Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 686/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c art. 188
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

20 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 374/13 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Stowarzyszenia [...] w W. kwotę 580 ( pięćset osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2013 roku, sygn. akt: IV SA/Wa 374/13, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. (dalej jako: "Stowarzyszenie") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Stan faktyczny niniejszej sprawy jest następujący:

Prezydent miasta stołecznego Warszawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 roku, nr [...] – na podstawie art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej jako: "ustawa") – stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie garażu i parkingów samochodowych wraz z towarzyszącą im infrastrukturą o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha w ramach budowy kompleksu biurowego z usługami i handlem na nieruchomościach położonych przy ul. [...] w W. (działki nr ewid. [...] oraz części działek nr ewid. [...] obręb [...]).

Pismem z dnia 13 września 2012 roku Stowarzyszenie złożyło odwołanie od ww. decyzji wnioskując jednocześnie o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 roku, nr [...] – na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") – stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2012 roku stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W motywach rozstrzygnięcia organ powołując się na treść art. 44 ustawy wskazał, iż organizacja ekologiczna może wnieść odwołanie od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji. W sprawie planowane zamierzenie inwestycyjne zostało zakwalifikowane jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko był fakultatywny. Prezydent m.st. Warszawy, po przeanalizowaniu przesłanek określonych w art. 63 ust. 1 ustawy, odstąpił od nałożenia tego obowiązku. W ocenie Kolegium, przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie nie stanowiło postępowania, w którym wymagany był udział społeczeństwa, zatem w sprawie nie znajdują zastosowania regulacje art. 44 ustawy, w świetle których Stowarzyszenie jako organizacja ekologiczna mogłoby skutecznie wnieść środek zaskarżenia. Jednocześnie Kolegium przypomniało, że Stowarzyszenie nie przystąpiło do udziału w postępowaniu w trybie art. 31 K.p.a., a więc odwołanie zostało wniesione przez podmiot, który nie posiada legitymacji do działania w sprawie.

Stowarzyszenie [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Stowarzyszenie powołując się na orzecznictwo ETS wskazało, że w sprawie niezbędne było przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko z udziałem społeczeństwa, ze względu na przekroczenie progu określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 213, poz. 1397 ze zm.) oraz ze względu na spełnienie przez inwestycję kryteriów selekcji wymienionych w załączniku nr III dyrektywy 85/337/EWG. Stowarzyszenie legitymację do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wywodziło z art. 9 Konwencji z Aarhus.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 15 listopada 2013 roku oddalił skargę Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 roku. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż Stowarzyszenie nie uczestniczyło w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 roku, a organ odwoławczy prawidłowo uznał, że Stowarzyszenie nie miało legitymacji do wniesienia odwołania od tejże decyzji, jako wydanego w konkretnego rodzaju sprawie, tj. niewymagającej udziału społeczeństwa. Cytując przepis art. 127 K.p.a. Sąd zaakcentował, iż legitymację do wniesienia odwołania od decyzji posiada podmiot spełniający przesłanki określone w art. 28 K.p.a., bądź też podmiot, któremu przysługuje status strony postępowania na podstawie przepisów szczególnych. Prawo do wniesienia odwołania od decyzji przysługuje organizacji społecznej, jeżeli posiada ona status strony w postępowaniu lub została dopuszczona do udziału w postępowaniu w pierwszej instancji. Organizacja społeczna może uczestniczyć w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej (zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu), w sytuacjach określonych w art. 44 ustawy, a także na zasadach ogólnych, określonych w art. 31 § 1 K.p.a., a więc, gdy wykaże, że dopuszczenie jej do postępowania na prawach strony jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i przemawia za tym interes społeczny. W świetle art. 44 ustawy dla wzięcia udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu dotyczącym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezbędne jest ustalenie, że dane postępowanie jest zakwalifikowane jako postępowanie wymagające udziału społeczeństwa. Możliwość udziału społeczeństwa, w tym organizacji ekologicznej, zagwarantowana jest w postępowaniu w którym dokonywana jest ocena oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia (art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. "c" ustawy).

W sprawie organ pierwszej instancji odstąpił od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji, co – w ocenie WSA – oznacza, że organ ten nie miał obowiązku zapewnienia udziału społeczeństwa w tym postępowaniu, skoro wedle art. 79 ust. 1 ustawy społeczeństwo ma zapewniony udział w postępowaniu, w ramach którego prowadzona jest ocena oddziaływania na środowisko.

