Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 857/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1)
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant Specjalista Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późno zm., dalej: kpa), art. 2351 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, dalej: kp) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, dalej: rozporządzenie) po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/G1476117 oraz po rozpatrzeniu odwołania z 23 lutego 2017r. A. P.(strona, skarżący) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. (PPIS) z [...]r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej, przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, przewlekłe zapalenie okołostawowe barku wymienione w poz. 19/4 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 kp utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. odmówił stwierdzenia u strony choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, przewlekłe zapalenie okołostawowe barku wymienione w poz. 19/4 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia. Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe i orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z [...] r. nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [...] r. nr [...].

Odwołanie od decyzji PPIS złożył skarżący podnosząc, że trwały uraz barku prawego jest wynikiem ciężkiej pracy na kopalni, a nie komplikacji po przebytym urazie w trakcie pracy. Odwołujący wnosił o ponowne zapoznanie się z dokumentacją medyczną i ponowne badanie lekarskie.

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w zaskarżonej decyzji jako podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia u strony choroby zawodowej przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 kp, która stanowi, że "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych" narażeniem zawodowym".

Postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżący pracował w latach 1988-1994 w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" (następca - Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. w B., Oddział w D. "KWK w całkowitej likwidacji") jako elektromonter i elektryk pod ziemią oraz w latach 1994-2014 w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" (następca - Kompania Węglowa S.A. Oddział Zakład Zagospodarowania Mienia) na stanowiskach: młodszy elektromonter maszyn i urządzeń górniczych, górnik oraz górnik kombajnista pod ziemią, co oznacza, że w całym okresie zatrudnienia pracował w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku.

Z opinii lekarskiej z Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. wynika, że skarżący w lutym 2014 przebył uraz prawego barku w pracy (nie zgłosił tego zdarzenia jako wypadku). W 2015 roku z powodu nasilenia dolegliwości bólowych zgłosił się do poradni ortopedycznej. W badaniu MR prawego stawu barkowego z czerwca 2015 r. ujawniono zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze w obrębie barku z naderwaniem ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. W aktualnej konsultacji ortopedycznej uwzględniającej badanie kliniczne i ocenę MR stawu barkowego prawego potwierdzono istnienie przewlekłego okołostawowego zapalenia barku prawego. Biorąc pod uwagę fakt wcześniejszego urazu prawego barku (odnotowany w dokumentacji medycznej) i nasilenie dolegliwości bólowych już po zakończeniu pracy nie stwierdzono dostatecznych podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej układu ruchu pod postacią przewlekłego okołostawowego zapalenia barku.

Następnie skarżący był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z 11 stycznia 2017 r. nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku wymienione w poz. 19/4 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 kp.

Specjaliści IMP i ZŚ wyjaśnili, iż z wywiadu wynika, że dolegliwości bólowe wystąpiły po przebytym w pracy w lutym 2014 r. urazie prawego barku. Ze względu na nasilenie dolegliwości bólowych od 2015 r. strona leczy się w Poradni Ortopedycznej - wykonano MR stawu barkowego gdzie stwierdzono zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze z naderwaniem ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia, a w konsultacji ortopedycznej stwierdzono okołostawowe zapalenie stawu barkowego prawego w przebiegu uszkodzenia stożka rotatorów.

Lekarze orzecznicy podkreślili, że ze względu na przebyty uraz barku prawego, a nasilenie dolegliwości bólowych wystąpiło po zaprzestaniu pracy brak jest jednoznacznych przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej. W związku z powyższym PPIS orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej.

W postępowaniu odwoławczym ŚPWIS decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego WSA w Gliwicach wyrokiem z 18 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 476/17 uchylił. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w postępowaniu nie wyjaśniono dlaczego ujawnione w badaniu przewlekłe okołostawowe zapalenie barku wyklucza przyjęcie, że mogło być one spowodowane sposobem wykonywania pracy obciążającym staw barkowy i dlaczego wiąże się je wyłącznie z następstwem przebytego urazu. Nie można przyjąć, że skutki przebytego w ramach wykonywania pracy urazu, przy jednoczesnym udowodnionym długotrwałym sposobie wykonywania pracy mogącym powodować tożsame skutki zdrowotne, wyklucza istnienie choroby zawodowej.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy ŚPWIS pismem z 10 maja 2018 r. zwrócił się do lekarzy orzeczników IMP i ZŚ o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego we wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kierunku.

