Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1731/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65a, art. 113a, art. 118 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1643
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Iwona Maciejuk, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń związanych z pełnieniem służby w ponadnormatywnym wymiarze w latach 2001-2005 - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej (dalej jako Komendant Główny SG) decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 65a, art. 77, art. 113a i art. 118 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U z 2016 r. poz. 1643 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] odmawiającą [...] SG A. W. wypłaty należności z tytułu równoważnika pieniężnego w zamian za przedmioty umundurowania, nagrody rocznej, świadczeń socjalnych i bytowych, należności za dodatkowe służby płatne dodatkowo w 100% z tytułu pracy w godzinach nocnych w niedziele i święta, zgodnie z treścią wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendant Główny SG wskazał, iż A. W. wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. zwrócił się z prośbą o zwolnienie ze służby i wypłacenie w związku z tym ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane w formie czasu wolnego godziny ponadnormatywnego czasu służby w ilości 2.346 godzin.

Wymieniony został zwolniony że służby z dniem [...] maja 2013 r. mocą decyzji Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]. Wniosek skarżącego o wypłatę żądanego równoważnika został rozpatrzony odmownie decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], która została utrzymana w mocy decyzją Komendanta Głównego SG z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...].

W związku z wniesieniem pozwu do sądu powszechnego o zapłatę odszkodowania stanowiącego równowartość "wypracowanych nadgodzin" sprawa została przekazana wg. właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 143316 odrzucił skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.

Następnie A. W. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. zwrócił się do Komendanta [...] Oddziału SG o rozstrzygnięcie, co do roszczeń, które określił jako: 1) "mundurówkę", na kwotę 4.000 zł, 2) nagrodę roczną, na kwotę 3.804 zł, 3) wczasy pod gruszą, na kwotę 2.800 zł, należności płatne dodatkowo w 100% z tytułu pracy w godzinach nocnych, w niedziele i święta, na kwotę 61.636,76 zł. W kolejnym piśmie z dnia [...] maja 2017 r. stwierdził, że podane "kwoty dotyczą okresu odpowiadającego 2.329 godzinom ponadnormatywnej służby, która odpowiada 18 miesiącom służby normatywnej", zaś żądane kwoty wynikają z przeliczenia poszczególnych świadczeń z uwzględnieniem wartości ponadnormatywnych godzin służby.

Komendant [...] Oddziału SG stwierdziwszy, iż powyższe żądania nie mają podstaw faktycznych i prawnych decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. odmówił przyznania wnioskowanych należności.

Od decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie zarzucając, iż zaskarżona decyzja narusza art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 września 2011 r. o zmianie ustawy o Policji i niektórych innych ustaw (Dz. U z 2013 r. poz. 1351), poprzez pominięcie tego przepisu w trakcie orzekania o odmowie przyznania należności z tytułu równoważnika pieniężnego w zamian za przedmioty umundurowania, nagrody rocznej świadczeń socjalnych i bytowych oraz należności za dodatkowe służby płatne dodatkowo w 100%, z tytułu pracy w godzinach nocnych, w niedzielę i święta. W konkluzji wniósł o jej zmianę i przyznanie świadczeń objętych żądaniem.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Komendant Główny SG rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2017 r. orzekł jak na wstępie. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż A. W. pełnił służbę w [...] Oddziale SG w okresie od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] maja 2013 r., kiedy to został zwolniony na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej z tym, iż w okresie od dnia [...] listopada 2012 r. do dnia [...] maja 2013 r. był zawieszony w czynnościach służbowych w związku z toczącym się postępowaniem karnym. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że roszczenie związane jest z wypracowaniem 2.329 godzin nadliczbowych w okresie do dnia [...] sierpnia 2005 r., które w jego ocenie odpowiadają 18 miesiącom służby normatywnej.

Z dniem 5 grudnia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1351). Przepis art. 2 tej ustawy zmienił m.in. dotychczasowe brzmienie art. 118 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i uchylił art. 118 ust. 2a ustawy o Straży Granicznej ograniczający do trzech lat wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3.

