Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2926/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156,107,77,80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi PAT K. ATP na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] lipca 2015r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt.Dz. U. 2013 r., poz. 267- dalej "k.p.a.") w zw. z art. 462 ust. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz.U. poz.1650 z późn. zm. – dalej "ustawa o cudzoziemcach"), po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] w sprawie nałożenia kary administracyjnej w wysokości 3000 euro na przewoźnika: [...] (dalej też "przewoźnik" lub "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 24 stycznia 2015 r. podczas kontroli granicznej autokaru marki [...] nr. rej. [...] należącego do przewoźnika [...], wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym, funkcjonariusz Straży Granicznej dokonujący kontroli stwierdził, że jedna z pasażerek podróżujących tym autokarem; obywatelka [...] – N. M. nie posiada ważnej wizy ani innego zezwolenia uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Cudzoziemka, podróżowała jako pasażer autokaru relacji [...]. Z uwagi na fakt, iż obywatelka [...] nie posiadała ważnego zezwolenia uprawniającego do wjazdu na terytorium Polski, na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650, z 2014 r., poz. 463 i 1004) Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. odmówił cudzoziemce wjazdu na terytorium RP.

Wobec faktu przywiezienia przez przewoźnika [...], do granicy, cudzoziemki nieposiadającej zezwolenia na wjazd i pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu [...] stycznia 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary administracyjnej, o której mowa w art. 462 ust 1- 2 i 4 - 5 ustawy o cudzoziemcach, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nałożył na w/w karę administracyjną w wysokości 3000 euro, co w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wynosiło 12.101,10 PLN (słownie: dwanaście tysięcy sto jeden złotych 10/100 groszy).

Przewoźnik odwołał się od przedmiotowej decyzji w ustawowym terminie do Komendanta Głównego Straży Granicznej wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W odwołaniu zarzucono organowi I instancji naruszenie przepisów:

1/ postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że przewoźnik, nie podjął należytych działań dla upewnienia się, czy podróżny posiada dokumenty niezbędne do przekroczenia granicy, podczas, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego w tym zeznań Pani N. M. wynika, że jej dokumenty były kontrolowane przez kierowców, którzy zostali poinformowani przez pracodawcę o konieczności sprawdzania ważności dokumentów podróży, zezwolenia MRG, wizy lub tytułów pobytowych uprawniających do przekroczenia granicy,

2/ prawa materialnego, tj. art. 459 oraz art. 462 ustawy o cudzoziemcach, poprzez:

- ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przesłanką zastosowania kary administracyjnej z art. 462 w/w ustawy jest brak skutecznej weryfikacji przez przewoźnika posiadanych przez podróżnych dokumentów podróży w tym wiz, a nie uchybienie obowiązkowi podjęcia w granicach prawem zakreślonych działań mających na celu upewnienie się czy podróżni posiadają dokumenty uprawniające do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane;

przyjęcie, że w przedmiotowym stanie faktycznym skarżący nie dopełnił obowiązku podjęcia działań w celu upewnienia się, czy przewożeni przez niego pasażerowie posiadają ważne dokumenty podróży uprawniające ich do przekroczenia granicy, wymagane wizy lub innego rodzaju ważne dokumenty uprawniające do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa, zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane.

Organ II instancji po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2015r., o numerze wskazanym na wstępie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w dniu 24 stycznia 2015 r. przewoźnik realizował kurs w oparciu o zezwolenie Nr-[...] z dnia [...] listopada 2014 r. na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym.

W świetle art. 23 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, cudzoziemiec, który przekracza granicę, jest obowiązany posiadać: 1) ważny dokument podróży; 2) ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane; 3) zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem.

Organ wyjaśnił i wskazał, że przesłanki odpowiedzialności przewoźnika zostały określone w rozdziale 11 powołanej wyżej ustawy o cudzoziemcach, w szczególności w art. 459. Wyjaśnił również, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3.000 do 5.000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro. Przepis o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.

Mając powyższe na uwadze w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ uznał, że z akt jednoznacznie wynika, iż obywatelka [...], N. M. była pasażerką autokaru relacji [...] należącego do przewoźnika, [...], wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym. W trakcie odprawy granicznej funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] stwierdzili, że Cudzoziemka nie posiada w paszporcie wizy, która uprawniałaby ją do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 24 stycznia 2015 r., ani innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP w powyższym terminie. Wiza, którą posiadała cudzoziemka była bowiem ważna dopiero z dniem 15 lutego 2015r. Kierowca natomiast, który dokonywał sprawdzenia dokumentów błędnie odczytał datę na wizie utożsamiając datę jej wydania z datą od której obowiązuje.

