Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 306/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 780/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za listopad, grudzień 2008 r., marzec, październik, listopad 2010 r. oraz lipiec i sierpień 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 780/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek P.B. (dalej jako "Skarżący") o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2013 r. w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości, co do treści decyzji w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za listopad, grudzień 2008 r., marzec, październik, listopad 2010 r. oraz lipiec i sierpień 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę.

Przedstawiając w uzasadnianiu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Skarżący złożył sporządzony w dniu 31 października 2014 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej. Żona nie osiąga żadnych przychodów. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha. Wyjaśnił, że w budynkach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie prowadzi działalności gospodarczej, ponieważ Starosta wydał w dniu 16 lipca 2010 r. decyzję zakazującą prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli, która to działalność była jego głównym źródłem utrzymania. Z tego okresu pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości ok. 900 000 zł. Zobowiązania te Skarżący spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których kiedyś wykonywał działalność gospodarczą. Skarżący podał również, że mimo korzystnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którym uchylono ww. decyzję, nadal nie może uruchomić obiektu w takiej formie, jak przed dniem 16 lipca 2010 r. Pomimo tego faktu nadal musi obsługiwać zaciągnięte kredyty i umowy leasingowe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący zadeklarował, że uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1 680 zł brutto.

Z udzielonej przez Skarżącego odpowiedzi z dnia 17 listopada 2014 r. na wezwanie z dnia 5 listopada 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżący posiada rachunek bankowy, jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Małżonka Skarżącego nie posiada żadnego rachunku bankowego. Skarżący oświadczył, że posiada następujące pojazdy mechaniczne:

- samochód Volkswagen Transporter 1,9 Diesel, rok prod. 1997 r., wartość rynkowa 13 000 zł, - samochód Mercedes Benz S 600, rok prod. 1994, wartość rynkowa 1 000 zł, - samochód Volkswagen Tiguan 2,0 TDI, rok prod. 2009, wartość rynkowa 55 000 zł, umowa kredytu, do spłaty pozostały 4 raty, - ciągnik Białoruś, - naczepa cysterna ENERCO NC-32X, rok prod. 1999, wartość rynkowa 38 000,- zł.

Skarżący podał, że koszt średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi około 2 650 zł, przy czym gaz, prąd 460 zł, woda, kanalizacja 60 zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania 350 zł, telefon 150 zł, ubezpieczenie na życie 60 zł, ubezpieczenie mieszkania 70 zł, wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego 1 500 zł.

Skarżący wskazał, że posiada nieruchomości, w tym grunt o pow. 12 164 m2, budynki o pow. 585 m2, budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "B." sp. z o.o., nieruchomość rolną o pow. 52,5452 ha pod uprawę roślinną oraz las o pow. 4,7 ha, a nieruchomość, w której Skarżący zamieszkuje należała do nieżyjącej już matki.

Skarżący wyjaśnił, że oprócz prowadzenia działalności gospodarczej, która opiera się obecnie na wynajmie pomieszczeń i przynosi stratę, jest zatrudniony na umowę o pracę. Podał, że na dzień 31 października 2014 r. miał zatrudnionych trzech pracowników, przy czym jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na zasiłku macierzyńskim. Skarżący podał, że wobec niego są prowadzone postępowania egzekucyjne, dołączając stosowne kserokopie.

Skarżący wskazał dalej, że "B." sp. z o.o. należy do syna. Skarżący jest pracownikiem i prokurentem tej spółki. Spółka ta wynajmuje od Skarżącego część pomieszczeń, które w przeszłości służyły mu do prowadzenia działalności gospodarczej. Z tytułu wynajmu tych pomieszczeń uzyskuje dochód w wysokości 5 162,60 zł netto miesięcznie.

Skarżący oświadczył, że prowadzi działalność rolniczą w zakresie uprawy zbóż, przy czym na 25 ha uprawia pszenżyto, na 20 ha pszenicę. W 2013 r. z tego tytułu uzyskał przychód w wysokości 100 000 zł, poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości 142 000 zł, przy czym: zasiew 33 000 zł, zbiory 29 000 zł, uprawa 59 000 zł, środki ochrony roślin 12 000 zł, ubezpieczenie 5 000 zł, podatki rolny i od nieruchomości 4 000 zł. Skarżący podał również, że poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej do kwietnia 2014 r. w wysokości 110 000 zł, przy czym zasiew 30 000 zł, uprawa 52 000 zł, środki ochrony roślin 18 000 zł, ubezpieczenie 6 000 zł, podatki rolny i od nieruchomości 4 000 zł.

