Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 125, art. 126
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi spółki "V.-M." S.A. na decyzję D. Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie do ziemi ścieków przemysłowych, biologicznie nierozkładalnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr[...], wydaną po wcześniejszym kasacyjnym orzeczeniu organu odwoławczego z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, Starosta O. działając na podstawie art. 31 ust. 5 i art. 126 pkt 1 w związku z art. 125 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. Nr 137, poz. 984 ze zm.) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił zakładowi V.-M. S.A. udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do ziemi ścieków przemysłowych, biologicznie nierozkładalnych z zakładu zlokalizowanego w M. przy ul. W. [...] z uwagi na naruszenie wymagań ochrony środowiska wynikających z przepisów szczególnych - § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego.

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podał, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na wniosek reprezentującego V.-M. S.A. Dyrektora Zakładu, który w dniu 1 kwietnia 2010 r. zwrócił się o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie do rowu [...]w km 0+267 poprzez istniejący wylot kanału Ø 200 w studzience nr [...] oczyszczonych ścieków przemysłowych powstających w wyniku prowadzonych procesów technologicznych na terenie zakładu, kwalifikujących się do ścieków przemysłowych biologicznie nierozkładalnych.

Starosta O. wskazał również w uzasadnieniu, że z pisemnych informacji udzielonych w toku postępowania przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. Oddział w O., prowadzący ewidencję wód oraz Nadleśnictwo K. – administratora rowu [...] na odcinku powyżej zakładu oraz na wyjściowym odcinku rowu głównego [...] do rzeki B. wynika, że przedmiotowy rów oznaczony jako [...] ujęty jest w ewidencji jako rów melioracji szczegółowej użytkowany rolniczo i stanowi lewostronny dopływ rowu melioracji szczegółowej [...] z ujściem do rzeki B. oraz, że uwzględniony jest w ewidencji rowów leśnych jako BU 15-ciek szczegółowy o dużym znaczeniu dla terenów leśnych.

Ponadto z uzasadnienia wynika, że organ orzekający dokonał w toku postępowania następujących ustaleń faktycznych:

- zakład posiada pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków - wód opadowych i roztopowych z terenu zakładu, do (zarurowanego na terenie zakładu Ø 1000 mm) rowu melioracyjnego [...] poprzez 5 wylotów (do studzienek), udzielone decyzją Starosty O. nr [...] z dnia [...] r. W operacie stanowiącym podstawę udzielenia w/w pozwolenia nie uwzględniono ścieków przemysłowych;

- zakład samowolnie podłączył ścieki przemysłowe do istniejącej studzienki (ozn. jako nr [...]), zlokalizowanej na zarurowanym na terenie zakładu, rowie melioracyjnym, oznaczonym zgodnie z ewidencją gminy jako rów[...], bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie takiego włączenia;

- nie zalegalizowano samowolnych podłączeń - aktualnie ścieki są odprowadzane do rowu[...];

- zakład wprowadza ścieki przemysłowe biologicznie nierozkładalne, we wnioskowanej ilości Q śrd = 100 m3/d, powstałe z procesów:

• ścieki z Wydziału Obróbki ze stacji uzdatniania wody (z odświeżania obiegu zamkniętego) wykorzystywanej do szlifowania krawędzi szkła na mokro i mycia szyb na zainstalowanej na linii szlifierskiej myjce do szkła, która jest zasilana wodą uzdatnioną w której wykorzystuje się sól NaCl, oczyszczane w osadniku i zbiorniku z filtrem żwirowym;

• ścieki z mycia siatek drukarskich - sit (szyby malowane są farbami ceramicznymi metodą sitodruku) przy zastosowaniu preparatów chemicznych, oczyszczane (zmagazynowane w zbiorniku zbiorczym), w reaktorze chemicznym przy zastosowaniu roztworów koagulanta i flokulanta (nie podano jakie substancje są używane), wytrącane zanieczyszczenia osadzają się na worku filtracyjnym, odciek skierowany jest do dwóch zbiorników przelewowych;

• ścieki z mycia szyb na linii montażu szyb zespolonych oczyszczane są w osadniku;

- w przedłożonym operacie wodnoprawnym zakwalifikowano rów melioracyjny [...] – odbiornik ścieków przemysłowych do wód powierzchniowych płynących, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. Nr 137, poz.984 ze zmianami);