Organ podkreślił, że przewoźnik chcąc wykonywać usługi przewozu osób nie będących obywatelami polskimi przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązany jest zapoznać się z przepisami dotyczącymi przekraczania granic i pobytu w Polsce, jak również w krajach, do których wykonuje transport. Ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźnika.

Podniósł, że skoro na mocy art. 459 ustawy o cudzoziemcach na przewoźniku ciążyły określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców, to przewoźnik ten powinien powierzyć ich wykonywanie osobie, która dostatecznie zna zakres tych obowiązków. Skutki ich niedopełnienia ustawa określa jasno w art. 462 ustawy o cudzoziemcach. Zakres obowiązków przewoźnika został przez ustawodawcę sprecyzowany do kontroli posiadania odpowiednich, pozwalających na wjazd dokumentów. Zachowanie przewoźnika musi charakteryzować się wysokim stopniem staranności, który jest jednak współmierny do zakresu kontroli, wynikającego z art. 459 ust. 1 przywołanej ustawy.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach nie podlega odpowiedzialności finansowej przewoźnik, który mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium RP i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie. Przewoźnik jest zobligowany do sprawdzenia, czy pasażer ma wymagany obowiązującym prawem dokument uprawniający do przekroczenia granicy, nie może on natomiast ponosić odpowiedzialności, gdy upewni się że wymaganym dokumentem pasażer się legitymuje, lecz w istocie dokument ten okaże się podrobiony, w taki sposób, że nie może tego dostrzec osoba niebędąca specjalistą w danej dziedzinie. Jednak taki przypadek nie miał miejsca w przedmiotowej sprawie.

Skoro przewoźnikowi znane są regulacje prawne dotyczące wymierzania kar przewoźnikom za dostarczenie do odprawy granicznej pasażera bez ważnych dokumentów, sprawdzenie czy cudzoziemiec posiada stosowne dokumenty mieści się w wymaganiach należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. W przypadku dostarczenia do odprawy przez przewoźnika osoby, której brak dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy jest w sposób prosty do stwierdzenia przez osobę posiadającą wiedzę w tym zakresie (jak w niniejszej sprawie - kierowca, pracownik przewoźnika, niestarannie sprawdził posiadaną przez cudzoziemkę wizę i przyjął jako początek biegu daty ważności wizy, datę jej wydania, nie dopełniając tym samym swoich obowiązków) przewoźnik ponosi odpowiedzialność zgodnie z obowiązującym prawem.

Organ wyjaśnił również, że nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności okoliczność, że w trakcie weryfikacji dokumentów działał "pod presją czasu". Mając na względzie charakter odpowiedzialności Przewoźnika kierowca winien zorganizować sprawdzanie dokumentów pasażerów w sposób umożliwiający wykonanie czynności z zachowaniem uwagi i ostrożności niezbędnej dla prawidłowego przebiegu samej weryfikacji oraz z uwzględnieniem czasu, który winien być na nią przeznaczony, aby przebiegała ona bez zbędnych zakłóceń. W omawianym przypadku odpowiedzialność Przewoźnika ma w istocie charakter obiektywny, nie jest związany z winą konkretnej osoby, a zastosowanie sankcji ma cel prewencyjny, tj. służy eliminacji tego rodzaju przypadków w przyszłości.

Przepis art. 459 ustawy o cudzoziemcach nakłada na przewoźnika obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków dla zapewnienia, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy. Skoro w autokarze przewoźnika znalazła się osoba posiadająca bilet na przejazd do Polski niespełniająca jednocześnie określonych w przepisach warunków wjazdu (co kierowca mógł stwierdzić przy dochowaniu należytej staranności przy weryfikacji dokumentu podróży) to oznacza, że przewoźnik nie wywiązał się z obowiązków określonych we wskazanej ustawie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych organ wskazał, że nie doszło do ich naruszenia, bowiem organ zbadał dokładnie wszystkie okoliczności, zgromadził pełny materiał dowodowy, który został przez organ prawidłowo przeanalizowany i który pozwolił na wydanie w sprawie prawidłowego rozstrzygnięcia. Tym samym organowi nie można zarzucić dowolności ani posiłkowania się koncepcją "prawdy formalnej".

