Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1119/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64c par. 7 i  par. 8, art. 64c par. 6a
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A S.A. w J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej także jako: Dyrektor lub organ nadzoru), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 61a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U.2018.2096 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: k.p.a., jak również art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U.2018.1314 ze zm.), dalej oznaczanej jako: u.p.e.a. lub ustawa egzekucyjna, po rozpatrzeniu zażalenia A S.A. w J. (dalej: skarżąca, zobowiązana lub Spółka), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej: organ egzekucyjny lub organ pierwszej instancji) z dnia [...] r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie powiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych wyegzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych Wójta Gminy M. (dalej: wierzyciel) z dnia [...] r. o numerach [...], [...] oraz [...] obejmujących zaległości Spółki w podatku od nieruchomości za 2007 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor podzielił zapatrywanie organu egzekucyjnego o braku podstaw prawnych do zastosowania art. 64c § 7 i § 8 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r., a to w myśl brzmienia art. 68 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz.U.2015.1269), następnie powoływanej jako ustawa. Organ nadzoru zgodził się, że hipotezą tego przepisu należy objąć postępowanie egzekucyjne główne, a nie toczące się w jego ramach lub z nim powiązane postępowania incydentalne i na poparcie słuszności tego poglądu powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 1890/17. Wskazał, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych i zakończyło się poprzez wyegzekwowanie zaległości wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w dniach 15 i 25 stycznia 2013 r. Z chwilą wejścia w życie ustawy, w dniu 1 stycznia 2016 r., postępowanie to nie pozostawało więc w toku, co przesądza o niemożności zastosowania względem niego art. 64c § 7 i § 8 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. Uwzględnienie treści art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., prowadzi natomiast do wniosku, że przedmiotowe żądanie wydania powiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych zgłoszono po upływie przepisanego terminu, co skutkować musiało odmową wszczęcia postępowania w jego przedmiocie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik zobowiązanej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji i tym samym podzielenie kwalifikacji, zgodnie z którą w niniejszej sprawie zasadnym było zastosowanie art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., podczas gdy zastosowanie winien znaleźć art. 64c § 7 i § 8 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r., a to zgodnie z art. 68 ustawy i przy uwzględnieniu, że zakończenia egzekucji nie należy utożsamiać z zakończeniem postępowania egzekucyjnego, które następuje dopiero wraz z dokonaniem przez organ egzekucyjny wszystkich czynności odnoszących się do tego postępowania, w tym również tych związanych z kosztami egzekucyjnymi. Na poparcie tych twierdzeń powołał wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1122/16 oraz z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 112/17.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru stwierdził brak postaw do zmiany swego stanowiska i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że kwestią sporną było wyłącznie stwierdzenie prawidłowości stosowania przepisów ustawy egzekucyjnej w zakresie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego w brzmieniu do 31 grudnia 2015 r. czy też po tym dniu w sytuacji, gdy egzekucja dochodzonych należności została faktycznie zakończona poprzez ich wyegzekwowanie wraz z odsetkami zwłoki i kosztami egzekucyjnymi w 2015 r. bez wydania powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Innymi słowy, sporne było to, które przepisy miały zastosowanie do wniosku Spółki o wydanie zaświadczenia o wysokości kosztów egzekucyjnych – obowiązujące w chwili jego złożenia czy też faktycznego zakończenia postępowania egzekucyjnego. Poza sporem było, że na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne, zaś w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w 2013 r. doszło do wyegzekwowania całości dochodzonej należności wraz z kosztami egzekucyjnymi. Spółka nie została powiadomiona o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Wniosek w sprawie wydania powiadomienia o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych Spółka złożyła w styczniu 2019 r.