Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 803/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Notarialna
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 94 pkt 1, art. 107 par. 1, art. 109 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 par. 1, art. 19 par. 3, art. 78
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. T. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na pozostanie w stosunku zatrudnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. T. jest uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymująca w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w Warszawie z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o odmowie wyrażenia zgody na zatrudnienie skarżącej w W. SA z siedzibą w Warszawie.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ wskazał, że:

Pismem z dnia [...] października 2009 r. J. T. zwróciła się do Rady Izby Notarialnej w [...] o wyrażenie zgody na równoległe zatrudnienie podczas odbywania aplikacji notarialnej na stanowisku windykatora w Biurze Obsługi Szkód Zagranicznych W. S.A. Do wniosku dołączony został opis wskazanego stanowiska pracy. Uchwałą nr [...] Rada Izby Notarialnej w [...] odmownie ustosunkowała się do przedmiotowej kwestii. W związku z powyższym pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. J. T. wniosła do Krajowej Rady Notarialnej odwołanie od decyzji wyrażonej w formie wspomnianej uchwały.

Zgodnie z art. 19 ustawy - Prawo o notariacie, notariusz nie może podejmować zatrudnienia bez uzyskania uprzedniej zgody rady właściwej izby notarialnej, z wyjątkiem zatrudnienia w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego, chyba że wykonywanie tego zatrudnienia przeszkadza w pełnieniu jego obowiązków. Notariuszowi nie wolno także podejmować zajęcia, które by przeszkadzało w pełnieniu obowiązków albo mogło uchybiać powadze wykonywanego zawodu. Nie wolno mu w szczególności zajmować się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach. O zamiarze podjęcia zatrudnienia lub zajęcia notariusz jest obowiązany zawiadomić prezesa rady właściwej izby notarialnej. Rada rozstrzyga, czy podjęcie zatrudnienia lub zajęcia nie uchybia obowiązkom notariusza albo powadze wykonywanego zawodu. Jeżeli rada nie wyrazi zgody na zatrudnienie lub zajęcie, o których mowa w § 1 i 2, sprawę, na wniosek notariusza, rozstrzyga Krajowa Rada Notarialna, której decyzja jest ostateczna.

Zgodnie natomiast z art. 78 wspomnianej ustawy, przywoływany powyżej przepis stosuje się do aplikantów notarialnych.

Krajowa Rada Notarialna podnosi też, że w przedmiotowej ustawie nie sformułowano bezwzględnego zakazu podjęcia jakiejkolwiek pracy poza pracą w kancelarii notarialnej, a wprowadzono jedynie reglamentację możliwości takiego zatrudnienia poprzez wprowadzenie instytucji wyrażenia zgody, o ile nie zachodzi bezwzględna przesłanka niemożności podjęcia przez aplikanta notarialnego zajęcia stosownie do art. 19 § 2 ustawy - Prawo o notariacie.

W przedmiotowej sprawie Rada Izby Notarialnej słusznie wskazała, że praca na wskazanym stanowisku pracy, nie daje się pogodzić z powagą wykonywanego zawodu. W szczególności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z przedstawionym przez Skarżącą zakresem obowiązków, praca na wskazanym przez nią stanowisku pracy obejmuje m. in.: windykację należności W. S.A. od podmiotów zagranicznych, wystawianie obciążeń w szkodach powstałych na terytorium RP, a wreszcie współpracę z organami policji i prokuratury oraz innymi podmiotami zewnętrznymi w procesie windykacji. Tego rodzaju działania, są w opinii Krajowej Rady Notarialnej, w swej istocie działalnością nie tylko nie mieszcząca się w zakresie czynności zawodowych wykonywanych przez notariusza (i aplikanta notarialnego), ale również noszą one szczególny charakter, nie dający się pogodzić z powagą wykonywanego zawodu notariusza (np. współpraca z przedsiębiorcami zajmującymi się windykacją długów). O ile bowiem notariusz nadaje moc prawną określonym przejawom życia gospodarczego, o tyle Skarżąca aktywnie uczestniczy w kształtowaniu tych przejawów. Stąd trzeba uznać, że w przedmiotowej sprawie zachodzi bezwzględna przesłanka niemożności podjęcia przez aplikanta notarialnego wskazanego przez niego zatrudnienia. Zdaniem Krajowej Rady Notarialnej nie do pogodzenia jest praca na stanowisku windykatora w Biurze Obsługi Szkód Zagranicznych W. S.A. z równoczesnym odbywaniem aplikacji notarialnej.

