Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 178/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
659
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022r. na posiedzeniu niejawnym skargi R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia 1. odrzucić skargę 2. odmówić prawa pomocy


UZASADNIENIE

R. S. w dniu [...] października 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podpisaną elektronicznie skargę dotyczącą przewlekłego prowadzenia postępowania przez Burmistrza Miasta w zakresie wniosku z [...] stycznia 2021r. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że przedmiotową skargę wnosi w związku z decyzją z [...] stycznia 2021r. nr [...] zaskarżoną [...] stycznia 2021r. i dotychczasowym doświadczeniem z uchylaniem decyzji urzędników UM w Ś. przez SKO w P. dotyczących wniosków o udzielenie informacji na podstawie art. 217 k.p.a. lub udzielenia informacji publicznej

W odpowiedzi na tę skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej odrzucenie wskazując, że w dniu [...] lipca 2020 r. Skarżący złożył wniosek o udzielenie informacji publicznej w kwestiach w nim wskazanych. Burmistrz Miasta w dniu [...] lipca 2020 r. załatwiając przedmiotowy wniosek wydał decyzję, w której odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie wskazanym we wniosku. Burmistrz Miasta wskazał, że w związku z wniesionym odwołaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w dniu [...] września 2020 r. wydało decyzję w której uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W decyzji organ odwoławczy zawarł rozstrzygnięcie, w którym wskazał sposób postępowania w przypadku, gdy żądania informacja nie stanowi informacji publicznej. W dniu [...] października 2020 r. Burmistrz Miasta zastosował się do wyżej wymienionego rozstrzygnięcia i poinformował zainteresowanego o sposobie załatwienia sprawy w ramach trybu art. 73 k.p.a. W dniu [...] stycznia 2021 r. R. S. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia w trybie art. 217 k.p.a. z odwołaniem się do sygnatury zarejestrowanej sprawy o udzielenie informacji publicznej. W dniu [...] stycznia 2021 r. Burmistrz Miasta odmówił wydania zaświadczenia postanowieniem, na które w dniu [...].1.2021 r. zostało złożone odwołanie do SKO w P., które w dniu [...] stycznia 2021 r. zostało przekazane do organu odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W tak zakreślonym stanie faktycznym sprawy należy stwierdzić, że przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu.

Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu.

Stosownie natomiast do art. 149 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 84).

W rozpoznawanej sprawie wskazać należy, że skarżący pismem z [...] stycznia 2021r. powołując się na art. 217 k.p.a. złożył wniosek, w którym domagał się podania:

. jaką sygnaturę rejestracyjną otrzymał wniosek z [...] listopada 2010r.,

. jaką sygnaturę mają akta dotyczące wniosku z [...] listopada 2010r.,

. w jakim terminie może uzyskać dostęp do akt i do kogo zwracać się o ich udostępnienie.

Jak wynika z akt sprawy Burmistrz Miasta rozpatrzył powyższy wniosek postanowieniem z [...] stycznia 2021r. nr [...] odmówił wydania zaświadczenia w zakresie wskazanym we wniosku. Jak wynika z akt sprawy Skarżący zakwestionował wydane rozstrzygnięcie wnosząc pismo nazwane odwołaniem.

Opisany stan faktyczny wskazuje, że skarga na przewlekłość została wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego przez organ I instancji. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Sąd w pełni aprobuje powyższy pogląd NSA wyrażony w ww. uchwale.

W kwestii tego, że powołana uchwała składu 7 sędziów NSA może mieć również zastosowanie do skarg na przewlekłość Sąd podziela również stanowisko wyrażone w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Ke 101/20 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W stanowisku tym wyjaśniono, że kwestie związane z wniesieniem skargi na bezczynność (przewlekłość) po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, (CBOSA) oraz w postanowieniu siedmiu sędziów NSA z 2 września 2020 r., II OSK 3732/18 (CBOSA). Wprawdzie zarówno powołane uchwała jak i postanowienie odnoszą się do skargi na bezczynność (przewlekłość) organu II instancji, wniesionej już po wydaniu decyzji przez ten organ, a więc decyzji ostatecznej, jednak Sąd podziela stanowisko, że, tezy obu tych rozstrzygnięć można odnieść także do przypadku, w którym przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania, a skarga jest wniesiona po wydaniu przez organ decyzji, a więc po zakończeniu postępowania, wobec którego kierowane są zarzuty przewlekłości. Stanowisko takie wynika z założeń, które legły u podstaw podjęcia zarówno uchwały z 22 czerwca 2021 r., jak i postanowienia z 2 września 2020 r., aktualnych również w sytuacji, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie i wpływających na konieczność postawienia wniosków tożsamych z tymi, które wyprowadził NSA w powołanych rozstrzygnięciach. W uchwale z 22 czerwca 2020 r. NSA wskazał, że pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. I tak bezczynność zdefiniowano jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Innymi słowy: organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, jest bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na przewlekłość, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. W obu przypadkach skarga skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje. NSA stwierdził jednoznacznie w omawianej uchwale, że przyjęcie koncepcji nielimitowanego żadnym terminem prawa do złożenia skargi na bezczynność/przewlekłość jest nie do zaakceptowania z kilku względów; po pierwsze, pozostaje w sprzeczności z istotą skargi na bezczynność (przewlekłość) stanowiącej inicjowany na drodze sądowej protest wobec stanu czy to bezczynności, czy przewlekłości rozumianych w sposób określony art. 37 k.p.a. Po wtóre, dopuszczenie otwartego terminu do wniesienia skargi na bezczynność narusza przyjęty w procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej system wnoszenia środków zaskarżenia co do zasady ograniczonych terminem. Stanowisko odmienne musiałoby skutkować przyjęciem, że zarówno w kilkanaście, jak i w kilkadziesiąt lat po zakończeniu postępowania i załatwieniu sprawy, dopuszczalne będzie prawo do skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tych przyczyn NSA stwierdził ostatecznie, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności/przewlekłości. Wydanie decyzji przed wniesieniem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi i przesądza o jej niedopuszczalności.

Podkreślić również należy, że formalnie uchwała ta dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, ale zawarte w uzasadnieniu uchwały rozważania mogą mieć również znaczenie dla postępowań kończących się innymi rozstrzygnięciami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, że pogląd "(...) sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności".

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem R. S. z [...] stycznia 2021r. o wydanie zaświadczenia zostało zakończone przez Burmistrza Miasta postanowieniem z [...] stycznia 2021r. W związku z zakończeniem przedmiotowego postępowania administracyjnego przez organ I instancji wniesienie skargi na przewlekłość po zakończeniu przez ten organ prowadzonego postępowania stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co powoduje konieczność odrzucenia skargi na przewlekłość. W sytuacji bowiem, gdy skarga - tak jak w niniejszej sprawie - wniesiona została już po zakończeniu przez organ postępowania, które było skarżone jako przewlekłe, przedmiot kontroli sądowej przestaje istnieć, a tym samym skargę należy uznać za niedopuszczalną (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Ke 101/20, a także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt I SAB/Go 29/19 - CBOSA).

Wobec tego Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W pkt. 2 sentencji postanowienia orzeczono o oddaleniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA z 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 37/13 oraz z 5 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 152/13 CBOSA). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi podlegającej odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność z przyczyn wyżej przedstawionych, a to z kolei stanowi o oczywistej bezzasadności skargi.