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela i akceptuje ocenę i poglądy prawne przedstawione przez NSA w wyroku z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 1890/17, które to rozstrzygnięcie dotyczyło tej samej kwestii spornej co w niniejszej sprawie. Dlatego też w dalszych motywach uzasadnienia przytoczy je jako własne. W powołanym wyroku NSA zauważył, że "Administracyjne postępowanie egzekucyjne to zorganizowany ciąg czynności podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu doprowadzenia przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną. W ramach tego postępowania organy te oraz podmioty podejmują szereg czynności materialno-technicznych oraz czynności procesowych, w tym także wydają egzekucyjne akty administracyjne. Podmiotom, w stosunku do których podejmowane są te działania, a także wierzycielom przysługuje katalog instrumentów – środków prawnych związanych z ochroną ich praw w toku postępowania egzekucyjnego. Cel tego postępowania jest jeden – wykonanie określonego obowiązku, jednakże każdorazowe skorzystanie przez zobowiązanego lub wierzyciela z określonego środka prawnego powoduje konieczność rozpoznania takiego środka, a wszystko to odbywa się w ramach jednego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3223/15). Zasadą jest, że koszty związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego i podlegają przymusowemu ściągnięciu w drodze egzekucji. Zobowiązany już w czasie postępowania egzekucyjnego odpowiada z mocy prawa z tytułu powstających w jego trakcie obowiązków uiszczenia określonych kosztów egzekucyjnych, natomiast wierzyciel, na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a., na zasadzie ustawowego wyjątku ponosi odpowiedzialność za całość kosztów postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Zobowiązany odpowiada zatem za koszty egzekucyjne już w trakcie toczącego się, niezakończonego postępowania egzekucyjnego, od daty, w której na podstawie danego przepisu prawa, powstaje obowiązek ich uiszczenia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza reguły, że koszty egzekucyjne są ustalane w formie jakiegoś aktu administracyjnego. Tym samym ponoszenie kosztów egzekucyjnych podporządkowane jest zasadzie rządzącej należnościami wynikającymi z przepisu prawa" Sąd też dodał, że "brak przepisów przejściowych powoduje, iż w rozpoznawanej sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 64c § 6a u.p.e.a. obowiązujący od 1 stycznia 2016 r., gdyż stosowanie retroaktywne prawa nie może być wprowadzone w drodze interpretacji, a musi być jasno wypowiedziane w samej ustawie. Oznacza to, że zastosowanie wykładni, w której interpretator odchodzi od sensu językowego przepisu, może być uzasadnione tylko w wyjątkowych okolicznościach, ponieważ adresaci norm prawnych mają prawo polegać na tym, co ustawodawca rzeczywiście wyraził, a nie na tym, co chciał uczynić lub uczyniłby, gdyby znał nowe lub inne okoliczności (por. wyroki SN z dnia 11 listopada 2011 r., sygn. akt IV CSK 70/11 oraz z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt V CSK 351/07). Zgodnie bowiem z treścią § 3a ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad Techniki Prawodawczej, jeżeli ustawodawca zamierza czasowo zachować w mocy przepisy dotychczasowej ustawy, zaznacza się to w nowej ustawie. Sąd uznał, że niewłaściwe jest traktowanie dyspozycji art. 68 ustawy o administracji podatkowej jako przepisu przejściowego znajdującego zastosowanie w sprawie. Dotyczy on bowiem zainicjowanych procesów "wpadkowych" w toku postępowania egzekucyjnego rozpoczętych przed dniem wejścia w życie nowelizującej ustawy. Zatem ma on zastosowanie wyłącznie do spraw, w których toczy się w dalszym ciągu postępowanie "główne", które do dnia wejścia w życie nowelizacji nie zostało ukończone. Z tego powodu w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe zastosowanie przepisu art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 roku, gdyż na dzień złożenia wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych brak było toczącego się postępowania wszczętego skargą lub innym wnioskiem strony skarżącej. W konsekwencji organ egzekucyjny nie był też zobowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, a następnie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych". Końcowo należy dodać, że z chwilą wejścia w życie przepisów nowelizujących ustawę egzekucyjną (2016 r.), zobowiązany nie mógł korzystać z uprawnień związanych z brakiem powiadomienia go o kosztach egzekucyjnych w trybie obowiązującego wcześniej art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej, gdyż od 1 stycznia 2016 r. przepis ten utracił moc. Dlatego też organy zasadnie zastosowały przepis art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, gdyż postępowanie w przedmiotowej sprawie z powodów wyżej wskazanych nie mogło być wszczęte. Zgodnie z powołanym przepisem "gdy żądanie (...) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Z tych przyczyn Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018. 1302 ze zm.) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.