Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 468/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 50 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 1, art. 12
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 1950 nr 14 poz 130
law: Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...], dotyczącą stwierdzenia nabycia przez Gminę Dzielnicę [...] z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], nr działki ewidencyjnej [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], z zabudową budynkiem mieszkalnym 4-kondygnacyjnym z wyłączeniem 11 lokali sprzedanych - w części dotyczącej lokali nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1991 r. nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą", stwierdził nabycie przez Gminę Dzielnicę [...] z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 r., nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], nr działki ewidencyjnej [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], z zabudową budynkiem mieszkalnym 4-kondygnacyjnym z wyłączeniem 11 lokali sprzedanych.

B. K. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przywołanej wyżej decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...].

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...], stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...] w części dotyczącej lokali nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...].

Wspólnota Mieszkaniowa "[...]" złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że organ nie odniósł się w sposób merytoryczny do całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera żadnych nowych, istotnych dla sprawy argumentów, ani nie przedstawia nowych okoliczności (popartych dowodami), które mogłyby czynić zasadnym uchylenie decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]. Konieczne było stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 1991 r., gdyż z akt sprawy wynika, że własność przedmiotowej nieruchomości budynkowej nigdy nie przeszła na rzecz Skarbu Państwa i przysługuje osobom fizycznym.

Przedmiotowa decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 1991 r., została wydana na podstawie przepisu art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy, który stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, stało się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Wynika z tego, że przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Tym samym z komunalizacji wyłączone zostało mienie należące do innych podmiotów i stanowiące ich własność.

Organ wskazał, że nieruchomość warszawska przy ulicy [...], nr hip. [...], objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) – zwanego dalej "dekretem". Pierwotnym właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], nr hip. [...], był J. K. Spadek po J. K. nabyli żona J. K. w połowie oraz K. K. i B. K. w pozostałej części na postawie protokołu ogłoszenia testamentu z dnia [...] grudnia 1947 r., sygn. akt [...]. W dniu [...] lutego 1948 r. K. K. działając w imieniu własnym jak i pozostałych współwłaścicieli złożył do Zarządu Miejskiego [...] wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy [...]. Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 1954 r., nr [...], odmówiło przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Minister Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] października 1954 r., nr [...], utrzymał w mocy wyżej wskazane orzeczenie. Decyzją z dnia [...] maja 1999 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1954 r., nr [...] w określonej w aktach notarialnych części dotyczącej sprzedanych lokali nr [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w budynku przy [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność. Następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r., nr [...], uchylił decyzję własną z dnia [...] maja 1999 r., nr [...], oraz stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1954 r., nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2000 r., nr [...] uchyliło orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1954 r., nr [...], w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...] oraz przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że wobec powyższych rozstrzygnięć Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej nie zapadło, co oznacza, że prawo własności nieruchomości nigdy nie przeszło na Skarb Państwa. Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w [...] w dacie komunalizacji, a decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy w zakresie objętym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...].

J. K. sprzedała swoją część nieruchomości warszawskiej, nr hip. [...], H. S. - akt notarialny z dnia [...] maja 1949 r.. Rep lir [...], natomiast K. K. i B. K. sprzedali swoją część nieruchomości [...], nr hip. [...], H. P. - akt notarialny z dnia [...] kwietnia 1952 r., Rep nr [...]. Spadek po H. S. nabył jej mąż S. S., oraz córki B. M. S. I H. B. S po 1/3 części na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r., sygn. akt [...]. Spadek po S. S. nabyła żona W. S. oraz córki H. B. S. i B. M. K. po 1/3 części na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r., sygn. akt [...]. Spadek po W. S. nabyły córki: J. T., I. C. i K. T. po 1/3 części każda na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., sygn. akt [...].

Spadek po H. B. S. nabyły dzieci rodzeństwa, tj. Z. P. K., M. M. K. i J. P. K. po 1/3 części spadku każde z nich - na mocy postanowienia z dnia [...] marca 2008 r., sygn. akt [...]. Spadek po H. P. nabyła córka M. I. P. w całości na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 2008 r., sygn. akt [...].

