Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 441/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b art. 11 ust. 1 art. 12 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 995
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska.
article: art. 41 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 02 września 2021 r. sprawy ze skargi S. R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie pokontrolne W. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania odpadów oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, po przeprowadzeniu kontroli, na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, skierował do SR spółka z o.o. zarządzenie pokontrolne z dnia [...] marca 2021 roku (nr [...]), w którym nakazał adresatowi na bieżąco prowadzić działalność przetwarzania odpadów zgodnie z warunkami posiadanego w tym zakresie zezwolenia.

Organ zobowiązał Spółkę do przesłania, w terminie do [...] marca 2021 roku, pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w uzasadnieniu zarządzenia naruszeń punktu 4.6 posiadanego zezwolenia, a dotyczących magazynowania przetwarzanych odpadów.

S. R. Sp. z o.o. skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Spółka zażądała uchylenia w całości zarządzenia pokontrolnego oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie skarżącej Spółki kwestionowane Zarządzenie pokontrolne zostało wydane z naruszeniem:

1) art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kontrolowany podmiot przetwarza odpady w sposób niezgodny z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów,

2) art. 12 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na:

- wydaniu Zarządzenia, gdy z protokołu kontroli nie wynika jednoznacznie, czy stwierdzone naruszenia miały miejsce,

- wydaniu Zarządzenia, z którego treści nie wynikają dla kontrolowanego podmiotu żadne wytyczne w zakresie tego, jakie czynności powinien podjąć w celu usunięcia naruszeń,

- braku wskazania w Zarządzeniu, o które konkretnie przepisy prawa doszło do ustalenia występowania naruszenia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że protokół oględzin z dnia [...] grudnia 2020 roku zawiera w swej treści oczywiste sprzeczności. Stwierdza się w nim, że podmiot kontrolowany magazynuje odpady w sposób niezgodny z pkt 4.6 Decyzji, albowiem znajdują się one w betonowych boksach na zewnątrz (plac składowy), a winny one znajdować się w stalowych kontenerach i być zabezpieczone przed rozwiewaniem i niekorzystnym wpływem czynników atmosferycznych. Natomiast w treści uzasadnienia Zarządzenia stwierdza się, że co do tych odpadów świadczona była praca załadunkowa wykonywana ładowarką kołową, która przygotowywała odpady do dalszych procesów technologicznych związanych z ich przetworzeniem.

W ocenie strony WIOŚ błędnie przyjmuje, że odpady powinny znajdować się w stalowych kontenerach. Opisana w Zarządzeniu procedura (praca maszyn na wskazanych odpadach) wskazuje, że odpady znajdowały się w procesie ich przetwarzania. Oczywistym zatem jest, że konieczność ich znajdowania się w tym czasie w stalowych kontenerach odpadła. Skarżąca uznaje, że postępowała zgodnie z posiadanym zezwoleniem.

Skarżąca podniosła ponadto, że z treści Zarządzenie nie wynika wzór "rozliczanego" zachowania się podmiotu kontrolowanego. W sentencji Zarządzenia nakazano "prowadzić działalność przetwarzania odpadów zgodnie z warunkami posiadanego zezwolenia". W ocenie strony takie sformułowanie nie wskazuje, co konkretnie w ramach realizacji Zarządzenia powinno zostać wykonane.

Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych strona podniosła, że ustalenia poczynione w toku kontroli oraz sformułowane na ich podstawie wskazania powinny umożliwić kontrolowanemu przedsiębiorcy skuteczne usunięcie zaistniałych naruszeń. Koniecznym tego warunkiem jest zaś przede wszystkim precyzyjne zidentyfikowanie i "nazwanie" przez organ, stwierdzonych w toku kontroli uchybień w działalności przedsiębiorcy, i na tej podstawie sprecyzowanie wskazań służących ich wyeliminowaniu. Zarządzenie powinno zawierać wskazanie ustalonych naruszeń i sposób ich usunięcia. Zarządzenie jest aktem o charakterze władczym nakładającym na adresata określone obowiązki. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której nakładany obowiązek stanowi w zasadzie przypomnienie obowiązków wynikających z treści przepisów prawa i ostatecznych decyzji.

W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi w całości.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że zgodnie z punktem 4.6 decyzji Marszałka Województwa W. z dnia [...] lutego 2014 roku (znak [...]) odpady o kodach 15 01 01 (opakowania z papieru i tektury) oraz 15 01 02 (opakowania z tworzyw sztucznych przeznaczone do sortowania) przeznaczone do przetworzenia w procesie sortowania odpadów powinny być magazynowane wewnątrz hali sortowni, w uporządkowanym stosie tworzonym w wydzielonym miejscu hali, na utwardzonej nawierzchni. Ponadto dopuszcza się magazynowanie tych odpadów w stalowych kontenerach, ustawionych w wyznaczonych miejscach utwardzonych placów składowych przy hali sortowni. Odpady magazynowane poza halą sortowni winny być zabezpieczone przed rozwiewaniem i niekorzystnym wpływem czynników atmosferycznych.

