Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1912/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153 i art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16 par. 1, art. 139 i art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie WSA Andrzej Góraj Adam Lipiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej odmowy wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego M. D. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] zwolnił [...] M.D. z zawodowej służby wojskowej i z dniem [...] maja 2005 r. przeniósł do rezerwy wskutek złożonej odmowy pełnienia służby na równorzędnym stanowisku.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] uchylił ww. rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP w części dotyczącej daty zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej, ustalając nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i z dniem [...] lipca 2005 r. przeniósł oficera do rezerwy.

Zainteresowany w dniu [...] lipca 2005 r. wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z wnioskiem o wypłatę jednorazowo z góry świadczenia pieniężnego w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, zgodnie z art. 96 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.).

Wypłaty przedmiotowego świadczenia Wojskowe Biuro Emerytalne w B. dokonało w dniu [...] sierpnia 2005 r. w formie przelewu na konto bankowe zainteresowanego.

Decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] M.D. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 marca 2006 r. o sygn. akt II SA/Wa 157/05 skargę oddalił. Od tego wyroku zainteresowany wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, który wyrokiem z dnia 21 maja 2007 r. o sygn. akt I OSK 1096/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę, wyrokiem z dnia 7 września 2007 r. o sygn. akt II SA/Wa 1143/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] oraz rozkaz personalny Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] marca 2005 r. nr [...].

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] przywrócił M.D. z dniem [...] października 2007 r. do zawodowej służby wojskowej w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym w O.

Zgodnie z rozkazem dziennym z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], oficer w dniu [...] grudnia 2007 r. objął obowiązki służbowe na stanowisku Szefa Sekcji Poboru i Uzupełnień w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym w O. O tym fakcie zainteresowany w dniu [...] listopada 2007 r. poinformował wojskowy organ emerytalny w B.

Następnie, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] zwolnił [...] M.D. z zawodowej służby wojskowej i z dniem [...] stycznia 2010 r. przeniósł oficera do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez żołnierza zawodowego.

W dniu [...] marca 2010 r. zainteresowany wystąpił do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z wnioskiem o wypłatę dwunastomiesięcznego świadczenia pieniężnego jednorazowo z góry, zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2008 r. nr 141, poz. 892 ze zm.), za okres od dnia [...] lutego 2010 r. do dnia [...] stycznia 2011 r. w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby.

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] przyznał zainteresowanemu świadczenie pieniężne w kwocie [...] zł brutto, pomniejszone o kwotę [...] zł świadczenia wypłaconego w dniu [...] sierpnia 2005 r. z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Od przedmiotowej decyzji M.D. wniósł odwołanie do Ministra Obrony Narodowej w części dotyczącej pomniejszenia przyznanego świadczenia pieniężnego o kwotę [...] zł, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), a także art. 103 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Rozpoznając powyższe odwołanie, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], stosując art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1, ust. 5 i ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 ze zm.), uchylił w całości decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] i orzekł o odmowie wypłaty jednorazowo świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł brutto z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że świadczenie pieniężne przewidziane w art. 95 pkt 1 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem art. 96 ust. 2-4 cyt. ustawy, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej 15 lat. Z opisu przebiegu służby M.D. wynika natomiast, że pełnił on zawodową służbę wojskową w dwóch okresach: od dnia [...] września 1978 r. do dnia [...] lipca 2005 r., tj. [...], następnie od dnia [...] listopada 2007 r. do dnia [...] stycznia 2010 r., tj. [...], zaś w okresie od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] listopada 2007 r. pozostawał żołnierzem rezerwy, tj. [...]. Wojskowe Biuro Emerytalne w B. w [...] r. wypłaciło zainteresowanemu z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej przedmiotowe świadczenie, jako przysługujące za pierwszy z okresów pełnienia zawodowej służby wojskowej, natomiast za drugi z okresów świadczenie pieniężne nie przysługuje, bowiem żołnierz nie pełnił w nim służby przez co najmniej 15 lat. W takim przypadku nie przysługuje również świadczenie uzupełniające, natomiast okresu pozostawania w rezerwie przez [...] nie można zaliczyć do okresu pełnienia nieprzerwanie zawodowej służby wojskowej.