Reasumując organ uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżoną decyzję organu I instancji należało ocenić jako trafną i odpowiadającą prawu. Decyzja ta została wydana w oparciu o niewadliwie ustalenia faktyczne, które to ustalenia organ odwoławczy w całości podziela. Wbrew stanowisku przewoźnika, nie doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia prawa materialnego, ponieważ do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego organ I instancji zastosował odpowiednie przepisy, dokonując przy tym ich w pełni poprawnej wykładni.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu II instancji [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie w całości decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2015r. oraz o rozważenie uchylenia w całości decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. Nadto przewoźnik wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów:

1/ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

-art. 459 oraz art. 462 ustawy o cudzoziemcach, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przesłanką zastosowania kary administracyjnej z art. 462 ustawy o cudzoziemcach jest brak skutecznej weryfikacji przez przewoźnika posiadanych przez podróżnych dokumentów podróży w tym wiz, a nie uchybienie obowiązkowi podjęcia w granicach prawem zakreślonych działań mających na celu upewnienie się czy podróżni posiadają dokumenty podróży uprawniające ich do przekroczenia granicy, wymagane wizy lub innego rodzaju ważne dokumenty uprawniające do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane - tak jak to wynika wprost z art. 459 w/w ustawy;

art. 459 Ustawy poprzez przyjęcie, że w przedmiotowym stanie faktycznym Skarżący nie dopełnił obowiązku podjęcia działań w celu upewnienia się, czy przewożeni przez nią pasażerowie posiadają ważne dokumenty podróży uprawniające ich do przekroczenia granicy, wymagane wizy lub innego rodzaju ważne dokumenty uprawniające do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane.

przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że przewoźnik, tj. [...] nie podjął należytych działań dla upewnienia się, czy podróżny posiada dokumenty niezbędne do przekroczenia graniczy, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z zeznań Pani N. M. wynika, że jej dokumenty były kontrolowane przez Pana O. T., który wraz z Pan V. F. zostali poinformowani przez pracodawcę (tj. Skarżącego) o konieczności sprawdzania ważności paszportów i wiz pasażerom, obydwaj mieli również wiedzę o sposobie sprawdzania ważności dokumentów podróży, zezwolenia MRG, wizy lub tytułów pobytowych uprawniających do przekroczenia granicy,

2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] w sytuacji, gdy nie zachodziły przesłanki do wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej na Skarżącego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Pan O. T. (kierowca autobusu) podjął działania kontrolne wobec Pani N. M., sprawdził paszport oraz wizę wraz z terminem jej wystawienia. Tym samym zdaniem skarżącego nie można mu zarzucić, że uchybił obowiązkowi podjęcia działań mających na celu upewnienie się czy podróżni posiadają dokumenty podróży uprawniające ich do przekroczenia granicy, wymagane wizy lub innego rodzaju ważne dokumenty uprawniające do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane.

Skarżący podkreślił, że z zeznań zarówno Pana O. T., jak i Pana V. F. (kierowcy autobusu i pracownicy skarżącego) wynika, że skarżący przekazał im odpowiednie instrukcje w przedmiocie dokonywania kontroli dokumentów osób przewożonych i znali oni przepisy obowiązujące w tym zakresie. Byli oni pouczeni o konieczności sprawdzania ważności paszportów i wiz pasażerom zabieranym na pokład autobusu. Tym samym skarżący powierzył określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców osobom, które dostatecznie znały zakres takich obowiązków. Co więcej podejmowały one, zgodnie z wytycznymi, czynności kontrolne. Powyższe zdaniem skarżącego oznacza, że nie sposób uznać, iż uchybił on obowiązkom opisanym w art. 459 ustawy o cudzoziemcach - podjął on bowiem wszelkie niezbędne środki, w tym organizacyjne, aby zapewnić, żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy.

Skarżący podniósł, że wykładnia normy umiejscowionej w art. 459 w/w ustawy dokonana przez organ prowadzi do uznania, że przewoźnik nie tylko musi podjąć wzmiankowane niezbędne środki, ale również zagwarantować ich skuteczność – z czym nie można się zgodzić, bowiem ustawa o cudzoziemcach nie sankcjonuje braku skuteczności przy weryfikacji określonych dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy, lecz brak podjęcia niezbędnych w tym zakresie działań kontrolnych.

