Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 47/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6142 Szkoły wyższe niepaństwowe, w tym  zawodowe
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: par. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 144 poz 1048
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki  organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Sędziowie WSA Janusz Walawski Eugeniusz Wasilewski Protokolant asyst. sędz. Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2011 r. sprawy ze skargi Wyższej Szkoły [...] w [...] na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania uprawnienia do prowadzenia studiów - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kpa oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] o odmowie nadania Wydziałowi [...] Wyższej Szkoły [...] w [...] uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Rektor Wyższej Szkoły [...] w [...] złożył wniosek o nadanie Wydziałowi [...] ww. uczelni uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku [...]. Oceniając przedmiotowy wniosek Minister zasięgnął opinii Państwowej Komisji Akredytacyjnej, która uchwałą z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] zaopiniowała wniosek negatywnie. Po zapoznaniu się z wnioskiem Uczelni o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezydium Państwowej Komisji Akredytacyjnej uchwałą z dnia [...] września 2009 r. podtrzymało negatywną opinię wydaną w sprawie.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po zapoznaniu się z całą dokumentacją zebraną w sprawie, decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] odmówił nadania Wydziałowi [...] Wyższej Szkoły [...] w [...] uprawnień do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na wnioskowanym kierunku.

W uzasadnieniu decyzji organ podzielił negatywną opinię Komisji i podniósł, że Uczelnia nie spełniła czterech z pięciu warunków, jakie musi spełniać jednostka organizacyjna uczelni, aby móc prowadzić studia pierwszego stopnia, o których mowa w § 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. Nr 144, poz. 1048 ze zm.). Dotyczyło to niespełnienia przez Uczelnię wymagań odnośnie minimalnej liczby zatrudnionych nauczycieli akademickich, posiadających tytuł naukowy lub stopień naukowy, opracowania koncepcji kształcenia w ramach kierunku studiów, dysponowania infrastrukturą zapewniającą prawidłową realizację celów kształcenia oraz zapewnienia dostępu do biblioteki wyposażonej w literaturę zalecaną w ramach kształcenia na danym kierunku studiów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Uczelnia zarzuciła organowi naruszenie art. 107 § 1 i § 3 Kpa, polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w szczególności niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, a także naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 w związku z art. 77 § 1, art. 80 Kpa, poprzez nierespektowanie fundamentalnych dla postępowania administracyjnego zasad: praworządności, pogłębiania zaufania, przekonywania, swobodnej oceny dowodów. Zarzuciła również niedostateczne zebranie materiału dowodowego oraz niepełne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, wobec argumentów podnoszonych w toku postępowania przez uczelnię.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r.

