Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 738/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 249a. art. 246 §1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: określenia kwoty do zwrotu podatku od towarów i usług za drugi i trzeci kwartał 2012 r. oraz za drugi i trzeci kwartał 2013r. postanawia: 1 umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych 2. odmówić ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego WSA/post.1 - sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Olsztynie przyznał skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. W dniu 22 stycznia 2016r. skarżący uiścił wpis sądowy w wysokości 200 zł.

Wyrokiem z dnia 23 marca 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Olsztynie oddalił skargę wnioskodawcy na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej

w przedmiocie: określenia kwoty do zwrotu podatku od towarów i usług za drugi i trzeci kwartał 2012 r. oraz za drugi i trzeci kwartał 2013r.

W związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący w dniu 16 maja 2016r złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, a także o ustanowienie radcy prawnego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Uzyskuje miesięczne dochody netto z tytułu dopłat bezpośrednich w wysokości 948,51 zł (14.000,00 zł rocznie), z tytułu hektara przeliczeniowego 836,19 zł oraz z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 162,60 zł netto. Łączny dochód wynosi 1.947,30 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, iż ponosi następujące miesięczne koszty utrzymania z tytułu opłat

w wysokości 500 zł, koszty zakupu materiałów do działalności rolniczej 150 zł, koszty podatku od nieruchomości i rolnego 52,75 zł, koszty raty kredytu inwestycyjnego 1.514 zł, raty dwóch pożyczek 541 zł miesięcznie (jedna w wysokości 6.000 zł druga

w wysokości 3000 zł). Wskazał, iż jest właścicielem domu o powierzchni 60 m2

o szacunkowej wartości 20.000 zł, nieruchomości rolnej o powierzchni 8,3313 ha, w tym nieużytki 0,38 ha o szacunkowej wartości 120.000,00 z. Ponadto posiada ciągnik "[...]", kosiarkę rotacyjną, siewnik zboża, rozrzutnik obornika, które są wykorzystywane do działalności rolniczej. Szacunkowa wartość sprzętu około 10.000,00 zł. Wnioskodawca posiada także opasy mięsne w ilości 15 sztuk o wartości około 24.000,00 zł. Ponadto jest właścicielem ciągnika "[...]" wraz z prasą

o wartości 160.000,00 zł wykorzystywanego do pozarolniczej działalności gospodarczej, zakupionego na raty, zadłużenie wnioskodawcy z tego tytułu wynosi 62.000,00 zł. Wnioskodawca posiada także samochód marki "[...]" rok produkcji 1997. Innego majątku nie posiada.

Argumentując wniosek skarżący wskazał, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych jak również kosztów pełnomocnika. Podniósł, iż aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, które wynosi 180 dni. W dniu 10 maja 2016r. stawał na komisję lekarską o orzeczeniu stopnia niepełnosprawności.

W odpowiedzi na wezwanie wystosowane do wnioskodawcy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. skarżący wyjaśnił, iż w spłatach rachunków ratuje się kolejnymi kredytami, część rachunków ponosi jego matka W. G., dlatego też widnieje ona na poleceniach przelewów. Wskazał, iż matka pomaga mu finansowo ze swojej emerytury oraz zaciągając małe kredyty. Dodał, iż dopłaty nie pokrywają jego wydatków. Podniósł, iż jest zadłużony w bankach na dzień 3 czerwca 2016r. Wskazał, iż opłaty od środków transportu przedstawiają się następująco: samochód osobowy "[...]" to kwota 510 zł rocznie, którą opłaca jak wpływają dopłaty, pozostałe pojazdy, ciągniki i motor to kwota 180 zł rocznie. Środek trwały w postaci "[...]" i prasa rocznik 2012 nie są jego własnością lecz własnością banku, a skarżący jest jego użytkownikiem. Dodał, że przed wypadkiem dorabiał pracami dorywczymi. Przez 180 dni otrzymywał zasiłek chorobowy w wysokości 300 zł miesięcznie. Wskazał, iż odwołał się od orzeczenia komisji lekarskiej na której orzeczono 3% uszczerbek na zdrowiu. Odnośnie historii rachunku bankowego wyjaśnił, że będzie próbował mailem ponieważ koszt wyciągu za jeden miesiąc wynosi 15 zł. Podniósł również, iż ma zaległości wobec Urzędu Skarbowego na kwotę 64.000 zł, co będzie zmuszało go do zaciągnięcia kolejnego kredytu na spłatę zobowiązań. Do złożonych oświadczeń załączono kopię wypisu orzeczenia lekarskiego z dnia 10.05.2016r. (k.57), kopię polecenia przelewu na rzecz zakładu energetycznego w wysokości 118,86 zł opłaconą przez W. G. (k. 58-59), kopię polecenia przelewu tytułem uiszczenia raty za I kwartał podatku rolnego w wysokości 157 zł (k. 60-61), kopie przelewów kwoty 9 zł tytułem opłaty komunalnej do Urzędu Miasta za poszczególne miesiące (k. 62-69), kopie poleceń przelewu na rzecz zakładu energetycznego w wysokości 58,54 zł za styczeń 2016r. opłaconą przez W. G. (k.70-73), kopie poleceń przelewu na rzecz zakładu energetycznego w wysokości 58,54 zł za luty 2016r. opłaconą przez W. G. (k.74-77), kopie poleceń przelewu na rzecz zakładu energetycznego w wysokości 58,54 zł za marzec 2016r. opłacona przez W. G. (k.78-81), kopię polecenia przelewu tytułem uiszczenia raty za II kwartał podatku rolnego w wysokości 157 zł (k. 82-83), kopie przelewów kwoty 9 zł tytułem opłaty komunalnej do Urzędu Miasta za maj 2016 (k. 84-85), polecenia przelewów w związku z prognozowanymi opłatami za energię elektryczną za miesiące czerwiec-wrzesień 2016r.(k. 86-89).