- w operacie (pkt 11) dot. odbiornika ścieków ujęto, iż "rów charakteryzuje się ciągłym przepływem wód...", natomiast w operacie z 2009 r. dot. odprowadzania ścieków deszczowych, (również w punkcie 11 dot. odbiornika ścieków) ujęto: "przedmiotowy rów należy do systemu rowów melioracji szczegółowej, okresowo suchych...";

- w operacie (punkt 12.2.1.) dot. przepustowości odbiornika podano parametry techniczne rowu o przekroju trapezowym: szerokość dna 1,2 m, nachylenie skarp 1:1,5, głębokość H= 0,8 m, śr. poziom lustra wody Hw 0,3 m, spadek podłużny i = 0,005.

W dalszej części uzasadnienia Starosta O. wyjaśnił, że zgodnie z art. 31 ust. 5 ustawy Prawo wodne "przez wprowadzanie ścieków do ziemi rozumie się także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych...", czyli wprowadzanie ścieków do rowów melioracyjnych kwalifikuje się jako zrzut ścieków do ziemi a nie do wód, a z tego wynika, że przedmiotowy zrzut ścieków przemysłowych do ziemi (do rowu melioracyjnego[...]) regulują przepisy określone w § 11 rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, dotyczące wprowadzania ścieków do ziemi.

Zgodnie z § 11 ust. 1 w/w rozporządzenia do ziemi można wprowadzać jedynie ścieki bytowe, komunalne, ścieki pochodzące ze stacji uzdatniania wody, ścieki przemysłowe biologicznie rozkładalne, wody z odwodnienia zakładów górniczych oraz ścieki oczyszczane w procesie odwróconej osmozy.

Ponadto organ orzekający wskazał, że:

- wszystkie cieki naturalne o ważnym dla rolnictwa znaczeniu - istotnym dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa zostały ujęte w wykazie załączonym do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną, a w rozporządzeniu tym nie ujęto tego rowu;

- w operacie wodnoprawnym, stanowiącym załącznik do wniosku o udzielenie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, charakterystyka odbiornika dotyczy rowu melioracyjnego. Potwierdzono to również w operacie z 2009 r. dot. odprowadzania ścieków deszczowych, stanowiącym podstawę udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu zakładu, w drodze decyzji Starosty O. nr [...] z dnia [...] r., bowiem w punkcie 11 dot. odbiornika ścieków ujęto: "przedmiotowy rów należy do systemu rowów melioracji szczegółowej, okresowo suchych...";

- rów [...] jest jedynie bezpośrednim dopływem rowu [...] a nie jak podkreśla zakład rzeki B.;

- nie można w zależności od potrzeb (sytuacji) zmieniać kwalifikacji odbiornika ścieków, bowiem rodzaj odbiornika wskazuje na możliwość oraz warunki odprowadzania ścieków, szczególnie ścieków przemysłowych.

W zakończeniu uzasadnienia Starosta O. wskazał, że przyjmując kwalifikację przedmiotowego odbiornika ścieków uwzględnił orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawie o sygn. II OW 17/07, w którym Sąd odwołał się do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz.U. Nr 16 z 2003 r., poz. 149) oraz na rejestrze gruntów. Jednocześnie organ wyjaśnił, że podstawą kwalifikacji odbiornika jako rowu melioracji szczegółowej (poza ewidencją prowadzoną przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy – Prawo wodne) jest również wypis z rejestru gruntów, zgodnie z którym na działce nr[...] , AM-[...], obręb M. zlokalizowany jest rów.

Zdaniem Starosty O. argumentacja wnioskującego Zakładu o zakwalifikowaniu odbiornika jako kanału, czyli urządzeniu melioracji wodnej podstawowej lub jako cieku naturalnego byłaby zasadna wówczas, gdyby rów [...] formalnie przekwalifikować na wody powierzchniowe płynące a w takiej sprawie starosta nie jest organem właściwym. Ponadto w ocenie tego organu uwzględnienie wniosku naruszałoby warunki określone w przepisach wykonawczych do ustawy – Prawo wodne tj. warunki ochrony środowiska (art. 125 pkt 3 tej ustawy), zatem należało stosownie do art. 126 pkt 1 powoływanej ustawy odmówić udzielenia wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego.

