Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 463/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 315 ust. 3,  art. 255 ust. 1 i 4, art. 89 ust. 1, art. 256 ust. 1.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 8, 7, 77 par. 1, 80, 107 par. 3.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. sprawy ze skargi E. P., E. P., B. D., T. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżących E. P., E. P., B. D., T. K. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr Sp. [...] - Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku E.S.A. z siedzibą w W. o unieważnienie patentu udzielonego na wynalazek pt. "Sposób badania napowietrznych linii wysokiego napięcia 110-400 kV ze śmigłowca" Pat. [...] na rzecz E. P., M. B., B. D.T. K. oraz E. P. z pierwszeństwem od dnia [...] sierpnia 1998 r., na podstawie art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. z 1993 r. nr 26, poz. 117) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zmianami) dalej jako "P.w.p." oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p. - unieważnił patent na wynalazek pt. "Sposób badania napowietrznych linii wysokiego napięcia 110-400 kV ze śmigłowca" Pat. [...]

W uzasadnieniu organ podał, że we wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. o unieważnienie powołanego patentu – E.S.A. zarzucił opatentowanemu rozwiązaniu brak nowości i nieoczywistości oraz wyjaśnił, że patent ten obejmuje i dotyczy poruszania się śmigłowcem nad linią wysokiego napięcia i zgodnie z zastrzeżeniem patentowym niezależnym charakteryzuje się przez następujące cechy: 1) badanie linii jest realizowane okiem nieuzbrojonym, 2) obserwatorzy znajdują się w śmigłowcu, 3) śmigłowiec przemieszcza się wzdłuż linii w odległości około 5 m od przewodów będących pod napięciem oraz 4) śmigłowiec przemieszcza się z prędkością 7-14 m/s. Tylko ostatnia, z wymiennych wyżej cech jest cechą znamienną. W zastrzeżeniu zależnym jest mowa o prowadzeniu pomiarów termowizyjnych polegających na nałożeniu na obraz wizyjny zdjęcia termalnego. Do wniosku wnioskodawca załączył opisy patentowe [...], które w jego ocenie dowodzą, iż sporny patent nie spełnia wymogów nowości i nieoczywistości. Przy czym w opisie [...] opisano sposób mycia izolatorów linii wysokiego napięcia z pokładu odpowiednio wyposażonego śmigłowca, który porusza się lub pozostaje w zawisie w odległości ok. 4,5 m od przewodów linii. Z kolei z opisu[...] wynika, że znany jest sposób ujawniania nieprawidłowości występujących na linii energetycznej, a więc kontroli stanu linii za pomocą rejestracji obrazu z zainstalowanej na śmigłowcu kamery.

Uzasadniając posiadanie interesu prawnego w żądaniu unieważnienia przedmiotowego patentu wnioskodawca powołał się na okoliczność wydania przeciwko niemu nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z powództwa uprawnionych z patentu o odszkodowanie za naruszenie patentu.

W odpowiedzi - uprawnieni z patentu w piśmie z [...] stycznia 2012 r. wnieśli o oddalenie wniosku o unieważnienie patentu uznając go za bezzasadny. Ich zdaniem wnioskodawca nie przedstawił dowodu na okoliczności braku po stronie chronionego patentu na wynalazek cechy nowości, ani też nie przedstawił argumentów uzasadniających dlaczego wynalazek wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki. W piśmie z [...] października 2012 r. dodatkowo stwierdzili, że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty przedstawiają rozwiązania odmienne od chronionego patentem. Ich zdaniem właściwa prędkość poruszania wydaje się "oczywista z punktu widzenia każdego człowieka", co jednak nie stanowi dowodu w sprawie.

Rozpoznając niniejszą sprawę Urząd Patentowy RP powołał art. 255 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 oraz treść art. 315 ust. 3 p.w.p. Podkreślił, że sporny wynalazek został zgłoszony 5 sierpnia 1998 r. tj. pod rządami ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, co oznacza, że przepisy tej ustawy będą stanowić podstawę oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu. Organ wyjaśnił, że warunki te zostały sformułowane w art. 10 ustawy o wynalazczości.