Zdaniem organu odwoławczego, art. 118 ustawy o Straży Granicznej nie ma zastosowania do równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie. Przepis ten zamieszczono w rozdziale 13 ustawy dotyczącym uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszy SG. Równoważnik pieniężny w zamian za umundurowanie nie jest świadczeniem w rozumieniu przepisów tego rozdziału. Przepisy dotyczące równoważnika pieniężnego za przedmioty umundurowania określone zostały w art. 65a, w rozdziale 11 ww. ustawy, określającym obowiązki i prawa funkcjonariusza SG. Uznanie równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie za świadczenie pochodne od uposażenia z tytułu ponadnormatywnej służby nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Wysokość równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie została określona w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 marca 2016 r. w sprawie wysokości przyznawanego funkcjonariuszowi Straży Granicznej równoważnika pieniężnego w zamian za przedmioty umundurowania niewydane w naturze oraz na czyszczenie umundurowania obowiązującego od dnia 1 kwietnia 2016 r. (Dz. U. poz. 423), a wcześniej w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszowi Straży Granicznej równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie (Dz. U. poz. 374 ze zm.). W okresie służby w SG A. W. otrzymywał równoważnik pieniężny w zmian za umundurowanie cyklicznie w każdym roku zaopatrzeniowym. Ostatnim równoważnikiem pieniężnym w zamian za umundurowanie był równoważnik wypłacony w dniu [...] kwietnia 2012 r (lista [...]) na rok zaopatrzeniowy od dnia [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] marca 2013 r. w kwocie 2.237,53 zł. W związku z wystąpieniem przesłanek z § 10 ust 4 pkt 2 powołanego rozporządzenia z dnia 31 marca 2011 r. decyzją Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] funkcjonariusz został zobowiązany do zwrotu części wypłaconego równoważnika. Zatem, w świetle obowiązujących przepisów, roszczenie w części dotyczącej równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie jest nieuzasadnione.

Odnosząc się do roszczenia dotyczącego wypłaty nagrody rocznej Komendant Główny SG zauważył, iż art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. nowelizujący art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej jako podstawa prawna tego roszczenia pozostaje bez związku także z przepisami regulującymi uprawnienia do tejże nagrody. Przepis art. 113a ust. 1 ustawy o Straży Granicznej stanowi, że funkcjonariuszowi za służbę pełnioną w danym roku kalendarzowym przysługuje nagroda roczna w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w roku kalendarzowym, za który nagroda przysługuje. Dalej ust. 8 stanowi, iż wypłata nagrody rocznej następuje nie później niż w ciągu trzech pierwszych miesięcy kalendarzowych następujących po roku, za który przysługuje nagroda. Podobnie stanowiły poprzednio obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. poz. 270 ze zm.). Za każdy kalendarzowy rok pełnienia służby przez A. W., nagroda roczna została wypłacona z tym, że za 2012 r. i 2013 r. nagrody nie przyznano, ze względu na zawieszenie w czynnościach służbowych i toczące się postępowanie karne niezakończone do dnia zwolnienia ze służby. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle przytoczonych przepisów naliczenie nagrody rocznej za "czas służby przekraczający określoną normę" nie znajduje uzasadnienia. W konsekwencji zgłoszone roszczenie jest nieuzasadnione.

W nawiązaniu do roszczenia dotyczącego dopłaty do wypoczynku Komendant Główny SG stwierdził, iż art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. nowelizujący art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, jako podstawa prawna tego roszczenia, pozostaje bez związku również z przepisami regulującymi uprawnienia dotyczące dopłaty do wypoczynku. W świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 czerwca 2002 r. w sprawie świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących funkcjonariuszowi Straży Granicznej i członkom jego rodziny (Dz. U. z 2002 r., poz. 903 ze zm.) funkcjonariuszowi, który w związku z pełnieniem służby nabył w danym roku kalendarzowym prawo do urlopu wypoczynkowego, oraz członkom jego rodziny przysługuje dopłata do wypoczynku. Z treści § 4 ust. 1 zaś wynika, że świadczenie w postaci dopłaty do wypoczynku jest związane z korzystaniem przez funkcjonariusza z urlopu wypoczynkowego w danym roku kalendarzowym. Tymczasem wypracowanie przez wnioskodawcę podanych godzin nadliczbowych (ponadnormatywnych) oznacza, iż proces wypracowywania trwał przez kilkanaście lat przy jednoczesnym niewykorzystywaniu czasu wolnego w zamian za czas przekraczający normę służby. To oznacza, że w tym czasie skarżący nie korzystał w urlopu wypoczynkowego i nie składał wniosków o wypłatę świadczenia. W konsekwencji zgłoszone roszczenie należy uznać za nieuzasadnione.

