Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 592/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.13 par. 4, art.2 par. 2, 20 par. 1i 2,
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 187 par. 1 i 3, 200 par.1, 191, 121 par. 1, 122, 123,
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 90 poz 999
law: Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Jarmasz,, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Asystent sędziego Emilia Kundera, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008r. spraw ze skarg spółki A. w K. decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] z dnia [...] r. nr [...] z dnia [...] r. nr [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargi.


UZASADNIENIE

lSygn.akt I SA/Ke 592/07

Uzasadnienie

Zaskarżonymi decyzjami z dnia:

[...] nr [...],[...]nr[...],[...], nr [...] oraz z[...] . nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy odpowiednio decyzje Naczelnika Urzędu Celnego wydane dla Spółki A. w K.:

- z dnia [...] nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] . za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz kwoty długu celnego, określenia kwoty długu celnego na kwotę [...] zł ciążącym na towarze objętym zgłoszeniem celnym a nadto zmieniającą wymienione w niej elementy zgłoszenia celnego,

- z dnia [...] nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia[...] . za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz kwoty długu celnego, określenia kwoty długu celnego na kwotę [...] zł ciążącym na towarze objętym zgłoszeniem celnym a nadto zmieniającą wymienione w niej elementy zgłoszenia celnego,

- z dnia [...] nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia[...] . za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz kwoty długu celnego, określenia kwoty długu celnego na kwotę [...] zł ciążącym na towarze objętym zgłoszeniem celnym a nadto zmieniającą wymienione w niej elementy zgłoszenia celnego,

- z dnia [...] nr uznającą zgłoszenie celne nr [...]z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz kwoty długu celnego, określenia kwoty długu celnego na kwotę [...] zł ciążącym na towarze objętym zgłoszeniem celnym a nadto zmieniającą wymienione w niej elementy zgłoszenia celnego,

W uzasadnieniu decyzji organy wskazały, że Spółka A. zwana dalej A. zgłosiła w Oddziale Celnym do procedury dopuszczenia do obrotu zakupioną odzież używaną w/g faktur nr [...] z dnia [...] nr [...] z dnia[...] ., nr [...] z dnia[...] , oraz nr [...] z dnia[...] . Faktury te zawierały deklarację eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru, certyfikat pochodzenia, świadectwo dezynfekcji, oświadczenie o poniesionych kosztach transportu. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowania celne w sprawie towarów zgłoszonych do odprawy celnej, a następnie postępowanie to zawiesił z związku z przekazaniem faktur do weryfikacji. Z powodu braku w ciągu 10 miesięcy odpowiedzi na wniosek o dokonanie weryfikacji faktur, zawieszone postępowania zostały podjęte.

Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli powstał on przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Oznacza to, że w sprawie zastosowanie maja przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny( Dz.U. Nr 75 poz. 802 z 2001r. ze zm,) zwany dalej KC. Zgodnie z art. 13 par. 1 KC, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Stawki celne obniżone stosowane są na wniosek zgłaszającego , o ile towary do których to się odnosi spełniają warunki do ich zastosowania ( art. 13 par. 4 KC). Podstawowym kryterium do wyboru prawidłowej stawki celnej jest pochodzenie towaru, które według przepisów tytułu II działu II KC można podzielić na dwie kategorie : preferencyjne i niepreferencyjne. W imporcie towarów podział taki dokonywany jest w zależności od tego, jakie środki taryfowe zostaną zastosowane. Gdy zastosowana jest stawka obniżona wówczas dokumentowanie pochodzenia towaru zalicza się do kategorii pochodzenia preferencyjnego i następuje w ramach odpowiedniej umowy o wolnym handlu( art. 20 KC). W przypadku, gdy nie mają zastosowania stawki obniżone lub preferencyjne (DEV, LDC), wówczas wystarczające jest określenie i dokumentowanie pochodzenia towaru w oparciu o metody niepreferencyjne (art. 15 KC). Jeżeli określony podmiot zamierza skorzystać z preferencji celnych (zwolnień czy ulg), to on ma obowiązek przedstawienia dowodów na istnienie okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.