Ponownie rozpoznając sprawę i odnosząc się do niespełniania przez Uczelnię minimum kadrowego, o jakim mowa w § 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, organ wskazał, że do spełnienia tego minimum brakuje jednego doktora posiadającego dorobek naukowy w zakresie wnioskowanego kierunku studiów. Wskazał też, że Państwowa Komisja Akredytacyjna w uchwale z dnia [...] września 2009 r. nr [...] ustosunkowała się do swojej błędnej oceny dorobku naukowego [...] P.F., dokonanej w uchwałach dotyczących poprzedniego wniosku Uczelni z dnia [...] stycznia 2008 r., w których wliczyła go do grupy nauczycieli akademickich, posiadających dorobek naukowy w zakresie wnioskowanego kierunku. W uchwale nr [...] Państwowa Komisja Akredytacyjna stwierdziła, że ww. nauczyciel akademicki może zostać wliczony do minimum kadrowego jedynie w grupie osób posiadających dorobek naukowy związany z kierunkiem [...], co uzasadniła posiadaniem przez niego dorobku naukowego w zakresie kierunku [...]. Organ, ustosunkowując się do tej oceny uznał, że błąd popełniony przez PKA przy opiniowaniu poprzedniego wniosku nie ma wpływu na prawidłowość wydanych w niniejszym postępowaniu uchwał. Minister podał, że ustawodawca powierzył opiniowanie pod względem merytorycznym wniosku o przyznanie uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku i określonym poziomie kształcenia (art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym) instytucji eksperckiej reprezentującej środowisko naukowe, które stanowi gwarancję rzetelnych i kompetentnych opinii. Wskazał, że kryteria dokonywanej przez Państwową Komisję Akredytacyjną oceny dorobku naukowego nauczycieli akademickich są jawne. Wykaz dziedzin nauki lub sztuki z zakresu danego kierunku studiów lub z nim związanych stanowią załącznik nr 1 do uchwały PKA z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w sprawie kryteriów oceny spełnienia wymagań w zakresie minimum kadrowego. Organ powołał się również na powyższą uchwałę PKA z dnia [...] listopada 2008 r. Minister wskazał, że nie miał zastrzeżeń do dokonanej przez PKA oceny dorobku naukowego [...] P.F., uznając jej argumenty za trafne. Odnośnie zastrzeżeń co do koncepcji kształcenia w ramach kierunku studiów, to organ podał, że w rozpoznawanej sprawie zastrzeżenia te dotyczą planów i programów studiów, bowiem nie przewidziano w nich zasad wybierania przedmiotów do wyboru. Organ powołując się na § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz. U. Nr 164, poz. 1166 z późn. zm.), wskazał, że brak określenia zasad wybierania przedmiotów do wyboru sprawia, że nie można przyjąć, iż studentowi umożliwiono wybór treści kształcenia, zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia. Uczelnia we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że przedstawiony program wyraźnie wskazuje, że student musi zrealizować wszystkie 19 przedmiotów (tj. 870 godzin, 72 pkt ECTS), z czego każdy przedmiot został przyporządkowany do konkretnego semestru. Organ uznał za niezrozumiałe to sformułowanie, zważywszy, że skoro student musi zrealizować wszystkie 19 przedmiotów, to nie można w ogóle uznać, że są to przedmioty do wyboru. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. rektor uczelni, odpowiadając na zarzut PKA dotyczący zbyt małego wymiaru zajęć z niektórych przedmiotów kierunkowych, wyjaśnił, że zwiększył liczbę zajęć dydaktycznych ze wskazanych przez PKA przedmiotów, jednakże nie przedstawił zmienionych programów nauczania ww. przedmiotów, poszerzających przewidziane treści kształcenia odpowiednio do zwiększonej liczby godzin zajęć dydaktycznych. Tak więc w uchwale z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Państwowa Komisja Akredytacyjna odnosząc się do wyjaśnień rektora zwróciła uwagę, że nie wystarczy tylko odnieść się do wskazanej w standardzie minimalnej liczby godzin przeznaczonych na realizację przedmiotów kierunkowych oraz że w ww. wyjaśnieniach brakuje informacji o tym, jakie wymagane treści kształcenia zostaną w nich zawarte, co pozwoli określić, które efekty kształcenia wyrażone zapisanymi w standardzie umiejętnościami i kompetencjami zostaną osiągnięte. Minister w pełni podzielił stanowisko Państwowej Komisji Akredytacyjnej w niniejszej kwestii i stwierdził, że przedstawiona koncepcja kształcenia na kierunku [...] nie została prawidłowo sformułowana.