Od opisanej powyżej decyzji odwołanie wniósł V.-M. S.A. zarzucając, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób prawidłowy kwestii kwalifikacji odbiornika ścieków, poprzestając na informacjach uzyskanych od Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. oraz Nadleśnictwa K., które – w ocenie odwołującego się Zakładu nie wniosły niczego istotnego do sprawy. Z tego względu V.-M. S.A. skorzystał w opinii Instytutu Metrologii i Gospodarki Wodnej w W., który na zamówienie Ministra Ochrony Środowiska wykonał Mapę Podziału Hydrologicznego P.

W tym opracowaniu "ciek[...]" został nazwany dopływem z M., a "ciek" do którego uchodzi [...] nazwano S. Ponadto Zakład zlecił wykonanie ekspertyzy hydrologicznej w celu wyjaśnienia charakteru odbiornika ścieków. Ekspertyza została wykonana w kwietniu 2012 r. i przedłożona organowi odwoławczemu w lipcu 2012 r. W ekspertyzie zapisano m.in. "Analizy kartograficzne oraz przeprowadzone prace badawczo - dokumentacyjne w terenie skłaniają do zakwalifikowania S. i D. w M. do kategorii cieków naturalnych. Świadczą o tym stały odpływ, wyraźne wykształcenie morfologiczne dolin, a także na przeważającej długości nieuregulowane, naturalne koryto (...) "W przeważającej części koryto D. w M. ma charakter naturalny, jedynie na odcinku przebiegającym przez teren zakładu V. M. S.A. ciek ten został zarurowany. Na tym odcinku koryto nie zostało stworzone w sztuczny sposób, ale jedynie silnie przeobrażone."

W toku postępowania odwoławczego przeprowadzony został również bezpośredni dowód z oględzin przedmiotowego rowu melioracyjnego[...], podczas których organ drugiej instancji ustalił, że rów na pewnych odcinkach ma charakter naturalny występują w jego przebiegu zakola i meandry, natomiast na terenie zakładu rów jest zarurowany.

Ponadto – prowadząc czynności postępowania wyjaśniającego – organ odwoławczy w dniu 30 sierpnia 2012 r. zwrócił się do Marszałka Województwa O. o informację, czy wobec stwierdzeń zawartych w ekspertyzie hydrologicznej podejmie działania mające na celu wyłączenie rowu [...] z ewidencji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i zakwalifikowanie go jako ciek naturalny. Z odpowiedzi udzielonej przez Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. – jednostki prowadzącej ewidencję wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów wynika, że zarząd nie znajduje podstaw do zakwalifikowania rowu [...] jako cieku melioracji podstawowych oraz, że nie posiada w ewidencji cieków stanowiących własność publiczną, zaliczonych do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, cieków o nazwach S. i D. w M. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O. powołał się na przepisy ustawy Prawo wodne - art. 9 ust. 1 pkt 1 c i pkt 13, w myśl których przez cieki naturalne rozumie się rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy, naturalnymi lub uregulowanymi korytami. Przez rowy rozumie się natomiast sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu. W ww. piśmie napisano, iż "ze względu na posiadane parametry ciek [...] można zakwalifikować jako rów." Zgodnie z ekspertyzą hydrologiczną rów [...] w odcinku ujściowym jest zarurowany rurami o średnicy Ø 1000. Poza tym Zarząd na podstawie rysunku nr 2 pn. "Plan zagospodarowania przestrzennego zauważył, iż rów [...] został przełożony, a więc jest to urządzenie wodne. Jednostka zwróciła także uwagę, że zakład V. – M. S.A. położony jest na terenie S. Parku Krajobrazowego i odprowadzanie oczyszczonych ścieków biologicznie nierozkładalnych budzi wątpliwości, gdyż zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną i ustawą Prawo wodne należy dążyć do polepszenia jakości wód powierzchniowych, a nie pogarszać ich stanu.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 4 ust. 4 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo wodne utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił w szczegółowym opisie stan faktyczny sprawy, a następnie wyjaśnił, że właścicielem wód publicznych jest Skarb Państwa, który jako osoba prawna we wszystkich czynnościach gospodarowania i zarządzania swoimi wodami działa przez swoje organy, inaczej mówiąc - jednostki organizacyjne. Podział uprawnień do reprezentowania Skarbu Państwa w wykonywaniu jego funkcji właścicielskich reguluje art. 11 ustawy Prawo wodne. Marszałek województwa ma uprawnienia do gospodarowania wodami Skarbu Państwa przeznaczonymi na potrzeby rolnictwa. Dodatkowo należy zaznaczyć, że na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów (Dz. U. z 2005 r., Nr 7, poz. 55) wprowadzono obowiązek prowadzenia ewidencji urządzeń melioracyjnych i gruntów zmeliorowanych, tworząc bazę informacyjną dla urządzeń melioracji wodnych w celu planowania działań zapewniających ich funkcjonowanie i modernizację.