Skarżący określił wysokość kredytów oraz wysokość obciążeń, tj.: kredyt obrotowy wysokość kapitału do spłaty 103 703,54 zł, kredyt wymagalny natychmiast, pożyczka wysokość kapitału do spłaty na dzień 31 października 2014 r. 149 299,11 zł, rata miesięczna 2 515,32 zł, kredyt w wysokość kapitału do spłaty ok. 600 zł, kredyt w wysokości kapitału do spłaty na dzień 31 października.2014 r. 7 518,18 zł, obciążenie miesięczne 2 535,39 zł, kredyt obrotowy nieodnawialny wysokość kapitału do spłaty na dzień 31 grudnia 2014 r. 5 000 zł, kredyt wymagalny na dzień 30 czerwca 2012 r.

Sąd pierwszej instancji, przywołując treść art. 199, art. 245 § 1 - 4 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", dokonał analizy regulacji w zakresie instytucji prawa pomocy. W ocenie tego Sądu, Skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych.

Z uzyskanych od Skarżącego informacji, a przytoczonych powyżej wynika, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, pracuje, oraz prowadzi gospodarstwo rolne, natomiast małżonka nie uzyskuje żadnych przychodów. Małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. 52,5452 ha i las o pow. 4,7 ha. Pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący nie wyjaśnił, czy z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w 2014 r. uzyskał przychody, jeżeli tak to w jakiej wysokości i nie podał czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości. W dalszej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji jeszcze raz opisał sytuację finansową Skarżącego stwierdzając, że z przedłożonych dokumentów wynika, że w latach 2012- 2013, jak i w okresie od stycznia do sierpnia 2014 r. Skarżący poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Dopiero w miesiącu wrześniu 2014 r. uzyskał dochód. Jednak w ocenie Sądu, ponoszenie przez Skarżącego przez dłuższy okres czasu straty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie uzasadnia potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez Skarżącego skargą.

Dalej Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Również fakt, że wobec Skarżącego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty jego majątek, nie jest równoznaczne z tym, że Skarżący nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż Skarżący nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, dzierżawić nieruchomości i korzystać z pojazdów mechanicznych. Określone koszty miesięcznego utrzymania na kwotę 2 650 zł, a wynagrodzenie brutto Skarżącego wynosi 1 680 zł. Oznacza to, że na wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem przeznacza również środki uzyskane z przychodów z działalności rolniczej i gospodarczej.

Zdaniem Sądu, sytuacja rodzinna i majątkowa Skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że poniesienie przez niego kosztów sądowych spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej Skarżącego w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie i małżonce minimum warunków socjalnych. Także majątek zgromadzony przez Skarżącego oraz ujawnione przychody w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Skarżący w złożonym wniosku nie wykazał, że nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w żądanym zakresie bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego swojego utrzymania i rodziny.

W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie postanowienie i nadanie sprawie biegu.

W uzasadnieniu podnosząc, że tym postanowieniem Sąd dał dowód na to, że pokrzywdzony nie ma szans walczyć o swoje na legalnej drodze prawej, a w związku z drastycznym spadkiem dochodów Skarżący nie jest w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych, a przez to zamknięta jest dla niego droga sądowa z uwagi na barierę finansową. Ponownie Skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd, a dokonane ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Skarżący dalej postawił pytanie, jak więc ma dochodzić swoich praw, w sytuacji gdy nie stać go na opłacenie kosztów sądowych, a jego sytuacja pogorszyła się w wyniku wypadku jakiemu uległ i w związku z tym obecnie przebywa na rencie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Artykuł 252 P.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji - nie podważając przy tym faktu, że Skarżący posiada liczne zobowiązania, w tym zaległości publicznoprawne - kwestia spłacania zaciągniętych kredytów czy pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i fakt ten nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. Strona powinna ponosić koszty postępowania, jeżeli dysponuje stałym miesięcznym dochodem i posiada znaczny majątek w postaci ruchomości i nieruchomości. Słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że sytuacja rodzinna i majątkowa Skarżącego i jego małżonki nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie spowoduje zachwianie ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący nie wykazali zatem, że nie są w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych, nie wykazali również, że nie mogą ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w części. Obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu Skarżącego i jego rodziny. Oceny tej Skarżący nie podważył w złożonym zażaleniu, które stanowi jedynie gołosłowną polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji. Skarżący ograniczył się jedynie do subiektywnych stwierdzeń, które nic nie wnoszą do sprawy. Jeśli Skarżący twierdzi, że stan faktyczny jest inny, niż przyjął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, to należało w zażaleniu ten stan faktyczny opisać i przedstawić stosowne dowody na poparcie swojego stanowiska. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do tak sformułowanego zarzutu, bowiem nie wie, w jakim zakresie i jakie fakty z zaskarżonego orzeczenia Skarżący kwestionują.

Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.