Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1030/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11, 77
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2005 r., wydaną na podstawie art. 77, art. 11 w zw. z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117) oraz art. 315 ust. 3 i art. 52 w zw. z art. 100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm.), po rozpatrzeniu zgłoszenia dokonanego w dnia [...] grudnia 2000 r. udzielono p. J. M., T., P. (uprawnionemu), prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych."

Sprzeciw wobec powyższej decyzji złożył do Urzędu Patentowego dnia [...] czerwca 2006 r. p. Z. K. z B. Urząd Patentowy pismem z dnia [...] lipca 2006 r. zawiadomił zainteresowanego, że sprzeciw jako złożony po terminie nie został skutecznie wniesiony (Publikacja w Wiadomościach UP miała miejsce w październiku 2005 r., tak więc termin do skutecznego wniesienia sprzeciwu upłynął z końcem kwietnia 2006 r.).

Wniosek o unieważnienie prawa ochronnego nr [...] na wzór użytkowy pt.: "Zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych" z powodu braku przesłanek z art. 94 ustawy – Prawo własności przemysłowej złożyła w dniu [...] sierpnia 2006 r. V., z siedzibą w Z. – dawniej L. w Z. (wnioskodawca).

W uzasadnieniu podniosła m.in., że decyzja Urzędu o udzieleniu prawa ochronnego uprawnionemu na przedmiotowy wzór dała mu asumpt do wystąpienia wobec wnioskodawcy o odszkodowanie za naruszenie jego wzoru przemysłowego.

W konkluzji swoich wywodów wnioskodawca stwierdził, iż z uwagi na to, że we wzorze użytkowym nie można zastrzegać czynności, co uczyniono w opisie wzoru nr [...] , a także, że wzór użytkowy musi spełniać wymagania nowości, którego to wymogu nie spełnia wzór użytkowy nr [...], należy unieważnić prawo ochronne na przedmiotowy wzór.

W odpowiedzi na przedstawiony wniosek uprawniony wniósł o jego oddalenie stwierdzając, iż zgłoszony wzór spełnia wymóg trwałej postaci oraz wymóg nowości.

Uzasadniając pierwsze twierdzenie uprawniony wskazał, że do wykonania zamknięcia niezbędne są: butelka z karbikiem, zakrywka oraz pasek hologramowy naklejony na polach A i B na obciśniętą na butelce (u producenta) zakrywkę. Wszystkie te elementy muszą być zestawione razem, aby tworzyły jedną całość – zamknięcie nr [...]. Żaden z tych elementów z osobna nie został objęty prawem ochronnym udzielonym uprawnionemu i uprawniony nie twierdzi, iż ma do niego prawa. Nadto raz wytworzony według wzoru użytkowego produkt pozostanie w trwałej postaci do czasu spełnienia jego funkcji, czyli otwarcia butelki przez konsumenta w ten sposób, że hologram będący gwarancją autentyczności produktu zostanie rozerwany na dwie części tak, że jedna pozostanie na zakrętce, a druga na kołnierzyku. Wzór nr [...] ucieleśnia bowiem pewną ideę "w sposób zezwalający na jego odtworzenie w sposób przemysłowy", o czym świadczy m.in. fakt, że kilku producentów alkoholi zaczęło stosować w przemysłowej produkcji ten wzór, po tym jak uprawniony zgłosił wniosek o jego rejestrację.

W ocenie uprawnionego holograficzne oznaczenie producenta jest fizycznie i funkcjonalnie połączone z zamknięciem butelki.

Odpowiadając na zarzut braku nowości uprawniony wskazał, że żaden z przedstawionych przez wnioskodawcę wzorów zamknięć nie posiada hologramu, czyli elementu niezbędnego do zaistnienia wzoru nr [...].

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2007 r., działającego w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] lutego 2007r. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego nr [...], udzielonego na wzór użytkowy pt.: "Zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych" na rzecz uprawnionego, na skutek wniosku wniesionego przez wnioskodawcę, na podstawie art. 77 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy – Prawo własności przemysłowej unieważniono prawo ochronne na wzór użytkowy nr [...].

