Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1122/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

M. P. wniósł skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł.

Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] grudnia 2004 r. przy wjeździe z drogi krajowej nr [...] na autostradę [...] (węzeł P.) przeprowadzono kontrolę zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepi marki [...] o nr rej. [...] stanowiącego własność W. C. Kontrolowanym zespołem pojazdów wykonywany był transport rzeczy (maszyn masarniczych) z m. J. do m. E. Z protokołu przekazania towaru znajdującego się w pojeździe wynikało, że nadawcą towaru jest A. K., natomiast odbiorcą M. P. Pojazdem tym kierował kierowca Z. S. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że nie jest zatrudniony w firmie u właściciela pojazdu W. C. Kontrolowany zespół pojazdów składał się z czterech osi, natomiast okazana przez kierowcę dobowa karta opłaty drogowej była wykupiona na pojazd dwuosiowy, w związku z tym inspektorzy stwierdzili, że opłata drogowa została uiszczona w zbyt niskiej wysokości. Ponadto dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3500 kg, a w pojeździe nie było zainstalowanego przyrządu kontrolnego - tachografu.

W związku z przeprowadzoną kontrolą [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął postępowanie administracyjne w stosunku do właściciela pojazdu W. C.

W. C. w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wyjaśnił, że transport w dniu [...] grudnia 2004 r. nie był wykonywany przez jego firmę i na jego zlecenie. Na potwierdzenie tego załączył do pisma kopie dokumentów, z których wynikało, że kontrolowany pojazd z przyczepą został przez niego użyczony na okres od [...] do [...] grudnia 2004 r. M. P.

Organ I instancji nie dał wiary tym wyjaśnieniom i decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nałożył na W. C. karę pieniężna w łącznej wysokości 12 000 zł (w tym: karę pieniężną 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, karę pieniężna 1000 zł za wykonywanie transportu z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego zespołu pojazdów oraz karę pieniężną 3000 zł za brak zainstalowanego w pojeździe przyrządu kontrolnego).

W. C. wniósł odwołanie od tej decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego zarzucając organowi I instancji, że nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z regułami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności nie ustalił jaką rolę w kontrolowanym transporcie odegrał M. P.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji w dniu [...] września 2005 r. przesłuchał w charakterze świadka M. P. który zeznał, że w dniu [...] grudnia 2004 r. wynajął samochód marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą od W. C. w celu przewiezienia maszyn masarniczych z J. do K. zakupionych przez jego przedsiębiorstwo M. P. Wynajęcie pojazdu nastąpiło na podstawie umowy użyczenia zawartej w dniu [...] grudnia 2005 r. z W. C. Za wynajęcie tego pojazdu W. C. wystawił mu fakturę na kwotę 400 zł, którą ma w dokumentacji przedsiębiorstwa. Kierowca Z. S. jest natomiast jego znajomym i nieodpłatnie wykonał przysługę przewiezienia ładunku z J. do K. Drugi kierowca, który jechał w pojeździe T. U. nie jest mu znany i nie jechał na jego polecenie. M. P. przedstawił organowi kopię faktury za użyczenie samochodu, którą wystawił mu W. C.

W oparciu o zeznania złożone przez A. P. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...] października 2005 r. zawiadomił go o wszczęciu postępowania w stosunku do niego w związku z kontrolą drogową przeprowadzoną w dniu [...] grudnia 2004 r. wzywając go jednocześnie do nadesłania wskazanych w tym piśmie dokumentów.

Decyzją wydaną w dniu [...] listopada 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A. P. karę pieniężną w łącznej wysokości 12 000 zł, w tym:

- karę pieniężną 8 000 zł na podstawie lp. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym - za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji stwierdzając, że M. P. wykonywał w dniu [...] grudnia 2005 r. wynajętym od A. C. pojazdem przewóz drogowy pomocniczy do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, który nie spełniał jednak jednego z warunków przewozu na potrzeby własne, gdyż kierowca Z. S. nie był pracownikiem przedsiębiorcy wykonującego przewóz;

- karę pieniężną 1 000 zł na podstawie lp. 1.4.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za wykonywanie transportu drogowego z opłatą uiszczoną w niższej wysokości niż wymagana dla kontrolowanego zespołu pojazdów stwierdzając, że okazana do kontroli karta była przeznaczona dla pojazdu o dwóch osiach, tymczasem przejazd odbywał się zespołem pojazdów o czterech osiach;

- karę pieniężną w wysokości 3 000 zł na podstawie lp. 1.11.7. ust. 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym – za brak zainstalowanego w pojeździe przyrządu kontrolnego przy dopuszczalnej masie całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczającej 3,5 t i wynoszącej 6900 kg.