W niniejszej sprawie kwotę długu celnego Spółka A. określiła z zastosowaniem stawki celnej obniżonej 0% % a dla sprowadzonego z Holandii towaru przedłożyła dowód pochodzenia w postaci deklaracji eksportera na fakturze. W takim przypadku zastosowanie mają przepisy Protokołu nr 4 Umowy Układ Europejski ustanawiającego stowarzyszenie między Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. z 1994r. Nr 11, poz. 38, ze zm.). W odniesieniu, m.in. do reguł pochodzenia towarów zawartych w Protokole nr 4 do Układu Europejskiego opublikowano rozporządzenie Ministra Finansów z 25 września 2001r. w sprawie wyjaśnień do reguł pochodzenia towarów (Dz. U. nr 112 poz. 1199 z 2001 r.).

Stawki celne obniżone UE stosuje się w wypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków : określenia takich stawek w Taryfie celnej, udokumentowanie bezpośredniego przywozu towaru do Polski, oraz udokumentowania pochodzenia towaru zgodnie z wymogami Protokołu Nr 4. Niespełnienie jednego z powyższych warunków wyklucza prawo do zastosowania w/w preferencji celnych.

W świetle postanowień Protokołu nr 4 UE, eksporter wystawiający dowód pochodzenia powinien być w posiadaniu odpowiednich dokumentów potwierdzających nabycie statusu pochodzenia preferencyjnego już w momencie podpisania deklaracji na fakturze. W przypadku, gdy eksporter nie posiada stosownych dokumentów potwierdzających, nie ma on prawa do wystawienia preferencyjnego dowodu pochodzenia. Nierozłącznym elementem systemu stosowania stawek obniżonych dla towarów pochodzących ze Wspólnoty (stawki celne obniżone UE), w oparciu o przedłożony dowód preferencyjnego pochodzenia (tutaj deklaracja eksportera na fakturze) jest możliwość weryfikacji takiego dowodu pochodzenia. Dochodzenia weryfikacyjne (kontrola eksportera) są wykonywane przez władze celne kraju eksportu i jej wyniki są wiążące dla polskich organów celnych. Art. 31 Protokołu Nr 4 stanowi, że Wspólnota i Polska udzielają sobie wzajemnie pomocy za pośrednictwem kompetentnych władz celnych, w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw EUR.1 lub deklaracji na fakturze oraz poprawności informacji podanych w tych dokumentach. Zatem pomimo tego, że to eksporter wystawia dowód pochodzenia i na nim ciąży odpowiedzialność udowodnienia statusu pochodzenia produktu, zgłaszający musi liczyć się z ewentualnością negatywnego sprawdzenia.

W ramach powyżej opisanej współpracy administracyjnej pismem z dnia 24 sierpnia 2005r. Dyrektor Izby Celnej wystąpił do holenderskich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji dowodu pochodzenia dołączonego do przedmiotowych zgłoszeń celnych. Powodem wszczęcia postępowania weryfikacyjnego przez organ I instancji były wątpliwości wynikające z nadesłanej przez holenderskie władze celne informacji, że towary wymienione w innych rachunkach wystawionych przez firmę B. nie są towarami pochodzącymi w myśl Protokołu Nr. 4 do Umowy Europejskiej między Wspólnotą a Polską. Ponadto wątpliwości organu wzbudziło ujawnienie w toku kontroli dokumentów skarżącej Spółki, z których wynikało że dokonywała regularnych płatności na rzecz Spółki B. co mogłoby oznaczać, że kwoty zadeklarowane w zgłoszeniach celnych tyczące odzieży używanej nie są cenami faktycznie zapłaconymi czy należnymi za towar.

Pismem z dnia 19 września 2005r. Urząd Celny (Holandia) potwierdził, iż otrzymał wniosek o przeprowadzenie weryfikacji dowodów pochodzenia oraz zapewnił, że o wynikach przeprowadzonego dochodzenia poinformuje wnioskodawcę. Do dnia wydania niniejszych decyzji holenderskie władze celne nie udzieliły odpowiedzi na powyższy wniosek. Powołując się na treść art. 32.6 Protokołu organ wyjaśnił, że jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Ponieważ holenderskie władze celne nie udzieliły odpowiedzi na wniosek z dnia 24 sierpnia 2005r. o dokonanie weryfikacji dowodu pochodzenia Naczelnik Urzędu Celnego odmówił preferencji celnych dla towaru objętego ww. zgłoszeniem celnym. W przedmiotowych sprawach istniała możliwość ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia w oparciu o certyfikaty pochodzenia nr[...][...][...] i [...]. Wobec tego zgodnie z zasadami stosowania stawek celnych, które zawarto w Postanowieniach wstępnych (część A - stawki celne) Taryfy celnej oraz w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych, w decyzjach organu pierwszej instancji do określenia kwoty wynikającej z długu celnego prawidłowo zastosowano stawkę celną konwencyjną 18% dla odzieży używanej.