W skardze do tutejszego Sądu, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały J. T. zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.) poprzez naruszenie wymogów formalnych decyzji (uchwały) co do jej podpisania;

2. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela;

3. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego;

4. art. 19 w zw. z art. 78 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku - Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158, z 2009 r., Nr 37, poz. 286) poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Podniosła, że zgodnie z art. 19 § 3 w zw. z art. 78 ustawy Prawo o notariacie, sprawę na wniosek aplikanta notarialnego rozstrzyga KRN. Sprawę rozstrzyga zatem organ kolegialny. Tymczasem w uchwale KRN nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 roku, mającej walor decyzji administracyjnej, nie został wskazany skład osób podejmujących uchwałę, a uchwała została podpisana tylko przez Prezesa KRN. Natomiast zgodnie z orzeczeniem NSA z dnia 21 grudnia 2006 roku, II GSK 222/06, uchwały podejmowane przez KRN będącą organem kolegialnym, powinny być podpisywane przez wszystkich członków Rady. Tylko wówczas prawidłowo jest realizowane wymaganie podpisu stosownie do treści art. 107 § 1 k.p.a. Zatem uchwała KRN nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 roku, podpisana tylko przez jej Prezesa, została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a więc dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkującą stwierdzenie jej nieważności.

Wskazała, iż rozstrzyganie sprawy nastąpiło również z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2005 roku, VI SA/Wa 2075/04), gdyż w sprawie nie było właściwie żadnego postępowania dowodowego. Nie została nawet wezwana do złożenia wyjaśnień. Skutkiem tego naruszenia są nieprawdziwe twierdzenia, wyrażone w uzasadnieniu uchwały KRN nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 roku, że współpracuje z przedsiębiorcami zajmującymi się windykacją długów oraz że aktywnie uczestniczy w kształtowaniu przejawów życia gospodarczego.

Zdaniem strony w sprawie przekroczono granice uznania administracyjnego wyrażone w art. 19 w zw. z art. 78 ustawy Prawo o notariacie. Jak słusznie zauważono (por. uzasadnienie uchwały KRN nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 roku), notariusz w świetle obowiązującego stanu prawnego nie jest funkcjonariuszem publicznym. Jest on natomiast przedsiębiorcą w myśl art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.). Na podstawie art. 2 ustawy Prawo o notariacie, notariusz w zakresie dokonywania czynności notarialnych działa jako osoba zaufania publicznego. Tylko i wyłącznie w tym zakresie notariusz działa jako osoba zaufania publicznego. W pozostałym zakresie notariusz działa jako przedsiębiorca m. in. w zakresie dochodzenia swoich roszczeń. Omawianego przepisu nie stosuje się do aplikantów notarialnych. Aplikant notarialny nie dokonuje czynności notarialnych i nie działa jako osoba zaufania publicznego. Zatem istnieje duża różnica pomiędzy charakterem prawnym podmiotu, jakim jest notariusz, a aplikantem notarialnym.

Warto również zwrócić uwagę, że aplikacja pozaetatowa została wprowadzona równolegle z wprowadzeniem odpłatności za aplikacje notarialną. Odpłatność za aplikację notarialną została wprowadzona na podstawie art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (DZ. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1362), a aplikacja pozaetatowa rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej Dz. U. z 2005 r. Nr 258, poz. 2169, z późn. zm.). Aplikacja pozaetatowa jest sposobem na odbycie aplikacji notarialnej przez osoby, które nie znalazły odpowiadającej im pracy na stanowisku aplikanta w kancelariach notarialnych. Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, aplikant pozaetatowy odbywa aplikację 1 dzień w tygodniu. Zatem jednym z celów wprowadzenia aplikacji pozaetatowej było umożliwienie podjęcia pracy zarobkowej poza pracą w kancelarii notarialnej z równoczesnym odbywaniem aplikacji notarialnej. Przeciwne myślenie prowadzi do wniosku, że ustawodawca wprowadził cenzus majątkowy w zakresie zdobywania uprawnień do zawodu, co byłoby sprzeczne z art. 32 ust. 2 Konstytucji.

