Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 247/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity
article: art. 206, art. 207 ust. 1 pkt 3.
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) sędzia WSA Zofia Skrzynecka Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015r. sprawy ze skargi A. B., T. G.– Spółki A na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]", "[...]" w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację projektu oddala skargę


UZASADNIENIE

A. B., T. G. – A. s.c. z siedzibą w E. wniosła skargę na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację projektu.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 31.05.2010r. została zawarta umowa nr "[...]" o dofinansowanie projektu pn. Wprowadzenie e-usług celem dywersyfikacji i informatyzacji działalności przedsiębiorstwa A. s.c. w E., (dalej "projekt"), pomiędzy A. B. prowadzącą działalność gospodarczą w E. przy ul. S. 56, i T.G. prowadzącą działalność gospodarczą również pod tym samym adresem, oraz prowadzącymi wspólnie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą A. s.c. przy ul. K. 23, w E., (dalej "Beneficjent"), a Województwem reprezentowanym przez Zarząd Województwa, pełniącym funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym "[...]" na lata 2007-2013 (dalej "Instytucja Zarządzająca"). Do przedmiotowej umowy zawarto aneksy z 29.11.2010r., 28.12.2010r. i 26.03.2013r..

W wyniku kontroli realizacji projektu przeprowadzonej w dniu 14.10.2013r. przez Zespół Kontrolujący IZ, część wydatków uznano za niekwalifikowalne, z powodu naruszenia postanowień umowy oraz przepisów prawa budowlanego. Instytucja Zarządzająca wezwała Beneficjenta pismem z 20.02.2014r. do zwrotu środków, a po bezskutecznym upływie terminu, wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w decyzji z dnia "[...]" nr "[...]", wydanej na podstawie art. 207 ust.1 pkt 2 i 3,i ust.9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U z 2013r. poz 885 ze zm.) zwanej dalej "u.f.p.", art. 26 ust.1 pkt1 i 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ( j.t. Dz. U. z 2009r.Nr 84, poz. 712 ze zm.) zwanej dalej "u.z.p.p.r.", art.104 i art.107 k.p.a. oraz art. 46 ust.2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa ( j.t. Dz.U z 2013r. poz.596,ze zm.) Instytucja Zarządzająca zobowiązała solidarnie A. B. i T. Gr., prowadzących wspólnie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej ( dalej Beneficjent) do zwrotu części środków w kwocie 109 432, 48zł wraz z należnymi odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przy realizacji projektu doszło do naruszenia:

– § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie, polegającego na zakupieniu usługi wykonania adaptacji pomieszczeń od podmiotu, z którym Beneficjent posiada powiązania osobiste, wbrew zakazowi dokonywania takich transakcji, zawartemu w treści ww. postanowienia umowy.

– art. 28 prawa budowlanego, polegającego na wykonaniu robót budowlanych obejmujących prace demontażowe, wykończenie pokoi i holu, pomieszczeń socjalnych, WC, robót sanitarnych, klimatyzacji, wentylacji grawitacyjnej oraz robót elektrycznych bez wymaganych pozwoleń na budowę.

Organ uznał, że powyższe doprowadziło w konsekwencji do wypełnienia dyspozycji normy określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. Szczegółowy opis naruszeń organ przedstawił na str. 4-9 decyzji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Beneficjent zarzucił decyzji naruszenie:

1. art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 w zw. z art. 184 ust. 1 ufp przez błędne przyjęcie, że zakup robót i materiałów budowlanych na adaptację pomieszczeń został wykonany z naruszeniem procedur, a środki pobrane przez strony podlegają zwrotowi w części określonej w zaskarżonej decyzji,

2. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne ustalenie, iż roboty adaptacyjne w lokalu położonym w E. przy ul. S. 56 zostały wykonane po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie lokalu, pomimo że przeciwny wniosek wynika z pism Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w E. (dalej PINB) z 02.07.2014r. oraz 18.08.2014r.,

3. art. 28 w zw. z art. 3 pkt 7 prawa budowlanego przez błędne uznanie, że prace adaptacyjne wymagały pozwolenia na budowę,

