Wyrok NSA, sygn. akt I SA 916/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1975 nr 20 poz. 106
law: Ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej.
article: poz. 181
journal: Dz.U. 1990 nr 3 poz. 0
Teza: W świetle przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej /Dz.U. nr 20 poz. 106 ze zm./ oraz ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych /Dz.U. nr 30 poz. 181/, obowiązujących w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, mienie służące Państwowej /zawodowej/ Straży Pożarnej do wykonywania zadań publicznych służyło do wykonywania zadań należących do właściwości organów administracji rządowej.

TEZY

W świetle przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej /Dz.U. nr 20 poz. 106 ze zm./ oraz ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych /Dz.U. nr 30 poz. 181/, obowiązujących w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, mienie służące Państwowej /zawodowej/ Straży Pożarnej do wykonywania zadań publicznych służyło do wykonywania zadań należących do właściwości organów administracji rządowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w (...) na decyzję Ministra Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1995 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) o komunalizacji nieruchomości i na podstawie art. 207 par. 3 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Minister Szef Urzędu Rady Ministrów decyzją z dnia 28 kwietnia 1995 r. nr 92/95 znak BO-32010-35/94, na podstawie art. 157 par. 1 oraz art. 158 par. 1 Kpa, po rozpatrzeniu żądania Wojewody (...) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia 27 marca 1991 r. nr G-VI-8223/2/21/91, stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasta G. z mocy prawa własności nieruchomości znajdujących się w obrębie Miasta G. w części dotyczącej działki nr 7, uregulowanej w księdze wieczystej nr 291. W uzasadnieniu decyzji Minister Szef Urzędu Rady Ministrów podał, że nieruchomość, o której mowa (...), w dniu 27 maja 1990 r., a więc w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, była mieniem ogólnonarodowym. Wynika to z zapisu w księdze wieczystej Kw nr 291.

W imieniu Skarbu Państwa uprawnienia właścicielskie wykonywała Gmina Miasta G., to jest terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. W rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy omawiana nieruchomość stała się z mocy prawa mieniem komunalnym należącym do gminy, która wstąpiła w prawa przysługujące jej w stosunku do nieruchomości w takim samym zakresie, w jakim miał je Skarb Państwa. Z pisma z dnia 23 sierpnia 1994 r., przesłanego przez Urząd Miasta G., wynika, że na działce nr 7 w dniu 27 maja 1990 r. znajdował się budynek służący w minionym okresie straży pożarnej, która nie zawarła jak wynika z pisma Urzędu Wojewódzkiego w (...) stosownej umowy najmu ani też użytkowania. Obecnie budynek ten nie jest przez nią wykorzystywany. W tym stanie rzeczy nie można uznać decyzji Wojewody za niezgodną z przepisami prawa materialnego. Fakt komunalizacji nieruchomości bowiem nie podważa ani też nie ogranicza w najmniejszym stopniu i tak bardzo wątpliwego w tym wypadku prawa użytkowania, tym bardziej że przedmiotem decyzji jest prawo własności.

Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w (...) zaskarżył powyższą decyzję Ministra Szefa Urzędu Rady Ministrów do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając, że stanowisko Ministra Szefa Urzędu Rady Ministrów jest błędne i nie może się ostać w świetle posiadanej dokumentacji. Zdaniem skarżącego, decyzja komunalizacyjna rażąco narusza przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, ponieważ sporna działka wraz z budynkiem służyła w dniu wejścia w życie tej ustawy wykonywaniu zadań publicznych przez Komendę Rejonową Państwowej Straży Pożarnej w G. Nie do przyjęcia zaś jest podniesiony w zaskarżonej decyzji argument, że ta Komenda nie miała prawa użytkowania spornego terenu, jeśli się weźmie pod uwagę pismo z dnia 16 czerwca 1986 r. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G., zawiadamiające o wszczęciu postępowania w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania m.in. spornej działki oraz pismo tego Wydziału z dnia 21 września 1989 r. o konieczności wnoszenia opłat za użytkowanie, co było czynione.

