Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1016/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6069 Inne o symbolu podstawowym 606
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi Gminy P. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], Minister Środowiska – działając na podstawie przepisu art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku Gminy P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących w aktach sprawy – utrzymał w mocy w/w postanowienie z dnia [...] stycznia 2006 r.

Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia [...] listopada 2005 r. skarżąca Gmina P., powołując się na przepis art. 73 § 2 k.p.a., zwróciła się do Ministra Środowiska z wnioskiem o przesłanie uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących się:

- w aktach sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], oraz

- w aktach sprawy o stwierdzenie na rzecz I. s.c. z siedzibą w O. nadpłaty z tytułu administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2003 r., nr [...].

Ustosunkowując się do w/w wniosku Gminy P. Minister Środowiska w piśmie z dnia [...] grudnia 2005 r. wezwał stronę skarżącą do wskazania przesłanki "ważnego interesu" w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2005 r. Gmina P. wskazała, iż przesłanką ważnego interesu jest wysoka wartość naliczonej i wpłaconej kary na rzecz Gminy P., będąca obecnie podstawą prowadzonego postępowania w sprawie nadpłaty, czego konsekwencją może stać się obowiązek zwrotu tej kwoty przez gminę. W tej sytuacji – zdaniem strony – w interesie Gminy P. jest dokonanie rzetelnej analizy akt sprawy, zbadanie całego zgromadzonego materiału pod względem zgodności z prawem, a w przypadku znalezienia jakichkolwiek braków, podniesienia ich w odpowiednich wnioskach i pismach procesowych. Zdaniem strony skarżącej właściwa obrona interesów Gminy P. może zostać dokonana jedynie po przeanalizowaniu akt spraw, o które wnioskuje gmina.

Minister Środowiska postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] – działając na podstawie przepisu art. 73 § 2 k.p.a. w zw. z art. 123 i nast. k.p.a. – odmówił wydania uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach spraw:

1) zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], oraz

2) o stwierdzenie na rzecz I. s.c. nadpłaty z tytułu administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2003 r., nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia Minister Środowiska stwierdził, iż rozwiązanie przewidziane w art. 73 § 2 k.p.a. ma charakter wyjątku, o czym świadczy użyte w tym przepisie określenie "ważny interes strony". Zdaniem organu nie stanowi o istnieniu tej przesłanki wyłącznie dążenie do ochrony własnych interesów, zwłaszcza w drodze sformułowania odpowiednich wniosków procesowych, czy też badania zgromadzonych w sprawie materiałów pod względem zgodności z prawem. Według organu oceny tej nie zmienia wartość przedmiotu postępowania. Minister Środowiska podniósł, iż zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona w każdym stadium postępowania ma prawo dostępu do akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Z kolei przed podjęciem decyzji organ administracji ma obowiązek umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów (art. 10 k.p.a.). W ocenie Ministra Środowiska nie ma zatem przeszkód, by Gmina P. w siedzibie organu zapoznała się z tymi aktami sprawy, które tam się aktualnie znajdują. Organ wskazał na marginesie, iż w powołanych przez Gminę P. sprawach strona ta złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdzie znajdują się obecnie akta administracyjne.

Pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. skarżąca Gmina P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w postanowieniem Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2006 r. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że nie można zgodzić się z argumentacją organu, iż Gmina P. nie wykazała istnienia swojego ważnego interesu, albowiem przepis nie mówi o interesie prawnym, ale o "ważnym interesie strony". Zdaniem skarżącej uzyskanie wnioskowanych odpisów dokumentów umożliwi gminie pełną analizę stanu prawnego i faktycznego, w jakim gmina się znajduje. Według skarżącej odmowa Ministra nie dość, że narusza przepis art. 73 § 2 k.p.a., to ponadto jest sprzeczna z podstawowymi zasadami k.p.a., w tym z art. 10 k.p.a., albowiem gmina nie otrzymuje wszystkich pism kierowanych do innych podmiotów występujących zarówno w postępowaniu w sprawie nadpłaty, jak i w poprzednio toczącym się postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania. Zdaniem skarżącej ważny interes Gminy P. jest oczywisty ze względu na toczące się obecnie postępowanie w sprawie nadpłaty, czego skutkiem może być obowiązek zwrotu kwoty przeszło [...] mln złotych wcześniej wpłaconej tytułem zapłaty kary.