Z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...], wynika, że z komunalizacji wyłączono 11 lokali sprzedanych, natomiast ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że sprzedanych zostało 9 lokali: nr [...] - akt notarialny z dnia [...] marca 1977 r. Rep. A Nr [...]; nr [...] - akt notarialny z dnia [...] maja 1982 r. Rep. A Nr [...]; nr [...] - akt notarialny z dnia [...] sierpnia 1977 r. Rep. A Nr [...]; nr [...] - akt notarialny z dnia [...] kwietnia 1990 r. Rep. A Nr [...]; nr [...] - akt notarialny z dnia [...] grudnia 1982 r. Rep. A Nr [...]; nr [...] - akt notarialny z dnia [...] września 1990 r. Rep. A Nr [...]; nr [...] - akt notarialny z dnia [...] grudnia 1976 r. Rep. A Nr [...]; nr [...] - akt notarialny z dnia [...] lutego 1978 r. Rep. A Nr [...]; nr [...] - akt notarialny z dnia [...] grudnia 1980 r. Rep. A Nr [...].

Decyzja Wojewody [...] zawiera błąd polegający na podwójnym policzeniu lokali nr [...] i nr [...].

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, iż organ bez wszczęcia postępowania administracyjnego sam ustalił i zmienił w części decyzję komunalizacyjną, poprzez ustalenie błędu w jej treści i jej skorygowanie w treści uzasadnienia, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Organ doliczył się, iż lokale nr [...] i nr [...] zostały policzone podwójnie. W przypadku zamiaru zmiany decyzji komunalizacyjnej należało najpierw wszcząć postępowanie np. poprzez wznowienie postępowania administracyjnego.

Organ odnosząc się do tego zarzutu wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji (wyrażonej w art. 16 Kpa). Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy - co by naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania - lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 -7 Kpa i czy w sprawie nie wystąpiły przeszkody, o których mowa w § 2 tego przepisu. Oznacza to, że organ administracji publicznej orzekający w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej rozstrzyga wyłącznie co do nieważności albo wydania jej z naruszeniem prawa, a nie jest władny rozstrzygnąć o innych kwestiach sprawy.

Organ w zakresie orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, nie jest związany zarzutami zawartymi we wniosku bądź informacji sygnalizującej nieprawidłowości. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jest w sytuacji wydania jej z rażącym naruszeniem prawa - wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony.

Organ I instancji w przedmiotowej sprawie orzekł wyłącznie co do lokali nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], gdyż tylko w tym zakresie był złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...].

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona Skarżąca zarzuciła naruszenie w sposób rażący art. 7, 77 i 107 Kpa poprzez nie odniesienie się w sposób merytoryczny do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Zdaniem Wnioskodawcy wykaz lokali wyodrębnionych i nie wyodrębnionych, należało w przedmiotowej sprawie ustalić na podstawie dowodów w postaci dokumentów urzędowych, aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza w [...] C. K. Rep. A Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. Skarżąca podnosi, iż lokal nr [...] istnieje, ale nie należy do zasobów Gminy, lecz jest położony na częściach wspólnych, a ponadto toczy się postępowanie o jego utworzenie.

Organ stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 oraz 107 Kpa, zostały bowiem podjęte wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu rozważenia całokształtu okoliczności szczegółowego uzasadnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Obowiązek wnikliwego zbadania stanu faktycznego sprawy, który ciąży na organach administracji publicznej w każdym prowadzonym postępowaniu, szczególnej wagi nabiera przy rozpatrywaniu sprawy w postępowaniu nadzorczym.

W zgromadzonej przez organ dokumentacji znajduje się pismo Urzędu Miasta [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], w którym wyjaśniono, że lokal nr [...], który powstał w wyniku adaptacji strychu budynku, stanowi w odpowiednich udziałach, jako części wspólne budynku przeznaczone do użytku ogółu mieszkańców, współwłasność właścicieli wykupionych lokali mieszkalnych i następców prawnych dawnych współwłaścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości.