Odnosząc się do roszczenia dotyczącego "należności płatnych dodatkowo w 100% z tytułu pracy w godzinach nocnych w niedzielę i święta" organ odwoławczy zauważył, iż art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. nowelizujący art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej jako podstawa prawna tego roszczenia pozostaje bez związku ze zgłoszonym roszczeniem. Wprawdzie art. 118 określa jakie świadczenia są wypłacane funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby to jednak nie wymienia wśród nich "należności płatnych dodatkowo w 100% z tytułu pracy w godzinach nocnych w niedzielę i święta". Podkreślić należy, iż art. 108 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej regulujący jakie dodatki do uposażenia otrzymują funkcjonariusze nie wymienia "należności płatnych dodatkowo w 100% z tytułu pracy w godzinach nocnych w niedzielę i święta". Stosunek służbowy funkcjonariuszy SG ma charakter administracyjnoprawny i różni się od stosunku pracy specyficznymi warunkami jej wykonywania, w szczególności charakteryzuje ją dyspozycyjność i podległość służbowa, z którą wiąże się czas służby uregulowany w sposób odmienny od ogólnie obowiązujących zasad (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 1903/06). Uregulowania zawarte w ustawie o Straży Granicznej i przepisach wydanych na jej podstawie mają charakter kompleksowy. Ustawa o Straży Granicznej (podobnie jak inne ustawy pragmatyczne) nie zawiera klauzuli generalnej odsyłającej do stosowania np. przepisów Kodeksu pracy w sprawach w niej nieuregulowanych, zawiera natomiast szczegółowe klauzule na podstawie których dopuszczone jest stosowanie wskazanych tani przepisów. I tak np. w art. 75a i 75b zawarto odesłanie do stosowania przepisów Kodeksu pracy w sprawach bezpieczeństwa i higieny służby, a w art. 83 zawarto odesłanie do uregulowań k.p. w zakresie uprawnień pracownika związanych z rodzicielstwem, w zakresie określonym w przepisach odsyłających. Tymczasem przepisy regulujące pracę w porze nocnej i pracę w niedziele i święta zamieszczone zostały w art. 1517 – 15112 k.p., do których ustawa o Straży Granicznej nie odsyła.

Z podanych powodów Komendant Główny SG stwierdził, iż wniosek skarżącego o przyznanie i wypłatę spornych należności nie jest zasadny.

Decyzja Komendanta Głównego SG z dnia [...] sierpnia 2017 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze pełnomocnik strony podniósł zarzuty naruszenia:

1) art. 65 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie wskutek uznania, że za pełnienie służby ponadnormatywnej w latach 2001 - 2005 w wymiarze 2.329 godzin równoważnik pieniężny nie przysługuje podczas, gdy taki równoważnik nie przysługuje za okres urlopu wychowawczego, bezpłatnego i związanego z zawieszeniem lub tymczasowym aresztowaniem funkcjonariusza,

2) art. 113a ust. 1 ustawy o Straży Granicznej wprowadzony ustawą z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy o Biurze Ochrony Rządu, ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2014 r., a która znajduje zastosowanie do stanu faktycznego w niniejszej sprawie wobec nieuregulowania uposażenia za służbę ponadnormatywną wraz z pozostałymi świadczeniami do dnia zwolnienia ze służby z dniem [...] maja 2013 r., poprzez uznanie, że nagroda roczna przysługuje jedynie za służbę pełnioną tylko w trakcie roku kalendarzowego z pominięciem faktu, że za wykonywanie służby w wymiarze ponadnormatywnym przysługiwał funkcjonariuszowi czas wolny, który był liczony do czasu pełnienia służby w roku kalendarzowym w rozumieniu tego przepisu,