Odnośnie infrastruktury, która zapewnia prawidłową realizację celów kształcenia, w tym salami dydaktycznymi, laboratoriami i pracowniami, Minister powołał się na § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, jak również na przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, aby prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki. Wskazując na ogólność powołanych wyżej przepisów Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego podniósł, że Państwowa Komisja Akredytacyjna opracowała i upubliczniła uchwalę z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w sprawie kryteriów oceny bazy dydaktycznej. Wynika z niej, że wymagania dotyczące dysponowania infrastrukturą zapewniającą prawidłową realizację celów kształcenia są spełnione, jeżeli baza dydaktyczna dostosowana jest do specyfiki prowadzonych w uczelni kierunków studiów oraz trybu studiowania i zapewnia pełną realizację standardów kształcenia, tj. m. in. wyposażenie pomieszczeń dydaktycznych w odpowiadający współczesnym wymogom sprzęt audiowizualny, komputerowy z odpowiednim oprogramowaniem (...), laboratoryjny, sportowy i inny sprzęt dydaktyczny gwarantujący prawidłową realizację programów przedmiotów podstawowych i kierunkowych oraz zajęć praktycznych, a także zdobycie przez studentów wiedzy i umiejętności deklarowanych w celach kształcenia i sylwetce absolwenta. Zdaniem Ministra prawidłową realizację przedmiotów technicznych o charakterze laboratoryjnym, takich jak: [...], będących przedmiotami kierunkowymi dla [...], zapewni jedynie dysponowanie odpowiednio wyposażonym laboratoriami. Ponadto, Minister zwrócił uwagę, że w chwili obecnej uczelnia nie dysponuje laboratoriami komputerowymi wyposażonymi w oprogramowanie niezbędne do prowadzenia kształcenia na kierunku [...], tj. programy, takie jak [...]. Uczelnia nie przedstawiła również deklaracji doposażenia ww. laboratoriów, opisującej w sposób szczegółowy przewidziane do zakupu oprogramowanie, w tym ilość jego egzemplarzy, co pozwoliłoby na skorzystanie z § 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, zgodnie z którym jednostka organizacyjna uczelni może uzupełnić wymagania określone w ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w zakresie dotyczącym wyposażenia sal dydaktycznych, laboratoriów i pracowni, w terminie sześciu miesięcy od dnia uzyskania uprawnienia do prowadzenia kształcenia na danym poziomie i kierunku kształcenia.

Jeśli zaś chodzi o zastrzeżenia dotyczące niezapewnienia przez Uczelnię dostępu do biblioteki wyposażonej w literaturę zalecaną w ramach kształcenia na danym kierunku to organ wskazał, że biblioteka uczelni nie jest w stanie zabezpieczyć ilościowo i merytorycznie potrzeb procesu kształcenia studentów na kierunku [...]. Zarzucił, że informacje przedstawione we wniosku powinny zapewniać prawidłowe kształcenie wskazanej w nim przewidywanej liczbie studentów, bez względu na to, że po otrzymaniu uprawnienia faktyczna liczba studentów przyjętych na pierwszy rok studiów może być mniejsza od planowanej. Dlatego też Uczelnia powinna zapewnić nie tylko odpowiednie pod względem merytorycznym pozycje biblioteczne, ale również uwzględnić wystarczającą - w stosunku do liczby studentów - ich ilość, a także ilość zestawów Eurokodów. Wskazał również, że nie widzi związku między długością toczącego się w sprawie postępowania, a niemożnością, jak twierdzi strona, "określenia konkretnych tytułów, a zwłaszcza ilości zestawów Eurokodów".

Reasumując Minister, po wnikliwej analizie wszystkich materiałów zebranych w sprawie, tj. uchwał Państwowej Komisji Akredytacyjnej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] oraz z dnia [...] września 2009 r. nr [...], szeregu pism Uczelni kierowanych w sprawie i zawierających zarzuty wobec ww. uchwał PKA, stwierdził, że zarzuty Uczelni wobec uchwał PKA są bezpodstawne i uznał, że ww. uchwały są wiarygodnym materiałem dowodowym w postępowaniu, na podstawie którego można oprzeć decyzję odmawiającą nadania Wydziałowi [...] Wyższej Szkoły [...] w [...] uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku [...]. Ponadto, podkreślił, że Uczelni zapewniono możliwość czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, zgodnie z art. 10 § 1 Kpa.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi Wyższej Szkoły [...] w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uczelnia wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasadzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.

Na wstępie skargi Uczelnia, kwestionując decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zarzuciła organowi jego zmienne stanowisko odnośnie charakteru opinii Państwowej Komisji Akredytacyjnej, o której mowa w art. 11 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz stwierdziła, że użyty w powołanym art. 11 ust. 1 zwrot "mogą" odnosi się do określonych jednostek organizacyjnych i stanowi wyraz ich prawa podmiotowego oraz, że nie pozwala on organowi na dyskrecjonalne rozstrzygnięcie.

