Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 689/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 4a, art. 26a ust. 1a1 pkt 3, art. 26 ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1, art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. kwotę 2 163 zł (dwa tysiące sto sześćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez G. sp. z o.o. w Z. (dalej: skarżąca, spółka lub strona) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: organ lub Prezes PFRON) z [...] lutego 2019 r. nr: [...] uchylająca decyzję własną z [...] sierpnia 2018 r. nr [...], w części dotyczącej grudnia 2013 r. (pkt I ppkt 13) i w tym zakresie orzekająca o konieczności zwrotu kwoty 1.016,40 zł. Organ zmienił także rozstrzygnięcie w zakresie oznaczenia pkt III na pkt II oraz utrzymał w mocy decyzję w pozostałym zakresie. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniach od [...] do [...] czerwca 2017 r., PFRON przeprowadził u strony kontrolę w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego dotyczącego spełniania warunków do otrzymywania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od października 2012 r. do maja 2016 r. Wynik tej kontroli ujęto w protokole z [...] czerwca 2017 r. i wykazał on określone nieprawidłowości m.in. związane z nieterminowym lub brakiem opłacania kosztów płacy (składki na ZUS i zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych). Wskazano także, że nieprawidłowości skutkują nienależnym pobraniem środków PFRON w łącznej kwocie 235.236,75 zł.

W związku z powyższym pismem z [...] listopada 2017 r. PFRON wezwał stronę do zwrotu ww. kwoty na podstawie art. 49e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) w terminie 3 m-cy. Ponadto wezwano stronę do przedłożenia wyciągów bankowych lub innych dokumentów potwierdzających daty wpływu na rachunek bankowy strony kwot dofinansowania przekazanych przez Fundusz za okresy sprawozdawcze: od października 2012 r. do maja 2016 r.

Pismem z [...] grudnia 2017 r. skarżąca poinformowała organ o sposobie wykonania zaleceń pokontrolnych.

W związku z brakiem zwrotu środków organ pismem z [...] marca 2018 r. zawiadomił skarżąca o wszczęciu postępowania w sprawie o zwrotu środków PFRON za okresy sprawozdawcze: od października 2012 r. do stycznia 2013 r., od kwietnia 2013 r. do marca 2015 r. oraz od maja 2015 r. do maja 2016 r. Wstępnie oszacowano kwotę do zwrotu w wysokości 232.409,62 zł.

Naczelnik urzędu Skarbowego w B. pismem z [...] kwietnia 2018 r. w odpowiedzi na pismo organu poinformował, że w związku z obowiązkiem bezwzględnego przestrzegania tajemnicy skarbowej, nie jest upoważniony do przekazania Funduszowi wyjaśnień w przedmiocie stanu rozliczeń skarżącej.

Pismami z [...],[...] marca, [...] maja 2018 r. Prezes PFRON zwracał się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o udzielenie informacji, czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP za okresy: od października 2012 r. do lutego 2013 r., od kwietnia 2013 r. do czerwca 2016 r.

W odpowiedzi na powyższe pismami z [...] marca, [...] kwietnia, [...] czerwca 2018 r. ZUS poinformował, że skarżąca opłaciła terminowo i w pełnej wysokości składki: na FUS za 05/2015 r.; na FUZ za okresy: 11/2012, 01/2013, 03-11/2013, 01/2014, 03-12/2014, 02-07/2015, 10/2015; na FP: 11/2012, 01-11/2013, 01/2014, 03-08/2014,10-12/2014, 02-07/2015,10/2015. ZUS wskazał także, że spółka posiada układ ratalny na: FUS za okres: 09-10/2015, 02-06/2016; FUZ za okres: 09/2015, 01-06/2016; FP za okres: 08/2012, 09/2015,11/2015-06/2016.