Organ wskazał, że skarżąca Spółka wystąpiła o zmianę posiadanego pozwolenia na przetwarzanie odpadów w zakresie miejsca i sposobu magazynowania odpadów przyjmowanych do przetworzenia na instalacji sortowania odpadów, a zmiana ta miała polegać na praktykowanym już w czasie kontroli sposobie i miejscu magazynowania odpadów. Wnioskowany sposób magazynowania odpadów ujawniono w czasie kontroli w dniu [...] grudnia 2020 roku.

Prowadząc działalność przetwarzania odpadów niezgodnie z warunkami posiadanego zezwolenia, co do miejsca i sposobu magazynowania odpadów przeznaczonych do przetworzenia, Spółka dopuściła się deliktu administracyjnego zagrożonego administracyjną karą pieniężną na podstawie art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach.

W piśmie z dnia [...] maja 2021 roku zatytułowanym "replika na odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem dowodowym" pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymała stanowisko zawarte w skardze oraz wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu chemii i inżynierii środowiska oraz toksykologii sądowej z dnia [...] maja 2021 roku na okoliczność:

- przestrzegania warunków określonych decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2015 roku znak ([...]), co do rodzaju zbieranych odpadów, rodzaju i ilości odpadów przetwarzanych w instalacji, a także sposobu ich magazynowania,

- przestrzegania warunków określonych decyzją Marszałka Województwa W. z dnia [...] lutego 2014 roku (znak [...]), co do ilości i rodzaju zbieranych i przetwarzanych odpadów, a także warunków ich magazynowania,

- przetwarzania odpadów o kodach 15 01 01 oraz 15 01 02 w ilościach nie przekraczających maksymalnej wartości normatywnej,

- nieprawidłowego sposobu dokonania ustaleń przez W. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w zakresie szkodliwości, toksyczności, kancerogenności, teratogenności odpadów ciekłych powstających z magazynowania odpadów o kodzie 15 01 01 oraz 15 01 02 z uwagi na brak dokonania przez organ analiz fizykochemicznych umożliwiających stwierdzenie ww. cech odpadów,

- prawidłowego przechowywania odpadów w chwili obecnej, zwłaszcza przez zapewnienie osłony chroniącej odpady przed czynnikami atmosferycznymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W świetle art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zgodnie z treścią art. 146 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje poprzez uchylenie aktu lub stwierdzenie bezskuteczności czynności w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga SR spółka z o.o. jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

W ocenie Sądu kwestionowane zarządzenie pokontrolne odpowiada prawu.

Analiza dokumentów włączonych do akt sprawy wskazuje, że Marszałek Województwa W., decyzją z dnia [...] lutego 2014 roku (znak [...]), na podstawie art. 180a, 181 ust. 1 pkt 4, art. 183 ust. 1, art. 188 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, ust. 2b, art. 376 pkt 2b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2013, poz. 1232 ze zm.) oraz art. 41 ust. 2, ust. 3 pkt 1 lit. a, ust. 6, art. 43 ust. 1, ust. 2, art. 4, art. 45 ust. 4 ust. 6, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2021 roku o odpadach (Dz. U. 2013, poz. 21 ze zm.), udzielił SR spółka z o.o. pozwolenia na wytwarzanie odpadów w związku z eksploatacją instalacji sortowni odpadów opakowaniowych z uwzględnieniem wymagań przewidzianych dla zezwolenia na prowadzenie zbierania i przetwarzania odpadów z zachowaniem warunków dotyczących: wytwarzania odpadów (pkt 2.1 do 2.7 decyzji), zbierania odpadów (pkt 3.1 do 3.4 decyzji) oraz przetwarzania odpadów w procesie odzysku (pkt 4.1 do 4.7 decyzji).

W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, na wniosek Marszałka Województwa W., w dniach od [...] grudnia 2020 roku do dnia [...] lutego 2021 roku, na podstawie art. 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 roku o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. 2020, poz. 995 ze zm.) przeprowadził kontrolę S. R. Sp. z o.o. w zakresie działalności obejmującej "Instalację: sortowania odpadów opakowaniowych; działalność zbierania odpadów" prowadzonej na nieruchomości pod adresem ul. [...], [...]. Wyniki kontroli zostały przedstawione w protokole kontroli Nr [...].

