Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 343/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5, art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, art. 3 pkt 10
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania J.G., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. znak: [...] w całości i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy: pkt 1 - odmówiło J. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad B. G. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 czerwca 2019 r.; pkt 2 - umorzyło postępowanie w zakresie ustalenia J.G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad B. G. w okresie od 1 lipca 2019 r. do 13 września 2019 r.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach:

Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił J. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad B. G. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 13 września 2019 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i jego wypłata następuje począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca złożył wniosek 9 grudnia 2019 r., świadczenie za okres od 1 stycznia 2019 r. do 13 września 2019 r., nie przysługuje.

W odwołaniu od decyzji J.G. wniósł o jej uchylenie w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, podnosząc zarzuty naruszenia: art. 17 ust. 5 i art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz nie respektowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt TK 38/13. Odwołujący podniósł, iż w omawianym okresie, pomimo powierzenia opieki MOPS od 10 stycznia 2019 r. do lutego 2019 r. - 2 godziny dziennie 8:00-10:00, i tak był zmuszony do opiekowania się mamą od godziny 10:00 przynajmniej do 21-22:00, zaś w pozostałych miesiącach od 10:00 do 14:00 i od 16:00 do 21-22:00 codziennie (30 dni miesiącu), a często też i od 16:00 do 8:00 rano następnego dnia. Zatem, nie mógł podjąć jakiejkolwiek pracy. Dodał także, że w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 13 września 2019 r. pozostawał bez żadnych środków utrzymania z uwagi na sprawowaną opiekę nad swoją matką.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256), art. 17 w zw. z art. 23 i art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 – w skrócie "u.ś.r."), uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekło w tym zakresie co do istoty sprawy w sposób wskazany jak na wstępie.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne będące przedmiotem niniejszego postępowania należy do kategorii świadczeń, których warunki i zasady przyznawania zostały przez ustawodawcę ściśle określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przyznanie wszelkich świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie zostało uzależnione od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Normy prawne zawarte w powołanej powyżej ustawie są normami bezwzględnie obowiązującymi i organ administracji nie może stosować ich inaczej, niż to wynika wprost z ich literalnego brzmienia. Następnie Kolegium przywołało brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., art. 23 ust. 1 i 2 u.ś.r. i wyjaśniło, że wszystkie świadczenia rodzinne, w tym także świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami, które przyznawane są na wniosek osoby ubiegającej się o ich przyznanie. Z dyspozycji art. 23 ust. 1 i 2 u.ś.r. wynika, że żaden organ administracji nie jest władny do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do jakichkolwiek świadczeń rodzinnych z urzędu - bez inicjatywy osoby zainteresowanej przyznaniem konkretnego świadczenia. Stosownie zaś do art. 24 ust. 1 i 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). Kolegium podkreśliło nadto, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dają możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od daty rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny, jeżeli osoba zainteresowana nie złoży w tym czasie wniosku o przyznanie takiego prawa. Generalną zasadą jest zatem przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku, a jedyny wyjątek regulują przepisy ust. 2a art. 24 u.ś.r., które dają możliwość przyznania świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, od daty złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Jednakże nawet wówczas przyznanie prawa wstecz uwarunkowane jest złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia w terminie trzech miesięcy od otrzymania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Innych wyjątków w zakresie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie wprowadził.

Wobec tego decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Oznacza to, że nawet jeśli spełnione były przez uprawnionego ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia rodzinnego, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości w przypadku późniejszego złożenia wniosku, przyznania świadczenia rodzinnego niejako "wstecznie", czyli za miesiące poprzedzające złożenie wniosku. W tej sprawie J.G. wnioskiem z 9 grudnia 2019 r. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad B. G. na okres od 01.01.2019 r. do 13.09.2019 r., co mając na uwadze regulację ustawową, co do zasady skutkować musi odmową prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za żądany okres. W sprawie bezspornym jest, iż składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego J.G. nie zachował trzymiesięcznego terminu od dnia uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności B. G. (bowiem to wydane zostało [...] września 2018 r., nr [...]) i w sprawie nie ma zastosowania norma art. 24 ust. 2a u.ś.r., a tym samym brak jest możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego "wstecznie" przed złożeniem wniosku. Z upływem określonego trzymiesięcznego terminu od dnia wydania orzeczenia, organy tracą możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności.

