Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 851/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. K., A. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi skargę oddala.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. Wójt Gminy B. wezwał J. K., właściciela zabudowanej domem mieszkalnym nieruchomości w S. do złożenia w terminie 7 dni deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz pisemnego uzasadnienia przyczyn niezłożenia deklaracji. Wezwanie to doręczono J. K. dnia [...] czerwca 2013 r.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. J. K. i jego brat A. K. podali, iż rezygnują z usług wywożenia śmieci. W związku z tym zostali pouczeni przez Urząd Gminy B., że nie ma możliwości rezygnacji z usług wywożenia śmieci.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. J. K. i A. j K. ponownie oświadczyli, że zrezygnują z usług wywożenia śmieci i zadeklarowali osobisty wywóz worka śmieci na wysypisko.

Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. ponownie wezwano J. K. do przedłożenia Wójtowi Gminy B., w terminie 7 dni od doręczenia wezwania deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpada komunalnymi.

Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Wójt Gminy B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. ([...]) na podstawie art. 60, 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.) Wójt Gminy B. określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. w kwocie [...] zł za każdy kwartał w roku.

Wskazał organ, że zgodnie z art. 60 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Ustalił organ, że w budynku o numerze [...] w S. zamieszkują [...] osoby, dlatego opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi naliczono w następujący sposób: [...] (liczba mieszkańców) x [...] zł (stawka opłaty) = [...] zł (iloczyn liczby mieszkańców i stawki opłaty); natomiast wysokość opłaty kwartalnej za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczono na (stawka miesięczna pomnożono przez [...])[...] zł. Zgodnie z art. 63 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, kwoty zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych.

Wójt Gminy B. podał, że strona została wezwana do zapoznania się z materiałem dowodowym, jednak nie skorzystała z tego uprawnienia.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. K., podnosząc, że jego gospodarstwo rolne nie wytwarza śmieci. Podał, że podczas procedury analizy deklaracji śmieciowej naruszono prawo i zasady zdrowego rozsądku poprzez: nieuwzględnienie złożonej deklaracji śmieciowej z której wynika, że gospodarstwo nie wytwarza śmieci; nieuwzględnienie, że brat odwołującego się jest bezrobotnym inżynierem i nie kupuje żywności w sklepie i z tego powodu nie wytwarza śmieci; nieuwzględnienie wiedzy technicznej A. K. i jego chęci współpracy z Gminą i Powiatem w celu właściwego rozwiązania problemów śmieciowych w postaci spalarni śmieci; protekcję zaprzyjaźnionych firm w zakresie wywozu śmieci; naruszenie zasady obowiązku zapoznania strony ze zgromadzonym materiałem dowodowym; naruszenie prawa do wypowiadania się strony co do zgromadzonego materiału dowodowego; naruszenie zasady demokracji i nie zbadanie objętości i masy śmieci; przyjęcie najwyższej stawki za niesortowanie śmieci, mimo zgłoszenia braku śmieci.

Mając na uwadze powyższe odwołujący się wniósł o unieważnienie decyzji i ukaranie Wójta Gminy B. i Sołtysa wsi S. za składowanie śmieci w rzece.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. ([...]) na podstawie §1 ust. 1 i 2 uchwały Rady Gminy Bystra –Sidzina nr XXV/166/12 z dnia 14 grudnia 2012 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia opłaty za pojemnik (Małop. 2012.7503) oraz 6o i art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1399) w zw. z art. 207 §1 oraz art. 222 §1 pkt 1 ustawy 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, co następuje:

Na mocy art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r., poz. 1399) właściciele nieruchomości składają do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (art. 6m ust. 2 ustawy).

W myśl art. 6k ww. ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r., poz. 1399) Rada Gminy, w drodze uchwały dokonuje wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 ustawy, ustala stawkę takiej opłaty oraz wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości. Uchwała zawiera także informację o terminach i miejscu składania deklaracji.

Uchwałą Nr XXV/166/12 z dnia 14 grudnia 2012 r. Rada Gminy Bystra – Sidzina określiła metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustaliła stawki tej opłaty na terenie Gminy Bystra-Sidzina. Zgodnie z § 1 ust. 1 opłata uzależniona jest od liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość i stawki opłaty; zgodnie natomiast z § 1 ust. 2 tej uchwały stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynosi 12 zł miesięcznie od każdej osoby zamieszkującej daną nieruchomość.

W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa w drodze decyzji, wysokość opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6 o ustawy). Tym samym art. 60 ustawy stanowi samodzielną podstawę do określenia niejako "w zastępstwie" deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, której złożenie ciąży na właścicielu nieruchomości. Z przepisem tym koresponduje obowiązek gminy do określania w drodze stosownych uchwał stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przy uwzględnieniu m.in. liczby mieszkańców zamieszkujących daną gminę; ilości wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych (tak art. 6k ust. 2 ustawy).

Z akt sprawy wynika, iż pod adresem S. zameldowane są na pobyt stały trzy osoby: A. K., J. K. i M. K.. J. K. nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zatem są podstawy do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Jak wyżej wskazano stawka podstawowa (bez segregacji) miesięczna od jednego mieszkańca zamieszkującego daną nieruchomość wynosi 12 zł, a więc przy trzech osobach opłata miesięczna wynosi 36 zł, a kwartalnie wynosi kwotę 108 zł jak prawidłowo przyjął organ l instancji.

