Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 516/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1, 3, 7 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 22 października 2021 r. nr BP.501.2356.2020.0155.PO15.2951 w przedmiocie kary pieniężnej w transporcie 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie na rzecz strony skarżącej kwotę 4017 (cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 października 2021 r., nr BP.501.2356. 2020.0155.PO15.2951, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję [...]Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) z dnia 4 grudnia 2020 r., nr [...], nakładającą na Z. Sp. z o.o. w S. (dalej: skarżąca Spółka, strona) karę pieniężną w wysokości 12 000 zł.

W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d, art. 92a ust. 1, 3, 7 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm., dalej: u.t.d.), Ip. 10.2.4, Ip. 10.4.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i 2, ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 110, dalej: p.r.d.), art. 7 ust. 1, art. 11 ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw z dnia 18 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 54), § 2 ust. 2, § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 27 sierpnia 2020 r. w P. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki Scania o nr rej. [...] i 3-osiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...] kierowany przez E. S., wykonującego w imieniu skarżącej Spółki przewóz drogowy z ładunkiem transformatora i betonowego fundamentu. Podczas kontroli kierowca okazał ważne do dnia 20 października 2020 r. zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kat. VI o nr [...], decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju nr [...], dopuszczającą masę całkowitą pojazdu członowego 110000 kg oraz dopuszczającą nacisk podwójnej osi napędowej (2 x 13000 kg) - 26000 kg, a także decyzję [...] zwiększającą odległość od sworznia siodłowego do obrysu naczepy do 34,45 m. Z uwagi na uzasadnione podejrzenie przekroczenia masy całkowitej zespołu pojazdów kontrolujący dokonali pomiarów, w wyniku których stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy w zakresie:

- rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego 56,8 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 16,8 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 29,3 %),

- szerokości pojazdu członowego 3,09 m (bez odjęcia 1 % błędu wynikającego z niedokładnością pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 0,54 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 21,1 %).

Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 27 sierpnia 2020 r., nr [...]

Pismem z dnia 30 września 2020 r. organ I instancji z zawiadomił skarżącą Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem przez [...] Inspektora Transportu Drogowego decyzji z dnia 4 grudnia 2020 r., nr [...], nakładającej na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12 000 złotych za naruszenie przepisów lp. 10.2.4 i lp.4.2. załącznika nr 3 do u.t.d. zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z 27 sierpnia 2020 r.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, Spółka wniosła odwołanie domagając się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie. Podniosła, że kierowca podczas kontroli okazał ważne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VI, jak i decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju nr [...], dopuszczającą masę całkowitą pojazdu członowego 110000 kg oraz dopuszczającą nacisk podwójnej osi napędowej (2 x 13000 kg) - 26000 kg, a także decyzję [...] zwiększającą odległość od sworznia siodłowego do obrysu naczepy do 34,45 m. W związku z tym zespół pojazdów był prawidłowo skonfigurowany i strona mogła nim legalnie wykonywać transport. Nadto skarżąca Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, zgodnie z którym okazane dokumenty mogłyby stanowić podstawę do uznania, że przejazd odbywał się zgodnie z prawem, w sytuacji gdyby przewożony ładunek był niepodzielny. W jej ocenie przewożony transformator wraz z fundamentem stanowił jedną, funkcjonalną całość, wbrew ustaleniu organu, że był to ładunek podzielny.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, GITD jako organ odwoławczy powołaną na wstępie decyzją z 22 października 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył treść przepisów powołanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił uregulowane w art. 92a u.t.d. zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a także wskazał na wysokość nakładanych kar za stwierdzone naruszenia. Organ zwrócił także uwagę na określone w art. 92c u.t.d. przesłanki wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego, a następnie powołując się na przepisy art. 2 pkt 35a i art. 64 ust. 1 i ust. 2 p.r.d. wyjaśnił zasady ruchu pojazdów nienormatywnych.

W tym zakresie w pierwszej kolejności odwołał się do określonej w art. 2 pkt 35a p.r.d. definicji pojazdu nienormatywnego, zgodnie z którą pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Następnie omówił zawarte w art. 64 ust. 1 p.r.d. warunki dopuszczenia do ruchu pojazdu nienormatywnego oraz dodał, że w myśl art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Jednocześnie podkreślił, że zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. b) p.r.d.. ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez współmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej innych ładunków, a to oznacza a contrario, że ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Dalej organ odwoławczy przytaczając treść § 2 ust. 2 oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu niezbędnego wyposażenia wskazał, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu członowego powinna wynosić do 40 t zaś jego szerokość nie powinna przekraczać 2,55m.

W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy organ przypomniał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono naruszenie obowiązujących przepisów poprzez przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego o 16,8 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 29,3 %) oraz przekroczenie doduszanej szerokości pojazdu członowego o 0,54 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 21,1 %). Jednocześnie stwierdził, że okazane przez kierowcę zezwolenie kategorii VI nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi określone w pozycji nr 6 tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy p.r.d., jest niewystarczające do uznania że przejazd odbywał się zgodnie z przepisami bowiem kontrolowanym pojazdem członowym przewożono ładunek podzielny. Powyższe okoliczności, w ocenie GITD, uzasadniają nałożenie na stronę kary pieniężnej jak za przejazd bez zezwolenia.

Nadto organ wskazał, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu, które co prawda nie jest sankcjonowane z tytułu ustawy o transporcie drogowym, lecz skutkuje zakwalifikowaniem przejazdu pojazdem nienormatywnym do zezwolenia kategorii VII. Za zakwalifikowaniem przejazdu jako brak zezwolenia kategorii VII, przemawiają także parametry skontrolowanego pojazdu członowego, kategoria drogi, na której zatrzymano pojazd oraz rodzaj przewożonego ładunku, które nie odpowiadały dla zezwolenia kategorii I, II, III, IV, V, VI.

GITD zaakcentował, że zgodnie z art. 64 ust. 2 ustawy p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Oznacza to, zakaz umieszczania ładunku podzielnego na pojazdach nienormatywnych za wyjątkiem pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii I i II. W konsekwencji przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym może odbywać się jedynie na podstawie zezwolenia kategorii I i II, a w pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku.

W przypadku natomiast wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii VII z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanych w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia, zgodnie z art. 64 ea p.r.d..

Organ odwoławczy nie podzielił przy tym stanowiska Spółki, zgodnie z którym przewożony ładunek był ładunkiem niepodzielnym. Wskazał, że przeczy temu sporządzona podczas kontroli dokumentacja fotograficzna, z której jednoznacznie wynika, że przewożono dwa niezależne ładunki tj. budynek transformatora i betonowy fundament. Oba ładunki były przewożone rozdzielnie, a to oznacza, że rozdzielenie tych elementów wbrew twierdzeniom strony nie wpływało na utratę funkcjonalności ładunku.

Organ dodał jednocześnie, że okazana przez kierowcę podczas kontroli decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju nr [...] z 29 maja 2014 r. na udzielenie odstępstwa od warunków technicznych dla naczepy marki [...] typ/model handlowy [...] NR VIN: [...] w zakresie odległości miedzy osią sworznia siłowego urządzenia sprzęgającego, a tylnym obrysem naczepy wynoszącej 34,45 m, jak również decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju nr [...] z dnia 16 czerwca 2015 r. o udzielaniu odstępstwa od warunków technicznych dla ciągnika samochodowego marki Scania model handlowy [...], nr VIN: [...] w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego 110000 kg, dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej (2 x 13000 kg) wynoszącego 26000 kg, z uwzględnieniem ograniczeń eksploatacyjnych określonych przez producenta pojazdu tj. prędkości 45 km/h i wzniesienia drogi 6 % dotyczyły odstępstw w zakresie dopuszczenia pojazdów do ruchu, lecz nie stanowiły one zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Co istotne w treści pouczeń ww. decyzji w sposób jednoznaczny wskazano, że uzyskanie odstępstwa od warunków technicznych nie zwalnia z obowiązku spełnienia wymagań zawartych w przepisach art. 64 u.p.r., rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 22 czerwca 2012 r., w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych, rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych oraz ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wraz z przepisami wykonawczymi.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy nie dopatrzył się również przesłanek umorzenia postępowania administracyjnego, określonych w art. 92c ust. 1 u.t.d. Zdaniem GITD złożone przez stronę wyjaśnienia w toku postępowania nie stanowią dowodów wskazujących na to, że Spółka nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Ponownie podkreślił, że z dokumentacji fotograficznej wynika jednoznacznie, że elementy w postaci stacji transformatora i podstawy betonowej zostały umieszczone na naczepie oddzielnie, a zatem stanowiły dwa ładunki.