Ponadto na podstawie delegacji ustawowej (art. 11 ust. 2 Prawa wodnego) Rada Ministrów wydała rozporządzenie z 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną w którym dokonano podziału śródlądowych wód powierzchniowych, łącząc je w 3 grupy wymienione kolejno w 3 załącznikach do rozporządzenia. W załączniku nr 1 wymieniono wody istotne dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, w stosunku do których uprawnienia właścicielskie za Skarb Państwa wykonuje Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. W załączniku nr 2 i 3 zamieszczono wykaz wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, w stosunku do których uprawnienia właścicielskie wykonuje marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 11 ust. 4 Prawa wodnego). W żadnym z wyżej wskazanych załączników rów [...] ("D. w M.") nie został ujęty, co świadczy iż nie kwalifikuje się do wód płynących.

Zdaniem organu odwoławczego, wcześniej cytowane, stwierdzenia zawarte w ekspertyzie: "W przeważającej części koryto D. w M. ma charakter naturalny, jedynie na odcinku przebiegającym przez teren zakładu V. M. S.A. ciek ten został zarurowany. Na tym odcinku koryto nie zostało stworzone w sztuczny sposób, ale jedynie silnie przeobrażone." nie zasługują na uwzględnienie. Z otrzymanych dokumentów wynika, że rów [...]na terenie zakładu został przełożony, a więc zmieniono jego bieg. Pierwotnie zajmował inne działki i dotychczas stan ten nie został uregulowany w ewidencji gruntów. Potwierdza to mapa z operatu wodnoprawnego na odprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych powstających na terenie zakładu "V.-M." S.A. w M. - rys. nr 2 - Plan zagospodarowania terenu.

Ponadto w omawianej ekspertyzie hydrologicznej powołano się na Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza O. (Monitor Polski Nr 40, poz. 451). W załączniku nr 2 do uchwały Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2011 r. Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza O. (tabela, str. 2283) S.została wydzielona jako jednolita część wód powierzchniowych [...]. Według autorów ekspertyzy do wymienionej jednolitej części wód powierzchniowych wraz ze S. zaliczono także "D. w M.". Departament Planowania i Zasobów Wodnych Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do V. – M. S.A. wyjaśnił, iż D. w M. nie należy do [...] S. o kodzie [...]. D. w M. znajduje się na Mapie Podziału Hydrograficznego P. - wersja z 2010 r. Przy sporządzaniu planów gospodarowania wodami na obszarach dorzecza posługiwano się wersją z 2007 r. Poza tym podział hydrograficzny nie jest tożsamy z podziałem na jednolite części wód powierzchniowych, który został opracowany dla potrzeb Dyrektywy 2000/60/WE (RDW) z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE 327 z 22.12.2000) - tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej. W cytowanym piśmie Departament Planowania i Zasobów Wodnych wyraził także stanowisko, iż plany gospodarowania wodami nie analizują i nie określają kwalifikacji poszczególnych cieków/rowów itp. w obrębie danej [...]. W zakończeniu uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 126 w związku z art. 125 Prawa wodnego wydania pozwolenia "wodnoprawnego odmawia się, jeżeli projektowany sposób korzystania z wody narusza:

1) ustalenia planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza lub ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego lub warunków korzystania z wód zlewni,

2) ustalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy,

3) wymagania ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z odrębnych przepisów.