Na mocy decyzji Urzędu Dzielnicowego w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1987 r. zezwolono na wykonanie robót adaptacyjno-budowlanych związanych z przebudową części strychu na lokal mieszkalny w istniejącym budynku IV-kondygnacyjnym przy ul. [...] w [...].

Pismem z dnia 21 grudnia 1990 r. poświadczono przyjęcie zgłoszenia użytkowania obiektu budowlanego adaptacji strychu przy ul. [...] w [...]. Natomiast zgodnie z treścią zaświadczenia Urzędu Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. lokal nr [...] położony w budynku przy ul. [...] jest samodzielnym lokalem w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 85, poz. 388 ze zm.) – zwanej dalej "uwl". Zaświadczenie zostało wydane w oparciu o protokół pomiaru powierzchni i opis instalacji sporządzony przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej [...] w dniu [...] listopada 1990 r. i poświadczenie przyjęcia zgłoszenia użytkowania obiektu budowlanego z dnia 21 grudnia 1990 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że lokal nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] nie stanowił części wspólnej nieruchomości.

W ocenie organu odwoławczego organ nadzoru zasadnie podjął decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa "[...]" w [...], zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez uznanie, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...], w części dotyczącej lokali nr [...] i nr [...] w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w [...], została wydana z rażącym naruszeniem prawa, 2) art. 156 § 2 Kpa poprzez uznanie, iż w sprawie nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, 3) art. 7 i art. 107 Kpa, gdyż zaskarżona decyzja z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] i decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], nie bierze pod uwagę skutków prawnych aktu notarialnego z dnia [...] marca 2010 roku, Rep. A nr [...], z którego wynika, że lokal nr [...] i [...] położony w [...] przy ul. [...] jest współwłasnością właścicieli wyodrębnionych lokali położonych przy ww. nieruchomości. Ponadto nie zawiera pełnego uzasadnienia prawnego decyzji, w szczególności nie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe i wyjaśniające co do nieodwracalnych skutków prawnych, które nastąpiły w przedmiotowej sprawie w związku ze skutkami rzeczowymi wynikającymi z ww. aktu notarialnego, 4) naruszenie art. 77 § 1 i § 3 oraz art. 107 Kpa poprzez pominięcie materiału dowodowego oraz sprzeczność zebranego przez organ materiału dowodowego z poczynionymi wnioskami w decyzji, w szczególności poprzez nie wyjaśnienie i nie rozpatrzenie treści i skutków prawnych pisma Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] z dnia [...] maja 2011 r., w którym Prezydent stwierdza, iż lokale nr [...] i nr [...] w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] stanowią własność właścicieli wykupionych lokali oraz nie rozpatrzenie istotnych faktów i dowodów, w szczególności: a) aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza C. K. Rep. A nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., b) wykazu zmian nr [...] sporządzonego przez Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] lutego 2002 r. W konsekwencji organ pominął również skutki prawne w postaci konstytutywnych wpisów do księgi wieczystej wynikające z ww. dokumentów urzędowych, w szczególności dotyczące nieodwracalności skutków prawnych. Strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie w części odnoszącej się do lokalu nr [...] i [...] położonego w budynku przy ul. [...] w [...], decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 roku w części dotyczącej lokali nr [...], nr, [...], nr [...], nr [...] w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w [...], 2) wstrzymanie wykonania decyzji nr [...] i decyzji nr [...] wskazanych w pkt 1, 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że uzasadnienie decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji nr [...] jest wadliwe, gdyż po pierwsze narusza art. 77 Kpa poprzez oparcie tej decyzji na selektywnie wybranych i przytoczonych dowodach, w konsekwencji narusza w sposób rażący art. 77 § 1 i § 3 Kpa, poprzez nie wykazanie przyczyn oparcia tej decyzji na takich, a nie innych dowodach, przyczyn pominięcia innych dowodów - wskazanych przez Wspólnotę.