Na powyższe rozstrzygnięcia Spółka A. w K. złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła w nich o uchylenie zaskarżonych decyzji wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji. Zarzuciła w nich po pierwsze naruszenia przepisów postępowania tj. art. 121 § 1, art. 122, art.123, art. 187 § 1 oraz 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8 poz. 60 za 2005r. ze zm.) w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 75 poz. 802 z 2001r. ze zm.) - poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, sprzeczność ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału, oraz niezachowanie podstawowych reguł postępowania administracyjnego.

Po drugie zarzuciła naruszenie art. 13 § 1 i 3 pkt 2 i 4, § 4, art. 83 § 3 i art. 85 § 1 KC w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz.U. Nr 226 poz. 1885 ze zm.) i w związku z art. 32 protokołu Nr 4 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkującą nieuzasadnionym wszczęciem postępowania weryfikacyjnego pomimo przedłożonych przez stronę dowodów pochodzenia towarów w postaci deklaracji na fakturze, odmową preferencji polegających na zastosowaniu stawki celnej obniżonej oraz określeniem kwoty długu celnego w nieprawidłowej - zawyżonej wysokości.

Po trzecie Spółka zarzuciła naruszenie przepisów art. 220 ust. 2 pkt b rozporządzenia Rady /EWG/Nr 29113/92 z dnia 12 października 1992 r. Ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny /Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich z 19 października 1992 r., nr 302, poz. 1 ze zm./ w zw. z art. 68 oraz 69 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. - poprzez ich niezastosowanie tj. pominięcie kryterium dobrej wiary importera skutkujące błędnym zaksięgowaniem wyższej kwoty należności celnej w sytuacji nie wystąpienia w przedmiotowej sprawie okoliczności świadczących o jakichkolwiek zaniedbaniach strony w kwestii kontroli pochodzenia towarów.

W rozwinięciu zarzutów Spółka A. wskazała, że organy podatkowe nie wskazały jakie wątpliwości związane z przedłożoną przez stronę deklaracją pochodzenia importowanego towaru implikowały wystąpienie o dokonanie jej weryfikacji w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego. Zdaniem skarżącej Naczelnik Urzędu Celnego nie wyjaśnił na czym miałaby polegać niezgodność statusu pochodzenia importowanych przez stronę towarów, tym bardziej, iż jak sam wskazał, w toku prowadzonych przez siebie postępowań nie została podważona poprawność dowodów pochodzenia tych towarów w postaci deklaracji na fakturach sporządzonych przez eksporterów. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym strona wskazywała na możliwość i konieczność przeprowadzenia oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, tak negatywnej informacji weryfikacyjnej, jak i pozostałych weryfikacyjnych odpowiedzi otrzymanych w odniesieniu do takiego samego towaru importowanego przez stronę od niemieckich i holenderskich podmiotów gospodarczych (w wyniku wykonywanych przez nie czynności zbiórki odzieży używanej prowadzonej na terenie UE). Niezależnie jednak od brzmienia art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego w przedmiocie braku odpowiedzi weryfikacyjnej w odniesieniu do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, należy zwrócić uwagę, iż polskie organy celne winny kierować się zasadami prawdy obiektywnej, stosownie do treści art. 122 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do treści art . 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 UE skarżąca podniosła, że warunkiem sine qua non odmowy zastosowania preferencji w przypadku braku odpowiedzi weryfikacyjnej od odpowiednich władz celnych państwa eksportu towaru pozostaje uprzednie wskazanie uzasadnionych wątpliwości we wniosku weryfikacyjnych - w odniesieniu do konkretnej faktury (deklaracji o pochodzeniu sporządzonej na fakturze) przekazanej do weryfikacji. W przedmiotowym postępowaniu, zdaniem strony, polskie organy celne nie wskazały w swoich wnioskach skierowanych do władz celnych państwa eksportera (Holandii) jakichkolwiek uzasadnionych wątpliwości odnoszących się do danego towaru. Dlatego też wskazany art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 UE, przy braku samej odpowiedzi weryfikacyjnej, wyklucza w takim wypadku możliwość odmowy zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Skarżąca wskazała następnie, że we wszystkich poprzednich sprawach odnoszących się do weryfikacji dokumentów pochodzenia sporządzonych przez spółkę B. polskie organy celne umarzały przedmiotowe postępowania mając na uwadze, że holenderskie władze celne każdorazowo informowały swoimi pismami o braku możliwości prowadzenia weryfikacji przekazanych faktur wystawionych w 2003 r. jako mających powyżej 3 lat. Zatem nie ulega wątpliwości, iż w przypadku udzielenia odpowiedzi w niniejszej sprawie przez organy administracji celnej Holandii prawdopodobnie wskazałyby one na brak możliwości prowadzenia procedury weryfikacyjnej z uwagi na termin 3 lat jaki upłynął od dnia wystawienia weryfikowanej faktury. Tym samym stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego w niniejszej sprawie narusza tak art. 32 pkt 6 Protokołu Nr UE jak również wskazane w zarzutach zasady prowadzenia postępowania administracyjnego.

