Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 775/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 4 pkt 7, pkt 8, pkt 10, pkt 12, art. 78 ust. 1 i ust. 3, art. 201 ust. 1-3
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 174, art. 176, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędziowie NSA Janusz Zajda del. NSA Piotr Piszczek (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. P. W. T. S.A. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 599/07 w sprawie ze skargi Z. P. W. T. S.A. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany danych w zgłoszeniu celnym 1. Oddala skargę kasacyjną; 2. Zasądza od Z. P. W. T. S.A. w S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. P. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 599/07, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. P. W. T. S.A. w S., oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany danych zawartych w zgłoszeniu.

Przedstawiając w uzasadnieniu orzeczenia stan sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu [...] września 2006 r. na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] Z. P. W. T. S.A. w S., za pośrednictwem upoważnionej Agencji Celnej, zgłosiły do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony z Rosji antracyt. Kwotę należności obliczono na podstawie dokumentów załączonych do ww. zgłoszenia (faktury handlowej nr [...] dnia [...] sierpnia 2006 r., faktury transportowej, deklaracji elementów dotyczących wartości celnej D.W.1.).

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z. odmówił PPHU "S." Sz. i A. R. spółce jawnej wszczęcia postępowania w sprawie zmiany nieprawidłowych danych zawartych w zgłoszeniu celnym z uwagi na to, że żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną w przedmiotowej sprawie.

Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. Z. P. W. T. S.A. w S. (dalej: skarżąca) złożyły do Naczelnika Urzędu Celnego w Z. wniosek o kontrolę dokumentów w trybie art. 78 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r. ze zmianami; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne Rozdział 2 Tom 4, str. 307, dalej: WKC) oraz zmianę wagi i wartości celnej importowanego z Rosji antracytu. Skarżąca wyjaśniła, że dostawa realizowana była w ramach umowy ramowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. zawartej ze szwajcarską firmą M. E. AG (dalej: kontrahent) na dostawę antracytu o niskiej zawartości składników lotnych o określonych parametrach jakościowych. Po dokonaniu zgłoszenia celnego i kontroli jakościowej importowanego towaru, Spółka zareklamowała jego część w ilości 467,90 t i odmówiła przyjęcia towaru. Kontrahent uznał reklamację i w dniu 11 września 2006 r. wystawił na reklamowaną ilość towaru notę kredytową nr [...], przejmując tym samym ponownie prawo własności reklamowanego towaru i stając się jego dysponentem. Zadysponował wysyłkę zareklamowanej partii towaru do CZH O. E. stacji S. Płd. (S. M.), ponieważ towar został zakupiony przez firmę PPUH "S." Sz. i A R. spółkę jawną.

Skarżąca spółka oświadczyła, że zakupiła i zapłaciła kontrahentowi wyłącznie za towar, który nie podlegał reklamacji. Reklamacja zakupionego towaru została przeprowadzona na zasadach określonych w umowie ramowej. Zgodnie z § 10 umowy, kupujący ma prawo odstąpić od umowy, w przypadku znaczącej różnicy w parametrach jakościowych pomiędzy zrealizowaną dostawą a wymaganiami kupującego. Podstawę faktyczną do odstąpienia przez importera od przedmiotowej umowy stanowiły wyniki badań próbek jakości. Skarżąca wyjaśniła również, że nie składała wniosku, o którym mowa w art. 238 ust. 2 pkt b WKC z uwagi na to, że nabyty towar nie opuścił obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej.

Organ I instancji wezwał skarżącą do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących reklamowanej partii antracytu.

W odpowiedzi na wezwanie organu skarżąca wyjaśniła, że reklamację zaimportowanego towaru zgłosiła telefonicznie na początku września i telefonicznie otrzymała potwierdzenie o uznaniu reklamacji przez kontrahenta. Oficjalne potwierdzenie reklamacji przyszło e-mailem w dniu 25 października 2006 r. Nota kredytowa wpłynęła do Spółki 18 września 2006 r. Wagony z reklamowanym antracytem przyjechały do miejsca odbioru w dniach 10 i 12 września 2006 r., a w dniach 11 i 13 września 2006 r. zostały skierowane do stacji S. M.

PPHU "S." Sz. i A R. spółka jawna poinformowała, że 15 września 2006 r. została jej przesłana pocztą elektroniczną oferta szwajcarskiej spółki, a w dniu 18 września 2006 r. wystawiła zamówienie nr [...] na zakup przedmiotowej partii antracytu. Do pisma Spółka dołączyła dokument potwierdzający wpływ faktury nr [...] w dniu 13 października.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z. odmówił zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że importowany na podstawie ww. zgłoszenia towar w wyniku zmiany statusu celnego stał się towarem wspólnotowym. Późniejsze rozporządzanie tym towarem w związku ze złożoną reklamacją dotyczyło towaru wspólnotowego, gdyż towar ten nie opuścił obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Odnosząc się w uzasadnieniu do zarzutu naruszenia art. 78 ust. 3 WKC i art. 23 ust. 4 prawa celnego, organ odwoławczy stwierdził, iż w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego towar został zgłoszony na podstawie prawidłowych i kompletnych danych. Nowe okoliczności faktyczne pojawiły się już po przyjęciu zgłoszenia celnego, lecz sprzedany przez dostawcę – szwajcarską spółkę towar był już towarem wspólnotowym. Nie jest możliwe ponowne dopuszczenie do obrotu towaru zakupionego przez PPUH "S." Sp. Jawna, gdyż towar został już do wolnego obrotu dopuszczony.