Nie można w tej decyzji doszukać się związku logicznego pomiędzy wnioskiem zawartym in fine decyzji: "W związku z powyższym decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 19991 r. znak: [...] w części dotyczącej lokali nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...], wydana została z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w tym zakresie.", a przytoczonymi przez organ w treści uzasadnienia dokumentami.

Wniosek ten, organ poprzedził w uzasadnieniu decyzji wymienieniem szeregu pism, pismo skarżącej z dnia 4 kwietnia 2011 r., pismo Urzędu [...] z dnia [...] maja 2011 r., decyzję Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] sierpnia 1987 r., pismo z dnia [...] grudnia 1990 r. poświadczające przyjęcie zgłoszenia użytkowania obiektu budowlanego, zaświadczenie Urzędu Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. o samodzielności lokalu. Organ przywołując niezrozumiale, selektywnie i wybiórczo ww. pisma, dokonał tego całkowicie arbitralnie. Nie wskazał jaki skutek prawny mają przywołane dokumenty, nie dokonał analizy treści tych dokumentów, nie wskazał jakie skutki prawne wywołują przytoczone dokumenty, a w szczególności dlaczego przywołane są akurat te dokumenty, a inne całkowicie pominięte.

Nie sposób wskazać w jaki sposób wskazane przez organ ww. dokumenty prowadzą do rażącego naruszenia prawa przez decyzję Wojewody [...] nr [...]. Decyzja narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Organ pominął inne ważne fakty i dokumenty, nie dokonał ich analizy w zakresie skutków prawnych, które wywołują, w szczególności chodzi tutaj o: - akt notarialny sporządzony przez notariusza C. K. Rep. A nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. (w aktach administracyjnych), - wykaz zmian nr [...] sporządzony przez Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] lutego 2002 r. (w aktach administracyjnych).

Dokumenty te wraz z konstytutywnymi wpisami do księgi wieczystej winny być przeanalizowane przez organ w zakresie nieodwracalności skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 Kpa, bowiem wywołały określony skutek w zakresie prawa rzeczowego potwierdzony konstytutywnymi wpisami do księgi wieczystej. Te okoliczności zostały przez organ całkowicie pominięte.

Powyższe zarzuty podniesione przez stronę w całości odnoszą się również do decyzji MAiC z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], w której stwierdzono, że nie doszło do naruszenia art. 7, 77 i 107 Kpa, gdyż "podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu taktycznego sprawy w celu rozważenia całokształtu okoliczności i szczegółowego uzasadnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia." Organ przeprowadza "zabieg metodologiczny" identyczny do tego w decyzji nr [...], wymienia szereg pism i dokumentów, aby zakończyć to wnioskiem: "z powyższego wnioskować należy, iż lokal nr [...] w budynku nr przy ul. [...] w [...] nie stanowił części wspólnej nieruchomości" i dalej: "Reasumując, organ nadzoru słusznie podjął decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r. nr [...] (...) w części dotyczącej lokali nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]".

Organ pominął prawa rzeczowe nabyte w odniesieniu do lokalu nr [...] przez właścicieli lokali przy ul. [...] w [...], potwierdzone konstytutywnymi wpisami w księdze wieczystej.

Skarżone decyzja nr [...] i decyzja nr [...] objęte są wadami prawnymi, które muszą skutkować wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego poprzez ich uchylenie. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organ było w sposób sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, a wady te miały istotny wpływ na treść decyzji.