Podsumowując skarżący przyznał, że w rozpatrywanym stanie faktycznym rzeczywiście Panu O. T. umknął termin, od którego wiza była ważna - nie oznacza to jednak, że Skarżący nie podjął odpowiednich działań, aby wyeliminować tego typu sytuacje. Wręcz przeciwnie, odpowiednia analiza i ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że takie działania - w postaci m.in. przekazania odpowiednich wytycznych pracownikom - zostały przez przewoźnika podjęte. A zatem w związku z faktem, że przewoźnik dołożył należytej staranności, nie sposób uznać, że ziściły się przesłanki umożliwiające zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 462 w/w ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – jt. Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że nie narusza ona prawa. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani w szczególności naruszenia przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja została ponadto uzasadniona w sposób odpowiadający kryteriom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 462 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym na przewoźnika, który wykonując regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym (z wyjątkiem ruchu przygranicznego) przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3.000 do 5.000 euro za każdą przywiezioną osobę (jednak suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro).

Karę administracyjną, o której mowa w ust. 1 w/w artykułu, nakłada na przewoźnika w drodze decyzji administracyjnej, komendant placówki Straży Granicznej, w której odmówiono cudzoziemcowi wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 462 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach).

Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż funkcjonariusze Straży Granicznej dokonujący kontroli w dniu 24 stycznia 2015r. autokaru marki [...] nr rej. [...] należącego do przewoźnika [...] wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym, stwierdzili że jedna z pasażerek podróżujących tym autokarem – N. M., nie posiada ważnej wizy ani innego zezwolenia uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: RP). Powyższe zdarzenie spowodowało wydanie decyzji odmawiającej cudzoziemcowi wjazdu na teren RP oraz wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia na przewoźnika kary administracyjnej, o której mowa w art. 462 ust.1-2 i 4-5 ustawy o cudzoziemcach.

Przesłanki odpowiedzialności przewoźników zostały sprecyzowane w rozdziale 11 ustawy o cudzoziemcach. W szczególności, zgodnie z art. 459 ust.1 i 2 tej ustawy, przewoźnik, wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym (z wyjątkiem ruchu przygranicznego), który przywiózł cudzoziemca do granicy, jest obowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby zapewnić, żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP miał ważny dokument podróży uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu na terytorium i pobytu na nim, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane.

Z akt sprawy wynika bezspornie, że cudzoziemka była pasażerem autokaru należącego do Przewoźnika. Kurs odbywał się w międzynarodowym transporcie drogowym. W trakcie kontroli granicznej funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej stwierdzili, że cudzoziemka nie posiada wizy, która 24 stycznia 2015r. uprawniałaby do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ani innego ważnego dokumentu umożliwiającego legalny wjazd i pobyt na terytorium Polski. W dniu zgłoszenia się do odprawy granicznej cudzoziemka nie legitymowała się ważnym tytułem pobytowym. Posiadała wizę krajową, z terminem ważności od 15 lutego 2015r.

Zamierzająca przekroczyć granicę cudzoziemka i kierowcy autobusu: O. T. i F. V. zostali przesłuchani przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej. Według oświadczenia cudzoziemki, nie zauważyła ona, że posiadana przez nią wiza nie jest ważna (k. 31 akt admin.). Kierowca autobusu O. T. oświadczył, że sprawdzał paszport oraz wizę pasażerki i trochę się spieszył i musiał przeoczyć i spojrzeć na datę wydania wizy a nie jej datę ważności (k. 27 akt adm.).

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 pkt 14 ustawy o cudzoziemcach, przewoźnikiem jest osoba fizyczna lub prawna albo jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej zajmująca się zarobkowo przewozem osób drogą powietrzną, morską lub lądową.

Przez sformułowanie "wymagana wiza", zawarte w art. 459 ust.1 ustawy o cudzoziemcach, należy rozumieć wizę ważną, a więc uprawniającą cudzoziemca do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Taką wizą przewożona przez skarżącego cudzoziemka nie dysponowała, co bezspornie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Prawidłowo organ ocenił (i nie było to w skardze kwestionowane), że cudzoziemka nie spełniała warunków wjazdu na terytorium RP oraz do strefy Schengen, określonych w art. 23 ustawy o cudzoziemcach i art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. ustanawiające wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice -kodeks graniczny Schengen (Dz. U. UE.L.2006.105.1 z późn. zm.). Posiadana wiza krajowa nie uprawniała do wjazdu do Polski 24 stycznia 2015r., bowiem była ważna z dniem 15 lutego 2015r.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie przewoźnika, w świetle regulacji zawartej w art. 459 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, powinno charakteryzować się wysokim stopniem staranności. W niniejszej sprawie analiza treści dokumentów pasażerki nie potwierdzała ich ważności, czego przewoźnik (pracownik za którego zaniechanie przewoźnik odpowiada) prawidłowo nie sprawdził. Przywiezienie do granicy cudzoziemca nie posiadającego wymaganej wizy musiało skutkować sankcją określoną w art. 462 ust. 1 i 2 ustawy - nałożeniem na przewoźnika kary administracyjnej. Sankcja ta jest obligatoryjna, gdyż organ dysponuje uznaniowością wyłącznie przy określeniu wymiaru kary, co wynika wprost z treści powyższego przepisu. Z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w art. 462 ust. 1 ustawy: "nakłada się karę administracyjną", podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia jest obligatoryjne. Do uznania organu pozostawiono natomiast wysokość samej kary - od 3.000 – 5.000 euro za każdą przywiezioną osobę.

