wydania w sprawie zgłoszonych wniosków postanowienia. Zakwestionowano poprawność przeprowadzonych oględzin podczas których poczyniono pomiary, co do których prawidłowości skarżący ma wątpliwości, a nadto co do których nie miał żadnej możhwości weryfikacji. Stąd nie podpisany przez stronę protokół oględzin, podczas których pobierane były pomiary nie może stanowić podstawę skarżonej decyzji. Strona nie miała również żadnej fizycznej możliwości zbadania poprawności pomiarów w szczególności, iż pomiary były przy udziale przymiary drewnianego o długości [...] m. Nadto do materiałów postępowania nie zostały załączone żadne świadectwa potwierdzające uzyskanie przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w G. określonej kategorii kwalifikacji w zawodzie geologa, brak świadectwa, certyfikatów instrumentów wykorzystywanych przez pracowników przy dokonywaniu pomiarów wyrobiska w celu określenia parametrów dokładnościowych urządzenia, potwierdzenia poprawności pracy podzespołów urządzenia. Za chybioną wskazano także twierdzenia organu, iż skoro strona nie wnosiła o przeprowadzenie ponownych oględzin to należało przyjąć że nie wnosi co do nich żadnych zastrzeżeń, albowiem strona nie musi posiadać wiedzy prawniczej, to organ odwoławczy w ramach zasady dwuinstancyjności winien był pochylić się nad odwołaniem i dokonać rzetelnej analizy sprawy aby można było przyjąć, że przedmiotowa sprawa została rozpatrzona w jej całokształcie, gdyż swoje rozstrzygnięcie całkowicie oparł na ustaleniach dokonanych przez organ I instancji, a właściwie na przeprowadzonych przez ten organ oględzinach nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącego organ I instancji, realizując treść art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy nie pozostawiając w tym zakresie żadnych wątpliwości i niejasności. Za niezrozumiały ocenił PWUG zarzut dotyczący niejasności "w przedmiocie chociażby charakteru przewozu", a także braku "dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę" wobec braku jakichkolwiek wniosków dowodowych zgłaszanych przez skarżącego zarówno w toku postępowania w I instancji, jak i w odwołaniu. Ponadto podkreślono działania OUG mające na celu ustalenie podmiotu, w przeciwieństwie do postawy skarżącego i braku jakiejkolwiek reakcji na ponowne wezwanie organu celem wyjaśnienia sprawy (wezwanie z dnia [...] r.), co świadczy, że to właśnie organ I instancji dołożył wszelkich starań dla wyjaśnienia sprawy i temu organowi na tym zależało bardziej niż skarżącemu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że właśnie organ I instancji dołożył wszelkich starań, dla dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a motywy podjętego rozstrzygnięcia, wbrew twierdzeniom skarżącego zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniach decyzji zarówno organu I, jak i II instancji.

Odnosząc się do zarzutu wadliwego określenia stron postępowania w szczególności pominięcia drugiego współwłaściciela, tj. żony skarżącego – PWUG zauważył, że zarzut ten nie był przedmiotem odwołania, a osoba nie była pozbawiona udziału w sprawie, bowiem osoba ta została przesłuchana - dowód: protokół z dnia [...]r. Zawarta w tym protokole treść wyjaśnień w powiązaniu z wyjaśnieniami skarżącego, zebranym materiałem dowodowym, brakiem odpowiedzialności solidarnej w Pgg, słusznie pozwoliły, organowi I instancji, uznać skarżącego za jedyną stronę postępowania. Ewentualnych roszczeń, wynikających z tytułu zaskarżonej decyzji, wobec współwłaściciela - swojej żony, może skarżący dochodzić na drodze postępowania cywilnego.