W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

Stosownie do art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a. strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym

w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Ponieważ takim zwolnieniem objęty jest skarżący, albowiem postanowieniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 grudnia 2015 r. zwolniono go od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł, a przyznane w tym zakresie prawo pomocy nie zostało cofnięte, jak również nie wygasło, korzysta on ze zwolnienia od kosztów sądowych w tym zakresie przez cały tok postępowania sądowoadministracyjnego.

Podkreślić bowiem należy, że przyznane prawo pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne w danej sprawie, obejmuje postępowanie zażaleniowe i kasacyjne, a nawet postępowanie wznowieniowe (por. uchwałę NSA

z dnia 2 grudnia 2010r. sygn. akt II GPS 2/10, publ. CBOiS). Jest ono skuteczne od momentu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, aż do zakończenia postępowania. Strona korzysta z tego prawa pomocy na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi, w ramach sprawy sądowo administracyjnej i nie ma potrzeby ponawiania swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie ma więc znaczenia faza sprawy sądowoadministracyjnej, a nawet skutek w postaci definitywnego jej rozstrzygnięcia (p. ww. uchwała NSA).

Skoro więc strona skarżąca w dalszym ciągu może korzystać z przyznanego jej prawa pomocy, w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (odpowiednia kwota 200 zł została przez stronę uiszczona), rozpoznawanie złożonego wniosku

o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu.

Z kolei wniosek o ustanowienie radcy prawnego podlegał rozpoznaniu

w kontekście brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., według którego prawo pomocy

w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny.

Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 p.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 189/11, postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 863/11, orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Strona winna zatem wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności.

Rozpoznając niniejszy wniosek zwrócono uwagę na dwa aspekty, które były podstawą rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Po pierwsze istotnym było to, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna pomimo dodatkowego wezwania do uzupełnienia danych, nie została wyjaśniona w sposób wyczerpujący, jasny i przejrzysty. Po drugie pomimo braku pełnego i czytelnego wyjaśnienia sytuacji materialnej uznano, że sytuacja materialna, finansowa i rodzinna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna aby uzasadniała pomoc Skarbu Państwa w poniesieniu za skarżącego kosztów ustanowienia pełnomocnika.

W warunkach niniejszej sprawy złożone przez skarżącego dokumenty źródłowe nie były wyczerpujące, a tym samym nie zawierały dostatecznych oraz pełnych danych, koniecznych do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącego. Wnioskodawca nie wypełnił bowiem w całości skierowanego do niego wezwania, pomijając kwestie uprawdopodobnienia zdolności finansowej osób udzielających skarżącemu pomocy (matki), zakresu tej pomocy, a także przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody. Dlatego też na podstawie przedłożonych dokumentów nie sposób określić

w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości, że poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika jest dla skarżącego niemożliwe. Innymi słowy nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego.

W pierwszej kolejności wskazać należy na brak przedstawienia wyciągów

z rachunków bankowych. Wnioskodawca w tym zakresie wyjaśnił jedynie: "Historia rachunku bankowego będę próbował mailem koszt w banku to 15 ,- za miesiąc". Nie wyjaśnił czy nadeśle powyższe wyciągi czy też nie, nie zwrócił się przede wszystkim

o przedłużenie terminu do złożenia brakujących dokumentów źródłowych (wyciągów

z rachunków), do których przedłożenia został wezwany. Do dnia rozpoznawania niniejszego wniosku nie zostały przedłożone w tym zakresie dodatkowe dokumenty.