Ponadto w świetle art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie, notariuszem może być powołany ten, kto wykonywał zawód radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat (bez odbywania aplikacji notarialnej, złożenia egzaminu notarialnego oraz pracy w charakterze asesora notarialnego). Radca prawny przez wspomniany okres czasu mógłby równie dobrze wykonywać obowiązki wchodzące w zakres mojego stosunku pracy. Zatem ustawodawca nie ocenia zbyt rygorystycznie zajęć wykonywanych w okresie przed zostaniem powołanym na notariusza.

Z powyższych względów, w obecnym stanie prawnym, inne kryteria ocenne winny być stosowane względem dodatkowego zajęcia wykonywanego przez notariusza, a inne względem dodatkowego zajęcia wykonywanego przez aplikanta pozaetatowego.

Ustosunkowując się do stwierdzenia KRN, że jednym z celów aplikacji notarialnej jest dążenie do ukształtowania należytej postawy przyszłego notariusza, w szczególności jego socjalizacja wtórna w zakresie internalizacji określonego kodeksu postępowania i szeregu zasad etycznych, pragnę zauważyć, że kształtowanie należytej postawy przyszłego notariusza odbywa się podczas spotkań z notariuszem patronem, jak również podczas uczestniczenia w zajęciach szkoleniowych prowadzonych przez notariuszy. Moja droga do zawodu notariusza podzielona jest na dwa etapy: aplikacja notarialna i asesura. W świetle art. 11 pkt 6 ustawy Prawo o notariacie, notariuszem może być powołany ten, kto pracował w charakterze asesora notarialnego co najmniej 2 lata. Asesorem notarialnym można być tylko pracując w kancelarii notarialnej. Zatem nie powinno być obaw, że moja obecna praca uniemożliwi mi ukształtowanie należytej postawy przyszłego notariusza. Pragnę jednak zwrócić uwagę, że ukształtowanie takiej postawy nie jest w obecnym stanie prawnym elementem koniecznym do zostania powołanym na notariusza. W świetle art. 12 § 1 ustawy Prawo o notariacie, na notariusza bez odbywania asesury notarialnej mogą zostać powołane np. osoby, które wykonywały zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat.

W odpowiedzi na zarzut, że wykonywane przeze mnie zajęcie uchybia powadze wykonywanego w przyszłości zawodu notariusza, chciałabym szczegółowo wyjaśnić, na czym polegają moje obowiązki, które wykonuję w ramach zatrudnienia w charakterze windykatora w Biurze Obsługi Szkód Zagranicznych W. S.A. Funkcja przeze mnie wykonywana nosi nazwę "windykator". Nazwa ta ma negatywny wydźwięk emocjonalny i może sugerować, że wykonuję czynności sprzeczne z zasadami etycznymi. Natomiast do moich obowiązków należy:

1. obsługa szkód w systemach informatycznych;

2. wystawianie obciążeń w szkodach powstałych na terytorium RP likwidowanych przez Wydział Likwidacji Szkód Zagranicznych z ubezpieczeń OC wystawionych przez zagraniczne towarzystwa ubezpieczeniowe - jest to praca w tzw. Systemie Zielonej Karty. Wszelkie informacje na temat tego systemu znajdują się na stronie internetowej [...]. W. S.A. likwiduje szkody powstałe na terytorium RP z ubezpieczeń OC wystawionych przez zagraniczne towarzystwa ubezpieczeniowe. Zwrot wypłaconego odszkodowania oraz innych poniesionych kosztów następuje na podstawie wystawionego przeze mnie obciążenia. Obciążenia są wystawiane zgodnie z treścią art. 5 Regulaminu Wewnętrznego. Regulamin Wewnętrzny jest umową międzynarodową przyjętą przez Radę Biur, którą tworzą Biura Narodowe z państw członkowskich Systemu, m.in. PBUK. Treść Regulaminu Wewnętrznego znajduje się na stronie internetowej [...]

3. wystawianie zamówień na faktury i faktur wewnętrznych - czynność ta polega na zleceniu wystawienia faktury przez W. S.A. Na przykład, jeżeli w toku załatwiania sprawy, okaże się, że zamiast W. S.A. inny ubezpieczyciel powinien zajmować się sprawą, a W. S.A. poniosło koszty w sprawie np. z tytułu oględzin i wyceny szkody, zlecam wystawienie faktury, na podstawie której ten inny ubezpieczyciel reguluje koszty poniesione przez W. S.A.