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1, 76 § 3, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 85 § 1 oraz 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów w postaci zeznań świadków, oświadczeń dołączonych do pism strony z 13 i 15 maja 2014r., oględzin lokalu przy ul. S. 56 w E. oraz przesłuchania stron, mimo, że okoliczności będące przedmiotem tych dowodów miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

5. art. 107 § 3 k.p.a. przez niepodanie podstawy prawnej nieprzeprowadzenia dowodów, niewyjaśnienie dlaczego organ I instancji nie dał wiary oświadczeniom zawartym w pismach PINB z 02.07.2014r. i 18.08.2014r., niewskazanie podstawy prawnej, w oparciu o którą organ ten uznał prace adaptacyjne za roboty budowlane wymagające pozwolenia na budowę,

6. art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11.07.2006r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (dalej rozporządzenie 1083) przez brak ustalenia, czy strony naruszyły przepisy prawa wspólnotowego oraz czy naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, skutkujące wadliwym dokonaniem korekty finansowej przez zobowiązanie stron do zwrotu dofinansowania.

Beneficjent wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu części środków pieniężnych.

Zarząd Województwa decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]".

W jej uzasadnieniu, odnosząc się kolejno do zarzutów przedstawionych w odwołaniu. stwierdził, że:

Organ podtrzymał swoje stanowisko, iż wypełniono dyspozycję normy art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. Podał, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Za chybiony uznał zarzut strony, iż nie doszło do naruszenia zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Strona naruszyła § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie w postępowaniu ofertowym w przedmiocie zakupu robót i materiałów budowlanych - adaptacja pomieszczeń na potrzeby e-usług księgowych. W ocenie Instytucji Zarządzającej bezsporne są ustalenia dokonane w I instancji, że wspólnikiem spółki cywilnej B., której ofertę wybrano jako najkorzystniejszą, jest R. B. będący mężem A. B. wspólnika spółki cywilnej A.. Zawarte w wyżej wymienionym postanowieniu umowy ograniczenie możliwości nabywania towarów i usług od konkretnych podmiotów wiąże się z występowaniem określonej kategorii powiązań pomiędzy Beneficjentem a innym podmiotem. Zgodnie z § 10 ust. 9, Beneficjentowi nie wolno nabywać jakichkolwiek towarów, usług, dóbr niematerialnych oraz rzeczy ruchomych i nieruchomości od podmiotów, z którymi posiada powiązanie osobiste, tj. małżonka, rodziców, teściów, zstępnych lub organizacyjne (...). Powyższy zapis umowy o dofinansowanie wiąże Beneficjenta w sposób bezwzględny, i nie mają tu znaczenia podnoszone zależności i powiązania finansowe pomiędzy małżonkami, jak również kondycja związku małżeńskiego, na którą powołuje się strona pisząc: "(...) małżeństwo A. i R. B. przeżywało kryzys i mieszkali oddzielnie". Nie ma też znaczenia który ze wspólników spółki cywilnej dokonuje czynności faktycznych i prawnych, bowiem każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki, o czym stanowi art. 866 kodeksu cywilnego. Skutki prawne czynności podejmowanych w zakresie reprezentowania spółki powstają po stronie wszystkich wspólników łącznie. Nabyte prawa wchodzą w skład majątku wspólnego, zaś zaciągnięte zobowiązania są wspólnymi zobowiązaniami wszystkich wspólników, za które odpowiadają solidarnie.

Organ wskazał, że Beneficjent bezsprzecznie przy realizacji projektu naruszył procedury określone w art. 184 u.f.p. Powołał się na art. 17 ust. 1a, art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9.01.2014r., sygn. akt II GSK 1546/12 i z 19.06.2012r., sygn. akt II GSK 732/11, WSA w Olsztynie z 21.03.2013r., sygn. I SA/Ol 93/13, wyroki NSA z 30 marca 2010r., sygn. akt II GSK 314/10; z 4 sierpnia 2010r., sygn. akt II GSK 797/10, z 20 października 2010r., sygn. akt II GSK 1110/10, jak też komentarz Ludmiły Lipiec-Warzechy do art. 207 u.f.p., Lex Omega, w zakresie środków pobranych nienależnie – odnośnie do pojęcia wyrażenia " procedury".