Ponadto, Uczelnia zarzuciła organowi rażące naruszenie prawa, polegające na wydaniu rozstrzygnięcia opartego na obowiązujących przepisach prawa, a de facto na podstawie wytycznych Państwowej Komisji Akredytacyjnej, niemieszczących się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, wynikającym z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Zarzuciła również naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 15 Kpa polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania w związku z brakiem zajęcia merytorycznego stanowiska w sprawie, przy jednoczesnym skoncentrowaniu się wyłącznie na zaledwie niektórych zarzutach podniesionych przez Uczelnię we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także naruszenie art. 107 § 1 i § 3 Kpa, poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Wskazała też, że organ naruszył art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez nierespektowanie prawa Uczelni do ustalania planów studiów i programów kształcenia, z uwzględnieniem standardów kształcenia określonych w przepisach, wydanych na podstawie art. 9 pkt 2 i 3, w związku z pozornym przyjęciem za podstawę decyzji przepisów wykonawczych do ww. ustawy, a de facto rozstrzyganie o wytyczne PKA.

Zarzuciła również naruszenie art. 49 ust. 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym wobec nieskorzystania przez Ministra z możliwości zwrócenia się do Komisji o przeprowadzenie oceny kształcenia we wskazanej uczelni lub jej jednostce organizacyjnej i o przedstawienie wniosków wynikających z tej oceny w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego.

Skarżąca uznała również, że naruszone zostały przepisy art. 7, art. 8, art. 11 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 Kpa, poprzez nierespektowanie zasad postępowania administracyjnego: praworządności, pogłębiania zaufania, przekonywania, swobodnej oceny dowodów, jak również poprzez niedostateczne zebranie materiału dowodowego oraz niepełne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, wobec argumentów podnoszonych w toku postępowania przez uczelnię, a w szczególności, jak wynika z cz. III uzasadnienia skargi, poprzez niewłaściwą ocenę wymogów co do liczby zatrudnionych pracowników naukowych, a w szczególności ocenę, zgodnie z którą [...] P.F. nie posiada dorobku naukowego w zakresie kierunku [...] oraz podnoszenie argumentu, że w składzie minimum brakuje osób reprezentujących typowe dla [...] specjalności.

Odnośnie przyjęcia przez organ braku określenia zasad wybierania przedmiotów do wyboru, skarżąca uznała, że przedstawiony przez nią program wyraźnie wskazuje, że student musi zrealizować wszystkie 19 przedmiotów. Obowiązek zaś stworzenia możliwości zasad wyboru innych zajęć uznała skarżąca za wymóg niemający podstawy prawnej, a jedynie wprowadzony przez PKA.

Nie godząc się z zarzutem organu w kwestii infrastruktury, skarżąca uznała, że została ona przedstawiona w materiałach i jest wystarczająca do uruchomienia studiów I stopnia na kierunku [...]. Skarżąca uznała, że również w tej dziedzinie ocena organu ma charakter dyskrecjonalny, bowiem wymagania stawiane przez organ nie wynikają z przepisów prawa. Skarżąca nie zgodziła się również ze stwierdzeniem organu, że biblioteka uczelni nie jest w stanie zabezpieczyć ilościowo i merytorycznie potrzeb kształcenia studentów, stwierdzając, że we wniosku wskazała, że na inwestycje z tego zakresu przeznaczy 250 000 zł a określenie konkretnych tytułów, a zwłaszcza ilości zestawów Eurokodów byłoby całkowicie nieracjonalne i niemożliwe ze względu na długość postępowania w sprawie nadania uprawnienia oraz z braku wiedzy na temat liczby studentów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde jednak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Artykuł 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) określa, w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu.

