Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1034/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a, art. 158 par. 1, art. 156 par. 1, art. 157 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 170, 171, 153, 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1997 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Burmistrza Gminy i Miasta w O. z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...] o nieodpłatnym przekazaniu na rzecz B. P. działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w [...] [...] wraz z drewnianym domem mieszkalnym znajdującym się na tej działce.

W związku z odwołaniem R. P. od decyzji Wojewody [...]

z dnia [...] marca 1997 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia

[...] listopada 1998 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w mocy.

Po rozpatrzeniu skargi R. P. na decyzję Ministra Rolnictwa

i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1998 r., Naczelny Sąd Administracyjny

w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lutego 1999 r. sygn. akt II SA 1844/98 oddalił skargę.

R. P. w dniu [...] października 2008 r. wniósł do Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia

[..] marca 1997 r. nr [...]. We wniosku zarzucił, że organ wojewódzki pominął dowód jakim jest operat ewidencyjny oraz cała dokumentacja geodezyjna gospodarstwa rolnego przekazanego przez O. G. na rzecz Skarbu Państwa, pozostającą w dyspozycji Starosty; nie dokonał ustaleń, czy budynek znajdujący się na działce nr [...] był wyłączony z przekazania na rzecz Skarbu Państwa, czy był

on własnością W. W., oraz czy stanowił ruinę; naruszenie przepisów

art. 28 k.p.a. z uwagi na to, że W. W. nie posiadała przymiotu strony,

oraz art. 107 § 3 i art. 208 k.p.a.; a także naruszenie art. 118 ust. 2 ustawy z dnia

20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r. i utrzymującej ja w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1998 r. Organ wskazał, że w przypadku złożenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, brak jest możliwości merytorycznego zbadania sprawy. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Wyrokiem z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1996/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2011 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej decyzją o odmowie wszczęcia postępowania wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem zbadanie, czy podnoszone przez skarżącego okoliczności, zarzuty były przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji,

od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) tylko wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...], na podstawie art. 61a k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia z [...] listopada 1998 r.

W postanowieniu tym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że zarzuty podnoszone przez R. P. były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 22 lutego 1999 r., oddalającym skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1998 r. utrzymującej

w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r. Tym samym brak jest obecnie możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku R. P. z dnia

[...] października 2008 r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, R. P. zarzucił, że organ nie zbadał, czy okoliczności przywołane we wniosku z dnia [...] października 2008 r.

są okolicznościami nowymi, nieznanymi organom i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w postępowaniu toczącym się w latach 1993 – 1999. Organ

nie wyjaśnił, czy działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiła własność Skarbu Państwa

w dacie decyzji z dnia [...] listopada 1991 r. Odwołujący się podał, że po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1999 r. w latach 2000 - 2008 toczyły się przed Sądem Rejonowym w L. postępowania, w których ten Sąd dokonał szczegółowych ustaleń stanu faktycznego. Ustaleń zawartych w orzeczeniach sądu powszechnego naczelny organ nie brał pod uwagę przy wydaniu postanowienia

z dnia [...] października 2012 r. o odmowie wszczęcia postępowania ani przy wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. o umorzeniu postępowania. Nie branie pod uwagę prawomocnych orzeczeń Sądu Rejonowego w L. jest niezgodne z art. 365 § 1 k.p.c. Strona podniosła, że Starosta [...] w pismach z dnia [...] marca 2003 r.

i z dnia [...] marca 2003 r. przyznał, że ewidencja gruntów zawiera błąd w numeracji działek. Nie budzi wątpliwości strony, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1999 r. oraz rozstrzygnięcia Ministra Rolnictwa

i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1998 r. i Wojewody [...] z dnia

[...] marca 1997 r. w przedmiotowej sprawie są niezgodne ze stanem faktycznym. Powyższa niezgodność numeracji działek stanowiły dla tych organów sposobność

do celowego i zamierzonego wspierania bezpodstawnych żądań i roszczeń osób trzecich.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r.

nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] października 2012 r.

W uzasadnieniu wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w postanowieniu

z dnia [...] października 2012 r. odniósł się i rozpatrzył wszystkie zarzuty i okoliczności sprawy podnoszone we wniosku R. P. Po wnikliwej analizie stwierdzono, że wszystkie zarzuty R. P. podnoszone we wniosku z dnia [...] października 2008 r. były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku

z dnia 22 lutego 1999 r., tym samym brak jest obecnie możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku strony. W zakresie dotyczącym wyjaśnienia, czy działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiła własność Skarbu Państwa w dacie decyzji z dnia [...] listopada 1991 r. organ wskazał, że ta kwestia również była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 1 października 2008 r. W wyroku tym bowiem stwierdzono, że "materiał dowodowy zebrany w sprawie przeczy tezie skarżącego,

iż przedmiotowy budynek został przejęty na własność Państwa wraz ze znajdującą

się pod nim działką."