Powołał się także na § 1 pkt 43 umowy o dofinansowanie wskazując, że koszt poniesiony na nabycie usług budowlanych od podmiotu powiązanego stanowi wydatek niekwalifikowalny, ponieważ narusza zasady określone przez Instytucję Zarządzającą w § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie.

Instytucja Zarządzająca, odmiennie, niż to przyjęto w decyzji wydanej w I instancji, uznała, że wykonie prac adaptacyjnych w lokalu nabytym w ramach realizacji projektu zostało wykonane zgodnie z obowiązującym prawem budowlanym. Podstawę do takiego wniosku stanowił dowód pozyskany w toku postępowania odwoławczego tj. załącznik do pisma PINB z 27.11.2014r. - zawierający kopię rysunku z naniesionymi zmianami, który został dołączony do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie lokalu. Na podstawie dokumentacji PINB organ uznał, że prace adaptacyjne w postaci prac demontażowych, prac wykończeniowych pokoi i holu, prac wykończeniowych pomieszczenia socjalnego i WC, robót sanitarnych, klimatyzacji, wentylacji grawitacyjnej, robót elektrycznych, rozebrania i budowy ścianek działowych - zostały wykonane zgodnie z art. 28 i 36a prawa budowlanego, w oparciu o decyzję - pozwolenie na budowę nr "[...]" z 27.05.2009r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, do której zostały sporządzone rysunki zamienne, wchodzące w skład zatwierdzonego projektu budowlanego.

Organ podkreślił, że naruszenie przez Beneficjenta § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie poprzez zakupienie usługi wykonania adaptacji pomieszczeń od podmiotu, z którym posiada powiązania osobiste, obejmuje ten sam zakres wydatków niekwalifikowanych (ten sam koszt) co objętych zarzutem, od którego organ odwoławczy odstąpił, mianowicie naruszenia art. 28 prawa budowlanego. Wobec tego przyjęcie przez organ, że wykonanie prac adaptacyjnych nastąpiło zgodnie z prawem budowlanym, nie wpływa na wysokość wydatków niekwalifikowalnych, z uwagi na ich poniesienie z naruszeniem warunków umowy o dofinansowanie. Organ wyjaśnił, że kwota do zwrotu określona w zaskarżonej decyzji pozostaje bez zmian.

Instytucja Zarządzająca za nieuzasadnione uznała zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1, 76 § 3, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 85 § 1, 86, 107 § 3 k.p.a.

Wskazała, że w sprawie dokonano w sposób wnikliwy analizy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. W uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji wyczerpująco wyjaśniono podstawy prawne oraz wskazano fakty, na podstawie których podjęto rozstrzygnięcie. Organ odniósł się do wszelkich uwag Beneficjenta. Ponadto na każdym etapie prowadzonego postępowania informował pisemnie stronę o wszelkich okolicznościach mających wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy oraz dokonywał stosowanych pouczeń zawartych w treści pism wysyłanych do Beneficjenta. W ocenie organu ponownie rozpatrującego sprawę nie pozostały żadne fakty wymagające przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Dowody, o których przeprowadzenie wniosła strona, nie były istotne i nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Organ kilkukrotnie występował do PINB o dokumenty mające stanowić dowód w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, dotyczącym ustalenia kwestii naruszenia przez stronę art. 28 prawa budowlanego. Przy czym wniosek o przeprowadzenie powyższych dowodów nie zasługuje również na uwzględnienie w postępowaniu odwoławczym ze względu na odstąpienie od zarzutu naruszenia przez Beneficjenta art. 28 prawa budowlanego.

