Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1801/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 80 , art. 77 § 1 art. 84 § 1 art. 75 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 4c ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1651
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska -Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2382/17 w sprawie ze skargi A. B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 5 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz A. B. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2382/17, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.), po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z 5 września 2017 r., nr DO.66-PO-1.2.2017, w przedmiocie stwierdzenia trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata, uchylił zaskarżoną uchwałę oraz uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Białymstoku z 29 czerwca 2017 r.; a nadto zasądził od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącej 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

Postanowieniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w Białymstoku z 24 lipca 2013 r. skarżąca A. B. została zawieszona w czynnościach zawodowych na okres 3 miesięcy (zawieszenie zostało przedłużone kolejnym postanowieniem - z 16 października 2013 r.). Okręgowa Rada Adwokacka (ORA) w Białymstoku uchwałą z 24 czerwca 2015 r. wszczęła postępowanie w sprawie stwierdzenia trwałej niezdolności skarżącej do zawodu adwokata, działając w trybie art. 4c ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1651 ze zm.).

Faktyczną podstawą wszczęcia postępowania było postanowienie Prokuratury Rejonowej w Sejnach z 30 czerwca 2015 r. o umorzeniu śledztwa wobec A. B., na podstawie art. 17 § 1 pkt. 2 Kodeksu postepowania karnego, w związku z jej całkowicie zniesioną zdolnością rozpoznania znaczenia czynów i kierowania postępowaniem, co zostało ustalone w opinii biegłych psychiatrów i psychologa, w której stwierdzono, że A. B. dotknięta jest chorobowym postrzeganiem rzeczywistości.

ORA w Białymstoku podjęła uchwałę o tymczasowym zawieszeniu skarżącej w wykonywaniu czynności zawodowych - utrzymaną w mocy uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z 29 września 2015 r., przy czym skarga na uchwałę została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 3216/15.

W toku postępowania w sprawie stwierdzenia trwałej niezdolności do zawodu adwokata skarżąca nie stawiała się na posiedzenia ORA w Białymstoku, nie odbierała wezwań, natomiast przedkładała szereg zwolnień lekarskich. Skarżąca stawiła się na posiedzeniu ORA w Białymstoku 17 maja 2017 r. (wraz z pełnomocnikiem), wnosząc m.in. o umorzenie postępowania w trybie art. 4c Prawa o adwokaturze ze względu na przedstawione zaświadczenie lekarskie. W trakcie tego posiedzenia została poinformowana o konieczności przeprowadzenia badania psychiatrycznego, na które wyraziła wstępnie zgodę, lecz pismem z 21 maja 2017 r. cofnęła to oświadczenie wskazując, że poddanie się dalszym badaniom na prywatne zlecenie ORA w Białymstoku byłoby jedynie usankcjonowaniem bezprawia i jednocześnie przyzwoleniem dla dalszych wobec niej działań bez podstawy prawnej. Skarżąca jednocześnie zaproponowała ORA w Białymstoku szereg innych w tym zakresie rozwiązań, które nie zostały zaaprobowane.

Uchwałą z 29 czerwca 2017 r ORA w Białymstoku orzekła o trwałej niezdolności A. B. do wykonywania zawodu adwokata, która została utrzymana w mocy uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z 5 września 2017 r. (Prezydium NRA). W uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA wyjaśniło, że ORA w Białymstoku wielokrotnie podejmowała próby nakłonienia skarżącej do poddania się badaniom psychiatrycznym, na które odmówiła zgody skarżąca, wobec czego organ zmuszony był do podjęcia uchwały na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Prezydium NRA znajdujące się w aktach postępowania opinie psychiatryczne są prawidłowe, a ich wnioski kategoryczne.

Za niezasadną uznało próbę przeciwstawiania im prywatnie uzyskanych zaświadczeń lekarskich, z uwagi na fakt, że nie zostały one sporządzone na zlecenie organu prowadzącego postępowanie. W ocenie Prezydium NRA nie wynika z nich również, aby skarżąca po 2015 r. podjęła terapię, co uniemożliwia całkowite i samoistne jej wyleczenie. Prezydium NRA zwróciło uwagę na zapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, a także odmawianie przez nią poddania się badaniu psychiatrycznemu.

