Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 136/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 106  ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Halina Jakubiec Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. nr [ ] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych na realizację usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta na podstawie art. 104, art. 107 i art. 108 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 8, art. 17 ust. 1 pkt. 11, art. 36 pkt. 2 lit. 1, art. 50 ust. 1 3 i ust. 5 6, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2015 r., poz.163 z późn. zm.), dalej u.p.s., § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823) oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 26 września 2007 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad przyznawania przez Gminę pomocy w formie usług opiekuńczych, zakresu czynności wchodzących w skład usług opiekuńczych oraz szczegółowych zasad ustalania wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze (ze zm.), po wszczęciu postępowania z urzędu, w związku z uchyleniem decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2015 r. znak: [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2015r nr [...] postanowił:

1.Ustalić należność względem MOPS w kwocie 3427,20 zł (słownie: trzy tysiące czterysta dwadzieścia siedem złotych i dwadzieścia groszy) z tytułu wydatków poniesionych na realizację usług opiekuńczych gospodarczych i pielęgnacyjnych w okresie od 01.06.2014 r. do 19.10.2014 r. i od 13.12.2014 r. do 31.12.2014 r. przyznanych decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...]

2. Zażądać zwrotu kwoty określonej w pkt. 1 decyzji.

3. Podzielić żądaną kwotę na 24 miesięczne raty po 142,80 zł oraz zobowiązać do wpłaty na konto bankowe MOPS - Bank [...] [...] ustalonych rat do ostatniego dnia każdego miesiąca od sierpnia 2015 r. do lipca 2017 r. do pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

4. Nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ powołał się na następujące okoliczności: [...] 2015 r. została wydana decyzja znak: [...] dotycząca należności względem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z tytułu poniesionych wydatków na realizację usług opiekuńczych gospodarczych i pielęgnacyjnych za okres: od 01.06.2014 r. do 10.10.2014 r. i za okres od 13.12.2014 r. do 31.12.2014 r. Od tej decyzji odwołała się przez H. C.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania w dniu [...] 2015 r. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ośrodek Pomocy Społecznej ponownie przeprowadził postępowanie administracyjne i stwierdził, że : na podstawie decyzji z dnia [...] 2014 r. znak: [...] przyznane były H. C. usługi opiekuńcze gospodarcze od 01.05.2014 r. do 31.12.2014 r. w wymiarze przez 7 dni w tygodniu w ilości 2 godziny dziennie oraz usługi opiekuńcze pielęgnacyjne od dnia 01.05.2014 r. do 31.12.2014 r. w wymiarze przez 7 dni w tygodniu w ilości 1 godz. dziennie. Wydając tę decyzję Ośrodek Pomocy Społecznej opierał się na ustaleniach dokonanych podczas wywiadu środowiskowego z dnia 29.04.2014 r. H. C. podawała wówczas, że mieszka sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymywała się z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 2001,09 zł. Stosownie do § 3 załącznika Nr 2 Uchwały Rady Miasta Nr [...] z dnia 26.09.2007 r. ze zm., dochód przekraczał kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zatem odpłatność za usługi opiekuńcze ustalono w wysokości 7,20 zł za godzinę, co stanowi 60 % pełnego kosztu usługi tj. 604,80 zł miesięcznie stosownie do liczby godzin usług w miesiącu. Z uwagi na szczególnie trudną sytuację, stosownie do § 5 załącznika Nr 2 powołanej wyżej Uchwały odpłatność obniżono do kwoty 4,80 zł za godzinę co stanowi 40% pełnego kosztu usługi tj.403,20 zł miesięcznie stosownie do liczby godzin usług w miesiącu. Zgodnie z art. 109 u.p.s. osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. H. C. nie poinformowała w terminie o zmianie sytuacji dochodowej, tj. że 07 maja 2014 r. E. M. (córka) działająca w imieniu H. C. na podstawie pełnomocnictwa z dnia 5 maja 2014 r. dokonała zakupu mieszkania przy ul. C składającego się z trzech pokoi i kuchni o pow. 46,54 m2 o wartości 251.106,00 zł od Gminy z 90% bonifikatą, za kwotę 25 111,00 zł. Środki finansowe na zakup mieszkania pochodziły od E. M. Wskazana kwota zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. stanowiła dochód H. C. Stosownie do art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s., w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Kwota 25 111,00 zł uiszczona na wykup mieszkania stanowiła dochód jednorazowy. Zatem w dochodzie H. C. od maja 2014 r. do kwietnia 2015 r. należy dodatkowo uwzględnić kwotę 2092,58 zł. Wobec powyższego dochód H. C. od maja 2014 r. do lutego 2015 stanowiła kwota 4093,67 zł. (uwzględniono: emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wys. 2001,09 oraz 1/12 dochodu jednorazowego w wys.2092,58 zł), od marca 2015 do kwietnia 2015 r. stanowiła kwota 4 123,84 zł (uwzględniono: emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wys. 2031,26 zł oraz 1/12 dochodu jednorazowego w wys.2092,58 zł). Od maja 2015 r. dochód stanowiła emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wys. 2031,26 zł. W związku ze zmianą sytuacji dochodowej od maja 2014 r. stosownie do § 3 załącznika Nr 2 powołanej wyżej uchwały Rady Miasta w okresie od 01.06.2014 r. do 31.12.2014 r. H. C. powinna ponosić odpłatność za świadczone usługi w wysokości 12,00 zł za godzinę co stanowi 100 % pełnego kosztu usługi. W okresie od 1 czerwca 2014r. do 19 pażdziernika 2014 r. i od 13 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. za świadczone usługi opiekuńcze H. C. ponosiła obniżoną odpłatność wys. 40% czyli 4,80 zł za godzinę. W okresie od 1 czerwca 2014 r. do 19 pażdziernika 2014 r. zrealizowano łącznie 419 godzin usług, w okresie od 13 do 31 grudnia 2014 r. zrealizowanych zostało 57 godzin. Łącznie zrealizowano 476 godzin usług.

