Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 251/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ,art. 48, art. 67 ust.1, art. 77 ust. 1, art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Maria Serafin-Kosowska /spr./ Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany NSA Bożena Wieczorska Protokolant sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 6 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją zawartą w JDA SAD nr [...] z dnia [...] września 1996r. Dyrektor Urzędu Celnego dopuścił do obrotu dwa samochody osobowe marki Mercedes 140 nr nadwozia [...] i [...]sprowadzone z Niemiec przez M.A. i w oparciu o przedłożone dowody zakupu oraz deklaracje wartości celnej wymierzył w łącznej kwocie 6.227 zł / 3.113,50 zł + 3.113,50 zł/.

Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 1998r. Dyrektor Urzędu Celnego wznowił z urzędu postępowanie zakończone wymienioną wyżej decyzją i w dniu [...] sierpnia 1998r. wydał decyzję nr [...] w której uchylił wskazany wyżej wymiar cła i dokonał ponownego wymiaru w łącznej kwocie 49.865,60 zł / 30.692,60 zł + 19.173 zł/ oraz wezwał importera M.A. do dopłaty cła w kwocie 43.638 zł – powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] grudnia 1998r. nr [...].

Według ustaleń poczynionych w decyzjach wydanych w postępowaniu wznowieniowym, wartości celne przedmiotowych samochodów podane w zgłoszeniu celnym były zaniżone /co wynikało między innymi z materiałów nadesłanych przez Prokuraturę Rejonową przy piśmie z dnia 23 stycznia 1998r./. Mianowicie faktury zakupu a także świadectwa EUR 2 budziły wątpliwości zarówno ze względu na oznaczenie sprzedawcy, jak i datę ich wystawienia /późniejszą, niż data importu/ i wobec tego ustalono wartość celną w oparciu o dane wskazane w wydawnictwie Eurotax co do samochodu nr nadwozia [...] oraz w oparciu o ocenę techniczną co do samochodu nr nadwozia [...].

Wnioskiem z dnia 13 marca 2005r. adresowanym do Głównego Urzędu Ceł, J.O.– Biuro Usług Detektywistycznych i Ochrony "A" Kancelaria Prawnicza w K. wniósł o "wznowienie postępowania i unieważnienie decyzji celnej SAD nr [...] z dnia [...].09. 1996".

Powołując się na podstawę prawną z art. 145 § 1 pkt. 2 kodeksu postępowania administracyjnego na uzasadnienie żądania podał, że Biuro "A" prowadziło w 1997r. – na podstawie pełnomocnictw udzielonych przez "B" S.A. oraz "C" S.S. w K. – postępowania w sprawie kradzieży i wyłudzenia odszkodowania za skradzione samochody marki Mercedes. W wyniku tego postępowania ustalono, że samochód nr nadwozia [...] zakupił J.K., zaś drugi samochód zakupił C.C., przy czym samochody te zakupione zostały w dniu 20 września 1996r. w Niemczech za kwotę po około 50 000 DEM każdy. Natomiast do odprawy celnej samochody te zgłosił M.A.. i przedłożył sfałszowane dokumenty zakupu z zaniżonymi cenami, na skutek czego obliczone zostało i zapłacone zaniżone cło /uszczuplenie cła i podatku nastąpiło łącznie o kwotę 77.752,60 zł/. Po wprowadzeniu przedmiotowych samochodów na polski obszar celny, jeden z nich został przez M.A. sprzedany J.K. a drugi S.W. i nabywcy ubezpieczyli je odpowiednio w firmie "B" i w "C" a następnie samochody te zostały skradzione w lipcu i sierpniu w Warszawie. M.A.., J.K. i kontroler celny W.A. zostali skazani przez Sądy Rejonowe w K. i w K. za fałszerstwo dokumentów celnych i przekroczenie uprawnień. Firma "A" jest pokrzywdzona w tej sprawie, gdyż "C" w K. domaga się od niej zwrotu honorarium mimo, że pracownicy tego ubezpieczyciela byli poinformowani o zaistniałym przestępstwie ale nie przekazali tej informacji – mimo obowiązku – organom celnym / firma "B" odmówiła wypłaty odszkodowania/.