Dokonując oceny zasadności skargi wniesionej przez Wyższą Szkołę [...] w [...] od decyzji Ministra Szkolnictwa Wyższego, Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (dalej "Prawo o szkolnictwie wyższym"), który w części odnoszącej się do rozpatrywanej sprawy stwierdza, że jednostki organizacyjne uczelni niespełniające wymagań mogą uzyskać uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku i odpowiednim poziomie kształcenia na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, wydanej po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Przy czym, na podstawie art. 9 Prawa o szkolnictwie wyższym, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego został upoważniony do wydania szeregu rozporządzeń, w tym rozporządzenia normującego warunki, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia. Dlatego rozporządzenie z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia (Dz. U. Nr 144, poz. 1048 ze zm.) dopełnia regulację ustawową. Standardy zaś kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów zostały szczegółowo określone w załącznikach do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz. U. Nr 164, poz. 1166 ze zm.). Dodać również należy, że Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r. o sygn. akt P 23/10 uznał, że art. 9 pkt 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz że § 6 ust. 1 oraz § 10 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia nie jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Tak więc kwestia uzyskania uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku przez uczelnie, które nie mogą same o tym decydować, jest z woli ustawodawcy determinowana: po pierwsze, przepisami prawa (a więc także rozporządzeń), po drugie, uznaniem naczelnego organu administracyjnego, dokonywanym na podstawie miarodajnych przepisów prawa i po uzyskaniu opinii jednostki specjalistycznej, jaką jest Państwowa Komisja Akredytacyjna.

Biorąc pod uwagę wyjątkowość regulacji prawnej i jej ogólny charakter przy rozpatrywaniu wniosków zachodzi konieczność stosowania wykładni systemowej i celowościowej. Nie można bowiem tracić z pola widzenia celu, jaki przyświecał ustawodawcy, powołującemu do opiniowania wniosków uczelni Państwową Komisję Akredytacyjną. Zdaniem Sądu wypracowane przez członków Komisji, działających w różnych zespołach, kryteria stosowania wymagań, mogą być pomocne przy stosowaniu tych ogólnych przepisów prawa, które zawierają w sobie element oceny. Wskazać należy, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturze akt I SA/Wa 1530/09 z dnia 22 stycznia 2010 r. (NSA w wyroku o sygnaturze akt I OSK 994/10 z dnia 15 października 2010 r. oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku), w którym stwierdził, że "wypracowane przez członków Państwowej Komisji Akredytacyjnej, działających w różnych zespołach, wspólnych stanowisk i wytycznych co do poszczególnych zagadnień i ich upublicznienie, nie należało rozumieć jako swoiste stanowienie dodatkowego prawa. To wypracowanie jednolitych zasad odnosiło się bowiem do członków Komisji i stanowiło dla nich wskazówkę przy sporządzaniu sprawozdań, a upublicznienie tych zasad oznaczało jedynie ułatwienie dla uczelni – jako przyszłych wnioskodawców - w przygotowaniu odpowiednich wniosków". Podkreślić należy, że wprawdzie żaden przepis prawa nie stanowi, że opinia Państwowej Komisji Akredytacyjnej ma dla organu charakter wiążący, jednakże powinna być ona uwzględniona, jeżeli nie zawiera cech dowolności interpretacyjnej. Powyższe nie oznacza przy tym, że organ nakłada na stronę dodatkowe wymogi nieprzewidziane wcześniej we wskazanych aktach prawnych.

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja wystąpiła i Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, podzielając negatywną opinię Państwowej Komisji Akredytacyjnej, zdecydował się odmówić nadania Wyższej Szkole [...] w [...] uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku [...].

