Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 185/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1 i 2, art. 174 pkt 1 i 2, art. 188 w zw. z art. 151, art. 207 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20 ust. 3 w zw . zart. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c, art. 20 ust. 1 i 2, art. 1 ust. 2, art. 2 i 4
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur /spr./ Sędziowie sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 701/11 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od Z. W. na rzecz Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 701/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], w punkcie 2. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, w punkcie 3. zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej "Kierownikiem UdSKiOR"), na podstawie art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) oraz art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371; z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o kombatantach") odmówił przyznania skarżącej Z.W. uprawnień wdowy po kombatancie. Organ ustalił, że zmarły mąż skarżącej posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane przez b. ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej od listopada 1945 r. do grudnia 1946 r. oraz służbę w Ludowym Wojsku Polskim w czasie II wojny światowej w kwietniu i maju 1945 r. Jednostka w której służył od listopada 1945 r. do grudnia 1946 r. (Samodzielny Zmotoryzowany Pułk Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego mp. Góra Kalwaria) brała udział w walkach z organizacjami mającymi za cel działania wolność i suwerenność Polski, tj. z Armią Krajową oraz Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Przywołując treść art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach Kierownik UdSKiOR stwierdził, że branie udziału, w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem, nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej – powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Uprawnienia wdowy po kombatancie są uprawnieniami pochodnymi i zależą od tego, czy kombatant jakby żył miałby uprawnienia kombatanckie, tymczasem z ww. wynika, że gdyby mąż skarżącej R.W. żył, utraciłby uprawnienia kombatanckie.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca podniosła, iż jej mąż do śmierci posiadał uprawnienia kombatanckie i okoliczność ta nie była kwestionowana. Nadto podniosła, iż z relacji męża wynikało, że w okresie służby wojskowej wykonywał pracę na tzw. tyłach - zajmował się robotami stolarskimi, co nie ma żadnego związku z wykonywaniem zadań śledczych czy też operacyjnych, nie brał udziału w walkach. Skarżąca podkreśliła, że w istocie mąż pełnił służbę wojskową pod przymusem, w ówczesnych bowiem warunkach nie można było odmówić służby wojskowej, a za dezercję groziła kara śmierci.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] Kierownik UdSKiOR utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. Organ podtrzymał swoje stanowisko, że w przypadku zmarłego męża skarżącej zachodzi przesłanka pozbawienia go uprawnień kombatanckich stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 4 lic. c) ustawy o kombatantach. Jak wynika z akt ZBoWiD, zmarły mąż skarżącej pełnił służbę w Centrum Wyszkolenia KBW a następnie w Samodzielnym Zmotoryzowanym Pułku KBW (mp. Góra Kalwaria). Wojskowa Komenda Uzupełnień Włocławek w zaświadczeniu z dnia 12 kwietnia 1984 r. potwierdziła służbę zmarłego męża skarżącej "w jednostce, która brała udział w walce z reakcyjnym podziemiem". W życiorysie z dnia 25 kwietnia 1985 r. zmarły kombatant stwierdził: "brałem czynny udział w akcjach z bandami w rejonie Gór Świętokrzyskich i referendum w 1946 r." Natomiast zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej (dalej: IPN) z dnia 12 stycznia 2011 r. w okresie od września do grudnia 1946 r., czyli w czasie służby zmarłego kombatanta w Samodzielnym Pułku KBW mp. Góra Kalwaria, jednostka ta brała udział w walkach z "Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, ugrupowaniami określanymi jako "bandy o charakterze rabunkowym" oraz ugrupowaniami "Polska Armia Powstańcza", "Huragan", "Salwa", "Wróbla", "Wolność" i "Mściciela". Wprawdzie pismo IPN informuje także, iż nie potwierdzono w archiwach faktu osobistego udziału w walkach zmarłego męża skarżącej, niemniej z uwagi na fakt, iż sam zmarły w swoim życiorysie znajdującym się w aktach ZBoWiD stwierdził, że brał w nich "czynny udział" nie można uwzględnić twierdzeń skarżącej, iż jej mąż "wykonywał pracę na tak zwanych tyłach i nie brał udziału w walkach".