W ramach prowadzonych czynności kontrolnych ujawniono i udokumentowano (protokół z dnia [...] grudnia 2020 roku; dokumentacja fotograficzna zdjęcia nr [...]), że "na placu magazynowym obok hali sortowni zmagazynowane zostały przyjmowane do przetwarzania na instalacji odpady opakowań z tworzyw sztucznych oraz opakowań z papieru i tektury. Odpady zostały zmagazynowane w betonowych boksach opisanych kodami odpadów 15 01 01 oraz 15 01 02. Odpady magazynowane były luzem w hałdzie, nieosłoniętej przed działaniem czynników atmosferycznych. Odpady z tworzyw sztucznych magazynowane były również w jednym odkrytym metalowym kontenerze. W czasie oględzin trwał załadunek odpadów z boksów i przetransportowywanie ich ładowarką na taśmę podającą odpady do miejsca, gdzie następuje ich ręczne przesortowanie".

Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz treść pkt 4.6 decyzji Marszałka Województwa W. z dnia [...] lutego 2014 roku (znak [...]) kontrolujący uznali, że S. R. Sp. z o.o. prowadzi przetwarzanie odpadów z naruszeniem warunków zezwolenia, w zakresie magazynowania odpadów przyjmowanych do przetworzenia (pkt 2, Lp. 1 protokołu kontroli).

Powołane powyżej okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy, Sąd w całości przyjmuje jako własne ustalenia w sprawie.

Spółka nie kwestionuje treści powołanych powyżej dowodów. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do oceny, czy ujawnione i bezsporne okoliczności faktyczne sprawy pozwalają na przyjęcie ustalenia o naruszeniu ustalony w zezwoleniu warunków magazynowania odpadów.

W ocenie pełnomocnika strony skarżącej ujawniona na dokumentacji fotograficznej praca maszyn na wskazanych odpadach (załadunek do sortowni) nakazuje uznać, że odpady "znajdowały się już w procesie ich przetwarzania", co oznacza, że kontrolowany podmiot procedował zgodnie z posiadanym zezwoleniem.

W ocenie Sądu podniesiona w skardze argumentacja w żadnym zakresie nie podważa prawidłowości oceny skarżonego organu.

Dowody włączone do akt sprawy jednoznacznie potwierdzają, że odpady były składowane z naruszeniem warunków zezwolenia, bo w niezabezpieczonych przed działaniem warunków atmosferycznych betonowych boksach poza halą sortowni.

Trwający załadunek odpadów do sortowni nie dowodzi, że proces przetwarzania odpadów odbywał się z poszanowaniem warunków określonych w zezwoleniu. W tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu: instalacja do sortowania odpadów ma znajdować się w hali sortowni odpadów (pkt 2.2.1 Zezwolenia), przetwarzanie odpadów w procesie odzysku ma być prowadzone w hali sortowni odpadów, na linii sortowniczej (pkt 4.3 Zezwolenia), odpady przeznaczone do przetworzenia w procesie sortowania odpadów są magazynowane wewnątrz hali sortowni w uporządkowanym stosie tworzonym w wyznaczonym miejscu hali.

Z powyższych względów, wbrew argumentacji pełnomocnika strony skarżącej, naruszeniem warunków zezwolenia w zakresie przetwarzania odpadów w procesie ich sortowania jest także ich składowanie podczas załadunku w betonowych boksach na zewnątrz hali sortowni.

Sąd nie dopatrzył się w działaniu skarżonego organu dowolności, błędnej oceny materiału dowodowego, czy pominięcia dowodów. W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska z poszanowaniem zasad doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania przyjął, że skarżąca Spółka przed uzyskaniem zmiany posiadanego pozwolenia praktykowała przetwarzanie odpadów w zakresie miejsca i sposobu ich magazynowania poza halą sortowni w betonowych boksach w sytuacji, gdy składowanie/magazynowanie odpadów poza halą sortowni zostało dopuszczone jedynie w metalowych kontenera zabezpieczonych przed działaniem czynników atmosferycznych.

Stanowiska skarżonego organu w żadnym zakresie nie podważa załączona do akt sprawy opinia biegłego z zakresu chemii i inżynierii środowiska oraz toksykologii sądowej z dnia [...] maja 2021 roku. Opinia została sporządzona w oparciu o stan na dzień [...] maja 2021 roku, a więc w żadnym zakresie nie dotyczy stanu rzeczy aktualnego dla oceny prawidłowości kwestionowanego zarządzenia pokontrolnego.