Należy w tym miejscu podnieść, iż niezasadne są zarzuty podnoszone przez przewoźnika dot. naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego tj. art. 459 oraz art. 462 ustawy o cudzoziemcach. Nie można bowiem podzielić argumentacji skarżącego zawartej w tym zakresie w skardze a sprowadzającej się do przyjęcia, iż przewoźnika obciąża jedynie podjęcie działań w celu upewnienia się czy przewożeni przez niego pasażerowie posiadaj ważne dokumenty podróży uprawniający ich do przekroczenia granicy (co też jego zdaniem uczynił, bowiem kierowcy dokonali formalnej czynności sprawdzenia dokumentów przewożonych pasażerów). Z konstrukcji wskazanego przepisu art. 459 ust.1 wynika bowiem, że przewoźnika obciąża podjęcie wszelkich niezbędnych środków, zapewniających żeby cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważne dokumenty niezbędne do takiego wjazdu a zatem przewoźnika jako podmiot profesjonalny obciąża należyta staranność i dbałość przy podejmowaniu czynności w tym zakresie. O tym, iż przewoźnika obciąża wyjątkowa dbanie o to by cudzoziemcy zamierzający wjechać na terytorium RP posiadali stosowne ważne dokumenty świadczą również dwie przesłanki wyłączające karanie przewoźnika zawarte w art. 462 ust.3 ustawy o cudzoziemcach wskazujące, iż kary nie stosuje się jedynie wówczas gdy przewoźnik :

1) przywiózł do granicy cudzoziemca, który podczas kontroli granicznej złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy;

2) mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie.

W kontekście rozpoznawanej sprawy nie można zatem uznać aby przewoźnik upewnił się, czy dany pasażer dysponował stosownym dokumentem, skoro z jego treści wynikał jednoznacznie brak uprawnienia do przekroczenia granicy w dniu przejazdu autobusem kursowym.

Sąd wskazuje przy tym, że dokument taki powinien być weryfikowany przez osoby zatrudnione przez przewoźnika i merytorycznie do tego przygotowane (zapoznane z wzorami dokumentów itp.). Mieści się to w wymaganiach należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej, skoro przewoźnikowi znana jest reguła (tu w postaci konkretnej regulacji normatywnej), że dostarczenie pasażera do odprawy granicznej bez ważnych dokumentów skutkuje wymierzeniem kary przewoźnikowi. Podkreślić przy tym należy, że nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności okoliczność, że ani zainteresowany (w niniejszej sprawie cudzoziemka) ani pracownik odpowiedzialny za kontrolę dokumentów (w niniejszej sprawie kierowca) nie zorientowali się, że dokument nie jest ważny. W takim przypadku odpowiedzialność Przewoźnika ma w istocie charakter obiektywny (za sam fakt nie upewnienia się w powiązaniu ze skutkiem - dostarczeniem do odprawy granicznej), nie związany z winą konkretnej osoby, a zastosowanie sankcji ma, cel prewencyjny - służy eliminacji tego rodzaju przypadków w przyszłości – np. poprzez doskonalszą organizacje pracy czy dokonaniu przeszkolenia pracowników przewoźnika.

Powyższe w skazuje, że w przedmiotowej sprawie kara administracyjna została nałożona na przewoźnika prawidłowo, wobec spełnienia przesłanki określonej w art. 459 ust.1 ustawy o cudzoziemcach. Kontrolując tok postępowania, Sąd nie dopatrzył się także uchybień w zakresie dopełnienia przez organy administracji obowiązków określonych w szczególności w art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Powyższe pozwala stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana przy uwzględnieniu całokształtu istotnych okoliczności sprawy. Nadto, uzasadnienie kwestionowanej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. – odniesiono się w nim do wszystkich istnych w sprawie zagadnień.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.