Uwzględniając skargę i uchylając zaskarżone uchwały WSA wskazał, że ustawodawca wprowadzając wymogi określone w przepisie art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze, dotyczące obowiązku ustanowienia pełnomocnika oraz obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii lekarskich, zamierzał uchronić osoby wykonujące zawód adwokata przed arbitralną, dowolną oceną organów samorządu adwokackiego.

Zdaniem WSA wydanie uchwały przez okręgową radę adwokacką o trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata, bez wcześniejszego przeprowadzenia dowodu z opinii lub orzeczeń lekarskich oraz bez zapoznania się z tymi opiniami (orzeczeniami) przed wydaniem rozstrzygnięcia, stanowi poważne uchybienie, dyskwalifikujące daną czynność.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że ORA w Białymstoku, uznając skarżącą za trwale niezdolną do wykonywania zawodu adwokata, oparła się wyłącznie na dowodach z wcześniejszych postępowań, tj. karnego oraz dyscyplinarnego z 2015 r. oraz na własnych obserwacjach i ocenach dotyczących zachowania się skarżącej w trakcie postępowania wszczętego w sprawie trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata - podobnie jak i organ odwoławczy. WSA stwierdził, że organy samorządu adwokackiego obu instancji nie uwzględniły jednocześnie przedkładanych przez skarżącą zaświadczeń lekarskich, z uwagi na fakt, że nie zostały one sporządzone na zlecenie organu prowadzącego postępowanie w tej sprawie, kwestionując ich wartość dowodową.

W ocenie WSA takie działanie organów samorządu adwokackiego należy uznać za pozbawione wystarczających podstaw, albowiem trwała niezdolność do wykonywania zawodu adwokata, orzekana na podstawie przepisu art. 4c Prawa o adwokaturze, nie może być oceną dowolną, lecz w pełni obiektywną, poprzedzoną stosownymi badaniami medycznymi i wydanymi na ich podstawie - aktualnymi na dzień wydania takiego orzeczenia - opiniami lekarskimi. Tymczasem materiał dowodowy sprawy nie zawiera w istocie żadnych samodzielnych ustaleń organów prowadzących postępowanie w tej sprawie. WSA wskazał, że w przepisach Prawa o adwokaturze brak jest bowiem uprawnień dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie niezdolności do wykonywania zawodu adwokata do kierowania na określone badania lekarskie, tym bardziej w konkretnej wybranej przez ten organ placówce. W szczególności skierowanie skarżącej przez organ na badania psychiatryczne nie znajduje oparcia w przepisie art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze, albowiem przepis ten pozwala jedynie na zapoznanie się z opiniami lub orzeczeniami lekarskimi.

Zdaniem WSA brak zgody skarżącej poddania się badaniom psychiatrycznym, w konkretnie wyznaczonym miejscu (co mogło być powodowane rożnymi względami, w tym osobistymi) nie może uzasadniać stanowiska organu, że był on zmuszony do wydania rozstrzygnięcia na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. badań psychiatryczno-psychologicznych skarżącej przeprowadzonych w ramach postępowania karnego, zwłaszcza, że skarżąca przedłożyła - prywatnie uzyskane - zaświadczenia lekarskie dotyczące stanu jej zdrowia psychicznego.

WSA wskazał, że organ dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej uchwały, polegającym na przyjęciu, że opinie biegłych lekarzy sądowych, wykonane na potrzeby zakończonego umorzeniem postępowania karnego, stanowiły wystarczający dowód na stwierdzenie stałej niezdolności do wykonywania przez skarżącą zawodu adwokata, w sytuacji, gdy zostały one przeprowadzone jedynie w toku postępowania karnego. Ich przedmiotem nie był ogólny stan psychiczny skarżącej, w szczególności jej zdolność do wykonywania zawodu adwokata, gdyż dotyczyły one możliwości rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim zachowaniem w chwili popełnienia zarzucanych jej wówczas czynów zabronionych. Natomiast z przedłożonych przez skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego dowodów wynika, że nie stwierdza się u niej symptomów choroby psychicznej. Organ przyjął za wiarygodne zatem tylko te opinie, które potwierdzały jego ustalenia poczynione w sprawie, co świadczy o nienależytym zbadaniu całokształtu sprawy i jej pełnego wyjaśnienia, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego przez organ administracji. Zdaniem WSA do takich działań obliguje art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze, zgodnie z którym orzeczenie w przedmiocie trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata zapada po zaznajomieniu się z opiniami lub orzeczeniami lekarskimi. Przepis ten nie różnicuje rodzaju dowodów pod jakimkolwiek względem, w tym w zależności od źródła ich pochodzenia (uzyskanych na zlecenie organu lub samego adwokata) oraz nie określa ich znaczenia dowodowego (nie wprowadza jakiejkolwiek gradacji dowodów), w związku z czym w postępowaniu prowadzonym w tym trybie należy dopuścić każdy dowód, który może mieć znaczenie dla wyjaśnienia sprawy i ustalenia jej stanu faktycznego w sposób jak najbardziej pełny i jednoznaczny.