W odpowiedzi z 26 czerwca 2018 r. orzecznicy podali, że skarżący w trakcie badania i zbierania wywiadu zgłaszał, że w lutym 2014 r. uległ wypadkowi w pracy, doznał urazu prawego stawu barkowego. Wypadku nie zgłosił. Od tego czasu wystąpiły dolegliwości bólowe tego barku. Ze względu na nasilenie dolegliwości bólowych od 2015 r. podjął leczenie w Poradni Ortopedycznej - wykonano MR tego stawu i stwierdzono zmiany zwyrodnieniowo- wytwórcze z naderwaniem ścięgien mięśnia dwugłowego ramienia. Skarżący nie zgłosił wówczas zastrzeżeń do przeprowadzonego wywiadu chorobowego. Od 2014 r. przebywał na świadczeniach przedemerytalnych i nie wykonywał pracy. Lekarze podali, że gdyby pacjent zgłosił zaistniałe zdarzenie, można by było potraktować je jako wypadek w pracy. Podtrzymali swoje stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Pismem z 17 lipca 2018 r. organ odwoławczy ponowił zapytanie do lekarzy orzeczników uznając, że wcześniejsza odpowiedź z 26 czerwca 2018 r. nie spełnia wymogów zawartych w wyroku WSA w Gliwicach powołując się na związanie tym wyrokiem wynikające z art. 153 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późno zm., dalej: ppsa). Związanie oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem Sądu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym, gdy strona akt ten zaskarży do sądu administracyjnego.

W dniu 16 sierpnia 2018 r. do ŚPWIS wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...] uzupełnione o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzupełnieniu lekarze orzecznicy zawarli jedynie swoje wcześniejsze konkluzje wyrażone we wcześniejszej opinii. Zmiany zwyrodnieniowo - wytwórcze są rozpoznawane wśród całej populacji, również u ludzi nie pracujących fizycznie.

W związku z powyższym organ 31 sierpnia 2018 r. ponownie zwrócił się z prośbą o wydanie orzeczenia lekarskiego, które wypełniać będzie wymogi postawione przez WSA w Gliwicach w wyroku z 18 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 476/17. Sformułował przy tym 5 pytań, na które zdaniem ŚPWIS lekarze specjaliści powinni odpowiedzieć:

1. Czy ujawnione zmiany zwyrodnieniowo wytwórcze z naderwaniem ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego strony oraz ich charakter są wyłącznie skutkiem urazu prawego barku?

2. Czy zmiany te mogły powstać w wyniku długotrwałej pracy w warunkach nadmiernego obciążenia stawu barkowego?

3. Czy uszkodzenie stożka rotatorów może być wyłącznie następstwem przebytego urazu czy też może być skutkiem obciążenia stawu barkowego prawego związanego z charakterem wykonywanej pracy?

4. Czy w ocenie lekarzy orzeczników skutki przebytego w ramach wykonywania pracy urazu, przy jednoczesnym udowodnionym długotrwałym sposobie wykonywania pracy mogącym powodować tożsame skutki zdrowotne, wyklucza istnienie choroby zawodowej?

5. Dlaczego ujawnione w badaniu przewlekłe okołostawowe zapalenie barku wyklucza przyjęcie, że mogło być one spowodowane sposobem wykonywania pracy obciążającym staw barkowy i dlaczego wiąże się je wyłącznie z następstwem przebytego urazu?

Pomimo ponagleń kierowanych do lekarzy orzeczników IMP i ZŚ w S., organ nie otrzymał na powyższe pytania odpowiedzi. Skarżący 14 lutego 2019 r na podstawie art. 37 § 1 Kpa wniósł do Głównego Inspektora Sanitarnego ponaglenie, z uwagi na brak wydania rozstrzygnięcia w odpowiednim, zgodnym z przepisami prawa terminie.

