Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 339/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 29 par. 1, art. 33 pkt 1, art. 34 par. 1 i par. 1a
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant p.o. specjalisty Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 września 2012r. sprawy ze skargi spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza G. z dnia "[...]" w przedmiocie uznania za niedopuszczalne zarzutów wniesionych przez P.Sp. z o.o. w B. w zakresie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr "[...]".

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.prowadzi egzekucję administracyjną wobec majątku P. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza G. z dnia "[...]". o nr od "[...]" do nr "[...]", obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2005-2006.

Pismem z dnia 2 czerwca 2010r., sprecyzowanym pismem z dnia 10 czerwca 2010r., zobowiązana Spółka wniosła zarzuty, na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. nr 229, poz.1954 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podniosła, że wymiar podatku od nieruchomości za grunty położone w B. jest bezprawny, gdyż są to grunty rolne. Czynności geodezyjne poprzedzające zmiany w klasyfikacji także były bezprawne, co potwierdziła kontrola Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Błędne oznaczenia użytków gruntowych spowodowały, iż niewłaściwie określono kryterium rozstrzygające o sposobie opodatkowania.

Organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi powyższe zarzuty celem wyrażenia stanowiska w sprawie.

Postanowieniem z dnia "[...]" Burmistrz G. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ww. postanowienie z przyczyn formalnych i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (postanowienie z dnia "[...]"). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji, postanowieniem z dnia "[...]"., uznał zarzuty za niedopuszczalne. W wyniku rozpoznania zażalenie od tego postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (postanowienie z dnia "[...]").

Postanowieniem z dnia "[...]", wydanym na podstawie art.33 i art.34 u.p.e.a., organ I instancji uznał zarzuty za niedopuszczalne. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że zarzut podnoszony przez Spółkę – nieprawidłowego naliczenia podatku od nieruchomości – był już podnoszony w odrębnym postępowaniu, które zakończyło się wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nr "[...]" i "[...]" z dnia "[...]". oraz nr "[...]" i "[...]" z dnia "[...]". Decyzjami tymi utrzymano w mocy decyzje organu I instancji w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2005-2006. Zaznaczył nadto, że zarzut zobowiązanej Spółki obecnie jest też przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu przed Regionalną Izbą Obrachunkową. Odnosząc się do zarzutu Kolegium, iż z akt sprawy nie wynika jaka jest podstawa prawna należności - czy jest to deklaracja/zgłoszenia, co wynika z tytułów wykonawczych, czy też decyzja co wynika z postanowień organu I instancji, wskazano, że był to błąd formalny, który w żaden sposób nie ma wpływu na wysokość wymierzonego podatku od nieruchomości.

Na opisane postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie, w którym podtrzymała swoje stanowisko.

W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 33 u.p.e.a. i wskazał, że zawiera on zamknięty katalog zarzutów. Zarzut podnoszony przez Spółkę, Kolegium zakwalifikowało jako zarzut nieistnienia zobowiązania. Zauważyło także, że wydanie postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu jest konieczne, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia (art. 34 § 1a u.p.e.a.).

Kolegium stwierdziło, że jedynym zarzutem Spółki był fakt, że winna ona płacić podatek rolny, a nie od nieruchomości, zaś zmiana kwalifikacji gruntu odbyła się z naruszeniem prawa. Zgodziło się z organem I instancji, że argumenty te były już podnoszone w postępowaniach dotyczących wymiaru podatku za lata 2005-2006, w których to postępowaniach Kolegium utrzymało w mocy decyzje wymiarowe. Podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wniesienie zarzutów nie może stanowić kolejnej "instancji" mającej na celu skontrolowanie zasadności ustalenia zobowiązania pieniężnego.

