Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 480/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 35 ust. 1, art. 35 ust. 2, art. 35 ust. 3
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Dnia 17 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 roku ze skargi A. J. na decyzję Wojewody z dnia 23 marca 2017 roku nr [...] w przedmiocie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 marca 2017 r., nr [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą") – po rozpoznaniu odwołań wniesionych przez A. J. i E. S.A. Oddział w K. od decyzji Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia 11 stycznia 2017 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania na rzecz A. J. za zmniejszenie wartości należącej do niej nieruchomości gruntowej – uchylił zaskarżoną decyzje w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia 18 października 1961 r., nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K., działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (wówczas: Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm. – dalej "u.z.t.w.n.") i po rozpatrzeniu wniosku Zakładów E. , zezwoliła tym zakładom na przeprowadzenie przez tereny gromad: K., K., R. powiatu K. przewodów naziemnych służących do przesyłania energii elektrycznej oraz innych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów zgodnie z planem sytuacyjnym załączony do wniosku oraz zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej z dnia 27 października 1960 r., nr [...] wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K., Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego.

Powyższa linia została przeprowadzona między innymi przez działkę nr [...] (numeracja według obecnego wyodrębnienia ewidencyjnego – uw. Sądu), w obrębie 17, ark. 2 we wsi S..

Umową darowizny w formie aktu notarialnego z dnia 15 marca 1996 r., nr Rep. A [...] dotychczasowi właściciele K. J. i J. J. przenieśli rzecz A. J. do majątku odrębnego nieruchomości składające się z szeregu działek położonych we wsiach S. i G. , gmina K.. Przedmiotem umowy była między innymi działka nr [...] w S. (§ 1, lit. B aktu).

Decyzją z dnia 4 maja 1998 r., [...] Wójt Gminy K., działając na podstawie art. 95 ust. 4 oraz art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (wówczas: Dz. U. Nr 115, poz. 741; obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., 2147; dalej "u.g.n.") zatwierdził projekt podziału działki nr [...] na działki [...] i [...].

Wnioskiem z dnia 4 lutego 2016 r. A. J. wystąpiła do Starosty z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia na jej rzecz odszkodowania za zajęcie w 1961 r. części jej działki nr [...] pod budowę napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV relacji T.-K.. Jako podstawę prawną powołała art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

W uzasadnieniu wniosku A. J. wyjaśniła, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia 18 października 1961 r. zobowiązano Zakłady E. do dokonania przy współudziale rzeczoznawcy "opisu szkód wyrządzonych właścicielom nieruchomości w związku z wejściem na teren objęty zezwoleniem i przedłożenie operatu szacunkowego". Skarżąca podkreśliła dalej, że w decyzji mowa była jedynie o szkodach wyrządzonych przy prowadzeniu samych prac. Nadto ani jej poprzednikom prawnym ani jej samej nie przyznano żadnego odszkodowania za zajęcie części nieruchomości, na której wzniesiono linię i związane z nią urządzenia. A. J. powołała się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Po 180/15 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym podkreślono, że osobą uprawnioną do odszkodowania jest były, to jest w dacie wywłaszczenia, właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej. Zaznaczyła także, że art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n, czyli do wszystkich stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania.

W następstwie wyżej opisanego wniosku Starosta pozyskał do akt archiwalną dokumentację dotyczącą działki [...] oraz zrealizowanej na niej inwestycji energetycznej. Dnia 7 września 2016 r. zlecił także przygotowanie operatu szacunkowego w sprawie określenia zmniejszenia wartości nieruchomości stanowiącej działkę [...] we wsi S. wskutek posadowienia na jej terenie napowietrznej linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV wraz ze stanowiskiem słupowym.

Powyższy operat przygotował rzeczoznawca majątkowy K. N. dnia 21 października 2016 r.

Pismem z dnia 23 listopada 2016 r., nr [...] Starosta zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie odszkodowania za ograniczenie prawa własności działki [...], w dniu 19 grudnia 2016 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, a następnie zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego (pismo z dnia 20 grudnia 2016 r.).