3) art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej w zw. z § 10 ust. 4 i § 18 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odpowiednio z 2002 r. i 2009 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej, w myśl których przełożony funkcjonariusza był zobowiązany do ułatwienia w przypadku rozporządzenia z 2002 r. lub udzielenia z urzędu w przypadku rozporządzenia z 2009 r. czasu wolnego w zamian za służbę ponadnormatywną, poprzez uznanie, że świadczenie związane z dopłatą do wypoczynku pozostaje w związku z korzystaniem z urlopu wypoczynkowego w danym roku kalendarzowym, podczas gdy uniemożliwienie wykorzystania czasu wolnego skutkowało brakiem możliwości ubiegania się o taki urlop,

4) art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o Straży Granicznej w zw. z art. 76 i art. 1517 - 15112 k.p., poprzez uznanie, że przepisy o dodatku za pracę w porze nocnej w niedziele i święta nie mają zastosowania do funkcjonariuszy SG w związku z administracyjnoprawnym stosunkiem zatrudnienia uregulowanym w przedmiotowej ustawie w sposób kompletny, podczas, gdy k.p. w art. 76 wskazuje na stosunek pracy na podstawie mianowania - jako źródło prawne stosunku pracy jako takiego - przy jednoczesnym pominięciu normy czasu pracy określonej przepisami pragmatyki odnoszącej się do SG dla tego stosunku służbowego.

Z uwagi na podniesione zarzutu pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie wypłaty należności z tytułu równoważnika pieniężnego w zamian za przedmioty umundurowania, nagrody rocznej, świadczeń socjalnych i bytowych oraz należności z tytułu dodatkowych służb płatnych w 100% w związku z wykonywaniem służby w ponadnormatywnym wymiarze w godzinach nocnych oraz w niedziele i święta, lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz orzeczenie o kosztach zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, iż literalne brzmienie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013r, poz. 1351) jednoznacznie wskazuje, że funkcjonariuszowi zwalnianemu na podstawie ust. 3 art. 45 przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany przed zwolnieniem czas wolny w zamian za czas służby przekraczający czas normatywny. Zatem istota tej nowelizacji skutkuje nabyciem prawa przez funkcjonariusza do ekwiwalentu za czas służby ponadnormatywnej, którego nie otrzymał przed zwolnieniem ze służby. W przypadku skarżącego decyzja ostateczna o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za 2.329 godzin została wydana przed wejściem w życie tej nowelizacji tj. w dniu 7 czerwca 2013 r. Z kolei art. 2 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej wszedł w życie w dniu 5 grudnia 2013 r. Na dzień wydania decyzji odwoławczej stan prawny był jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że ekwiwalent taki mógł być wypłacony jedynie za okres ponadnormatywnego wymiaru służby przypadający w okresie 3 lat przed dniem zwolnienia. Mając na uwadze, że nowelizacja przywraca prawo do ekwiwalentu pieniężnego z powyższego tytułu niezależnie od okresu wypracowania nadgodzin to, należy przyjąć, że taki ekwiwalent skarżącemu by przysługiwał, gdyby nie było w obrocie prawnym decyzji nr [...] Komendanta Głównego SG. Dochodzone roszczenia w niniejszym postępowaniu związane są z faktem pełnienia służby w wymiarze godzin przekraczającym wymiar z art. 37 ust. 2 ustawy. Do dnia wejścia w życie rozporządzenia z 2009 r. czasu wolnego skarżącemu nie udzielono przy zachowaniu zasady współdziałania obu stron, to z chwilą jego wejścia w życie, tj. 4 lipca 2009 r. istniał obowiązek udzielenia tego czasu wolnego z urzędu (§ 18 ust. 1 pkt 1). W świetle powyższego stanu faktycznego i prawnego winny być rozpoznane roszczenia skarżącego o świadczenie pochodne związane z ponadnormatywną służbą. Zastosowanie się Komendanta [...] Oddziału SG do zasad udzielania czasu wolnego stosownie do obowiązującego rozporządzenia skutkowałoby uznaniem równoważnym z pełnieniem służby. Funkcjonariusze, którzy odbierali czas wolny otrzymywali pełne świadczenia związane z uposażeniem, takie jak "mundurówkę", nagrodę roczną, czy też dopłatę do wypoczynku. Skarżący takowych świadczeń nie uzyskał, choć pełnił służbę w godzinach ponadnormatywnych, które nie zostały mu zrekompensowane czasem wolnym od służby. Rozpatrując niniejszą sprawę organ SG powinien mieć na względzie, iż art. 2 pkt 1 ustawy nowelizującej, poprzez brak przepisów międzyczasowych, wprowadzając zasadę bezpośredniego stosowania nowych przepisów ustanawia, jako zasadę, ich stosowanie do wszystkich stanów faktycznych, w których nie wykorzystano czasu wolnego w zamian za ponadnormatywną służbę przed zwolnieniem ze służby w trybie art. 45 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny SG wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał stanowsko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy dostrzec, iż skarżący roszczenia o przyznanie i wypłatę należności z tytułu równoważnika pieniężnego w zamian za przedmioty umundurowania, nagrody rocznej, świadczeń socjalnych i bytowych, należności za dodatkowe godziny służby płatne dodatkowo w 100% z tytułu pracy w godzinach nocnych, w niedziele i święta nie opiera na nabyciu prawa do przedmiotowych świadczeń w czasie pełnienia lub za okres pełnienia służby przysługujący do dnia rozwiązania stosunku służbowego, lecz wywodzi z faktu, iż do dnia [...] sierpnia 2005 r. wypracował 2.329 godzin ponadnormatywnych służby, co odpowiada 18 miesiącom służby normatywnej. Uznaje on zatem, iż wnioskowane kwoty świadczeń powinny zostać skarżącemu wypłacone na skutek braku rekompensaty czasu wolnego w zamian za wypracowane godziny normatywne, jako swoistego rodzaju odszkodowanie za niedopełnienie przez organ SG ciążącego na nim obowiązku.