Powyższą decyzję M.D. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 października 2010 r. o sygn. akt II SA/Wa 1269/10 stwierdził jej nieważność, wskazując, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż Minister Obrony Narodowej, jako organ odwoławczy, naruszuł zakaz reformationis in peius (art. 139 kpa), orzekając na niekorzyść strony. Decyzja organu I instancji przyznawała bowiem stronie świadczenie pieniężne przysługujące przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w wysokości [...] zł brutto, z tym że pomniejszone o kwotę świadczenia pieniężnego wypłaconego przez ten organ w dniu [...] sierpnia 2005 r. w wysokości [...] zł. Ponadto, w odwołaniu strona zaskarżyła decyzję organu I instancji nie w całości, lecz jedynie w części dotyczącej pomniejszenia przyznanego świadczenia pieniężnego o kwotę [...] zł, natomiast organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu wykroczył poza zakres zaskarżenia decyzji pierwszoinstancyjnej. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...] grudnia 2010 r.

Ponownie rozpoznając odwołanie M.D. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], mając za podstwę art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 i art. 139 kpa oraz art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1, ust. 5 i ust. 9 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wypłaty jednorazowo świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł brutto z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2010 r.

W motywach rozstrzygnięcia Minister Obrony Narodowej podał, że odwołujący nie spełnia podstawowego kryterium, jakim jest pełnienie służby wojskowej przez okres 15 lat, biorąc pod uwagę jego drugi okres pełnienia służby (od dnia [...] listopada 2007 r. do dnia [...] stycznia 2010 r.). Przedmiotowe świadczenie roczne przysługuje żołnierzowi, który pełnił służbę nieprzerwanie przez okres co najmniej 15 lat i nie można przyjąć, by świadczenie to przysługiwało po każdym zwolnieniu ze służby. Tym samym, brak jest podstaw do nabycia przez zainteresowanego prawa do uzupełnienia świadczenia wypłaconego w dniu [...] sierpnia 2005 r. Zatem nie może się ostać w obiegu prawnym decyzja Dyrektora WBE w B., która stanowi, że odwołujący nabył prawo do świadczenia pieniężnego w kwocie odpowiadającej różnicy kwoty świadczenia, ustalonej w odniesieniu do podstawy jego naliczenia na dzień ostatecznego zwolnienia ze służby, tj. na dzień [...] stycznia 2010 r., oraz kwoty świadczenia wypłaconego w dniu [...] sierpnia 2005 r., tj. kwoty [...] zł. Toteż, zdaniem organu, decyzja Dyrektora WBE w B. dotknięta jest szeregiem kwalifikowanych wad prawnych, w szczególności rażąco narusza art. 95 pkt 1 w związku z art. 19 i art. 72 ust. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, co umożliwia – w myśl art. 139 kpa – wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu [...] lutego 2011 r. i uzyskała przymiot ostateczności.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. M.D. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], wskazując na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w tym art. 16 § 1 kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 139 kpa. Podniósł, że w postępowaniu odwoławczym Minister uchylił decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] również w zakresie, w którym nie była ona objęta odwołaniem strony i korzystała z przymiotu ostateczności. Odwołanie bowiem dotyczyło jedynie pomniejszenia przyznanego świadczenia pieniężnego o kwotę [...] zł, co oznacza, że decyzja w niezaskarżonej części stała się ostateczna i czyniąca legalną wypłatę zrealizowaną w kwocie [...] zł. M.D. wyjaśnił jednocześnie, że Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. wytoczył przeciwko niemu powództwo o zapłatę kwoty [...] zł. Sprawa ta prowadzona jest przed Sądem Rejonowym w B. pod sygn. akt [...].