Dodatkowo Zakład poinformował, że skarżąca opłaciła nieterminowo należności składkowe za następujące okresy (deklaracje ZUS DRA): 11/2012 r. w dniu [...] kwietnia 2013 r., 12/2012 r. – [...] maja 2013 r., 02/2013 – [...] czerwca 2013 r., 05/2013 – [...] maja 2014 r., od 06/2013 do – 06/2014 - [...] sierpnia 2014 r., 07/2014 – [...] lipca 2015 r., 08/2014 – [...] lipca 2015 r., 09/2014 – [...] września 2015 r., 10/2014 – [...] września 2015 r., od 11/2014 do 03/205 – [... ]września 2015 r., 04/2015 – [...] września 2015 r., od 06/2015 do 07/2015 – [...] września 2015 r., 08/2015 - [...] października 2015 r., 09/2015 – [...] lipca 2017 r., 10/2015 – [...] czerwca 2017 r., 11/2015 – [...] lipca 2017 r., 12/2015 – [...] września 2017 r., 01/2016 – [...] stycznia 2018 r., 02/2016 – [...] lutego 2018 r., od 03/2016 do 06/2016 - nie zostały opłacone w pełnej wysokości.

Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od października 2012 r. do stycznia 2013 r., od kwietnia 2013 r. do marca 2015 r., maj 2015 r., od lipca 2015 r. do stycznia 2016 r., od marca 2016 r. do maja 2016 r. w łącznej wysokości 220.996,34 zł oraz umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe za okresy sprawozdawcze: czerwiec 2015 r. i luty 2016 r. W zakresie tego ostatniego rozstrzygnięcia organ wskazał, że z uwagi na dokonane wpłaty w dniach [...] kwietnia 2018 r. oraz [...] kwietnia 2018 r. w kwocie 19.500,50 zł oraz w związku z korektami wniosków Wn-D postanowił umorzyć postępowanie za okresy czerwiec 2015 r. oraz luty 2016 r.

W wyniku rozpoznania odwołania strony Prezes Zarządu PFRON decyzją z [...] lutego 2019 r. uchylił decyzję własną z [...] sierpnia 2018 r. w części dotyczącej grudnia 2013 r. (pkt I ppkt 13) i w tym zakresie orzekł o konieczności zwrotu kwoty 1.016,40 zł i zmienił rozstrzygnięcie w zakresie oznaczenia pkt III na pkt II oraz utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że ZUS pismem z [...] października 2018 r. w odpowiedzi na pismo organu ponownie potwierdził daty ostatecznych płatności należności składkowych związanych z kosztami pracy. ZUS natomiast w zakresie miesiąca sprawozdawczego styczeń 2016 r. (deklaracja ZUS za luty 2016) skorygował poprzednią informację i wskazał na datę [...] kwietnia 2018 r. jako datę ostatecznej zapłaty należności składkowych (FP i FGŚP). Podał także, że składki ZUS za miesiące sprawozdawcze kwiecień i maj 2016 r. (deklaracje ZUS za maj i czerwiec 2016 r.) spłacane są w ramach układu ratalnego.

Prezes PFRON wskazał, że według ustaleń kontrolujących pracodawca nie wypłacił wynagrodzenia dla M. G. i B. L. za miesiąc grudzień 2013 r. Skarżąca bowiem zarówno nie przekazała dokumentów wskazujących na wypłatę wynagrodzenia tych osób, jak również nie złożyła stosownej korekty wniosków Wn-D wraz z załącznikami INF-D-P. Dlatego też organ uznał, że strona nienależnie pobrała dofinansowanie do wynagrodzeń ww. pracowników, gdyż naruszyła art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

W zakresie okresów sprawozdawczych październik-listopad 2012 organ przytoczył treść art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu od 1 października 2012 r. i stwierdził, że warunkiem uznania, iż strona spełniła przesłanki do otrzymania dofinansowania za te okresy jest faktyczne i terminowe poniesienie miesięcznych kosztów płacy. Organ podkreślił, że z ustaleń kontrolujących i informacji ZUS wynika, że koszty płacy za te okresy strona opłaciła z uchybieniem terminów nakazujących zapłatę tych należności. Zauważył, że z analizy załączników INF-D-P do wniosków Wn-D wynika, iż wynagrodzenie płacone jest w miesiącu następnym za miesiąc, za który pracownik pobiera wynagrodzenie, wobec czego deklaracjom ZUS za okresy składkowe listopad 2012 r. i grudzień 2012 r. odpowiadają wnioski Wn-D za okresy sprawozdawcze: październik 2012 r. i listopad 2012 r. Organ ustalił, że składki za: październik 2012 r. (deklaracja ZUS DRA 11/2012) zostały opłacone: FUS w dniach [...] i [...] kwietnia 2013 r.; FUZ w dniu [...] grudnia 2012 r.; FP i FGŚP w dniu [...] grudnia 2012 r. Natomiast za listopad 2012 r. (deklaracja ZUS DRA 12/2012) FUS w dniach [...] kwietnia 2013 r., [...] maja 2013 r.; FUZ w dniu [...] stycznia 2013 r.; FP i FGŚP w dniu [...] stycznia 2013 r.