Decyzją z dnia 11 stycznia 2017 r., nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2 i ust. 6 u.g.n. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w dacie decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 125 – uw. WSA, dalej "K.p.a."), orzekł o ustaleniu na rzecz A. J. odszkodowania w wysokości [...] zł za zmniejszenie wartości nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę [...] w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z niej poprzez zezwolenie Zakładom E. na przeprowadzenie przez część tej nieruchomości napowietrznej linii wysokiego napięcia 11 kV relacji T.-K. – na mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. , Wydział Spraw Wewnętrznych z dnia 18 października 1961 r., nr [...]). Jednocześnie Starosta zobowiązał E.-O. S.A. w G., Oddział w K. do wypłaty odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od daty, gdy decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu wyżej wskazanej decyzji organ szczegółowo opisał okoliczności sprawy. Zwrócił także uwagę, że roszczenia odszkodowawcze przysługują tym osobom, które zostały wywłaszczone, a ich zaspokojenie wyklucza dopuszczalność zgłoszenia tego rodzaju roszczeń przez następców prawnych. Zdaniem Starosty, jeżeli jednak roszczenie nie zostało dotychczas zgłoszone, a – tak jak w przypadku A. J. – nieruchomość została nabyta w drodze sukcesji uniwersalnej po osobach, które w dniu wydania decyzji były jej właścicielami, to wówczas następca prawny może się domagać odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Odwołanie od decyzji Starosty złożyła A. J., która uznała, że ustalone odszkodowanie jest za niskie. Podkreśliła, iż powinno ono obejmować szkody wynikłe z wartości poniesionych szkód (pieniężne wyrównanie zniszczeń) oraz zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek trwałego usytuowania na niej urządzeń przesyłowych (k. 3 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Odwołanie złożyła także E.-O. S.A. podnosząc jako zarzut między innymi fakt, że A. J. jako następca prawny poprzednich właścicieli nie ma uprawnień do otrzymania odszkodowania. Nabyła ona bowiem nieruchomość w drodze darowizny, a przeto nie jest ona następcą w zakresie roszczeń związanych z nieruchomością, które aktem darowizny nie zostały na nią przeniesione. E.-O. S.A. wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania (k. 9 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Decyzją z dnia 23 marca 2017 r., nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wskazał, że przedmiotem sporu jest to, kto jest uprawniony do odszkodowania. Rozważenia wymaga, czy mogą to być jedynie właściciele nieruchomości na dzień ograniczenia sposobu korzystania z niej, względnie również ich następcy prawni w drodze sukcesji uniwersalnej albo w drodze przelewu wierzytelności w oparciu o umowę cesji. Wojewoda powołując się na orzecznictwo sądów stanął na stanowisku, że z roszczeniem o ustalenie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości może wystąpić tylko właściciel, którego prawo zostało ograniczone w momencie budowy linii przesyłowej. Uprawnionym nie może być natomiast osoba, która nabyła nieruchomość w inny sposób niż na zasadzie sukcesji uniwersalnej, po wybudowaniu urządzeń. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się bowiem ściśle z faktem dokonania uszczerbku w przysługującym podmiotowi prawie własności.

Przenosząc powyższe na grunt sprawy Wojewoda wyjaśnił, że wnioskodawczyni nabyła nieruchomość w drodze czynności cywilnoprawnej jaką jest umowa darowizny z dnia 15 marca 1996 r. zawarta pomiędzy J. J. i K. J. a A. J.. Ta ostatnia nie wstąpiła zatem w ogół praw i obowiązków pierwotnego właściciela. Organ dodał też, że z akt nie wynika, iż A. J. zawarła dodatkowe porozumienie w sprawie przeniesienia uprawnień do żądania odszkodowania za nabytą nieruchomość.

Końcowo Wojewoda wskazał, że Starosta powinien ustalić, czy A. J. jest podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania, w szczególności czy zawarła z J. J. i K. J. dodatkowe porozumienie w sprawie przeniesienia uprawnienia do żądania odszkodowania za nieruchomość.

Skargę od decyzji Wojewody złożyła A. J.. Zarzuciła naruszenie art. 129 ust. 5 w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. poprzez nieprawidłową interpretację i uznanie, że nie stała się właścicielem nieruchomości położonej w S. w następstwie sukcesji uniwersalnej, mimo je jest jedynym dzieckiem – jedyną córką osób, którym ograniczono własność nieruchomości. Nawet więc jeśli uznać, że umowa darowizny nie przeniosła na nią uprawnienia do domagania się odszkodowania, to i tak – jako jedyny spadkobierca w chwili śmierci rodziców – nabyła to uprawnienie. W jej ocenie błędnym jest zatem założenie, że nie nabyła roszczenia odszkodowawczego przysługującego rodzicom. Do skargi skarżąca dołączyła kopię odpisu zupełnego aktu urodzenia (przy następnym piśmie dosłała oryginalny egzemplarz odpisu), z którego wynika, że jest córką A. J. i K. J..

