Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 981/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 67
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 104,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 r. sprawy ze skargi B. W.-W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek ustawowych od nieuiszczonej w terminie opłaty adiacenckiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] , na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.), art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn.zm.) i art. 67 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn.zm.) Burmistrz, po rozpatrzeniu żądania B.W. odmówił umorzenia odsetek ustawowych od opłaty adiacenckiej ustalonej decyzją z dnia [...] w wysokości – na dzień [...]zł.

W uzasadnieniu organ podniósł, że B.W. wystąpiła o umorzenie odsetek od opłaty adiacenckiej, motywując prośbę trudną sytuacją finansową oraz złym stanem zdrowia.

W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym B.W. wskazała, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, jej stan zdrowia wymaga ciągłej rehabilitacji, utrzymuje się z renty rodzinnej po zmarłym mężu, która wynosi [...]zł, jednakże potrącana jest z niej kwota [...] zł przez komornika prowadzącego egzekucję na rzecz Urzędu Miejskiego. Mając na uwadze wysokość wydatków ponoszonych na niezbędne utrzymanie zmuszona jest korzystać z pomocy finansowej syna M.

Podstawę do stosowania ulgi w postaci umorzenia odsetek stanowi art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ może udzielić ulg podatkowych w postaci odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia na raty, odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej.

O ważnym interesie podatnika można mówić, gdy znalazł się on np. w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub zapobiec. Natomiast pojęcie interesu publicznego należy rozumieć w ten sposób, że w interesie publicznym jest to, by jak największa liczba osób płaciła w terminie daniny publiczne. Pomoc w spłacie należności stanowiących dochód jednostki samorządu terytorialnego jest udzielana incydentalnie, w wyjątkowych sytuacjach.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki przemawiające za umorzeniem stronie odsetek ustawowych od opłaty adiacenckiej.

Nie zgadzając się z opisanym rozstrzygnięciem B.W. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła mu brak uzasadnienia wnosząc jednocześnie o jego uchylenie. W ocenie skarżącej organ przedstawił jedynie stan prawny i nie podał jakie motywy leżały u podstaw wydania decyzji odmownej, przez co nie może ona być poddana kontroli. Nadto decyzja ta wydana została w sposób dowolny, z przekroczeniem granic uznania administracyjnego a organ nie uwzględnił jej oczywistego interesu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, iż wnioski o udzielenie ulgi w spłacie niepodatkowych należności budżetu jednostki samorządu terytorialnego, do których należą m.in. opłaty adiacenckie rozpatrywane są w myśl art. 64 ust. 1 i art. 67 ustawy o finansach publicznych, przy zastosowaniu odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym organ rozpatrujący taki wniosek obowiązany jest ustalić, czy zachodzą przesłanki zastosowania ulgi określone w art. 67a Ordynacji podatkowej. Wyłączną kompetencję w zakresie udzielania tego rodzaju ulg posiada organ I instancji, którym w niniejszej sprawie jest Burmistrz. Natomiast Kolegium w postępowaniu odwoławczym przeprowadza tylko kontrolę postępowania organu I instancji z punktu widzenia jego legalności, czyli zgodności z prawem.

Decyzja organu podatkowego musi być wyważona i uwzględniać całokształt sprawy w kontekście interesu publicznego i ważnego interesu wnioskodawczyni. Mając na uwadze, że ulga udzielana jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego i w jego interesie, to na nim spoczywa ciężar dowodu w zakresie istnienia bądź nieistnienia po jego stronie przesłanki ważnego interesu lub interesu publicznego. Rozpatrując wniosek o ulgę organ musi mieć możliwość ustalenia, czy sytuacja finansowa i bytowa wnioskodawcy stała się wyjątkowa z powodu zdarzeń nadzwyczajnych i czy jego trudności finansowe mają charakter przejściowy i mogą być przezwyciężone również dzięki udzielonej uldze. Organ winien ocenić, czy ewentualna pomoc z jego strony gwarantuje odzyskanie płynności finansowej i umożliwi wywiązywanie się w przyszłości z bieżących i zaległych zobowiązań publicznoprawnych.

Ulgi podatkowe nie są rekompensatą za cokolwiek, ani rodzajem nagrody, nie są również instrumentem jakiejkolwiek polityki społecznej czy gospodarczej organu podatkowego. Każdy podatnik jest równy przed prawem podatkowym. Wszelkie przywileje w postaci ulg podatkowych, do których należy umorzenie w całości lub w części należności są na gruncie prawa podatkowego instytucją wyjątkową. Taka też musi być sytuacja wnioskodawcy ubiegającego się o ulgę: nadzwyczajna i wyjątkowa. Starając się o ulgę wnioskodawca musi wykazać, że znalazł się nagle z powodów nadzwyczajnych, przez siebie niezawinionych, w tak trudnej sytuacji finansowej, że zapłata zachwieje jego bytem.