Organ podkreślił, że wnioskodawca zarzucając rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji, powołał się na wyroki sądu powszechnego (pkt. 2) oraz pisma Starosty (pkt 3) wydane po roku 1999, a więc po wydaniu zaskarżonych decyzji.

Organ wskazał, że postępowanie mające na celu stwierdzenie nieważności decyzji, polega na skontrolowaniu procesu wydawania zaskarżonej decyzji i nie może poszerzać materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu pierwotnym

i czynienia w oparciu o nowe uzupełniające postępowanie dowodowe nowych, dodatkowych ustaleń faktycznych. Takiego zaś działania domaga się R. P. Wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi ją wydającemu stanowić może w myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przyczynę wznowienia postępowania. We wznowionym postępowaniu może być prowadzone postępowanie dowodowe i można uzupełniać materiał dowodowy o te fakty, których organ nie znał wydając w postępowaniu pierwotnym decyzję. Takie postępowanie dowodowe nie może być jednak prowadzone

w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, w którym to postępowaniu

z założenia bada się stan istniejący w chwili jej wydania. W tym stanie rzeczy dowody przedstawione przez stronę w pkt. 2 i pkt. 3 we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mogły być brane pod uwagę przez organ.

W przypadku gdy organ uzna, że postępowanie nie może być wszczęte, na podstawie art. 61a k.p.a. odmawia wszczęcia postępowania w sprawie. Jako przyczyny odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymienia się m.in. związanie organu oceną sądu, który oddalił skargę na tę decyzję. Skoro zarzuty podnoszone we wniosku R. P. z dnia [...] października 2008 r. były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia

22 lutego 1999 r. (który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1998 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r.), tym samym brak jest w ocenie organu możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku R. P. z dnia [...] października 2008 r.

o stwierdzenie nieważności tych decyzji.

Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r.

nr [...] stało się przedmiotem skargi R. P., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] października 2012 r. w całości

i zasądzenie kosztów postępowania sądowego zarzucił: 1) niezastosowanie się przez organ do oceny prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonej w wyroku z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1996/11 i wskazań

co kierunków ponownego rozpatrzenia sprawy, przez niedokonanie oceny,

czy powołane przez skarżącego okoliczności są nowe i czy były w 1999 r. nieznane Naczelnemu Sądowi Administracyjnego, co stanowi naruszenie art. 170 P.p.s.a.;

2) nierozpoznanie żądania strony w sposób wnikliwy, bez wyczerpującego zebrania wszystkich dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w operacie ewidencyjnym złożonym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej

w [...]; 3) niewskazanie przyczyn, z powodu których organ notorycznie

nie przeprowadza dowodów wnioskowanych przez stronę.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dowodów w postaci dokumentów, w tym prawomocnych orzeczeń Sądu Rejonowego w [...]: postanowienia z dnia [...] lipca 2002 r, sygn. akt [..]

i wyroku z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...] na okoliczność posiadania

w okresie [...] przez Skarb Państwa prawa własności działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w [..] wraz z domem drewnianym znajdującym się na tej działce i braku z tego powodu przesłanek do stosowania przepisu art. 118 § 3 ustawy z 20 grudnia 1990 r o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r, Nr 7, poz. 24).

Pełnomocnik wniósł także o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 1996/11,

w szczególności z wyroku tego Sądu z dnia 2 marca 2012 r, na okoliczność

nie zastosowania się przez organ do wskazań Sądu, w szczególności nie zbadania,

czy występują przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]

z [...] marca 1997 r i decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] listopada 1998 r.

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że na skutek podziału działki

nr [...] w 1980 roku, dokonanego w związku z przekazaniem przez O. G. całego gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa oraz kolejnego podziału w roku 1982, wyodrębnionych zostało ewidencyjnie [...] działek, w tym działka [...] o pow. [...] ha pozostawiona w [...] roku O. G. w dożywotnie użytkowanie, na której znajdowały się łączone od przekazania: [...]. Wyodrębniona została także położona w odległości około [...] m działka nr ew. [...] o pow. [...] ha, na rej nie było budynków. Znajdował się na niej tylko [...] dom, opuszczony przez zmarłą F. S. - matkę W. G. Dom ten z uwagi na stopień degradacji nie był wymieniany w żadnych dokumentach i nie stanowił odrębnego od gruntu przedmiotu własności.