Organ przywołał treść art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm., dalej: usus) i stwierdził, że należności składkowe winny być uiszczone do 15-tego każdego m-ca za miesiąc ubiegły, co w sprawie nie miało miejsca. Dlatego też zdaniem Prezesa PFRON dofinansowanie za te okresy zostało w całości pobrane nienależnie.

W odniesieniu do pozostałych okresów organ przytoczył treść art. 26a ust. 1a1 pkt 3, ust. 1a2, ust. 11 pkt 1 oraz art. 49e ust. 1 i art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji i stwierdził, że skarżąca nieterminowo, tj. z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, opłaciła: 1) składki na poszczególne Fundusze do ZUS od wynagrodzeń za okresy: styczeń 2013 r., od kwietnia 2013 r. do listopada 2013 r. od stycznia 2014 r. do marca 2015 r., od maja 2015 r. do maja 2016 r., 2) zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od wynagrodzeń za okresy styczeń 2013 r., czerwiec 2015 r. oraz luty 2016 r.

Organ zauważył, że ZUS poinformował, iż strona zawarła umowę ratalną w odniesieniu do: FUS 09,10/2015, 02-06/2016; FUZ 09/2015, 01-06/2016;

FP i FGŚP 08/2012, 09,11,12/2015, 01-06/2016. Powyższe, jego zdaniem wskazuje, że doszło do uchybienia terminowi płatności składek, a zatem składki zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Prezes PFRON zauważył, że zasadą jest, iż wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, odrębnie na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Kolejność zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze oraz innych należności, do których poboru jest zobowiązany ZUS, jeżeli płatnik składek opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określało za okres objęty postępowaniem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 78, poz. 465, dalej: rozporządzenie). Organ zauważył, że w rozporządzeniu tym brak jest norm prawnych, czy też odniesienia do przyznania pierwszeństwa w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych. Zatem skoro na koncie płatnika za okresy objęte postępowaniem odnotowano niedopłaty, jak również zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Organ podkreślił, że pisma ZUS są dokumentami urzędowymi i dlatego też dowodom przedstawionym przez stronę w postaci deklaracji ZUS (za określone okresy) i potwierdzeniom przelewów organ odmówił waloru wiarygodności.

Dodatkowo Prezes PFRON wskazał, że z analizy wpłat wynika, iż wpłat należności składkowych za wskazane okresy dokonywano z uchybieniem 14-dniowego terminu, wynikającego z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, a także że wpłaty dokonane z uchybieniem terminu, przekroczyły wysokość 2% składek należnych za dany miesiąc (art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji). Jedynie w odniesieniu do miesiąca grudnia 2013 r. organ powołując się na art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji uznał, że kwota zapłacona z uchybieniem 14 dniowego terminu nie przekracza 2% (wynosi 30 zł) i dlatego też w tym zakresie skorygował decyzję pierwszoinstancyjną uwzględniając jednocześnie fakt, że strona nie przedstawiła dokumentów wskazujących na wypłatę wynagrodzenia dla M. G. i B. L.

Organ zaznaczył, że w wypadku pozostałych okresów strona nie usunęła nieprawidłowości za pomocą korekt wniosków i dlatego też stwierdził, że spółka pobrała nienależne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: styczeń 2013 r., od kwietnia 2013 r. do listopada 2013 r. od lutego 2014 r. do marca 2015 r., maj 2015 r. od lipca 2015 r. do stycznia 2016 r. oraz od marca 2016 r. do maja 2016 r.

Organ odwoławczy stwierdził, w zakresie składania korekt deklaracji ZUS w zakresie umów cywilnoprawnych, że płatnik składek, zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązany jest obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy za wszystkich ubezpieczonych. Płatnik składek nie składa odrębnej deklaracji rozliczeniowej za pracowników niepełnosprawnych ani pełnosprawnych oraz za osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne, wobec czego ma obowiązek dokonać zapłaty składek zgodnie z deklaracją. Jak wskazuje art. 4 pkt 1 usus ubezpieczonymi są osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych.