4. windykacja należności przez W. S.A. od podmiotów zagranicznych powstałych w związku z likwidacją szkód z umów zawartych z W. S.A. w ramach ubezpieczenia AC pojazdów lądowych oraz OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów - wykonanie tego obowiązku polega na wysłaniu pisma informującego o okolicznościach powstania szkody i zawierającego żądanie zwrotu wypłaconego przez W. S.A. odszkodowania jako ubezpieczyciela AC lub OC.

5. windykacja należności W. S.A. z tytułu tzw. działalności komisarycznej i korespondencyjnej - działalność komisaryczna odnosi się m. in. do działalności na podstawie tzw. IV dyrektywy komunikacyjnej tj. Dyrektywy 2000/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, zmieniająca dyrektywy Rady 73/239/EWG i 88/357/EWG (treść dyrektywy znajduje się w zakładce "Akty prawne" na stronie internetowej PBUK), gdy zdarzenie miało miejsce za granicą, z udziałem pojazdu zarejestrowanego w jednym z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a roszczenie dochodzone jest w Polsce. W. S.A. występuje wówczas jako tzw. reprezentant ds. roszczeń zagranicznego ubezpieczyciela i likwiduje szkodę zgodnie z jego instrukcjami na podstawie przepisów prawa miejsca zdarzenia. Wypłacone odszkodowanie i inne koszty związane z likwidacją szkody są zwracane przez zagranicznego ubezpieczyciela na podstawie wystawionego przeze mnie obciążenia. Postanowienia tej dyrektywy do systemu prawa polskiego wprowadzono przepisami ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. nr 124, poz. 1152, z późn. zm.). Natomiast działalność korespondencyjna odnosi się do sytuacji, gdy W. S.A. działa jako tzw. korespondent zagranicznego ubezpieczyciela, a więc, gdy zdarzenie miało miejsce w Polsce. Działalność korespondencyjna jest uregulowana we wspomnianym wyżej Regulaminie Wewnętrznym.

6. przez "windykację należności" należy rozumieć

a) terminowe wysyłanie obciążeń i monitów,

b) w przypadku zwłoki w uregulowaniu należności wystawianie not odsetkowych i wezwań gwarancyjnych

c) prowadzenie postępowań wyjaśniających i regresowych, pozostających w kompetencji biura.

Jest to wyliczenie wyczerpujące. Dokonywana przeze mnie windykacja należności nie obejmuje współpracy z przedsiębiorcami, zajmującymi się windykacją długów. Zezwolenie na taką współpracę, rodzącą przecież koszty po stronie W. S.A. musiałoby być explicite wyrażone w moim zakresie obowiązków. Zresztą w Systemie Zielonej Karty taka współpraca nie ma najmniejszego sensu, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 1 zd. 1 Regulaminu Wewnętrznego, każde Biuro gwarantuje dokonanie przez swoich członków zwrotu każdej kwoty żądanej zgodnie z postanowieniami tegoż Regulaminu przez Biuro kraju wypadku lub przez agenta, którego wyznaczyło w tym celu. Zatem na podstawie wystawionego przeze mnie tzw. wezwania gwarancyjnego Biuro Narodowe reguluje zobowiązanie ubezpieczyciela będącego jego członkiem. Pragnę również zauważyć, że wystawienie wezwania gwarancyjnego należy do sytuacji zupełnie wyjątkowej, gdyż ubezpieczycielom zależy na dobrej współpracy, która jest podstawą funkcjonowania systemu. Zagraniczni ubezpieczyciele przecież również likwidują szkody z ubezpieczeń OC wystawionych przez W. S.A wystawiają obciążenia i oczekują zaspokojenia swoich roszczeń.

7. współpraca z organami policji i prokuratury oraz innymi podmiotami zewnętrznymi w procesie windykacji - czynność ta polega na zdobywaniu dokumentacji niezbędnej do ustalenia odpowiedzialności cywilnej. Katalog podmiotów jest otwarty, gdyż trudno wyczerpująco wymienić wszystkie instytucje i osoby mogące pomóc w ustaleniu tej odpowiedzialności. Najczęściej są to organy policji, prokuratury oraz sądy.

8. regularne monitowanie korespondencji,

9. współpraca z komórką księgową w ramach realizowanych zadań,

10. bieżące uaktualnianie i uzupełnianie danych w rejestrze komputerowym, w tym bieżące zamykanie spraw szkodowych,

11. przekazywanie dokumentacji szkodowej do archiwum.