Urząd Patentowy RP uznał, że wnioskodawca wykazał swój interes prawny w rozumieniu art. 89 ust. p.w.p., bowiem uprawnieni z patentu wystąpili z powództwem do sądu powszechnego o odszkodowanie z tytułu naruszenia patentu w konsekwencji czego wydany został nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Powołując art. 10 ustawy o wynalazczości, organ stwierdził, że warunkiem udzielenia patentu na wynalazek jest spełnienie przez rozwiązanie czterech warunków, tj.: (1) musi być wynalazkiem, czyli mieć charakter techniczny, musi być rozwiązaniem (2) nowym, (3) nieoczywistym i (4) przemysłowo (powtarzalnie) stosowalnym.

Następnie organ przypomniał, że według wnioskodawcy rozwiązanie z patentu [...] nie spełnia wymogów:

- nowości, co oznacza, że wszystkie cechy wynalazku uwzględnione łącznie obejmują znane już wcześniej rozwiązanie,

- nieoczywistości, czyli, że rozwiązanie wynika w sposób oczywisty dla znawcy ze stanu techniki.

Ustosunkowując się do zarzutu braku nowości organ stwierdził, że brak waloru nowości nie oznacza, by rozwiązanie miało być identyczne jak przeciwstawiane, lecz z rozwiązania wcześniejszego da się w sposób jednoznaczny i bezpośredni wywieść wszystkie jego istotne cechy.

Odnosząc się zaś do zarzutu nieoczywistości – organ podkreślił, że dla stwierdzenia braku nieoczywistości niezbędna jest odpowiedź na pytanie jaki jest wkład do stanu techniki i czy ten wkład wynalazczy wykracza poza oczywistość.

Organ podkreślił, że przedmiotem spornego wynalazku jest sposób poruszania się śmigłowcem nad linią wysokiego napięcia, którego znanymi cechami jest to, że badanie linii jest realizowane okiem nieuzbrojonym, obserwatorzy znajdują się w śmigłowcu, śmigłowiec przemieszcza się wzdłuż linii w odległości około 5 m od przewodów będących pod napięciem. Charakterystyczną cechą sposobu jest to, że śmigłowiec przemieszcza się z prędkością 7-14 m/s. Wyjaśnił, że w zastrzeżeniu zależnym jest mowa o tym, iż pomiary termowizyjne prowadzi się przez nałożenie na obraz wizyjny zdjęcia termalnego.

Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, że opatentowany układ był znany przed datą zgłoszenia, gdyż tożsame rozwiązanie było ujęte w opisie [...] – organ stwierdził, że dokument ten nie dowodzi braku nowości po stronie opatentowanego wynalazku. Wskazał także na stanowisko uprawnionych według, którego rozwiązanie z dokumentu [...] nie jest tożsame, gdyż opisuje inne czynności niż obserwacja elementów linii wysokiego napięcia. Zdaniem uprawnionych istotą rozwiązania z [...] jest mycie izolatorów, a nie obserwacja linii. Brak jest wzmianek co do odległości przemieszczania się śmigłowca i jego prędkości. Organ podkreślił, że mycie izolatorów wiąże się z zawiśnięciem śmigłowca, czyli nieco innym jego poruszaniem się niż w przypadku określonym zastrzeżeniem patentowym niezależnym.

Urząd Patentowy RP uznał zatem, że nie przedstawiono dowodów na brak nowości spornego wynalazku.

Dokonując weryfikacji przedstawionych przez wnioskodawcę dowodów na okoliczność braku nieoczywistości w stosunku do spornego rozwiązania – organ stwierdził, że w tym przypadku za znawcę należy uznać specjalistę w prowadzeniu i organizowaniu konserwacji napowietrznych linii wysokiego napięcia znającego jakie są potencjalne możliwości technicznego sprzętu wykorzystywanego przy konserwacji linii wysokiego napięcia.

Następnie organ podkreślił, że istota opatentowanego rozwiązania polega na wykorzystaniu śmigłowca jako platformy transportowej ułatwiającej sprawne badanie linii wysokiego napięcia. Określone zostały parametry lotu, sprecyzowana strefa bezpieczeństwa wokół linii napowietrznych, a także parametry poruszania się śmigłowca.