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając w oparciu o art. 157 § 2 i art. 141 § 1 kpa, wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...].

Następnie, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, stosując art. 157 § 1 i 2 w związku z art. 158 § 1 kpa, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przedmiotowa decyzja nie jest obarczona żadną z kwalifikowanych wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, w szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, że wydano ją z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ odwoławczy jest uprawniony do oceny prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją. Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Organ ten rozpoznaje więc sprawę, a nie odwołanie. Dlatego też, uznając, że decyzja Dyrektora WBE w B. dotknięta jest szeregiem kwalifikowanych wad prawnych, w szczególności rażąco narusza art. 95 pkt 1 w związku z art. 19 i art. 72 ust. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, Minister, działając na podstawie art. 139 kpa, uchylił ją w całości i orzekł na niekorzyść strony odwołującej się, odmawiając przyznania spornego świadczenia.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, M.D. uczynił ją przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając, że w postępowaniu odwoławczym (dotyczącym jedynie części decyzji) nie było podstaw do przyjęcia istnienia kwalifikowanych wad decyzji, które uzasadniałyby możliwość stosowania art. 139 kpa również do tej części decyzji, która odwołaniem nie została objęta. Jeśli organ dostrzegł podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora WBE w B. w niezaskarżonej części, to zobligowany był wszcząć z urzędu – równoległe do odwoławczego – odrębne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tego elementu decyzji, który nie został przez stronę zakwestionowany. Zdaniem zainteresowanego, świadczy to o wystąpieniu podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...].

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku i powołując się na argumenty poprzednio zaprezentowane.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję M.D. podniósł zarzut naruszenia art. 7, art. 15, art. 16 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, wskazując, że organ nieprawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wykracza poza przedmiot zaskarżenia, kwestionując tym samym tę część decyzji, która w chwili orzekania korzystała już z przymiotu ostateczności. Wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący poinformował także, że nieprawomocnym jeszcze wyrokiem z dnia [...] września 2012 r. o sygn. akt [...] powództwo Dyrektora WBE w B. zostało oddalone.

Udzielając odpowiedzi na skargę, Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty, jakich użył w podjętych w sprawie decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych, służących wzruszaniu decyzji ostatecznych. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych – art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych (tych, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub ustawach szczególnych.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 kpa. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem jego treści. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji może zapaść tylko w sytuacji, kiedy organ stwierdzi, że weryfikowana decyzja została podjęta w okolicznościach określonych w przepisie art. 156 § 1 kpa. Istotą postępowania nieważnościowego jest bowiem ustalenie, czy decyzja podlegająca weryfikacji obarczona jest jedną z kwalifikowanych wad. W postępowaniu tym bada się więc, czy przy wydaniu weryfikowanej decyzji popełniono tak ewidentne i poważne błędy, które wykluczają możliwość pozostawienia jej w obrocie prawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę M.D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], uchylającą w całości decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] i orzekającą o odmowie wypłaty jednorazowo świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł brutto z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2010 r., wyrokiem z dnia 29 października 2010 r. o sygn. akt II SA/Wa 1269/10 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, wskazując wówczas, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż Minister Obrony Narodowej, jako organ odwoławczy, naruszuł zakaz reformationis in peius (art. 139 kpa), orzekając na niekorzyść strony, wszak decyzja organu I instancji przyznawała stronie świadczenie pieniężne przysługujące przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w wysokości [...] zł brutto, z tym że pomniejszone o kwotę świadczenia pieniężnego wypłaconego przez ten organ w dniu [...] sierpnia 2005 r. w wysokości [...] zł. Ponadto, Sąd ten zwrócił także uwagę, że w odwołaniu strona zaskarżyła decyzję organu I instancji nie w całości, lecz jedynie w części dotyczącej pomniejszenia przyznanego świadczenia pieniężnego o kwotę [...] zł, natomiast organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu wykroczył poza zakres zaskarżenia decyzji pierwszoinstancyjnej. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 30 grudnia 2010 r. i pomimo zawartych w jego uzasadnieniu wskazań, Minister Obrony Narodowej, rozpoznając ponownie odwołanie strony, podjął tożsame rozstrzygnięcie w dniu [...] lutego 2011 r. nr [...], uchylając w całości decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] i orzekając o odmowie wypłaty jednorazowo świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł brutto z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2010 r.