W dalszej części skargi strona podniosła, że działała w dobrej wierze, przedstawiając organom celnym wymagane dokumenty, w tym także świadectwo pochodzenia towaru wystawione przez zagranicznego kontrahenta, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa celnego. W jej ocenie w przedmiotowej sprawie zaktualizowały się przesłanki zastosowania art. 220 ust. 2 pkt b rozporządzenia Rady (EWG) Nr 29113/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, zgodnie z którym zaksięgowania kwoty należności celnych w sytuacji kiedy pierwotnie została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej - nie dokonuje się, gdy kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać odpowiednio zauważony przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisów obowiązujących w zakresie postępowania celnego.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Dodatkowo podniósł, że strona dokonała zgłoszenia celnego w dniu 14.07.2003r., tj. w czasie kiedy obowiązywała ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny. Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny obowiązuje w Polsce od 1maja 2004r. W związku z powyższym w przedmiotowym przypadku nie ma zastosowania art. 220 ust. 2 WKC.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz.U.Nr. 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo i to w stopniu mającym wpływ na jego treść.

Skargi nie są zasadne gdyż zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.

Istotą sporu między stronami jest odpowiedz na pytanie czy Spółka A. mogła korzystać z obniżonych stawek celnych dla towarów objętych spornymi fakturami.