Jak motywowało Kolegium o uchyleniu zaskarżonej decyzji przesądził jednakże fakt, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji odmówił J. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad B.G. na okres od 01.01.2019 r. do 13.09.2019 r., w sytuacji gdy sprawa dotycząca uprawień J. G. w okresie od 01.07.2019 r. do 13.09.2019 r. została już rozstrzygnięta odrębną ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. nr [...] i w tym zakresie ma miejsce powaga rzeczy osądzonej. Z tego też względu postępowanie w sprawie w tej części należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie taki stan zaistniałby w przypadku prowadzenia ponownie postępowania w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wydanie decyzji w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną stanowiłoby przesłankę nieważności postępowania, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., która jest konsekwencją zasady trwałości decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.). Przesłanka ta powinna być uwzględniana na każdym etapie postępowania, w tym w postępowaniu zwykłym, gdyż przyjmuje się, że decyzja ostateczna jest prawidłowa i wiążąca. Dlatego ustalenie, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną prowadzić winno do jego umorzenia jako bezprzedmiotowego.

Jednocześnie rozstrzygając sprawę Kolegium stwierdziło, iż zarzuty podnoszone w odwołaniu są nieuzasadnione. W niniejszej sprawie w żaden sposób nie doszło do naruszenia przepisów. W razie niezachowania terminu strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Nie można też skutecznie czynić organowi I instancji zarzutu co do braku udzielenia informacji czy wprowadzenia w błąd w sytuacji, gdy przed złożeniem kompletnego wniosku pod względem formalnym postępowanie administracyjne się nie toczyło się w sprawie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wywiódł J.G., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie adwokata z urzędu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. W jej uzasadnieniu skarżący podkreślił, że obecnie z uwagi na ogłoszony w kraju stan epidemii w związku z szalejącym wirusem, nie jest w stanie ustosunkować się merytorycznie do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że organ nierzetelnie poinformował go o przysługujących mu świadczeniach związanych ze sprawowaniem opieki nad B.G., a wręcz przymuszał go do składania wniosków o świadczenie przynajmniej dwukrotnie niższe. Przedłożenie dowodów świadczących o sposobie działania organu I instancji w tej kwestii oraz sporządzenie merytorycznego uzasadnienia wymaga zapoznania się z aktami wcześniejszych spraw dotyczących przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 21 maja 2020 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.

Na podstawie zarządzenia Sędziego sprawozdawcy z 5 sierpnia 2020 r. z uwagi na obowiązywanie stanu epidemii z powodu COVID-19 oraz istniejące ograniczenia w przeprowadzaniu posiedzeń sądowych w formie rozpraw w budynku sadowym i rozpraw przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, poinformowano pełnomocnika skarżącego i organ o możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., co przyspieszy jej rozpoznania.

Pismem z 21 sierpnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Kopię pisma organu 4 września 2020 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego, który z kolei pismem z 17 września 2020 r. wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn.zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz.1829) począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Łódź, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§1 w związku § 3 tego rozporządzenia).

Reasumując powyższe, z dniem 17 października 2020 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odwołuje się rozprawy, kontynuując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, zaś sprawy wyznaczone do rozpatrzenia na rozprawie kieruje się do załatwienia na posiedzeniu niejawnym, co też uczyniono w niniejszej sprawie.