Pragnę również zauważyć, że na podstawie art. 215 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. 2003 nr 124 poz. 1151 z późn. zm.), zakłady ubezpieczeń wykonujące działalność na terytorium RP tworzą samorząd gospodarczy. Polska Izba Ubezpieczeń (zwana dalej PIU) jest organizacją ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego. Członkostwo w PIU jest obowiązkowe. PIU m. in. czuwa nad przestrzeganiem przez zakłady ubezpieczeń Zasad Dobrych Praktyk Ubezpieczeniowych (treść tego dokumentu znajduje się na stronie internetowej [...]). Działalność ubezpieczycieli jest również nadzorowana przez Rzecznika Ubezpieczonych i Komisję Nadzoru Finansowego.

Zatem moja praca w W S.A. polegająca na współpracy z podmiotami zagranicznymi w ramach przepisów prawa polskiego i umów międzynarodowych nie narusza powagi wykonywanego w przyszłości zawodu notariusza.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu, prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wniesiona przez J. T. skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się pierwszej kolejności do zarzutu najdalej idącego a mianowicie stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały z uwagi na niepodpisanie jej przez wszystkich członków Rady biorących udział w jej podjęciu stwierdzić należy, że zarzut ten nie jest uzasadniony.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 12 grudnia 2003 r., wydanego w sprawie III RN 135/03 (OSNP 2004/16/274), w uzasadnieniu którego Sąd ten stwierdził, iż "decyzja administracyjna organu kolegialnego jest "opatrywana podpisami" osób uczestniczących w jej przyjęciu albo przez sporządzenie odrębnego dokumentu, który jest podpisywany przez wszystkie osoby uczestniczące w jego przyjęciu, albo też przez ujęcie treści rozstrzygnięcia przyjętego w wyniku głosowania w protokole posiedzenia, do którego załączona jest podpisana przez uczestników posiedzenia lista obecności członków organu kolegialnego.

Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu do doręczenia stronie postępowania jednego uwierzytelnionego odpisu decyzji, a nie jej oryginału (art. 109 § 1 k.p.a.). Art. 107 § 1 k.p.a. nie przesądza o sposobie, w jaki podpis należy urzeczywistnić. Przepis ten nie wyklucza także i takiej możliwości, że kwestia "trybu (sposobu) urzeczywistniania podpisu decyzji" może być - stosownie do okoliczności - wprost lub pośrednio determinowana przepisami wykonawczymi lub kształtowana w drodze określonej praktyki, zwłaszcza w sytuacji, gdy organizacja wykonywania zadań i kompetencji kolegialnego organu administracji publicznej, który nie ma charakteru wyspecjalizowanego (fachowego) organu orzekającego, lecz jest organem wykonującym inne zadania administracyjne, obok których i zwykle w związku z którymi organowi temu powierzone zostały także określone funkcje orzecznicze (dotyczy to w szczególności organów kolegialnych korporacji publicznoprawnych, np. "organów" adwokatury) regulowana jest tzw. regulaminem.

Jeżeli podejmowane na posiedzeniu takiego organu kolegialnego rozstrzygnięcie mające znamiona prawne decyzji administracyjnej, uzyskuje postać zmaterializowaną w formie stosownego zapisu w protokole posiedzenia tego organu (obok innych rozstrzygnięć podejmowanych przez ten organ w czasie tego samego posiedzenia), a integralną częścią tego protokołu jest lista obecności członków tego organu (pozwalająca na jednoznaczne ustalenie imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych osób uczestniczących w tym posiedzeniu i w pracach tego organu), to w sensie formalnym oznacza to, iż osoby podpisane na liście obecności uczestniczyłyby także w podjęciu tego konkretnego rozstrzygnięcia mającego znamiona decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie zarówno do uchwały Rady Izby Notarialnej z [...] listopada 2009 r. jak i utrzymującej ją w mocy uchwały Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] stycznia 2010 r. zostały dołączone listy osób obecnych przy ich podjęciu, co czyni zadość wymogom ich podpisania.

Pozostałe zarzuty skargi również nie są zasadne.

