Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 526/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 48, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Teza: Zmiana kubatury obiektu budowlanego w trakcie jego realizacji stanowi istotne odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę.  Opisanego działania nie

można jednak zakwalifikować jako tzw. klasycznej samowoli budowlanej z art. 48 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006

r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), albowiem ta polega na wzniesieniu obiektu od podstaw bez spełnienia warunków formalnych w postaci uzyskania pozwolenia

lub dokonania zgłoszenia, a należy ją zakwalifikować jako tzw. inną samowolę budowlaną, której skutki oceniane są z punktu widzenia art. 51 tej ustawy.

TEZY

Zmiana kubatury obiektu budowlanego w trakcie jego realizacji stanowi istotne odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę.  Opisanego działania nie

można jednak zakwalifikować jako tzw. klasycznej samowoli budowlanej z art. 48 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006

r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), albowiem ta polega na wzniesieniu obiektu od podstaw bez spełnienia warunków formalnych w postaci uzyskania pozwolenia

lub dokonania zgłoszenia, a należy ją zakwalifikować jako tzw. inną samowolę budowlaną, której skutki oceniane są z punktu widzenia art. 51 tej ustawy.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 07 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem przez przedłożenie określonych dokumentów - oddala skargę.-


UZASADNIENIE

II SA/Bk 526/07

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 07 czerwca 2006 r. K. K., J. M., J. S. oraz J. S. wnieśli o przeprowadzenie postępowania sprawdzającego legalność zabudowy na działce o nr [...] położonej w B. przy ul. L. [...] w dzielnicy Z.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. nakazał właścicielom działki nr [...] przy ul. L. [...] w B. tj. B. i J. N., A. i W. N. oraz J. S. uzyskać pozwolenie na użytkowanie obiektów budowlanych znajdujących się na tej działce tj. budynku gospodarczego oznaczonego w protokole oględzin z dnia 23 sierpnia 2006 r. jako nr 1, służącego do hodowli koni, budynku gospodarczego oznaczonego w protokole oględzin jako nr 3, służącego jako budynek gospodarczo - pomocniczy do hodowli koni oraz budynku gospodarczo - mieszkalnego, oznaczonego w protokole oględzin jako nr 4. W celu realizacji powyższych obowiązków nakazano w/w złożenie dokumentów szczegółowo wymienionych w decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż pieczarkarnia (obiekt oznaczony nr 3 i 4) została wzniesiona na podstawie decyzji z dnia [...] maja 1981 r. nr [...] zezwalającej na wybudowanie murowanego budynku pieczarkarni o wymiarach 1.179,20 m2 powierzchni zabudowy, 1.226, 14 m2 powierzchni użytkowej i kubaturze 6.053 m3. W trakcie oględzin w dniu 23 sierpnia 2006 r. stwierdzono, iż obiekt nie został zrealizowany w całości, a jedynie w 60 %, co stanowi istotne odstępstwo od projektu budowlanego. Odstępstwo to nie zostało zalegalizowane. Nadto w 1993 r. inwestor zaadoptował - na podstawie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania wydanego przez Urząd Gminy w D. - pomieszczenia socjalne pieczarkarni na cele mieszkalne. Obecnie w pomieszczeniach tych zameldowana jest jego synowa z dziećmi. W toku postępowania nie przedstawiono, zdaniem organu, dokumentów na okoliczność zmiany sposobu użytkowania części pieczarkarni, jak również nie przedłożono dokumentów świadczących o legalności wybudowania na działce budynku gospodarczego oznaczonego jako nr 1. W związku z tym, iż w/w obiekty zostały wzniesione przed 01 stycznia 1994 r. w postępowaniu dotyczącym ich legalności mają zastosowanie – na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane - przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane dopuszczające możliwość legalizacji powstałej samowoli budowlanej w przypadku istnienia możliwości doprowadzenia jej do zgodności z przepisami prawa. W wyniku powyższego nałożono na inwestorów określone w decyzji obowiązki.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. znak [...], wydaną w wyniku odwołania J. S., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2006 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podał, iż przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie ma zastosowania do obiektów budowlanych wybudowanych przed dniem 01 stycznia 1994 r. na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W stosunku do takich obiektów, wzniesionych przed 1995 r. z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę, ma zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Dalej organ ocenił, iż z aktów notarialnych z dnia [...] października 2005 r. (umowa sprzedaży warunkowej) i z dnia [...] listopada 2005 r. (umowa przeniesienia własności części działki o nr [...]) wynika, iż użytkownikiem części działki, na której znajdują się obiekty budowlane objęte decyzją organu I instancji, jest jedynie J. S., podczas gdy obowiązki wynikające z decyzji nałożono na wszystkich jej współwłaścicieli.