Na wstępie wskazać należy, że do rozstrzygnięcia sprawy co podniosły organy celne zastosowanie będzie miała ustawa z dnia 9.I.1997r. Kodeks celny(Dz.U. Nr 75 poz. 802 ze zm.) - z mocy art. 26 ustawy z dnia 19.III.2004r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo celne(Dz.U.04.68.623). Art. 13 § 4 Kodeksu celnego( zwanego dalej KC) stanowił, że stawki celne obniżone i preferencyjne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, co do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. Obniżone stawki celne stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej na mocy Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16.XII.1991r. Również w Brukseli dnia 24.VI.1997r. podpisano Porozumienie w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do wymienionego wyżej Układu Europejskiego w przedmiocie definicji pojęcia produkty pochodzące i metod współpracy administracyjnej. Układ Europejski wraz ze stanowiącym jego integralną część 4 Protokołem ma pierwszeństwo w stosowaniu przed regulacjami kodeksu celnego. Wynika to bezpośrednio z dyspozycji art. 2 § 2 KC, stanowiącej, że obowiązki i uprawnienia przewidziane w prawie celnym, a związane z wprowadzeniem towarów na polski obszar celny bądź ich wyprowadzaniem z tego obszaru, powstaje z mocy prawa, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Oznacza to zatem że w razie zbiegu unormowań kodeksowych z regulacjami zawartymi w innych aktach prawnych, w tym umowach międzynarodowych, pierwszeństwo mają te ostatnie. W myśl zapisu art. 20 § 1 i 2 KC warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby dokumentowania tego pochodzenia określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych. Taką właśnie umową jest Protokół Nr 4 UE dotyczący definicji pojęcia produkty pochodzące i metod współpracy administracyjnej. Art. 16 Protokołu wskazuje, że jednym ze sposobów dokumentowania pochodzenia towaru jest deklaracja eksportera złożona na fakturze czy innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Wnioski Spółki A. o zastosowanie preferencji poparte był takimi właśnie deklaracjami eksportera o pochodzeniu towaru ze Wspólnoty. Przyjęcie wówczas deklaracji za wiarygodne nie wykluczało przeprowadzenie kontroli postimportowej. Do przeprowadzenia takiej kontroli uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu ( art. 32 Protokołu). Przeprowadzić mogą ją tak z urzędu, jak i na wniosek władz celnych kraju importera, a w jej ramach zażądać każdego dowodu. Z postanowień art. 32 Protokołu wynika nadto, że rola władz celnych kraju importu jest w procesie weryfikacji dowodów pochodzenia ograniczona. Mogą one jedynie w razie uzyskania uzasadnionych wątpliwości co do pochodzenia towarów zwrócić się do kraju eksportu o ich weryfikację. Takie właśnie uzasadnione wątpliwości w sprawie wystąpiły, bowiem jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji, w trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w siedzibie Spółki A. ujawniono regularne płatności na rzecz holenderskiej Spółki B., z czego mógłby płynąć wniosek, że zadeklarowane w zgłoszeniach wartości celne odzieży używanej nie są cenami faktycznie zapłaconymi lub należnymi za towar. Ponadto Urząd Celny otrzymał od zagranicznych władz celnych informację, że wystąpiły przypadki, iż towary wymienione na fakturach wystawione przez firmy: B., C., D., E., F, G., dla A. nie są towarami pochodzącymi w myśl Umowy zawartej między Wspólnotą Europejską, a Polską (Protokół 4).

W związku z wskazaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego powyższych okoliczności, za bezpodstawne należy uznać zarzuty skargi, a dotyczące braku podstaw do zakwestionowania preferencyjnego pochodzenia towarów i niewyjaśnienia na czym polegały uzasadnione wątpliwości implikujące wniosek o weryfikację.

Nadto wskazać należy, że stronami postępowania weryfikacyjnego są jak w tym przypadku jedynie władze celne holenderskie i eksporter towaru. Oznacza to, że importer staje się czynną stroną takiego postępowania dopiero od momentu uzyskania negatywnego wyniku weryfikacji, czy jak w sprawie niniejszej od momentu upływu terminu do nadesłania wyniku weryfikacji. Wskazany wyżej Protokół Nr. 4 nie nakłada na władze celne państwa importu obowiązku uzasadnienia przyczyny wnioskowania o weryfikacje albowiem co wynika wprost z art.32 ust.1 weryfikacja może też być przeprowadzona wyrywkowo.

Należy w tym miejscu podkreślić, że jedynym celem postępowania weryfikacyjnego jest sprawdzenie deklaracji. Oznacza to, że zadaniem organów państwa eksportera jest udzielenie pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi w zakresie pochodzenia towaru z Unii Europejskiej. Polskie organy celne zwracając się o weryfikację, nie mają zatem podstawy prawnej do nakazywania władzom kraju eksportu określonego typu i sposobu przeprowadzenia weryfikacji. Wynik przeprowadzonej weryfikacji jest wiążący dla polskich władz celnych, skoro nie mogą one w tym zakresie prowadzić własnego postępowania sprawdzającego. Stanowisko takie kilkakrotnie zajmował Naczelny Sąd Administracyjny np. w orzeczeniach z dnia 21.IV.2004r. GSK 56/04 -Wokanda 2004/10/34, I Sa/Łd 2250/01 z dnia 19.XII.2002r. - niepublikowane, czy I SA/Łd 777/97 z dnia 8.IX.1998 – Prawo Gospodarcze 1999 nr 1 str. 40. Fakt, iż polskie organy celne nie przeprowadzają postępowania weryfikacyjnego i są związane jego wynikami oznacza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące nieprzeprowadzenia oceny dowodów zgromadzonych w sprawie w tym zakresie.