W wyniku rozpoznania wniosku skarżącej gminy o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], Minister Środowiska – działając na podstawie przepisu art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] stycznia 2006 r. w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących w powołanych przez stronę aktach spraw. W uzasadnieniu organ powołując się na przepis art. 73 § 2 k.p.a. wskazał, iż rozwiązanie przewidziane w tym przepisie ma charakter wyjątkowy. Zdaniem Ministra nie każdy interes strony uzasadnia takie żądanie, lecz wyłącznie taki, który ma postać kwalifikowaną. W ocenie organu strona może żądać wydania uwierzytelnionych odpisów tylko wówczas, gdy cel, do którego dąży (rozstrzygnięcie o określonej treści), nie może zostać osiągnięty w inny sposób. Organ przywołując normę prawa wskazaną w art. 10 k.p.a. stwierdził, iż nie ma najmniejszych przeszkód, by Gmina P. skorzystała z możliwości sporządzenia odpisów i notatek z akt powołanych przez nią spraw administracyjnych. W ocenie Ministra dopiero, jeżeli strona wykaże, że osiągnięcie zamierzonego przez nią celu nie jest w ten sposób możliwe, ma ona prawo żądać przedstawienia uwierzytelnionych odpisów. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, gdyż Gmina P. nie wykazała, że ochrona jej interesów bez przedstawienia uwierzytelnionych odpisów nie jest możliwa. Minister Środowiska podniósł, iż pomimo powiadomień skarżąca gmina nigdy nie podjęła także działań zmierzających do zapoznania się z aktami sprawy. W tej sytuacji – zdaniem organu – zgłoszone żądanie jest zatem stanowczo przedwczesne, a w dodatku nieuzasadnione. Organ ponownie dodał, iż akta administracyjne, których uwierzytelnionych odpisów żąda Gmina P. zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedziami na skargi wniesione przez tę gminę.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. Gmina P., działając za pośrednictwem organu – wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2006 r. Zaskarżonemu postanowieniu Ministra strona zarzuciła naruszenie przepisu art. 73 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. – poprzez błędne uznanie, iż interes Gminy P. nie jest ważnym interesem strony. Wnosząc o stwierdzenie nieważności bądź o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Środowiska w uzasadnieniu Gmina P. stwierdziła, iż w sprawie został wykazany jej ważny interes prawny, albowiem sprawa, w jakiej gmina żąda wydania jej spornych odpisów może skutkować obowiązkiem zwrotu kwoty przeszło [...],- złotych. Skarżąca gmina stwierdziła, iż skuteczna obrona praw poprzez dokładną analizę całości dokumentów składających się na akta sprawy jest jednym z podstawowych elementów stanowiących podstawę działania Gminy P. w postępowaniu administracyjnym. Strona podniosła, iż postępowanie w sprawie kar, kończące się decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], było prowadzone bez udziału Gminy P., a zatem uzasadnione jest uzyskanie przez nią wszystkich dokumentów znajdujących się również w aktach tej sprawy. Zdaniem skarżącej jeśli chodzi o postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty, to należy podkreślić, iż jest ona wielowątkowa i charakteryzuje się zawiłym stanem faktycznym i prawnym. Z uwagi na to – według strony - niemożliwym do wykonania jest dokładne przeanalizowanie dokumentów na miejscu – w siedzibie organu, przeglądając jedynie akta. Skarżąca gmina podniosła, iż rzetelnej analizy dokumentów mogłaby dokonać jedynie mając ich odpisy. Takiej możliwości – zdaniem skarżącej – nie ma w siedzibie Ministerstwa Środowiska i w tej sytuacji Gmina P. nie występowała nigdy o udostępnienie akt w siedzibie organu, gdyż analiza dokonywana w ten sposób byłaby jałowa. W ocenie skarżącej nieuzasadnione również byłoby samodzielne sporządzenie odpisów dokumentów, ponieważ trwałoby to kilkanaście dni lub też tygodni, tymczasem Gmina P. położona w Województwie [...] oddalona jest od siedziby Ministerstwa o ponad [...] km, co wskazuje, iż nie ma ona możliwości sporządzania takich odpisów. Skarżąca zarzuciła organowi, iż w ogóle nie zbadał tych okoliczności, a więc nie rozpatrzył żądania Gminy P. w pełnym zakresie, czym naruszył przepis art. 77 k.p.a. Zdaniem strony odmowa wydania spornych odpisów nie dość, że utrudnia Gminie P. aktywnie uczestniczyć w toczącym się postępowaniu (oraz w postępowaniach "wpadkowych"), to ponadto narusza art. 10 k.p.a. Zdaniem strony odpisy były wymagane dla prowadzenia właściwej obrony praw skarżącej gminy w toczących się postępowaniach. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Oddział Zamiejscowy w Łodzi z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 770/96, skarżąca stwierdziła, iż ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine k.p.a. może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych. Skarżąca powołując się ponadto na poglądy doktryny stwierdziła, że oświadczenie strony powinno mieć dla określenia interesu strony podstawowe znaczenie.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej, względnie o jej oddalenie, jako nieuzasadnionej. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż przede wszystkim Gmina P. nie była i nie jest stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], a także nie jest stroną sprawy o stwierdzenie na rzecz I. s.c. nadpłaty z tytułu administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2003 r. W tej sytuacji – zdaniem Ministra – skarga jest niedopuszczalna. Interes Gminy P. w opisanych sprawach ma – według Ministra – wyłącznie charakter faktyczny. Organ podniósł, iż zgłaszający żądanie, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a., musi wykazać, że jest stroną postępowania, a w dodatku, że przysługujący mu interes prawny jest "ważny". Zdaniem organu skarżąca gmina nie wykazała tych okoliczności. Organ stwierdził, iż – wbrew sugestiom skarżącej gminy - przedmiotem żadnych ze wspomnianych przez stronę postępowań nie jest obowiązek zwrotu przez Gminę P. kwoty przeszło [...] zł. Minister Środowiska wskazał, iż Gmina P. czyni wszystko, by uniemożliwić podjęcie decyzji w przedmiocie stwierdzenia na rzecz I. s.c. nadpłaty z tytułu administracyjnej kary pieniężnej, co świadczy o tym, że interes skarżącego ma charakter wyłącznie faktyczny i nie zasługuje na miano "ważnego" w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. Organ wskazał, iż co prawda w literaturze wypowiedziano pogląd, że o takowym kryterium przesądza wola zgłaszającego wspomniane żądanie, niemniej musi ono – zdaniem Ministra – korespondować z wynikającym z art. 7 k.p.a. odesłaniem do "interesu społecznego i słusznego interesu obywateli". W tej sytuacji organ uznał, iż stanowisko skarżącej jest całkowicie nieuzasadnione, a wręcz stanowi wyraz nadużycia instrumentów regulowanych wymaganiami k.p.a.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia skarżąca gmina podtrzymując żądania skargi - stwierdziła, iż jest stroną niniejszego postępowania, dodając jednocześnie, iż WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 609/06 uznał Gminę P. za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Strona skarżąca podniosła, iż wielokrotnie wskazywała na swój ważny interes, którym jest przede wszystkim profesjonalna obrona swych praw, możliwa jedynie do realizacji po zapoznaniu się z wszystkim aktami sprawy. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2003 r., III RN 95/02, Wokanda 2004/2/19 - Gmina P. uznała, że nielogicznym i pozbawionym sensu byłaby interpretacja polegająca na tym, iż gmina będąc stroną postępowania nie może uzyskać uwierzytelnionych odpisów dokumentów na podstawie art. 73 k.p.a., gdy bez żadnych problemów mogłaby otrzymać te dokumenty w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Strona podniosła, iż po wejściu w życie wspomnianej ustawy organy muszą stosować wykładnię dynamiczną art. 73 k.p.a., uwzględniającą zmianę innych regulacji prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny oraz prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i organizacja społeczna, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