Według treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei w myśl art. 170 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego ma zatem w przedmiocie rozstrzygnięcia powagę rzeczy osądzonej (art. 171 ww. ustawy), zaś ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu są dla organu wiążące, czego Minister Obrony Narodowej nie wziął pod uwagę, rozpoznając po wyroku WSA w Warszawie odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...].

WSA w Warszawie we wspomnianym wyroku nie tylko postawił zarzut rażącego naruszenia zakazu reformationis in peius (art. 139 kpa), ale także wskazał, że w odwołaniu strona zaskarżyła decyzję organu I instancji nie w całości, lecz jedynie w części dotyczącej pomniejszenia przyznanego świadczenia pieniężnego o kwotę [...] zł, natomiast organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu wykroczył poza zakres zaskarżenia decyzji pierwszoinstancyjnej. Takie procedowanie organu również należy kwalifikować w kategoriach rażącego naruszenia prawa, bowiem wykazuje ono cechy działania organu z urzędu, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jako że niezaskarżona część decyzji z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania staje się ostateczna i korzysta z ochrony na podstawie ww. art. 16 § 1 kpa. Uchylenie decyzji ostatecznej w zwykłym trybie zaskarżenia jest niedopuszczalne i stanowi przejaw rażącego naruszenia prawa, tym samym więc niedopuszczalnym jest również merytoryczne orzekanie przez organ odwoławczy wskutek takiego uchylenia, nawet jeżeli organ ten działałby w celu eliminowania kwalifikowanych wad decyzji, będąc w pełnym przekonaniu o zasadności stosowania art. 139 kpa.

Złożenie odwołania stanowi czynność procesową strony o charakterze dyspozytywnym, a zatem to strona decyduje, jaką część decyzji czyni przedmiotem odwołania, i kwestia ta ma podstawowe znaczenie prawne, i którą to kwestią organ w pierwszej kolejności winien się zająć. Organ odwoławczy nie może w zwykłym toku instancji z urzędu wykraczać poza granice wniesionego odwołania, w sposób dowolny rozszerzając zakres zaskarżenia, choćby w niezaskarżonej części decyzji dostrzegał kwalifikowane wady prawne, wszak te mogą być usuwane jedynie w sytuacji, gdy zakres wniesionego odwołania na to pozwala, jeśli zaś odwołanie ich nie obejmuje, wówczas właściwym trybem procedowania jest tryb stwierdzenia nieważności, jako tryb nadzwyczajny. Natomiast w przypadku istnienia wątpliwości co do tego, jaki zakres decyzji pierwszoinstancyjnej został objęty odwołaniem lub gdy strona błądzi w sferze swych zamierzeń, wówczas istnieją wszelkie podstawy ku temu, by wezwać ją do sprecyzowania odwołania, pouczając jednocześnie, stosownie do okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, o jej prawach i obowiązkach oraz o skutkach jej czynności i konsekwencjach ewentualnych zaniedbań (art. 9 kpa).

Przedstawione w rozważaniach powody świadczą o uchybieniach procesowych organu, które nie pozostają bez wpływu na wynik sprawy, dlatego też Sąd zdecydował o uchyleniu obu podjętych w sprawie decyzji, natomiast rozpoznając ponownie sprawę, Minister Obrony Narodowej winien uwzględnić poczynione przez Sąd wskazania i procedować zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Uznając zatem skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zasądził od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego M.D. kwotę 240 zł, tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i w związku z § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).