Pismem z [...] marca 2019 r. strona złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość lub uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

1) postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie:

a) art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) i w zw. z art. 45 a ust. 3a i art. 66 ustawy o rehabilitacji poprzez nieustalenie przez organ prawdy obiektywnej w oparciu o dowody w postaci imiennych dokumentów rozliczeniowych pracowników niepełnosprawnych złożonych przez spółkę do ZUS i odpowiadające im informacje INF-D-P złożone przez stronę do systemu SODiR prowadzonego przez organ oraz w postaci zaświadczenia ZUS z [...] listopada 2017 i oparcie rozstrzygnięcia o błędnie ustalony stan faktyczny w zakresie nieterminowości opłacenia składek ZUS oraz podatku dochodowego od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych,

b) art. 80 kpa w zw. z art. 11 i 77 § 1 kpa poprzez przekroczenie zasad oceny dowodów i oparcie orzeczenia na dowodach niemiarodajnych w sprawie, tj. zaświadczeniach ZUS o stanie rozliczeń całego konta spółki - płatnika, obejmującego wszystkich pracowników, w tym również pełnosprawnych, co oznacza także, że organ nie poczynił żadnych samodzielnych ustaleń,

2) prawa materialnego tj.:

a) art. 2 ust.4a w zw. z art. 26a ust. 1 a1 pkt 3 i z art. 49e ust.1 ustawy o rehabilitacji poprzez przeprowadzenie nieprawidłowej wykładni tych przepisów oraz art. 26a ust. 11 pkt 1 tej ustawy,

b) art. 26 a ust. 1 a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji w zw. z bezpodstawnym zastosowaniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r.

W uzasadnieniu strona rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes PFRON wniósł o oddalenie skargi.

Pismem procesowym z [...] września 2019 r. skarżąca, podtrzymując dotychczasową argumentację podniesioną w sprawie, rozszerzyła zakres zaskarżenia wskazany w skardze o dodatkowe zarzuty naruszenia przez PFRON prawa materialnego, jak również prawa procesowego. Skarżąca powołując wyrok TSUE z 5 marca 2019 r., C-349/17 podkreśliła, że należności za okresy grudzień 2012 r. – styczeń 2013 r, kwiecień 2013 r. – wrzesień 2014 r. uległy przedawnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z p. zm. - dalej: ppsa), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że organ administracji publicznej naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa.

Na wstępie wyjaśnić należy, ze zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.

Z treści art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., poz. 869, dalej jako: ufp), w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a nadanym mu ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych Dz. U. z 2017 r., poz. 659) wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.

W pkt 1-8 art. 60 ufp wskazano przykładowo, co stanowi niepodatkowe należności budżetowe i tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy termin "w szczególności" i dlatego też w ocenie sądu także środki przekazane stronie na mocy art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji i których następnie zwrotu zażądał Prezes Zarządu PFRON, na mocy art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji także stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajduje również art. 67 ust. 1 ufp zgodnie z którym: do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm., dalej: op).

Tym samym, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przy tym nie ulega wątpliwości, że z przepisu art. 70 § 1 op wynika, że zobowiązanie przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w tym przepisie upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października, sygn. akt FPS 8/03, ONSA 2004/1/7).

W niniejszej sprawie uznać należało, że odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 op polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona bezprawnie uzyskała pomoc. Zgodnie bowiem z art. 15 pkt 2 zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE L z 27 marca 1999 r. nr 83 s. 1, dalej: rozporządzenie 659/1999) okres przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi albo w charakterze pomocy indywidualnej, albo w ramach programu pomocowego. Podobnie tę kwestię reguluje obecnie obowiązujące rozporządzenie Rady (UE) nr 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE L z 24 września 2015 r. nr 248 s. 9, dalej: rozporządzenie 2015/1589) - patrz art. 17 ust. 2 zdanie pierwsze.