Ustosunkowując się do twierdzenia strony, iż organ w żaden sposób nie wyjaśnił jak działanie Beneficjenta wpłynęło na budżet Unii Europejskiej, a tym bardziej nie wykazał, by przyniosło szkodę w tym budżecie Instytucja Zarządzająca podkreśliła, że postępowanie administracyjne nie było prowadzone w przedmiocie ustalenia i nałożenia korekty (stwierdzenia nieprawidłowości). Toczyło się ono na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p, tj. w przedmiocie zwrotu środków. Organ był obowiązany stwierdzić czy ustalony przez niego stan faktyczny wypełnia przesłanki określone w ww. przepisie. Przy czym art. 207 ust. 1 u.f.p nie stanowi o kwestii wystąpienia nieprawidłowości, szkody bądź jej miarkowania. Powodem zwrotu części dofinansowania przez stronę jest ustalenie, iż doszło do naruszenia postanowień umowy o dofinansowanie, a tym samym procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p oraz pobrania środków w sposób nienależny, co swoim zakresem wypełniło przesłanki art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. Za procedury, oprócz norm prawa krajowego i międzynarodowego, należy uznać postanowienia umowy o dofinansowanie oraz wytyczne Instytucji Zarządzającej, które regulują proces realizacji projektu. Stanowisko takie zostało wyrażone w wyroku WSA w Olsztynie z 21.03.2013r., sygn. akt I SA/Ol 93/13 (i WSA w Bydgoszczy w wyroku z 10.09.2013r., sygn. akt I SA/Bd 603/12). Naruszenie przepisów umowy o dofinansowanie rozumiane jako naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 9.01.2014r., sygn. akt II GSK 1546/12 i z 19.06.2012r., sygn. akt II GSK 732/11.

Odnośnie uzasadnienia prawnego organ wyjaśnił, że materialną podstawę zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich stanowią przepisy art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p.

Organ podsumował, że bezsprzecznie Beneficjent w ramach kategorii wydatku: zakup robót i materiałów budowlanych - adaptacja pomieszczeń na potrzeby e-usług księgowych (wg kosztorysu ofertowego) - naruszył § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie, a tym samym została wypełniona dyspozycja normy wskazanej w art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. Jednocześnie organ odstąpił od zarzutu naruszenia art. 28 prawa budowlanego, tj. wykonania robót budowlanych obejmujących prace adaptacyjne bez wymaganych pozwoleń na budowę. Jednakże podkreślił, że z uwagi na tożsamość wydatków niekwalifikowanych w obu przypadkach, kwota zwrotu pozostaje bez zmian. Powyższe uprawniało Instytucję Zarządzającą do żądania zwrotu części dofinansowania wraz z odsetkami zgodnie z decyzją z "[...]" nr "[...]" .

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. B. i T. G., prowadzące wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą A. s.c., reprezentowane przez adwokata, wniosły o uchylenie decyzji wydanej w I i II instancji, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał przyjęcie, że strona poprzez zakupienie usługi wykonania adaptacji pomieszczeń od podmiotu - firmy B. s.c. z siedzibą w E. naruszyła zasadę przejrzystości wydatkowania środków publicznych, uczciwej konkurencji i równości szans, poprzez co doszło do wykorzystania środków przez stronę z naruszeniem obowiązujących procedur,

2. art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 w zw. z art. 184 u.f.p. poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż zakup robót i materiałów budowlanych na adaptację pomieszczeń został wykonany z naruszeniem procedur, a środki w łącznej kwocie 109.432,48 zł podlegają zwrotowi,

3. naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż kwota 109.432,48 zł została pobrana przez stronę nienależnie,

4. naruszenie art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 86 k.p.a. poprzez wydanie przez organ decyzji w oparciu o niepełny oraz wybiórczy materiał dowodowy pomimo zgłaszanych przez stronę wniosków, a mianowicie:

a. nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z zeznań zawnioskowanych przez stronę w toku postępowania świadków to jest R. B., M. B., G. B., J. B. na okoliczność ustalenia negocjacji z firmą C. w sprawie adaptacji pomieszczeń i zachowania przez stronę w toku postępowania w tym przedmiocie przy jednoczesnym zachowaniu zasad konkurencyjności, obiektywizmu oraz bezstronności w wyborze oferenta,

b. nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z przesłuchania stron na okoliczności jak w punkcie powyżej, pomimo faktu, iż okoliczności będące przedmiotem wskazanego dowodu miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

5. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa i zinterpretowanie przepisów bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej.