W okresie od czerwca 2014 r. do października 2014 r. odpłatność za usługi opiekuńcze poniesiona przez H. C. wyniosła 2011,20 zł (czerwiec - 432,00 zł, lipiec - 446,40 zł, sierpień - 427,20 zł, wrzesień - 432,00 zł, październik - 273,60 zł) oraz za grudzień 201 4 r. - 273,60 zł. Łącznie 2284,80 zł.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej pokrył koszty za świadczone usługi w okresie od 1 czerwca 2014 do 31 grudnia 2014 r. w kwocie łącznie 3427,20 zł.

Organ zobowiązał H. C. do uregulowania należności względem MOPS z tytułu wydatków poniesionych na realizację usług opiekuńczych za okres od 01.06.2014 do 19.10.2014 r. w wys. kwocie 3 016,80 zł. (czerwiec 2014 - 648,00 zł, lipiec 2014 -669,60 zł, sierpień 2014 - 640,80 zł, wrzesień 2014 - 648,00 zł, październik 2014 - 410,40 zł ) oraz za grudzień 2014 r. w kwocie 410,40 zł. Łączna kwota należności wynosi 3427,20 zł

Organ przytoczył treść art. 96 u.p.s. uwzględnił regulację art. 104 ust.4, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Wydając decyzję zobowiązującą do zwrotu wydatków poniesionych na realizację usług opiekuńczych uwzględniono aktualną sytuację osobistą, majątkową i rodzinną H. C. Ustalono, że H. C. nie jest osobą samotną, ma troje dzieci. Zajmuje jeden pokój w trzypokojowym mieszkaniu, które obecnie stanowi własność córki E. M., mieszkającej poza K. W lokalu tym, przy ul. C od 26 maja 2015 r. przebywa syn M. B., prowadzący odrębne gospodarstwo domowe. M. B. zajmuje samodzielny pokój, nie uczestniczy w opłatach mieszkaniowych. Według informacji uzyskanych w trakcie wywiadu środowiskowego, ustalono, że wydatki związane z utrzymaniem mieszkania regulowane z emerytury H. C. wynoszą miesięcznie około 625,97 zł (w tym czynsz 397,45zł, energia 57,42 zł, gaz 171,10 zł ). Wydatki na leki w skali miesiąca kwietnia 2015 r. to kwota 270,26 zł. Uwzględniając miesięczne wydatki na opłaty i leki do dyspozycji H. C. pozostaje kwota 1135,03 zł. Analizując sytuację rodzinną wzięto pod uwagę możliwość uzyskania pomocy ze strony najbliższej rodziny. Lokal przy ul. C wykupiony w maju 2014 r. H. C. darowała córce Pani E. M. aktem notarialnym w dniu 20 sierpnia 2014 r., czym przyczyniła się do znacznego przysporzenia majątkowego na rzecz córki. Wyzbywając się własnego majątku H. C. pozbawiła się możliwości wykorzystania posiadanego zasobu do poprawy własnej sytuacji. E. M. przyjmując darowiznę o znacznej wartości powinna mieć świadomość przyjęcia na siebie wypływających z tego faktu obowiązków. Art. 128 kro określa, że istnieje generalny obowiązek dostarczania środków utrzymania, który obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem, jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych obciąża bliższych stopniem przed dalszymi - art. 129 kro. Trwa on do śmierci i może polegać na wzajemnej pomocy zarówno w sferze osobistej jak i majątkowej. E. M. w wywiadzie z 8 kwietnia 2015 r. oświadczyła, że służy pomocą H. C. płacąc za usługi opiekuńcze. Organ uznał, że kwota 1135,03 zł emerytury pozostająca do dyspozycji po uregulowaniu opłat i wydatków na leki pozwala na uregulowanie należności w ratach i podzielił żądaną kwotę na 24 miesięczne raty po 142,80 zł.