Urząd Patentowy po rozpatrzeniu wszystkich materiałów w sprawie i wysłuchaniu na rozprawie stron zważył, co następuje.

Stosownie do przepisów art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ustawy - Prawo własności przemysłowej prawo ochronne może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny i wykaże, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo własności przemysłowej sprawy o unieważnienie prawa ochronnego rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego. Natomiast zgodnie z art. 315 ust. 3 powołanej ustawy ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego udzielonego przed wejściem w życie tej ustawy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wzoru użytkowego.

Ponadto, zgodnie z art. 255 ust. 4 ustawy - Prawo własności przemysłowej Urząd Patentowy RP rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku, przy czym w myśl art. 255 ust. 3 tej ustawy wniosek powinien zawierać wskazanie środków dowodowych.

W przedmiotowej sprawie wzór użytkowy pn.: "Zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych" został zgłoszony w dniu [...] grudnia 2000 r., a więc w okresie obowiązywania powołanej wyżej ustawy o wynalazczości. Przepisy ustawy o wynalazczości, a w szczególności art. 77 tej ustawy (ze względu na charakter podnoszonych zarzutów), stanowiły więc podstawę prawną dla oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego.

W świetle przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności jego interes prawny w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego prawa ochronnego nie budzi wątpliwości - z uwagi na fakt wystosowania przez uprawnionego roszczeń finansowy w stosunku do wnioskodawcy w związku z jego produkcją. Okoliczność tę potwierdził na rozprawie pełnomocnik uprawnionego.

Przedmiotowy wzór użytkowy obejmuje i dotyczy zamknięcia butelki określonego w jednym zastrzeżeniu jako "Zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych", posiadające formę metalowego kołpaka w kształcie zamkniętego od góry denkiem, cienkościennego, metalowego cylindra, który ma na pobocznicy obwodowe nacięcie i usztywniające obwodowe wytłoczenia".

Istota rozwiązania, wyróżniająca je ze stanu techniki, określonego jak wyżej polega na tym, że "w dolnej części kołpaka Q) poniżej poziomu nacięcia (4) znajduje się obwodowe wytłoczenie (5), nakładane na odpowiedni występ na materiale szyjki butelki, a na zewnętrznej powierzchni denka (2) i na pobocznicy (3) kołpaka (1) znajdują się pola (A) i (B), w których umieszczone są holograficzne oznaczenia akcyzy oraz producenta".

W świetle art. 77 ustawy o wynalazczości "wzorem użytkowym podlegającym ochronie jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci".

Przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie nie uważa się za nowe, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki (art. 11 ustawy o wynalazczości).

Natomiast pod pojęciem trwałej postaci należy rozumieć, iż od wzoru użytkowego wymaga się cechy, która przejawia się w określonym ukształtowaniu przestrzennym przedmiotu, którego wzór dotyczy. Nie przedstawia dostatecznego stopnia trwałości postaci rozwiązanie, jeżeli nie określa jednoznacznie elementów wchodzących w jego skład, struktury połączeń pomiędzy poszczególnymi elementami oraz przestrzennego rozmieszczenia tych elementów.

Odnosząc się do zarzutu braku nowości przedmiotowego rozwiązania Urząd Patentowy uznał, iż w myśl wyżej wymienionych przepisów mających zastosowanie w sprawie, dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się prawo do uzyskania patentu.

W rozpatrywanej sprawie przedstawiono dowody z których wynika, że przedmiotowe zamknięcie objęte spornym prawem ochronnym nie spełnia wymogu nowości oraz nie stanowi przedmiotu o trwałej postaci w rozumieniu art. 77 ustawy o wynalazczości.

W szczególności chodzi tu o materiały dotyczące dokumentacji technicznej F. przedstawiającej zakrywkę (zamknięcie butelki) - odnośnie cech technicznych chronionych prawem ochronnym [...], które należy porównać - to w dolnej części kołpaka, poniżej poziomu nacięć, zamknięcie ma obwodowe wytłoczenie. Ponadto na zewnętrznej powierzchni denka i na pobocznicy kołpaka znajdują się pola do umieszczenia na nich różnych oznaczeń, takich jak akcyza, oznaczenia producenta itp.