Na mocy ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011, nr 152, poz. 897) wprowadzono zasadnicze zmiany w obowiązującym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi polegające przede wszystkim na obligatoryjnym przejęciu przez gminy obowiązków w zakresie zagospodarowania odpadów komunalnych i rezygnacji z dotychczasowego systemu umów cywilnoprawnych każdego gospodarstwa domowego z podmiotem odbierającym odpady na rzecz jednolitych zasad finansowania odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych na terenie całego kraju i przejęcie obowiązków przez gminy.

Nadto sposób ustalania wysokości opłaty przyjęty w ustawie z 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach opiera się na obowiązkowym systemie składania deklaracji, w której zobowiązany do złożenia tej deklaracji samodzielnie dokonuje obliczenia wysokości opłaty. System ten powoduje, że złożenie poprawnej deklaracji nie wymaga wydawania decyzji administracyjnych o wysokości tej opłaty. Natomiast w przypadku niezłożenia deklaracji bądź uzasadnionych wątpliwości co do danych w niej zawartych wójt ma obowiązek w drodze decyzji określić wysokość opłaty. Ponadto, doświadczenie życiowe wskazuje, że nie ma takich gospodarstw domowych w których odpady komunalne nie byłyby wytwarzane np. powszechnie spotykane opakowania z plastiku (po jogurtach, kefirach, mleku, szamponach, paście do zębów itp.) których nie można utylizować poprzez spalanie.

Wbrew twierdzeniom odwołującego się z akt sprawy wynika, że organ I instancji zapewnił stronie odwołującej się czynny udział na każdym etapie postępowania, a przed wydaniem decyzji zawiadomił o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Zgodnie z art. 67a ordynacji podatkowej, którą stosuje się do opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi Organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji; umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Na powyższe rozstrzygnięcie J. K., A. K. i M. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, powtarzając argumentacje zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U, 2012/270) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym).

Uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego zostało powiązane w tym przepisie z posiadaniem interesu prawnego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. W orzecznictwie przyjmuje się, że "mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej". Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Interes prawny wnoszącego skargę musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Osoba niemająca interesu prawnego nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli kwestionowanej czynności lub bezczynności organu. Skarga takiej osoby podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 6h. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest właściciel nieruchomości, a nie osoba zamieszkująca w budynku znajdującym się na tej nieruchomości. Adresatem zaskarżonej do Sądu decyzji jest tylko J. K. - właściciel nieruchomości. Niewątpliwie więc spośród skarżących tylko J. K. legitymuje się interesem uprawniającym go do zainicjowania merytorycznej kontroli skarżonego aktu. Takie uprawnienie nie przysługuje pozostałym skarżącym tj. A. K. i M. K., dlatego, na podstawie art. 151 ustawy ppsa ich skarga została oddalona.

Tak więc sądowa kontrola skarżonej decyzji została dokonana wskutek skargi J. K. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

Decyzja z dnia 11 kwietnia 2014 r. jest zgodna z prawem.

Zgodnie z art. 6m ust 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Złożenie deklaracji nie jest zatem tylko uprawnieniem, ale obowiązkiem właściciela nieruchomości, a niewykonanie tego obowiązku pociąga za sobą konieczność wydania przez organ stosownej decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 o ustawy w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wysokość opłaty określa wójt w drodze decyzji.

Deklaracja, o której mowa, stanowi oświadczenie właściciela o wysokości opłaty, którą będzie uiszczał i ew. – w zależności od treści stosownej uchwały rady gminy - o okolicznościach stanowiących podstawę ustalenia tej opłaty (np. o liczbie zamieszkałych osób). Właścicielowi nieruchomości przepisy ustawy nie pozostawiają wyboru co do poddania się obowiązkowi uiszczania opłat w ogóle. Przepis art. 6h nakłada wprost na właścicieli obowiązek ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Oświadczenie właściciela o "rezygnacji z usług wywożenia śmieci" nie stanowi więc deklaracji w rozumieniu omawianych przepisów. Takie zaś oświadczenie, a nie właściwa deklaracja, złożone zostało przez skarżących w dniu [...] czerwca 2013 r.

Podane w tym oświadczeniu i prezentowane następnie w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie w skardze do Sądu twierdzenia, jakoby w gospodarstwie skarżącego śmieci w ogóle nie były wytwarzane, w ogóle nie podlega weryfikacji w procesie ustalania opłaty. Ustawodawca przyjmuje założenie, że z zamieszkiwaniem ludzi immanentnie związane jest wytwarzanie śmieci i nie przewiduje możliwości obalenia tego założenia. Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają szeroko uzasadniane przez skarżących postulaty co do poprawy gospodarowania odpadami w gminie w ogólności, oraz komentarze odnoszące się do działań organów gminy w tym zakresie.

Wysokość opłaty ustalono zgodnie z treścią uchwały Rady Gminy Bystra - Sidzina z dnia 14 grudnia 2012 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia opłaty za pojemnik. W uchwale tej ustalono zasadniczą stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 12 zł miesięcznie od każdej osoby zamieszkującej daną nieruchomość. Uchwała ta stanowi prawo miejscowe, co oznacza, że wiąże zarówno mieszkańców gminy, jak i jej organy. Wobec braku deklaracji, słuszne zaś było określenie decyzją opłaty wg. stawki podstawowej, a nie stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi i odbieranymi w sposób selektywny.

Ostatecznie stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi nie są uzasadnione. J. K. był, zgodnie z cytowanymi przepisami, wezwany do złożenia deklaracji, i deklaracji tej nie złożył. To z kolei wywołało konieczność wydania stosownej decyzji, w której stawkę ustalono zgodnie z prawem.

Dlatego tez także skargę J. K., na podstawie art. 151 ppsa należało oddalić.