Ujawniony i udokumentowany w opinii sposób magazynowania odpadów o kodach 15 01 01 (opakowania z papieru i tektury) oraz 15 01 02 (opakowania z tworzyw sztucznych przeznaczone do sortowania) poza halą sortowni w betonowych boksach, ale przykrytych plandekami, pozostaje okolicznością nieistotną dla oceny legalności kwestionowanego aktu. Kontrola legalności jest bowiem dokonywana na dzień wydania skarżonego zarządzenia, tj. [...] marca 2021 roku. Kwestia oceny wykonania nałożonych obowiązków należy do organu administracji publicznej.

Nie podważają legalności zaskarżonego zarządzenia sugestie pełnomocnika strony skarżącej, iż udokumentowany przedłożoną opinią sposób magazynowania odpadów był praktykowany w okresie kontroli. W ocenie Sądu ujawniony w opinii sposób magazynowania odpadów jest niezgodny z warunkami udzielonego zezwolenia.

Analiza treści warunków udzielonego zezwolenia nie pozostawia wątpliwości, że poza halą sortowni dopuszczalne jest jedynie magazynowanie odpadów i jedynie w metalowych kontenerach zabezpieczonych przed rozwiewaniem i niekorzystnym wpływem czynników atmosferycznych. Odpady przeznaczone do przetwarzania w procesie sortowania odpadów, w więc także wówczas, gdy są ładowane na taśmę sortowniczą, przetwarzane mają być w hali sortowni (pkt 4.6 Zezwolenia). W ten sposób odpady w żadnym momencie ich przetwarzania nie są wystawione na negatywny wpływ czynników atmosferycznych. Odpady zmagazynowane w metalowych kontenerach poza halą sortowni powinny być rozładowane w uporządkowaną stertę w hali sortowni, a następnie ładowane na taśmę sortowniczą.

Z powyższych względów sposób magazynowania odpadów udokumentowany opinią z dnia [...] maja 2021 roku (poza halą w betonowych boksach przykrytych plandeką) w ocenie Sądu nie dowodzi nielegalności zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.

Sąd uznaje, że naruszenie warunków zezwolenia w zakresie magazynowania odpadów o kodach 15 01 01 (opakowania z papieru i tektury) oraz 15 01 02 (opakowania z tworzyw sztucznych przeznaczone do sortowania) było rzeczywiste, a nałożony na skarżącą Spółkę obowiązek przetwarzania odpadów zgodnie z warunkami udzielonego zezwolenia nie może być postrzegany w kategoriach przypomnienia/informacji o treści obowiązków wynikających z decyzji Marszałka Województwa W. z dnia [...] lutego 2014 roku (znak [...]).

Opisany w sentencji zarządzenia pokontrolnego obowiązek "przetwarzania odpadów zgodnie z warunkami udzielonego zezwolenia" nie jest niedookreślony. Wbrew argumentacji autora skargi z treści uzasadnienia kwestionowanego zarządzenia jednoznacznie wynika w jakim zakresie działalność skarżącej Spółki została uznana za prowadzoną z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu.

Organ wskazał, że zgodnie z punktem 4.6 decyzji Marszałka Województwa W. z dnia [...] lutego 2014 roku (znak [...]) "Odpady przeznaczone do przetworzenia w procesie sortowania odpadów są magazynowane wewnątrz hali sortowni, w uporządkowanym stosie tworzonym w wydzielonym miejscu hali, na utwardzonej nawierzchni. Ponadto dopuszcza się magazynowanie odpadów stalowych kontenerach, ustawionych w wyznaczonych miejscach utwardzonych placów składowych przy hali sortowni. Odpady magazynowane poza halą sortowni są zabezpieczone przed rozwiewaniem i niekorzystnym wpływem czynników atmosferycznych".

W uzasadnieniu zarządzenia organ wprost stwierdza, że Spółka prowadzi działalność z naruszeniem powyższych warunków, czyli sposobu "magazynowania odpadów przeznaczonych do przetworzenia". Żadnych wątpliwości nie budzi w ocenie Sądu to, że załadunek odpadów na taśmę sortowniczą, zgodnie z treścią zezwolenia, powinien odbywać się z "uporządkowanego stosu tworzonego w wydzielonym miejscu hali", a "przetwarzanie odpadów w procesie odzysku ma być prowadzone w hali sortowni odpadów".

Nieuzasadniony jest zarzut braku wskazania przepisów w oparciu, o które doszło do stwierdzenia naruszenia.

Skarżony organ w treści uzasadnienia zarządzenia pokontrolnego powołał między innymi przepis art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (Dz. U.2020, poz. 797 ze zm.). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. W tym kontekście organ wyjaśnił, że pozwolenie jest aktem skierowanym do indywidualnego podmiotu, określającym warunki prowadzenia działalności w zakresie gospodarowania odpadami.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, że kwestionowane skargą zarządzenie pokontrolne zostało wydane z naruszeniem art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 roku o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 995 z późn. zm.).

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.