A. J. w skardze odrębnie podniosła także zarzut naruszenia art. 128 ust. 4 u.g.n. i podniosła, że ustalone odszkodowanie powinno uwzględniać dwa elementy; wartość poniesionych szkód (pieniężne wyrównanie zniszczeń) oraz zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek trwałego usytuowanie na niej urządzeń przesyłowych.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji Wojewody i przyznanie na jej rzecz odszkodowania w wyższej kwocie aniżeli uczyniono to w decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

W trakcie rozprawy sądowej w dniu 17 sierpnia 2017 r. A. J. podtrzymała skargę. Oświadczyła dodatkowo, że jest jedyną spadkobierczynią również po J. J., który był bratem jej matki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia skargi.

Przed przystąpieniem do dalszych szczegółowych rozważań Sąd podkreśla, że zaskarżona decyzja Wojewody ma charakter kasacyjny (decyzja uchylająca), a jej podstawą prawną jest art. 138 § 2 K.p.a. W myśl tego przepisu "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".

Powyższe oznacza, że w przypadku decyzji kasacyjnej nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania istoty sprawy na etapie drugiej instancji administracyjnej, ale do przekazania sprawy ponownie do rozpatrzenia w pierwszej instancji w celu uzupełnienia dostrzeżonych braków. W przypadku kontroli legalności decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (według stanu prawnego obowiązującego do dnia 1 czerwca 2017 r., który ma jednak zastosowanie do niniejszej sprawy na podstawie przepisów przejściowych – zob. art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 935) sąd kontroluje więc przede wszystkim to, czy w danym przypadku zachodziły podstawy do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Z powyższych względów sąd powstrzymał się od merytorycznego rozpoznania podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 128 ust. 4 u.g.n. dotyczącego kwestii wysokości odszkodowania, jakie powinno być ustalone na rzecz A. J.. Kwestia ta nie była bowiem przedmiotem wypowiedzi Wojewody, jako że ten zdecydował przekazaniu sprawy do rozpatrzenia Staroście z innych przyczyn, a mianowicie niewyjaśnienia kwestii podmiotowej – legitymacji skarżącej do ubiegania się o wnioskowane odszkodowanie. To ostatnie jest z kolei warunkiem wstępnym orzekania o odszkodowaniu i jego wysokości.

Jak wskazano, ze względu na charakter zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia 23 marca 2017 r., nr [...], zasadniczym zagadnieniem jest ustalenie, czy przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. (będącego jej podstawą prawną) ziściły się. To ostatnie, zdaniem organu, wiązać się miało z wystąpieniem wątpliwości dotyczących legitymacji A. J. do występowania o wnioskowane przez nią odszkodowanie.

W niniejszej sprawie ustalone zostało, że:

- linia elektroenergetyczna, z której powstaniem A. J. łączy obowiązek odszkodowawczy, została posadowiona na działce nr [...] przed jej nabyciem przez skarżącą; inwestycję realizowano w oparciu o decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia 18 października 1961 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 35 u.z.t.w.n.;

- brak jest informacji, aby w związku z realizacją powyższej decyzji zostało ówcześnie ustalone i wypłacone odszkodowanie;

- skarżąca nabyła nieruchomość obejmującą działkę nr [...] na podstawie umowy darowizny w formie aktu notarialnego z dnia 15 marca 1996 r., nr Rep. A [...] od dotychczasowych właścicieli K. J. i J. J..

Starosta ustalając na rzecz A. J. odszkodowanie uznał, że nabyła ona prawa do nieruchomości na skutek sukcesji uniwersalnej, co prowadziło do przeniesienia także uprawnień do odszkodowania z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Wojewoda z kolei zauważył, że nabycie nieruchomości nastąpiło jedynie na podstawie umowy cywilnoprawnej, która nie przewidywała przeniesienia na A. J. uprawnień do żądania odszkodowania za realizację w jej obrębie linii energetycznej. Wojewoda polecił zatem Staroście badać, czy nie doszło do przeniesienia tego uprawnienia na skarżącą w drodze odrębnego porozumienia (uznając, że od tego zależy, czy odszkodowanie w ogóle może być ustalone).

Natomiast w treści skargi A. J. (zarzucając naruszenie art. 129 ust. 5 w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n.) nie zaprzeczyła, że rzeczywiście otrzymała działkę nr [...] na podstawie umowy darowizny, ale zauważyła, że jest jedyną córką osób, którym ograniczono własność nieruchomości i jako jedyny spadkobierca, po śmierci rodziców, nabyła to uprawnienie.