Na wstępie zwrócić należy uwagę, że jednostka organizacyjna uczelni może prowadzić studia pierwszego stopnia na danym kierunku studiów, jeżeli spełnia wszystkie wymagania określone w § 1 rozporządzenia. Dopiero po ustaleniu, że wszystkie wymogi zostały zrealizowane, organ może uwzględnić wniosek strony. Na podkreślenie przy tym zasługuje, zwłaszcza wobec zarzutów formułowanych przez stronę skarżącą, że w tego rodzaju sprawach jak przedmiotowa, zasadniczo inicjatywa dowodowa spoczywa na podmiocie wnioskującym. Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 Kpa, organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, ale tym samym strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonych faktów może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Strona, gdy ubiega się o nadanie określonego uprawnienia, ma obowiązek przedstawić dowody uzasadniające przyznanie tego uprawnienia. Winna zatem wykazać, że spełnia konieczne wymogi uzasadniające przyznanie uprawnienia, gdyż wiedza i dowody w tym zakresie są przede wszystkim do jej dyspozycji, a często są wyłącznie jej znane. Organ był zobowiązany przed wydaniem decyzji, do zbadania kompletności dokumentów odnoszących się do warunków określonych w § 1 rozporządzenia, co też uczynił i wezwał stronę do usunięcia braków w stwierdzonym zakresie (str. 121 i 122 akt adm.). Wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku wynikających ze ściśle określonych przepisów, nie następuje jednak po merytorycznej ocenie zgromadzonej dokumentacji. Oceny tej dokonuje Państwowa Komisja Akredytacyjna, a następnie organ, analizując przedstawioną przez Komisję opinię. W realiach niniejszej sprawy na podkreślenie zasługuje, że czym innym jest kompletność dokumentacji potrzebnej do rozpoznania wniosku, a czym innym jej merytoryczna zawartość w kontekście konieczności wypełnienia przez stronę warunków przewidzianych przepisami prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżąca miała możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się. Stwierdzić należy, że pisma strony, w większości sprowadzały się do polemiki z oceną Komisji i nie zawierały takich środków dowodowych, które wykazywałyby ewentualną błędność tez zawartych w opinii PKA. W tych okolicznościach zarzuty naruszenia przez organ przepisów art. 7, 8, 77 § 1 i 80 Kpa należy uznać za nieuzasadnione.

Zdaniem Sądu organ, w oparciu o wniosek złożony przez stronę i załączone do niego dokumenty, trafnie przyjął, że nie pozwalają one na uznanie, że kształcenie na kierunku [...] zostanie prawidłowo zorganizowane. Jednym z nich było niespełnienie wymogu z § 1 ust. 1 pkt 2 wskazanego wyżej rozporządzenia, a dotyczącego niespełnienia wymagań dotyczących liczby zatrudnionych nauczycieli akademickich. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w tej kwestii przez organ rozstrzygający, uznając jednocześnie, że popełnienie błędu przez Państwową Komisję Akredytacyjną, przy okazji rozpoznawania wcześniejszego wniosku Uczelni z dnia [...] stycznia 2008 r. dotyczącego zaliczenia [...] P.F. do grupy nauczycieli akademickich posiadających dorobek naukowy w zakresie wnioskowanego kierunku, pozostaje bez wpływu na ocenę badanej obecnie przez Sąd decyzji, szczególnie w sytuacji, gdy skarżąca nie spełniła czterech z pięciu warunków, jakie musi spełniać jednostka organizacyjna uczelni, aby prowadzić studia pierwszego stopnia, o których mowa w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. Faktem jest, że błąd taki mógł spowodować, że skarżąca, przygotowując się do złożenia kolejnego wniosku pozostawała w przekonaniu, iż dysponuje odpowiednią liczbą wymaganych nauczycieli akademickich. Jednakże w sytuacji, gdy błąd taki został przez PKA naprawiony w uchwale dotyczącej aktualnego wniosku uczelni, a uczelnia nie spełniła również innych wymogów niezbędnych do prowadzenia studiów na kierunku [...] to fakt ten nie mógł zadecydować o uznaniu tylko z tej przyczyny decyzji organu za wadliwą.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że z faktu, że uczelnia ma prawo w szczególności do ustalania planów studiów i programów nauczania z uwzględnieniem standardów kształcenia określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 9 pkt 2 i 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym nie wynika możliwość ustalania go z naruszeniem § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki, zgodnie z którym plan studiów i program nauczania, przy zagwarantowaniu pełnej realizacji treści kształcenia określonych w standardzie dla danego kierunku studiów i poziomu kształcenia, powinien umożliwiać studentowi wybór treści kształcenia w wymiarze nie mniejszym niż 30% godzin zajęć, z zakresów i na zasadach ustalonych przez jednostkę prowadzącą kształcenie (...). W załączniku do upublicznionej uchwały Państwowej Komisji Akredytacyjnej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w sprawie kryteriów oceny planów studiów i programów nauczania, również wskazano, że wymagania dotyczące planów studiów i programów nauczania są spełnione, jeżeli zawierają ofertę zajęć (przedmiotów) do wyboru, rozwijającą zainteresowania naukowo-zawodowe studentów, a w swym minimalnym wymiarze zgodną ze standardami kształcenia. Brak określenia zasad wybierania przedmiotów do wyboru faktycznie sprawia, że nie można przyjąć, iż studentowi umożliwiono wybór treści kształcenia, zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia. Uprawniony jest zatem pogląd organu, że wymóg ustalenia zasad wybierania przedmiotów do wyboru został określony w § 4 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, a przedstawiona koncepcja kształcenia na kierunku [...] nie została prawidłowo sformułowana. Rektor uczelni wskazał wprawdzie, że zwiększył liczbę zajęć dydaktycznych ze wskazanych przez PKA przedmiotów, jednakże nie przedstawił zmienionych programów nauczania ww. przedmiotów, poszerzających przewidziane treści kształcenia odpowiednio do zwiększonej liczby godzin dydaktycznych.