Również za nieprawdziwy uznano zarzut, że "decyzja została wydana przed upływem terminu wyznaczonego stronie na zapoznanie się z aktami sprawy", gdyż przeczą temu: zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy skarżącemu zostało doręczone w dniu [...] r. Wyznaczony w tym zawiadomieniu termin 7 dni upłynął więc w dniu [...] r., a decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] r.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego poprawności przeprowadzonych oględzin - organ wyjaśnił, że pomiary wyrobisk zostały wykonane przez osoby posiadające kwalifikacje mierniczego górniczego i geologa górniczego stwierdzone przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego zgodnie z art. 116 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 Pgg, a sprzęt wykorzystany do pomiarów terenowych stanowiły urządzenia wyprodukowane przez firmę “A" /, [...] , [...]; prawidłowość działania tych urządzeń jest gwarantowana przez producenta w deklaracjach zgodności, które producent przekazał użytkownikowi; instrument GPS wykorzystano do określenia obrysu wyrobisk. Natomiast ich głębokość oraz grubość nadkładu pomierzono drewnianym metrem składanym (calówką), który pozwala na odczyt z wystarczającą do tych celów dokładnością 1cm. Podkreślił także, że zarówno świadectwa kwalifikacji pracowników dokonujących oględzin jak certyfikaty dotyczące instrumentów pomiarowych, znajdują się w siedzibie organu I instancji i na żądanie mogły być udostępnione stronie postępowania do wglądu. W związku z powyższym, wątpliwości skarżącego co do prawidłowości przeprowadzenia oględzin, uznał za bezpodstawne.

Na rozprawie strony sporu powtórzyły swoje dotychczasowe twierdzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z powyższego wynika, ze jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął jako prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego skład orzekający Sądu w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska, a podniesione w skardze zarzuty za całkowicie chybione.

W niniejszej sprawie Strona podnosi zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego wskazując, że skarżący nie był podmiotem, który wydobył kopalinę bez koncesji. Natomiast zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczą braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenia naczelnych zasad procedury skutkujących wadliwością zaskarżonej decyzji.

Przechodząc do meritum sprawy należy dokonać w pierwszym rzędzie analizy przepisów prawnych regulujących kwestię prowadzenia robót geologicznych, wydobywczych bez dokumentacji oraz sankcji za nieprzestrzeganie obowiązujących w tym zakresie rygorów. Norma z art. 1 Pgg określa zakres przedmiotowy ustawy i stanowi, że akt ten określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie m.in: wydobywania kopalin ze złóż. Z ustawowej definicji z art. 6 ust. 1 pkt 3 Pgg kopaliną wydobytą - jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 Pgg). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg, wykonywana jedynie na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast zgodnie z art. 4 Pgg, który reguluje zastosowanie tej ustawy do wydobywania piasków i żwirów – ust. 1 - przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Jednakże w myśl ust. 2 - ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania. Natomiast z mocy ust. 3 - w przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.

W przypadku zatem niedochowania powyższych wymogów z mocy art. 140 Pgg ust. 3 pkt 3 - nakładana jest opłata podwyższona za wydobywanie kopalin i ustalana w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Status strony w tym postępowaniu ma osoba, która prowadzi taką działalność.

Nastomiast z mocy art. 143 Pgg określającego strony postępowania wynika, że decyzja w sprawach określonych niniejszym działem tj. VII – opłaty - nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie (ust. 1). Zgodnie z jego ust. 2 - w sprawach określonych niniejszym działem stroną postępowania jest odpowiednio:

1) przedsiębiorca albo

2) podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, albo

3) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych, albo

4) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych.

Jednakże w przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne (ust. 3).

Podsumowując przedstawione uwarunkowania prawne należy więc stwierdzić, że w sytuacji naruszenia określonych powyższymi normami wymagań właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala działającemu nielegalnie podmiotowi opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 Pgg, gdyż odnośnie kwestii prowadzenia takich działań zaakcentować należy sztywny reżim prawny, którego niedochowanie skutkuje stosowną sankcją. Art. 140 ust. 3 pkt. 3 w zw. z art. 143 ust. 3 Pgg statuuje zatem naliczanie opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy nie ustalono innego podmiotu i w konsekwencji stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której prowadzone są roboty wydobywcze.