W tych warunkach Stowarzyszenie mogłoby skutecznie wnieść odwołanie od decyzji tylko w sytuacji gdyby zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony na podstawie art. 31 § 2 K.p.a., co w sprawie nie nastąpiło. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło, że Stowarzyszenie nie posiada legitymacji prawnej do udziału jako strona w postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wyjaśnił, że dyrektywa 85/337/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE L z dnia 28 stycznia 2012 roku, nr 26, str.1), została implementowana do polskiego porządku prawnego najpierw ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2008 roku nr 25, poz. 150 ze zm.), a obecnie ustawą z dnia 3 października 2008 roku. W dacie orzekania przez Kolegium obowiązywała dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 roku w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (weszła w życie w dniu 17 lutego 2012 roku), która w swej treści zawiera identyczny zapis, czyli art. 11 regulujący udział społeczeństwa, jak dotychczasowy przepis art. 10 dyrektywy 85/337/WE. Wobec tego, iż ww. przepisy zostały implementowane do polskiego porządku prawnego, ich wykładnia nie może prowadzić do wniosków oczywiście sprzecznych z jednoznacznie sformułowanymi przepisami ustawy implementującej. Dyrektywa z 2011 roku reguluje dostęp zainteresowanej społeczności do procedury odwoławczej od decyzji, w ramach której przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko, a więc z udziałem społeczeństwa. Dalsze uprawnienia stron do wnoszenia środka zaskarżenia od decyzji, której wydanie nie wiązało się z przeprowadzeniem konsultacji społecznych, wynikają z przepisów krajowych, czyli z art. 31 § 1 K.p.a.

Następnie Sąd wyjaśnił, iż w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dokonano transpozycji załącznika i dyrektywy 85/337/WE. Kwestionowana przez Stowarzyszenie kwalifikacja przedsięwzięć w ww. rozporządzeniu stanowi – zgodnie z art. 4 ust. 3 dyrektywy – warunki selekcji określone w załączniku III (transponowanymi do prawodawstwa krajowego poprzez art. 63 ust. 1 ustawy). Ich wprowadzenie pozwala wykluczyć przedsięwzięcia, których realizacja ze względu na swój charakter, rozmiar lub lokalizację, nie będzie w żadnym przypadku niosła ze sobą prawdopodobieństwa znacząco negatywnego oddziaływania na środowisko.

Odnosząc się do treści powołanego przez Stowarzyszenie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 kwietnia 2009 roku, sygn. C-75/08, Sąd stwierdził, że wyrok ten nie dotyczy dopuszczalności wniesienia odwołania przez organizację ekologiczną, a kwestii obowiązku uzasadnienia decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i dopuszczalności skargi wniesionej do sądu na decyzję, która nie została uzasadniona, choć – istotnie – Trybunał wskazał w treści wspomnianego wyroku na konieczność zapewnienia zainteresowanym osobom należytej kontroli nad decyzjami o odstąpieniu od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Zdaniem Sądu, rozwiązania proceduralne obowiązujące w polskim porządku prawnym zapewniają kontrolę tego typu decyzji podmiotom, które wykażą interes prawny (stronom postępowania), i to zarówno w administracyjnym toku instancji, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wskazane argumenty – w ocenie Sądu – stanowią podstawę do oddalenia skargi Stowarzyszenia na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.").

Kwestionując powyższy wyrok w całości Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną domagając się w jej treści uchylenia tegoż wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasadzenia od organu na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., kontestowanemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj.:

- art. 44 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Stowarzyszenie nie miało legitymacji czynnej do wniesienia odwołania, gdyż na skutek odstąpienia od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, nie mogło ono brać udziału w postępowaniu;

- art. 9 ust. 1, 2, 3, 4 i 5 Konwencji z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 roku o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji w sprawach dotyczących środowiska oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U z 2003 roku nr 78, poz.706) w zw. z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie w wyniku przyjęcia, iż Konwencja nie jest umową międzynarodową, która może być bezpośrednio stosowana bez konieczności dokonywania zmian w systemie prawnym państwa, które te konwencje podpisało i ratyfikowało;