Z. P. W. T. S.A. w S. złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego, zarzucając:

- naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, dalej: Ordynacja podatkowa) przez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy związanych z ustaleniem statusu celnego towaru objętego reklamacją i odstąpieniem od umowy w związku z niezgodnością towaru z warunkami kontraktu, wyrażającego się w błędnym przyjęciu, iż odstąpienie przez stronę od umowy ramowej miało miejsce w dniu 11 września 2006 r.

- naruszenie art. 66 i art. 238 ust. 1 WKC przez ich niezastosowanie w sprawie,

- naruszenie art. 78 ust. 3 WKC przez jego błędną wykładnię wyrażającą się w błędnym przyjęciu, iż procedura dokonywania zgłoszenia celnego została zastosowana w oparciu o prawidłowe i pełne dane.

Zdaniem skarżącej organy błędnie przyjęły datę odstąpienia od umowy na dzień, kiedy jej kontrahent uznał reklamację i wystawił notę kredytową. Powyższa data może być co najwyżej uznana za datę, w jakiej kontrahent przyjął do wiadomości, że skarżąca spółka odstąpiła od umowy w zakresie dostawy partii antracytu w łącznej ilości 467,90 ton. W ocenie skarżącej nieprawidłowe jest przyjęcie, że właścicielem towaru ponownie stała się szwajcarska spółka, ponieważ nigdy nie przestała nim być, zaś umowa nie została nigdy zawarta.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. uznał, że skarga nie jest zasadna.

Sąd I instancji stwierdził, że kwestie własnościowe nie mają znaczenia dla należności celnych związanych z przywozem towaru, istotny jest bowiem fakt jego przywozu i dopuszczenia do obrotu. Dłużnikiem celnym jest każda osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty długu celnego (art. 4 pkt 12 WKC), a "należności celne przywozowe" oznaczają cła i opłaty o równoważnym skutku należne przy przywozie towarów (art. 4 pkt 10 WKC). Zgodnie z art. 201 pkt 1 WKC dług celny w przywozie powstaje w wyniku m. in. dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym, a stosownie do pkt 2 - dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.

Zdaniem WSA błędnie organy przyjęły, że odstąpienie od umowy przez skarżącą w części dotyczącej wadliwego towaru nastąpiło z datą 11 września 2006 r., kiedy to firma M. E. AG uznała reklamację i wystawiła notę kredytową. Odstąpienie od umowy jest czynnością jednostronną i następuje z chwilą złożenia oświadczenia woli adresatowi, nie wymaga więc akceptacji drugiej strony. Skutki swe czynność ta rozciąga wstecz (ex tunc), co słusznie podkreśla skarżący, choć błędnie wskazuje podstawę prawną, bowiem sama wola odstępującego (art. 395 Kodeksu cywilnego) nie była w tym wypadku wystarczającą przesłanką odstąpienia, lecz musiała iść w parze ze stwierdzoną wadą rzeczy. Jest to jednak okoliczność bez znaczenia w sprawie, skoro, jak wskazano, o pozycji dłużnika celnego nie przesądza status właściciela rzeczy, lecz fakt wprowadzenia tej rzeczy we własnym imieniu na wspólnotowy obszar celny.

Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organów, że brak powrotnego wywozu towaru poza teren Unii Europejskiej uniemożliwia dokonanie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 238 ust. 1 WKC Sąd uznał, że trafnie wyjaśnił organ odwoławczy, iż w świetle tego przepisu należności celne przywozowe podlegają zwrotowi lub umorzeniu wówczas, gdy okaże się, że należność dotyczy towarów objętych daną procedurą celną i nie przyjętych przez importera z powodu ich wadliwości lub niezgodności z warunkami kontraktu, w wyniku realizacji którego dokonano przywozu tych towarów, w chwili określonej w art. 67 WKC. WSA podkreślił, że zwrot lub umorzenie należności celnych przywozowych uzależnione jest m.in. od tego czy towary zostały wywiezione poza obszar celny Wspólnoty. Stwierdził, że przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem niesporne jest, że towar nie został wywieziony poza obszar celny Wspólnoty, lecz przekazany innej firmie, która nabyła nieprzyjęty przez skarżącego towar od szwajcarskiego sprzedawcy, ale już na terenie Wspólnoty.

WSA stwierdził, że skoro zgłoszenie celne było prawidłowe, bowiem skarżący wprowadził na teren Wspólnoty dany towar w ramach zgłaszanej procedury, to nie było podstaw do sprostowania zgłoszenia. Przepis art. 78 ust. 3 WKC służy do korygowania zgłoszenia w razie jego niezgodności ze stanem faktycznym, która w omawianym przypadku nie zachodziła.