Oceniając rozstrzygnięcie organu I instancji, Kolegium uznało, że odmowa udzielenia żądanej ulgi jest uzasadniona. Skarżąca nie udowodniła i nawet nie podnosi tego, iżby znalazła się z przyczyn nadzwyczajnych czy wyjątkowych w zapaści finansowej nie pozwalającej jej zapłacić opłatę adiacencką. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, na to, że w sytuacji ekonomiczno-życiowej skarżącej o żadnej zapaści finansowej nie ma mowy. Posiada ona stabilny stały dochód i majątek nieruchomy, nie dotknęło jej żadne nieszczęście, które pochłonęłoby środki finansowe w stopniu niepozwalającym na wykonanie obowiązku. Sam fakt powstania obowiązku zapłaty opłaty adiacenckiej świadczy o tym, że wnioskodawczyni posiada znaczny majątek w postaci nieruchomości. Bowiem to wzrost wartości nieruchomości wygenerował ten obowiązek. Nadto opłata adiacencka jest wynikiem czynności prawnych zainicjowanych przez samą skarżącą. Domagając się zatwierdzenia podziału nieruchomości na kilkanaście działek, powinna się ona liczyć z ewentualnym obowiązkiem uiszczenia opłaty.

Na powyższą decyzję B.W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej.

W ocenie skarżącej organy obu instancji nie oceniły sprawy wszechstronnie, a zebrany materiał dowodowy oceniły bez uwzględniania zasad doświadczenia życiowego i reguł prawidłowego rozumowania. Niedopuszczalne bowiem jest stanowisko organów, że fakt powstania obowiązku zapłaty opłaty adiacenckiej świadczy o tym, że posiada ona majątek w postaci nieruchomości i nie zasługuje na przyznanie ulgi spłacie przedmiotowego zobowiązania. Organy nie uwzględniły, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, niepełnosprawną, z minimalnym dochodem i bez możliwości dorobienia. Natomiast śmierć męża i konieczność spłacania jego długów są w ocenie skarżącej okolicznościami wyjątkowymi i nadzwyczajnymi na które nie miała ona wpływu, a które spowodowały sytuację w której zapłata odsetek za opóźnienie w zapłacie opłaty adiacenckiej jest niemożliwa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej P.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a).

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, co oznacza, że skarga podlega oddaleniu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy zasadnie odmówiły skarżącej umorzenia odsetek ustawowych od opłaty adiacenckiej ustalonej decyzją z dnia [...]r.

Jak wynika z akt sprawy B.W. pismem z dnia [...]r. wystąpiła do Burmistrza z wnioskiem o umorzenie odsetek od opłaty adiacenckiej, motywując swą prośbę trudną sytuacją finansową oraz złym stanem zdrowia.

Kwestię umorzenia zaległości podatkowych reguluje przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, w myśl którego, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Zawarte w § 1 cyt. przepisu sformułowanie "może" oznacza, że w każdym przypadku stosowna decyzja podjęta będzie w ramach uznania organu podatkowego. Ustawodawca zatem organowi pozostawił swobodę wyboru określonego rozwiązania, co oczywiście musi być odpowiednio przez ten organ uzasadnione. Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ podatkowy jest zobligowany do ustalenia, czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej.

Jednakże uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Sprowadza się ona w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s.14).

Wskazać należy, że "ważny interes podatnika" jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby, przy czym należy podkreślić, że nie może on być utożsamiany jedynie z koniecznością wystąpienia zdarzeń losowych niezależnych od woli i sposobu działania podatnika, jako bezwzględnym warunkiem udzielenia ulgi w każdym przypadku. Zauważyć też trzeba, że uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika prowadząc, bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość. Nie jest przy tym wystarczające samo subiektywne przeświadczenie

strony, iż taki właśnie jest jej interes w uzyskaniu ulgi, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne nie potwierdzają tego.

Natomiast kryterium "interesu publicznego" odwołuje się do wartości uniwersalnych, takich jak sprawiedliwość i równość wobec prawa; zaufanie do organów państwa, które skutkuje podporządkowaniem się narzuconym regułom postępowania. Przy jego ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

Organ zatem musi wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Przy czym, co należy podkreślić, ustalenie istnienia ww. przesłanek nie wiąże organu podatkowego. Organ może bowiem - w ramach swojego uznania – zadecydować o odmowie lub o umorzeniu zaległości podatkowych nawet wówczas, gdy istnieje np. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny".

Ocena, czy w konkretnej sprawie istnieją przesłanki udzielenia ulgi może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowe uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne. Uzasadnienie, szczególnie decyzji negatywnych dla strony, powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy z zachowaniem wyżej wymienionych zasad postępowania przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i finansową skarżącej i poddały ocenie racje, na które powoływała się skarżąca.

Sytuacja skarżącej nie została uznana przez organy jako szczególna i wyjątkowa, natomiast przedstawione przez skarżącą argumenty nie wskazywały, by okoliczności powstania przedmiotowej zaległości posiadały znamiona zdarzeń losowych, były nadzwyczajne i niezależne od sposobu postępowania. Skarżąca nie znajduje się w sytuacji, która mogłaby zagrażać jej egzystencji, uzyskuje ona stały dochód z tytułu emerytury w kwocie [...]zł oraz pomoc finansową od syna. Natomiast należy mieć również na uwadze, że skarżąca posiada nieruchomość, bowiem przyczyną powstania zaległości, był dokonany na jej wniosek podział nieruchomości na dziewiętnaście działek przeznaczonych na sprzedaż.

Zdaniem Sądu przeprowadzonej przez organ ocenie nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni ww. przepisu dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej i mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. W sytuacji, gdy organy wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem.

Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uwzględniania skargi oddalił ją na mocy art. 151 P.p.s.a.