W ocenie organu odwoławczego wydanie przedmiotowego pozwolenia w obecnym stanie naruszałoby art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne, tj. wymagania ochrony środowiska, wynikających z przepisów szczególnych - § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Wyżej wymieniony przepis nie dopuszcza możliwości odprowadzania ścieków przemysłowych biologicznie nierozkładalnych do ziemi, tj. rowu[...]. W świetle obowiązującego prawa nie ma podstaw do wydania przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionował V.-M. S.A., reprezentowany przez Dyrektora Zarządu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne szczegółowe przeanalizowanie sprawy pod kątem charakteru odbiornika oczyszczonych ścieków przemysłowych" oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi V.-M. S.A. wskazał m.in. że nie zgadza się z argumentacją odrzucającą wyniki ekspertyzy hydrologicznej w odniesieniu do charakteru odbiornika ścieków.

Skarżący wyjaśnił jednocześnie, że w ekspertyzie tej przedstawiono charakter i genezę cieków na podstawie analiz archiwalnych i współczesnych materiałów kartograficznych oraz wyników przeprowadzonych w terenie prac badawczo-dokumentacyjnych. Wynika z nich, że "dopływ w M. na odcinku przebiegającym przez teren zwartej zabudowy miejscowości M. w roku 1961 został wpisany do ewidencji gruntów jako rów melioracyjny oznaczony numerem[...], a jego właścicielem została gmina M.". Zapis ten, i rzeczywisty charakter cieku w odniesieniu do przedstawionej powyżej definicji rowu jest nieuprawniony, ale było to wówczas powszechne działanie w trybie przepisów ustawy z dnia 22 maja 1958 roku o popieraniu melioracji wodnych dla potrzeb rolnictwa (Obwieszczenie Ministra Rolnictwa z dnia 5 września 1963 r. Dz. U. Nr 42, poz. 237) szczególnie na terenach przemysłowych, gdzie przekształcone fragmenty cieków naturalnych traktowano jako rowy i takie zapisy pojawiły się w dokumentacjach i ewidencjach. W rozumieniu wskazanej wyżej ustawy normującej sprawę melioracji wykonywanych dla podniesienia produkcji rolnej, do urządzeń melioracji szczegółowych zaliczono wówczas tzw. "mniejsze urządzenia, jak" – m.in. "regulacje cieków naturalnych i cieki sztuczne (rowy i kanały otwarte i kryte) odwadniające i nawadniające o szerokości dna do 0,6 m, a rurociągi o średnicy do 0,4 m "(Ad. 2 ust. 1 pkt. 3 lit. a ww. ustawy z dnia 22.05.1958 r.)". Podał ponadto, że analiza kartograficzna Mapy Topograficznej z roku 1929 (Mestischblatt ark. 3022 K.) cieku D. w M. oraz S. wyraźnie ukazuje bieg cieku w naturalnie wykształconych dolinach o czym informuje nas układ poziomic. W ujściu D. w M. do S. widać naturalny układ sieci hydrograficznej dwóch cieków, które zostały w późniejszym czasie, podczas prac melioracyjnych, przeobrażone i dzisiejsze ujście jest poprowadzone prostopadle do cieku S. Naturalny układ sieci hydrograficznej jest również widoczny na mapie ewidencji gruntów gminy M. z połowy XIX wieku, na której to oba cieki są wyszczególnione z przypisanymi im działkami.

Ponadto w ocenie skarżącego to, że cieki [...] i [...] nie zostały uwzględnione w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną nie oznacza, że cieki te są rowami sztucznym, wykonanymi przez człowieka. W tym kontekście skarżący odwołał się do stanowiska Ministra Środowiska przedstawionego w piśmie z dnia 15 lipca 2008 r. i zalecającego w przypadkach wątpliwości co do jednoznacznego charakteru wody – przygotowanie ekspertyzy hydrologicznej i hydrograficznej.

Stwierdził także, że istniejący na terenie zakładu zarurowany odcinek dopływu w M. nie powoduje utraty charakteru cieku naturalnego ponieważ w źródliskowej części zlewni cieki mają charakter okresowy, w strefie brzegowej koryt, jak i w samym łożysku cieków występuje duża ilość roślinności hydrofilnej, a ujściowy odcinek S. do B. stanowi koryto nieuregulowane z licznymi naturalnie wytworzonymi meandrami.