Przepis art. 19 § 3 ustawy Prawo o notariacie stanowi, że Rada Izby rozstrzyga, czy podjęcie zatrudnienia lub zajęcia nie uchybia obowiązkom notariusza lub powadze wykonywanego zawodu. Takie sformułowanie oznacza, że zgoda bądź odmowa zgody zależy od uznania organu. To uznanie w żadnym razie nie oznacza dowolności. Przepis ten, z mocy art. 78 wzmiankowanej ustawy stosuje się do aplikantów i asesorów notarialnych a więc również do skarżącej, która jest aplikantem notarialnym. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie, dotyczącej zgody na rozległe zatrudnienie skarżącej podczas odbywania aplikacji notarialnej pozaetatowej, na stanowisku windykatora w Biurze Szkód Zagranicznych W. SA, organ miał obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe, co do zasadności wniosku, zgodnie z wymogami art. 7 k.p.a., nakazującymi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, organ wywiązał się z powyższych obowiązków w sposób należyty. W tej sprawie skarżąca przedłożyła organowi samorządu notarialnego dokument w postaci powierzonego jej w ramach stosunku pracy zakresu obowiązków i czynności w W. SA. Organ dokonał wnikliwej oceny przedstawionego dokumentu i wskazał w nim na te czynności, które skarżąca ma obowiązek wykonywać, a które noszą szczególny charakter, nie dający pogodzić się z powagą wykonywanego zawodu notariusza np. współpraca z przedsiębiorcami zajmującymi się windykacją długów. Obowiązek ten wynika wprost z punktu 7 spornego zakresu obowiązków i czynności, gdzie wskazuje się na "obowiązek współpracy z organami policji i prokuratury oraz z innymi podmiotami zewnętrznymi w procesie windykacji." Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem zawartym w skardze, że dokonywana przez stronę windykacja należności nie obejmuje współpracy z przedsiębiorcami zajmującymi się windykacją należności. Zakres obowiązków wskazany w punkcie 7 omawianego zakresu czynności takiej bowiem współpracy nie wyklucza. Organ słusznie więc wywiódł, że strona ma w zakresie swoich obowiązków pracowniczych również obowiązek współpracy z przedsiębiorcami zajmującymi się windykacją długów. W aspekcie niniejszej sprawy należy podkreślić, że zakres obowiązków pracownika określa i konkretyzuje zadania oraz obowiązki spoczywające na pracowniku podczas wykonywania przez niego pracy. Zakres obowiązków pracownika określa również zakres jego odpowiedzialności. Podstawą do sporządzenia tego typu dokumentu jest art. 94 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym pracodawca jest zobowiązany do zaznajamiania pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków, sposobem wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach oraz ich podstawowymi uprawnieniami odrębnego dokumentu lub przez zamieszczenie zakresu obowiązków w umowie o pracę wydaje się być bardziej korzystne dla pracodawcy. Przede wszystkim przy dochodzeniu roszczeń ze stosunku pracy pracodawca będzie mógł przedstawić na piśmie w celach dowodowych zakres obowiązków i odpowiedzialności, z którymi pracownik zapoznał, się potwierdzając własnoręcznym podpisem. Innym powodem uzasadniającym sporządzenie zakresu obowiązków pracownika w formie pisemnej może być późniejsza ocena pracy pracownika lub przydatność w uzasadnieniu wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę. Pracownik potwierdza odbiór zakresu czynności, oświadczając że treść zakresu czynności jest mu znana i zobowiązuje się do przestrzegania zawartych w nim postanowień. W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżąca jako pracownik W. SA ma obowiązek stosowania się do omawianego zakresu obowiązków (w tym do postanowień z punktu 7 tego dokumentu) pod rygorami wynikającymi z ustawy Kodeks Pracy.