W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 34 §1a u.p.e.a., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że zarzuty zgłaszane przez skarżącą były już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku za lata 2005-2006, w sytuacji gdy zarzut nieistnienia obowiązku oparty jest na podstawach innych niż opisane przez organ, bowiem już po wydaniu decyzji wymiarowych zaistniały przyczyny wskazujące na zasadność uchylenia czynności materialno-technicznej skutkującej toczącą się obecnie egzekucją – decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa stwierdził nieważność decyzji Starosty z dnia "[...]"., a nadto złożony został wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o uchylenia czynności materialno-technicznej z dnia "[...]"., która skutkowała toczącą się obecnie egzekucją administracyjną - co nigdy dotychczas nie było przedmiotem rozpoznania w sprawie. Postanowieniu zarzuciła również naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a., poprzez jego błędne niezastosowanie, w sytuacji gdy postępowanie kontrolne przeprowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa i wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich, jednoznacznie wskazują, iż w obrocie prawnym funkcjonuje niewłaściwe oznaczenie konturów użytków gruntowych działki nr 2 w B. za okres od "[...]". do "[...]", co dotychczas nie było przedmiotem rozpoznania w sprawie, a zatem zarzut nieistnienia obowiązku oparty na ww. podstawach nie mógł być i nie był wcześniej podnoszony przez skarżącą.

Nadto skarżąca wniosła o :

- zażądanie od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa akt sprawy nr "[...]" wraz z decyzją z dnia "[...]" - na okoliczność stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia "[...]".,

- dopuszczenie dowodu z wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o uchyleniu czynności materialno-technicznej z dnia "[...]" – na okoliczność zasadności zażądania informacji od Starosty G. czy ww. postępowanie zostało wszczęte oraz zasadności zawieszenia postępowania w przypadku toczenia się postępowania administracyjnego w tej sprawie,

- dopuszczenie dowodu z wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich – na okoliczność celowości wszczęcia postępowania administracyjnego o uchylenie czynności materialno-technicznej z 2004r. – w przypadku uchylenia tejże czynności zarzuty skarżącego o nieistnieniu zobowiązania podatkowego są zasadne.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 3 września 2012r. Spółka podtrzymała swoje stanowisko w spawie, podkreślając, że sprawa klasyfikacji gruntów nie była nigdy rozpatrywana przez SKO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Istota sporu w rozpoznanej sprawie sprowadza się do kwestii, czy wierzyciel prawidłowo zastosował art. 34 § 1a u.p.e.a., w konsekwencji stwierdzenia, że zarzuty podniesione przez skarżącą były już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Innymi słowy, czy był zobowiązany do merytorycznego odniesienia się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów, czy też nie.

Zgodnie z art. 29 §1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to m.in., że w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja wymiarowa, będąca podstawą egzekucji, organ egzekucyjny nie ma kompetencji do badania jej legalności. Konieczność badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ustawodawca nakłada natomiast na wierzyciela. Wierzyciel ma bowiem w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela.

Stosownie do brzmienia art. 34 §1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 pkt 8 tej ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Z kolei w art. 34 § 1a u.p.e.a., wskazano, że w przypadku zarzutu zobowiązanego, który jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zarzutu.

W orzecznictwie podkreśla się, że wymieniony przepis niejako pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu , jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Ma to na celu wyeliminowanie sytuacji, w której dochodziłoby do konkurencji postępowania wymiarowego i egzekucyjnego (por. wyroki : NSA z dnia 18 marca 2010r., sygn. akt II FSK 2007/09, WSA w Łodzi z dnia 2 października 2008r., sygn. akt III SA/Łd 11/08, publ. CBOIS).

Zauważyć jednakże należy, iż zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 u.p.e.a. jest niedopuszczalny wyłącznie wówczas, gdy ten sam zarzut, a nie na przykład jakiekolwiek związane z nim okoliczności, jest lub był przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu (tak też NSA w wyroku z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt II FSK 1631/10, publ. CBOIS). Wszelkie inne dopuszczalne zarzuty wierzyciel ma obowiązek rozpatrzyć zgodnie z art. 34 u.p.e.a.