Odnośnie powyższego, jak wynika z wyjaśnień uprawnionego, zakrywka przedstawiona w w/w dokumentacji była mu znana przed datą dokonania przedmiotowego zgłoszenia do Urzędu Patentowego, a nawet posłużyła do sporządzenia rysunku przedmiotowego zamknięcia. Jednocześnie uprawniony wyjaśnił, że umieszczone oznaczenie holograficzne nie stanowi integralnej całości z zakrywką, tylko jest ono w razie potrzeby naklejane, a kształt tego oznaczenia jest dowolny.

Zatem porównywane zamknięcia do butelek, odnośnie cech technicznych dotyczących ich budowy, stanowią takie same rozwiązania konstrukcyjne. Natomiast odnośnie części określającej umieszczenie oznaczenia holograficznego Urząd stwierdził, że nie jest w sposób jednoznaczny określone samo oznaczenie, nie stanowi ono elementu zamknięcia, ani nie został podany sposób połączenia tych dwóch elementów. Również nie zostało w sposób jednoznaczny określone miejsce umieszczenia tego oznaczenia, jak również nie zostało ono pokazane na rysunku, co stanowi wymóg formalny w przypadku wzoru użytkowego. Z tego względu, ponieważ za każdym razem może to być inne oznaczenie, inaczej umocowane i rozmieszczone na zakrętce, to w tej części Urząd stwierdza, że brak jest trwałej postaci, czyli jednolitego ukształtowania przestrzennego przedmiotu wzoru.

Kolejne materiały dowodowe wskazane przez wnioskodawcę, a mianowicie opisy patentowe, nie mogą stanowić o braku nowości spornego rozwiązania, gdyż jedynie potwierdzają fakt umieszczenia znaków na denku i pobocznicy, jednak nie wskazują wszystkich zastrzeganych cech dotyczących budowy zakrętki.

Również materiały dowodowe w postaci materiałów reklamowych nie mogą stanowić materiałów przeciwstawnych w stosunku do przedmiotowego rozwiązania ponieważ nie ma na nich daty ich opublikowania.

Oczywiste jest przy tym, iż zdolność do ochrony przedmiotowego urządzenia oceniono jako całościowe rozwiązanie tak w zakresie formalnej nowości, jak i uzyskanego dzięki temu rozwiązaniu skutku technicznego.

Urząd Patentowy uznał więc, że wnioskodawca uzasadnił podnoszony zarzut braku nowości oraz trwałej postaci wzoru użytkowego objętego spornym prawem ochronnym nr [...] w rozumieniu art. 77 powołanej ustawy o wynalazczości.

Skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uprawniony wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że dokonując analizy zgłoszonych przez wnioskodawcę zarzutów (braku nowości oraz stanowienia przedmiotu o trwałej postaci w rozumieniu art. 77 ustawy o wynalazczości) Urząd Patentowy rozbił ją na dwie części: jedną dotyczącą samej zakrywki i w tym zakresie stwierdził, iż była ona znana uprawnionemu przed datą dokonania przedmiotowego zgłoszenia, a drugą część stanowi analiza oznaczenia holograficznego i w tym zakresie wskazano, że uprawniony wyjaśnił, że umieszczone oznaczenie holograficzne nie stanowi integralnej całości z zakrywką, tylko jest ono w razie potrzeby naklejane, a kształt tego oznaczenia jest dowolny. Uprawniony z całą stanowczością zaprzeczył jakoby podczas rozprawy miał stwierdzić, iż umieszczone oznaczenie holograficzne nie stanowi integralnej całości z zakrywką, takie słowa nigdy nie padły. Podkreślenia wymaga, iż wielokrotnie w pismach procesowych oraz na rozprawie pełnomocnik oraz sam uprawniony podkreślał, iż przedmiotowy wzór użytkowy to właśnie integralna całość, którą tak właśnie należy traktować, albowiem jest to jego istota, wobec powyższego stwierdzenie przeciwne byłoby nielogiczne.