Żądane przez skarżącego świadczenia jednak charakteru odszkodowawczego nie mają. Równoważnik pieniężny w zamian za przedmioty umundurowania (art. 65a ustawy o Straży Granicznej), nagroda roczna (art. 113a tej ustawy), świadczenia socjalne i bytowe (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 czerwca 2002 r. w sprawie świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących funkcjonariuszowi Straży Granicznej i członkom jego rodziny /Dz. U. z 2002 r., poz. 903 ze zm./), są świadczeniami cyklicznymi wypłacanymi corocznie funkcjonariuszowi spełniającemu przesłanki wskazane w tych przepisach. Jak wynika z ustaleń organu, których skarżący w istocie nie kwestionuje, należne mu ww. świadczenia zostały do dnia rozwiązania stosunku służbowego wypłacone. Natomiast przepisy pragmatyki służbowej nie przewidują nabycia prawa do ww. świadczeń z tytułu nierekompensowanych godzin ponadwymiarowej służby. Nie powielając zatem, zdaniem Sądu, trafnej argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż żądanie skarżącego w tym zakresie nie posiada uzasadnionych podstaw.

Co zaś się tyczy wypłaty należności płatnych dodatkowo 100% z tytułu pracy w godzinach ponadwymiarowych wypracowanych do dnia [...] sierpnia 2005 r. w nocy, niedziele i święta przepisy pragmatyki służbowej funkcjonariuszy SG nie przewidują takiej rekompensaty. Trafnie Komendant Główny SG podniósł, iż ustawa o Straży Granicznej i przepisy wydane na jej podstawie mają charakter kompleksowy i nie odsyłają w zakresie uposażenia i świadczeń pieniężnych ze stosunku służbowego do stosowania przepisów Kodeksu pracy. Tym samym instytucja dodatku do wynagrodzenia płatnego 100 % za każdą godzinę nadliczbową przepracowaną w porze nocnej, niedziele i święta (art. 15112 § 1 pkt 1 lit. a-c k.p.) nie może być stosowana w odniesieniu do funkcjonariuszy SG zatrudnionych na postawie stosunku administracyjnoprawnego, bowiem nie mają do nich zastosowania przepisy regulujące wynagrodzenie, świadczenia pieniężne i czas pracy pracowników zatrudnionych na podstawie stosunku pracy.