W ocenie Sądu I instancji zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania wyjaśniającego (art. 121 §1 i art. 122, art. 123, art. 187 §1, art. 191 Ordynacji podatkowej) nie zasługiwały na uwzględnienie. Organy celne działały zgodnie z przepisami prawa i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w L. z dnia 11 marca 2008 r. wniosły Z. P. W. T. S.A. w S. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły:

- rażące naruszenie art. 78 ust. 1 i 3 WKC poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w błędnym przyjęciu, że procedura zgłoszenia celnego została zastosowana w oparciu o prawidłowe i pełne dane, a zgłoszenie jest zgodne ze stanem faktycznym i pomimo uzyskania prawidłowych danych, nie podjęcie działań w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane;

- rażące art. 201 ust. 3 WKC poprzez uznanie, że dłużnikiem celnym jest jedynie skarżąca.

Spółka zaskarżyła wyrok w całości i wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi z uwzględnieniem wniosku skarżącej o zmianę danych zawartych w zgłoszeniu celnym, będącym przedmiotem niniejszego postępowania, ewentualnie

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w L.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że z chwilą odstąpienia przez nią od umowy zmianie uległ stan faktyczny ujawniony w zgłoszeniu celnym. Skutkiem odstąpienia od umowy, w dacie dokonania zgłoszenia, towar objęty zgłoszeniem został wprowadzony na wspólnotowy obszar celny na rzecz dwóch podmiotów - w części w jakiej nie nastąpiło odstąpienie - na rzecz skarżącej, w części objętej odstąpieniem od umowy na rzecz dostawcy lub jego klienta.

Skarżąca spółka nie zgodziła się ze stwierdzeniem Sądu I instancji, że dłużnikiem staje się tylko osoba "wprowadzająca rzecz we własnym imieniu na wspólnotowy obszar celny".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W nawiązaniu do zarzutów skargi kasacyjnej wyjaśnienia wymaga, że treść art. 176 p.s.a. w brzmieniu, iż skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać, m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie - w zestawieniu z art. 183 § 1 tej ustawy - oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od konkretnie oznaczonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego "w granicach skargi kasacyjnej" (poza przypadkiem nieważności postępowania) i z zastrzeżeniem możliwości przytaczania przez strony jedynie nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych.

Skarżący wbrew regulacjom określonym w cyt. powyżej przepisach p.p.s.a., skargę kasacyjną oparł na naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub błędną ocenę przez organ administracji publicznej, a nie przez sąd administracyjny w ramach kontroli stosowania norm prawa materialnego przez organ. Niezależnie od błędnie sformułowanych zarzutów kasacji podnoszonych w zakresie "stosowania prawa", nie zaś w procesie kontroli stosowania prawa, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje usprawiedliwionych podstaw do wzruszenia zaskarżonego wyroku w aspekcie zarzutu "naruszenia art. 78 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r. ze zm.) – przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się – zdaniem kasatora – w błędnym przyjęciu, że procedura zgłoszenia została zastosowana w oparciu o prawidłowe i pełne dane, a zgłoszenie jest zgodne ze stanem faktycznym i prawnym i pomimo uzyskania prawidłowych danych, niepodjęcie działań w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. trafnie ocenił stan faktyczny i prawny w zarzucanym kontekście normatywnym. Skoro zgłoszenie celne było prawidłowe, albowiem skarżący wprowadził towar na teren Wspólnoty w ramach zgłoszonej procedury, nie było prawnych podstaw do zastosowania art. 78 ust. 3 WKC. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, iż kwestie własnościowe nie mają prawnego znaczenia dla należności celnej związanej z przywozem towaru. Dłużnikiem jest bowiem każda osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty długu celnego (art. 4 pkt 12 WKC), zaś należności celne przywozowe oznaczają cła i opłaty o równoważnym skutku, należne przy przywozie towarów (art. 4 pkt 10 WKC). Trafnie również Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 201 ust. 1 WKC – dług celny w przywozie powstaje w wyniku m.in. dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym, a stosownie do ust. 2 – dług ten powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Zasadnie również Sąd I instancji ocenił jako nienaruszające prawo zaskarżone decyzje organów obu instancji, skoro bezsporna była okoliczność braku powrotnego wywozu towaru poza teren Unii Europejskiej; tym samym nie zaistniała przesłanka dokonania zmiany zawartych w zgłoszeniu celnym w postulowanym zakresie przez skarżącego.

Zważyć należy, że zgodnie z art. 4 pkt 7 WKC za towary wspólnotowe uznać należy towary "przywiezione z państw lub terytoriów będących częścią obszaru celnego Wspólnoty i dopuszczone do obrotu". Natomiast w świetle art. 4 pkt. 8 WKC towary wspólnotowe tracą swój status celny z chwilą opuszczenia obszaru celnego Wspólnoty. Zakup towaru przez "S." Sz. i A. R. spółkę jawną został dokonany w chwili, kiedy towar ten był już dopuszczony do obrotu na obszarze celnym, jako towar wspólnotowy. W opisanym powyżej stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia art. 201 ust. 3 WKC poprzez uznanie, że dłużnikiem celnym jest "jedynie skarżąca".

Wobec powyższego działając na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.