Przenosząc powyższe uregulowania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, że organ I instancji prawidłowo po uzyskaniu informacji o wykonywaniu robót wydobywczych kopaliny wszczął stosowne postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za ich wykonanie, a w oparciu o posiadaną dokumentację ustalił jej okres od [...]r. do [...] r. Z ustalonych bowiem zmian w morfologii terenu działki w oparciu o zdjęcia zamieszczone w aplikacji internetowej jednoznacznie wynika, że w ustalonym czasie dokonywano wydobycia, eksploatacji kruszywa naturalnego tj. odłączano od złoża kopalinę. Kopaliną tą był piasek - składnik tworzący złoże; a odłączoną ilość wyliczono w wyniku pomiarów dokonanych przez upoważnionych do tego pracowników organu, za pomoca stosownych urządzeń (szczegółowe dane w tym zakresie opisane zostały przez PWUG w odpowiedzi na skargę). Zresztą wyniki dokonanych ustaleń w czasie przeprowadzonych wizji w terenie i zapisy dokumentacji były podstawą ustalenia czasokresu wydobycia i zastosowania odpowiednio stawki przy obliczaniu spornej opłaty, co przeanalizował szczegółowo organ w swej decyzji; kwestia ta zresztą nie była objęta zarzutami skargi.

Podkreślić także należy, że brak było jakiejkolwiek zatwierdzonej stosownej dokumentacji na eksploatację złoża, a jej prowadzenie - jak wskazywał organ było prowadzone z rozmysłem, w sposób usystematyzowany tj. roboty wydobywcze zwiększające obręb wyrobiska i następnie zasypywanie jego wyeksploatowanej już części gruzem ceglano-betonowym i żużlem.

Zaakcentować wreszcie należy, że organ I instancji jednoznacznie wykazał, iż zasadnie uznał Stronę postępowania jako podmiot wykonując konkretnie zarzucane przez organ roboty, a poczynione konstatacje należy uznać za prawidłowe. Tym samym chybione są zarzuty skargi naruszenia prawa materialnego. Podważanie przez stronę skarżącą ustalonych przez organ okoliczności faktycznych oraz zarzucane naruszenie zasad procesowych i uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu również nie znajduje żadnego uzasadnienia, skoro jak Sąd już stwierdził fakt wydobycia określonej ilości kopaliny bez stosownego zezwolenia został udowodniony i wykazany prawidłowo przez organ, co szczegółowo opisano w części historycznej. Natomiast polemika z tymi ustaleniami zawarta w twierdzeniach Strony nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, sprowadza się bowiem do odmiennej oceny stanu faktycznego i zaprzeczania oraz podważania poczynionych ustaleń, a tut. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko zajęte przez organy górcznicze.

Wskazać bowiem należy, że po analizie materiału dowodowego skład orzekający tut. Sądu w pełni podziela argumenty organów górniczych co do ustalenia podmiotu wydobywającego, wielkości wydobycia i w konsekwencji wysokości naliczonej opłaty bowiem materiał zebrany, na którym oparł się organ przy kwestionowanych wyliczeniach, jest pełny, spójny i wyczerpuje nakazy zasad procesowych. W świetle bowiem przytoczonych już regulacji prawnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia takiej okoliczności na organie nadzoru górniczego ciąży obowiązek wydania decyzji wymierzającej osobie fizycznej dokonującej nielegalnego wydobycia piasku podwyższonej opłaty. Należy bowiem zauważyć, że udzielenie koncesji czy zatwierdzanie projektu robót lub zgłoszenie planowanego wydobycia kruszywa może nastąpić na wniosek podmiotu, który spełni stosowne, czasem rygorystyczne warunki określone w przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze do ich uzyskania. Powyższe ma na względzie charakter takich robót czy działalności o skomplikowanym charakterze, wymagającej wiedzy specjalistycznej, gdyż jej prowadzenie w sposób niewłaściwy niesie poważne zagrożenie.