Powyższe rozbicie wzoru użytkowego na zakrywkę oraz oznaczenie holograficzne jest rażąco sprzeczne z ideą wzoru użytkowego, który należy rozpatrywać jako całość; nie można wzoru użytkowego oceniać sprawdzając czy poszczególne jego elementy spełniają wymóg nowości czy trwałości. Całość wzoru użytkowego nr [...] stanowi nowe, i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci.

Zgodnie z treścią art. 77 ustawy o wynalazczości wzorem użytkowym podlegającym ochronie jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wzorem użytkowym jest takie techniczne ukształtowanie przedmiotu, jego układu, budowy lub zestawienia o trwałej postaci, które umożliwia większą użyteczność lub łatwość stosowania przedmiotu.

Przedmiotowy wzór użytkowy to odpowiednie zestawienie przedmiotu o trwałej postaci, które z całą pewnością jest użyteczne. Skoro bowiem w istocie aktualnie (od momentu jego zgłoszenia przez skarżącego) kilka wytwórni alkoholu wprowadziło do użytku w/w rozwiązanie techniczne np. V., S., P., C., to zestawienie o trwałej postaci stanowiące przedmiotowy wzór użytkowy, spełnia przesłankę użyteczności.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa oraz doktryny cecha nowości nie może się odnosić do zewnętrznej postaci przedmiotu, lecz jest oceniana z punktu widzenia skutków technicznych, jakie się osiąga dzięki zastosowaniu takich właściwości konstrukcyjnych, jak np. kształt butelki. Nowość wzoru ma zatem ścisły związek z jego użytecznością; można nawet zaryzykować twierdzenie, iż nowość wzoru jest oceniana także przez pryzmat użyteczności rozwiązania (tak też M. Poźniak - Niedzielska Glosa do wyroku SN z dnia 5 grudnia 1991 r., I PRN 52/91).

Zamknięcie, będące przedmiotem spornego wzoru użytkowego, spełnia przesłankę trwałości albowiem stanowi rozwiązanie przejawiające się w kształcie i budowie części składowych tego przedmiotu oraz w ich konstrukcyjnym powiązaniu; stanowi ono zbiór ściśle określonych elementów zdefiniowanych pod względem funkcjonalnym. Do wykonania zamknięcia zgodnego z przedmiotowym wzorem użytkowym niezbędne są trzy powiązane ze sobą funkcjonalnie elementy: butelka z karbikiem, zakrywka oraz pasek hologramowy.

Powyższe stanowisko skarżącego zgodne jest z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, które wielokrotnie podkreślało, że wzór użytkowy to również zbiór ściśle określonych części składowych przedmiotu odpowiednio konstrukcyjnie powiązanych i zdefiniowanych pod względem funkcjonalnym. Wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie zagadnienia o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. O istocie wzoru użytkowego nie decydują ujawnione w nim środki techniczne, lecz takie ich wykorzystanie, które prowadzi do nowego ukształtowania określonego przedmiotu (tak też wyrok Sądu Najwyższego z 28 listopada 1983 r., IV PR 215/83).

Co do cechy nowości i zarzutu jej braku, to faktem jest, iż uprawniony wielokrotnie w niniejszym postępowaniu wzywał wnioskodawcę do wskazania dowodów, iż rozwiązanie, na które uprawniony uzyskał prawo ochronne nr [...] - w szczególności umieszczenie na ściśle określonej zakrywce znaku holograficznego - było znane przed datą zgłoszenia go do Urzędu Patentowego przez uprawnionego. Taki dowód w niniejszym postępowaniu nie został przedstawiony, a wezwanie na rozprawie w tym zakresie pozostało bez odpowiedzi ze strony wnioskodawcy. Gdyby w istocie takie rozwiązanie znane było przed datą złożenia wniosku przez uprawnionego, z całą pewnością wnioskodawca V. przedstawiłby taki dowód. Pisemne uzasadnienie decyzji Urzędu Patentowego również nie wskazuje na istnienie takiego rozwiązania technicznego sprzed daty zgłoszenia skarżącego, a jest to warunek do stwierdzenia braku cechy nowości tego rozwiązania.