W ocenie organu sposób posługiwania się śmigłowcem z opisu patentowego [...] jest bardzo zbliżony do układu ze spornego patentu. Śmigłowiec z [...] porusza się wzdłuż linii wysokiego napięcia z niezbyt dużą prędkością, gdyż co kilkaset metrów istnieje konieczność jego zawiśnięcia. W obydwu przypadkach: obserwowanie linii jest realizowane okiem nieuzbrojony, obserwatorzy znajdują się w śmigłowcu, śmigłowiec przemieszcza się wzdłuż linii w odległości około 5 m od przewodów będących pod napięciem. Według organu dla specjalisty, który miałby rozwiązać zadanie wykorzystania śmigłowca w sposób chroniony spornym patentem jest ono prostsze niż zadanie z dokumentu [...]. Wyjaśniał, że wymaga takiej samej obserwacji dokonywanej w trakcie lotu wzdłuż linii napowietrznej. Natomiast nie wymaga, ani operacji zwalniania, zmniejszania prędkości do zera i przeprowadzania mycia. Nic odmiennego nie jest wymagane poza tym co jest znane z [...]. W spornym rozwiązaniu znamienną cechą jest poruszanie się z prędkością 7-14 m/s, co według organu w zasadzie również jest znane z [...], gdyż śmigłowiec, który się przemieszcza od słupa do słupa linii napowietrznej powinien być pilotowany tak aby się poruszał z podobną prędkością.

Natomiast w dokumencie [...], jak dalej wyjaśniał organ - jest mowa o śmigłowcu wykorzystywanym do obserwacji linii napowietrznej, w którym zainstalowano kamerę rejestrującą obraz pod kątem wykrywania anomalii. W jego ocenie dla specjalisty jest to wystarczająca wskazówka do zainstalowania takiej kamery do zadania jakie postawiono w związku potrzebą badania linii ze śmigłowca.

Zdaniem organu nie potrzeba żadnego twórczego wysiłku, by specjalista znający dokument [...] i [...] tak określił rozwiązanie sposobu badania linii wysokiego napięcia jak zostało podane w zastrzeżeniach patentowych spornego patentu. Zatem rozwiązanie z patentu [...] nie spełnia wymogu nieoczywistości. Zakres ochrony przedstawia wariant konstrukcyjny, z którego specjalista znający stan techniki skorzystałby rutynowo w zależności od okoliczności, bez przekraczania progu twórczego działania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2012 r. wnieśli E. P., E. P., B.D. oraz T. K. dalej jako "skarżący" zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowemu zebranego w sprawie.

Rozwijając w uzasadnieniu zarzuty skargi skarżący podnieśli, że dokumenty przedstawione we wniosku znane były Urzędowi w momencie zgłoszenia wynalazku przez uprawnionych i podlegały jego ocenie, zwłaszcza dokument [...], który wymieniony został w opisie patentowym spornego wynalazku, co oznacza, że Urząd wydając decyzję o przyznaniu prawa ochronnego na sporne rozwiązanie uznał, że nie stanowią one przeszkody do udzielenia patentu na sporny wynalazek. W ocenie skarżących wydanie decyzji o unieważnieniu patentu mimo niezmienionego stanu faktycznego niweczy pewność obrotu prawnego. Podkreślili, że mieli prawo sądzić, iż wydana wcześniej decyzja o udzieleniu ochrony na przedmiotowy wynalazek będzie decyzją trwałą i ostateczną i na niej opierali swoje działania związane z wykorzystywaniem unieważnionego patentu. W ocenie skarżących stałość i pewność decyzji administracyjnych, w tym decyzji Urzędu Patentowego powinna sprzyjać obrotowi gospodarczemu, natomiast zaskarżona decyzja podważa zaufanie potencjalnych kontrahentów skarżących w obrocie gospodarczym, co stanowi stratę większą niż potencjalna utrata uprawnień wynikających z unieważnionego patentu. Zdaniem skarżących tym większy sprzeciw budzi fakt wydania przez Urząd decyzji w sposób autorytarny, bez merytorycznego uzasadnienia zmiany jego stanowiska.

Skarżący podnosili, że w uzasadnieniu decyzji Urząd rozważył dokumenty wskazane przez wnioskodawcę jak dowody wcześniej mu nieznane, nie wskazując co powodowało nim podczas tak diametralnej zmiany stanowiska.

