Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 720/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3, art. 28 ust. 3a, art. 28 ust. 3b, art. 28 ust. 4, art. 123
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1 pkt 1, par. 3 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) Protokolant Natalia Nawrocka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 listopada 2010r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł, w tym :

a. z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres 08/2001-01/2003, 03/2003-11/2003 w kwocie [...] zł;

b. składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/2001-01/2003,03/2003, 05/2003-11/2008 w kwocie [...] zł;

c. składek na Fundusz Pracy za okres 08/2001-01/2003, 03/2003-11/2008 w kwocie [...] zł;

d. odsetek za zwłokę od powyższych należności naliczonych na dzień 26 lutego 2010 r. w kwocie [...] zł

e. oraz kosztów upomnienia w wysokości [...] zł.

Organ I instancji po przeanalizowaniu zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie znalazł podstaw do umorzenia należności wobec barku całkowitej nieściągalności,

o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również z powodu niezaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, tj. z uwagi na szczególnie trudną sytuację życiową płatnika składek.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł

o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na trudną sytuację życiową.

Wskazał, że sytuacja w jakiej się obecnie znajduje ma charakter trwały, ponieważ od dłuższego czasu jest osobą bezdomną i bezrobotną, a mimo to zobowiązaną między innymi do spłaty zadłużenia wobec ZUS oraz opłacania alimentów na troje dzieci.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Po przeanalizowaniu wszystkich argumentów przedstawionych przez stronę oraz po przeprowadzeniu ponownej analizy jej sytuacji, nie uwzględnił argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy

i decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podniósł, że ustalenia faktyczne w sprawie nie przemawiają jednoznacznie za koniecznością umorzenia należności z uwagi na wystąpienie stanu "ważnego interesu" osoby zobowiązanej do opłacenia składek w rozumieniu art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek, rozumianego jako niemożność opłacenia należności z tytułu nieuregulowanych składek, w tym w ramach układu ratalnego w dogodnych ratach dostosowanych do możliwości płatniczych zainteresowanej osoby.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że jest on osobą bezdomną, organ wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] orzeczono o wymeldowaniu strony z mieszkania będącego własnością E. K. z uwagi na naganne zachowanie, zarówno w stosunku do konkubiny jak i trójki wspólnych dzieci.

Natomiast odnosząc się do faktu pozostawania strony bez pracy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że sytuacja w jakiej obecnie strona się znajduje może mieć jedynie charakter przejściowy. W tym zakresie organ wskazał na możliwość przekwalifikowania zawodowego i podjęcia próby zatrudnienia zgodnie z kwalifikacjami zawodowymi oraz zapotrzebowaniem na regionalnym rynku pracy. Organ podniósł, iż skarżący mimo ciężkiej sytuacji na jaką się powołuje, aktualnie nie korzysta z pomocy z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, bądź Urzędu Miasta. Zatem w opinii Zakładu, trudne jest dokonanie oceny, czy faktycznie znajduje się on w sytuacji, w której opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie organu, nie bez znaczenia jest również fakt, iż strona pozostaje bez pracy niespełna 6 miesięcy, natomiast zadłużenie z tytułu składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą obejmuje okres siedmiu lat, tj. od 2001 r. i stanowi kwotę [...] zł.

Uzasadniając decyzję odmowną, organ wskazał również, że decyzje w sprawie umorzenia należności z tytułu składek mają charakter uznaniowy, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych każdorazowo zobowiązany jest uwzględnić także stan finansowy funduszy celowych, którymi zarządza.

Umorzenie zadłużenia z tytułu składek, w tym przypadku oznaczałoby rezygnację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych możliwości zaspokojenia swoich roszczeń, co przecież godziłoby w słuszny interes ubezpieczonego, bowiem składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych są należnościami publicznoprawnymi o szczególnym charakterze i pozostają w ścisłym związku ze swym przeznaczeniem, uwzględniającym różne zdarzenia losowe ubezpieczonych osób.

Natomiast powód znajdowania się w trudnej sytuacji finansowej nie może uwalniać płatników od obowiązku opłacania wymaganych prawem składek i automatycznego umarzania zaległości z tego tytułu.