W zakończeniu skargi V.-M. S.A. zwrócił uwagę, że wprowadzane do przedmiotowego odbiornika oczyszczone ścieki przesyłowe ze względu na swój skład fizyko-chemiczny nie stanowią zagrożenia mogącego wywołać trwałe zmiany fizyczne, chemiczne i biologiczne, które uniemożliwiłyby prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów wodnych i glebowych. Ponadto nie przekraczają wartości granicznych wybranych wskaźników wód, odnoszących się do dobrego i wyższego niż dobry stanu ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych, co potwierdzają wyniki analiz próbek ścieków i spełniają wymagania fizyko-chemiczne określone dla wody wodociągowej.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 2 stycznia 2013 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając argumentację zbieżną z powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego wniesione zostało przez stronę skarżącą pismo, zawierające wnioski o dopuszczenie dowodów z zeznań wskazanych w piśmie świadków oraz wymienionych w nim dokumentów.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 13 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącej Spółki złożył do akt sprawy pismo precyzujące zarzuty sformułowane w skardze oraz oświadczył, że popiera skargę i wnioski w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W toku postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo wodne oraz przepisy wykonawcze do tego aktu i przepisy szczególne, do których on odsyła.

W przepisie art. 38 ust. 1 wskazanej powyżej ustawy prawodawca postanowił, że wody jako integralna część środowiska oraz siedliska dla zwierząt i roślin podlegają ochronie, niezależnie od tego czyją stanowią własność.

Jednym z przyjętych w ustawie instrumentów mających zapewnić ochronę wód jest reglamentowanie korzystania z nich, czyli używania na potrzeby ludności oraz gospodarki. Nie może ono bowiem powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych (art. 31 ust. 1 i 2 ustawy). Z przepisu art. 31 ust. 3 powoływanej ustawy wynika, że korzystanie z wód może mieć formę korzystania powszechnego, zwykłego lub szczególnego, przy czym w art. 37 omawianego aktu ustawodawca wyjaśnia, że szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, w szczególności m.in. wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (pkt 2).

Istotne jest przy tym, że zgodnie z treścią art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo wodne na szczególne korzystanie z wód wymagane jest pozwolenie wodnoprawne, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Należy również zwrócić uwagę, że przepisy ustawy dotyczące korzystania z wód stosuje się odpowiednio do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, a przez wprowadzanie ścieków do ziemi rozumie się także wprowadzenie ścieków do urządzeń wodnych, z wyjątkiem kanałów oraz zbiorników, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. c (art. 31 ust. 4 pkt 4 i ust. 5).

Pojęcie "urządzenie wodne" wyjaśnione zostało w przepisie art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy – Prawo wodne i oznacza ono urządzenie służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności: budowle piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy (ppkt a). Jednocześnie z brzmienia przepisu art. 73 ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy wynika, że ustawodawca kwalifikuje rowy (wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie) jako urządzenia melioracji wodnych szczegółowych.

Przedmiotem postępowania prowadzonego w rozpoznawanej sprawie była ocena możliwości udzielenia V.-M.S.A. wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na wprowadzaniu do rowu melioracyjnego nr [...]ścieków przemysłowych biologicznie nierozkładalnych powstałych w procesie technologicznym, związanym z działalnością zakładu.

Kwestią o znaczeniu zasadniczym dla uwzględnienia wniosku skierowanego przez V.-M. S.A. do Starosty O. ze względu na treść art. 31 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 powoływanej poprzednio ustawy – Prawo wodne – było ustalenie aktualnego statusu wodnoprawnego odbiornika ścieków oznaczonego jako rów nr[...].

Organy orzekające w postępowaniu instancyjnym uznały, że nie jest to ciek naturalny, ale rów melioracyjny, czyli urządzenie wodne, o którym mowa w art. 31 ust. 5 wskazanej powyżej ustawy, a zdefiniowane w jej przepisie art. 9 ust. 1 pkt 19.

Sąd w składzie orzekającym ocenę przyjętą przez organy właściwe podziela.