H. C., działając przez pełnomocnika E. M., córkę, wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Zwróciła się z prośbą o umorzenie kwoty 3427,20 zł ze względu na to, że nie jest w stanie jej zwrócić, nawet rozłożonej na 24 raty, ze względu na ponoszone miesięczne wydatki. Wskazała, że pomoc finansowa ze strony najbliższej rodziny jest też niemożliwa z uwagi na ich ubóstwo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 listopada 2015 r., [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

SKO przestawiło dotychczasowy stan sprawy, z uwzględnieniem stanu faktycznego przedstawionego przez organ pierwszej instancji. Stwierdzono w uzasadnieniu, że organ pierwszej instancji zbadał występowanie przesłanek z art. 104 ust. 4 u.p.s. i rozłożył na raty należności podlegające zwrotowi uwzględniając sytuację osobistą, majątkową i rodzinną H. C. SKO zwróciło uwagę, iż z treści art. 104 ust. 4 u.p.s. wynika, że zadaniem organu właściwego do rozpatrzenia wniosku osoby zobowiązanej jest ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu, umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty. Przy czym w przepisie tym ustawodawca wskazał jako przykład przypadku szczególnie uzasadnionego sytuację, gdy żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. Organ zobowiązany jest więc do wszechstronnego rozważenia przesłanek w przepisie tym wymienionych, a w szczególności do zbadania, czy żądanie zwrotu udzielonego świadczenia stanowić może dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też zniweczyć skutki udzielonej pomocy. SKO uznało, że organ pierwszej instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające, prawidłowo ustalił stan faktyczny, a jego wnioski i rozstrzygniecie mieszczą się w granicach uznania administracyjnego. W szczególności SKO zwróciło uwagę na ustalenia, zgodnie z którymi po uregulowaniu opłat takich jak czynsz, energia, gaz, oraz wydatków na leki do dyspozycji H. C. pozostaje kwota, która umożliwia uregulowanie należności względem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w ratach. Odnosząc się do zarzutów odwołania, SKO wyjaśniło, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, gdyż została wydana w ramach uznania administracyjnego, nie naruszając jednocześnie granic tego uznania. Decyzja organu pierwszej instancji została podjęta po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania administracyjnego, w trakcie którego ustalono sytuację osobistą, majątkową i rodzinną H. C. Wskazano również, że uzasadnienie decyzji jest prawidłowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła H. C. działając przez pełnomocnika E. M. Wniosła o całkowite umorzenie kwoty 3427,20 zł z tytułu wydatków poniesionych na realizację usług opiekuńczo-gospodarczych i pielęgnacyjnych przyznanych decyzją z [...] 2014 r. [...]. Zarzucono nieprawidłowość postępowania poprzez utożsamienie pojęcia dochodu strony ze zmianą sytuacji dochodowej strony. Tymczasem pojęcia te nie są tożsame,. Na poparcie powyższego przytoczono wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23.04.2013 r. sygn. akt II SA/Rz 113/13. Podniesiono również zarzut, iż Miejski Ośrodek Pomocy społecznej w sposób nielegalny dowiedział się o wykupie mieszkania przez H. C. Zarzucono także błędną ocenę miesięcznych wydatków na opłaty i leki skarżącej i nienależyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Zdaniem skarżącej miesięcznie wydatki na opłaty i leki wynoszą 1936,23 zł, co wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Skarżąca zarzuciła nadto naruszenie przepisów dotyczące prawidłowego doręczania stronie pism.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrolowane decyzje wydane zostały między innymi na podstawie art. 106 Ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, dalej u.p.s. Zgodnie z ust. 5 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji: "decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody." Co prawda w pkt. 1 samej osnowy decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta nie użyto sformułowania "zmienia" lub "uchyla", jednak stan faktyczny i prawny sprawy, oraz powołanie przez organ w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisu art. 106 u.p.s. jednoznacznie świadczą o tym, że organy orzekały na podstawie ust. 5 tego przepisu. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji oraz decyzji zaskarżonej wynika, że świadczenia z pomocy społecznej w postaci usług opiekuńczych i usług opiekuńczych pielęgnacyjnych na okres od 1 maja 2014 r. do 21 grudnia 2014 r. przyznane zostały skarżącej decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r. i tą też decyzją organ ustalił odpłatność za w/w usługi w wysokości 40% pełnego kosztu usługi. W aktach administracyjnych brak decyzji z dnia [...] 2014 r. przyznającej skarżącej świadczenia, jednak z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, oraz decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie wynikają te okoliczności. Powyższe, w zestawieniu z powołaną podstawą prawną w postaci art. 106 u.p.s. wskazuje, że kontrolowaną w niniejszej sprawie decyzją organ zmienił swoją decyzję z dnia 30 kwietnia 2014 r. ustalającą odpłatność za przyznane skarżącej świadczenia w ten sposób, że w miejsce odpłatności w wysokości 40% pełnego kosztu usługi ustalił odpłatność na poziomie 100% pełnego kosztu usługi.

