Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2823/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M.R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]października 2015 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów w związku z usunięciem pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. R. N. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent [...], w imieniu którego działa p.o. Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich (upoważnienie z dnia 15 czerwca 2015 r., nr [...]), decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], na podstawie art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urz. Woj. [...] z [...] r., poz. [...] – dalej jako "Uchwała"), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta [...] (Dz.U. nr [...], poz. [...] ze zm.) w związku z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwana dalej k.p.a.), ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej. [...] na kwotę 478 złotych oraz zobowiązał do zapłaty ww. kosztów M. N..

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. N. wnosząc o uchylenie decyzji i orzeczenie, że koszty nie powstały, ewentualnie o umorzenie postępowania.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu 4 października 2013 r. skarżąca pozostawiła pojazd [...] o nr rej. [...] przy ul. [...] w W. wzdłuż podwójnej linii ciągłej. W związku ze stwierdzonym wykroczeniem funkcjonariusz Straży Miejskiej wezwał pojazd holujący do odholowania samochodu skarżącej. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Przy czym zgodnie z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 2 lub 2 spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie istotną okolicznością jest fakt, że wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu skarżącej spowodowało wyjazd holownika, a dopiero po tym fakcie wydano dyspozycję odstąpienia od usunięcia pojazdu, co było spowodowane stawieniem się skarżącej przy pojeździe i odjechanie nim z miejsca zdarzenia jeszcze przed przyjazdem holownika.

Zdaniem organu odwoławczego z przepisu art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym jasno wynika, że powstałe koszty od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do momentu odstąpienia od tej dyspozycji ponosi właściciel pojazdu, którym dokonano wykroczenia. Organ odwoławczy jednocześnie wskazał, że kwota 478 zł stanowi koszty, które powstały od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do momentu odwołania tej dyspozycji, z uwagi na wyruszenie holownika na miejsce zdarzenia. Podniósł, że wysokość tych kosztów została określona w załączniku 2 do Uchwały nr [...] Rady [...] w podziale na koszty powstałe w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu zależne od dopuszczalnej masy całkowitej usuwanego pojazdu – i tak w wyniku odstąpienia od usunięcia pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t koszty wynoszą 478 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podniosło, że Uchwała została podjęta w oparciu o kompetencję wynikającą z art. 130 a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c ustala rada powiatu. Art. 130 a ust. 5c stanowi zaś, że pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 i 2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Uchwała była prawem obowiązującym na terenie miasta [...] w dniu odstąpienia od usunięcia pojazdu skarżącej. W związku z powyższym organ wskazał, że niezależnie od faktury VAT z dnia 18 listopada 2013 r. wystawionej za przejazd pojazdu holowniczego, organ I instancji obligowany był do żądania zwrotu kosztów w kwocie oznaczanej w Uchwale.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. N. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że z notatki urzędowej Straży Miejskiej wprost wynika, że postój trwał łącznie z interwencją maksymalnie 7 minut (początek interwencji 10.47, koniec interwencji 10.55) . Skarżąca podniosła ponadto, że żaden z organów nie przeprowadził postępowania na okoliczność, czy pojazd holowniczy wyjechał i jakie były rzeczywiście koszty związane z jego ewentualnym wezwaniem.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Stosownie do art. 145 § 1 pkt p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły bowiem w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy oraz wbrew przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. ustalającą wysokość kosztów (na kwotę 478 złotych) powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od której to dyspozycji odstąpiono, z powodu ustania przyczyn usunięcia.

Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione, utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.

Od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu (art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i (art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że warunkiem koniecznym wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te rzeczywiście powstały. Zatem z decyzji powinno wynikać jakie rzeczywiste koszty zostały wygenerowane w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od którego następnie odstąpiono.

Brak jest podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych, tj. rzeczywistych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki:

1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym;

2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie;

3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu.

W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno więc obejmować m. in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję, to choć została ona cofnięcia, wywołała określone koszty.

Sąd w pełni podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, czy koszty takie rzeczywiście powstały. Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 207/14, z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1017/15, z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1754/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 441/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1255/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1685/15).

W niniejszej sprawie w dniu [...] października 2013 r. została wydana dyspozycja Nr [...] usunięcia pojazdu marki [...] z ul. [...] w W. z powodu postoju pojazdu wzdłuż linii podwójnej ciągłej. W dyspozycji wskazano, że kierująca wyczerpała znamiona wykroczeń z art. 90 i art. 97 kodeksu wykroczeń w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 4 prawa o ruchu drogowym. Z powyższego zdarzenia sporządzona została również notatka urzędowa przez strażnika miejskiego. Przed przybyciem holownika na miejsce odstąpiono od usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku ze zgłoszeniem się kierującej pojazdem. Odstąpienie nastąpiło o godz. 10:55 tj. po 8 minutach od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Z zestawienia do faktury nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. wynika, że holownik przejechał 12 km dojazdowych, zaś koszt dojazdu netto określono na 115,20 zł. Przy czym z akt nie wynika, o której godzinie holownik rzeczywiście wyjechał (i czy w ogóle) oraz o której godzinie odstąpiono od holowania. Przyjmując, że holownik wyjechał od razu po zgłoszeniu tj. o godz. 10:47, musiałby on pokonać wskazywaną w fakturze odległość tj. 12 km w czasie 8 minut, bowiem w notatce służbowej funkcjonariusza Straży Miejskiej wskazano, że odstąpienie od holowania nastąpiło o godz. 10:55. Z powyższego wynikałoby, że holownik w czasie 8 minut przejechał 12 km, zatem jechał z prędkością 90 km/h. Przy czym z akt sprawy nie wynika również, z jakiego miejsca holownik rzekomo wyjechał.

Jednocześnie w ocenie Sądu, nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu, aby ustalona kwota 478 złotych, a więc w pełnej wysokości ustalonej ww. uchwale, była prawidłowa, skoro do holowania nie doszło. Oznacza to, że w sprawie należało ustalić, czy koszty, o których mowa powyżej w rzeczywistości powstały, a więc, czy podjęta interwencja usunięcia danego pojazdu spowodowała jakiekolwiek koszty, a jeśli tak to w jakiej wysokości.

W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji zapadły bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. Brak właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy uzasadnia w konsekwencji postawienie organom orzekającym w sprawie zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem rozstrzygnięć organów obu instancji.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji, zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.