W ocenie WSA prowadzące postępowanie organy niezasadnie zatem odmówiły przedstawianym przez skarżącą zaświadczeniom lekarskim i opiniom psychologicznym waloru dowodu, spełniającego kryteria z art. 84 § 1 k.p.a., zwłaszcza że stanowią one dowody z dokumentów, czym naruszyły także przepis art. 80 k.p.a.

WSA wskazał, że w sprawie nie przedstawiono żadnego dowodu pozwalającego zasadnie twierdzić, że aktualny stan psychiczny skarżącej stoi na przeszkodzie wykonywaniu przez nią czynności adwokackich, gdyż w oparciu o zgormadzone w sprawie dokumenty możliwe było jedynie dokonanie ustalenia stanu zdrowia psychicznego skarżącej w pierwszej połowie 2015 r., a nie jej aktualnego stanu psychicznego. Organ oparł swoje stanowisko w sprawie na badaniach sprzed kilku lat, podczas gdy skarżąca przedstawiała w trakcie postępowania aktualne wyniki jej badań i brak ich uwzględnienia narusza dyspozycję przepisu art. 75 § 1 k.p.a.

W ocenie WSA przepisy art. 4c ust. 1 i 2 Prawa o adwokaturze są jednoznaczne i wynika z nich, że dla ważności uchwały w przedmiocie trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z aktualnych opinii lub orzeczeń lekarskich, czego w rozpatrywanej sprawie nie uczyniono, a tylko taki materiał dowodowy byłby wystarczający do podjęcia uchwały o trwałym pozbawieniu prawa wykonywania zawodu adwokata. WSA stwierdził, że niezbędne jest udowodnienie czy stan zdrowia adwokata pozwala mu na prawidłowe wykonywanie zawodu – na podstawie opinii lekarzy i biegłych, wskazującymi na brak poczytalności lub inne nieprawidłowy stan psychiczny. Zdaniem WSA, wydając zaskarżone uchwały w oparciu o nieustalony prawidłowo stan faktyczny sprawy, organy naruszyły w istotnym stopniu przepis art. 77 § 1 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, który zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi oraz zwrot poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż organa adwokatury nie mają kompetencji do skierowania adwokata, wobec którego toczy się postępowanie w sprawie trwałej niezdolności do wykonywania zawodu na badania lekarskie, w sytuacji gdy wykładania celowościowa i funkcjonalna w/w przepisu art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze w związku z art. 84 k.p.a., wskazuje, iż skierowanie na badania lekarskie tj. dopuszczenie dowodu z opinii biegłego jest obowiązkiem organów adwokatury, albowiem orzeczenie o trwałej niezdolności do wykonywania zawodu musi być poprzedzone badaniami, zaś w przypadku konieczności posiadania wiadomości specjalnych, organ winien dopuścić dowód z opinii biegłego;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż organy niezasadnie odmówiły przedstawionym przez uczestniczkę postępowania zaświadczeniom lekarskim i opiniom psychologicznym waloru dowodu spełniającego kryteria z art. 84 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy zgodnie z w/w przepisem opinią biegłego jest opinia osoby, do której zwrócił się organ, zaś stanowisko rzeczoznawców i innych ekspertów przedstawionych na zlecenie strony nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., organ prawidłowo zatem zakwalifikował dowody przedstawione przez uczestniczkę postępowania jako dowody z dokumentów (prywatnych);