W tym miejscu należy wskazać, że dniem przyznania pomocy niezgodnej z prawem powinien być dzień faktycznej wypłaty pomocy. Złożenie wniosku o dofinansowanie daje jedynie potencjalną możliwość uzyskania pomocy. Strona uzyskuje rzeczywistą korzyść majątkową, w momencie otrzymania środków Funduszu, a nie w momencie złożenia kompletnego wniosku. Decydujące znaczenie ma wobec powyższego rzeczywiste, nie zaś potencjalne przyznanie pomocy. Zwrócił na to uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 8 grudnia 2011r., France Télécom SA przeciwko Unii Europejskiej, sygn. C-81/10/P, w którym stwierdził, że dla celów określenia terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 15 (rozporządzenia 659/1999 – treść tego przepisu odpowiada dyspozycji art. 17 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589), decydujące znaczenie ma okoliczność rzeczywistego przyznania pomocy (pkt 80). Z przepisu tego wynika, że dzień rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia odnosi się do dnia przyznania pomocy beneficjentowi, a nie do dnia przyjęcia systemu pomocy (pkt 81). W tym względzie określenie dnia przyznania pomocy może zmieniać się w zależności od charakteru rozpatrywanej pomocy. W przypadku wieloletniego systemu polegającego na okresowych wypłatach lub przyznawaniu korzyści dzień wydania aktu stanowiącego podstawę prawną pomocy i dzień rzeczywistego otrzymania wynikającej z niej korzyści przez przedsiębiorstwa może dzielić znaczny okres czasu. W takim wypadku dla celów obliczania terminu przedawnienia należy uważać, że pomoc zostaje udzielona beneficjentowi dopiero w dniu jej rzeczywistego przyznania (pkt 82). Podsumowując swoje wywody TSUE stanął na stanowisku, że w przypadku podatku płatnego corocznie, termin przedawnienia rozpoczynał się co roku w dniu, w którym należna stawała się wpłata podatnika z tytułu podatku (pkt: 83-86). W niniejszej sprawie, byłyby to poszczególne miesiące roku, w których strona składała wnioski o dofinansowanie. Z momentem otrzymania środków finansowych skarżący uzyskiwał przewagę nad konkurencją. Tym samym to wypłata dofinansowania rozpoczyna bieg terminu przedawnienia. Stąd też, w ocenie sądu okres przedawnienia należy liczyć od daty wydatkowania przez organ środków pomocy publicznej. Sąd wyjaśnia, że przepisy powołanego rozporządzenia odnoszą się do Komisji Europejskiej, jednakże na zasadzie lojalności wobec prawa unii europejskiej i wobec konieczności stosowania przepisów Ordynacji podatkowej nie wprost, a odpowiednio, to w ocenie sądu właśnie data wypłaty środków będzie każdorazowo miała wpływ na bieg 5 letniego okresu przedawnienia.

Przypomnieć trzeba, że zasadniczy spór w sprawie dotyczy dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od października 2012 r. do stycznia 2013 r., od kwietnia 2013 r. do marca 2015 r., maj 2015 r., od lipca 2015 r. do stycznia 2016 r., od marca 2016 r. do maja 2016 r. A więc część z powyższych należności uległaby już przedawnieniu i odnosi się to do środków Funduszu za okresy sprawozdawcze od października 2012 r. do stycznia 2013 r. oraz od kwietnia 2013 r. do października 2013 r., gdyż decyzja organu odwoławczego została wydana [...] lutego 2019 r. Pozostałe środki funduszu za kolejne sporne miesiące zostały wypłacone w okresie od stycznia 2014 do czerwca 2016 r., a więc stosując przepis art. 70 op odpowiednio uległyby one przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2019 r. i później.

Znaczny upływ czasu pomiędzy terminem w zakresie refundacji składki, a chwilą wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania wymaga zawsze rozważenia przez organ wydający ww. decyzję, czy termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki nie wygasł na skutek przedawnienia. Prezes PFRON powinien zawsze wyjaśnić z urzędu tę okoliczność, niezależnie od treści podnoszonych przez stronę zarzutów. Przedawnienie jest bowiem okolicznością obiektywną, zachodzącą na skutek upływu czasu, niezależną od woli stron i powodującą bezprzedmiotowość wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania.

W tym miejscu należy wskazać, że w aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego na zaistnienie okoliczności skutkujących zawieszeniem lub przerwaniem biegu przedawnienia.