GIS postanowieniem z [...] r. uznał ponaglenie za bezzasadne, a Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzący postępowanie administracyjne zobowiązany jest zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. W związku z powyższym ŚPWIS był zobowiązany do kilkukrotnego występowania do jednostki orzeczniczej tj. IMP i ZŚ w S. celem otrzymania opinii zgodnej z zaleceniami Sądu. Podkreślił, że okoliczności i czas wykonania czynności diagnostyczno-orzeczniczych przez lekarzy orzeczników poszczególnych kompetentnych placówek medycznych pozostają poza sferą możliwego oddziaływania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zaznaczono, że zgodnie z art. 35 § 5 Kpa do ustawowych terminów wyznaczonych organom na załatwienie sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na skutek skargi strony z 15 marca 2019r. na przewlekłe prowadzenie postępowania, wyrokiem z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt III SAB/G16/19 stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie oraz, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zobowiązał ŚPWIS do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że pismo lekarzy orzeczników IMP i ZŚ w S. z [...] r. stanowiło wykonanie zaleceń wyroku z 18 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 476/17. Uznał, że w związku z tym kolejne pisma ŚPWIS z 17 lipca 2018 r. oraz z 31 sierpnia 2018 r. są bezprzedmiotowe, a materiał dowodowy zgromadzony w sprawie choroby zawodowej był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.

Strony zostały poinformowane pismami z 19 lipca 2019 r. w trybie art.10 Kpa o prawie do zajęcia stanowiska w sprawie. Pismem z 30 lipca 2019 r. skarżący podniósł, że opinie lekarzy orzeczników w niniejszej sprawie są niekompletne, budzą liczne wątpliwości i nie wypełniają zaleceń Sądu wyrażonych w wyroku z 18 grudnia 2017 r., a w piśmie z 1 sierpnia 2019 r. wniósł o przeprowadzenie kolejnego badania oraz o wydanie przez właściwy Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nowej opinii lekarskiej.

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu po wyroku WSA w Gliwicach z 18 grudnia 2017 r., w ocenie organu orzeczenia lekarskie kompetentnych placówek medycznych I i II stopnia (PCHZ WOMP w S. oraz IMP i ZŚ w S.) oraz opinie lekarskie wydane w oparciu o szczegółową diagnostykę są spójne oraz zgodne w swoich konkluzjach i pozwalają wydać rozstrzygnięcie. W opinii uzupełniającej z 26 czerwca 2018 r. oraz uzupełnionym orzeczeniu lekarskim m [...] wyjaśniono przyczynę nie stwierdzenia u strony choroby zawodowej, a także wyjaśniono przesłanki, którymi kierowano się przy wydaniu takiego rozstrzygnięcia.

Skoro wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego to organ prowadzący postępowanie jest nim związany, nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Pismami z 30 lipca 2019 r. i 1 sierpnia 2019 r. strona ponowiła wnioski dowodowe o ponowne badania i wydania opinii lekarskiej, zaś ŚPWIS powołując się na wyrok WSA Gliwicach, odmówił ich przeprowadzenia wobec stwierdzonej przez Sąd przewlekłości postępowania.

ŚPWIS po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego nie uwzględnił odwołania skarżącego nie stwierdzając podstaw do ustalenia choroby zawodowej.

Pismem z 5 września 2019r. strona wniosła skargę na powyższą organu odwoławczego domagając się jej zmiany poprzez stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono mające wpływ na jej treść naruszenie przepisów postępowania:

1. w postaci art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia i ocenienia sprawy;

2. w postaci art. 153 p.p.s.a. poprzez brak realizacji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18 grudnie 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 476/17.

W uzasadnieniu skargi w całości podtrzymano dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko, a w szczególności podkreślono marginalne znaczenie urazu prawego barku w lutym 2014r. wobec wieloletniego wykonywania pracy w warunkach narażenia, co nie jest sporne w sprawie, a co nie zostało odpowiednio rozważone zarówno w samej zaskarżonej decyzji jak i w opiniach lekarskich.

W odpowiedzi na skargę Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji odniósł je do obu wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2017r. i z 18 czerwca 2019r. nie znajdując podstaw do weryfikacji zajętego w sprawie stanowiska.

Uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167 t.j) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 powołanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 t.j. ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z powyższych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu jedynie pod kątem czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz czy jest zgodny z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jest to więc tzw. "sąd prawa", nie zaś "sąd faktu", jak to mamy do czynienia w przypadku sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, co wyklucza możliwość ponownego przeprowadzania postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, a tym samym merytorycznego rozpoznawania sprawy i wydawania przez sąd wyroków o charakterze decyzji administracyjnych. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie kontroli podlegała decyzja Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...]r., którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z [...]r. odmawiającą stwierdzenia u strony choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, przewlekłego zapalenia okołostawowego barku wymienionego w pozycji 19/4 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 września 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r. poz.1367 t.j.).