Podstawę dla takiego ustalenia w postępowaniu jurysdykcyjnym stanowił wpis w ewidencji wód prowadzonej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w O., w której przedmiotowy odbiornik ścieków zakwalifikowany jest jak rów melioracji szczegółowej (nr[...]) użytkowany rolniczo, stanowiący lewostronny dopływ rowu melioracji szczegółowej [...] uchodzącego do rzeki B., wpis w ewidencji prowadzonej przez Nadleśnictwo K. – administratora rowu [...] na odcinku powyżej Zakładu V.-M. S.A. oraz administratora rowu głównego [...] na odcinku ujściowym do rzeki B., w której rów [...] figuruje jako rów leśny[...] , będący ciekiem szczegółowym o dużym znaczeniu dla terenów leśnych oraz wypis z rejestru gruntów, zgodnie z którym na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym[...], AM-[...], obręb M. (stanowiącej własność Gminy M. i pozostającej w zasięgu oddziaływania szczególnego korzystania z wód – odprowadzania ścieków) zlokalizowanym jest rów.

W takich warunkach faktycznych prawidłowe jest odwołanie się przez organy właściwe instancyjnie do przepisów art. 125 pkt 3 i art. 126 pkt 1 ustawy – Prawo wodne, z których wynika, że odmawia się wydania pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli projektowany sposób korzystania z wody nie spełnia wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wymagań wynikających z odrębnych przepisów.

W ocenie Sądu – w istniejących w sprawie okolicznościach – zasadne jest uwzględnienie przez organy orzekające przepisu § 11 ust. 1 powoływanego wcześniej rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do zmieni oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, który nie przewiduje możliwości warunkowego wprowadzania do ziemi (czyli także do urządzeń wodnych) ścieków przemysłowych biologicznie nierozkładalnych objętych wnioskiem złożonym przez V.-M. S.A.

Zdaniem Sądu prawidłowe jest uznanie przez organy właściwe instancyjnie wskazanego powyżej przepisu wykonawczego za odrębną regulację, określającą wymagania, o których mowa w art. 125 pkt 3 (in fine) ustawy – Prawo wodne, których niespełnienie skutkuje – w myśl art. 126 pkt 1 tej ustawy – odmową udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

W ocenie Sądu przedłożona w toku postępowania odwoławczego ekspertyza hydrologiczna, wykonania na zlecenie wnioskującego o pozwolenie wodnoprawne zakładu – niezależnie od oceny przyjętej wobec niej przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. – nie mogła stanowić podstawy do uwzględnienia przedmiotowego żądania. Nie jest bowiem środkiem, przy wykorzystaniu którego możliwe było w tym postępowaniu skuteczne zakwestionowanie istniejącej kwalifikacji odbiornika ścieków oznaczonego jako rów [...]i zmiana jego statusu wodnoprawnego.

Autorzy opracowania wskazali, że "analizy kartograficzne oraz przeprowadzone prace badawczo-dokumentacyjne w terenie skłaniają do zakwalifikowania S. i D. w M. do kategorii cieków naturalnych". Zamieścili również w ekspertyzie inne stwierdzenia sugerujące naturalne pochodzenie przedmiotowego odbiornika ścieków.

Dane zawarte w ekspertyzie mogłyby być wykorzystane w toku postępowania zmierzającego do ewentualnej zmiany kwalifikacji odbiornika ścieków, a w konsekwencji wpisów w poszczególnych ewidencjach i rejestrach i do wyeliminowania być może nieprawidłowego zapisu dokonanego w 1961 roku na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o popieraniu melioracji wodnych dla potrzeb rolnictwa (Dz.U. Nr 42, por. 237).

W uznaniu Sądu tak należy też interpretować stanowisko Ministra Środowiska przedstawione w piśmie z dnia 15 lipca 2008 r., powoływanym przez stronę skarżącą.

Zdaniem Sądu intencją tego organu było zalecenie wykorzystania ekspertyzy hydrologicznej i hydrograficznej w przypadku wątpliwości co do prawidłowego określenia charakteru wody w celu skorygowania czy zweryfikowania danych przyjętych w Mapie Podziału Hydrograficznego Polski czy innej dokumentacji wodnej przy zastosowaniu odpowiedniej procedury, a nie kreowanie takiej ekspertyzy na instrument powodujący automatycznie zmianę charakteru wody czy statusu urządzenia wodnego.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – uznając, że organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały w niej przepisy prawa materialnego, nie naruszając przy tym zasad procedury administracyjnej – stosownie do przepisu art. 151 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.