- art. 1 ust. 2 i art. 10a dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 roku w sprawie oceny skutków wywieranych przez przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. U. L 175, s. 40) zmienionej dyrektywą 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 roku przewidującą udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniającą w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE, obecnie (tekst jednolity) dyrektywa 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 roku w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, poprzez ich niezastosowanie;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 31 i art. 134 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W motywach skargi jej autor wyjaśnił, iż przepis art. 44 ust. 1 i 2 ustawy, art. 1 ust. 2 i art. 10a dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 roku oraz art. 9 ust. 1, 2, 3, 4 i 5 Konwencji z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 roku, powinny być łącznie tak odczytywane, iż organizacja ekologiczna może brać udział w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej bez względu na to, czy jest lub nie jest przeprowadzana ocena oddziaływania na środowisko. Z tego powodu – zdaniem skarżącego kasacyjnie – nie zasługuje na uwzględnienie pogląd Sądu I instancji, jakoby Konwencja z Aarhus nie była umową międzynarodową, która może być bezpośrednio stosowana bez konieczności dokonywania zmian w systemie prawnym państwa, które Konwencję tę podpisało i ratyfikowało. Przepisy te, mimo że zawierają ogólne sformułowania, powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu istnienia uogólnionego interesu społecznego. W tej sytuacji Sąd I instancji poza art. 1 ust. 2 i art. 10a dyrektywy 85/337/EWG był również zobowiązany, w zakresie dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla organizacji ekologicznych reprezentujących społeczność, wziąć pod uwagę postanowienia art. 9 Konwencji z Aarhus, która jako umowa międzynarodowa może być bezpośrednio stosowana. Nie czyniąc zaś tego Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów wskazanych w petitum skargi.

Sąd naruszył także przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 134 i art. 31 K.p.a., bowiem skoro Sąd I instancji uznał, że Stowarzyszenie nie mogło wziąć udziału w postępowaniu na podstawie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy, to jego wniosek powinien być rozpoznany w oparciu o przepis art. 31 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik inwestora – [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi jej autor wyjaśnił, iż przepisy Konwencji z Aarhus nie mogą być stosowane bezpośrednio, bowiem są one zobowiązaniem władz państwa, które ratyfikowało tę Konwencję, do podjęcia działań legislacyjnych i ustanowienia przepisów, które będą realizowały przepisy tej Konwencji. Przepisy Konwencji z Aarhus powinny być uwzględniane przy ustaleniu istnienia uogólnionego interesu społecznego, jednakże Stowarzyszenie nie wykazało, że w sprawie zostały pominięte przepisy ww. Konwencji. To Stowarzyszenie pomija interes społeczny, poprzez swoje działanie, gdyż opóźnia rozpoczęcie inwestycji korzystnej dla mieszkańców W. Stowarzyszenie w sprawie nie wykazało w jaki sposób dopuszczenie go do udziału w postępowaniu jako organizacji ekologicznej miałoby być poparte interesem społecznym, jaki jest interes Stowarzyszenia w procedurach podejmowania decyzji. Stowarzyszenie nie przedstawiło żadnego dowodu, który potwierdzałby, że w sprawie istnieje zagrożenie dla środowiska. Podobnie Stowarzyszenie zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 31 i art. 134 K.p.a. nie wykazało, iż jego statutowe cele uzasadniają wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Stowarzyszenie nie umotywowało również w jaki sposób dopuszczenie go do postępowania miałoby być poparte interesem społecznym. W sprawie – zdaniem autora odpowiedzi na skargę kasacyjną – czynności Stowarzyszenia nie mają na celu dbania o interes społeczny i środowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej wskazują na naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego i zasługują na uwzględnienie, a wobec braku zarzutów podważających prawidłowość ustalonego w sprawie stanu faktycznego zasadnym jest rozstrzygnięcie w oparciu o art. 188 P.p.s.a. Przepis ten – w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny – wskazuje, iż tenże Sąd w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, mając na uwadze niekwestionowany w sprawie stan faktyczny, skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach.

Skarga kasacyjna wywiedziona w sprawie opiera się na czterech zarzutach.

Pierwszy z tych zarzutów wskazuje na naruszenie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Stowarzyszenie nie miało legitymacji czynnej do wniesienia odwołania, gdyż na skutek odstąpienia od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, nie mogło ono brać udziału w postępowaniu.

Odnosząc się do powyższego zarzutu przede wszystkim należy wskazać, iż stosownie do art. 44 ust. 1 ustawy, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 K.p.a. nie stosuje się. Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu, przy czym w postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony (art. 44 ust. 2 ustawy).