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2005r. Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu opisanego wyżej wniosku odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej opisaną na wstępie decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] września 1996r. a jako podstawę prawną powołał art. 243 § 3, art. 244 § 1, art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz.U. nr 8 poz. 60 z 2005r./, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny / Dz.U. nr 75 poz. 802 z 2001r. z późn. zm./ oraz art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne / Dz.U. nr 68 poz. 623/.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ celny stwierdził, iż wnioskodawca – Koncesjonowane Biuro Usług Detektywistycznych i Ochrony "A" w K. nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie jest w tej sprawie podatnikiem, płatnikiem itd. i nie ma interesu prawnego, gdyż nie istnieje norma prawna z której dla wnioskodawcy wynikają wprost określone prawa lub obowiązki. W niniejszej sprawie podmiotem dokonującym obrotu prawnego z zagranicą był M.A. i w związku z tym w stosunku do niego z mocy prawa powstały określone uprawnienia i obowiązki przewidziane w obowiązującej w dacie importu ustawie z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne / Dz.U. nr 71 poz. 312 z 1994r. z późn. zm./.

Ponadto wznowienie postępowania jest niedopuszczalne także ze względu na upływ terminu określonego w art. 265/2/ pkt. 2 Kodeksu celnego, gdyż zgodnie z powyższym przepisem, organ celny nie wznawia postępowania, jeśli od dnia powstania długu celnego upłynęły trzy lata.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez J. O. /firma "A"/, Dyrektor Izby Celnej utrzymał powyższą decyzję w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006r.

W uzasadnieniu wymienionej wyżej decyzji, Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji własnej z dnia [...] listopada 2005r.

J.O. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powołaną wyżej decyzję z dnia [...] lutego 2006r. i wniósł o jej uchylenie " i nakazanie Organowi unieważnienie decyzji celnej JDA SAD nr [...] z dnia [...].09.1996 roku jako uzyskanej za pomocą przestępstwa w części dotyczącej właściciela pojazdu".

Skarżący zarzucił, że wniosek o wznowienie nie dotyczył postępowania podatkowego a organ celny wydając decyzję z dnia [...] września 1996r. na podstawie sfałszowanych dokumentów, umożliwił zarejestrowanie pojazdu przez M.A., chociaż samochód był kupiony przez inną osobę. Organ celny uchylił decyzję tylko w przedmiocie cła i podatku a nie uchylił w części dotyczącej właściciela. Skoro decyzja wydana została na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, to nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej. Skarżący przytoczył następnie przepisy dotyczące rejestracji pojazdów i zarzucił, że organ celny poświadczył nieprawdę w dokumentach przez co umożliwił zarejestrowanie pojazdu osobie mniemającej do tego prawa. Za błędne uznał skarżący stanowisko organu w kwestii braku podstaw do wznowienia postępowania ze względu na brak po jego stronie przymiotu strony, skoro na podstawie art. 145 § 1 pkt.4 i art. 145 "a" kodeksu postępowania administracyjnego organ celny miał obowiązek wznowienia postępowania z urzędu i powinien to uczynić z chwilą uzyskania postanowienia Prokuratora Prokuratury z dnia 19 stycznia 1998r. sygn. [...]. Skarżący podniósł także, iż działanie "Urzędu" jest niezrozumiałe , skoro wiedział o popełnionych przestępstwach ale fakt ten zataja, nie wykonuje swoich obowiązków mimo, ze Skarb Państwa narażony został na znaczną szkodę; brak działania ze strony Urzędu spowodował wypłatę przez "C" odszkodowania za skradziony samochód M.A. mimo, że nie był on właścicielem przedmiotowego pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm./ i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm./ - powoływanej dalej jako p.s.a. - Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem i nie jest przy tym związany rodzajem i zakresem zarzutów oraz wniosków wskazanych w skardze.

W nawiązaniu do okoliczności przytoczonych wyżej, w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności wymaga rozważenia kwestia, czy istotnie zaskarżona decyzja wydana została na podstawie właściwych przepisów regulujących postępowanie administracyjne tj. czy istotnie w tym zakresie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 8 poz. 60 z 2005r. z późn. zm./, czy też – jak podnosi skarżący - przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

W związku z tym podnieść przede wszystkim należy, że w dacie dokonania zgłoszenia celnego oraz wydania pierwotnej decyzji w przedmiocie dopuszczenia dopuszczenia przedmiotowych samochodów do obrotu na polskim obszarze celnym oraz o wymiarze należności celnych, obowiązywały przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne / Dz.U. nr 71 poz. 312 z 1994r. z późn. zm./.