W związku z niewyjaśnieniem przez organ czy termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki nie wygasł na skutek przedawnienia, ponownie rozpoznając sprawę organ ustali czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności skutkujące zawieszeniem względnie przerwaniem biegu przedawnienia, o których mowa w art. 70 op.

W razie ustalenia, że brak jest w przedmiotowej sprawie okoliczności skutkujących zawieszeniem, względnie przerwaniem biegu przedawnienia, organ ustosunkuje się do twierdzeń skarżącej, zawartych w piśmie procesowym z [...] września 2019 r. dotyczących przedawnienia roszczenia PFRON względem spółki z uwagi na upływ okresu przedawnienia i albo umorzy w określonym zakresie postępowanie administracyjne wobec strony, albo wyjaśni - biorąc pod uwagę stanowisko sądu – dlaczego pomimo zastosowania w sprawie odpowiednio przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, umorzenie nie jest możliwe.

Sąd podkreśla również, że przepisy rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej określają, że pomoc uznana w decyzji Komisji Europejskiej za niezgodną z prawem podlega zwrotowi, wraz z odsetkami od dnia jej udzielenia, a uprawnienia Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają 10-letniemu okresowi przedawnienia. Innymi słowy, Komisja może dochodzić zwrotu niezgodnie z prawem przyznanej pomocy w terminie 10 lat od jej udzielenia. Przepisy te dotyczą jednak tylko zwrotu pomocy nakazanego przez Komisję Europejską.

W stosunku do postępowań dotyczących zwrotu pomocy, prowadzonych przed organami krajowymi, obowiązują przepisy prawa polskiego, tj. okres przedawnienia w omawianym przypadku należy liczyć zgodnie z art. 70 op. Natomiast dziesięcioletni okres przedawnienia odnosi się wyłącznie do okresu, w jakim Komisja może nakazać zwrot pomocy udzielonej niezgodnie z prawem, stosownie do procedury określonej w rozporządzeniu Rady (UE) 2015/1589. Z ustalenia dziesięcioletniego okresu przedawnienia wynika obowiązek przechowywania przez państwa członkowskie (podmioty udzielające pomocy) dokumentów związanych z udzieleniem pomocy przez okres 10 lat, na wypadek kontroli Komisji.

Sąd zauważa również, że powyższy pogląd jest zbieżny ze stanowiskiem tutejszego sądu zaprezentowanym w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 376/19, wyrok z dnia 10 lipca 2019 r., V SA/Wa 568/19, wyrok z 25 września 2019 r., gdzie zaznaczono, że wyrok TSUE z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17 Eesti Pagar potwierdza, iż w zakresie terminu przedawnienia żądanych należności należy stosować termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe, a do kwestii przedawnienia należności nie ma zastosowania przepis prawa unijnego tj. art. 15 Rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE.

Podobne stanowisko zajęły składy orzekające w orzeczeniach z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 349/19 oraz V SA/Wa 508/19.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezes PFRON uwzględni zatem przedstawioną w niniejszym wyroku ocenę prawną odnoszącą się do okresów sprawozdawczych od października 2012 r. do stycznia 2013 r. oraz od kwietnia 2013 r. do października 2013r.

Sąd także podziela, co do zasady, stanowisko skarżącej spółki, że przepisy odnoszące się do ponoszenia kosztów płacy odnoszą się tylko do pracowników niepełnosprawnych.

Sąd zauważa, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014), które wskazuje w art. 2 pkt 28, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ten pogląd nie jest kwestionowany (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12; z 25 lutego 2015r., sygn. akt II GSK 464/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3594/15).

W tym miejscu sąd wyjaśnia, że rozważań w sprawie dokonywał na podstawie rozporządzenia 651/2014, jednakże poprzednio obowiązujące rozporządzenie, tj. rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.Urz. WE L z 9 sierpnia 2008 r., nr 214, s. 3 ze zm., dalej rozporządzenie 800/2008) mające zastosowanie do części należności, zawiera analogiczne przepisy do rozporządzenia obecnie obowiązującego.

Pomoc dotyczy zatem pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych.

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, zwane dalej "miesięcznym dofinansowaniem", przysługuje w kwocie: 1) 1.800 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności; 2) 1.125 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; 3) 450 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. W myśl bowiem art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.

Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 (por. także art. 41 ust. 1 rozporządzenia 800/2008) wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).

Rozporządzenie 651/2104 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w art. 2 pkt 3 (por. art. 2 pkt 20 rozporządzenia 800/2008) i wg tego przepisu pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.

Zgodnie z art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 (por. art. 41 ust. 2 rozporządzenia 800/2008) intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych. Z kolei koszty kwalifikowalne to koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego (art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014, por. art. 41 ust. 3 rozporządzenia 800/2008).

Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samym, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.

Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

W art. 26 a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 (por. art. 41 ust. 2 rozporządzenia 800/2008).

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych i zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2019 r. poz. 1387 ze zm.) płatnicy, o których mowa w art. 31 i art. 33-35, przekazują, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, kwoty pobranych zaliczek na podatek w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki (...).

Natomiast jak stanowi art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z cytowanym art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego (por. art. 41 ust. 3 rozporządzenia 800/2008). Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Zasadnie zatem skarżąca stwierdza, że nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Sąd wyjaśnia, że rola Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji). Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. W tym miejscu trzeba także zauważyć, że w odniesieniu do wypłaty wynagrodzeń organ dokonywał ustaleń, tylko w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich pracowników w tym pełnosprawnych. Tym samym, sam Prezes PFRON jest niekonsekwentny w swoich ustaleniach, gdyż jako koszty płacy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne traktuje składki na ubezpieczenia społeczne na wszystkich pracowników, a nie tylko pracowników niepełnosprawnych. Natomiast w odniesieniu do wynagrodzeń, które także są kosztami pracy takich ustaleń dokonuje tylko w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych.

Słusznie Prezes PFRON wskazuje, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2008 r. nr 78 poz. 465, dalej rozporządzenie) określa co do zasady konkretny sposób zaliczania wpłat na poszczególne fundusze. Jednakże nie jest to jedyny akt, gdyż ZUS w zakresie rozliczania składek na mocy art. 31 usus ma obowiązek odpowiednio stosować np. art. 62 § 1 op wskazujący na inny odmienny od rozporządzenia sposób rozliczania składek (zobowiązany sam może wskazać konkretny sposób zaliczenia tych składek). Co więcej organ w swoich rozważaniach zupełnie pomija kwestię związaną z korektami deklaracji składkowych, które w życiu gospodarczym mają miejsce i nie zawsze wynikają z woli pracodawcy. Korekty natomiast powodują kolejne zagadnienie, bowiem ZUS ponownie przelicza należności składkowe dla wszystkich pracowników.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie sądu stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo trzeba wskazać, że istotnie z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, że funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i niema możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych (a nie wszystkich pracowników) ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in, kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP, zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wynagrodzenia. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje.

Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie organ kilkakrotnie zwracał się do ZUS o udzielenie informacji czy strona terminowo i w całości opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne za sporne miesiące. ZUS w odpowiedzi na zapytania informował, że strona za wskazane miesiące nie opłaciła, bądź nie opłaciła w należności składkowych w wymaganym terminie (ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych). Sąd stwierdza, że istotnie dowód przedstawiony przez ZUS ma walor dokumentu urzędowego, jednakże jak każdy dowód podlega ocenie przez gospodarza postępowania, w tym wypadku przez Prezesa PFRON i w wypadku, gdy treść dowodu w sposób niepełny odzwierciedla stan faktyczny, alby też temu dowodowi przeczą inne dowody, także z dokumentów (np. przedstawione przez stronę), to organ winien dokonać ich oceny i ewentualnie wyjaśnić powody rozbieżności oraz je przedstawić w decyzji.