W treści skargi podniesiono, że skarżące nie były zobligowane przy wyborze wykonawcy do stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, gdyż nie spełniały przesłanek o których mowa w art. 3 ustawy. W tej sytuacji należało przy wyborze oferty bezwzględnie stosować obowiązujące na wspólnotowym jednolitym rynku europejskim zasady wynikające wprost z przepisów Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. Zasady te obejmują w szczególności: (1) zakaz dyskryminacji za względu na przynależność państwową (art. 18 TFUE); (2) swobodny przepływ towarów (art. 28 i następne TFUE); (3) swobodę prowadzenia działalności gospodarczej (art. 48 i następne TFUE); (4) swobodę świadczenia usług (art. 56 i następne TFUE); (5) przejrzystość, upublicznienie informacji i ofert, proporcjonalność i wzajemne uznawanie (Komunikat Komisji Europejskiej dotyczącym prawa wspólnotowego obowiązującego w dziedzinie udzielania zamówień, które nie są lub są jedynie częściowo objęte dyrektywami w sprawie zamówień publicznych (2006/C 179/02). Autor skargi przedstawił definicje przestrzegania zasad: konkurencyjności i jawności, równości, przejrzystości, bezstronności i obiektywności (konflikt interesu).

Na tym tle wyjaśniono, że w procesie zakwestionowanego przez organ wyboru oferty, skoro jednym ze wspólników firmy B. s.c z najkorzystniejszą ofertą był mąż skarżącej, skarżące podjęły w pierwszej kolejności negocjacje z firmą C. J. B. celem ustalenia, czy firma ta może obniżyć swoją ofertę co najmniej do kwoty oferowanej przez B. s.c.. Właściciel firmy J. B. został poinformowany przez skarżące o takim stanie rzeczy i wiedział na jakich warunkach otrzyma zlecenie. Pytany podmiot nie wyraził zgody na obniżenie ceny, wobec czego skarżące wybrały ofertę firmy B. s.c. W ocenie skarżących w tak przeprowadzonej procedurze wyboru ofert próżno doszukiwać się naruszenia zasad konkurencyjności, bezstronności czy obiektywizmu. Firma C. J. B. miała realną możliwość uzyskania zamówienia, lecz z niej nie skorzystała. Dodatkowo ani R. B. ani pozostali wspólnicy - M. B. oraz G. B. nie posiadali jakichkolwiek informacji wpływających na wynik przetargu na adaptację pomieszczeń. Wynikało to w głównej mierze z faktu, iż całą procedurą zajmowała się niemal wyłączenie skarżąca T. G., a A. B. skupiała się na prowadzeniu drugiej firmy – D. A.B..

Na tej też podstawie skarżące uznają, że wybór ofert firmy B. s.c. został dokonany przy poszanowaniu zasady konkurencyjności, jawności, równości, przejrzystości a w szczególności zasady bezstronności i obiektywności (konflikt interesu). Natomiast przeprowadzone przez Instytucję Zarządzającą postępowanie wyjaśniające nie wykazało ponad wszelką wątpliwość, iż do takiego naruszenia doszło. Organ prowadząc postępowanie dowodowe winien przeprowadzić je w sposób kompleksowy, wyjaśniając przy tym wszystkie istotne okoliczności danej sprawy. Z tego też względu powinien przeprowadzić wszystkie dowody wnioskowane przez skarżące, a mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie wyjaśniając tych okoliczności organ naruszył art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 8 oraz art. 86 k.p.a., jak też art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 w zw. z art. 184 oraz art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p.