Ocena legalności zaskarżonego orzeczenia, przeprowadzona według wyżej wymienionych kryteriów, wykazała, że skarga jest nieuzasadniona.

Pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym, posiadającym definicję legalną zawartą w art. 235¹ kp, zgodnie z którym jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z powyższego wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie znajdowało się w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę. Związek ten musi zostać ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Co ważne, przyczyną wywołującą chorobę zawodową jest sama praca. Na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu, jak słusznie zauważono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Ponadto podkreślić należy, że możliwość stwierdzenia choroby zawodowej dopuszczalna jest nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w tym wykazie spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy. Możliwe jest to również wówczas, gdy związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, CBOSA, wskazał, że przesłanka stwierdzenia "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji publicznej z konieczności badania wszystkich możliwych pozaustawowych czynników, które mogą wywołać schorzenia, tym bardziej jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby.

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz spełniający określone § 5 ust. 1 wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Wyłącznie pracownik, nie zaś pracodawca, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną, w tym zwłaszcza konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organy inspekcji sanitarnej oraz sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają specjalistycznej wiedzy, która pozwoliłaby na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej.

W związku z tym, organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Nie oznacza to jednak bezkrytycznej akceptacji, gdyż takie orzeczenie podlega to ocenie pod kątem zachowania kryteriów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. ( wyroki NSA z 24.02.2015, sygn. akt II OSK 2013/13, i z 9.07.2015 r., sygn. akt II OSK 2986/13, wszystkie powołane:orzeczeniansa.gov.pl). Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Orzeczenie lekarskie jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego ( wyroki NSA: z 15.03.1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, z 5.11.1998 r., sygn. akt I SA 1200/98).

Wydając decyzję w odnośnie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej ustalają, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Organ inspekcji sanitarnej nie ma samodzielnego prawa oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia niż wynika z opinii lekarzy. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06).

Skarżący w niniejszej sprawie był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K., Poradni Chorób Zawodowych w S. Lekarze specjaliści w opinii z 15 lipca 2016r. w oparciu o wskazany w aktach opis wykonywanych przez skarżącego czynności, ocenionych jako praca w narażeniu, stwierdzili, że od czerwca 2014r. skarżący korzysta z świadczeń emerytalnych, zaś w 2015r. zgłosił się do poradni ortopedycznej ze względu na nasilenie dolegliwości bólowych. W wyniku przeprowadzonego w czerwcu 2015r. badania MR prawego stawu barkowego ujawniono zmiany zwyrodnieniowe wytwórcze w obrębie barku z naderwaniem ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. Nadto badany przeszedł w kwietniu 2015r. zawał mięśnia sercowego i jest po angioplastyce naczyń wieńcowych i inplantacji stendu. Lekarze orzecznicy nie stwierdzili dostatecznych podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej, a to ze względu na uraz barku prawego w lutym 2014r. oraz nasilenie dolegliwości bólowych już po zakończeniu pracy zawodowej. Stanowisko to zostało potwierdzone w opinii z 11 stycznia 2017r. i 26 czerwca 2018r. oraz z 27 lipca 2018r. (wydane już po wyroku WSA w Gliwicach z 18.12.2017r.), w której podkreślono, że zmiany zwyrodnieniowe – wytwórcze rozpoznane są wśród całej populacji, w tym osób nie pracujących fizycznie. W toku postepowania lekarze orzecznicy odnosząc się do wywiadu z badanym podawali, że doznał on urazu prawego barku w lutym 2014r. w pracy, jednakże nie zgłosił tego zdarzenia jako wypadek w pracy, nie posiadał żadnej dokumentacji medycznej, nie korzystał ze zwolnienia od świadczenia pracy z tego tytułu. Okoliczność ta jedynie została odnotowana w dokumentacji, nie mogła mieć natomiast decydującego wpływu na wnioski końcowe opinii.