Zgodnie z art. 118 ust.1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 12 oraz ust. 3 otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatkowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3 (który stanowi, iż w zamian za czas służby przekraczający normę godziną w okresie rozliczeniowym funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze).

Pomijając kwestię pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu ww. ekwiwalentu pieniężnego należy podnieść, iż skarżący ubiega się o rekompensatę pieniężną za godziny ponadnormatywne wypracowane w służbie do dnia [...] sierpnia 2005 r.

Świadczenie w postaci ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3, zostało wprowadzone do ustawy o Straży Granicznej ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757). Wcześniej ustawa o Straży Granicznej w ogóle nie przewidywała takiego świadczenia. Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. wprowadziła uprawnienie dla zwolnionych funkcjonariuszy do otrzymania m.in. ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, udzielony na podstawie art. 37 ust. 3 nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata. Jednocześnie w art. 23 ust. 1 omawianej noweli zastrzeżono, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje za służbę w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, pełnioną po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej. Ta zaś weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2005 r. Z powyższego zapisu ustawy nowelizującej wynika w sposób jednoznaczny, że uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje funkcjonariuszom SG dopiero za służbę pełnioną od dnia 24 sierpnia 2005 r. Konsekwencją powyższego zapisu ustawowego jest treść § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariuszy Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. nr 186 poz. 1560), zgodnie z którym przepisy rozporządzenia określające sposób obliczania i wypłacania ekwiwalentów za niewykorzystany czas wolny od służby, stosuje się od dnia 24 sierpnia 2005 r.

Skarżący nie może skutecznie ubiegać się o rekompensatę w postaci ekwiwalentu pieniężnego za służbę w wymiarze ponadnormatywnym pełnioną do dnia 23 sierpnia 2005 r. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi konieczność odwoływania się do zasady określającej zakaz retroakcji, w sytuacji gdy sam ustawodawca w sposób precyzyjny określił od kiedy funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby. Nie można bowiem uznać, że nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych. Na podkreślenie zasługuje zatem, że realizując wniosek skarżącego i wypłacając ekwiwalent za ponadnormatywny czas służby pełnionej przez skarżącego do dnia [...] sierpnia 2005 r., organ naruszyłby jasny i jednoznaczny przepis art. 23 ustaw z dnia 22 kwietnia 2005 r., w sytuacji braku podstaw do stosowania przepisu znowelizowanego art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej w odniesieniu do skarżącego.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, na ocenę zasadności roszczenia skarżącego nie może mieć też wpływu nowelizacja art. 118 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o Straży Granicznej wprowadzona ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1351), która zniosła ograniczenie, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje "nie więcej niż za ostatnie 3 lata". Przyczyną braku podstaw do wypłaty skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, nie jest to, że ubiegał się o wypłatę ekwiwalentu za więcej niż 3 lata wstecz. Istota problemu w tej sprawie dotyczyła bowiem tego, że z mocy art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. nowelizującej ustawę o Straży Granicznej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje funkcjonariuszom Straży Granicznej dopiero za służbę pełnioną od dnia [...] sierpnia 2005 r., a przepis ten nadal obowiązuje i nie został zmieniony ani uchylony przez ustawę nowelizującą z dnia 27 września 2013 r. W związku z powyższym skarżącemu nie można zrekompensować dochodzonych przez niego roszczeń w formie ekwiwalentu pieniężnego za służbę pełnioną przed tą datą.

Przedmiotowe zagadnienie było przedmiotem rozważań NSA i tak w wyroku z dnia 1 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 83/16 Sąd ten stwierdził, iż dopiero z dniem 24 sierpnia 2005 r. funkcjonariusze Straży Granicznej uzyskali uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby za służbę pełnioną w wymiarze przekraczającym normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej pełnioną po dniu wejścia w życie tej ustawy. Następstwem tego zapisu jest § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariuszy Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. Nr 186, poz. 1560), który stanowi, że przepisy rozporządzenia określające sposób obliczania i wypłacania ekwiwalentów za niewykorzystany czas wolny od służby, stosuje się od dnia 24 sierpnia 2005 r. (tak też NSA w wyroku z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 927/16 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.