Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 296/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września2010r. sprawy ze skargi Miasta Poznań na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2010r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego Miasta Poznania kwotę [...],- (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2009r., nr [...] Starosta P , na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 136 ust.3, art. 137 ust. 1, art. 139, 140 ust. 1-3, 141 ust. 2 i 4, 142 w związku z art. 216 ust.2, art. 217 ust. 2 i art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) – działając jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy przez Wojewodę Poznańskiego postanowieniem z dnia [...].09.2007r. orzekł :

- o zwrocie Z.K. nieruchomości położonej w P Osiedle [...], oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb P , ark. Mapy [...], część działki nr [...] o powierzchni 4.909 m², dla której Sąd Rejonowy [...] w P prowadzi księgę wieczystą nr [...], z wpisem prawa własności na rzecz Miasta Poznania,

- nie zobowiązał osoby wymienionej w punkcie 1 decyzji do zwrotu na rzecz Miasta Poznania zwaloryzowanego odszkodowania, oraz ustalił, że

- zgodnie z art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami, ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości zatwierdza projekt podziału działki nr [...] i stanowi podstawę do wyniesienia podziału w terenie oraz ujawnienia nowopowstałych działek w ewidencji gruntów i księdze wieczystej.

W uzasadnieniu organ podał, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] została sprzedana przez Z.K. w ramach postępowania wywłaszczeniowego wszczętego w 1985r. – na podstawie aktu notarialnego z dnia [...].10.1986r. na rzecz Skarbu Państwa. Podstawą do zawarcia umowy była decyzja Urzędu Miejskiego w P z [...].03.1986r. dotycząca miejsca i warunków realizacji inwestycji i zatwierdzenia planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego [...] – Jednostka "C". W obowiązującym w 1986r. planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego i zatwierdzonym przez Wojewodę Poznańskiego planie zagospodarowania przestrzennego województwa poznańskiego przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana była na obszarze oznaczonym symbolem C3UOP – teren usług oświaty – szkoła podstawowa trzyciągowa. Budowa szkoły prowadzona od czerwca 1986r. przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową jako inwestora zastępczego Kuratorium Oświaty i Wychowania została przerwana dnia 28.07.1992r.

Uczestniczka postępowania Z.K. jest jedyną osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości i na jej wniosek wszczęto postępowanie w sprawie zwrotu.

Na nieruchomości ( w części projektowanej działki nr [...], w granicach dawnej działki nr [...]) znajduje się budynek szkoły w trakcie budowy, niedokończony, niezadaszony, teren jest częściowo ogrodzony, zaśmiecony ze skupiskami gruzu i ziemi z wykopów, zarośnięty dziką zielenią, zdewastowany. Z. K nie wniosła uwag do projektu podziału działki. Postępowanie wykazało, że na części nieruchomości (projektowanej działce nr [...]) nie zrealizowano celu wywłaszczenia, a więc spełnione zostały obie przesłanki zwrotu nieruchomości określone przepisie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 139 tej ustawy nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim się znajduje w dniu zwrotu, a na podstawi art.216 ust.1 ustawy przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1058r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961r., nr 18, poz. 94)

. Organ ustalił też, na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawców majątkowych, że po odpowiednim zwaloryzowaniu odszkodowania uzyskanego przez uczestniczkę i ustaleniu wartości nieruchomości w dniu kupna w ramach postępowania wywłaszczeniowego i w dniu wyceny – wartość nieruchomości zmniejszyła się .

Ustalono, że na skutek przerwania procesu inwestycyjnego na okres blisko 20 lat, pozostawienia budowli w stanie niezabezpieczonym przed wpływami warunków atmosferycznych i poddawaniu jej sukcesywnej dewastacji – spowodowało to zmniejszenie jej wartości, tym bardziej, że budynek szkoły znajduje się na kilku działkach, również objętych postępowaniem zwrotowym. Także odzyskany z ewentualnej rozbiórki materiał budowlany nie wpływa na wartość nieruchomości na tyle aby zasadne było domaganie się odszkodowania od Z. Kapicy.