Urząd Patentowy wskazał, iż "w rozpatrywanej sprawie przedstawiono dowody, z których wynika, że przedmiotowe zamknięcie objęte spornym prawem ochronnym nie spełnia wymogu nowości ...". Takim dowodem są, jak wskazano w uzasadnieniu, materiały dotyczące dokumentacji technicznej F. przedstawiającej zakrywkę (..) gdzie na zewnętrznej powierzchni denka i na pobocznicy kołpaka znajdują się pola do umieszczenia na nich różnych oznaczeń, takich jak akcyza, oznaczenia producenta itp.".

Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić, nie stanowi ono bowiem o braku cechy nowości. Podkreślenia wymaga bowiem, że w w/w opisie brak jest m.in. jednej z części składowych przedmiotu stanowiącego element spornego wzoru użytkowego, który konstrukcyjnie powiązany jest z nim pod względem funkcjonalnym tj. holograficznego oznaczenia, będącego elementem całego wzoru użytkowego nr [...], który przed datą jego zgłoszenia przez skarżącego nie był stosowany ani powszechnie znany. Powyższa okoliczność nie została wykazana w postępowaniu przed Urzędem Patentowym i nie wynika ona z pisemnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Urzędu Patentowego "Również nie zostało w sposób jednoznaczny określone miejsce umieszczenia tego oznaczenia (holograficznego), jak również nie zostało ono pokazane na rysunku. Z powyższym stwierdzeniem stanowczo nie można się zgodzić. W opisie wzoru użytkowego pn.: "Zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych" ściśle wskazano łącznie z odnośnikami numerycznymi znajdującymi się na rysunku: "Na zewnętrznej powierzchni denka (2) i na pobocznicy (3) znajdują się pola A i B, w których UMIESZCZONE są holograficzne oznaczenia...". Na rysunku również wskazane zostały miejsca umieszczenia oznaczenia holograficznego.

Nadto nie można zgodzić się z częścią argumentacji dotyczącą tego, iż za każdym razem może to być inne oznaczenie, inaczej umocowane i rozmieszczone na zakrętce i w związku z tym w tej części brak jest trwałej postaci, czyli jednolitego ukształtowania przestrzennego przedmiotu wzoru. Podkreślenia wymaga, że w opisie wzoru użytkowego określono jakie oznaczenia holograficzne umieszczane są w ściśle określonych miejscach zakrywki.

Urząd słusznie zauważył, że "materiały dowodowe zgłoszone przez wnioskodawcę, a mianowicie opisy patentowe, nie mogą stanowić o braku nowości spornego rozwiązania, gdyż jedynie potwierdza fakt umieszczenia znaków na denku i pobocznicy, jednak nie wskazują wszystkich zastrzeganych cech dotyczących budowy zakrętki". Niekonsekwencją jest uznanie z drugiej strony za materiał dowodowy, świadczący o braku cechy nowości, materiałów dotyczących dokumentacji technicznej F. Dokumentacja ta bowiem również nie wskazuje wszystkich zastrzeżonych cech dotyczących budowy przedmiotu wzoru użytkowego [...].

Decyzja unieważniająca prawo ochronne na w/w wzór użytkowy wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 11 i 77 ustawy o wynalazczości poprzez nieprawidłowe uznanie, iż przedmiotowe zamknięcie objęte prawem ochronnym nie spełnia wymogu nowości oraz nie stanowi przedmiotu o trwałej postaci.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie powyższej skargi jako bezzasadnej z powodów szczegółowo podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2007 r.

W złożonej do Sądu skardze skarżący nie podnosi żadnych nowych okoliczności, które mogłyby spowodować zmianę wcześniej zajętego stanowiska.

Skarżący zarzuca w skardze Urzędowi Patentowemu, iż sporna decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.77 § 1 k.p.a. oraz naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 11 i 77 ustawy o wynalazczości - poprzez nieprawidłowe uznanie, iż przedmiotowe zamknięcie nie spełnia wymogu nowości oraz nie stanowi przedmiotu o trwałej postaci.