W związku z tym rozdzielenie tych dwóch ładunków nie skutkowało utratą zakładanego przeznaczenia do użytku. Skoro zatem strona podjęła się wykonania przewozu dwóch ładunków, to powinna była być świadoma, że przewóz takiego ładunku jest dopuszczalny jedynie na podstawie zezwolenia kategorii I lub II. Zezwolenie kategorii VI uprawiało jedynie do przewozu ładunku niepodzielnego, którego strona nie przewoziła, a to zdaniem organu odwoławczego oznacza, że skarżąca miała wpływ na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które mogła przewidzieć.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 35b p.r.d. polegające na tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli instancyjnej organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 2 pkt 35b p.r.d. winna prowadzić do wniosku, że przewożony przez stronę ładunek pojazdem nienormatywnym stanowi ładunek niepodzielny, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków,

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz nie podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także zaniechaniu wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu strony wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi,

- art. 107, art. 6, art. 7, art. 8, oraz art. 11 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a tym samym niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia i brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a w konsekwencji działanie poza granicami prawa, wbrew obowiązkowi obligującemu organ do stania na straży praworządności.

W rozwinięciu zarzutów skargi, pełnomocnik Spółki wskazał, że organ odwoławczy ograniczył się jedynie do powielenia, opartej tylko o oględziny i dokumentację fotograficzną, argumentacji organu I instancji w zakresie podzielnego charakteru przewożonego ładunku, nie czyniąc żadnych szczegółowych ustaleń w tym zakresie. Nadto całkowicie pominął stanowisko skarżącej, że przewożony ładunek w postaci transformatora wraz z fundamentem stanowią jedną funkcjonalną całość, a rozdzielenie tych elementów skutkuje utratą przez przedmiotowe urządzenie zakładanego przeznaczenia do użytku. Podkreślił, że zgodnie z art. 2 pkt 35 p.r.d. ładunek niepodzielny to taki, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Skarżąca owych niewspółmiernie wysokich kosztów nie odniosła do zwykłych kosztów przewozu lecz miała na względzie koszty o szczególnym charakterze ponoszone w związku z fizycznym rozdzieleniem dwóch elementów urządzenia stanowiących jedną funkcjonalną całość w celu podzielenia go na większą ilość ładunków zapewniających normatywność pojazdu, którym ten ładunek jest transportowany. Nadto pełnomocnik podniósł, że kierowca podczas kontroli posiadał ważne zezwolenie kategorii VI, a takie zezwolenie jak zauważył także organ I instancji może być wydane przewoźnikowi tylko pod warunkiem, że ładunek jest niepodzielny. Skoro zatem właściwy organ wydał skarżącej przedmiotowe zezwolenie, poprzedzone stosowym postępowaniem i ustaleniami, to zdaniem pełnomocnika brak było wątpliwości, co do niepodzielnego charakteru ładunku mającego być transportowanym w oparciu o to zezwolenie. Tę okoliczność organ odwoławczy całkowicie pominął.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania). Z kolei, w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach wyżej określonych kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie organu zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy ustalenia czy przewożony w dacie kontroli przez skarżącą Spółkę ładunek w postaci stacji transformatorowej i betonowego fundamentu był ładunkiem podzielnym co uzasadniałoby stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że przejazd był wykonywany bez zezwolenia i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., czy też był to jak twierdzi skarżąca ładunek niepodzielny, co z kolei uzasadniałoby podniesione w skardze zarzuty co do posiadania wymaganego zezwolenia i niezasadności nałożenia kary pieniężnej.

Przepis art 92a ust. 1 u.t.d. przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 3 ustawy suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12 000 złotych.

Natomiast dla ustalenia odpowiedzialności przewidzianej w art. 92a ust. 1 u.t.d. wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa.

Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a p.r.d., zgodnie z którą jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Stosownie do art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy;

2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1;

3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami;

4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym.

W myśl art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Z kolei, z definicji wynikającej z art. 2 pkt 35b p.r.d. wynika, że ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że do stwierdzonych przez organ naruszeń doszło w związku z przejazdem dokonywanym 27 sierpnia 2020 r. w miejscowości P. Do kontroli został zatrzymany pojazd członowy składający się z 3- osiowego ciągnika samochodowego marki Scania oraz 3- osiowej naczepy marki [...]. Pojazdem kierował E.S., który, wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem transformatora i betonowego fundamentu.

