Wyrok NSA, sygn. akt V SA 44/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Zawiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, organ orzekający wezwał go m.in. do nadesłania "dowodów mogących mieć wpływ na wynik sprawy". Tego rodzaju ogólnikowe sformułowanie nie spełnia wymagań sposobu informowania, o którym mowa w art. 9 Kpa.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobom zatrudnionym w strukturach Urzędu Bezpieczństwa, o ile przedłożą dowody, że do tych organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy /art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz.U. nr 142 poz. 950 ze zm./.

W myśl art. 9 Kpa należało poinformować skarżącego o przedłożeniu dowodów na tę okoliczność, albowiem miała ona istotne znaczenie dla ustalenia jego praw.

TEZY

Zawiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, organ orzekający wezwał go m.in. do nadesłania "dowodów mogących mieć wpływ na wynik sprawy". Tego rodzaju ogólnikowe sformułowanie nie spełnia wymagań sposobu informowania, o którym mowa w art. 9 Kpa.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobom zatrudnionym w strukturach Urzędu Bezpieczństwa, o ile przedłożą dowody, że do tych organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy /art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz.U. nr 142 poz. 950 ze zm./.

W myśl art. 9 Kpa należało poinformować skarżącego o przedłożeniu dowodów na tę okoliczność, albowiem miała ona istotne znaczenie dla ustalenia jego praw.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Edwarda D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 grudnia 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 września 2000 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 grudnia 2000 r. wydaną w trybie art. 127 par. 3 Kpa, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 142 poz. 950 ze zm./, art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 8 września 2000 r. o pozbawieniu Edwarda D. uprawnień kombatanckich.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że Edward D. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w Ruchu Oporu od czerwca 1942 r. do sierpnia 1944 r. oraz walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 15.03.1945 r. do 31.12.1947 r. w czasie zatrudnienia w organach Bezpieczeństwa Publicznego, tj. Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w M. na stanowisku wartownika, mł. referenta, referenta Referatu IV.

Odwołując się do przytoczonych przepisów prawa organ orzekający podniósł, że samo zatrudnienie w strukturach UB skutkuje pozbawienie uprawnień kombatanckich niezależnie od przynależności do AK. Ciężar udowodnienia okoliczności, o których mowa w art. 21 ust. 3 cyt. ustawy, spoczywa na zainteresowanym, który nie udowodnił, że do pracy w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w M. przystąpił na polecenie swojego dowódcy AK.

W skardze na powyższą decyzję Edward D. podał, iż pracę w organach UB podjął na polecenie dowódcy AK Stanisława C., albowiem w tym czasie zalecano członkom AK podejmowanie pracy w UB i MO.

S.C. nie żyje, jednak informację o poleceniu podjęcia pracy w UB przekazał W.R., który złożył oświadczenie w tym przedmiocie załączone do skargi.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 8 i art. 9 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są:

- prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywatela do organów Państwa;

- do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Zawiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, organ orzekający wezwał go m.in. do nadesłania "dowodów mogących mieć wpływ na wynik sprawy". Tego rodzaju ogólnikowe sformułowanie nie spełnia wymagań sposobu informowania, o którym mowa w art. 9 Kpa. Organ nie zawiadomił skarżącego, z jakiego powodu zamierza pozbawić go uprawnień kombatanckich i na jakie okoliczności winien przedłożyć dowody, co było szczególnie wymagane, gdy się zważy, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z dwóch tytułów, tj. działalności w Ruchu Oporu /AK/ i utrwalania władzy ludowej. Uchybiając tym obowiązkom organ naruszył art. 7, art. 77 par. 1 Kpa. W uzasadnieniu decyzji z dnia 8 września 2000 r. podano, że pełnienie służby w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego powoduje, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu.

Tego rodzaju pogląd jest oczywiście błędny, albowiem uprawnienia kombatanckie przysługują osobom zatrudnionym w strukturach UB, o ile przedłożą dowody, że do tych organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy /art. 21 ust. 3 cyt. ustawy o kombatantach/.

W myśl art. 9 Kpa należało poinformować skarżącego o przedłożeniu dowodów na tę okoliczność, albowiem miała ona istotne znaczenie dla ustalenia jego praw.

W odwołaniu od decyzji z dnia 8 września 2000 r. skarżący podał, że do pracy w UBP w M. skierowany został przez dowódcę AK Stanisława C.

Odnosząc się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że na potwierdzenie powyższego stwierdzenia skarżący nie przedłożył dowodów.

Z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wprawdzie wynika, że S.C. nie żyje, ale nie powinno ujść uwadze organowi orzekającemu, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę /art. 86 Kpa/.

Tę okoliczność, jako istotną dla rozstrzygnięcia, należało wyjaśnić m.in. w drodze przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony.

Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 Kpa, co skutkuje jej uchylenie na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.