Nie jest w sprawie spornym, że holenderskie władze celne mimo upływu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o przeprowadzenie weryfikacji, nie udzieliły polskim organom celnym odpowiedzi w tym zakresie. Zgodnie zatem z dyspozycją art. 32 ust. 6 Protokołu Nr. 4 UE wnioskujące o weryfikację polskie organy celne miały obowiązek odmówić preferencji pod warunkiem, że wniosek o weryfikacje poprzedzony był uzasadnionymi wątpliwościami i nie zaszły wyjątkowe okoliczności.

Uregulowanie to oznacza, że istotą sporu jest ustalenie czy w sprawie zaszły uzasadnione wątpliwości implikujące odmowę uprawnienia do skorzystania z preferencji w wypadku braku odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny oraz czy nie zaistniały okoliczności wyjątkowe.

Jak wskazano wyżej organ I instancji wskazał na fakty znane mu z urzędu – tj. wyniki kontroli dokumentów Spółki A. oraz informacja holenderskich władz, z których wynikało, że miał uzasadnione wątpliwości kierując do organów państwa eksportu wniosek o weryfikację. Fakty znane z urzędu czyli te zgromadzone w toku wykonywanych funkcji nie wymagają dowodu choć muszą być stronie zakomunikowane ( art.187 § 3 Ordynacji podatkowej). Organ I instancji informował skarżąca Spółkę o powyższych dowodach po raz pierwszy w postanowieniach o wszczęciu postępowań. Nadto organy obu instancji wyznaczały skarżącej 7 dniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Działania te spowodowały, że strona była prawidłowo zapoznana ze znanymi organowi z urzędu materiałami. W tym miejscu wytknąć organom należy, że część korespondencji z zagranicznym organem celnym złożona została do akt w języku angielskim bez stosownych tłumaczeń. Z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7.X.1999r. o języku polskim (Dz.U.Nr.90 poz. 999 ze zm.) wynika, że organy administracji publicznej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Przedłożone na żądanie Sądu tłumaczenia powyższych dokumentów potwierdziły jednak ich treść wskazaną w zaskarżonych decyzjach a strona powyższych okoliczności nie kwestionowała. Oznacza to zatem, że stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięć.

Reasumując stwierdzić należy, że prawidłowo organy celne wskazały że istniały w sprawie uzasadnione wątpliwości odnośnie preferencyjnego pochodzenia towaru a wyciągnięte z materiału dowodowego wnioski mieściły się w ramach swobodnej oceny dowodów o jakiej mowa w art. 191 Ordynacji podatkowej. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów art. 121 § 1, 122, 123 ,187 §1 Ordynacji podatkowej.

Odnośnie drugiej z przesłanek implikującej możliwość odmowy zastosowania preferencji tj zaistnienia w sprawie wyjątkowych okoliczności to wskazać należy, że choć pojęcie to nie jest ostre to orzecznictwo administracyjne wypracowało ramy w jakich pojęcie to może funkcjonować. W wyroku z dnia 2.XI.2006r. I GSK 3106/2005 (LEX Nr. 301741) Naczelny Sad Administracyjny wskazał, że pojęcie wyjątkowych okoliczności należy odnosić do przeszkód wynikających ze zjawisk o charakterze nadzwyczajnym leżących poza sferą związaną z sytuacją eksportera . Jako przykład wskazano wojnę, stan wyjątkowy w kraju eksportu czy zaprzestanie działania służb celnych np. w związku z długotrwałym strajkiem. Skarżący nie wykazał aby taka sytuacja w sprawie wystąpiła. Powoływanie się przez Spółkę A. na okoliczność, że w innych sprawach władze holenderskie informowały o braku możliwości weryfikacji faktur wystawionych w 2003r. jako mających powyżej trzech lat, w sprawie nie mogło odnieść skutku. Po pierwsze dlatego, że przy braku odpowiedzi niedopuszczalne jest prognozowanie jej ewentualnej treści, a nadto przy stanowczym brzmieniu przepisu art. 32 ust.6 Protokołu Nr. 4 UE gdzie przesłanką zastosowania przepisu jest właśnie brak odpowiedzi. Nadto wskazać należy, że strona polska wniosek o weryfikacje faktur z 2003r. przesłała w 2005r. co czyniło weryfikację możliwą wobec nałożonego art. 28 ust. 2 Protokołu obowiązku 3 - letniego przechowywania dokumentów.