Skarżące podniosły, że nie podzielają poglądu Instytucji Zarządzającej, że zapisy umowy o finansowanie w ramach realizacji programu operacyjnego stanowią specyficznie, ale prawne uregulowania i przyznaje się im walor źródeł prawa. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest fakt, iż w wyniku samego naruszenia § 10 ust. 9 ustawy o dofinansowanie nie doszło do naruszenia procedur przez skarżące skutkujące obowiązkiem zwrotu środków. Przesłanki zwrotu środków zostały uregulowane w art. 207 ust. 1 u.f.p. Wskazały na rozbieżności w interpretacji pojęcia "innych procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków" wymienionego w art. 184 u.f.p, do którego odwołuje się art. 207 ust. 1 u.f.p. Opowiedziały się za takim rozumieniem "innych obowiązujących procedur", które obejmuje tylko przepisy prawa powszechnie obowiązującego i wykluczają możliwość powoływania się na tzw. systemy realizacji jako "procedury" (pogląd taki prezentowany jest przez Ł.M. Wyszomirskiego: Zwrot środków europejskich przez beneficjenta, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" nr 1/2013, s. 81-83). Wskazały, że podobny pogląd prezentuje Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - wyroki z 6 marca 2013r., sygn. akt III SA/Wr 574/12, z 10 kwietnia 2013r., sygn. akt III SA/Wr 33/13. W ocenie skarżących pogląd przeciwny prezentowany przez Instytucję Zarządzającą, nie może się ostać, zwłaszcza w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2011r., sygn. akt P 1/11, OTK-A 2011, nr 10, poz. 115), który odnosząc się do przeprowadzania procedury naboru projektów wykluczył możliwość podejmowania w oparciu o postanowienia tego systemu rozstrzygnięć o prawach i obowiązkach beneficjentów.

Ponadto strony podniosły, że nie daje podstaw do przyjęcia takiego poglądu również definicja "nieprawidłowości" zawarta w art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006. Obejmuje ona wyłącznie przypadki naruszenia prawa wspólnotowego i krajowego - naruszenie postanowień systemu realizacji, które nie mieszczą się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, nie może być zatem utożsamiane z nieprawidłowością. Druga linia poglądów prezentowana w orzecznictwie w istocie stanowi zatem próbę "ratowania" wadliwej proceduralnie implementacji przepisów prawa wspólnotowego w nieznanych w naszym systemie prawnym postanowieniach "systemu realizacji".

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem rozstrzyga na podstawie akt administracyjnych, w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W myśl art.145 § 1 pkt 1 lit.a –c p.p.s.a sąd może uchylić zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ustanawiają szczegółowe regulacje w zakresie przyznawania środków z Funduszy Europejskich. W przepisach tych znajdują potwierdzenie takie m.innymi zasady, określone w rozporządzeniu Rady(WE) nr.1083/2006., jak: - ustanawianie, na poziomie krajowym, kwalifikowalności wydatków w ramach poszczególnych programów operacyjnych, ustanowienie systemu zarządzania i kontroli, szczegółowe określenie zadań i funkcji Instytucji Zarządzających.

Powyższe znajduje swój wyraz w treści art. 26 ust. 1 u.z.p.p.r., który określa zadania instytucji zarządzającej, m.in. takie jak określenie kryteriów kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach programu operacyjnego ( art. 26 ust.1 pkt 8 u.z.p.p.r.), jak też odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi ( art.26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r.).

Natomiast ustawa z dnia 27 sierpnia 2007r. o finansach publicznych normuje zasady wydatkowania środków publicznych, w tym środków z Funduszy Europejskich. W myśl art.184 u.f.p wydatki związane z realizacją programów i projektów z ww. środków są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu

Zgodnie z art. 206 u.f.p. szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 5 ust. 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Według art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku , gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1 wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2 wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art.184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Instytucja Zarządzająca w zaskarżonej decyzji wskazała, że ustalenia co do obowiązku zwrotu części dofinansowania wywiodła z postanowień umowy z dnia 31 maja 2010r. między Województwem a Beneficjentem o dofinansowanie projektu pn. "Wprowadzenie e-usług celem dywersyfikacji i informatyzacji działalności przedsiębiorstwa A. s.c. w E." ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach RPO "[...]" na lata 2007-2013, określającej prawa i obowiązki stron.

Wobec przytoczonych wyżej unormowań, zgodnie z którymi dofinansowanie projektu następuje na podstawie umowy nie może budzić wątpliwości, że Beneficjenci mają obowiązek zrealizować i rozliczyć swój projekt według zasad określonych w umowie o dofinansowanie. Znajdująca się w aktach sprawy umowa wskazuje w części wstępnej na podstawy prawne jej dalszych postanowień, w tym także powołuje się na wytyczne w sprawie kwalifikowalności wydatków. Aby wydatek mógł być uznany za kwalifikowany, musi spełniać określone warunki, które umożliwiają jego pokrycie ze środków przeznaczonych na wdrożenie programu operacyjnego, pochodzących z budżetu UE. Są to m.in. warunki określone w postanowieniach umowy o finansowaniu i przepisach prawa, których Beneficjent musi przestrzegać przy podejmowaniu czynności faktycznych i prawnych w ramach realizacji projektu, do których umowa się odwołuje.