W ponownie prowadzonym postępowaniu na skutek powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. wydano w dniu [...] marca 2007 r. dwie decyzje oznaczone jako:

- decyzja znak [...] – dotycząca legalności budynków oznaczonych na szkicu załączonym do protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 28 sierpnia 2006 r. jako nr 3 (budynek gospodarczo - pomocniczy do hodowli koni) oraz nr 4 (budynek gospodarczo - mieszkalny), która jest przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu oraz

- decyzja znak [...] dotycząca legalności budynku oznaczonego na przedmiotowym szkicu jako nr 1 (budynek gospodarczy służący do hodowli koni), która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu w sprawie sygn. akt II SA/Bk 527/07.

Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. znak [...] nakazano J. S. jako właścicielowi budynków oznaczonych w protokole oględzin z dnia 23 sierpnia 2006 r. jako nr 3 i 4 przedłożenie w terminie do 15 czerwca 2007 r.: trzech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego wraz z planem zagospodarowania działki opracowanym na aktualnej mapie geodezyjnej przez osobę uprawnioną, uzgodnionego z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, opinii osoby uprawnionej o zgodności wykonanych robót budowlanych z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, zaświadczenia Prezydenta Miasta B. o zgodności obecnego sposobu użytkowania na cele mieszkalne części budynku nr 4 z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu organ podał, iż w trakcie oględzin w dniu 23 sierpnia 2006 r. stwierdzono na działce o nr [...] istnienie trzech budynków, w tym będących przedmiotem niniejszego postępowania, oznaczonych jako nr 3 i 4. Uczestniczący w oględzinach J. S. przedłożył wówczas m.in. decyzję z dnia [...] maja 1981 r. nr [...], którą udzielono mu pozwolenia na budowę na w/w działce pieczarkarni o pow. zabudowy 1.179, 20 m2, pow. użytkowej 1.226,14 m2, kubaturze 6.053 m3 oraz kserokopię wypisu z kartoteki budynków z dnia 04 sierpnia 2006 r. wydanego przez Urząd Miejski w B. W trakcie oględzin dokonano pomiarów istniejących zabudowań i ustalono, iż obiekt pieczarkarni oznaczony na szkicu do protokołu kontroli jako nr 3 i 4 został zrealizowany jedynie w 60 %, co stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Zaistniałe zmiany nie zostały zalegalizowane.

Organ wskazał, iż zgodnie z twierdzeniami inwestora na podstawie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania wydanego przez gminę D. w 1993 r. dokonał on adaptacji części pomieszczeń socjalnych pieczarkarni do celów mieszkalnych. Stosowne pozwolenie nie zostało jednak przedstawione, jak również nie zachowała się, z uwagi na upływ okresu archiwizacji, dokumentacja z lat ubiegłych dotycząca wydawanych wówczas pozwoleń na budowę i pozwoleń na użytkowanie.

Zdaniem organu zmniejszenie powierzchni zabudowy i kubatury budynku stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, które powinno być ocenione według przepisów art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Procedura z tego przepisu pozwala na usunięcie stanu niezgodnego z prawem i doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do zgodności z przepisami prawa.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. S.