Zacytowane przepisy posługują się pojęciem "postępowania wymagającego udziału społeczeństwa", dlatego niezbędnym jest dokonanie jego wykładni. Pojęciem tym posługuje się także art. 5 ustawy stanowiąc, że każdy ma prawo uczestniczenia, na warunkach określonych ustawą, w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Mimo to brak jest w ustawie definicji tego pojęcia. Przepis art. 3 pkt 8 ustawy definiując pojęcie "oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko" wskazuje, iż jest to postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (lit. a), uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień (lit. b) oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (lit. c). Zacytowana definicja "oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko" ma charakter otwarty, bowiem posługuje się określeniem "w szczególności". Tymczasem zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy, ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko poprzedza decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, a przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy).

Uwzględniając okoliczność, iż wydana w sprawie decyzja o stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko – art. 84 ust. 1 ustawy uregulowana jest w rozdziale 3 pt. "Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach", co sugeruje, że wydana w sprawie decyzja o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jest postacią decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Za takim poglądem przemawia także okoliczność, iż decyzja o braku potrzeby jest swoistym odpowiednikiem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla określonego rodzaju inwestycji. Jednakże – z drugiej strony – art. 63 ust. 1 ustawy stanowi, iż obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia (w ramach to którego postępowania organ – zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy – ma obowiązek zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu) mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie wskazane w tym przepisie uwarunkowania. Jednocześnie – zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy – postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W sprawie postanowienie wydane w trybie art. 63 ust. 2 ustawy stanowiło podstawę wydania decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 84 ust. 1 ustawy), co sugeruje, że takowa decyzja nie jest wydawana w toku postępowania, o którym mowa w art. 3 pkt 8 ustawy, zatem organ nie ma obowiązku zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w tym postępowaniu.

Konkludując powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Sądu I instancji oraz w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż decyzja stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 84 ust. 1 ustawy) nie jest wydawana w toku postępowania wymagającego udziału społeczeństwa, zatem przepis art. 44 ustawy nie ma w takiej sytuacji zastosowania. Wobec tego pierwszy zarzut skargi kasacyjnej – w ocenie składu orzekającego – nie jest uzasadniony.

Odnosząc się do kolejnego podniesionego w sprawie zarzutu, a mianowicie tezy stanowiącej o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 31 i art. 134 K.p.a., w kontekście powyższych uwag należy wskazać, iż z zacytowanego przepisu art. 44 ust. 1 i 2 ustawy wynika, iż w tymże przepisie regulowany jest udział organizacji ekologicznej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, czyli – uwzględniając powyższe uwagi – postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bądź decyzji o odmowie wydania środowiskowych uwarunkowań (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 września 2013 roku, sygn. akt: II SA/Ol 436/13 i inne, wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast, udział takiej organizacji w postępowaniu, które nie wymaga udziału społeczeństwa (a z takowym będziemy mieli w przypadku wydania decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko) regulowany będzie przepisami ogólnymi, czyli w tym przypadku w art. 31 K.p.a.

Przenosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy niniejszej wyjaśnić wypada, iż wydana przez organ pierwszej instancji decyzja stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko kończyła postępowanie, w ramach którego organ nie miał obowiązku zapewnienia udziału społeczeństwa, zatem – jak słusznie wskazał Sąd I instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze – przepis art. 44 ust. 2 ustawy nie znajdował w sprawie zastosowania. Mimo to skarga kasacyjna, a także skarga skierowana do Sądu I instancji zasługują na uwzględnienie z powodu stwierdzenia naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w zw. z art. 31 i art. 134 K.p.a. Niewątpliwie postępowanie w sprawie zakończyło się wydaniem decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, zatem – stosownie do przedstawionych wcześniej uwag – udział organizacji ekologicznej w takim postępowaniu regulowany jest przepisami ogólnymi, czyli treścią art. 31 K.p.a. W odwołaniu od decyzji pierwszej instancji jego autor wskazał, jako podstawę prawną dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu m.in. przepis art. 31 § 2 K.p.a., co – jak się okazuje – umknęło uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Co więcej, w świetle wskazanej podstawy prawnej wniosku Stowarzyszenia zawartego w odwołaniu, zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie zawarte w konkluzji postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż Stowarzyszenie nie wystąpiło do organu z wnioskiem w trybie art. 31 § 1 K.p.a. Wniosek w tym przedmiocie został zawarty w odwołaniu, nie ma bowiem prawnego wymogu zawarcia takowego wniosku w odrębnym piśmie lub tylko na konkretnym etapie postępowania.

