Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2593/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2016 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy

1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...]od decyzji Prezydenta [...]z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]ustalającej wysokość kosztów powstałych w związku wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...] na kwotę 478 zł – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana na podstawie art. 127 § 2 kpa w związku z art. 17 pkt 1 kpa i art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1004 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 130a ust.2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137).

2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podało, że zawiadomieniem z dnia 15 września 2014 r. Zarząd Dróg Miejskich w [...] wszczął z urzędu wobec [...]postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem w dniu [...] marca 2013 r. dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...], od którego odstąpiono w trybie art. 130a ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Organ wskazał, że zaskarżoną decyzją działający z upoważnienia Prezydenta [...] Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w [...] ustalił [...]wysokość kosztów powstałych w związku wydaniem w dniu [...] marca 2013 r. dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu zaparkowanego w miejscu niedozwolonym przy ul. [...]na kwotę 478 zł, stosownie do załącznika nr 2 do uchwały nr [...]Rady Miasta [...]z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013. Decyzję doręczono stronie 30 kwietnia 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.

[...]zarzucił, że wydanie decyzji o ustaleniu kosztów powstałych w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu powstało na skutek niewłaściwego działania Strażnika Miejskiego, nieudowodnienie w wystarczający sposób powstania kosztów usunięcia pojazdu oraz ustalenie wysokości tych kosztów w maksymalnej wysokości.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywołało art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, i stwierdziło, że w sprawie ma zastosowanie uchwała nr [...]Rady Miasta [...]z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013. Organ wskazał, że [...]w dniu 20 marca 2013 r. zaparkował samochód przy ul. [...] w [...] w strefie obowiązywania znaku drogowego B-36 "zakaz zatrzymywania się" z tabliczką T-24 wskazującą, że pojazd pozostawiony w miejscu, w którym obowiązuje zakaz wyrażony tym znakiem zostanie usunięty na koszt właściciela pojazdu. Nie ulega też wątpliwości, zdaniem organu, że czyn powyższy, stanowiący wykroczenie z art. 92 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, odpowiada art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowiącym o obligatoryjnym usunięciu pojazdu. Jeśli pojazd zostanie zaparkowany w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela, policjant czy strażnik miejski ma ustawowy obowiązek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i nie zależy to od jego swobodnego uznania. Fakultatywność działania jest wykluczona. Dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...], co wynika z akt sprawy, została wydana przez funkcjonariusza Straży Miejskiej [...], czyli przez podmiot uprawniony na podstawie art. 130a ust. 4 pkt 2 ustawy. Zdaniem organu, opłata nie ma charakteru represyjnego lecz wyłącznie administracyjny. Organ stwierdził, że widząc funkcjonariusza Straży Miejskiej zgłosił się [...], więc uzasadnione było odstąpienie na podstawie art. 130a ust. 2 ustawy od odholowania pojazdu na parking strzeżony, co było prawnie dopuszczalne. Do faktycznego odholowania pojazdu na parking strzeżony nie doszło, jednakże zawezwanie holownika i podjęcie czynności usunięcia – niewątpliwie, jak stwierdził organ, wygenerowało koszty usunięcia, które zgodnie z uchwałą, dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3500 kg wynoszą 478 zł. Organ zwrócił uwagę, że art. 130a ust. 2 w związku z ust. 6 ustawy nie określa i nie wyszczególnia poszczególnych składników tych kosztów. Ustawodawca tych kosztów w żaden sposób nie precyzuje, ani nie uzależnia od tego, czy np. pojazd był w całości załadowany na lawetę czy tylko częściowo. Zgodnie z art. 130a ust. 6 ustawy, wysokość opłaty ustala rada powiatu w drodze uchwały – na terenie [...]jest ona zależna od dopuszczalnej masy pojazdu lub rodzaju pojazdu – w niniejszej sprawie stanowi kwotę 478 zł – dla pojazdów o dopuszczalnej masie do 3500 kg.

W niniejszej sprawie, zdaniem organu, istotne jest, czy pojazd był zaparkowany w niedozwolonym miejscu i czy w związku z zaparkowaniem w tym miejscu uprawniony organ wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, bądź od niej odstąpił, czy wygenerowały one koszty.

4. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7, 8 i 9 kpa poprzez: (a) brak zbadania przez organ z urzędu, czy powstały jakiekolwiek koszty związane z wydaniem dyspozycji odholowania pojazdu w związku ze zgłoszeniem się skarżącego do funkcjonariusza Straży Miejskiej przed przyjazdem holownika; (b) brak ustalenia przez organ w ramach kontroli nadzorczej czy w ogóle powiadomiono holownik o konieczności przyjazdu, nie przedstawiono odpisu umowy z firmą zajmującą się odholowywaniem pojazdów, jak również nie przedłożono kopii faktury obciążającej Prezydenta [...]kosztami rozpoczęcia procedury lub przejazdu holownika wezwanego przez Strażnika Miejskiego; (c) brak wskazania czy zgodne z zasadą [...];

2) art. 10 kpa mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez nierozważenie zarzutu naruszenia art. 10 kpa przez organ pierwszej instancji brak powiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, które to naruszenie uniemożliwiło złożenie wniosku o złożenie do akt sprawy dowodów z dokumentów w postaci odpisów uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.;

3) zrównanie opłat za odholowanie pojazdu z opłatami za odstąpienie od holowania pojazdu;

4) art. 94 Konstytucji poprzez wydanie uchwały w zakresie wykraczającym poza zakres delegacji ustawowej, nakazującej na podstawie art. 130a ust. 6 w związku z art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym ustalenie kosztów i opłat związanych z realizacją zadań zleconych w zakresie w jakim uchwała nie odróżnia wysokości opłat w zależności od etapu zdarzenia będącego podstawą powstania opłat –

- i wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że organy samorządu powiatowego w ramach delegacji ustawowej mają ustalić wysokość takich opłat, z zastrzeżeniem, iż opłata taka stanowić będzie nie więcej niż koszt opłaty za odholowywanie pojazdu. Ustalając maksymalną stawkę bez zróżnicowania tej opłaty w zależności od tego, czy powstały jakiekolwiek koszty powoduje, iż jest to w istocie dodatkowa penalizacja niezależna od kar przewidzianych w sprawach o wykroczenia drogowe. Brak rozdzielenia sytuacji na konkretne sytuacje faktyczne jest w istocie wydaniem uchwały z przekroczeniem zasad upoważnienia ustawowego i narusza art. 94 Konstytucji RP.

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

II. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podkreślić należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach.

7. Sąd uznał skargę za zasadną.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...]z dnia [...] kwietnia 2015 r. ustalającą wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...], od której to dyspozycji odstąpiono, z powodu ustania przyczyn usunięcia.

8. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 130a ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137), zgodnie z którym od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia obowiązany jest właściciel pojazdu. Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela.

Z przepisów tych wynika, że warunkiem koniecznym wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te powstały, bowiem w ust. 2 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawodawca zawarł warunek: "Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów ...". Dlatego też obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji, oraz, czy wydanie dyspozycji odstąpienia spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć właściciela pojazdu.

Nie budzi wątpliwości, że decyzja organu administracji publicznej w przedmiocie kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu nie jest aktem wydawanym w trybie egzekucyjnym, a zatem wydanie takiej decyzji winno poprzedzić niewadliwe zebranie materiału dowodowego, zgodnie z regułami obowiązującymi w kpa, a następnie ustalenie w oparciu o te dowody stanu faktycznego sprawy. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie doprowadził organu do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Podkreślić należy, że podstawą prawidłowego zastosowania art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym jest ustalenie bez żadnych wątpliwości, że obciążenie kosztami, o których mowa w tym przepisie możliwe jest wówczas, gdy organ ustali bez żadnych wątpliwości, iż zdarzenie powodujące konieczność usunięcia pojazdu faktycznie zaistniało, jakie były okoliczności zastosowania tego przepisu, oraz, w razie powstania sytuacji, w której ustaną przyczyny usunięcia pojazdu, że powstały koszty, do których uiszczenia obowiązany jest właściciel pojazdu, przy czym koniecznym jest ustalenie i wyjaśnienie wysokości tych kosztów.

W niniejszej sprawie okoliczności te, zdaniem Sądu, nie zostały w sposób właściwy wyjaśnione, co oznacza, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 130a ust. 2a ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa - które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem obu decyzji.

Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnienia nie tylko w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu i odstąpienia od tej dyspozycji, ale też wyjaśnienia, czy wydanie tej dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, a jeśli tak to w jakiej wysokości.

Sąd stwierdza, że w toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie poczyniono opisanych powyżej istotnych dla podejmowanego rozstrzygnięcia, ustaleń. Nie wykazano, że koszty istotnie powstały i konkretnie w związku z jakimi okolicznościami sprawy, przy czym nie jest wystarczające powołanie się tylko na wydaną dyspozycję usunięcia pojazdu oraz uchwałę Rady [...]w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienie od usunięcia pojazdu.

Niniejszy skład orzekający Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 207/14, iż przepisu art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie należy stosować automatycznie.

9. Rozpatrując sprawę ponownie, organ będzie miał na uwadze przedstawione powyżej wskazania Sądu. Przeprowadzi prawidłowo, z zachowaniem zasad wynikających z art. 7, 77, 80 i 107 kpa postępowanie dowodowe. Ustali, czy w związku z zaistniałą sytuacją powstały koszty, do których uiszczenia obowiązany jest skarżący i w jakiej wysokości.

10. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, orzekł jak w sentencji.