Organ zauważył, że wobec skarżącego aktualnie nie jest prowadzone administracyjne, bądź sądowe postępowanie administracyjne, celem przymusowej realizacji należności z tytułu nieopłaconych składek. Biorąc pod uwagę fakt, iż strona bez pracy pozostaje przez okres sześciu miesięcy, organ stwierdził, że istnieje szansa na podjęcie przez stronę zatrudnienia, co dałoby Zakładowi możliwość wdrożenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym zrealizowania swoich wierzytelności.

Reasumując powyższe, organ stwierdził, iż nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 28 ust. 1-3, 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jej zmianę lub orzeczenie o umorzeniu przedmiotowych zaległości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 28 ust. 1-3, 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegającą na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki dopuszczające umorzenie należności z tytułu składek w całości przez ZUS oraz naruszenie zasad doświadczenia życiowego i ważnego interesu zobowiązanego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że od dnia 21 września 2009 r. posiada status osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku. Wskazał, że utrzymuję się zasiłku przyznawanego przez pomoc społeczną w wysokości [...] zł miesięcznie i są to jedyne pieniądze, którymi dysponuje. Poza tym ciąży na nim obowiązek alimentacyjny na trójkę dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie, tj. po [...] zł na każdą z córek.

Skarżący wskazał, że Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VI Wydział Rodzinny i Nieletnich wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt VIRC 988/10 na wniosek skarżącego zmniejszył rentę alimentacyjną na córki, uznając jego trudną sytuację gospodarczo-socjalną. W związku z tym skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, że ustalenia faktyczne nie przemawiają za koniecznością umorzenia należności z uwagi na wystąpienie "ważnego interesu" osoby zobowiązanej. Strona podniosła, że w jej sytuacji trudno sobie wyobrazić uregulowanie należności w stosunku do ZUS w ramach układu ratalnego w ratach dostosowanych do jej możliwości płatniczych, gdyż w chwili obecnej sama renta alimentacyjna na dzieci ponad dwu i półkrotnie przekracza jedyne dochody skarżącego, którym jest zasiłek z pomocy społecznej. W świetle zasad doświadczenia życiowego, zdaniem strony, wnioski Zakładu nie znajdują uzasadnienia.

Skarżący ponadto podniósł, że w chwili obecnej poza tym, że jest bezrobotny jest również osobą bezdomną, co potwierdza bezsporny fakt wymeldowania go na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. Skarżący zauważył, że od momentu wpisania na listę osób bezrobotnych, intensywnie stara się znaleźć jakiekolwiek zatrudnienie. Jednak w związku z faktem kryzysu i spowolnienia gospodarczego oraz z powodu bezdomności, wieku i braku wyższego wykształcenia, nie jest interesującym kandydatem dla potencjalnych pracodawców. Podniósł, że bez jakiejkolwiek pracy znajduje się w sytuacji, w której opłacanie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Odnosząc się do przedmiotowych zaległości skarżący podniósł, że wbrew temu, co twierdzi organ, przedmiotowe zadłużenie nie jest wynikiem uporczywego nie regulowania zobowiązań wobec ZUS lecz faktem niewiedzy i nieznajomości przepisów. Skarżący zaznaczył, że działał pod wpływem usprawiedliwionego błędu, nie był

w żadnym stopniu świadomy konsekwencji swoich zaniechań, jego celem nigdy nie było zaniżenie należności na rzecz ZUS.

Odnosząc się do stwierdzenia organu, że umorzenie zadłużenia oznaczałoby rezygnację ZUS z możliwości zaspokojenia swoich roszczeń, skarżący wskazał,

że przyjęcie, iż interes publiczny, ma wyższą rangę niż ważny interes osoby zobowiązanej prowadzi do sytuacji, w której norma prawna dopuszczająca umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec bezustannie niezadowalającego stanu Finansów ubezpieczeń społecznych, nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania. Takie rozumowanie w ocenie strony jest sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej. Skarżący podniósł, że w obecnej sytuacji, póki ciążą na nim przedmiotowe zobowiązania, nie ma żadnych możliwość aby funkcjonować bez pomocy instytucji, które udzielą mu środków pomocowych. W tym zakresie wskazał, że sytuacja, w której zapłata zaległości spowoduje jeszcze większą konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem obywatela, nie jest zgodna z interesem publicznym. W sytuacji gdy skarżący obecnie utrzymuje się dzięki korzystaniu ze środków pomocowych, trudno jest przyjąć, że wyegzekwowanie od niego zaległych należności będzie pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela. Dlatego w przedmiotowej sprawie, zdaniem strony, nie ma przesłanek aby dalej utrzymywać ciążące na niej zobowiązania. Skarżący podniósł, że w chwili obecnej nie posiada żadnego majątku jak i nie prowadzi działalności gospodarczej. Jest to sytuacja stabilna i długotrwała. W obecnej sytuacji gospodarczej nie widzi on perspektyw na rozpoczęcie działalności gospodarczej ani zgromadzenie jakiegokolwiek majątku. W jego ocenie, brak majątku przy jednoczesnym zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, są sytuacjami, które dają podstawę do umorzenia należności.