O interesie prawnym w rozumieniu komentowanego przepisu mówimy wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym więc, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Od wykazania więc związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2004 r., OSK 919/04 (niepubl.) również uznał, że istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. W wyroku wyjaśniono ponadto, że może to być norma należąca do każdej dziedziny prawa (nie tylko prawa administracyjnego), na podstawie której określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź "(...) żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw lub obowiązków(...)".

Zdaniem Sądu skarżący musi mieć w złożeniu skargi interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością.

W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku.

Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Stwierdzenie jej braku u skarżącego powoduje oddalenie skargi w wyroku, nie zaś jej odrzucenie w postanowieniu (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005, s. 227-228 i powołany tam wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 września 2000 r., sygn. akt II SA 2109/00, OSP 2001, nr 6, poz. 86).

Zdaniem Sądu istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. W tej płaszczyźnie o istnieniu legitymacji skargowej nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, lecz interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny przez sąd administracyjny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z obiektywnym porządkiem prawnym.

W tej sytuacji należy przyjąć, iż Gmina P., jako podmiot wnioskujący o wydanie uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących w powołanych przez nią aktach spraw, ma legitymację czynną, w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] utrzymujące w mocy wcześniejsze postanowienie tego organu z dnia [...] stycznia 2005 r. w przedmiocie odmowy wydanie owych uwierzytelnionych odpisów.

W tej sytuacji należy uznać, iż zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek Ministra Środowiska o odrzucenie skargi Gminy P. jest całkowicie bezzasadny i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej Gminy P. należy podnieść, iż zgodnie z przepisem art. 73 § 1 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów.

Jak stanowi art. 73 § 2 k.p.a. strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

Zgodnie z poglądami doktryny oraz orzecznictwem sądów administracyjnych udostępnianie akt jest przejawem tzw. jawności wewnętrznej postępowania administracyjnego, a więc jawności wobec stron oraz uczestników na prawach strony. Niewątpliwie poza zakresem regulacji przyjętej m.in. w art. 73 k.p.a. pozostaje tzw. jawność zewnętrzna, czyli jawność wobec podmiotów niebędących uczestnikami postępowania (tak m.in. G. Łaszczyca /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Zakamycze 2005, s. 655). Natomiast podmiot niebędący stroną postępowania administracyjnego nie ma prawa żądania udostępnienia mu akt (dokumentów) posiadanych przez organ administracji (vide: A. Matan /w:/ cyt. wyżej komentarzu do k.p.a., s. 658; podobnie R. Kędziora Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 195 i powołane tam postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt II SAB 169/00, Wokanda 2001, nr 10, s. 34). Wszelkie osoby niebędące uczestnikami postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie, mogą mieć dostęp do akt na podstawie odrębnych przepisów i z zachowaniem wymagań w nich przewidzianych (tak m.in. J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 374).

W tej sytuacji należy przyjąć, iż w świetle art. 73 § 2 k.p.a. skarżąca Gmina P. nie jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o przesłanie przez Ministra Środowiska uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], albowiem gmina ta nie była stroną tego postępowania administracyjnego.

Stanowisko takie wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1757/05. Oddalając skargę Gminy P. w tej sprawie – WSA w Warszawie stwierdził w uzasadnieniu orzeczenia, iż w świetle przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze, gmina nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym zarówno ustalenia wysokości opłaty eksploatacyjnej, jak i ukarania administracyjną karą pieniężnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, lub z naruszeniem jej warunków. Pogląd ten – zdaniem WSA w Warszawie - znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, w tym w powołanych przez organ wyrokach: Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1999 r., III RN 181/98, a także Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2001 r., sygn. akt II SA 1539/00 i II SA 1533/00, czy też w orzeczeniu z dnia 16 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 195/98, oraz wyroku NSA z dnia 20 kwietnia 2005 r., sygn. akt II GSK 37/05.