Strona w sprawie wskazuje (patrz wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy), że wobec pracowników niepełnosprawnych, na których uzyskano dofinansowania za sporne okresy sprawozdawcze nie posiada zaległości. Co więcej już w zastrzeżeniach do protokołu kontroli (karta 495 akt adm.) wskazywała, że na dzień nabycia prawa do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie posiadała żadnych opóźnień, a dopiero opóźnienia w zapłacie składek były spowodowane korektami deklaracji. Skarżąca powoływała się na deklaracje ZUS DRA za określone miesiące wraz z potwierdzeniem przelewów, a także zaświadczenie ZUS Oddział w B. z [...] listopada 2017 r. o sposobie rozliczenia nadpłaty w ZUS za 2007 r. Kwestionowała także ustalenia dokonane przez PFRON w Oddziale ZUS w P., wg skarżącej niewłaściwym dla jej siedziby. Organ natomiast rozpoznając sprawę dokumenty te zupełnie pominął, w ogóle nie odniósł się do zarzutów skarżącej (dotyczących korekt, istnienia nadpłaty w ZUS i dokonania ustaleń w nieprawidłowym Oddziale ZUS) i oparł się jedynie na informacjach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie ustalając czy strona rzeczywiście pierwotnie uiściła należności składakowe w wymaganym terminie i wysokości, a późniejsze niedopłaty były np. konsekwencją złożenia korekt, które dotyczyły pracowników pełnosprawnych.

W związku z powyższym sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie globalnie w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony sądu (a także uniemożliwiający polemikę ze strony spółki). W zaskarżonej decyzji tego zabrakło. Zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu skarżąca spółka (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Innymi słowy organ winien uzyskać dowód i go przedstawić w decyzji wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione po wymaganym terminie. Dowodem takim powinna być informacja o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób, do wynagrodzenia której zostało przez PFRON wypłacone dofinansowanie. Organ także, zgodnie z obowiązującym zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji powinien odnieść się do wyjaśnień skarżącej i przedstawianych przez nią dowodów, które w ocenie strony skarżącej prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń. Skoro strona wskazuje i załącza dowody, które w jej ocenie potwierdzają, że w pierwotnym terminie uregulowała całość należności składkowych wynikający ze złożonych deklaracji (i posiada nadpłatę w ZUS), to rolą organu będzie jednoznaczne ustalenie i przedstawienie stanowiska w decyzji skąd w takim przypadku pojawiły się niedopłaty na indywidulanych kontach pracownika niepełnosprawnego. Powyższe pozwoli na kontrolę przez sąd przyjętego stanowiska, a także umożliwi stronie polemikę z ustaleniami. Natomiast wobec braku takich ustaleń i przedstawienia ich w decyzji, a także wobec nieprawidłowej wykładni pojęcia "kosztów płacy" przedstawionej w odpowiedzi na skargę, to sąd nie jest w stanie dokonać kontroli zaskarżonej decyzji. W tym miejscu sąd wskazuje, że przyjął, iż organ w decyzji zastosował nieprawidłową wykładnię. Przyjęcie takiej tezy było uzasadnione tym, że organ w decyzji nie dokonywał jakiejkolwiek wykładni tego pojęcia i dopiero w odpowiedzi na skargę dokonał wykładni pojęcia kosztów płacy przyjętej w zaskarżonej decyzji. Tym samym umożliwiło to sądowi kontrolę w tym zakresie decyzji, która to kontrola ujawniła w tym zakresie nieprawidłowości.

Mając powyższe na względzie w ocenie sądu w sprawie organ także naruszył przepisy materialne (ar. 2 ust. 4a w zw. z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji), gdyż dokonał nieprawidłowej wykładni pojęcia koszty płacy, a także naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę wskazaną oceną związaną przede wszystkim z interpretacją pojęcia koszty płacy. Ustali i jeżeli taki fakt będzie miał miejsce przedstawi w zaskarżonej decyzji informację o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób. Odniesie się także do stawianych przez stronę zarzutów i złożonych dokumentów.

Na zakończenie sąd także zauważa, że PFRON w decyzji pierwszoinstancyjnej nakazała zwrot w terminie 14 dni od otrzymania decyzji środków funduszu. Jednakże co do terminu czternastodniowego Prezes PFRON nie podał żadnej podstawy prawnej wskazującej na 14-dniowy termin zwrotu środków. Co więcej z przepisów ustawy o rehabilitacji nie wynika, aby elementem koniecznym decyzji było wskazanie terminu zwrotu środków. Żaden bowiem z przepisów ustawy o rehabilitacji, nie wskazuje na konieczność określenia terminu zwrotu środków.

W tym stanie rzeczy, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) oraz art. 200 ppsa, orzekł jak w sentencji. Na wysokość zasądzonych kosztów składał się wpis stosunkowy od skargi 2.163 zł.