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ dokonał niepełnej oceny materiału dowodowego, z pominięciem dowodów, przedłożonych przez uczestniczkę postępowania tj. zaświadczeń lekarskich i opinii psychologicznych, w sytuacji gdy organ nie pominął ww. dowodów, ocenił bowiem całość zebranego materiału dowodowego, wskazując przy tym czemu nie daje wiary dokumentom przedstawionym przez uczestniczkę postępowania oraz z jakich przyczyn opiera się na opiniach sądowo - psychiatrycznych wydanych w innych postępowaniach (w tym m.in. na opinii wydanej w postępowaniu karnym) co zgodne jest z zasadą swobodnej oceny dowodów, w tym wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem całości materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty są bezzasadne.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zostały spełnione przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania – art. 189 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w granicach określonych przez stronę skarżącą kasacyjnie.

W skardze kasacyjnej zarzucono sądowi pierwszej instancji zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym zarzuty te są ściśle powiązane i z tego względu niezbędne było - w pierwszej kolejności - odniesienie się do istoty problemu, jakim w niniejszej sprawie było ustalenie, czy sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne na skutek błędnej wykładni art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze, uznając, że organy adwokatury nie mają kompetencji do skierowania adwokata, wobec którego toczy się postępowanie w sprawie trwałej niezdolności do wykonywania zawodu na badania lekarskie. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej, wykładania celowościowa i funkcjonalna przepisu art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze - w związku z art. 84 k.p.a. - wskazuje, że skierowanie na badania lekarskie tj. dopuszczenie dowodu z opinii biegłego jest obowiązkiem organów adwokatury, albowiem orzeczenie o trwałej niezdolności do wykonywania zawodu musi być poprzedzone badaniami, zaś w przypadku konieczności posiadania wiadomości specjalnych, organ winien dopuścić dowód z opinii biegłego.

Tak sformułowany zarzut nie mógł być uznany za usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 4c ust. 1 i 2 Prawa o adwokaturze, o trwałej niezdolności do wykonywania zawodu orzeka okręgowa rada adwokacka (ust. 1), przy czym uchwała zapada po wysłuchaniu adwokata i jego pełnomocnika ustanowionego spośród adwokatów oraz po zaznajomieniu się z opiniami lub orzeczeniami lekarskimi (ust. 2). Dokonując wykładni art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze, sąd pierwszej instancji uznał, że przepisy tej ustawy nie przewidują uprawnienia dla organu prowadzącego postępowanie w trybie art. 4c ust. 1 i 2 Prawa o adwokaturze do kierowania na "określone badania lekarskie, tym bardziej w konkretnej wybranej przez ten organ placówce", a ponadto WSA uznał, że w szczególności skierowanie skarżącej przez organ "na badania psychiatryczne nie znajduje oparcia w przepisie art. 4c ust. 2 p.o.a., albowiem przepis ten pozwala jedynie na zapoznanie się z opiniami lub orzeczeniami lekarskimi".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowy jest rezultat wykładni przepisu art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze, wskazany przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Analizowany przepis, którego treść Naczelny Sąd Administracyjny ustalił w oparciu o wszystkie dostępne metody wykładni, nie zawiera bowiem normy kompetencyjnej, która mogłaby stanowić podstawę podjęcia przez właściwą okręgową radę adwokacką decyzji o skierowaniu na badania lekarskie osoby wykonującej zawód adwokata, w stosunku do której wszczęte zostało postępowanie o orzeczenie trwałej niezdolności do wykonywania tego zawodu. Wbrew stanowisku autorki skargi kasacyjnej, zastosowanie reguł wykładani celowościowo-funkcjonalnej przepisu art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze w związku z art. 84 k.p.a., jak też wykładni językowej, nie prowadzi do rezultatu oczekiwanego przez skarżący kasacyjnie organ. Nie ma bowiem wątpliwości, że z uwagi na cel omawianego postępowania, którym jest uniemożliwienie wykonywania zawodu adwokata przez osoby trwale niezdolne do wykonywania tego zawodu (art. 4b ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o adwokaturze), ustawodawca co prawda wprowadził stosowna normę kompetencyjną dla właściwej rady adwokackiej, lecz nie przewidział dla tej rady odpowiedniej normy proceduralnej, uprawniającej do nałożenia na adwokata obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu. Co więcej, dla osiągnięcia tego celu, nie jest możliwe wywiedzenie istnienia takiego uprawnienia na podstawie reguł funkcjonalnych wykładni art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze, gdyż dla osiągnięcia wspomnianego wyżej celu, nie jest konieczne wymuszenie poddania się przez adwokata badaniu lekarskiemu. Wystarczającym bowiem instrumentem zapobiegania wykonywania zawodu przez adwokata trwale niezdolnego do jego wykonywania jest instytucja tymczasowego zawieszenia adwokata w wykonywaniu czynności zawodowych (art. 4c ust. 3 Prawa o adwokaturze). Podkreślić należy, że argumenty wykładni celowościowej i funkcjonalnej mają oczywisty związek z aksjologią prawa, co prowadzi do wniosku, że skoro argument celu ustawodawcy nie uzasadnia sięgnięcia do argumentu z funkcji przy rekonstrukcji normy proceduralnej, to sprzeczne byłoby z zasadami prawa dookreślenie normy z art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez uzupełnienie dyspozycji tej normy o uprawnienie do nakładania przez radę adwokacką obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu przez adwokata. W konsekwencji, użycie argumentu funkcjonalnego w powiązaniu z argumentem celowościowym w rekonstrukcji analizowanej normy postępowania wskazuje, że pojęcie zaznajomienia się z opiniami lub orzeczeniami lekarskimi należy rozumieć jako czynność odpowiadająca treściowo normie zawartej w art. 80 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w teorii prawa. Jak przyjmuje się w piśmiennictwie, w postępowaniu w sprawie orzeczenia trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii lub orzeczeń lekarskich, przy czym mogą to być opinie lub orzeczenia dostarczone przez samego zainteresowanego lub jego pełnomocnika, gdyż z treści art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze nie wynika obowiązek zlecenia takiego dowodu przez radę w ramach postępowania (choć takiego rozwiązania nie można wykluczyć). Rada w trakcie postępowania może postanowić o powołaniu biegłego w celu ustalenia stanu zdrowia adwokata, wobec którego toczy się postępowanie, w szczególności jeżeli przedstawione opinie lub orzeczenia lekarskie wymagają weryfikacji. Z kolei w przypadku braku takich opinii lub orzeczeń rada będzie musiała dopuścić dowód z opinii biegłego. Wskazać tu należy, że rada nie ma żadnych instrumentów prawnych, które zobowiązałyby adwokata do poddania się badaniu przez biegłego (J. Trela [w:] Prawo o adwokaturze. Komentarz, red. P. Kruszyński, Warszawa 2016, art. 4.c).

