Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1110/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. d, art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Jolanta Dargas Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta O. - Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku zwrotu przez D. O. nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] Miejski Ośrodka Pomocy Rodzinie w O., po rozpatrzeniu wniosku D. O. przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci wnioskodawczyni M. O. i M. O. w kwocie po [...] złotych na okres od 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 roku.

W wyniku wszczętego z urzędu postępowania, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] MOPR w O. wydał orzeczenie, w którym ustalił obowiązek zwrotu przez D. O. nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na łączną kwotę [...] zł oraz odsetek od tej kwoty w wysokości [...] zł naliczonych na dzień wydania decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że ze znajdujących się w aktach sprawy raportu obrotów na koncie za okres od [...] stycznia 2008 r. do [...] grudnia 2008 r. oraz listy operacji za okres od [...] stycznia 2009 r. do [...] czerwca 2010 r. wynika, że T. O. - ojciec uprawnionych do świadczenia M. i M., dokonywał wpłat alimentów w dolarach amerykańskich za pośrednictwem [...] Office of Child Support Enforcement. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni nie była uprawniona do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odwołaniu, wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., D. O. zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Skarżąca wskazała, że ze stanowiska prezentowanego przez sądy administracyjne wynika, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego będzie można uznać za nienależnie pobrane wówczas, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty, tj. uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. Jednak obydwa świadczenia muszą być wypłacone za ten sam okres. Płacone przez ojca dzieci alimenty były świadczeniami zaległymi, a nie bieżącymi i ich dobrowolna wpłata na rzecz uprawnionych nie świadczy o skuteczności ich egzekucji. Ponadto dokonane przez MOPR wyliczenia nie są prawidłowe, gdyż organ pominął fakt, iż odwołująca pobierała od zobowiązanego tylko ok. 50% należnego świadczenia. Z funduszu natomiast otrzymywała jedynie niejako uzupełnienie do pełnej wysokości alimentów uzyskiwanych z USA.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych rzeczywiście ukształtował się pogląd, iż sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. W ocenie Kolegium jednak, w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość okresu, w którym świadczenia wypłacono i w którym osoba uprawniona (pełnomocnik) otrzymała alimenty, pozwalająca uznać jednoczesność pobierania obu świadczeń. Po pierwsze organ zwrócił uwagę, iż dokonywane przez T. O. wpłaty nie były incydentalne, czy też sporadyczne. Dłużnik alimentacyjny co najmniej od października 2004 r. regularnie dokonywał na konto skarżącej wpłat, tytułem alimentów, w stałej wysokości, Co prawda nie były to kwoty egzekwowane w trybie postępowania egzekucyjnego, jednakże takiemu działaniu dłużnika nie można przypisać dobrowolności w ścisłym tego słowa znaczeniu. Dokonywanie wpłat za pośrednictwem [...] Office of Child Support Enforcement jak i ich wysokość podyktowane było wyrokiem modyfikującym wyrok o alimenty Sądu Rodzinnego w [...] z dnia [...] września 2004 r. określającym, iż T. O. posiada i jest w stanie zarobić środki pozwalające zapewnić miesięczną płatność w wysokości [...] USD na rzecz M. O. i M. O. z tytułu alimentów. Z pisma T. O. z dnia 11 listopada 2010 r. wynika, iż uwzględniając powyższe orzeczenie dokonywał on wpłaty bieżących, miesięcznych alimentów. Toteż w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka z art. 2 pkt 7 lit. d cytowanej powyżej ustawy, pozwalająca uznać, iż w przedmiotowej sprawie miało miejsce nienależne pobranie świadczeń.

Kolegium nie dopatrzyło się również nieprawidłowości w sposobie wyliczenia kwoty nienależnie pobranych z funduszu świadczeń. Organ I instancji zasadnie przyjął, iż nienależne są świadczenia pobierane w miesiącach, w których jednocześnie skarżąca otrzymywała alimenty. Ustalając ich kwotę organ prawidłowo uczynił to stosując analogicznie zasadę określoną w art. 27 ust. 9 wyżej cytowanej ustawy, obowiązującą przy zaliczaniu i przekazywaniu wyegzekwowanych od dłużnika kwoty zaliczonych na poczet alimentów do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Na powyższą decyzję D. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. W jej obszernym uzasadnieniu skarżąca przywołała zarzuty przedstawione w odwołaniu do decyzji pierwszej instancji. Skarżąca podniosła, że organy całkowicie pominęły fakt, że pobierane z funduszu alimentacyjnego świadczenia były niejako uzupełnieniem alimentów wpłaconych przez zobowiązanego. Jako dowód przedstawiła zestawienie należnych alimentów zasądzonych na rzecz dzieci przez Sąd Rejonowy w O. Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] września 2005 r. (sygn. akt [...]), w korelacji z kwotami wypłaconymi z Funduszu Alimentacyjnego oraz tymi jakie uzyskiwała od dłużnika alimentacyjnego. Powyższe zestawienie obrazowało, że nie zawsze kwoty wpłacane przez zobowiązanego oraz te uzyskiwane z funduszu pokrywały się wysokością sądownie zasądzonych alimentów, czyli kwoty [...] złotych. Skarżąca wskazała, że wpłacenie przez dłużnika alimentacyjnego – w miesiącu pobierania świadczenia alimentacyjnego – należności w niższej kwocie, nie może prowadzić do wniosku, że cała kwota wypłaconych świadczeń może być ustalona jako świadczenie nienależnie pobrane.

W ocenie skarżącej nie bez znaczenia pozostaje fakt, że informowała ona organ o fakcie pobierania od zobowiązanego części alimentów. W odpowiedzi otrzymała informację, że okoliczność ta nie stanowi przeszkody do otrzymywania świadczeń z funduszu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona pod kątem jej zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła Sąd do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kwestionowana decyzja prawa nie narusza.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądu, stała się decyzja wydana w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Aktem prawnym stanowiącym zasady przyznawania oraz zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), określana dalej jako "ustawa".

W myśl art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie należy rozumieć świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

Z niewadliwie ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że decyzją z dnia [...] października 2008 r. Prezydent Miasta O. przyznał świadczenia dla M. O. i M. O. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r.

Składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w dniu 26 sierpnia 2008 r. D. O. podpisała pouczenie o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza uzyskania dochodu. Niekwestionowany w sprawie jest również fakt otrzymania przez skarżącą, bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego za pośrednictwem [...] OFFICE of CHILD SUPPORT , równowartości [...] USD miesięcznie tytułem alimentów należnych M. O. i M. O. Środki te zostały zatem uzyskane w trakcie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W tych okolicznościach sprawy organy rozpoznające sprawę prawidłowo przyjęły, że wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wys. [...] zł są świadczeniami nienależnie pobranymi. Za takowe należało bowiem uznać te świadczenia, które zostały przez organ I instancji wypłacone w sytuacji, w której skarżąca równocześnie uzyskała, bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego pieniądze na poczet należnych dzieciom alimentów.

Należy podkreślić, na co trafnie wskazywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem wypłacanym zamiast alimentów, ale tylko w przypadku, gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. W sytuacji zaś, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy alimenty zaległe, wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepisy ustawy nie uzależniają bowiem uznania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane od okresu, za który strona otrzymuje świadczenie. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty. Nie jest natomiast dopuszczalne aby jednocześnie otrzymywać alimentów od osoby zobowiązanej i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nawet wtedy gdy w sumie otrzymywane świadczenia dają kwotę odpowiadającą tej zasądzonej wyrokiem sądowym . Wypłacenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty, skutkuje, w myśl powołanej wyżej ustawy, bądź wstrzymaniem ich wypłaty i uchyleniem decyzji przyznającej takie świadczenia, potrąceniem z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu (art. 23 ust. 5 ustawy) albo orzeczeniem o konieczności zwrotu wypłaconych świadczeń wraz z odsetkami, jako nienależnie pobranych (por. WSA we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2009 r. IV SA/Wr 416/09, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2009 r., II SA/Bk 481/09, publ.www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec przedstawionych wyżej ustawowych i szczególnych zasad regulujących możliwość pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, argumentacja D. O. nie mogła skutkować uwzględnieniem tych zarzutów skargi.

Wobec zawartych w skardze ogólnych zarzutów związanych z naruszeniem zasad postępowania administracyjnych wynikających z art. 77 kpa, Sąd kontrolując legalność wydania zaskarżonej decyzji nie dostrzegł podstaw do ich uwzględnienia. W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji organ prawidłowo przedstawił stan faktyczny sprawy, powołał treść zastosowanych przy podejmowaniu rozstrzygnięcia przepisów prawa dokonując ich właściwej wykładni. Uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa, należycie wyjaśniając sprawę.

Działając z urzędu (na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd dostrzegł pewne uchybienia procesowe, nie mające jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć , że organy traktowały ją jako przedstawicielkę ustawową obojga dzieci, gdy tymczasem w imieniu M. O. działała ona jako pełnomocnik.

W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie , na podstawie art. 151 w/w ustawy, orzekł o oddaleniu skargi z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. – dalej ppsa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.