Niezależnie od powyższego - zdaniem Sądu - uznać należy, iż skarżąca gmina składając do Ministra Środowiska wniosek oparty na przepisie art. 73 § 2 k.p.a., nie wykazała w żaden sposób, iż żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów znajdujących się zarówno w aktach sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], jak i w aktach sprawy o stwierdzenia na rzecz I. s.c. nadpłaty z tytułu administracyjnej kary pieniężnej – uzasadnione było ważnym interesem strony.

Niewątpliwie ustalenie ważnego interesu strony należy do organu administracji publicznej prowadzącego daną sprawę.

Zdaniem Sądu można zgodzić się ze stroną skarżącą, iż podstawowe znaczenie dla określenia interesu strony powinno mieć jej oświadczenie złożone w tej kwestii (tak również: A. Matan i R. Kędziora /w:/ cyt. wyżej komentarzach do art. 73 k.p.a.).

Należy zauważyć, iż wprawdzie – jak słusznie wskazała skarżąca gmina – ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine k.p.a. może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych, tym niemniej warto zaznaczyć, iż NSA w powołanym przez skarżącą orzeczeniu dodał również, że obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie lub jej pełnomocnikowi obciąża organ administracji państwowej tylko wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mają możliwości sporządzenia odpisów w/w dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 § 1 w zw. z art. 73 § 2 in initio k.p.a. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Oddział Zamiejscowy w Łodzi z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 770/96; podobnie NSA - Oddział Zamiejscowy w Łodzi w orzeczeniu z dnia 3 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 302/96). Należy zauważyć dodatkowo, iż w powołanych wyrokach NSA wyraził pogląd, iż zaniechanie dopuszczalnych prawnie możliwości, jakie stwarza k.p.a. m.in. w art. 73 § 1 k.p.a. i uzasadnianie niezbędności (obowiązku) sporządzenia uwierzytelnionych odpisów przez organ administracji w celu ich przesłania pełnomocnikowi faktycznie tylko odległością siedziby strony od siedziby organu, czy też brakiem czasu pełnomocnika – nie wyczerpują dostatecznie przesłanek instytucji art. 73 § 2 in fine k.p.a., albowiem – jak podkreślił NSA – ważny interes strony, o którym stanowi się w tymże przepisie, mógł zostać prawnie zaspokojony bez potrzeby stosowania postępowania opisanego w cyt. unormowaniu. NSA zauważył również, iż wskazane przez stronę przesłanki mające uzasadnić jej ważny interes, tj. obszerność materiału dowodowego, zawiłość faktyczna i prawna sprawy - nie zostały wykazane chociażby z powodu tego, że pełnomocnik strony – mając taką możliwość w świetle art. 10 § 1 k.p.a. i art. 32 k.p.a. – nie podjął w sprawie żadnej próby zapoznania się z aktami, żądając wyłącznie doręczenia stronie uwierzytelnionych odpisów.

Również w doktrynie wyrażono pogląd, iż nie stanowi ważnego interesu, w rozumieniu art. 73 § 2 in fine k.p.a., chęć uzyskania uwierzytelnionego przez organ odpisu całości akt sprawy jedynie w celu stworzenia stronie możliwości zaznajomienia się w jej siedzibie z całością tych akt przez przeglądanie ich uwierzytelnionych kopii (tak m.in.: P. Przybysz /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, teza 5 do art. 73 k.p.a.).

W niniejszej sprawie z informacji zarówno organu, jak i samej strony skarżącej wynika jednoznacznie, że Gmina P. nigdy nie podjęła działań zmierzających do zapoznania się z aktami w/w spraw prowadzonych przez Ministra Środowiska.

Zdaniem Sądu należy w tej sytuacji w pełni podzielić stanowisko Ministra Środowiska i uznać, iż w świetle obowiązującego stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy brak było jakichkolwiek uzasadnionych podstaw do uznania, że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 73 § 2 k.p.a., do wydania skarżącej gminie wnioskowanych przez nią uwierzytelnionych odpisów z akt spraw.

W konsekwencji należy przyjąć, iż skarga Gminy P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcia Ministra Środowiska nie naruszają zarówno norm prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w tym przede wszystkim przepisów art. 73 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.