W tym miejscu należało przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18 grudnia 2017r.(sygn. akt IV SA/Gl 476/17), w którym zalecono przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalenie co było przyczyną stwierdzonej u skarżącego choroby w postaci przewlekłego około stawowego zapalenia barku prawego, która odpowiada jednostce chorobowej wymienionej w poz. 19/4 wykazu chorób zawodowych. Jednocześnie w wyroku z 18 czerwca 2019r. (sygn. akt III SAB/Gl 6/19) orzekając o przewlekłym prowadzeniu postępowania sąd ten stwierdził, że pismo Instytutu medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z 26 czerwca 2017r. stanowiło wykonanie zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z 18 grudnia 2017r., a zostało dodatkowo uzupełnione w opinii z 27 lipca 2018r. Dalsza korespondencja organów sanitarnych z tym Instytutem nie była celowa, a organ winien ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wydać decyzję.

Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ przy ponownym rozpoznawaniu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Wobec powyższego należało stwierdzić, że ocenia stanu zdrowia skarżącego w zakresie ustalenia istnienia choroby zawodowej nastąpiła zgodnie ze wskazówkami zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z 18 grudnia 2017r., a lekarze orzecznicy nie stwierdzili związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy warunkami wykonywania pracy a stanem zdrowia skarżącego, w szczególności podkreślając nasilenie dolegliwości bólowych w 2015 roku to jest w okresie gdy skarżący korzystał ze świadczeń emerytalnych, nie wykonywał już pracy w narażeniu. Jednocześnie wskazano na brak jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej zdarzenia w pracy z lutego 2014r., na które skarżący wskazał w wywiadzie.

Stwierdzić zatem należało, że sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (wyroki WSA w Warszawie z 19.03.2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, i z 5.11.2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, wyrok WSA we Wrocławiu z 22.11.2016r. sygn. akt IV SA/Wr 129/16). Dokonując oceny stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji należało stwierdzić, że organ sanitarny, opierając się na stanowisku zajętym przez lekarzy orzeczników, nie naruszyły przepisów powołanych powyżej. Organy sanitarne, zgodnie z art. 80 k.p.a., dokonały oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii lekarskich, które spełniały opisane powyżej kryteria.

Orzeczenia lekarskie wydane zostały na podstawie właściwie sporządzonej analizy narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej, a opinia ta nie musi zawierać oryginałów dokumentacji medycznej przedstawionej lekarzowi orzecznikowi. Nie są więc zasadne zarzuty, że wydane decyzje zapadły bez przeprowadzenia właściwego postępowania, w oparciu o niepełny materiał dowodowy. W szczególności organ odwoławczy w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe, uzupełnił je o rozpatrzenie zarzutów zawartych w odwołaniu, co znalazło odzwierciedlenie zwłaszcza w uzasadnieniu wydanej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 kpa.

W oparciu o powyższe stwierdzić należało, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący przedstawiały powody, z których wyprowadzono wniosek o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Z ich treści wynika, że podjęte ustalenia w zakresie stanu klinicznego na podstawie badania lekarskiego i przeprowadzonych badań dodatkowych zostały skonfrontowane z zakresem oceny narażenia zawodowego oraz charakterystyki stanowiska pracy podanego przez pracodawcę. Mając zatem na względzie powyższe trzeba zgodzić się ze stanowiskiem organów Inspekcji Sanitarnej, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie poprzedzono dokładną analizą zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne i przekonujące. W badaniach tych odniesiono się do schorzeń skarżącego i etiologii ich powstania, co dodatkowo omówiono w opinii uzupełniającej.

Ponownie podkreślić należało, że bez pozytywnej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie bowiem podkreślano, że organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej i organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. Stąd nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06).

Mając powyższe na względzie Sąd podzielił stanowisko organu, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy nie zaistniały podstawy do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniły bowiem okoliczności stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienie wyjaśnia podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W sprawie nie doszło też do naruszenia prawa strony do czynnego w nim udziału, gdyż strona została zawiadomiona zgodnie z art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonego w nich materiału dowodowego (pismo z 19.07.2019r. k.89 akt adm.), a nadto była aktywna w toku tegoż postępowania formułując swe stanowisko w pismach procesowych. Organ pominął wnioski dowodowe skarżącego zawarte w piśmie z 1 sierpnia 2019r. odwołując się do wyroku WSA w Gliwicach z 18 czerwca 2019r. (sygn. akt III SAB/Gl 6/19) w kwestii toku prowadzonego postępowania i konieczności dalszego uzupełniania opinii lekarskich. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania przywołanych w skardze.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.