Według unormowania zawartego w art. 1 ust.2 cyt. wyżej ustawy, w postępowaniu przed organami celnymi miały zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego /i przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/, jeśli przepisy tejże ustawy nie stanowiły inaczej. Ustawa powyższa straciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 1997r. na skutek wejścia w życie z tym dniem ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny / Dz.U. nr 23 poz. 117 z późn. zm./ - art. 297 i 298 tegoż Kodeksu. W przepisie art. 298 cyt. Kodeksu ustawodawca nakazał jednak stosowanie przepisów dotychczasowych ale tylko do rozpatrzenia tych postępowań, które zostały wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie Kodeksu / z wyjątkami mniemającymi znaczenia w niniejszej sprawie/; natomiast w niniejszym przypadku dopuszczenie do obrotu na polskim obszarze celnym przedmiotowych samochodów nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998r. Zgodnie z art. 262 cyt. Kodeksu, do postępowania w sprawach celnych miały wówczas zastosowanie odpowiednio zastosowanie przepisy art. 120 do art. 271 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 z późn. zm./.

Również powyższa ustawa – Kodeks celny utraciła moc obowiązującą z dniem 1 maja 2004r. gdyż z tym dniem - zgodnie z art. 25 i art. 39 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne /Dz.U. nr 68 poz. 623/ - weszła w życie ustawa z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne / Dz.U. nr 68 poz. 622/; w Polsce zaczął także obowiązywać Wspólnotowy Kodeks Celny.

W powyższej ustawie -Prawo celne – również zawarto odesłanie do stosowania przepisów art. 12 oraz art. 120 do art. 271 cyt. Ordynacji podatkowej do postępowania w sprawach celnych, także z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego.

Jednakże w powołanej wyżej ustawie Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne zastrzeżono, że do spraw "dotyczących długu celnego" powstałego przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej tj. przed dniem 1 maja 2004r. zastosowanie mają " przepisy dotychczasowe".

Jak wynika z przytoczonych wyżej regulacji, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego miały zastosowanie w sprawach celnych toczących się pod rządami ustawy - Prawo celne z 1989r., natomiast już od 1 stycznia 1998r. kolejne ustawy odsyłają do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Postępowanie w którym zapadła zaskarżona decyzja, zostało wszczęte na skutek wniosku skarżącego z dnia 13 sierpnia 2005r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją pierwotną z dnia [...] września 1996r, przy czym postępowanie zakończone tą właśnie decyzją było już przedmiotem postępowania wznowieniowego zakończonego powołaną wyżej decyzją ówczesnego organu II instancji tj. Prezesa Głównego Urzędu Ceł i w tym postępowaniu wznowieniowym dokonano ponownego – wyższego wymiaru cła na skutek przyjęcia wyższej wartości celnej obu importowanych samochodów.

Postępowanie wszczęte w sprawie wznowienia postępowania – zarówno na wniosek, jak i z urzędu – jest postępowaniem nadzwyczajnym uregulowanym zarówno w kodeksie postępowania administracyjnego / art. 145- 152/, jak i w Ordynacji podatkowej / art. 240 – 246/ i jest to postępowanie nowe, odrębne w stosunku do zakończonej już w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Z tego względu – co do zasady – w tymże "nowym" postępowaniu stosowane są przepisy obowiązujące aktualnie w czasie jego prowadzenia z tym jednak, że w postępowaniu tym w istocie chodzi o dokonanie kontroli czy w postępowaniu "zwykłym" dopuszczono się przy czynnościach procesowych takiego naruszenia przepisów, które stanowi / może stanowić/ przesłankę wznowienia.

W niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zainicjowane zostało wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2005r. a więc niewątpliwie w czasie obowiązywania aktualnej ustawy z 19 marca 2004r. –Prawo celne, która – jak wynika z art. 1- reguluje w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego między innymi w zakresie przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty Europejskiej a więc – niezależnie od innych kwestii – choćby z tego względu jej przepisy nie mogłyby mieć zastosowania w niniejszej sprawie odnośnie praw i obowiązków osób dokonujących przywozu towaru do Polski w 1996r. – Polska nie była wówczas członkiem tej Wspólnoty. Wszczęte obecnie postępowanie dotyczyło dopuszczalności wznowienia postępowania, którego źródłem był import samochodów i będąca skutkiem tego importu decyzja z [...] września 1996r. ówczesnego organu celnego I instancji. Przepisy obowiązującej wówczas ustawy tj. Prawa celnego z 23 grudnia 1989r. wymagały wydania przez organ celny decyzji w przypadku importu towarów miedzy innymi w zakresie wymiaru należności celnych / art. 67 ust.1, art. 77 ust. 1/ Do wykonania takiej decyzji zobowiązany był podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, co w przypadku osób fizycznych dotyczyło takiej osoby, która danym towarem bezpośrednio władała podczas kontroli celnej; chyba, że wykazała odpowiednimi dokumentami, iż obrotu dokonuje inny podmiot / art. 48 w związku z art. 2 pkt.6/. Z dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie wynika, że osobą dokonującą importu przedmiotowych samochodów był M.A.., natomiast w toku postępowania wznowienionego przeprowadzonego w 1998r. skorygowano wartość celną i wymiar cła przy wykorzystaniu między innymi materiałów nadesłanych przez Prokuraturę Rejonową Warszawa – Ochota a wskazujących na wadliwe dane - przy zgłoszeniu towarów na granicy – co do wartości samochodów oraz ich sprzedawcy na terenie Niemiec. Skarżący J.O. niewątpliwie nie był uczestnikiem postępowania celnego dotyczącego importu przedmiotowych samochodów zakończonego decyzją z dnia [...] września 1996r., nie był w jakikolwiek sposób związany z importem samochodów i dopuszczeniem ich do obrotu na polskim obszarze celnym oraz z wymiarem należności celnych i podatkowych. W toku niniejszego postępowania / tj. w przedmiocie wznowienia postępowania/ powołuje się on na swoje działania związane już z towarem krajowym, z jego ubezpieczeniem i umowami zawartymi z firmami ubezpieczeniowymi.

W uwzględnieniu okoliczności naprowadzonych wyżej brak jest podstaw do zakwestionowania w niniejszej sprawie stanowiska organu celnego co do mających zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w przedmiocie pojęcia strony / art. 133 § 1/ i w konsekwencji przyjęcia, że skarżący nie posiada przymiotu strony ze względu na brak interesu prawnego w postępowaniu celnym. Interes prawny – jak zasadnie wskazał organ celny – musi wynikać ze stosownych regulacji prawnych a niniejszym przypadku przepisy prawa celnego obowiązujące w dacie importu /a według tej daty oceniane być muszą prawa i obowiązki stron oraz organu/ takiego uprawnienia skarżącemu nie przyznawały. Okoliczność, że późniejszym czasie skarżący z racji swojej działalności został zaangażowany przez firmy ubezpieczeniowe i pozostaje w z nimi w sporze co do należnego wynagrodzenia świadczy tylko o jego interesie faktycznym i to niezwiązanym w sposób bezpośredni z postępowaniem celnym.

W następstwie braku po stronie skarżącego przymiotu strony w postępowaniu celnym, jego wniosek o wznowienie tego postępowania nie mógł być skuteczny.

W związku z zarzutami skarżącego co do obowiązku wznowienia postępowania celnego stwierdzić należy, że stanowisko organu celnego jest również prawidłowe. Skarżący wskazuje między innymi na zaniżenie należności celnych i podatkowych związanych z importem przedmiotowych samochodów – będące skutkiem zaniżenia ich wartości celnych – a więc niewątpliwie sprawa niniejsza dotyczy "długu celnego i wobec tego organ celny zasadnie wskazał na unormowanie art. 26 Przepisów wprowadzających prawo celne i wynikającą z niego konieczność przepisów dotychczasowych czyli przepisów bezpośrednio poprzedzających uregulowania obecne i ewentualnie poprzedzające, jeśli pozwalałyby na to przepisy przejściowe. Jeżeli w przepisach dotychczasowych tj. w art. 265/2/ pkt. 2 Kodeksu celnego zamieszczono zakaz wznawiania postępowania po upływie trzech lat od powstania długu celnego, to skoro termin ten upłynął /bieg tego terminu organ celny wskazał prawidłowo jako liczony od wejścia w życie powyższego przepisu/, nie istniała możliwość wznowienia postępowania.

Zauważyć także należy, że – jak już wskazano wyżej – prawa i obowiązki podmiotów związanych z określonym zdarzeniem /w tym przypadku importem towaru/ muszą być oceniane według obowiązujących ich wówczas przepisów a według art. 83 ust. 1 cyt. Prawa celnego z 1989r. prawo organu celnego do wydania decyzji w sprawie wymiaru należności celnych przedawniało się z upływem dwóch od dnia w którym powstał obowiązek ich uiszczenia / tj. dnia wprowadzenia towaru na polski obszar celny/.

W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.