W konsekwencji więc powyższego zarzuty i argumenty skargi nie mogły odnieść skutku. Oględziny, pomiary wyrobiska dokonane zostały przez uprawnione osoby; odpowiednio udokumentowane. Organ przeprowadził także niezbędne dla sprawy dowody i zinterpretował je. Strona była informowana i zawiadamiana o możliwości czynnego udziału, z czego nie skorzystała.

Nadto podnieść należy, że organ wyjaśnił również jednoznacznie podstawową okoliczność w tej sprawie, a wskazywaną przez Skarżącego tj. podmiot dokonujący wydobycie piasku. W wyniku poczynionych ustaleń bezpodstawne okazały się twierdzenia Strony o eksploatacji złoża przez spółkę budującą drogę w sąsiedztwie; Skarżący zresztą sam nie znał żadnych bliższych danych wskazywanego przez siebie przedsiębiorcy. W tym zakresie OUG podjął stosowne czynności wyjaśniające, a w ich konsekwencji przyjął, że skoro przedsiębiorca, którego sam organ ustalił mimo braku dokładnych danych i tylko pośrednich wskazań przez Stronę, posiada dowody na zakup piasku i zaprzecza jakiemukolwiek wydobyciu to nie mógł być podmiotem wydobywającym sporne kruszywo. Również żona Skarżącego – jako współwłaściciel nieruchomości (data zakupu [...] r.), na której dokonano wydobycia stanowczo zaprzeczyła przebywaniu na przedmiotowej działce i prowadzeniu tam jakichkolwiek robót wyjaśniając, że gospodaruje na niej wyłącznie mąż – tj. Strona.

Zatem skoro brak jakiegokolwiek innego podmiotu mogącego dokonać wydobycia, Strona również nikogo innego nie wskazywała oprócz w/w spółki budującej drogę (co jak wykazano wyżej nie było prawdą), a Skarżący nie podjął żadnych czynności właścicielskich zmierzających do zabezpieczenia swojej nieruchomości przed nielegalną eksploatacją kruszywa - to zdaniem składu orzekającego tut. Sądu - zasadnie organ skonstatował, że sam był podmiotem prowadzącym to wydobycie.

W konsekwencji więc wydając zaskarżoną decyzję organ górniczy nie naruszył powołanych w skardze przepisów prawa, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał prawidłową normę art. 140 w zw. z art. 143 ust. 3 Pgg.

Wobec powyższego w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewniony czynny udział w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Nadto stwierdzić należy, że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Skoro zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień o charakterze procesowym, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy oraz nie narusza przepisów prawa materialnego, to tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić więc należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. W tym miejscu wskazać należy, że w każdym postępowaniu organ administracji publicznej zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy i poczynienia na tej podstawie niezbędnych ustaleń faktycznych. O tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne dla załatwienia sprawy, decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego, nie zaś subiektywne przekonanie strony. Żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak więc tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie. A takich uchybień Sąd nie stwierdził. Również Skarżący oprócz gołosłownych zarzutów nie wskazał żadnych przeciwdowodów czy konkretnych wniosków dowodowych na obalenie ustaleń organów.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wszystkie fakty, które miały istotne znaczenie, zostały przez organy prawidłowo ustalone i rozważone w sposób niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy. Także ocena tych ustaleń dokonana przez organ nie może być uznana za niezgodną z prawem.

Konkludując należy stwierdzić, że organy nie naruszyły w rozpatrywanej sprawie przepisów prawa materialnego, a ponadto działały z poszanowaniem reguł postępowania. Organ odwoławczy wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, które okazały się bezzasadne.

Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

-----------------------

17