Przechodząc do meritum sprawy niniejszej wyjaśnić należy, że sądy administracyjne po myśli art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2325 z późn.zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a."), sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. uchylającej decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. w całości i orzekającej o odmowie przyznania J.G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad B. G. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. (pkt 1) oraz o umorzeniu postępowanie w zakresie ustalenia J.G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad B. G. w okresie od 1 lipca 2019 r. do 13 września 2019 r. (pkt 2) stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżący.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111). Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: pkt 1) osoba sprawująca opiekę: lit. a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lit. b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; pkt 2) osoba wymagająca opieki: lit. a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lit. b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; pkt 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; pkt 4) (uchylony); pkt 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; pkt 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jak stanowi art. 23 ust. 1 i 2 u.ś.r. ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, rodziny zastępczej niezawodowej, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1. Według art. 24 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. (ust. 1). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a). Okresem zasiłkowym zgodnie z art. 3 pkt 10 u.ś.r. jest okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

Z przywołanych wyżej unormowań ustawowych jasno wynika, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest co do zasady spełnienie przesłanek, o których stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r. i co równie istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy złożenie stosownego wniosku w tym przedmiocie przez zainteresowany podmiot z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Nie jest bowiem możliwe by organ samodzielnie, z urzędu, nie dysponując wnioskiem, orzekł o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że ustalenie terminu początkowego, od którego zostanie ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zdeterminowane jest przede wszystkim datą złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu. Innymi słowy, nawet jeśli uprawniony podmiot spełnia przesłanki ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości przyznania świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku. Złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowi impuls do uruchomienia postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym świadczenie może być przyznane najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku w organie, chyba że zachodzi wyjątek z art. 24 ust. 2a u.ś.r., który to przepis umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny. Mówiąc inaczej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający datę złożenia kompletnego wniosku, nawet jeśli podmiot uprawniony spełniał przesłanki ustawowe do jego przyznania, nie jest możliwe. Jak trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2147/19 (Lex nr 3025497) okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia rodzinnego na gruncie art. 24 ust. 2 u.ś.r.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mamą B. G. został złożony dopiero 9 grudnia 2019 r. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy spełnienie przez skarżącego przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest kwestionowane przez organy orzekające w sprawie. Nadto, jak prawidłowo oceniło Kolegium, w sprawie brak jest przesłanek do zastosowania art. 24 ust. 2a u.ś.r. Na podstawie wspomnianego wniosku z 9 grudnia 2019 r. J.G. domagał się od organu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 01.01.2019 r. do 13.09.2019 r., a zatem za okres poprzedzający jego złożenie. W tym stanie rzeczy, jak tranie ocenił organ drugiej instancji, należało co do zasady odmówić prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za żądany okres, co niewątpliwie uczynił organ pierwszej instancji. Uwadze Prezydenta Miasta Ł., jak prawidłowo stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., umknął jednak fakt, że sprawa dotycząca uprawień J.G. do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 01.07.2019 r. do 13.09.2019 r. została już rozstrzygnięta odrębną ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. nr [...] i w tym zakresie ma miejsce powaga rzeczy osądzonej. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Res iudicata następuje więc w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie, jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć, stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją. Ponowne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej przez organ wcześniej, decyzją ostateczną, jest możliwe zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 k.p.a. tylko po usunięciu pierwotnej decyzji z obrotu prawnego w ustalonym przez prawo trybie. Z tych względów organ odwoławczy prawidłowo usunął z obrotu prawnego decyzję organu pierwszej instancji w całości i w tym zakresie orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad B. G. w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie ustalenia J.G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad B. G. w okresie od 1 lipca 2019 r. do 13 września 2019 r.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać trzeba, że tutejszemu Sądowi z urzędu wiadomo, że prawomocnym wyrokiem z 22 września 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 120/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę J.G. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. nr [...] w części dotyczącej odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, czyli za okres od 01.07.2019 r. do 13.09.2019 r., wskazując na konieczność prawidłowego zastosowania przez Kolegium art. 17 u.ś.r. oraz uwzględnienie faktu, że żaden przepis tego artykułu nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna korzysta z usług opiekuńczych.

Reasumując stwierdzić trzeba, że poddana kontroli tutejszego Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. odpowiada przepisom obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W toku postępowania administracyjnego poprzedzającego jej wydanie organ nie naruszył w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy powołanych w treści skargi przepisów art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a., a tylko takie uchybienia mogłoby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy jasno i rzeczowo wyjaśnił przesłanki natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o jej podjęciu.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

dc