Mając na uwadze powyższe kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie, na obecnym jej etapie, jest przede wszystkim to, czy istotnie w sprawie występują wątpliwości dotyczące legitymacji skarżącej do występowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęcie jej na potrzeby linii elektroenergetycznej, a jeżeli tak, to czy rozwianie tych wątpliwości wymagało wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Jako podstawę prawną swych żądań skarżąca wskazała art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. W myśl art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. (Dodać można, że zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu). Z kolei art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Skarżąca domaga się odszkodowania za szczególną postać wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, do jakiego doszło na skutek decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia 18 października 1961 r., nr [...] zezwalającej Zakładom E. na przeprowadzenie przez tereny gromad: K., K., R. powiatu K. przewodów naziemnych służących do przesyłania energii elektrycznej oraz innych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów zgodnie z planem sytuacyjnym oraz zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej z dnia 27 października 1960 r., nr [...] wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K., Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego.

Decyzję z dnia 18 października 1961 r. wydano na podstawie art. 35 u.z.t.w.n., który w dacie jej wydania stanowił, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem prezydium powiatowej rady narodowej zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach – zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową – ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n.). Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługiwało prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją (art. 35 ust. 2 u.z.t.w.n.). Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń powodowało, że nieruchomość nie nadawała się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlegała wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w omawianej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości (art. 35 ust. 3 u.z.t.w.n.)

Osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie – w tym także za szczególną jego postać przewidzianą w art. 124 u.g.n., względnie jeszcze wcześniej w art. 35 u.z.t.w.n. – jest "osoba wywłaszczona" (art. 128 ust. 1 u.g.n.), czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia (zwany też "poprzednim właścicielem"). Poza tym, na zasadach ogólnych, także jego następca prawny na mocy sukcesji uniwersalnej, a więc przede wszystkim spadkobierca poprzedniego właściciela będącego osobą fizyczną. Godzi się zauważyć, że taki krąg podmiotów legitymowanych jest generalnie charakterystyczny dla żądań (roszczeń) powstających w związku z wywłaszczeniem nieruchomości. Potwierdza to przepis art. 136 ust. 3 u.g.n., który w odniesieniu do bodaj nie mniej istotnego rodzaju takich żądań (roszczeń) – jakim jest żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia – expressis verbis przesądza, że z takim żądaniem może wystąpić poprzedni właściciel lub jego spadkobierca.

W ocenie Sądu również te podmioty – poprzedni właściciel względnie jego następca prawny pod tytułem ogólnym – są co do zasady legitymowane do występowania z żądaniem odszkodowania za dokonane wywłaszczenie (tu: za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z przeprowadzeniem linii elektroenergetycznej).

Biorąc pod uwagę treść decyzji Wojewody Sąd wskazuje dodatkowo, że nie jest również wykluczone przyjęcie, iż legitymowanym do ubiegania się o rozważane odszkodowanie może być też nabywca nieruchomości, na którego poprzedni (wywłaszczony) właściciel scedował uprawnienie do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości. Pogląd taki został wyrażony między innymi w orzeczeniu, na które powołała skarżąca w we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie – w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2015 r., II SA/Po 180/15 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy:

- po pierwsze, że z całą pewnością sama umowa darowizny w formie aktu notarialnego z dnia 15 marca 1996 r., nr Rep. A [...], którą dotychczasowi właściciele K. J. i J. J. przenieśli rzecz A. J. szereg działek położonych we wsiach S. i G., gmina K., w tym także działkę nr [...] w S., nie może być traktowana jako czynność prawna przenosząca zarazem uprawnienie do wystąpienia przez skarżącą z żądaniem przyznania odszkodowania. Rozważana darowizna wiąże się bowiem z syngularnym charakterem sukcesji, więc nabyciem konkretnego prawa, a nie wstąpieniem w ogół praw i obowiązków zbywcy (zwanym sukcesją uniwersalną). Uzupełniająco Sąd zaznacza, iż odnotował, że przedmiotem umowy z dnia 15 marca 1996 r. było najprawdopodobniej gospodarstwo rolne (zob. § 10 aktu notarialnego). To jednak także nie powoduje zmiany charakteru sukcesji (zob. np. E. Kremer, Odpowiedzialność za zobowiązania związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, Kraków 2004, s. 48-49);

- po drugie, że w umowie darowizny z dnia 15 marca 1996 r. nie znalazło się postanowienie dotyczące przeniesienia na nabywcę uprawnienia do żądania odszkodowania związanego z wcześniejszym przeprowadzeniem przez nieruchomość linii elektroenergetycznej.