Podał, iż legalność zabudowy działki nr [...] jest zgodna z "planem zagospodarowania gminy D. zatwierdzonym dnia [...] maja 1981 r." - znajdującym się w aktach sprawy. Budynki powstały legalnie przed 1994 r. Wskazał, iż nie był zobowiązany do przechowywania pełnej dokumentacji dotyczącej tych budynków. W kwestii legalności istnienia na działce hodowli pieczarek powołał się na uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] grudnia 2001 r., zaś w kwestii legalności użytkowania adaptowanej części pieczarkarni na cele mieszkalne – na pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia 13 grudnia 2004 r. oraz pismo Urzędu Miejskiego w B. nr [...]. Wniósł o uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2006 r. znak [...] w części dotyczącej pkt 3 tj. obowiązku przedłożenia zaświadczenia Prezydenta Miasta B. o zgodności obecnego sposobu użytkowania na cele mieszkalne części budynku nr 4 z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie nałożonego w/w obowiązku, w pozostałej zaś części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, iż z zapisów planu realizacyjnego do decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] maja 1981 r. nr [...] Naczelnika Gminy D. K. wynika, iż inwestor przed wydaniem w/w decyzji wykonał stan surowy (bez konstrukcji dachowej i pokrycia) o wym. 32,30m x 22 m oraz wykop i częściowo fundamenty, zaś po jej wydaniu wykończył rozpoczęty stan surowy jako dwie części budynku o wymiarach w rzucie poziomym 23,55 m x 22, 00 m i 8,85 m x 22, 00 m, rezygnując z wykonania pozostałej części budynku o wymiarach ok. 21,30 m x 22, 00 m. Zdaniem organu rezygnacja z wykonania części budynku zaprojektowanego jako nierozerwalna całość konstrukcyjna jest istotnym odstępstwem od projektu zatwierdzonego w pozwoleniu na budowę w rozumieniu art. 36 a ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane, albowiem powoduje zmianę konstrukcji budynku, jego gabarytów i funkcji. Inwestor nie przedstawił także jakichkolwiek dokumentów świadczących o uzyskaniu w 1993 r. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części pieczarkarni i przekształcenia jej na pomieszczenia mieszkalne. Nie jest możliwa pozytywna ocena legalności opisanych prac, albowiem nie zachowały się żadne dokumenty z tych lat.

Ustalono, iż zgodnie z zapisami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy D. K. zatwierdzonego uchwałą z dnia [...] maja 1993 r. działka nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem 7RP,RZ jako strefa rolno-osadnicza z istniejącą zabudową rolniczą i terenami upraw rolniczych w tym intensywnych oraz trwałych użytków zielonych o charakterze ekologicznym. Istniejące siedliska rolne oraz urządzenia i obiekty związane z produkcją zwierzęcą miały być utrzymane w dotychczasowym użytkowaniu z możliwością modernizacji i rozbudowy, a także budowy nowych obiektów w ramach istniejących siedlisk. Poza istniejącymi siedliskami ustalono zakaz wszelkiej zabudowy o charakterze trwałym.

W ocenie organu do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowanie znajduje procedura z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zgodnie z którą istotne odstąpienie przez inwestora od pozwolenia na budowę powinno prowadzić do nałożenia obowiązku przedstawienia projektu zamiennego i wykonania określonych czynności i robót, których wykonanie prowadzi – w przypadku, gdy roboty budowlane zostały zakończone – do zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i na następnym etapie – nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Organ II instancji nie podzielił natomiast stanowiska inspektora powiatowego w kwestii istnienia konieczności uzyskania przez inwestora zaświadczenia o zgodności sposobu użytkowania części obiektu nr 4 na cele mieszkalne. Jak wskazano, przepis art. 51 cyt. ustawy takiego wymogu nie przewiduje. Nadto według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Z. w B. (uchwała z dnia [...] maja 2006 r.), teren, na którym położona jest działka, oznaczony symbolem 5.6MN, jest przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z urządzeniami towarzyszącymi z dopuszczeniem usług.

W kwestii istnienia obowiązku przechowywania dokumentacji dotyczącej istniejących na działce inwestora obiektów organ powołał się na przepis § 55 w zw. z § 34 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.), obowiązującego do 1995 r., zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu miał obowiązek przechowywania przez okres istnienia obiektu planu realizacyjnego i projektu ze wszystkimi rysunkami zamiennymi lub naniesionymi zmianami wprowadzonymi w toku wykonywania robót budowlanych.

Marginalnie organ wyjaśnił, iż postępowanie meldunkowe nie jest tożsame z postępowaniem dotyczącym zmiany sposobu użytkowania budynku.

Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego J. S.

Wskazał, iż obowiązki nakazane w/w decyzją zostały wykonane w 1983 r. wraz z przyjęciem do użytkowania wykonanej wówczas w 60 % części budynku. Pozostałe 40 % przewidziano do realizacji w terminie późniejszym, co jednak nie nastąpiło z uwagi na małą opłacalność hodowli pieczarek. W związku z powyższym w 1986 r. wystąpił do Urzędu Gminy w D. z oświadczeniem o rezygnacji z budowy kolejnych trzech boksów pieczarkarni, co zostało przez właściwe organy zaakceptowane.

Odnośnie zmiany przeznaczenia części budynku nr 4 z pomieszczeń socjalnych na gospodarcze podał, iż pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania zostało wydane również przez Urząd Gminy w D., co skutkowało nadaniem budynkowi numeru porządkowego "Z. 80b" i zameldowaniem w nim synowej i wnuków. Ostatecznie w wyniku zmian nazewnictwa ulic we wsi Z., a następnie włączenia tej wsi do granic miasta B., budynek posiada adres ul. L. [...].