W tym miejscu odnosząc się do zarzutu zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż Stowarzyszenie nie umotywowało, że za jego dopuszczeniem przemawia interes społeczny, należy wyjaśnić, iż brak takowego uzasadnienia nie może stanowić podstawy do odmownego załatwienia wniosku. W takiej sytuacji organ zobowiązany do rozpoznania takowego wniosku, uznawszy że nie jest on należycie umotywowany, powinien zobowiązać jego autora do wykazania takowego interesu.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, a mianowicie argumentu, iż w sprawie naruszono przepis art. 1 ust. 2 i art. 10a dyrektywy Rady 85/337/EWG poprzez niezastosowanie, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w kwestionowanym rozstrzygnięciu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Powołane przepisy zawarte w dyrektywie, zostały implementowane do polskiego porządku prawnego, zatem nie znajdują one zastosowania w sprawie. Przepisy dyrektywy skierowane są do państw członkowskich i określają cel, który powinien zostać osiągnięty w wyznaczonym terminie, a wybór metody i sposobu realizacji tegoż celu należy do państw członkowskich. Natomiast, jeżeli przepisy dyrektywy nie zostały implementowane do krajowego porządku prawnego, to w relacji podmiot – państwo można się na nie powołać jeżeli są precyzyjne, bezwarunkowe oraz wyekspirował termin transpozycji dyrektywy do prawa krajowego (bądź implementacja była niepełna lub nieprawidłowa). W takim przypadku obowiązuje zasada pierwszeństwa stosowania w takim przypadku prawa unijnego nad prawem krajowym. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że dyrektywa 85/337/EWG znowelizowana dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE została z dniem 15 listopada 2008 roku, tj. z dniem wejścia w życie ustawy, w pełni implementowana do polskiego porządku prawnego. W zakresie udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu administracyjnym implementacja nastąpiła w przepisie art. 44 ustawy.

Także na uwzględnienie nie zasługuje zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 9 ust. 1, 2, 3, 4 i 5 Konwencji z Aarhus w zw. z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie w wyniku przyjęcia, że Konwencja nie jest umową międzynarodową, która może być bezpośrednio stosowania oraz tezy stanowiącej o naruszeniu. Realizacja bowiem uprawnień z ww. przepisów Konwencji z Aarhus dotyczy udziału społeczeństwa tzw. zainteresowanej społeczności, czego nie należy utożsamiać w prawie polskim z uznaniem za stronę w danym postępowaniu administracyjnym w świetle art. 28 i 29 K.p.a. lub udziałem na prawach strony w świetle art. 31 § 3 K.p.a. W tej sprawie – co podniesiono wyżej – uprawnienie organizacji ekologicznej w tym zakresie przedmiotowym – należy więc wywodzić z unormowania art. 44 ustawy lub art. 31 K.p.a. Innymi słowy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, już sam przepis art. 31 § 1 K.p.a. zapewnia na gruncie rozpatrywanej sprawy odpowiednią i jednocześnie zgodną ze standardami konstytucyjnymi oraz prawnomiędzynarodowymi ochronę organizacji społecznych działających na rzecz ochrony środowiska.

W konkluzji podzielając pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2004 roku (OSK 81/04, OSP 2004/11/135), przyjąć wypada, iż wyprowadzenie wadliwych wniosków ze stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji, w której skarga powinna zostać uwzględniona jest naruszeniem przepisów innych, niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 P.p.s.a., ponieważ naruszenie prawa sprowadzało się jedynie do wyprowadzenia wadliwych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. Przyjmuje się, że tak samo należy zakwalifikować uchylenie zaskarżonej decyzji zamiast oddalenia skargi. Uchylenie kontestowanego w skardze rozstrzygnięcia organu administracji, podczas gdy należało skargę oddalić, musi być kwalifikowane jako naruszenie przepisów inne niż naruszenie przepisów postępowania, o których stanowi art. 188 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2009 roku, II OSK 1269/09).

Z tego względu uznając, że w rozpoznawanej sprawie miało miejsce w istocie naruszenie prawa, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 188 P.p.s.a. rozpoznać skargę. Z tych względów uchylono zaskarżony wyrok oraz postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] grudnia 2012 roku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 188 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.