Pełnomocnik podał, że z ewidencji gruntów wynika, że nie zostało nigdy

w żaden sposób naruszone prawo własności O. G. i jej następców do działki

nr [...] i znajdujących się na niej budynków. Ustaleń takich dokonał

w 2002 i 2008 roku Sąd Rejonowy w [...], który w przeciwieństwie

do organów administracji publicznej przeprowadził na tę okoliczność dowód

z dokumentów składających się na operat ewidencyjny gospodarstwa rolnego O. G., w szczególności działki nr [...] i działek powstałych z jej podziału. Sąd powszechny ustalił zdaniem strony w oparciu o ewidencję gruntów,

że poczynając od dnia [...] lutego 1980 r. do chwili przekazania B. P. nieodpłatnie na własność działki nr [...] o pow. [...] ha wraz z drewnianym domem mieszkalnym znajdującym się na tej działce t.j. do dnia [...] listopada 1991 r, działka stanowiła własność Skarbu Państwa.

Powołane prawomocne orzeczenia sądu powszechnego i ustalenia co do stanu faktycznego dokonane przez ten Sąd, są okolicznościami nowymi, nieznanymi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w chwili orzekania w sprawie II SA 1844/98. Okoliczności te z przyczyn wyżej wymienionych nie były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego przy rozpoznawaniu sprawy ze skargi R. P. zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 22 lutego 1999 roku.

Nie występuje zatem przeszkoda przedmiotowa, która uniemożliwiałaby rozpatrzenie co do istoty żądania stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1998 r i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 roku.

Pełnomocnik podniósł, że organ ograniczył się do odczytania tylko ostatniego fragmentu wskazań Sądu, w którym Sąd nie wyklucza możliwości alternatywnego rozstrzygnięcia w drodze odmowy wszczęcia postępowania. Organ nie zastosował

się do pozostałych wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ograniczył

się w zasadzie tylko do ogólnikowego i wymijającego stwierdzenia, że kwestia dowodów na podstawie których podjęto decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Burmistrza Gminy i Miasta O. z dnia [..] listopada 1991 r. była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W ocenie pełnomocnika skarżącego, o zasadności skargi i stawianych zarzutów świadczy ponadto nakazanie przez Sąd Rejonowy w [...] wpisania w księdze wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela działki [..] a nie osoby fizycznej, jakby to mogło wynikać z decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1997 roku i z decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] listopada 1998 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia.

Na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, tj. załączonego do skargi postanowienia Sądu Rejonowego w [..] z dnia [...] lipca 2002 r, sygn. akt [...] i wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r, sygn. akt [...]. Natomiast wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1996/11, którego również dotyczył wniosek pełnomocnika, znany jest Sądowi z urzędu. Wyrok ten wydany został bowiem w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W ocenie Sądu, zarówno zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2013 r.,

jak i poprzedzające je postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. odpowiadają prawu. Organ prawidłowo zastosował przepis art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. i zasadnie odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1998 r.

Zgodnie z powołanym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W sprawie niniejszej organ nie naruszył – wbrew zarzutom skargi – przepisu

art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie

z którym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie nie został naruszony również przepis art. 170 powołanej ustawy.

Zdaniem Sądu, organ zastosował się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1996/11 i dokonał oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nieważnościowego w tej sprawie z uwzględnieniem tych wskazań. Ocena organu w tym zakresie zasadnie doprowadziła do odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego. Podkreślenia wymaga przy tym, że zadaniem organu nie było w tej sprawie zebranie dowodów mających przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, jak żądał tego skarżący, albowiem na tym etapie nie toczyło się postępowanie nieważnościowe. Organ miał ocenić, czy okoliczności podnoszone przez stronę były przedmiotem rozważań i oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Dokonując oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nieważnościowego organ nie miał możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego, o jakim mowa w k.p.a. Przeprowadzenie dowodu może być bowiem dokonane jedynie w toku wszczętego postępowania.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że na gruncie okoliczności podnoszonych przez stronę we wniosku o stwierdzenie nieważności – znajdujących zdaniem strony oparcie w treści orzeczeń sądu powszechnego – organ dokonał ustaleń, do których zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 marca 2012 r.

sygn. akt IV SA/Wa 1996/11. Zasadnie zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, organ stwierdził, że okoliczności stanowiące podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanej w wyroku z dnia 22 lutego 1999 r. sygn. akt II SA 1844/98.

Powołanym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia

[...] listopada 1998 r. nr [...] w przedmiocie uregulowania własności zabudowanej działki.

W sprawie niniejszej konieczne jest odwołanie się do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. I OPS 6/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku

z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia

(art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji).

W sytuacji, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym, powinien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.). W aktualnym stanie prawnym, wobec uchylenia z dniem 11 kwietnia 2011 r. przepisu art. 157 § 3 k.p.a., zastosowanie znajduje przepis art. 61a k.p.a.