Mając to na uwadze zdaniem Sądu należy się zgodzić z Wojewodą, że materiał dowodowy, w zakresie w jakim został on dotychczas zebrany przez Starostę, rzeczywiście nie daje podstawy do przyjęcia, iż A. J. należy do kręgu osób, które mogą ubiegać się o odszkodowanie związane z przeprowadzeniem przez jej działkę nr [...] linii elektroenergetycznej. Kwestia ta wymaga weryfikacji – zaistniała więc potrzeba uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a. Podstaw legitymacji skarżącej dostatecznie nie wyjaśniono (naruszono art. 77 § 1 K.p.a.), a zarazem "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".

Z wymienionych powodów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Wojewody jest w okolicznościach sprawy trafna, stąd skierowana przeciwko niej skarga podlega oddaleniu.

Odrębnej uwagi wymaga natomiast kwestia podniesiona przez A. J. w skardze dotycząca nabycia przez nią spadku po rodzicach. Skarżąca twierdzi w treści zarzutu skargi, że jest "jedynym dzieckiem – jedyną córką osób, którym ograniczono własność nieruchomości". Stanowisko to ponawia w dalszej argumentacji podnosząc, iż "jest jedynym dzieckiem jej rodziców – pierwotnych właścicieli nieruchomości i poza nią nie ma już żadnego innego spadkobiercy".

Wypowiedzi skarżącej sugerują, że działka [...] została jej darowana przez rodziców, po których następnie nabyła ona także spadek. Sąd w tym miejscu odnotowuje, że A. J. nie nabyła jednak działki [...] od obu rodziców, ale od matki K. J. i jej brata J. J. (z aktu notarialnego z dnia 15 marca 1996 r. wynika, że A. J. jest siostrzenicą J.). To jednak nie zmienia faktu, że najprawdopodobniej (tak twierdzi skarżąca, choć tej kwestii organy obu instancji w ogóle nie badały) A. J. jest spadkobiercą przynajmniej jednej z osób – K. J., która była poprzednim właścicielem nieruchomości obejmującej działkę [...]. Ma ona zatem rację, że w drodze spadkobrania mogła więc nabyć prawa od żądania odszkodowania związanego z przeprowadzeniem spornej linii elektroenergetycznej. Dodać w tym miejscu trzeba, że A. J. w toku rozprawy sądowej wyjaśniła, że przypadły jej także prawa spadkowe po J. J. – poprzednim właścicielu nieruchomości i bracie matki.

Sąd podkreśla, że powyższe kwestie dotyczące spadkobrania po członkach rodziny, zgłoszone po raz pierwszy w skardze, wymagają dopiero zbadania przez Starostę. Mogą one bowiem mieć zasadnicze znacznie z punktu widzenia legitymacji A. J. do ubiegania się o wnioskowane przez nią odszkodowanie.

Badanie uprawnień spadkowych powinno objąć kwestie związane z ustaleniem praw skarżącej do spadku po matce, a także jej bracie J. J..

Sąd ubocznie i uzupełniająco odnotowuje, że badanie sukcesji uniwersalnej w kontekście nabycia przez skarżącą praw do odszkodowania będącego następstwem wykonania Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. decyzji z dnia 18 października 1961 r., nr [...] powinno również uwzględniać ustalenie, czy K. J. i J. J. byli uprawnieni do tego odszkodowania. Według treści aktu notarialnego z dnia 15 marca 1996 r., nr Rep. A [...] poprzedni właściciele – K. J. i J. J. – swe prawo do nieruchomości obejmującej działkę 352 mieli nabyć dnia 5 sierpnia 1974 r.

Opisane wyżej okoliczności związane z ustaleniem zakresu praw spadkowych przypadających skarżącej wymagają wyjaśnień. Potwierdza to tylko, iż zachodziła potrzeba ponowienia postępowania administracyjnego w pierwszej instancji w celu weryfikacji, czy A. J. należy do kręgu osób legitymowanych do ubiegania się o wnioskowane przez nią odszkodowanie.

Sąd dodaje w tym miejscu uzupełniająco, że jego rolą jest kontrola działalności administracji publicznej, stąd nie mógł on samodzielnie, w braku jakiejkolwiek wypowiedzi organu, przeprowadzić postępowania wyjaśniającego i czynić ustaleń co do praw spadkowych przypadających A. J.. W okolicznościach sprawy właściwym trybem służącym ocenie tych kwestii jest postępowanie administracyjne, które na skutek decyzji Wojewody będzie kontynuowane. Z kolei decyzja pierwszoinstancyjna Starosty nie mogła się ostać, gdyż opierała się ona na przedwczesnym i chybionym, wprost w niej wyrażonym założeniu, że sama umowa darowizny z 1996 r. prowadziła do sukcesji uniwersalnej praw zbywców nieruchomości na nabywcę.

Mając to wszystko na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), oddalił skargę.