Na wstępie uzasadnienia skarżący podkreśla i sugeruje, iż Urząd stwierdził, że uprawniony wyjaśnił, że umieszczone oznaczenie holograficzne nie stanowi integralnej całości z zamknięciem, tylko jest w razie potrzeby naklejane, a kształt tego oznaczenia jest dowolny. Natomiast w swoich pismach procesowych wielokrotnie podkreślał, iż przedmiotowy wzór użytkowy to właśnie integralna całość.

Następnie skarżący przytaczając treść art. 77 ustawy o wynalazczości stwierdza, że jego rozwiązanie spełnia warunek nowości oraz przesłankę trwałości.

Przedmiotowe zamknięcie stanowi rozwiązanie przejawiające się w kształcie, budowie części składowych tego przedmiotu oraz ich konstrukcyjnym powiązaniu, jak również funkcjonalnym. Do wykonania zamknięcia zgodnego z przedmiotowym wzorem niezbędne są trzy powiązane ze sobą funkcjonalnie elementy: butelka z karbikiem, zakrywka i pasek hologramowy.

Jednocześnie skarżący wskazuje, że w niniejszym postępowaniu nie został przedstawiony żaden dowód wskazujący na umieszczenie na zakrywce znaku holograficznego, a jedynie dokumenty w postaci dokumentacji technicznej F., gdzie na denku i pobocznicy znajdują się pola do umieszczenia akcyzy.

Skarżący również uważa, że zostało w sposób jednoznaczny określone miejsce umieszczenia oznaczenia, gdyż wskazano pola A i B.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego Urząd Patentowy stwierdził, że przy rozpatrywaniu wniosku nie został naruszony art. 77 i 11 powołanej ustawy o wynalazczości.

Urząd przeprowadził pełną analizę przedstawionych dowodów i ocenił je prawidłowo.

Odnosząc się do kwestii wypowiedzi uprawnionego na rozprawie w dniu [...] lutego 2007 r. Urząd Patentowy wyjaśnia, że on sam stwierdził, iż w/w dokumentacja F. posłużyła mu do sporządzenia rysunku przedmiotowego zamknięcia w momencie składania zgłoszenia. Natomiast pełnomocnik uprawnionego pokazując butelkę z zakrywką i hologramem stwierdził, że są inne możliwości umieszczenia akcyzy i ominięcia przedmiotowego prawa ochronnego. W tej sytuacji Urząd traktuje wypowiedź uprawnionego oraz jego pełnomocnika jako jedno stanowisko danej strony postępowania.

Urząd Patentowy nadal uważa, że przedmiotowe zamknięcie do butelek, zgodnie z decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., jest znane z dokumentacji F.

Porównując zastrzegane cechy, określające zakres ochrony, przedmiotowego zamknięcia z w/w dokumentacją można w niej wyróżnić następujące elementy jego budowy, a mianowicie: w dolnej części kołpaka poniżej poziomu nacięcia znajduje się obwodowe wytłoczenie, nakładane na odpowiedni występ na materiale szyjki butelki. Na zewnętrznej powierzchni denka i na pobocznicy kołpaka znajdują się pola na których umieszcza się oznaczenia akcyzy oraz producenta.

Jednocześnie Urząd stwierdza, że oznaczenie akcyzy nie jest wykonywane na wskazanych polach zamknięcia, nie stanowi jego części, a jedynie jest na nich później naklejone.

Tak więc jak z powyższego wynika, znany wcześniej stan techniki obejmuje cały zakres ochrony przedmiotowego zamknięcia i w związku z tym rozpatrywany wzór użytkowy nie spełnia warunku nowości określonego w art. 77 i 11 w związku z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości

Natomiast odnośnie wymogu zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, to jak powiedziano w uzasadnieniu przedmiotowej skargi, do zamknięcia butelki potrzebne są trzy elementy: butelka, zakrywka i pasek hologramowy. Są to trzy oddzielne przedmioty. Jeden z nich, a mianowicie zakrywka, jak wynika z opisu, zastrzeżenia ochronnego i rysunku, jest przedmiotem rozpatrywanego wzoru użytkowego i tylko na ten przedmiot zostało przyznane prawo ochronne. Z kolei dwa pozostałe elementy są jedynie wymienione i wskazane jest ich miejsce i sposób połączenia. Takie scharakteryzowanie jedynie połączeń pomiędzy poszczególnymi elementami ma znamiona układu, czyli nie jest jednoznacznie określona przestrzennie jego budowa i w związku z tym nie stanowi przedmiotu o trwałej postaci. Gdyby ochronie miało podlegać całe zamknięcie spełniające daną funkcję, to w rozumieniu uprawnionego w tym przypadku oprócz zakrywki i paska holograficznego ochronie musiała by podlegać również butelka z karbikiem.

Jednocześnie Urząd Patentowy zwraca uwagę, że nie kwestionował użyteczności przedmiotowego zamknięcia.

Urząd Patentowy nie naruszył też art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ - jak wynika z akt sprawy - Urząd Patentowy RP w toku trwającego postępowania spornego zebrał wszystkie wskazane materiały, zapoznał się z nimi i je ocenił.

Z powyższego wynika, iż Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego słusznie uznał, że wzór użytkowy pn. "Zamknięcie do butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych", na który udzielono prawo ochronne nr [...], znany był w dacie dokonania jego zgłoszenia w stanie techniki, w związku z czym niespełniony był warunek nowości rozwiązania zawarty w art. 77 i art. 11 w związku z art. 82 w/w ustawy o wynalazczości oraz że Urząd działał zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a.

Reasumując Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi uprawnionego jako niezasadnej i utrzymanie w mocy decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2007 r. jako prawidłowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2007 r., którą unieważniono prawo ochronne na wzór użytkowy nr [...] "Zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych".

Urząd Patentowy RP trafnie ustalił właściwość prawa. Zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy – Prawo własności przemysłowej ustawowe warunki do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego (...). Wzór użytkowy pn.: "Zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych" został zgłoszony w dniu [...] grudnia 2000 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117). Przepisy ustawy o wynalazczości, a w szczególności art. 77 tej ustawy (ze względu na charakter podnoszonych zarzutów), stanowiły więc podstawę prawną dla oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego.

Zgodnie z art. 77 powołanej ustawy "Wzorem użytkowym podlegającym ochronie jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci."

Rozpatrując z kolei cechę nowości rozwiązania stanowiącego wzór użytkowy należy zwrócić uwagę na przepis art. 11 powołanej ustawy, w myśl którego "Rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej."

Skarżący (uprawniony) zarzucił, iż zaskarżona decyzja unieważniająca prawo ochronne na przedmiotowy wzór użytkowy została wydana również z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 11 i 77 ustawy o wynalazczości poprzez nieprawidłowe uznanie, iż przedmiotowe zamknięcie objęte prawem ochronnym nie spełnia wymogu nowości oraz nie stanowi przedmiotu o trwałej postaci.

Zarzut braku nowości przedstawionego rozwiązania jest, w ocenie Sądu, niezasadny. Fakt, że do wykonania zamknięcia zgodnego z przedmiotowym wzorem użytkowym niezbędne są trzy powiązane ze sobą funkcjonalnie elementy: butelka z karbikiem, zakrywka oraz pasek hologramowy, z których dwa były już wcześniej znane i stosowane, nie przesądza jeszcze, że ich zestawienie z paskiem hologramowym nie tworzy nowego rozwiązania stanowiącego wzór użytkowy podlegający ochronie.

Istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma natomiast zarzut braku trwałości przedmiotu, którego dotyczy chroniony wzór użytkowy. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że w przypadku wzoru użytkowego dotyczącego przedmiotu wieloelementowego uznaje się, że wymaganie trwałości postaci jest spełnione, jeśli układ przestrzenny jego części składowych jest stały i determinuje zamierzoną użyteczność. Części składowe takiego przedmiotu mogą więc być ruchome, o ile tylko są one fizycznie i funkcjonalnie powiązane, a ich wzajemne położenie jest jednoznacznie określone i powtarzalne. (red. U. Romińska, Prawo własności przemysłowej, wyd. II, Difin, Warszawa 2005, str. 137).