Ponadto decyzja nr [...] i decyzja nr [...] są wadliwie merytorycznie. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż w odniesieniu do lokalu nr [...] wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, których analizy organ nie dokonał. Strona skarżąca przywołując treść uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., sygn. III AZP 4/92 (OSNCP z 1992, poz. 211) wskazała, że ciąg działań prawnych, zapoczątkowanych orzeczeniem Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...] i zakończonych nabyciem przez właścicieli wyodrębnionych lokali części wspólnych nieruchomości położonej w [...] przy uI. [...] stanowi stan prawny, którego organ nie może zmienić na mocy własnych działań, gdyż skutki decyzji administracyjnej organu nie są w stanie wkroczyć w sferę nabytych praw rzeczowych właścicieli lokali do części wspólnych nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Zgodnie z treścią aktu notarialnego "właścicielom wyodrębnionych lokali przysługują udziały w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo współużytkowania wieczystego działki gruntu, na której usytuowany jest powyższy budynek wielomieszkaniowy, z którego lokale te zostały wydzielone oraz we współwłasności części budynku i innych urządzeń, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców." (akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. Oświadczenie o zmianie udziałów nieruchomości wspólnej sporządzone przez notariusza C. K., w aktach sprawy, dalej: Akt). Zmiany wysokości udziałów związanych z własnością lokali znajdujących się w budynku położonym w [...] przy ul. [...] nie odnoszą się do zmian faktycznych, a do zmian prawnych, co stanowi podstawową przesłankę uznania zmian za takie, które wywołują nieodwracalne skutki prawne.

Zgodnie z § 3 Aktu, dostosowanie wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej, zgodnie z art. 3 uwl ma skutek prawnorzeczowy, bowiem zmiany te powodują zmianę w sferze praw własności każdego ze współwłaścicieli, a zgodnie z treścią § 6 Aktu, zmiany te podlegają zgłoszeniu i wpisowi do księgi wieczystej nr [...]. Zmiany w sferze praw każdego ze współwłaścicieli powodują więc wystąpienie skutku prawnorzeczowego, co jest klasycznym przykładem wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych.

Wraz z konstytutywnym wpisem do księgi wieczystej, każdy ze współwłaścicieli stał się współwłaścicielem lokalu nr [...] położonego na częściach wspólnych, a dopiero po ustanowieniu jego odrębnej własności w trybie uwl, udziały w prawie współwłasności poszczególnych właścicieli lokali już wyodrębnionych w budynku zostaną zmienione, zgodnie zresztą z brzmieniem § 4 Aktu.

Minister nie zajął stanowiska w ww. sprawach, całą problematykę nieodwracalności skutków prawnych uznał za nieistotną i ją pominął. Zdaniem skarżącej Wspólnoty, poza lokalem nr [...], również lokal nr [...] winien zostać wyłączony z działania decyzji MAiC nr [...], a co za tym idzie również ze skarżonej decyzji MAiC nr [...]. Wynika to bowiem z następujących okoliczności: Urząd Miasta [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami pismem z dnia [...] maja 2011 r. (w aktach sprawy), stwierdził, iż lokale: nr [...], który powstał w wyniku adaptacji strychu oraz [...], który znajduje się w ciągu piwnicznym budynku stanowią w odpowiednich udziałach, jako wspólne części budynku przeznaczone do użytku ogółu Mieszkańców, współwłasność właścicieli wykupionych lokali mieszkalnych.

Organ winien wyjaśnić stan wskazany przez BGN Miasta [...], ale tego nie uczynił, bowiem ograniczył się do wymienienia tego pisma w treści uzasadnienia skarżonych decyzji. Współwłasnością właścicieli wykupionych lokali winien być nie tylko lokal nr [...], ale i lokal nr [...]. Brak uwzględnienia stanowiska innych organów administracji państwowej, które są wiążące, stanowi rażące naruszenie podstawowych zasad prawa administracyjnego.

W ocenie skarżącej decyzja MAiC z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], i w konsekwencji decyzja MAiC z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], błędnie odnosi się do lokali: [...], [...], [...] i [...], zamiast jedynie do lokali: [...], [...], zatem w sposób rażący obraża podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione.