Podał, iż od roku 1984 aż do "konfliktu z nielegalnie działającymi fermami" nikt nie kwestionował legalności zabudowy działki nr [...], zaś od zaadoptowania pomieszczeń pieczarkarni na cele mieszkalne regularnie opłacano podatek mieszkaniowy. Zdaniem skarżącego zarówno zabudowa działki, jak i zmiany w zakresie użytkowania pomieszczeń były dokonane zgodnie z prawem, na co Urząd Gminy powinien posiadać stosowną dokumentację, którą bezprawnie zniszczono narażając go na wydatki związane z prowadzeniem niniejszych postępowań. Podał, iż złożył zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w B. celem zbadania legalności zabudowy ferm zwierząt futerkowych, co zbiegło się z ingerencją inspektora nadzoru budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, albowiem podniesione w niej zarzuty były niezasadne. Również sąd – niezwiązany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu innych istotnych uchybień uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 w/w ustawy powoływanej dalej jako p.p.s.a.

Zgodnie z przepisem art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) powoływanej dalej jako prawo budowlane z 1994 r., do podstawowych obowiązków organów nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego. W postępowaniu kontrolnym dotyczącym legalności wzniesienia obiektu budowlanego - niezależnie od tego, czy zostało ono wszczęte przez organ z urzędu, czy też, jak w niniejszej sprawie, na żądanie właścicieli działek sąsiadujących z działką inwestora - właściwy organ gromadzi materiał dowodowy, w oparciu o który można ustalić, czy obiekt został wybudowany legalnie i czy jest użytkowany w sposób zgodny z prawem. Obowiązek wykazania w tym postępowaniu, iż obciążający stronę wymóg uzyskania stosownego pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia został zachowany, a obiekt wzniesiono legalnie, spoczywa jednak nie na organie, a właśnie na stronie, albowiem to ona jest głównym zainteresowanym w postępowaniu w przedmiocie legalności zabudowy i w jej interesie leży uniknięcie konsekwencji stwierdzenia przez organ uchybień w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 09 lutego 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 488/05, Lex nr 196692).

Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie była legalność wybudowania na działce nr [...] przy ul. L. [...] w B. obiektu nazywanego umownie pieczarkarnią, który aktualnie składa się z dwóch połączonych ze sobą budynków: gospodarczo - pomocniczego, murowanego wykorzystywanego jako skład siana (oznaczony na szkicu do protokołu oględzin z dnia 23 sierpnia 2006 r. jako nr 3) i dwukondygnacyjnego, murowanego, wykorzystywanego na cele gospodarczo - mieszkalne (nr 4). Zgodnie z zaprezentowanym wyżej stanowiskiem skarżący jako inwestor powinien był zatem wykazać, iż wybudował obiekt zgodnie z obowiązującymi w dacie jego wzniesienia przepisami, w szczególności po uzyskaniu stosownego pozwolenia, o ile było wymagane i w zgodzie z określonymi w nim warunkami.

W trakcie postępowania inwestor przedłożył dwie decyzje o pozwoleniu na budowę wydane przez Urząd Gminy w D. K.: z dnia [...] października 1976 r. znak [...] i z dnia [...] maja 1981 r. znak [...] (wydaną po uchyleniu decyzji z dnia [...] października 1976 r.), z których wynika, iż na działce nr [...] zaprojektowano w 1976 r. murowany budynek gospodarczy pieczarkarni o następujących wymiarach: pow. zabudowy 1.179 m2, pow. użytkowa 1.226 m2, kubatura 6.053 m3. W trakcie przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym oględzin w dniu 23 sierpnia 2006 r. ustalono, iż w/w obiekt został wzniesiony tylko w 60%, zaś dalszej rozbudowy, jak podał inwestor, zaniechano w 1983 r.