W sytuacji, gdy decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. w przypadku zmiany lub uchylenia na niekorzyść strony stanie się ostateczna "(...) wywiera skutek w postaci odmiennego ukształtowania lub odebrania dotychczasowych uprawnień, a więc weryfikacji lub odebrania praw dobrze nabytych." (por. M. Kotulski w: Zmiana lub uchylenie decyzji z zakresu pomocy społecznej; Samorząd Terytorialny nr 3/2008). Możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej przewidują oprócz art. 106 ust. 5 u.p.s. również i inne przepisy, w szczególności zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego jak : art. 155, art. 161 lub art. 163 kpa. Wskazane tryby zmiany lub uchylenia decyzji są niewątpliwie odstępstwem od fundamentalnej zasady ochrony praw dobrze nabytych oraz od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zasada ochrony praw dobrze nabytych ma wymiar materialnoprawny, zasada trwałości decyzji administracyjnych ma natomiast wymiar formalnoprawny. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w aspekcie formalnoprawnym rodzi skutki materialnoprawne w postaci cofnięcia adresatowi decyzji nabytych praw lub ich odmiennego ukształtowania. Mimo więc, że zasada ochrony praw dobrze nabytych jest jednym z filarów współczesnej koncepcji państwa prawnego, to nie można twierdzić, iż jest to zasada bezwzględna i wszechogarniająca. Zmiana bowiem warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmiany sytuacji prawnej jednostek, w tym również zniesienia lub ograniczenia dotychczasowo posiadanych praw. Zasada ochrony praw nabytych zakazuje jednakże arbitralnego znoszenia lub ograniczenia nabytych praw podmiotowych. Wspomniane przepisy art. art.155, 161 i 163 kpa dopuszczają ograniczenie zasady ochrony praw dobrze nabytych. Art. 163 kpa dopuszcza możliwość wzruszenia decyzji w trybie i na zasadach określonych poza regulacjami kpa. Jest on więc przepisem odsyłającym i jako taki sam nie może stanowić podstawy zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej.