W odwołaniu od tej decyzji wniesionym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego M. P. zarzucił organowi dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego oraz naruszenie zasad prawa procesowego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, lub ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołaniu stwierdził, że nie wykonywał przewozu, a kontrolowany pojazd nie przekraczał ładowności 3,5 tony i nie było obowiązku montowania w nim tachografu. Wniósł w związku z tym o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu motoryzacji na okoliczność ustalenia rzeczywistej ładowności kontrolowanego pojazdu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] marca 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r.

W uzasadnieniu odwołania stwierdził, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na skarżącego jako podmiot wykonujący w chwili kontroli transport drogowy rzeczy. Skarżący posiadał bowiem tytuł prawny do dysponowania kontrolowanym zespołem pojazdów, którym przewożone były zakupione przez niego maszyny masarnicze z J. do K. Mimo, że przewóz ten był wykonywany przez skarżącego pomocniczo do jego podstawowej działalności gospodarczej nie stanowił przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, gdyż nie została spełniona jedna z przesłanek takiego przewozu – konieczność prowadzenia pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy. Zgodnie natomiast z treścią art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym przez transport drogowy rozumie się również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 tej ustawy. Skarżący w chwili kontroli nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, nie posiadał również właściwej karty opłaty drogowej, zaś pojazd nie był wyposażony w urządzenie rejestrujące – tachograf. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła natomiast 6,9 tony, a więc nie miało w tym wypadku zastosowania wyłączenie zwalniające z obowiązku posiadania tachografu, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85. Organ wskazał przy tym, że dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów ustala się poprzez zsumowanie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu z dopuszczalną masą całkowitą przyczepy. Podkreślił też, że gdyby nawet kontrolowany pojazd poruszał się bez przyczepy to i tak powinien być wyposażony w tachograf, gdyż jego dopuszczalna masa całkowita wynosiła 4,2 tony. Ustosunkowując się natomiast do zawartego w odwołaniu wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia rzeczywistej ładowności samochodu organ II instancji wskazał, że ustalenie rzeczywistej ładowności pojazdu nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, gdyż zarówno przepisy ustawy o transporcie drogowym, jak i przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 posługują się pojęciem dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, a nie dopuszczalnej ładowności pojazdu. Ponadto informacje zarówno o dopuszczalnej masie całkowitej, jak i o dopuszczalnej ładowności zawarte są w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, a więc ustalenie tych okoliczności nie wymagało przeprowadzania dowodu z opinii biegłego.

W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, iż wykonywał on przewóz jako przedsiębiorca, a nie na potrzeby własne. W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż ustalenia organów obu instancji były wadliwe i w konsekwencji doprowadziły do wadliwego rozstrzygnięcia, gdyż wykonywał przewóz wyłącznie na swoje własne potrzeby, nie związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, a organ bezzasadnie nie uwzględnił jego wniosku o powołanie biegłego.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.

Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Skarga wniesiona przez M. P. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. zostały wydane z naruszeniem prawa.

Skarżący M. P. przesłuchany przez organ w toku postępowania administracyjnego w charakterze świadka zeznał, że w dniu [...] grudnia 2004 r. wynajętym od W. C. zespołem pojazdów przewoził maszyny masarnicze zakupione prze jego przedsiębiorstwo z J. do K. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierował jego znajomy Z. S., który zrobił to na jego prośbę wykonując tę przysługę dla niego nieodpłatnie.

Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę, lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Przepis art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym stanowi z kolei, że transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, a określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4.

Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 w/w ustawy – podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.

W ocenie Sądu organy administracji obu instancji w niniejszej sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy ustawy o transporcie drogowym. Przewóz rzeczy wykonywany prze skarżącego w momencie kontroli nie mógł być bowiem zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne, gdyż nie był spełniony warunek z art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym, bowiem kierowca kontrolowanego zespołu pojazdów Z. S. nie był pracownikiem skarżącego.

Użyty w przepisie art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym termin "...jego pracowników..." jest natomiast jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych obligujących do zastosowania innej niż gramatyczna wykładnia przepisów. Ustawa o transporcie drogowym używając terminu "pracownik" nie definiuje bowiem tego pojęcia specyficznie dla tej gałęzi prawa, i z tego powodu należało się oprzeć na legalnej definicji tego pojęcia. Jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, gdyby celem ustawodawcy było posługiwanie się terminem "pracownik" w odmiennym niż kodeksowe znaczeniu, wówczas zawarłby w ustawie o transporcie drogowym swoistą definicję tego pojęcia. Organy administracji definiując pojęcie pracownika oparły się więc do definicji zawartej w kodeksie pracy, zgodnie z którą pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę , powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, a ponieważ kierowca Z. S. nie był zatrudniony prze skarżącego na podstawie umowy o pracę, więc kontrolowany przewóz nie mógł być zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne.