W pierwszej kolejności należało ustalić, czy Wspólnota Mieszkaniowa "[...]" w [...] miała interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", z zaskarżeniu decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]. Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie przedmiot sporu pomiędzy Ministrem Administracji i Cyfryzacji, a Wspólnotą Mieszkaniową "[...]" skoncentrował się na tym, czy lokale niewyodrębnione prawnie stanowią tzw. nieruchomość wspólną w rozumieniu art. 3 ust. 2 uwl i w związku z tym, czy mogą być objęte zakresem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]. Skarżąca Wspólnota uważa, że lokale nr [...] i [...] stanowią nieruchomość wspólną, co wynika z pisma Urzędu [...] z dnia [...] maja 2011 r., [...], [...]. Organ naczelny stoi na stanowisku, że powyższe 4 lokale nie stanowią nieruchomości wspólnej, lecz w dacie 27 maja 1990 r. majątek osób fizycznych - właścicieli odrębnej nieruchomości budynkowej przy ul. [...] i w związku z tym możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. w części dotyczącej tych niesprzedanych lokali. Stanowisko organu podzielają uczestnicy postępowania B. K. i M. P., co wynika z pisma z dnia [...] kwietnia 2013 r., gdzie wskazano, że lokal nr [...] jako lokal niewyodrębniony (samodzielny) nie wchodził w skład powierzchni wspólnej, lecz winien być traktowany jako udział właściciela w nieruchomości wspólnej.

Skoro wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli lokali, wspólnota mieszkaniowa poprzez zarząd sprawuje zarząd nieruchomością wspólną (art. 6, art. 21 i art. 22 uwl), a spór w niniejszej sprawie objął to, co winno wchodzić w skład nieruchomości wspólnej, to Sąd uznał, że Wspólnota Mieszkaniowa "[...]", będąca stroną postępowania administracyjnego, ma interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 Ppsa w zaskarżeniu decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...].

Przechodząc do meritum sprawy Sąd zwraca uwagę, że pierwszoplanowe znaczenie dla niniejszej sprawy miało to, co było przedmiotem komunalizacji stwierdzonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r., nr [...] oraz co było przedmiotem żądania zawartego we wniosku B. K. zawartego w piśmie z dnia [...] lutego 2010 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] maja 2012 r.

Jeżeli chodzi o tę pierwszą kwestię Sąd zauważa, że w osnowie decyzji nr [...] stwierdzono, na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy, nabycie przez Gminę Dzielnicę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...]. W decyzji tej wskazano ponadto, że "zgodnie z opisem zawartym w karcie inwentaryzacyjnej Nr [...] nieruchomość stanowi działkę o pow. [...] m2 z zabudową budynkiem mieszkalnym 4 kondygnacyjnym z wyłączeniem 11 lokali sprzedanych".

Zdaniem Sądu, przedmiotem komunalizacji był zatem grunt stanowiący działkę ewidencyjną nr [...]. Decyzja komunalizacyjna nr [...] nie stwierdzała, że przedmiotem nabycia z mocy prawa są znajdujące się w budynku posadowionym na gruncie lokale, czy to wyodrębnione w sensie prawnym, czy samodzielne w sensie faktycznym. W ocenie Sądu, elementem decyzji mającym znaczenie jedynie informacyjne jest zawarty w decyzji komunalizacyjnej zapis, że "zgodnie z opisem zawartym w karcie inwentaryzacyjnej Nr [...] nieruchomość stanowi działkę o pow. [...] m2 z zabudową budynkiem mieszkalnym 4 kondygnacyjnym z wyłączeniem 11 lokali sprzedanych".

Odnosząc się z kolei do tego drugiego zagadnienia Sąd zwraca uwagę, że B. K. we wniosku z dnia 15 lutego 2010 r. domagała się "dekomunalizacji" lokali nr [...], [...] i [...] niewyodrębnionych w sensie prawnym, położonych w budynku przy ul. [...], wskazując, że konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji komunalizacyjnej nr [...] w zakresie komunalizacji niesprzedanej części budynku wynika z pkt 8a decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], dotyczącej ustanowienia, w trybie art. 7 ust. 2 dekretu, prawa użytkowania wieczystego na udziale w części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Z pisma B. K. z dnia 11 maja 2012 r. wynika, że uzupełniła ona swoje żądanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nr [...], co do lokalu nr [...], położonego w budynku przy ul. [...]. Wniosek ten został poparty przez M. I., J. T., I. C. i K. T. oraz Z. K. i J. K., a także przez M. P.