Od tej decyzji odwołało się Miasto Poznań i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 136 ust. 3, art. 140 ust. 4 i 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz prawa procesowego – art. 7, 8 i 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego – domagało się uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, względnie przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Odwołujący kwestionował fakt nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości w drodze wywłaszczenia, zarzucił też nieprawidłowości w projekcie podziału nieruchomości poprzez naruszenie § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.12.2004r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz art. 26 ust 1 ustawy z dnia 6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece – tj. dokonanie podziału w sposób nie gwarantujący wydzielenia części mogących funkcjonować samodzielnie – co prowadzi do niewykonalności decyzji, skutkującej nieważnością na podstawie art. 156 § 1 kpa.

Ponadto Miasto Poznań kwestionowało także punkt II decyzji – prawidłowość wyceny nieruchomości i niezobowiązanie byłego właściciela do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania.

Decyzją z dnia [...] marca 2010r., nr [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części stanowiącej punkt III i orzekł o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb P , arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni 2.2655 ha na działki:

- nr [...] o powierzchni 0.3578 ha,

- nr [...] o powierzchni 0.0995 ha,

- nr [...] o powierzchni 0.0217 ha,

- nr [...] o powierzchni 0.4909 ha,

- nr [...] o powierzchni 0.1748 ha,

- nr [...] o powierzchni 0.1021 ha,

- nr [...] o powierzchni 0.1118 ha,

- nr [...] o powierzchni 0.9069 ha, orzekając, że projekt podziału nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] stanowi integralną część decyzji Starosty P znak [...] z dnia [...] września 2009r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał te same motywy co organ I instancji, szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołania i przytoczył podobne argumenty jakie zawarł w swej decyzji Starosta P co do wywłaszczenia, zwrotu nieruchomości, jej oszacowania, waloryzowania odszkodowania – powołując odpowiednie przepisy i stwierdzając, że stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości, jednak w świetle orzecznictwa decyzja winna obligatoryjnie zawierać rozstrzygnięcie co do podziału nieruchomości – stąd zmiana punktu III decyzji.

W skardze na tę decyzję z dnia 16.03.2010r. Miasto Poznań podniosło te same zarzuty co w odwołaniu od decyzji Starosty P w dnia [...].09.2009r. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego i wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o wstrzymanie wykonalności decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2010r. Wojewoda Wielkopolski wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznej decyzji z dnia [...].03.2010r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Przedmiotem kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.).dalej zwane p.p.s.a., tj w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, jak również w przypadku wad, jeżeli mogły mieć istotny wpływ za wynika sprawy.

Wyjaśnić należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art..135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Wojewoda Wielkopolski jako organ odwoławczy orzekał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji.

Art. 138 kpa zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji innej niż wymienione w komentowanym przepisie.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu odwoławczego ograniczające się tylko do uchylenia części decyzji, bez rozstrzygnięcia o pozostałej części decyzji, od której odwołanie rozpoznawał – narusza przepis art. 138 kpa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Jednym z najistotniejszych elementów decyzji jest jej osnowa, bowiem wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. W osnowie decyzji powinno być wprost wyrażone rozstrzygnięcie, bowiem nie można go ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Z uzasadnienia przedmiotowej decyzji wynika, że organ odwoławczy utrzymał w mocy pozostałą część zaskarżonej decyzji, jednak w świetle wyrażonego wcześniej stanowiska nie można tego domniemywać. Musi być to wyraźnie stwierdzone w osnowie decyzji.

W tej sytuacji decyzja organu odwoławczego dotknięta jest wadą nieważności w myśl art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem nie zawiera rozstrzygnięcia o całości sprawy- stanowi to rażące naruszenie prawa.

Wagę naruszenia potwierdza treść art. 8 kpa, zobowiązującego organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa i kulturę prawną obywateli.

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa i jako wadliwa winna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Mając na uwadze tę konieczność Sąd nie badał merytorycznie tej decyzji, pod względem jej zgodności z prawem.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy winien rozważyć wskazane wyżej okoliczności i wydać decyzję zawierającą w swojej treści elementy wskazane w art. 138 § 1 pkt 2 kpa ( rozstrzygnięcie o całości sprawy).

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit, c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie I i II sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 powołanej ustawy.