Zgodzić się należy również z zastrzeżeniami organu odnośnie prawidłowej infrastruktury, jaką winna zapewnić uczelnia w celu zapewnienia prawidłowej realizacji celów kształcenia, w tym salami dydaktycznymi, laboratoriami i pracowniami. Wskazać należy, że przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r., stanowią, że przynajmniej 50% zajęć na studiach inżynierskich powinny stanowić ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne, projektowe lub terenowe (§ 11 ust. 3 oraz załącznik nr 14 do rozporządzenia - standardy kształcenia dla kierunku [...]). Organ powołując się na te przepisy oraz wytyczne PKA, zawarte w uchwale nr [...] uznał, że prawidłową realizację przedmiotów technicznych o charakterze laboratoryjnym takich jak: [...] dla [...], zapewni jedynie dysponowanie odpowiednio wyposażonymi laboratoriami. W decyzji organ stwierdził, że w chwili obecnej uczelnia nie dysponuje laboratoriami komputerowymi wyposażonymi w oprogramowanie niezbędne do prowadzenia kształcenia na kierunku [...], tj. programy takie jak [...]. Wskazać należy, że uczelnia nie przedstawiła również deklaracji doposażenia ww. laboratoriów, opisującej w sposób szczegółowy przewidziane do zakupu oprogramowanie, w tym ilość jego egzemplarzy, co pozwoliłoby, na skorzystanie z § 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, zgodnie z którym jednostka organizacyjna uczelni może uzupełnić wymagania określone w ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w zakresie dotyczącym wyposażenia sal dydaktycznych, laboratoriów i pracowni, w terminie sześciu miesięcy od dnia uzyskania uprawnienia do prowadzenia kształcenia na danym poziomie i kierunku kształcenia. Zgodzić się zatem należy, że stanowisko organu również w tej kwestii uznać należy za prawidłowe.

Co do kwestii biblioteki, to również należy się zgodzić, że uczelnia pomimo zaleceń zawartych w uchwale z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] co do konieczności zabezpieczenia ilościowego i jakościowego procesu kształcenia studentów na kierunku [...], nie wskazała szczegółowych danych na temat zakupu literatury oraz prenumeraty czasopism dotyczących [...], a zobowiązała się jedynie do przeznaczenia posiadanych środków na zakup tej literatury.

Reasumując, w ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia minimum wymagań, jakie stawia przepis art. 107 § 3 Kpa, a zaskarżona decyzja poddaje się kontroli. Zważyć przy tym należy, że naruszenie przepisu art. 107 § 3 Kpa, które uprawniałoby Sąd do uchylenia decyzji, wymagałoby ustalenia, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Podkreślić należy, że wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. odmawiającej Wydziałowi [...] Wyższej Szkoły [...] w [...] uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku [...] zostało poprzedzone zebraniem, rozpatrzeniem i oceną całego materiału dowodowego. Również przed wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. Minister ponownie przeanalizował całość zebranego materiału w sprawie i zapewnił możliwość czynnego udziału strony w postępowaniu, uzasadniając wyczerpująco decyzję zgodnie z art. 107 § 3 Kpa.

Biorąc pod uwagę wszystkie podniesione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.