Budynek pieczarkarni w obecnym kształcie i wymiarach został zatem wzniesiony w czasie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) powoływanej dalej jako prawo budowlane z 1974 r., która z dniem 01 stycznia 1995 r. została zastąpiona ustawą prawo budowlane z 1994 r. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ostatnio powołanego aktu prawnego co do zasady do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 01 stycznia 1995 r., a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy prawa budowlanego z 1994 r., z zastrzeżeniem ust. 2. W ustępie tym ustanowiono wyjątek, zgodnie z którym przepisu art. 48 prawa budowlanego z 1994 r. (dotyczącego obiektów wybudowanych bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli ustawę 1974 r. Oznacza to, że w przypadku dopuszczenia się przez inwestora samowoli budowlanej innej niż wybudowanie obiektu bez uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a więc innej niż opisana w art. 48 prawo budowlane z 1994 r., nadto gdy budowa ta została zakończona przed 01 stycznia 1995 r., mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1994 r. (vide wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1258/05, Lex nr 289255).

Powyższe zagadnienie dostrzegły w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego. Ustaliły bowiem w postępowaniu legalizacyjnym, iż skarżący posiadając pozwolenie na budowę zrezygnował w 1983 r. z realizacji całego zaprojektowanego zamierzenia budowlanego powodując, iż powstał budynek o kubaturze i powierzchni zmniejszonej w stosunku do wskazanej w pozwoleniach na budowę zarówno z 1976 r., jak i z 1981 r. Prawidłowo ocenę zaistniałego stanu faktycznego oparły o przepisy prawa budowlanego z 1994 r., w szczególności art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym skutków samowoli budowlanej (art. 48 i 51 prawa budowlanego z 1994 r.) prezentowany jest bowiem jednolity pogląd, zgodnie z którym zmiana kubatury obiektu budowlanego w trakcie jego realizacji stanowi istotne odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 600/05, Lex nr 214373). Opisanego działania nie można jednak zakwalifikować jako tzw. klasycznej samowoli budowlanej z art. 48 prawa budowlanego z 1994 r., albowiem ta polega na wzniesieniu obiektu od podstaw bez spełnienia warunków formalnych w postaci uzyskania pozwolenia lub dokonania zgłoszenia, a należy ją zakwalifikować jako tzw. inną samowolę budowlaną, której skutki oceniane są z punktu widzenia art. 51 prawa budowlanego z 1994 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 06 lipca 2005 r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 608/05, Lex nr 190620). W rozpoznawanej sprawie inwestor dysponował dwoma ostatecznymi pozwoleniami na budowę obiektu pieczarkarni. Pozwolenie z 1976 r. zostało, jak wynika z treści decyzji z dnia [...] maja 1981 r. uchylone - zatem miarodajne w niniejszej sprawie dla oceny legalności obiektu pieczarkarni jest przede wszystkim pozwolenie z 1981 r., albowiem to ono funkcjonuje w obrocie prawnym - jednak bez wątpienia z treści wskazanych dokumentów wynikają identyczne ustalenia co do parametrów w/w budynku, które niewątpliwie nie zostały zachowane. Stąd dokonaną przez organy kwalifikację należy zaakceptować.

Zgodnie z przepisem art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego z 1994 r. w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – organ nakłada na inwestora, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby – obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Powołana norma została prawidłowo zastosowana przez organy nadzoru budowlanego, które zakreślając stosowny termin zobowiązały skarżącego do przedstawienia wymienionych w decyzji dokumentów, w tym projektu zamiennego, co pozostaje w zgodzie z powołanym powyżej przepisem art. 51 ust. 1 pkt 3.

Wskazać w tym miejscu można, iż w decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] marca 2007 r. organ dopuścił się przekroczenia regulacji wskazanego wyżej przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego z 1994 r. poprzez nieuprawnione zobowiązanie inwestora do przedstawienia zaświadczenia Prezydenta Miasta B. o zgodności obecnego sposobu użytkowania budynku pieczarkarni na cele mieszkalne (obiekt nr 4) z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, jednak uchybienie to zostało wyeliminowane przez organ odwoławczy, który słusznie podniósł, iż wymóg taki nie wynika ze wskazanego przepisu. Ostateczny zatem kształt, jaki uzyskało rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie w postępowaniu drugoinstancyjnym, należało ocenić jako odpowiadający prawu.

Należy też podkreślić, iż celem wdrożonej procedury legalizacyjnej z art. 51 prawa budowlanego z 1994 r. nie jest represjonowanie inwestora za zrealizowanie obiektu z odstępstwami od uzyskanego pozwolenia na budowę, ale przede wszystkim doprowadzenie do sytuacji, w której dokumentacja procesu budowlanego będzie odzwierciedlała rzeczywisty stan zabudowy istniejący na działce nr [...] i stan taki będzie zgodny z przepisami prawa.