Wskazując na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżący podnieśli, że Urząd Patentowy powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów na poparcie swego stanowiska. Zarzucali, że organ zaniechał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, pomimo że ocena przesłanek udzielenia ochrony patentowej wymaga wiadomości specjalnych i wykracza poza kompetencje organu - zwłaszcza w obliczu drastycznie odmiennych ocen poczynionych na podstawie tego samego materiału dowodowego (na podstawie tego samego materiału dowodowego udzielono patentu i unieważniono patent). W tej sytuacji w ocenie skarżących - niezbędne jest w zaistniałej sytuacji przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki, do którego należy wynalazek (spoza ekspertów Urzędu Patentowego), ponieważ bez opinii biegłego w tej materii postępowanie dowodowe jest niekompletne. Skarżący podnieśli, że w nauce prawa oraz orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w sytuacjach analogicznych do tej, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, zasadniczo zachodzi potrzeba przeprowadzenia tego rodzaju dowodu (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., II GSK 85/06).

W ocenie skarżących w realiach niniejszej sprawy wnioskodawca nie udowodnił, iż unieważniony patent nie spełnia ustawowych przesłanek do jego udzielenia. Wywodzili, że to w interesie wnioskodawcy, nie zaś uprawnionych, leżeć powinno powołanie dowodu z opinii biegłego, który w sposób jednoznaczny powinien pozwolić na uzyskanie odpowiedzi, czy dany patent został udzielony z naruszeniem przepisów ustawy czy też nie. Brak takiej opinii powinien skutkować nieudowodnieniem wnioskowanych zarzutów, tym bardziej, że dokumenty powołane przez wnioskodawcę w przedmiotowym postępowaniu były Urzędowi znane w momencie rejestracji spornego rozwiązania.

Skarżący zwrócili uwagę, że patent nr [...] z datą zgłoszenia [...] lipca 1982 r., oraz datą uzyskania patentu [...] października 1984 r. (oznaczony jako [...]) - został przywołany w opisie spornego wynalazku, a co z tym idzie Urząd Patentowy udzielając ochrony rozwiązaniu spornemu stwierdził, że rozwiązanie chronione patentem zagranicznym nie stanowi przeszkody do udzielenia patentu na sporny wynalazek.

Stwierdzili, że obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania dowodów obciąża organ administracji publicznej nawet w przypadku, gdy przepis szczególny przerzuca ciężar dowodu na stronę. Podnieśli, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2006 r., II GSK 210/06 wprost wskazał, że w postępowaniu spornym nie jest wyłączony obowiązek wyjaśnienia przez organ okoliczności sprawy, o którym mowa w art. 7 i 77 K.p.a., mimo że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto ma w tym interes prawny.

W ocenie skarżących w przypadku tak skrajnych ocen dotyczących poziomu wynalazczego oraz wskazanego wyżej patentu oznaczonego jako [...], który w postępowaniu dotyczącym udzielenia patentu uznany został za nieszkodzący wymogowi kryterium nieoczywistości, zaś w postępowaniu dotyczącym unieważnienia patentu uznany został za wykluczający spełnienie wymogu nieoczywistości, Urząd Patentowy nie mógł oprzeć się tylko na opinii swoich ekspertów, ale powinien przeprowadzić dowód z opinii biegłego spoza listy ekspertów Urzędu Patentowego, biegłego specjalisty z dziedziny techniki, której przedmiotowy patent dotyczy.

Skarżący podnosili, że nieprzeprowadzenie takiego dowodu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby taki dowód został przeprowadzony, to Urząd Patentowy mógłby uznać, że wynalazek, na który patent udzielono, posiada odpowiedni poziom wynalazczy.

Ponadto skarżący podkreślili, że wnioskodawca do wniosku o unieważnienie patentu dołączył dwa opisy patentowe wynalazków zagranicznych jako dowody, które miały świadczyć o braku nowości oraz zdolności wynalazczej rozwiązania będącego przedmiotem patentu. Zarzucili, że Urząd Patentowy w toku postępowania nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, ponieważ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się w ogóle do zarzutu braku nowości w odniesieniu do patentu nr [...], oznaczonego jako [...], podczas gdy w kwestii badania nieoczywistości w kontekście powyższego patentu stwierdził jedynie, że udzielone w nim wskazówki są dla specjalisty wystarczające do zainstalowania kamery do obserwacji linii napowietrznej, co w żadnym wypadku nie ma związku z przedmiotem ochrony spornego rozwiązania.

Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie Urząd Patentowy zaniechał szczegółowej i pełnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co mogło w sposób znaczący wpłynąć na jego ostateczną decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2013 r. skarżący poparli swoje stanowisko podkreślając m.in., że dokumenty przedstawione we wniosku o unieważnienie znane były Urzędowi Patentowemu RP w momencie zgłoszenia wynalazku i podlegały jego ocenie w momencie wydawania decyzji i udzieleniu patentu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem.

Ustawa z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku (ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu) zgłoszonego do ochrony przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 22 sierpnia 2001 r.), ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów - czyli obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku.

Zgłoszenie spornego wynalazku ([...] sierpnia 1998r.), celem uzyskania ochrony patentowej, miało miejsce w okresie obowiązywania w/w ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości. Stąd ocena materialnoprawnych przesłanek zdolności patentowej tego wynalazku podlega przepisom tej ustawy - w tym przede wszystkim art. 10.

Sprawy o unieważnienie patentu, w myśl art. 255 ust. 1 p.w.p., należą do kategorii spraw, które UP rozstrzyga w trybie postępowania spornego (tryb ten w tych sprawach przewidywała też wcześniejsza ustawa z 19 października 1972 r. o wynalazczości - por. art. 114 ust. 1). Sprawy wszczęte w tym trybie pod rządami ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, w aspekcie procesowym, rozpatrywane są według jej przepisów, nawet gdy dotyczą oceny zdolności patentowej wynalazku zgłoszonego w okresie obowiązywania wzmiankowanej ustawy o wynalazczości, której przepisy - stosownie do art. 315 ust. 3 p.w.p. stanowią materialnoprawną podstawę tej oceny.

Stosownie do art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Przepis ten określa okoliczności uzasadniające unieważnienie patentu w postaci wykazania braku ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania, które to warunki (jeżeli chodzi o sporny patent) zostały określone w art. 10 ustawy o wynalazczości (chodzi o nowość, nieoczywistość i stosowalność rozwiązania), stosowanym w sprawie na zasadzie art. 315 ust. 3 p.w.p.

Zgodnie z ogólną regułą zawartą w art. 256 ust. 1 p.w.p., do postępowania spornego przed UP w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Zważywszy, że przepisy p.w.p. nie definiują na własny użytek pojęcia interesu prawnego oraz z uwagi na administracyjnoprawny charakter postępowania w sprawie o unieważnienie patentu (prawa wyłącznego), pojęcie to rozumieć trzeba zgodnie ze znaczeniem nadanym mu przez orzecznictwo i doktrynę prawa na tle interpretacji art. 28 k.p.a. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przyjmując obiektywną i materialnoprawną koncepcję strony uznaje się, że interes taki w unieważnieniu patentu mają w szczególności: pozwany o naruszenie patentu, osoba zamierzająca uruchomić produkcję wyrobów lub świadczyć usługi według opatentowanego na cudzą rzecz wynalazku, konkurent przedsiębiorcy uprawnionego z patentu.

W tej sytuacji organ zasadnie ustalił – w wyżej zarysowanych okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy, istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w dochodzeniu unieważnienia spornego patentu skoro uprawnieni z patentu wystąpili z powództwem do sądu powszechnego o odszkodowanie z tytułu naruszenia patentu w konsekwencji czego wydany został nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Zresztą uprawnieni w skardze nie postawili żadnych zarzutów tej części ustaleń zaskarżonej decyzji i nie kwestionowali istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego.

W świetle art. 255 ust. 4 p.w.p., UP rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Unieważnienie prawa wyłącznego (tu patentu) służy skorygowaniu błędu popełnionego przy jego udzieleniu, polegającego na przyznaniu tego prawa mimo braku ustawowych warunków jego udzielenia.

Zdaniem Sądu należy jednak stanowczo podkreślić, iż Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję administracyjną związany był rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy (vide: art. 256 ust.1 p.w.p.).

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy R.P. jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie Urząd Patentowy RP dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a przede wszystkim art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Pamiętać przy tym należy, iż w kompetencjach Sądu administracyjnego nie leży czynienie jakichkolwiek ustaleń, czy też uzupełnianie uzasadnienia zaskarżonej decyzji własną oceną przedmiotu sprawy.