W wyroku z dnia 9.01.2014r. sygn. akt II GSK 1546/12, NSA ( odwołując się do orzeczenia z dnia 19.06 2012, sygn. akt II GSK 732/11) stwierdził, że "przez "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków europejskich", o których mowa w art. 184 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy, rozumieć należy również postanowienia umowy o dofinansowanie, naruszenie których aktualizuje obowiązek zwrotu przyznanych środków". NSA stwierdził, że interpretacja pojęcia "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" musi uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Słowem "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia jakiejś sprawy. Pod pojęciem "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych należy w związku z tym rozumieć reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych".

Powyższy pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. Zatem podziela stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, że wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, powodujące obowiązek ich zwrotu w rozumieniu art.207 ust.1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych ma miejsce w sytuacji naruszenia warunków zawartych w umowie o dofinansowanie.

Należy podkreślić, że w § 10 ust. 9 umowy jednoznacznie wskazano, że "beneficjentowi nie wolno nabywać jakichkolwiek towarów, usług, dóbr niematerialnych oraz rzeczy ruchomych i nieruchomości od podmiotów, z którymi posiada powiązania osobiste tj. małżonka, rodziców, teściów, zstępnych, ...". Nie ulega wątpliwości, że do naruszenia tego zakazu doszło w sytuacji, gdy beneficjent - spółka cywilna osób fizycznych, realizując w ramach programu operacyjnego projekt finansowany ze środków publicznych, nabyła usługi budowlane od innej spółki cywilnej, której wspólnikami są: mąż oraz szwagrowie jednej ze wspólniczek, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W skardze zasadniczo nie kwestionuje się, że z formalnego punktu widzenia powyższa okoliczność mogła być oceniona jako naruszenie określonych obowiązków przez skarżące. Jednak, zdaniem skarżących, organ nie uwzględnił istoty i celu tak skonstruowanego przepisu umowy. Punktem wyjścia do stwierdzenia, że doszło do naruszenia §10 ust. 9 umowy powinno być kompleksowe rozważenie całego procesu wyboru firmy B. s.c. jako wykonawcę adaptacji pomieszczeń.

Odnosząc się do tego stanowiska należy zauważyć, że zawarty w umowie zakaz nabywania przez beneficjenta towarów i usług od podmiotów powiązanych jest zakazem bezwzględnym. Wobec tego postanowienia § 12 umowy, regulujące tryb wyłaniania wykonawcy dla usług, dostaw lub robót budowlanych w ramach realizowanego projektu należy interpretować jako w sposób oczywisty dotyczące postępowania, które Beneficjent ma przeprowadzić bez udziału podmiotu, z którym łączą go powiązania wymienione w §10 ust. 9 umowy o dofinansowanie.

Zatem argumentacja, że organ z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego na okoliczność, czy wybór oferty firmy B. s.c., został dokonany z naruszeniem zasady konkurencyjności, jawności, równości przejrzystości oraz zasady bezstronności i obiektywności nie jest uzasadniona. Skierowanie zapytania ofertowego m.in. do podmiotu powiązanego, jako potencjalnego wykonawcy usługi budowlanej, wbrew zakazowi nabywania usług od takiego podmiotu, zawartemu w umowie o dofinansowanie, oznacza naruszenie trybu wyłaniania wykonawcy tej usługi.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Instytucji Zarządzającej, że nabycie usług budowlanych od podmiotu, z którym Beneficjent ma powiązania osobiste, stanowi naruszenie §10 ust. 9 umowy o dofinansowanie i tym samym oznacza brak możliwości uznania części wydatków na te usługi, które miały być pokryte środkami europejskimi, za wydatki kwalifikowalne. To z kolei skutkuje uznaniem, że środki europejskie zostały pobrane nienależnie w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p., zatem podlegają zwrotowi.

Reasumując, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 207 ust.1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o finansach publicznych ani naruszenia reguł postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.