W ocenie sądu powyższe stanowisko jest uzasadnione i znajduje w pełni potwierdzenie w orzecznictwie.

Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18.10.1994r. K 2/94; OTK 1994/2/36 podkreślił, iż kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie.

Również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 15 stycznia 1993 r. (III ARN 89/32, POP 1393/4/70) wyraził pogląd, że "uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca słowa lub pojęcia (terminy) definiuje w języku prawnym, tworząc tzw. definicje normatywne".

W ocenie Sądu, tak precyzyjne określenie w ustawie o transporcie drogowym warunków jakim ma odpowiadać przewóz na potrzeby własne miało na celu z jednej strony opisanie sytuacji, w której przedsiębiorca realizuje przewóz nieodpłatnie na własne potrzeby, jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności nie wykonując go w celach zarobkowych i dlatego nie musi ubiegać się o licencję na wykonywanie transportu drogowego, z drugiej natomiast zapobiec sytuacjom gdy osoba pod pozorem wykonywania przewozów na potrzeby własne w rzeczywistości świadczy usługi transportowe.

W zaistniałym stanie faktycznym organy administracji obu instancji prawidłowo więc ustaliły, że skarżący nie wykonywał przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, a więc powinien posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego i w związku z tym zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł na podstawie załącznika Ip. 1.1.1. do tej ustawy.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w chwili zatrzymania do kontroli skarżący wykonywał przewóz rzeczy zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej 6900 kg.

Z wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wynika, iż jego dopuszczalna masa całkowita wynosi 4200 kg, natomiast z wpisu w dowodzie rejestracyjnym ciągniętej przez ten pojazd przyczepy marki [...] o nr rej. [...] wynika, iż jej dopuszczalna masa całkowita wynosi 2700 kg.

W świetle art. 2 pkt 49 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) zespół pojazdów to pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość (nie dotyczy to pojazdów złączonych w celu holowania), a przyczepa, zgodnie z pkt 50 tego artykułu, to pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem.

Z uwagi na to, że skarżący wykonywał transport drogowy rzeczy zespołem pojazdów (pojazdem z przyczepą), którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony pojazd ten, zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym powinien być wyposażony w przyrząd kontrolny (tachograf).

W świetle powyższych ustaleń organ zasadnie nałożył więc karę pieniężną w wysokości 3 000 zł na podstawie załącznika lp. 1.11.7. ust. 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym za brak zainstalowanego w pojeździe przyrządu kontrolnego.

W ocenie Sądu organ II instancji zasadnie nie uwzględnił wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia dopuszczalnej ładowności kontrolowanego pojazdu słusznie wskazując, iż obowiązujące przepisy odwołują się w tym zakresie do pojęcia dopuszczalnej masy całkowitej, a nie do dopuszczalnej ładowności, a ponadto, że informacje zarówno odnośnie dopuszczalnej masy całkowitej, jak i dopuszczalnej ładowności zawarte są w dowodach rejestracyjnych pojazdów.

Kontrolowany zespół pojazdów składał się łącznie z 4 osi, natomiast kierowca okazał do kontroli kartę opłaty drogowej wykupioną na pojazd dwuosiowy.

Opłata drogowa za przejazd po drodze krajowej została więc uiszczona w wysokości niższej niż wynika to z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150 poz 1684 z późn. zm.) dla danego rodzaju pojazdu samochodowego.

W zaistniałym stanie faktycznym organ administracji prawidłowo więc nałożył także karę pieniężną w wysokości 1000 zł na podstawie 1p. 1.4.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym - za wykonywanie transportu drogowego z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla kontrolowanego zespołu pojazdów.

Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z obowiązującymi przepisami odpowiedzialność za skutek w postaci naruszenia przepisów o transporcie drogowym ponosi przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Wysokość kar pieniężnych za poszczególne rodzaje naruszeń jest natomiast ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym i organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości w zależności od okoliczności danej sprawy.

W ocenie Sądu organy administracji obu instancji wyczerpująco zbadały okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz prawidłowo oceniły zaistniały w sprawie stan faktyczny. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.