Z opisu ochronnego przedmiotowego wzoru użytkowego oraz jego zastrzeżeń ochronnych wynika, że zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych, jest znamienne tym, że w dolnej części kołpaka (1) poniżej poziomu nacięcia (4) znajduje się obwodowe wytłoczenie (5), nakładane na odpowiedni występ na materiale szyjki butelki, a na zewnętrznej powierzchni denka (2) i na pobocznicy kołpaka (1) znajdują się pola (A) i (B), w których umieszczone są holograficzne oznaczenia akcyzy oraz producenta. jak wskazuje się w opisie ochronnym, zamknięcie według wzoru łączy w sobie kilka funkcji, z których najważniejsze jest zabezpieczenie przed zsunięciem kołpaka w czasie próby zrywania nacięcia, a ponadto holograficzne oznaczenie akcyzy, oznaczenie producenta oraz plomba zawartości.

Pobocznica kołpaka (1) ma jednak formę walca, i wyznaczone na nim pole (A) ma wyłącznie charakter umowny; na walcu można wyznaczyć praktycznie nieskończoną ilość tego rodzaju pól, jak również wyznaczyć pola niekoniecznie pionowe wobec powierzchni denka (2), z polem poziomym włącznie. Cechę te dostrzegł Urząd Patentowy stwierdzając, iż nie przedstawia dostatecznego stopnia trwałości postaci rozwiązanie, jeżeli nie określa jednoznacznie elementów wchodzących w jego skład, struktury połączeń pomiędzy poszczególnymi elementami oraz przestrzennego rozmieszczenia tych elementów.

Urząd Patentowy trafnie też stwierdził, że nie jest w sposób jednoznaczny określone samo oznaczenie holograficzne, nie stanowi ono elementu zamknięcia, ani nie został podany sposób połączenia tych dwóch elementów. Również nie zostało w sposób jednoznaczny określone miejsce umieszczenia tego oznaczenia, jak również nie zostało ono pokazane na rysunku, co stanowi wymóg formalny w przypadku wzoru użytkowego. Z tego względu, ponieważ za każdym razem może to być inne oznaczenie, inaczej umocowane i rozmieszczone na zakrętce, to w tej części Urząd zasadnie stwierdził, że brak jest trwałej postaci, czyli jednolitego ukształtowania przestrzennego przedmiotu wzoru.

Zgodził się z tym uprawniony uznając, że umieszczone oznaczenie holograficzne nie stanowi integralnej całości z zakrywką, tylko jest ono w razie potrzeby naklejane, a kształt tego oznaczenia jest dowolny. Pełnomocnik uprawnionego pokazując butelkę z zakrywką i hologramem stwierdził również, że są inne możliwości umieszczenia akcyzy i ominięcia przedmiotowego prawa ochronnego. Także na rozprawie (str. 2 protokołu) pełnomocnik skarżącego (uprawnionego) przyznał, że na podstawie opisu przedmiotowego wzoru przemysłowego można stworzyć serię wzorów przemysłowych.

W konsekwencji należy zgodzić się z Urzędem Patentowym, że z opisu i zastrzeżeń ochronnych przedmiotowego wzoru przemysłowego wynika jedynie wskazanie miejsca jego części składowych oraz sposób ich połączenia. Takie scharakteryzowanie jedynie połączeń pomiędzy poszczególnymi elementami przedmiotowego wzoru przemysłowego ma znamiona dowolnego układu, czyli nie jest jednoznacznie określona przestrzennie jego budowa i w związku z tym nie stanowi on przedmiotu o trwałej postaci.

Inaczej mówiąc, rozpatrywany wzór przemysłowy nie spełnia wymogu zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, a co za tym idzie – nie mieści się w ramach definicji wzoru przemysłowego (nie spełnia wymagania trwałej postaci) zawartej w treści art. 77 powołanej wyżej ustawy o wynalazczości. Z tego względu wzór ten nie powinien być po prostu zarejestrowany.

Sąd nie dopatrzył się w rozpatrywanej sprawie naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.