Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 239/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.

SENTENCJA

I OW 239/17 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Łodzi z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi a Prezydentem Miasta Sieradza w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Sieradza jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Podaniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. A.P. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o wydanie decyzji o skierowaniu jej do Domu Opieki Społecznej w Łodzi.

We wniosku wskazała, że aktualnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej w Sieradzu na podstawie ograniczonej czasowo umowy obowiązującej do dnia [...] czerwca 2017 r.

Jako swój adres wnioskodawczyni wskazał Łódź ul. [...] oraz dołączyła do wniosku wypis z aktu notarialnego z dnia [...] maja 2007 r. potwierdzającego dokonanie przez nią w tej dacie na rzecz wnuczki K.M. darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w Łodzi przy ul. [...] oraz wyrażenie przez obdarowaną zgody by A.P. zamieszkiwała w tym lokalu mieszkalnym przez czas nieograniczony oraz zobowiązanie się przez K.M. do sprawowania opieki nad A.P. do jej śmierci.

Pismem z dnia [...] maja 2017 r. A.P. zmodyfikowała swój pierwotny wniosek poprzez wskazanie, że wnosi o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej w Sieradzu. Do pisma tego dołączono zobowiązanie K.M. do ponoszenia całkowitej odpłatności za pobyt A.P. w Domu Pomocy Społecznej w Sieradzu.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi pismem z dnia [...] maja 2017 r., przekazał wniosek A.P. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w Sieradzu do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sieradzu.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Sieradzu pismem z dnia [...] czerwca 2017 r., uznał się za niewłaściwy w przedmiotowej sprawie i zwrócił wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. ponownie odesłał wniosek A.P. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sieradzu, który za pismem z dnia [...] lipca 2017 r. ponownie uznając się za niewłaściwy zwrócił go do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi.

Prezydent Miasta Łodzi reprezentowany przez p.o. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r., zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi a Prezydentem Sieradza w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej.

We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazano, że kwestią kluczową w sprawie jest określenie gdzie znajduje się miejsce zamieszkania A.P.

Zdaniem Prezydenta łodzi, choć A.P. zameldowana jest w Łodzi, jej miejscem zamieszkania jest Dom Pomocy Społecznej w Sieradzu, gdzie przebywa od [...] marca 2017 r. i gdzie chce przebywać w dalszym ciągu.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sieradzu działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Sieradza wniósł o orzeczenie, iż właściwą do załatwienia sporawy jest gmina Miasto Łódź. Organ wskazał, że A.P. przebywa w domu Pomocy Społecznej w Sieradzu na podstawie umowy i nie został skierowana do tej placówki decyzją. Pobyt A.P. w placówce ma zatem charakter komercyjny i jest realizowany poza procedurą wynikającą z ustawy o pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi Kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi, a Prezydentem Sieradza dotyczył skierowania A.P. do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182, ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Według zaś art. 101 ust. 1 powołanej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Tym samym rozstrzygnięcie sporu wymagało ustalenia miejsca zamieszkania A.P.

Dalej zauważyć należy, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a więc przyjąć należy ogólną definicję tego terminu, zawartą w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121; dalej: K.c.), zgodnie z którą miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.

O miejscu zamieszkania według tego przepisu decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Zauważyć jednakże należy, iż oba te elementy, to jest przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu muszą występować łącznie.

Powyższe oznacza, iż sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Ustalenie tego zamiaru powinno być nadto oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż zgromadzone dowody wskazują, że A.P. na stale zamieszkuje w Domu Pomocy Społecznej w Sieradzu. Za przyjęciem powyższego przemawia okoliczność, iż faktycznie przebywa ona w tymże miejscu od marca 2017 r. oraz wyraziła wolę dalszego przebywania w Domu Pomocy Społecznej w Sieradzu i wniosła o udzielenie jej świadczeń z pomocy społecznej poprzez umieszczenie jej w tej placówce na stałe na podstawie decyzji administracyjnej, co w sposób jednoznaczny wskazuje na występowanie u niej zamiaru stałego pobytu w tej miejscowości.

Jednocześnie brak jest jakichkolwiek danych pozwalających na przypisanie A.P. zamiaru stałego pobytu w miejscu stałego zameldowania w Łodzi.

Nie można przy tym podzielić stanowiska Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sieradzu jakoby pobyt A.P. w tej placówce miał charakter zbliżony do pobytu w sanatorium, chociażby z tego powodu, że nie jest on ograniczony czasowo do z góry określonego okresu, tzw. "turnusu".

Podsumowując stwierdzić należy, iż przebywanie A.P. w Domu Pomocy Społecznej w Sieradzu ma charakter zmiany dotychczasowego miejsca zamieszkania.

Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym do rozpoznania wniosku A.P. o wydanie decyzji o skierowaniu do domu opieki społecznej właściwym jest Prezydent Sieradza.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.