Z akt sprawy wynika, że w zakresie przyznania prawa użytkowania wieczystego na udziale w gruncie oznaczonym jako działka nr [...] orzekał Prezydent [...] w decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]. Decyzja ta zawiera pkt 8a w którym wskazano na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji komunalizacyjnej nr [...] w zakresie komunalizacji niesprzedanej części budynku.

Z pisma MSWiA z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] wynika, że organ nadzoru potraktował wniosek z dnia 15 lutego 2010 r. jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nr [...], w części dotyczącej niesprzedanych lokali w budynku położonym przy ul. [...]. Z zawiadomienia o wszczęciu postępowania (pismo MSWiA z dnia [...] października 2010 r., nr [...]) wynika, że organ nadzoru prowadzi postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nr [...] w części dotyczącej niesprzedanych lokali nr [...], [...] i [...] w budynku przy ul. [...]. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji wskazał, że postępowaniem nadzorczym z wniosku B. K. został objęty także lokal nr [...] w budynku przy ul. [...].

Mając na uwadze poczynione wyżej ustalenia Sąd stwierdził, że Minister Administracji i Cyfryzacji błędnie uznał, że można uwzględnić wniosek B. K. i orzec w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej nr [...], w części dotyczącej niesprzedanych lokali nr [...], [...], [...] i [...] położonych w budynku przy ul. [...] znajdującym się na skomunalizowanej działce nr [...].

Sąd zwraca uwagę, że – co do zasady - dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w części, jeżeli kwestionowana decyzja ma charakter podzielny, co do rozstrzygnięcia. Uszło uwadze Ministra Administracji i Cyfryzacji, że osnowa decyzji komunalizacyjnej nr [...] nie zawiera rozstrzygnięcia o nabyciu z mocy samego prawa lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...]. Wobec tego decyzja komunalizacyjna nr [...] nie zawierała w tym zakresie samodzielnego rozstrzygnięcia mogącego być kwestionowanym w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności. Sąd podziela – co do zasady – stanowisko Ministra Administracji i Cyfryzacji, że organ nadzoru jeżeli prowadzi postępowanie na wniosek, jest związany żądaniem zawartym we wniosku. Rzecz jednak w tym, że w niniejszej sprawie Minister nie mógł uwzględnić żądania zawartego we wniosku B. K., uzupełnionego pismem z dnia 11 maja 2012 r., ponieważ w takim zakresie jak wskazała B. K. nie rozstrzygała decyzja komunalizacyjna nr [...].

Minister Administracji i Cyfryzacji, stwierdzając na podstawie art. 156 § 1 Kpa nieważność decyzji komunalizacyjnej nr [...], w części dotyczącej niesprzedanych 4 lokali znajdujących się w budynku położonym na skomunalizowanym gruncie, wyszedł poza przedmiot sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nr [...], ponieważ wykreował element rozstrzygnięcia decyzji komunalizacyjnej, który nie istniał, a więc organ nadzoru wszedł w rolę organu prowadzącego postępowanie, co do istoty sprawy.

Nie można przy tym zgodzić się z Ministrem Administracji i Cyfryzacji, który twierdzi, że na skutek stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1954 r., nr [...] w dacie 27 maja 1990 r. brak było ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej, co świadczy o tym, że Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości budynkowej, a zatem decyzja komunalizacyjna nr [...] rażąco naruszała przepis art. 5 ust. 1 ustawy. Uszło uwadze organu nadzoru, że przedmiotem komunalizacji był grunt oznaczony jako działka nr 81. Wszelkie zaś grunty położone na obszarze [...] zostały skomunalizowane z mocy samego prawa z dniem 21 listopada 1945 r., co wynika z przepisu art. 1 i art. 12 dekretu, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) stały się własnością Państwa.

Stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1954 r. miało natomiast znaczenie o tyle, że w sytuacji braku rozpoznanego wniosku dekretowego w dniu 27 maja 1990 r. budynek przy ul. [...] jako budynek spełniający wymogi z art. 5 dekretu (pismo Urzędu Gminy [...] z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...]) był odrębną od gruntu nieruchomością budynkową. Wobec tego budynek ten nie będąc wówczas częścią składową gruntu, nie został objęty skutkami komunalizacji.

Wobec powyższego Sąd uznał, że Minister Administracji i Cyfryzacji błędnie ustalił, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej decyzją komunalizacyjną nr [...], błędnie uznał, że istnieje możliwość stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, w części dotyczącej niesprzedanych 4 lokali, błędnie ustalił, że budynek przy ul. [...] w dniu 27 maja 1990 r. został skomunalizowany decyzją nr [...] i w związku z tym doszło do wydania decyzji komunalizacyjnej z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że podnoszone w sprawie zagadnienia dotyczące tego; 1) czy lokale nr [...], [...], [...] i [...] wchodzą w skład nieruchomości wspólnej w rozumieniu art. 3 ust. 2 uwl i w związku z tym kto jest ich właścicielem; 2) jakie w tej sytuacji udziały w nieruchomości wspólnej przysługują poszczególnym właścicielom lokali wyodrębnionych, czy lokali samodzielnych niewyodrębnionych; 3) czy wszystkie wyżej wymienione lokale są lokalami samodzielnymi w rozumieniu art. 2 uwl - nie miały żadnego znaczenia dla sprawy. W postępowaniu prowadzonym przed Ministrem Administracji i Cyfryzacji przedmiotem oceny była decyzja komunalizacyjna nr [...], która stwierdzała nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...]. Skoro decyzja ta nie stwierdzała nabycia na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...], ani w żaden sposób w rozstrzygnięciu nie dotykała praw własności do lokali w budynku mieszkalnym, to Minister Administracji i Cyfryzacji nie miał podstaw, aby na gruncie sprawy nadzorczej oceniać kwestię samodzielności lokali w budynku przy ul. [...], w szczególności lokalu nr [...] oraz żeby ustalać, czy lokale te wchodzą w skład nieruchomości wspólnej i kto jest ich właścicielem. W konsekwencji organ nadzoru nie miał podstaw do orzekania o nieważności decyzji komunalizacyjnej nr [...], w części dotyczącej niesprzedanych lokali nr [...], [...],[...] i [...] . Wobec tego istotnego znaczenia dla niniejszej sprawy nie miał także podniesiony w skardze zarzut wiążący kwestię nieodwracalnych skutków prawnych decyzji komunalizacyjnej (art. 156 § 2 Kpa) ze zmianą udziałów przypadających na poszczególnych właścicieli lokali dokonaną w formie notarialnej (akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r.).

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Administracji i Cyfryzacji będzie miał na uwadze to, że przedmiotem decyzji komunalizacyjnej nr [...] jest grunt położony w [...] przy ul. [...] oznaczony jako działka nr [...] oraz to, że w dacie 27 maja 1990 r. budynek przy ul. [...] jako odrębny od gruntu przedmiot własności nie był objęty komunalizacją na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Skoro Minister wszczął już postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nr [...], w części dotyczącej niesprzedanych 4 lokali w budynku położonym na skomunalizowanym gruncie, to winien ocenić – mając na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną - czy dopuszczalne jest dalsze prowadzenie postępowania w tym zakresie, w szczególności, czy przy tak sformułowanym przez B. K. żądaniu nie wystąpił przypadek bezprzedmiotowości postępowania o stwierdzenie nieważności części decyzji komunalizacyjnej, o którym mowa w art. 105 § 1 Kpa, skoro kwestionowana część tej decyzji nie istnieje.

Mając to wszystko na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie należnych skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).