W przedmiotowej sprawie organ unieważnił patent na wynalazek pt. "Sposób badania napowietrznych linii wysokiego napięcia 110-400 kV ze śmigłowca" ze względu na brak przymiotu nieoczywistości.

Organ zweryfikował sporne rozwiązanie w świetle przedstawionych przez wnioskodawcę dowodów zwłaszcza opisu patentowego [...] ([...]) stwierdzając, że opis ten jest bardzo zbliżony do układu ze spornego patentu. Urząd Patentowy RP wskazał, że w spornym rozwiązaniu nic odmiennego nie jest wymagane poza tym co jest znane z [...]. W spornym rozwiązaniu znamienną cechą jest poruszanie się z prędkością 7-14 m/s. Zdaniem organu to też w zasadzie jest znane z [...], gdyż śmigłowiec, który się przemieszcza od słupa do słupa linii napowietrznej powinien być pilotowany tak aby się poruszał z podobną prędkością.

Organ nie wyjaśnił jednak dlaczego ta cecha znamienna spornego wynalazku jest "w zasadzie" znana z opisu patentowego oznaczonego w decyzji jako [...]. Dla Sądu nie jest wiadomym dlaczego jest oczywiste, że śmigłowiec, który się przemieszcza od słupa do słupa linii napowietrznej powinien być pilotowany tak aby się poruszał z podobną prędkością.

W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera istotne braki, wobec których odniesienie się do zarzutów skargi dotyczących nie powołania w sprawie biegłego byłoby przedwczesne. To organ należycie uzasadniając postawioną tezę wykazać musi, że wiedza jego ekspertów jest wystarczająca lub wskazać, że koniecznym było powołanie opinii biegłego z danej dziedziny.

Nadto za zasadne uznać należy zarzuty skargi wskazujące na brak jakiegokolwiek uzasadnienia związanego ze zmianą stanowiska Urzędu Patentowego RP (wcześniejsze udzielenie patentu), w sytuacji gdy dokumenty przedstawione we wniosku o unieważnienie znane były Urzędowi w momencie zgłoszenia wynalazku przez uprawnionych i podlegały jego ocenie, zwłaszcza dokument [...], który wymieniony został w opisie patentowym spornego wynalazku, co oznacza, że Urząd wydając decyzję o przyznaniu prawa ochronnego na sporne rozwiązanie uznał, że nie stanowią one przeszkody do udzielenia patentu na sporny wynalazek.

Sąd zaznacza przy tym, iż co do zasady pozostaje na stanowisku, iż sama okoliczność unieważnienia patentu w oparciu o materiały, które już były znane organowi w postępowaniu zgłoszeniowym, nie uzasadnia tezy, że decyzja unieważniająca jest wadliwa.

Instytucja unieważnienia patentu służy właśnie weryfikacji decyzji o udzieleniu patentu, jeżeli zostały one wydane wbrew przesłankom ustawowym.

Jeżeli jednak dokumenty, na które powołuje się wnioskodawca w sprawie o unieważnienie patentu były znane organowi przed wydaniem decyzji o udzieleniu patentu (co w niniejszej sprawie wynika w sposób jasny z akt administracyjnych), decyzja unieważniająca wymaga uzasadnienia zmiany stanowiska organu.

Nie do zaakceptowania jest zdaniem Sądu sytuacja gdy organ w oparciu o te same dowody raz udziela ochrony patentowej, następnie na skutek wniosku o unieważnienie, patent unieważnia bez jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie.

W ocenie Sądu uzasadnienie przedmiotowej decyzji nie odpowiada zatem wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym nie poddaje się ona w istocie kontroli Sądu. Sąd nie może bowiem działając w ramach przyznanych mu uprawnień tych luk uzupełnić i niejako domyślać się przyczyn, które u podłoża tego stanowiska legły.

W tej sytuacji brak jest możliwości pełnej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w świetle powyższego i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje naruszeniem wskazanych przepisów prawa procesowego i uwzględnieniem skargi.

Rzeczą Urzędu Patentowego będzie zatem ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie z uwzględnieniem powyższych wskazań i procedury administracyjnej, którą Urząd jest związany w tym wynikającego z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.