Wskazać należy, że wnioskodawca został wezwany w sposób czytelny

i zrozumiały, do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych za konkretnie wskazany w wezwaniu okres, bądź oświadczenia, że takich rachunków nie posiada Analiza rachunków bankowych, za wskazany w wezwaniu trzymiesięczny okres, umożliwiałaby ustalenie np. czy skarżący posiadał dodatkowe środki finansowe na koncie, sposób gospodarowania posiadanymi środkami finansowymi, przeprowadzane operacje finansowe (w tym również spłata zobowiązań z tytułu kredytów) oraz rodzaj wydatków, co jest ważne dla ustalenia czy miał on ewentualnie możliwość zaoszczędzenia koniecznych środków pieniężnych na koszty związane z wniesieniem skargi. W konsekwencji nieprzedstawienia wskazanych wyżej dokumentów źródłowych ocena rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego nie jest możliwa. W tej sytuacji powoływanie się skarżącego na bardzo trudną sytuację finansową, związaną także

z wysokim zadłużeniem jest gołosłowne i nie znajduje pokrycia w przedstawionych dokumentach.

Kolejną niewyjaśnioną kwestią pozostają możliwości finansowe pomagającej mu matki. Skarżący wskazał, że matka pokrywa za niego część kosztów utrzymania, nie wyjaśnił jednakże, jak również nie uprawdopodobnił, do czego został zobligowany wezwaniem z dnia 25 maja 2016r., jakiej wysokości dochody uzyskuje jego matka. Tym samym nie zostało uwiarygodnione, że pomoc matki w związku z występującą co miesiąc w gospodarstwie domowym skarżącego, nadwyżką wydatków nad dochodami, jest możliwa. W przedstawionej w ten sposób sytuacji nie można ustalić zakresu

i wysokości pomocy matki skarżącego oraz czy pomoc matki byłaby ewentualnie możliwa w zakresie kosztów ustanowienia pełnomocnika.

Skarżący nie przedstawił również dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów. Tym samym wyjaśnienia skarżącego zawarte we wniosku PPF o wysokości jego dochodów z tytułu dopłat bezpośrednich, z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz działalności pozarolniczej nie zostały potwierdzone. Powyższe może prowadzić do wniosku, że są one inne niż te przedstawione

w formularzu PPF. Wątpliwości uzasadnia wykazywany comiesięczny deficyt środków finansowych w budżecie gospodarstwa domowego wnioskodawcy oraz brak uwiarygodnienia źródeł jego pokrycia. Tym bardziej, że budzącą wątpliwości kwestią jest fakt spłacania kredytu inwestycyjnego w wysokości aż 1514,05 zł i uzyskiwania

z tytułu działalności pozarolniczej (na którą kredyt ten został zaciągnięty) dochodów

w wysokości jedynie 162,60 zł.

Odnosząc się natomiast do okoliczności, które zostały wykazane przez skarżącego, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna wnioskodawcy nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca ustanowienie dla skarżącego pełnomocnika. Skarżący zadeklarował w formularzu PPF miesięczny dochód w wysokości 1.947 zł. Dochód ten nie jest na tyle niski, aby konieczne było korzystanie z pomocy Państwa w uiszczeniu kosztów pełnomocnika. Wnioskodawca uzyskuje dochody z różnych źródeł: z tytułu dopłat bezpośrednich, z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz pozarolniczej działalności gospodarczej, których wysokość, nie wymaga interwencji socjalnej mającej zastosowanie w sytuacjach, gdy kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 634 zł, zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (tj. Dz.U.z 2015., poz. 163 ze zm.). Wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów przekracza również wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego w 2016 r. na kwotę brutto 1850 zł (patrz: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1385), Mając zatem na uwadze łączny dochód wnioskodawcy w wysokości 1.947 zł netto, przyjąć należy, że przy rozsądnym gospodarowaniu, powinien on umożliwiać nie tylko zabezpieczenie środków na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb, ale również pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, iż uzyskiwany dochód, wobec braku osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, pozostaje do jego wyłącznej dyspozycji.

Odnosząc się do wysokości wydatków ponoszonych przez wnioskodawcę przyznać należy, iż pochłaniają one uzyskiwane dochody. Wskazać jednak należy, iż zaspokojenia wszystkich wydatków nie można przedkładać nad obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie; obowiązek ten ma charakter ustawowy (art. 199 P.p.s.a.) i dotyczy wszystkich posiadających jakiekolwiek składniki majątkowe i dochody. Zauważenia wymaga, iż aktualnie dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę pochłaniane są przez raty kredytu inwestycyjnego w wysokości 1.514 zł miesięcznie oraz raty pożyczek w wysokości 541 zł miesięcznie. Trudno zatem uznać, że wnioskodawca nie może ponieść kosztów sądowych z uwagi na trudności finansowe, w sytuacji gdy był w stanie zaciągnąć kredyt na sprzęt do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej tj. ciągnik o wartości 160.000,00 zł,