Ponadto skarżący wskazał, że w dniu 26 maja 2010 r. Prezydent Miasta B. wyraził zgodę na umorzenie ciążących na nim zaległości podatkowych w kwocie [...] zł dotyczących podatku dochodowego opłacanego w formie karty podatkowej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ wskazał na dramatyczną sytuację gospodarczo-socjalną strony. Odnosząc się do wskazanego zwolnienia, skarżący stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała dziwna i niezrozumiała sytuacja, gdyż z jednej strony jeden organ, Prezydent Miasta B. stwierdził, że sytuacja strony nie rokuje możliwości uregulowania ciążących zobowiązań i wydał decyzję w której umorzył zaległości, z drugiej strony inny organ w analogicznej sytuacji podejmuje decyzję odmowną i stwierdza, że istnieje szansa na uregulowanie należności dwunastokrotnie wyższych od zobowiązań umorzonych przez Prezydenta Miasta B.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności

z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego

w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a ww. przepisu postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę :

• ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek

• oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm. ), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy.

Rola Sądu administracyjnego w przypadku kontroli takich decyzji uznaniowych jest ograniczona. W istocie sprowadza się do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 roku, I SA/Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s. 14; jak również Ordynacja podatkowa 2005 r. Komentarz Mastalski ,B. Adamiak, Wrocław 2005, s. 308.) Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru.

To oznacza, że organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym, obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał, będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że organ nie przeprowadził w sposób rzetelny analizy stanu faktycznego, zważywszy na fakt, że sytuacja socjalno-bytowa strony jest istotnie dramatyczna. Skarżący jest bowiem osobą bezdomną i bezrobotną, obciążoną alimentami na rzecz małoletnich córek a jego jedyny dochód to świadczenie z opieki społecznej w wysokości [...] zł. przeznaczany na własne utrzymanie. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wnikliwie i rzetelnie ocenić czy w sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za zastosowaniem ulgi, o których mowa w zacytowanych przepisach.

Sąd nie przesądza sprawy i stwierdza, że nie może zastąpić organu w tej materii gdyż orzeczenie czy w sprawie zachodzą powołane przesłanki należy wyłącznie do organu, który co należy podkreślić winien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające.

Dlatego sytuacja faktyczna skarżącego winna być jednak w sposób wnikliwy rozważona w kontekście przesłanek zawartych w rozporządzeniu, w szczególności w oparciu o treść § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3.

Z powołanego przepisu wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że powyższa sytuacja winna być wszechstronnie oceniona z uwzględnieniem wszystkich, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Ocena ta winna znaleźć swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Na marginesie wypada zaznaczyć, że treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma szczególne znaczenie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.

Rozstrzygnięcie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego

i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej.

W stanie faktycznym sprawy doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, a mianowicie art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Reasumując należy stwierdzić, iż organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien ją rozstrzygać mając na uwadze treść przepisu § 3 ww. rozporządzenia, który jak wskazano wyżej przewiduje (pkt 1) umorzenie w przypadku :

• gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

• ze względu na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tej sytuacji pozostawienie poza rozważaniami istotnego faktu w kontekście możliwości zastosowania umorzenia na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1, 3 rozporządzenia narusza wskazane poniżej przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji, tak prawnego, jaki i faktycznego, oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W tym miejscu wypada zaznaczyć, iż uznanie charakteryzuje się tym, że nawet w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek pozwalających na przyznanie ulgi nie oznacza obowiązku jej przyznania. Istota uznania w tym przypadku polega na możliwości uwolnienia zobowiązanego od ciążących na nim długów, co oznacza, że organ może, lecz nie musi tego dokonać. Kompetencje do umorzenia należności z tytułu składek posiada wyłącznie organ rozstrzygający sprawę, a Sąd może jedynie ocenić legalność wydanego indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji).

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy P.p.s.a.