Reasumując, w przypadku odmowy poddania się przez adwokata badaniu lekarskiemu wymaganemu dla wydania opinii przez biegłego, okręgowa rada adwokacka prowadząca postępowanie w sprawie orzeczenia trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata nie może – wobec tej odmowy – nałożyć obowiązku poddania się takiemu badaniu przez adwokata, jak też nie może wywodzić negatywnych skutków procesowych w tym postepowaniu z uwagi na tę odmowę. Okręgowa rada adwokacka, działając na podstawie art. 4c ust. 2 Prawa o adwokaturze, może - gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne - zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1 k.p.a.), jednakże w przypadku odmowy poddania się adwokata badaniu lekarskiemu przez biegłych, nie jest w takiej sytuacji dopuszczalne samodzielne ustalanie przez tę radę przesłanek orzeczenia o trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata.

W konsekwencji powyższych ustaleń za niezasadne także należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd sądu pierwszej instancji, że w sprawie niezbędne było przeprowadzenie dowodu z aktualnych opinii lub orzeczeń lekarskich, czego organ nie uczynił, podejmując sporne uchwały w oparciu o nieustalony prawidłowo stan faktyczny sprawy, czym organy naruszyły art. 77 § 1 k.p.a. Trafnie także uznał WSA, że organy niezasadnie pominęły dowody przedstawiane przez skarżącą, a mianowicie zaświadczenia lekarskie i opinie psychologiczne – "uzyskane we własnym zakresie" – albowiem dowody te winny być wzięte pod uwagę wobec reguł wynikających z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., niezależnie od tego, że – wbrew stanowisku WSA – nie stanowiły one dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Wskazane uchybienie sądu pierwszej instancji nie miało jednak wpływu na ocenę trafności zaskarżonego wyroku.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1800).