Zdaniem Sądu, ustalenie organu, co do wystąpienia w niniejszej sprawie takiej przeszkody jest prawidłowe.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale, związanie organu administracyjnego oceną prawną odnosi się do określonych elementów uzasadnienia zapadłego wyroku. Pomimo bowiem użycia w art. 153 P.p.s.a. pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen,

tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją.

Stosownie do art. 171 P.p.s.a., prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Z kolei art. 170 P.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W wyroku z dnia 22 lutego 1999 r. sygn. akt II SA 1844/98 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając o zgodności z prawem decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1998 r. dokonał oceny prawidłowości ustaleń organu, co do tego, czy budynek znajdujący się na działce

nr [..] stanowił własność Skarbu Państwa, czy osoby fizycznej. Rozważania i ocena NSA w tym zakresie została dokonana, albowiem powyższe było niezbędne dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, wydanej w trybie nieważnościowym. NSA przyjął

na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że O. G. wyłączyła budynek znajdujący się na działce [...] z przekazania, tak jak i pozostałe swoje zabudowania.

NSA wskazał w uzasadnieniu wyroku, że skoro budynek nie został przekazany na rzecz Skarbu Państwa, to nadal pozostawał we władaniu O. G. Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) przewidywała bowiem w art. 51 możliwość ustalenia odrębnej własności budynków. Jak podkreślił NSA, istotę sprawy stanowiło przyjęcie, że materiał dowodowy zebrany w sprawie przeczy tezie skarżącego,

iż przedmiotowy budynek został przejęty na własność Państwa wraz ze znajdującą się pod nim działką. Skoro, jak podał NSA, zasadnie przyjęto, że budynek nie stanowił własności państwowej i nie mógł być przyznany wraz z działką na własność B. P., to decyzje organów nadzoru stwierdzające rażące naruszenie przepisu art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 ze zm.), były w pełni zasadne.

Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, oceniając dopuszczalność wniosku o stwierdzenie nieważności organ zbadał, czy okoliczności, na które powołuje się strona były przedmiotem oceny NSA. Kwestią zasadniczą, która była przedmiotem oceny NSA było ustalenie, że budynek stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności, a to wobec wyłączenia go z przekazania na rzecz Skarbu Państwa przez O. G.

Z powyższego wynikały określone konsekwencje prawne ustalone wyrokiem NSA

z dnia 22 lutego 1999 r. sygn. akt II SA 1844/98.

Wobec powagi rzeczy osądzonej w tym zakresie, brak jest zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Ten wyrok NSA w Warszawie wiąże bowiem nie tylko strony i sąd, który je wydał ale także inne sądy i organy państwowe.

Przeprowadzone na wniosek pełnomocnika skarżącego uzupełniające postępowanie dowodowe z dwóch orzeczeń sądu powszechnego, nie zmieniło oceny Sądu w tej sprawie. Postanowienie Sądu Rejonowego w [..] z dnia [...] lipca 2002 r. sygn. akt [...] rozstrzyga wyłącznie o tym, że W. G. i O. G. nabyli z dniem [...] listopada 1971 r. nieodpłatnie prawo własności działki [...]. Natomiast wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [..] grudnia 2008 r. sygn. akt [...] usuwa niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w [...] a rzeczywistym stanem prawnym, po uprzednim odłączeniu z księgi wieczystej KW nr [...] nieruchomości oznaczonej w dziale I tej księgi jako działka nr [...], poprzez wpisanie w dziale II nowozałożonej księgi jako właściciela Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę [..] w miejsce R. P.

Z treści uzasadnienia tego wyroku (str. 9) wynika, że Sąd Rejonowy nie dokonywał żadnych ustaleń, co do tego, czy budynek na działce nr [...] został wyłączony

z przekazania na rzecz Skarbu Państwa. Sąd Rejonowy pominął ustalenia i rozważania w tym zakresie, co jednoznacznie wskazano w uzasadnieniu wyroku. Sąd wypowiedział się jedynie w przedmiocie własności działki, a usuwając niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, wziął nadto pod uwagę, że w postępowaniu administracyjnym stwierdzono nieważność decyzji Burmistrza Gminy i Miasta w O. z dnia

[...] listopada 1991 r. o nieodpłatnym przekazaniu na rzecz B. P. działki

nr [..] o pow. [..] ha położonej we wsi [...] wraz z drewnianym domem mieszkalnym znajdującym się na tej działce (strona 10 uzasadnienia).

Na gruncie niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że odmienna ocena strony od oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie,

co do zgodności z prawem decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1998 r. i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r. nie stanowi o dopuszczalności wniosku o stwierdzenie nieważności poddanej kontroli Sądu decyzji.

Natomiast, w przypadku, gdy w ocenie strony wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, to strona – powołując się na te okoliczności czy dowody – może wnosić o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego kwestionowaną decyzją (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.