Zdaniem Sądu nieprzekonujące i nie wynikające z akt sprawy były ustalenia i wnioski organu w zakresie stwierdzenia, że był to ładunek podzielny.

Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. elementem składowym decyzji jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei, art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W niniejszej sprawie ocena czy przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym czy też niepodzielnym jak również czy wydane Spółce zezwolenie było zgodne z jej wnioskiem i czy było wystarczające dla dokonania spornego przewozu wymyka się spod kontroli Sądu, bowiem nie znajduje potwierdzenia w argumentacji organu i przedłożonych, niezupełnych aktach administracyjnych.

W przedmiotowej sprawie organ arbitralnie stwierdził, że przewożony ładunek w postaci stacji transformatorowej i betonowej podstawy jest ładunkiem podzielnym. Organ powołuje się przy tym na dokumentację fotograficzną, której nie ma w aktach sprawy oraz na posiadane przez Spółkę zezwolenie, którego również nie załączono do akt. Strona zarzuciła przy tym, że wystąpiła do organu o zezwolenie mając za cel przewóz konkretnego ładunku w postaci transformatora. Do tego zarzutu organ w żaden sposób się nie odniósł. Należy przy tym również zauważyć, że organ, ładunek w postaci transformatora w niniejszej sprawie określił jako podzielny, z kolei w innych sprawach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 lipca 2022 r., w sprawie o sygn. III SA/Gl 151/22) określa jako niepodzielny.

Zdaniem Sądu nieprzekonujące i nie wynikające z akt sprawy były ustalenia i wnioski organu w zakresie stwierdzenia, że był to ładunek podzielny. Akta sprawy nie pozwalają również stwierdzić o jakie zezwolenie Spółka wystąpiła i jakie faktycznie otrzymała.

Organ w kontrolowanej sprawie nie wyjaśnił i nie uzasadnił dlaczego przewożony transformator nie jest ładunkiem niepodzielnym w rozumieniu art. 2 pkt 35 b p.r.d. Przywołał jedynie wyroki WSA w Warszawie o sygn. VI SA/Wa 1419/15 i NSA o sygn. II GSK 2002/16 dotyczące innego stanu faktycznego (przewozu pojazdem nienormatywnym bębnów stalowych) i niemającego odniesienia do przewozu transformatora.

Sąd stoi na stanowisku, że sam sposób przewozu ładunku nie determinuje jego charakteru, istotnym są bowiem przesłanki z art. 2 pkt 35 b p.r.d., a w tym zakresie organ nie dokonał żadnej oceny, podnosząc w odpowiedzi na skargę brak zastosowania tego przepisu w sprawie, chociaż w uzasadnieniu zaskarżonej definicji przepis ten wskazuje.

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż określona w załączniku.

Zgodnie z lp. 10.3.4 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t., którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

Natomiast zgodnie z lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 złotych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Tymczasem rzeczywista masa całkowita pojazdu osiągnęła poziom 56,8 tony.

Istotne w sprawie okoliczności tj. o jakie zezwolenie Spółka wystąpiła, jakie otrzymała oraz czy ładunek był podzielny czy niepodzielny wymagają wyjaśnienia. Organ nie wskazał czy w okolicznościach sprawy w ogóle był możliwy przewóz transformatora wraz z betonowym fundamentem.

Zgodnie z treścią art. 92c ust 1 pkt 1-3 ustawy o transporcie drogowym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. Niezbędnym elementem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości jest zatem wykazanie przez przedsiębiorcę, że nie przyczynił się on swoim zachowaniem do ich powstania. Musi on wykazać takie okoliczności i zdarzenia, które nie są przewidywalne, a więc typowe i zwyczajne w działalności polegającej na wykonywaniu przewozu w transporcie drogowym. Należy jednak zauważyć, że to do przedsiębiorcy należy inicjatywa dowodowa mająca wykazać, że w sprawie zaistniały okoliczności umożliwiające uwolnienie się od odpowiedzialności.

Zdaniem Sądu doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. co do ustaleń prowadzących do wymierzenia skarżącej kary w wysokości 12.000 zł.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wpis – 400 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego - 3600 zł) orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (t.j. Dz.U.2015. 1800).