Odnosząc się do zarzutu nie przesłuchania skarżącej przez organy samorządu notarialnego co do przedmiotowego zakresu czynności należy stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ nie miał obowiązku przesłuchania strony, gdyż zarówno wniosek skarżącej jak i treść przedłożonego przez nią dokumentu są jasne. Organ samorządu notarialnego prawidłowo więc ograniczył się do dokonania oceny przedstawionego dokumentu, skoro jedynie z tego dokumentu wywiódł okoliczności uzasadniające odmowę wydania przedmiotowej zgody. Nie było zatem potrzeby przesłuchania J. T. z urzędu. Z akt sprawy wynika również, że takiego wniosku skarżąca nie złożyła w toku postępowania administracyjnego. Stąd zarzut J. T. o istotnym braku postępowania dowodowego, gdyż nie została wezwana do złożenia wyjaśnień nie może zostać uwzględniony. Jak już wskazano, materiał dowodowy przedstawiony przez stronę wystarczył organowi do wydania przedmiotowej decyzji. Materiał ten został przez organ oceniony w ramach swobodnej oceny dowodów. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 7, 77 k.p.a. nie jest uzasadniony. Należy zgodzić się ze skarżącą, że aplikant notarialny, w odróżnieniu od notariusza nie dokonuje czynności notarialnych a zatem nie przysługuje aplikantowi uprawnienie do posługiwania się mianem osoby zaufania publicznego (v. art. 2 § 1 ustawy Prawo o notariacie). Tym niemniej, nie może ujść uwadze, co słusznie podkreśla organ w zaskarżonej uchwale, że jednym z celów aplikacji notarialnej jest dążenie do ukształtowania należytej postawy przyszłego notariusza. Samorząd notarialny ma bowiem sprawować pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego. Trzeba to rozumieć jako obowiązek sprawowania nadzoru. Nadzór natomiast może mieć nie tylko charakter bieżący (korygujący działania w toku ich wykonywania), ale i prewencyjny, a więc zapobiegający niekorzystnym z punktu widzenia interesu publicznego zachowaniom, jeszcze przed ich podjęciem. Podkreślenia również wymaga, że w przeciwieństwie do innych zawodów zaufania publicznego - adwokatów, radców prawnych, notariusz nie działa jako mandatariusz konkretnej strony. Tę cechę bezstronności notariusza uważa się za najbardziej istotną, uznając, że powinna ona wytyczać kierunek badania odrębności i szczególnej pozycji notariatu wśród innych korporacji prawniczych. Z uzasadnienia uchwały zdaje się wynikać, że i w tym aspekcie dokonano wzmiankowanej oceny.

Niewątpliwie uregulowanie zawarte w art. 19 § 3 w zw. z art. 78 Prawa o notariacie ma gwarancyjny i zabezpieczający charakter. Przepisy te zapewniają realizację przez aplikantów notarialnych obowiązków wynikających z ustawy w tym stałe kształcenie i obowiązki względem samorządu. W niniejszej sprawie organ ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy również po tym kątem a wyprowadzone wnioski nie nasuwają zastrzeżeń Sądu. Zdaniem Sądu, argumenty ekonomiczne podnoszone przez skarżącą nie mogą przeważyć nad racjami wynikającymi z pierwszoplanowych obowiązków aplikanta. Zaakcentować przy tym należy, iż wobec aplikanta notarialnego nie sformułowano całkowitego zakazu podejmowania zatrudnienia lub zajęcia poza kancelarią notarialną. Wprowadzono jedynie ograniczenie poprzez wprowadzenie instytucji wyrażenia zgody rady właściwej izby notarialnej.

Podkreślenia również wymaga, że wzmiankowana reglamentacja nie jest wymogiem odosobnionym, stworzonym wyłącznie na potrzeby korporacji notarialnej. Na przykład w § 14 Regulaminu aplikacji adwokackiej, wydanego na podstawie art. 58 pkt 12 lit. b) ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 j.t.) stwierdza się "Inne zajęcia aplikanta poza zajęciami wynikającymi z odbywania aplikacji pod kierunkiem patrona w okresie aplikacji wymagają zgody patrona i dziekana właściwej okręgowej rady adwokackiej, po zasięgnięciu opinii kierownika szkolenia aplikantów adwokackich (ust. 1). Podjęcie innego zajęcia nie może utrudniać przebiegu aplikacji, w tym szkolenia, oraz naruszać godności wykonywania zajęć aplikanta adwokackiego. Aplikant obowiązany jest powiadamiać dziekana o każdej zmianie dotyczącej istotnych warunków wykonywania innego zajęcia. Podjęcie innego zajęcia bez uzyskania zgody, o której mowa w ust. 1 lub brak powiadomienia o zmianach dotyczących wykonywania tego zajęcia może być podstawą wszczęcia przeciwko aplikantowi postępowania dyscyplinarnego. Wymóg uzyskania zgody, o której mowa w ust. 1, nie dotyczy pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych w zakresie zajęć wykonywanych przez nich w tym charakterze. Rozpoczęcie wykonywania tych zajęć i zaprzestanie ich wykonywania wymaga pisemnego powiadomienia dziekana właściwej rady adwokackiej.

Mając na uwadze powyższe, skargę J. T. należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.