Wyrok NSA, sygn. akt II SA 406/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1993-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 624  Powszechny obowiązek obrony kraju
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Administracyjne postępowanie
Żołnierze zawodowi
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16
law: Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 grudnia 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Teza: Jeżeli organ nie dysponuje dowodem doręczenia pisma stronie, strona zaś zaprzecza, że je otrzymała, nie można uznać, że organ wojskowy wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16 ze zm./.

TEZY

Jeżeli organ nie dysponuje dowodem doręczenia pisma stronie, strona zaś zaprzecza, że je otrzymała, nie można uznać, że organ wojskowy wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Mirosława B. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w (...) z dnia 27 stycznia 1993 r. w przedmiocie odmowy przesunięcia terminu odbycia ćwiczeń wojskowych i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego na rzecz skarżącego pięćdziesiąt tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Kartą powołania z dnia 14 stycznia 1993 r. st. kpr. rez. Mirosław B. został powołany do czynnej służby wojskowej w formie 20-dniowych ćwiczeń wojskowych w okresie od 4 do 23 lutego 1993 r.

W dniu 22 stycznia 1993 r. Mirosław B. zwrócił się do Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. z prośbą o zwolnienie z odbycia ćwiczeń ze względu na fakt prowadzenia 15-hektarowego gospodarstwa rolnego oraz posiadanie na utrzymaniu żony i dwojga małych dzieci. Zarzucił ponadto, że nie otrzymał zawiadomienia o zamiarze powołania go na ćwiczenia wojskowe.

Wojskowy Komendant Uzupełnień w G. poinformował Mirosława B. /na znajdującej się w aktach sprawy kopii brak daty i numeru pisma/, że zawiadomienie o planowanym powołaniu na ćwiczenia zostało wysłane dnia 30 października 1992 r. Podanie o odroczenie powołania do czynnej służby zostało doręczone organowi w dniu 26 stycznia 1993 r., a więc po upływie 7 dni od doręczenia karty powołania przewidzianych do złożenia odwołania od decyzji wojskowego komendanta uzupełnień /par. 18 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 1992 r. w sprawie odbywania ćwiczeń wojskowych przez żołnierzy rezerwy - Dz.U. nr 45 poz. 202/.

Stanowisko to podzielił Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w (...), który decyzją z dnia 27 stycznia 1993 r., wydaną na podstawie art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16/, odmówił Mirosławowi B. przesunięcia terminu odbycia ćwiczeń wojskowych, ponownie stwierdzając, że nie został zachowany 7-dniowy termin do złożenia odwołania i w związku z tym strona może się ubiegać o przesunięcie terminu u Dowódcy Jednostki Wojskowej w dniu stawiennictwa.

Skargę na powyższą decyzję złożył Mirosław B., podnosząc te same zarzuty co we wniosku o zwolnienie go od odbycia ćwiczeń. Dodał, że dzieci są chore i wymagają troskliwej opieki. Jedno z nich urodziło się z wadą serca, drugie zaś przebywa w szpitalu. Uważa, iż w jego sytuacji powinno się odstąpić od powołania do służby, do której można by powołać kogoś z wielu tysięcy bezrobotnych w województwie.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 204 par. 1 Kpa, ponieważ decyzje wydane z powołaniem się na art. 101 ust. 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony mają charakter ostateczny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wymaga rozważenia wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę o jej odrzucenie z powodu jej niedopuszczalności. Wniosek ten jest oczywiście bezzasadny i świadczy o niezrozumieniu przez organ skutków prawnych sformułowania użytego w art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16 ze zm./, że decyzja jest ostateczna. Stwierdzenie to oznacza jedynie, że od decyzji tej nie przysługuje odwołanie w toku instancji w postępowaniu administracyjnym. Natomiast zgodnie z art. 198 Kpa "ostateczność" decyzji jest warunkiem jej zaskarżenia do sądu administracyjnego.

W myśl art. 196 par. 1 Kpa do tego sądu można zaskarżyć decyzje organu administracji państwowej. Przepis ten zawiera generalną klauzulę kompetencyjną sądu administracyjnego w tym zakresie. Nieliczne, enumeratywnie wyliczone wyjątki od tej zasady zostały zawarte w art. 196 par. 4 pkt 1-7 Kpa. Wśród tych wyjątków nie ma stanów faktycznych mogących mieć związek z rozpoznawaną sprawą.

Skoro więc skarga na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w (...) jest dopuszczalna i została złożona w terminie, wymaga rozpoznania w ramach kognicji sądu administracyjnego, a więc co do zgodności tej decyzji z prawem

Rozpoznając sprawę pod tym kątem, należy stwierdzić, iż organy wojskowe od początku błędnie traktowały pismo skarżącego z dnia 22 stycznia 1993 r. jako wniosek o przesunięcie terminu ćwiczeń, mimo iż skarżący jednoznacznie i konsekwentnie wnosił o zwolnienie go od odbycia ćwiczeń wojskowych. Organy te więc miały obowiązek rozpoznania sprawy Mirosława B. w aspekcie unormowań zawartych w przepisach art. 101 ust. 1-6 cytowanej ustawy o powszechnym obowiązku obrony.

Przede wszystkim Wojskowy Komendant Uzupełnień miał obowiązek zawiadomienia skarżącego, jako żołnierza rezerwy prowadzącego osobiście gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 39 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, o zamiarze powołania go do odbycia ćwiczeń wojskowych nie później niż na trzy miesiące przed dniem powołania.

Mirosław B. od początku kwestionował dopełnienie tego obowiązku, natomiast organy administracji wojskowej wskazywały na fakt wysłania takiego zawiadomienia, powołując się na wyciąg z książki doręczeń poczty. Jednakże w piśmie z dnia 4 maja 1993 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w (...) stwierdził, że "dowodem doręczenia nie dysponujemy". Zgodnie natomiast z treścią art. 46 par. 1 Kpa odbierający pismo potwierdza doręczenie pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia.

Skoro więc organ nie dysponuje dowodem doręczenia pisma, strona zaś zaprzecza, że je otrzymała, nie można uznać, ze organ wojskowy /komendant uzupełnień/ wywiązał się z obowiązku

wynikającego z art. 101 ust. 1 cytowanej ustawy.

Wniosek skarżącego zawierał uzasadnienie konieczności odstąpienia od powołania go do odbycia ćwiczeń wojskowych, wskazując na fakty związane z jego sytuacją rodzinną i życiową. Spełniał więc warunki merytoryczne zawarte w art. 101 ust. 4 i 5 cytowanej ustawy i w tym też trybie wniosek powinien być rozpoznany.

Gdyby organ orzekający uznał, że nie zachodziły przesłanki przewidziane w tym przepisie /"zaprzestanie działalności" lub "wyrządzenie poważnej szkody"/, wówczas powinien w sposób zgodny z art. 107 par. 1 Kpa stanowisko swoje wyczerpująco i przekonująco uzasadnić, w razie konieczności - po uprzednim zbadaniu sytuacji w miejscu zamieszkania wnioskującego o zwolnienie.

Zaskarżona decyzja natomiast zawiera jedynie stwierdzenie o niezachowaniu terminu, który w niniejszej sprawie nie miał żadnego zastosowania albowiem - jak już wyżej powiedziano - przedmiotem sprawy powinno być rozstrzygnięcie wniosku o odstąpienie od powołania do odbycia ćwiczeń, a nie jego odroczenie.

Skoro więc przy rozpoznawaniu sprawy doszło do naruszenia wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego i procesowego, zaskarżona decyzja podlega uchylenie w myśl art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.