W art. 33 u.p.e.a. ustawodawca zawarł zamknięty katalog zarzutów w sprawie powadzenia postępowania administracyjnego. Jednym z nich jest nieistnienie obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). Na ten właśnie zarzut powołała się skarżąca, podnosząc, iż sporne grunty winny zostać opodatkowane podatkiem rolnym, a nie podatkiem od nieruchomości. Zdaniem skarżącej opodatkowanie podatkiem od nieruchomości jest konsekwencją sprzecznej z prawem zmiany klasyfikacji przedmiotowych gruntów.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że : " (...) argumenty te były już podnoszone w postępowaniach dotyczących wymiaru podatku za lata 2005 i 2006, w których to postępowaniach Kolegium utrzymało w mocy decyzje wymiarowe (decyzje Kolegium nr: "[...]","[...]"). Argument ten był także przedmiotem rozważań Kolegium w postępowaniach o nr "[...]" oraz "[...]", w których zapadły rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia odpowiednio decyzji Kolegium nr : "[...]","[...]"." Do akt sprawy organ nie dołączył jednakże, ani akt spraw zakończonych ww. decyzjami, ani też uwierzytelnionych kserokopii wymienionych decyzji. Nie przytoczył nawet stosownych fragmentów z odwołań od decyzji wymiarowych i wniosków strony o wznowienie postępowań w tychże sprawach, z których wynikałaby treść podnoszonych wówczas zarzutów.

Tym samym, zdaniem Sądu, organ nie ustalił w sposób jednoznaczny, jaka była dokładna treść odwołań i wniosków o wznowienie postępowań w sprawach wymiarowych. Samo zawarcie cytowanych wyżej twierdzeń w zaskarżonej decyzji nie może skutkować przyjęciem, iż zarzuty podnoszone przez skarżącą w niniejszej sprawie, były już podnoszone we wcześniejszych postępowaniach, bez możliwości skonfrontowania tych zarzutów, bez powołania się na znajdujące się w aktach sprawy dowody.

Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, o czym stanowi art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a. Wobec braku dokonania stosownych ustaleń w sprawie, braku dowodów w aktach sprawy, na podstawie których organ wywiódł swoje stanowisko, Sąd stwierdził naruszenie zasad wyrażonych w art. 7, 8 i 11 oraz przepisów art.77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.), dalej jako KPA.

Powołane przepisy stanowią, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.7, art.77 § 1 i art.80 KPA). Przepis art. 8 KPA nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, zaś art. 11 KPA obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. W rozpoznanej sprawie organ tych obowiązków nie wypełnił.

Wskazane naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dopiero dokładne przeanalizowanie treści wniosków i zarzutów podnoszonych przez skarżącą w sprawach zakończonych decyzjami o numerach: "[...]","[...]","[...]" i "[...]" z zarzutami wniesionymi w niniejszej sprawie, będzie mogło stanowić podstawę do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionych zarzutów, bądź też podstawę rozpatrzenia tych zarzutów jako dopuszczalnych. Bez dokonania takiej analizy i jednoznacznego stwierdzenia, na podstawie zebranych dowodów, że zgłoszony jest ten sam zarzut, stwierdzić należy, że wydanie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne.

Rozpoznając zatem sprawę ponownie, organ zobowiązany będzie do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania na jego podstawie oceny, czy udowodniona została okoliczność wniesienia tego samego zarzutu. W uzasadnieniu postanowienia, organ winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz wyjaśnić stronie przesłanki, którymi się kierował przy załatwieniu sprawy.

Sąd odmówił przeprowadzenia dowodów zgłoszonych w skardze, bowiem wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o uchyleniu czynności materialno-technicznej z dnia "[...]". pochodzi z dnia "[...]", zaś wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia "[...]". złożone zostało w formie nieuwierzytelnionej kserokopii i tym samym nie stanowi dokumentu. Stosownie zaś do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., co już zostało podkreślone, sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, a zgodnie z art.106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Sąd odmówił także zawieszenia postępowania na podstawie art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie uchylenia wadliwej – zdaniem skarżącej – czynności materialno-technicznej z dnia "[...]"., nie jest zagadnieniem wstępnym w niniejszym postępowaniu.

Z przedstawionych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzec należało jak w sentencji wyroku.

Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono w kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia.