Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 347/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-01-15 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1-2, art. 239 par. 1 pkt 1,art. 260 par. 1 art. 246 par. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. O. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 20 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Op 347/17 o umorzeniu postępowania z wniosku S. O. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o oddaleniu wniosku w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego


UZASADNIENIE

Skarżąca S. O., działając przez pełnomocnika matkę – R. O., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego. Pełnomocnik skarżącej, po otrzymaniu zawiadomienie o wyznaczeniu rozprawy w sprawie na dzień 12 października 2017 r., złożyła pismo procesowe z wnioskiem o zwolnienie jej córki od ponoszenia wszelkich opłat i kosztów sądowych związanych ze sprawami ze skarg zarejestrowanych w tut. Sądzie pod sygn. akt od II SA/Op 346/17 do II SA/Op 349/17, ze względu na brak środków uniemożliwiających ich poniesienie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Skarżąca na wezwanie Sądu, przesłała do tut. Sądu wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie zna się na prawie administracyjnym, a zawiłość i wielość spraw, powoduje, że są dla niej niezrozumiałe, a nie stać jej na opłacenie adwokata. Podała, że od miesiąca września 2013 r. nie otrzymuje renty socjalnej, a jej stan zdrowia nie uległ poprawie, bo nadal czeka ją druga operacja, gdyż ma problemy z [...] się, [...]. Poza tym nie ma "możliwości wglądu" do akt sprawy, co również utrudnia obronę jej praw. Skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i ojcem, który posiada majątek w postaci domu [...] w [...], wymagającego generalnego remontu, jest to [...] części własności. Dom ten zamieszkuje starsza siostra skarżącej, z mężem i dwójką dzieci, ponieważ nie mają własnego mieszkania. Ojciec nie pobiera od nich żadnych opłat, nie ma z tego tytułu też korzyści, a musi opłacać podatek od gruntu i nieruchomości w [...] części własności. Rodzice skarżącej mają także mieszkanie we wspólności majątkowej o powierzchni [...] m² w [...]. Ojciec skarżącej prowadzi działalność gospodarczą "A", z której osiągnął w 2016 r. dochód w wysokości 12.256,40 zł, a z innych źródeł 608,52 zł. Matka jest bezrobotna i nie osiągnęła żadnego dochodu, a skarżąca w 2016 r. osiągnęła dochód z umowy zlecenia, za wykonywanie pracy umysłowej, w kwocie 37.779,60 zł i dochód z innych źródeł 358 zł. Łącznie skarżąca wskazała, dochód rodziny netto na kwotę 51.002,52 zł (rubryka nr 10 formularza PPF). Do wniosku załączono zaświadczenie z PUP w [...] z dnia 6 września 2017 r., w którym podano, że R. O. jest zarejestrowana, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 30 listopada 2016 r. Na zaświadczeniu tym R. O. złożyła oświadczenie, że nie prowadzi żadnej działalności zarobkowej, nie ma żadnych źródeł dochodu, gdyż do 30 listopada 2016 r. opiekowała się chorą córką.

W związku z tym wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, poprzez nadesłanie szeregu dokumentów dotyczących skarżącej i członków jej rodziny, w szczególności:

1) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 3 miesięcy, tj. za czerwiec 2017 r., lipiec 2017 r. i sierpień 2017 r.,

2) deklaracji podatkowej składnej przez skarżącą i jej ojca za rok 2016 r.,

3) deklaracji podatkowej składnej przez matkę skarżącej za rok 2016 r.,

4) wskazanie czy korzystają z jakiś form pomocy społecznej, jeśli tak to, z jakich i w jakiej wysokości,

5) wykazanie czy skarżąca pobiera, czy też nie jakieś stypendia na studiach, przez przesłanie odpowiedniego zaświadczenia z Uczelni.

Pełnomocnik skarżącej odpowiedziała na powyższe wezwanie w dniu 17 października 2017 r. i wyjaśniła, że:

- umowa najmu lokalu we [...] jest ustna, za czynsz, gaz wodę i energię skarżąca płaci od 850 zł do 1000 zł miesięcznie,

- rodzina skarżącej nie posiada żadnych lokat bankowych, rachunków bankowych, w tym dewizowych, a należności za opłaty regulują na poczcie lub przelewem bankowym.

- oświadczyła, że nie korzystają z żadnych form pomocy społecznej,

- skarżąca nie pobierała stypendium na studiach na Uniwersytecie [...],

- nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro.

Pełnomocnik dołączyła kserokopię dokumentu potwierdzającego aktualny stan pożyczki zaciągniętej na potrzeby edukacyjne, zakup używanego laptopa [...]. Jednocześnie wyjaśniła, że kwota pożyczki wynosi 900 zł, gdyż laptop kosztował 1.100 zł, a swoich pieniędzy miała 200 zł, dlatego pozostałą kwotę pożyczyła od swojego zięcia P. R. Ponadto pełnomocnik R. O. poinformowała, że od dnia 1 października 2017 r. rozpoczęła studia na pierwszym roku [...] w [...]. W piśmie z dnia 8 października 2017 r. oświadczyła także, że ani ona, ani członkowie jej gospodarstwa domowego nie posiadają rachunków bankowych. Jednocześnie do akt sądowych o sygn. II SA/Op 348/17 załączyła wydruki z rachunku bankowego S. O. w Bank [...], przedstawiające przelew opłat za najem mieszkania we [...], w dniach 2 października 2017 r., 4 września 2017 r., 5 maja 2017 r. i 9 czerwca 2017 r.

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2017 r., referendarz sądowy działając na zasadzie art. 239 pkt 1 lit. a oraz art. 249 a P.p.s.a., umorzył w punkcie pierwszym sentencji orzeczenia postępowanie z wniosku skarżącej, jako bezprzedmiotowe. Natomiast w punkcie drugim, oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Referendarz podniósł, powołując się na poglądy orzecznictwa, że przy ocenie sytuacji materialnej rodziny skarżącej należy brać pod uwagę, nie tylko dochody członków rodziny, ale głównie ich przychody. Szczególnie w sytuacji, gdy ojciec skarżącej uzyskuje przychody wysokie, a także wysokie są koszty ich uzyskania. Podobnie, co do skarżącej, której znane są tylko dochody za 2016 r., a brak jest danych odnośnie jej przychodów za rok 2016 r., podczas gdy wartością istotną dla określenia sytuacji materialnej osoby starającej się o prawo pomocy, jest też przychód. Ponadto, referendarz wyjaśnił i stanowisko swoje poparł orzecznictwem sądowym, że przy ocenie sytuacji materialnej rodziny osoby starającej się o prawo pomocy, trzeba brać także pod uwagę możliwości zarobkowe członków tej rodziny, czyli nie tylko osiągany dochód, ale także samą możliwość zarobkowania przez wnioskującego oraz członków jego rodziny, jako mające realny wpływ na ocenę jego sytuacji materialnej pod kątem przyznania prawa pomocy. Zwrócono zatem uwagę, że matka skarżącej z uwagi na swój wiek i dobry stan zdrowia, nie wykazywała kłopotów w tym zakresie i mogłaby podjąć dodatkowe zajęcia zarobkowe, chociażby czasowe lub dorywcze i wspomóc córkę w zdobyciu środki na zapłatę postępowania w zakresie pełnomocnika z wyboru. Za stwierdzeniem tym przemawia fakt, że obecnie podjęła ona studia, co dodatkowo przemawia za tym, że jest osoba zdolną do podjęcia pracy zarobkowej. Odnotowano także, że skarżąca była wezwana do przedłożenia stosownego zaświadczenia na okoliczność, czy pobiera jakieś stypendium na studiach, zaświadczenia takiego jednak nie doręczyła. Podniesiono, że wprawdzie przedłożone zostało oświadczenie pełnomocnika skarżącej o braku pobierania przez skarżącą stypendium, jednocześnie dostrzegając, że nie był to żądany dokument w postaci zaświadczenia z Uczelni, a zatem nie rozwiewał on wątpliwości w powyższym względzie. Podobnie, wątpliwości wzbudził w ocenie referendarza fakt, że skarżąca nie ma żadnych rachunków bankowych, tymczasem do akt o sygn. II SA/Op 348/17 przesłała wydruki ze swojego konta internetowego potwierdzające przelewy dokonane za mieszkanie wynajmowane we[...]. Wydruki te zostały załączone - na co zwrócił uwagę referendarz - w formie kserokopii do akt niniejszej sprawy. Referendarz uznał także, że wykazane wysokie przychody ojca skarżącej, wysokie dochody samej skarżącej za 2016 r., wykazane wydatki za 2017 r., które sugerują wzrost dochodów rodziny skarżącej, możliwości zarobkowe matki skarżącej, a także niewyjaśnienie wątpliwości odnośnie tego, czy skarżąca pobiera jakieś stypendia na studiach, a także co do posiadanego przez nią konta bankowego, powoduje, że należy przyjąć, iż sytuacja materialna rodziny skarżącej nie pozwalała ponieść częściowych kosztów postępowania w postaci opłacenia pełnomocnika z wyboru. Referendarz nie przychylił się także do argumentacji skarżącej, że nie może występować w swojej sprawie, gdyż mieszka i studiuje we [...]. W tej kwestii wskazał, że dodatkowo w jej imieniu, jako pełnomocnik, występuje jej matka, a udział w rozprawie nie jest obowiązkowy. Poza tym nie ma obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych w swojej sprawie, a zatem jej prawo do Sądu nie doznaje ograniczenia, tym bardziej, że udział fachowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania sądowego również nie jest niezbędny.

Nie godząc się z zapadłym orzeczeniem, pełnomocnik skarżącej złożyła sprzeciw. W uzasadnieniu podniosła, że w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy złożyła wszystkie niezbędne dokumenty, o jakie ją wzywano. Odnosząc się do wezwania dotyczącego przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącą i wszystkich członków wspólnego gospodarstwa domowego rachunków bankowych stwierdziła, że udzielając odpowiedzi w tym względzie chodziło jej o to, że członkowie rodziny nie posiadają żadnych oszczędności, a jedynie posiadają konta do regulowania opłat za czynsz, za mieszkania, gaz, wodę c.o. oraz energię elektryczną, a za ww. rachunki - opłaty dokonują na poczcie lub przelewem bankowym na konto "odbiorcy rachunku". Z tych względów, nieprzesłanie informacji o rachunkach bankowych nie było wynikiem złej woli. Dodała, że skarżąca rozpoczęła też nieodpłatnie studia na pierwszym roku [...] w [...] z dniem 1 października 2017 r. – "co jest powodem niemożności uczestniczyć i zajmowania się sprawami skarżącej, w których ustanowiono ją pełnomocnikiem." Podjęcie tych studiów jest wynikiem bezskutecznego poszukiwania zatrudnienia i wybrała tę formę studiów, a nie stacjonarne, bowiem studia dzienne są nieodpłatne. Stwierdziła, że w PUP [...] odmówiono jej wsparcia na samokształcenie, a obecnie ma kłopoty zdrowotne i z uwagi na niskie fundusze, nie może sobie pozwolić na pełną diagnostykę w tym zakresie. Ponadto, córka nie może pozwolić sobie na utratę pracy, ponieważ nie otrzymuje renty - praca jest jej stałym źródłem utrzymania. Podniosła, że trzy lata temu, córka zaciągnęła pożyczkę w wysokości 6.500 zł na sfinansowanie studiów i dopiero w 2017 r. kwotę tę spłaciła. Stwierdziła, że nie posiada dokumentów potwierdzających tę okoliczność, ponieważ pożyczkodawca niedawno zmarł. Dodała, że wcześniej także pożyczyła 500 zł na badanie TK w szpitalu, albowiem odmówiono jej wykonania tego badania przez NFZ. Pełnomocnik stwierdziła, że nie wiedziała, aby fakt ten podnosić w wyszczególnieniu dotyczącym sytuacji finansowej jej rodziny. Wskazała także, że mąż i córka szukają dodatkowych źródeł utrzymania przez sprzedaż przedmiotów na stronach internetowych, co potwierdza, że ich sytuacja materialna nie jest tak dobra. Wyjaśniła, że nie wyszczególniła wszystkich dodatkowych źródeł dochodów, ponieważ nie było na to miejsca w tabelce. R. O. poinformowała również, że mieszkanie w [...] wymaga kapitalnego remontu, na który ich nie stać. Ponadto, mąż często choruje, jednakże prowadzi działalność gospodarczą, gdyż działalność ta stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny. Powtórzyła, że dom w Złotogłowicach zamieszkuje jej starsza córka z rodziną, a dom ten wymaga remontu. Podała, że do sprzeciwu załącza kserokopie swoich zwolnień lekarskich podnosząc, że nie stać jej na koszty sporządzenia kserokopii tych zwolnień do wszystkich spraw toczących się przed tut. Sądem. W aktach spraw toczących się ze skarg S. O. (tj. sygn. akt: II SA/Op 346/17, II SA/Op 347/17, II SA/Op 348/17 i II SA/Op 349/17), brak jest jednak kopii zwolnień lekarskich, o jakich wspomniała w sprzeciwie jej pełnomocnik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) -zwanej dalej: P.p.s.a., od postanowień i zarządzeń, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a sprzeciw ten składa się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia kwestionowanego postanowienia.

W niniejszej sprawie postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 17 listopada 2017 r., będące przedmiotem złożonego przez S. O. sprzeciwu, zostało skutecznie doręczone w dniu 5 grudnia 2017 r. Sprzeciw został natomiast wniesiony w dniu 12 grudnia 2017 r., a zatem w ustawowym terminie siedmiu dni, co obliguje Sąd do jego merytorycznego rozpoznania.

Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia lub zarządzenia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie lub zarządzenie zmienia albo utrzymuje w mocy. W omawianym przypadku, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ocenia stan sprawy w momencie wydania kwestionowanego postanowienia (zarządzenia).

Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu doszedł do przekonania, że sprzeciw ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew podniesionym w nim zarzutom, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym).

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zaznaczenia wymaga, że w razie przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywa Skarb Państwa. Udzielenie więc stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2011 r., s. 727). Korzystanie z tej instytucji, określanej także jako "prawo ubogich", powinno więc mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami i przysługuje osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest słuszny pogląd, że przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów ze względu na brak odpowiednich środków. Dlatego też, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł, przy czym osoby ubogie to takie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienia NSA z dnia 25 marca 2014 r., II OZ 280/14 oraz z dnia 12 grudnia 2013 r., II FZ 1179/13, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy prawidłowo umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na brak obowiązku do uiszczania tych kosztów przez skarżącą jako osobę, która złożyła skargę na decyzję w przedmiocie pomocy społecznej (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Ponadto, referendarz uznał o braku podstaw do ustanowienia w sprawie pełnomocnika z urzędu, z uwagi na niespełnienie przesłanek materialnych określonych w art.. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stwierdzając po pierwsze, że skarżąca nie nadesłała wszystkich istotnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę sytuacji finansowej rodziny, w szczególności tych, obrazujących uzyskiwany aktualny dochód miesięczny. Ponadto referendarz uznał, że przedstawione okoliczności sprawy odnoszące się do sytuacji materialnej, nie dają podstaw do uznania skarżącej i członków jej rodziny za osoby ubogie, nie posiadające potencjału finansowego.

W ocenie Sądu, referendarz prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając o niewykazaniu przez skarżącą, że w jej przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy, choćby w częściowym zakresie. Zasadnie też przyjął, że skarżąca nie wykazała prawa do pomocy sądowej z uwagi na niedoręczenie - pomimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania, niezbędnych dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową, w tym prowadzonej przez ojca skarżącej firmy, a także wyciągów z rachunków bankowych członków rodziny. Więcej, pełnomocnik skarżącej nie uczyniła tego nawet przy złożeniu sprzeciwu, choć w kwestionowanym postanowieniu referendarz wskazał, że nieprzedłożenie dokumentów - stanowi jedną z przyczyn odmowy przyznania prawa pomocy. Brak tych istotnych dokumentów stwarzać może natomiast domniemanie, że sytuacja materialna skarżącej jest inna od wykazywanej, ale przede wszystkim omawiany brak uniemożliwia jej ostateczną weryfikację, na podstawie przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a.

Sąd podziela ugruntowany w judykaturze pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Podkreślić bowiem należy, że aktualne dokumenty finansowe stanowią dla rozpoznającego wniosek o prawo pomocy możliwość obiektywnej oceny równowagi finansowej w postaci zrównoważonego salda miesięcznego w zakresie sumy bieżących uznań i sumy obciążeń. Wyciągi te, co wymaga podkreślenia, stanowią także dokumenty źródłowe, do złożenia których wnioskodawca może zostać wezwany - stosownie do § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 z późn. zm.) - w przypadku, gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Nieprzedłożenie stosownych dokumentów źródłowych, powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku i wprowadza wątpliwość, co do złożonego oświadczenia o stanie majątkowym. Zwłaszcza w sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącej określając sytuację materialną rodziny skupiła się we wniosku i sprzeciwie, w głównej mierze na problemach finansowych i zdrowotnych jej członków. Zamiarem skarżącej było przekonanie Sądu o złej sytuacji bytowej rodziny, choć materiał dowodowy dostarcza w tej materii wątpliwości. Z jednej strony pełnomocnik twierdzi, że rodzina pozostaje w złej sytuacji finansowej, a jednocześnie nie wykazuje faktu korzystania ze wsparcia instytucji pomocowych (tj. dla przykładu z zasiłków z pomocy społecznej, czy stypendiów socjalnych). Unika również udokumentowania udzielanego jej rodzinie wsparcia ze strony osób trzecich, choć fakt taki podnosi jako kluczowy, a mający stanowić o złej kondycji rodziny. Należy przy tym zauważyć, że już wskazana we wniosku sytuacja majątkowa skarżącej i jej rodziny nie daje podstaw do przyjęcia, że mamy do czynienia z osobami ubogimi. Posiadanie dwóch nieruchomości (w tym gruntów rolnych), nawet jeśli wymagają one remontu – jak twierdzi pełnomocnik skarżącej - świadczy o tym, że rodzina skarżącej jest sytuowana materialnie powyżej przeciętnej krajowej.

Odnosząc się do zarzutu sprzeciwu, że referendarz nie wykazał się empatią przy ocenie sytuacji materialnej skarżącej wskazać należy, że kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy, a przepisy art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., w sposób precyzyjny określają warunki przyznania prawa pomocy. Podane kryteria każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej osoby ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy i dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności, dokonywana w związku z przepisami P.p.s.a., daje odpowiedź na pytanie czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku w aspekcie wysokości obciążeń finansowych, jakie muszą zostać poniesione przez stronę w konkretnym postępowaniu. Przy czym podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli strona wykaże, że zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Skoro skarżąca (czy też działający w jej imieniu pełnomocnik), ubiegając się o przyznanie prawa pomocy, nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść kosztów procesu, to musi się liczyć z negatywną oceną jej wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest bowiem przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Tym samym Sąd stwierdził, że zakwestionowanym postanowieniem z dnia 17 listopada 2017 r. referendarz prawidłowo w punkcie drugim sentencji, oddalił wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.