a w konsekwencji spłacać miesięczną ratę kredytu w wyżej wskazanej wysokości. Odnosząc się zatem do rodzaju ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów wskazać należy, iż obciążenia finansowe powstałe w wyniku zaciągnięcia zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i nie mogą skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów sądowych za wnoszącego skargę. Generalnie spłacanie zobowiązań (pożyczek, kredytów)

o charakterze prywatnoprawnym rozpatrywane jest jako możliwość ponoszenia dodatkowych kosztów z budżetu wnioskodawcy. Okoliczność ta stanowi o braku podstaw do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, ponieważ świadczy

o zdolności do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Zaciągnięty kredyt świadczy bowiem o zdolnościach płatniczych, ustalonych i zweryfikowanych przez wyspecjalizowane instytucje finansowe, podczas gdy zwolnienie od kosztów sądowych przyznawane jest osobom, które pomimo największych starań nie są w stanie uiścić tych kosztów ze względu na niski dochód lub jego brak, a także ze względu na brak majątku, który mógłby służyć pozyskaniu środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów sądowych (w tym kosztów pełnomocnika). Ponadto zasadą jest, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, takimi jak koszty sądowe, bowiem spowodowałoby to nieuzasadnione przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa (postanowienie NSA z 28 września 2010 r. II OZ 908/10 publ. CBOiS). Warto również dodać, że kredyt inwestycyjny ze swej natury nie pogarsza sytuacji kredytobiorcy, skoro służyć ma osiągnięciu wyższego dochodu, z którego zresztą kredyt ten ma być spłacony. Nadmienić należy, iż rozpoznający wniosek nie neguje konieczności czy potrzeb wnioskodawcy w zakresie rozwoju jego działalności gospodarczej, niemniej jednak trudno zaakceptować, aby odbywało się to kosztem Skarbu Państwa, a co za tym idzie innych obywateli. Wskazać w tym miejscu należy, iż od dnia złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 16.10.2015r. do dnia złożenia niniejszego wniosku z dnia 12.05.2016r. zadłużenie w kredycie inwestycyjnym zmalało o kwotę 14.000 zł. Powyższe świadczy, że skarżący posiada środki na regulowanie swoich zobowiązań i czyni to regularnie.

Dodatkowo wskazać należy, iż wnioskodawca posiada majątek w postaci domu oraz nieruchomości rolnej o pow. 8,3313 ha. Biorąc zatem pod uwagę stan majątkowy wnioskodawcy, można poprzestać na wskazaniu, iż "zgodnie (...) z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (...). Również w postanowieniu

z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 23 października 1934 r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (...) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich

i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia." (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r.; sygn. akt I OZ 563/09; publ. CBOiS). Ze złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń nie wynika, aby majątek obciążony był hipoteką, prowadzona była z niego egzekucja czy też w inny sposób ograniczona bądź niemożliwa byłaby możliwość dysponowania nim.

Nie bez znaczenia jest również fakt, iż wnioskodawca posiada majątek w postaci inwentarza żywego tj. 15 sztuk opasów mięsnych o szacunkowej wartości około 24.000,00 zł, który może stanowić źródło potencjalnych dochodów. Zauważenia wymaga, iż od dnia rozpoznania poprzedniego wniosku posiadane przez skarżącego stado nie uległo zmniejszeniu, co uzasadnia twierdzenie, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, aby konieczna była sprzedaż poszczególnych sztuk w celu pozyskania środków finansowych. Niemniej jednak możliwość taka istnieje.

Biorąc zatem pod uwagę możliwości wnioskodawcy w regulowaniu zobowiązań

o charakterze prywatnym wynikającym z zaciągniętego kredytu i pożyczek, a także jego stan majątkowy, uznano iż wnioskodawca nie jest osobą, która pomimo największych starań nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika we własnym zakresie. Z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów nie wynika również, aby niemożliwe było prowadzenie przez niego działalności rolniczej czy pozarolniczej

z uwagi na jego stan zdrowia.

Reasumując wskazać należy, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii wnioskodawcy, nie można zaliczyć z uwagi na wysokość uzyskiwanych dochodów pozwalających na zaspokojenie kosztów bieżącego utrzymania oraz posiadany majtek nieruchomy i ruchomy. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone

i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (p. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, publ. CBOiS). Ponadto, jak wskazał NSA

w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05 (publ. CBOiS), "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu".

Z tego powodu referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy

w zakresie ustanowienia radcy prawnego i umorzył postępowanie

o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 249a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.