Skoro zatem ziściła się przesłanka pozytywna ( uzasadnione wątpliwości) i nie zaszłą przesłanka negatywna (wyjątkowe okoliczności) to organy celne prawidłowo zastosowały przepis art. 32 ust. 6 Protokołu Nr. 4 UE i w konsekwencji nie doszło do naruszenia żadnego z wymienionych w skardze przepisów ustawy Kodeks celny (Dz.U.Nr.75 poz.802 za 2001r. ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.XII.2002r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz.U.Nr.226 poz. 1885 ze zm.).

Ostatnim zarzutem skarżącej Spółki było to, iż organy odmówiły zastosowania wobec niej art.220 ust. 2 pkt b Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art. 68 i 69 Układu Europejskiego.

Jak wskazano w początkowej fazie rozważań do rozstrzygnięcia sprawy zastosowanie miała ustawa z dnia 9.I.1997r. Kodeks celny. Zdaniem skarżącej Spółki przywołującej w tym zakresie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie GSK 303/2004" zastosowanie przepisów wiążących dane państwo od przystąpienia do Wspólnoty do zdarzeń i stosunków zaistniałych przed ta datą mogłoby być rozważane w sytuacji gdyby działanie organów państwa naruszało postanowienia układu stowarzyszeniowego lub podstawowe powszechnie obowiązujące zasady. " Oznacza to zdaniem skarżącej, iż za zastosowaniem przepisu Wspólnotowego Kodeksu Celnego przemawia treść art. 68 i 69 U E oraz zasada państwa prawa.

W powołanym przez Spółkę cyt. wyżej orzeczeniu (LEX 158243) NSA wyjaśnił co umknęło uwadze skarżącej ,że w przepisach 68 i 69 UE wskazano, że istotnym warunkiem wstępnym integracji jest zbliżanie ustawodawstwa Polski do ustawodawstwa Wspólnoty. Oznacza to zatem, że adresatem tej normy nie są organy czy sądy ale ustawodawca. Obowiązujący w Polsce do dnia akcesji Kodeks celny ( ustawa z dnia 9.I.1997) , uwzględniał właśnie w swoich przepisach zasadę zbliżania do przepisów wspólnotowych i był aktem prawnym wiążącym zarówno polskie organy celne jak i sądy. Z tych względów argument skarżącej Spółki nie jest trafny. Również drugi z argumentów nie zasługuje na uwzględnienie albowiem skarżąca nie wykazała jakie to swobody traktatowe zostały przez organy naruszone. Organy prawidłowo stosując przepisy prawa również te wynikające z umowy międzynarodowej nie naruszyły zasady państwa prawa. Z istoty unormowań Protokołu 4 UE wynika, że wykazanie dobrej wiary importera nie ma znaczenia dla objęcia towarów obniżoną stawką celną albowiem jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie VSA/Wa 2581/2005 (LEX Nr. 283621) " wina lub jej brak w zakresie podania nieprawdziwych danych odnośnie pochodzenia towaru nie zmienia faktu, że towar w rzeczywistości nie pochodzi z Unii Europejskie." W innym orzeczeniu IGSK 3106/2005 (LEX Nr. 301741) NSA postawił tezę, że importera obciąża zawsze ryzyko związane z sytuacją eksportera tj. w zakresie obowiązku przedstawienie przez niego dokumentów i danych niezbędnych dla uzyskania pozytywnego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia." Przywołane przez skarżąca orzeczenia III ARN 56/93 i V SA/Wa 724/2006 tyczą innych stanów faktycznych i prawnych w związku z tym zaprezentowane tam tezy nie mogą być pomocne w sprawie niniejszej.

Powyższe rozważania wskazują, że organy celne prawidłowo odmówiły zastosowania przepisu prawa ( art.220 ust. 2 pkt b WKC) obowiązującego od dnia przystąpienia do Wspólnoty albowiem przywołane przepisy Układu Europejskiego nie zawierały zakazu podejmowania rozstrzygnięć w oparciu o ustawodawstwo krajowe lecz jedynie obowiązek zbliżania tego ustawodawstwa do ustawodawstwa wspólnotowego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr. 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.