Art. 106 ust. 5 u.p.s. stanowi zatem lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w kpa, dopuszczając przełamanie zasady ochrony praw dobrze nabytych na zasadach innych niż ustanowione w przepisach postępowania administracyjnego. Ustawodawca w redakcji art. 106 ust. 5 u.p.s. konsekwentnie posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję. Oznacza to, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, jak i jej uchylenie mają charakter konstytutywny, bo tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym ta zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji (por. M. Kotulski, op. cit.). Konstytutywny charakter decyzji z art. 106 ust. 5 u.p.s. przesądza więc, że tego rodzaju decyzja może wywierać tylko skutki ex nunc, tj. na przyszłość (podobnie jak decyzje z art. 155 i 161 kpa). Wobec tego brak jest jakichkolwiek podstaw by uchylać lub zmieniać na tej podstawie prawnej decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną - ex tunc. Takie skutki można wiązać jedynie z decyzjami deklaratoryjnymi, tj. potwierdzającymi zaistniały już stan rzeczy. Tego rodzaju decyzje nie są jednak wydawane na gruncie ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 marca 2004 r. I SA 2337/2003).

W rozpatrywanej zatem sprawie wydana przez Prezydenta Miasta decyzja z [...] 2015 r. nr [...] mogła jedynie, jako akt konstytutywny, swoim zakresem obejmować świadczenia z pomocy społecznej po jej wydaniu, nie mogła natomiast, jak orzeczono, sięgnąć swoim zakresem do świadczeń "pobranych" przez skarżącą przed jej wydaniem. Nie mogła więc z mocą wsteczną ustalić odpłatności za usługi opiekuńcze gospodarcze i pielęgnacyjne w wysokości większej od ustalonej decyzją z dnia [...] 2014 r., tj. większej niż 40% pełnego kosztu usługi. Zwrócić przy tym należy, że uchylenie lub zmiana decyzji przy wykorzystaniu tego rodzaju trybu mogło obejmować tylko taką decyzję, która nie tylko pozostawała w obrocie prawnym, ale także wywoływała jeszcze skutki prawne w postaci istnienia w dacie orzekania na podstawie art. 106 § 5 u.p.s. uprawnienia skarżącej do korzystania z przyznanych jej świadczeń na przyszłość. Wynika to z istoty tego przepisu i przyjęcia, że zmiana decyzji na podstawie powyższego przepisu wywołuje tylko skutki na przyszłość. Tymczasem przyznane skarżącej na podstawie decyzji z dnia [...] 2014 r. znak: [...] usługi opiekuńcze gospodarcze oraz usługi opiekuńcze pielęgnacyjne, jako świadczenia z pomocy społecznej zostały już zrealizowane, ponieważ określenie ich ram czasowych spowodowało "skonsumowanie" decyzji je przyznającej z upływem terminu, na jaki zostały przyznane, tj. z dniem 31 grudnia 2014 r. Powyższych okoliczności nie dostrzegł organ odwoławczy, akceptując stanowisko organu pierwszej instancji bez należytego rozważenia istoty trybu przewidzianego w art. 106 § 5 u.p.s. Skutkiem tego dokonał błędnej interpretacji powyższego przepisu prawa materialnego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wypowiedziany w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 104/08, LEX nr 497634 jak i z 22 października 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 596/09. Powyższe uchybienia skutkują brakiem potrzeby rozważania przez Sąd zarzutów skargi dotyczących sytuacji skarżącej i możliwości uiszczenia spornej kwoty. Obowiązek jej uiszczenia wynika bowiem z błędnie przyjętego stanowiska o możliwości zmiany decyzji z dnia 30 kwietnia 2014 r. przyznającej skarżącej świadczenia, które to usługi zostały już zrealizowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Prezydent Miasta naruszyły więc art. 106 ust. 5 u.p.s. dokonując jego błędnej wykładni, która doprowadziła do nieprawidłowego zwiększenia płatności i niezasadnego obciążenia skarżącej obowiązkiem zwrotu kwoty 3427, 20 złotych. Organy naruszyły więc powyższy przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu tej sprawy obowiązkiem organów będzie zatem dokonanie oceny wpływu ujawnienia nowej okoliczności w postaci uzyskania przez skarżącą dodatkowego dochodu na decyzję wydaną w przedmiocie przyznania skarżącej świadczeń, z uwzględnieniem konstytutywnego charakteru decyzji z art. 106 ust. 5 u.p.s. i jej skutkiem działania ma przyszłość.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.