Minister Szef Urzędu Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podał, że przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty nie mogą stanowić podstawy do uznania, że zaskarżona decyzja naruszała prawo. Pisma dotyczące opłat za użytkowanie gruntu nie mogą być uznane za decyzję, która ustanawia użytkowanie, polegające na korzystaniu z nieruchomości państwowej w zakresie i na warunkach w niej określonych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Aby dojść do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, należało najpierw rozstrzygnąć kilka istotnych problemów.

Przede wszystkim należało odnieść się do kwestii, czy Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w (...) jest stroną postępowania zakończonego decyzją Wojewody (...) z dnia 27 marca 1991 r. nr G-VI-8223/2/21/91, a tym samym stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, albowiem od odpowiedzi na to pytanie zależy dopuszczalność skargi.

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 1 grudnia 1994 r. III ARN 64/94 przesądził, że Najwyższa Izba Kontroli, która korzystała z mienia ogólnonarodowego w sposób określony w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, jest stroną postępowania dotyczącego komunalizacji tego mienia. Naczelny Sąd Administracyjny natomiast w wyroku z dnia 26 kwietnia 1995 r. I SA 199/95 sformułował ogólną tezę, iż podmioty określone w art. 11 tej ustawy są stronami postępowania dotyczącego nabycia mienia komunalnego i na podstawie art. 197 pkt 1 Kpa przysługuje im skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela to stanowisko.

Pozostaje zatem rozważyć, czy w danym wypadku ma zastosowanie przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nie ulega wątpliwości, że mienie ogólnonarodowe pozostające w faktycznym użytkowaniu /obojętne, pod jakim tytułem prawnym czy też bez tytułu prawnego/ Państwowej Straży Pożarnej służy wykonywaniu zadań publicznych. W świetle przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej /Dz.U. nr 20 poz. 106 ze zm./ oraz ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych /Dz.U. nr 30 poz. 181/, obowiązujących w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, należało dojść do wniosku, że mienie służące Państwowej /zawodowej/ Straży Pożarnej do wykonywania zadań publicznych służyło do wykonywania zadań należących do właściwości organów administracji rządowej. W szczególności wskazują na to przepisy ustawy o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych: art. 1 ust. 11 stanowiący, że Minister Spraw Wewnętrznych jest naczelnym organem administracji państwowej realizującym politykę państwową w dziedzinie ochrony porządku publicznego /do czego zalicza się m.in. ochronę przeciwpożarową/, art. 2 ust. 1 pkt 1 stanowiący, że do zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych należy m.in. nadzór nad działalnością Straży Pożarnej.

Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej był legitymowany do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pozwala to na ocenę zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Ocena ta zaś prowadzi do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja Ministra Szefa Urzędu Rady Ministrów dotknięta jest wadą nieważności. Rozstrzyga bowiem ona sprawę rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną, to jest decyzją z dnia 16 września 1994 r. nr 196/94 /znak BO-32010-10/94/. Tą ostatnią decyzją odmówiono "stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia 27 marca 1991 r. znak G-VI-8223/2/21/91 w sprawie nabycia przez Gminę Miasta G. z mocy prawa na własność nieruchomości znajdujących się w obrębie miasta G. w części dot. działki nr 7 uregulowanej w księdze wieczystej nr 291". Następne rozstrzygnięcie dokonane zostało decyzją Ministra Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1995 r. nr 92/95 /znak BO-32010-35/94/, która jest przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W tej sytuacji na podstawie art. 207 par. 3 w związku z art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa i art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.

Dodać należy, że w aktach sprawy znajduje się również druga decyzja z dnia 16 września 1994 r. nr 196/94 /znak BO-32010-10/94/, która dotyczy odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia 27 marca 1991 r. znak G-VI-8223/2/21/91 "w części dot. działki nr 719/238 uregulowanej w księdze wieczystej nr 4122".