Odnośnie dokonanego przez skarżącego przekształcenia w 1993 r. części budynku pieczarkarni (pierwszego piętra) na cele mieszkalne wskazać trzeba, iż prawidłowo organ zakwalifikował dokonaną adaptację jako zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego wymagającą rozstrzygnięcia właściwego organu (art. 44 i 45 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane z 1974 r. obowiązującej w czasie dokonania przedmiotowej zmiany). Skarżący, pomimo oświadczenia, iż w 1993 r. dokonał zgłoszenia właściwemu organowi gminy zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń pieczarkarni na cele mieszkalne i uzyskał decyzję zezwalającą na przedmiotową zmianę, nie przedstawił dokumentów świadczących o tym fakcie, w szczególności zezwolenia, na które się powoływał. Jak wynika z informacji znajdujących się w aktach, również w Urzędzie Gminy D. D. nie zachowała się dokumentacja z ubiegłych dekad świadcząca o wydaniu na przedmiotową zmianę pozwolenia na użytkowanie. Brak dowodów legalizacji zmiany sposobu użytkowania obiektu pieczarkarni w postaci stosownej decyzji uniemożliwiał ocenę, jak prawidłowo wskazał organ, iż przekształcenie jej części na cele mieszkalne było dokonane zgodnie z prawem.

Prawidłowo również organ wskazał, iż fakt zameldowania w zaadoptowanej części budynku pieczarkarni synowej skarżącego nie pozwalał ocenić dokonanej zmiany sposobu użytkowania jako legalnej. Kwalifikacji określonego pomieszczenia jako nadającego się pod względem techniczno-budowlanym na pobyt ludzi dokonuje bowiem właściwy organ budowlany w przepisanej prawem formie (pozwolenie na użytkowanie lub zmianę sposobu użytkowania), a rozstrzygnięcia w tym przedmiocie inwestor nie przedstawił.

Uzupełniająco dodać tylko można, iż kolejnym etapem postępowania legalizacyjnego wszczętego w niniejszej sprawie, pod warunkiem prawidłowego wykonania przez inwestora (skarżącego) obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją, powinno być - zgodnie z art. 51 ust. 4 prawa budowlanego z 1994 r. – wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, w której organ może zobowiązać inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Tak więc wdrożenie procedury legalizacyjnej na podstawie art. 51 prawa budowlanego z 1994 r. prowadzi w efekcie do kompleksowego uregulowania stanu prawnego obiektu pieczarkarni, w tym w zakresie użytkowania jego części na cele mieszkalne.

W tym miejscu wskazać trzeba, iż nieuprawnione pozostawały zarzuty skargi dotyczące braku po stronie inwestora obowiązku przechowywania dokumentacji obiektu budowlanego przez okres jego istnienia. Prawidłowo organ ocenił, iż obowiązek powyższy ciążył na inwestorze z mocy § 34 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm. - akt uchylono z dniem 02 kwietnia 1995 r.), zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu miał obowiązek przechowywania przez okres jego istnienia planu realizacyjnego i projektu ze wszystkimi rysunkami zamiennymi lub naniesionymi zmianami wprowadzonymi w toku wykonywania robót budowlanych.

Również nie miały wpływu na powyższe rozstrzygnięcie następujące na przestrzeni lat zmiany numeru budynku na działce nr [...], albowiem kwestia nadania numeru porządkowego obiektowi jest przedmiotem odrębnego postępowania, którego wynik nie ma żadnego wpływu na wynik postępowania w przedmiocie legalizacji zabudowy i nie stanowi dowodu na okoliczność legalności budowy.

Reasumując – skład orzekający w całości podzielił zarówno ustalenia faktyczne, jak i ocenę prawną zastosowane w sprawie niniejszej w postępowaniu administracyjnym. Podkreślenia wymaga, iż wszystkie dowody przedstawione przez stronę zostały uwzględnione. Natomiast twierdzenia gołosłowne, niepoparte żadnymi dowodami (jak np. uzyskanie w 1983 r. pozwolenia na użytkowanie budynku pieczarkarni) pozostały nieudowodnione, tak samo, jak twierdzenia o uzyskaniu w 1993 r. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku pieczarkarni na budynek mieszkalny.

Jak na wstępie zauważono – ciężar wykazania legalności aktualnego stanu przedmiotowego budynku spoczywał na skarżącym, który wykazał jedynie fakt uzyskania pozwolenia na budowę od wymogów którego następnie odstąpił. Podsumowując - zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o oddaleniu skargi.