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Z.W. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji podnosząc, iż są one niezgodne z prawem i nie odpowiadają stanowi faktycznemu sprawy, naruszając art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8, art. 10 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "k.p.a.") oraz art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) i art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach. Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego, iż jej mąż w istocie pełnił służbę wojskową pod przymusem. Skarżąca podniosła ponadto, że została pozbawiona możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 września 2011 r. uznał, iż skarga jest zasadna. Sąd I instancji zaznaczył, iż materialnoprawną podstawą decyzji Kierownika UdSKiOR był art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach. Przywołując treść przepisów prawa materialnego, jakie stanowiły podstawę do orzekania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Sąd I instancji wskazał, że pozbawienia uprawnień kombatanckich dotyczy przepis art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. Wypowiada się on wprost o pozbawieniu uprawnień kombatantów i innych osób uprawnionych, a nie wdów po nich. W ocenie Sądu I instancji słusznie jednak organ podkreśla, że uprawnienia wdowy po kombatancie nie mają charakteru pierwotnego. Są to uprawnienia pochodne. Tym samym przepis art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach należy rozumieć nie tylko wprost, iż stanowi on podstawę pozbawienia uprawnień samego kombatanta, ale także w ten sposób, że daje on podstawę do pozbawienia uprawnień osób, które wywodzą swoje prawa wyłącznie z istnienia jego uprawnień. Sąd I instancji podkreślił, że pozbawienie uprawnień kombatanckich nie jest oznaką dyskryminacji, lecz odmową przyznania szczególnych przywilejów, czyli powrotem do statusu "zwykłego obywatela" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 177/08, a także uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r., sygn. akt II UZP 7/91 i wyrok SN z 6 kwietnia 1995, III ARN 9/95). Takie rozumowanie musi dotyczyć także osób powołujących się na uprawnienia pochodne. Analizując zastosowany wobec skarżącej jako podstawa prawna odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach, Zdaniem Sądu I instancji użyty ww. przepisie zwrot "zadania śledcze i operacyjne" wykonywane podczas i w związku z tą służbą, należy interpretować w ten sposób, że użyty w tym zwrocie spójnik "i" ma znaczenie enumeratywne, a nie koniunkcyjne, co oznacza, że spełnia przesłankę art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach zarówno łączne wykonywanie zadań śledczych i operacyjnych, jak i jednego rodzaju z nich. Sąd I instancji wyjaśnił, iż zadania te musiały być bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji (osób) działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP, przy czym podkreślił, że ww. przepis mówi o działaniach "osoby", a nie "jednostki" w której dana osoba pełniła służbę. Nie ma przy tym znaczenia, czy udział w tego rodzaju działaniach nie był w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej. W takiej dopiero sytuacji służba w KBW stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, niezależnie od tego z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane (por. wyrok NSA z 24 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 536/05, z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1126/04). Konkludując powyższe rozważania Sąd I instancji wskazał, iż zadaniem organu badającego ewentualne zaistnienie przesłanki odmowy przyznania uprawnienia wdowy po kombatancie w oparciu o art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach jest ustalenie, czy zmarły kombatantach osobiście – a nie jedynie czy jednostka KBW, w której służył – brał udział w wykonywaniu zadań śledczych i operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Sądu I instancji słusznie zarzuca skarżąca, że organ w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy konieczny do załatwienia sprawy, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji stwierdził, że ani zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień z Włocławka z dnia 12 kwietnia 1984 r., ani pismo IPN z dnia 12 stycznia 2011 r. nie wskazują na osobisty udział zmarłego męża skarżącej w walkach (tj. w wykonywaniu zadań operacyjnych) z organizacjami działającymi na rzecz suwerenności i niepodległości RP m.in. Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi czy innymi ugrupowaniami określanymi w zaświadczeniu WKU jako "reakcyjne podziemie". W ocenie Sądu I instancji wskazane dokumenty mówią jedynie o prowadzeniu takich walk przez jednostkę, w której służył zmarły kombatant. Co więcej w swoim piśmie IPN wprost wskazuje, że nie odnaleziono żadnych akt, na podstawie których byłoby możliwe potwierdzenie osobistego udziału zmarłego kombatanta w ww. walkach. Także w deklaracji członkowskiej do ZBoWiD zmarły kombatant wskazywał jedynie na swoją służbę "w jednostce, która brała udział w walce z reakcyjnym podziemiem", odnośnie zaś swojego osobistego udziału w wykonywaniu konkretnych zadań operacyjnych wskazuje na ochronę lokalu wyborczego w czasie referendum. W życiorysie sporządzonym 25 kwietnia 1985 r. zmarły kombatant wspomina z kolei, iż brał "czynny udział w akcjach z bandami w rejonie Gór Świętokrzyskich", nie precyzując jednakże, czy były to "bandy reakcyjnego podziemia" (jak ówcześnie nazywano organizacje działające na rzecz suwerenności i niepodległości RP po II wojnie światowej). W ocenie Sądu I instancji nie wiadomo zatem, czy chodziło o walki z organizacjami, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach, czy też ze zorganizowaną przestępczością, która istniała po wojnie. Sąd I instancji zauważył, że także IPN w ww. piśmie wskazuje, iż jednostka, w której służył zmarły kombatant, brała udział nie tylko z wprost wymienionymi organizacjami niepodległościowymi, ale także z ugrupowaniami zbrojnymi określanymi jako "bandy o charakterze rabunkowym". Z drugiej strony Kierownik UdSKiOR w żaden sposób nie zweryfikował twierdzeń skarżącej, iż jej mąż zajmował stanowisko w formacjach "tyłowych". W ocenie Sądu I instancji powyższe uchybienia procesowe mogły mieć wpływ na wynik sprawy poprzez stwierdzenie, że brak jest dowodów, jakoby zmarły kombatant – mąż skarżącej, brał udział w wykonywaniu zadań śledczych i operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym brak jest określonej w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach przeszkody w przyznaniu skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie. Sąd I instancji za niezasadny uznał natomiast zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. wskazując, iż ww. zarzut może być skuteczny, jeżeli strona skarżąca wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Takiego rodzaju wywodu skarżąca nie przeprowadziła.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych reprezentowany przez radcę prawnego. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że zmarły mąż skarżącej nie brał osobiście udziału w wykonywaniu zadań śledczych i operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej;

oraz naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, dalej jako: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na uwzględnieniu zamiast oddaleniu skargi, a w konsekwencji uchyleniu obu decyzji organu administracji w przedmiotowej sprawie, pomimo iż organ zebrał i rozpatrzył cały dostępny materiał dowodowy konieczny do załatwienia sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu administracji kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż nie można zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, gdyż fakt służby wojskowej skarżącego w jednostce prowadzącej walki z podziemiem niepodległościowym bezspornie potwierdza pismo IPN z dnia 12 stycznia 2011 r. Jest ono uzupełnieniem zaświadczenia wydanego przez Wojewódzką Komendę Uzupełnień we Włocławku z dnia 12 kwietnia 1984 r. uszczegóławiającym o nazwy ugrupowań podziemia niepodległościowego, z jakim walczył Pułk KBW, w okresie pełnienia w nim służby przez zmarłego kombatanta - męża skarżącej. Ponadto podniesiono, że jak zauważył Sąd I instancji, pismo kończy się stwierdzeniem: "w zasobie BUiAD IPN w Warszawie nie odnaleziono akt, na podstawie których byłoby możliwe potwierdzenie udziału wyżej wymienionego w walkach". Rzeczywiście IPN nie dysponuje takim materiałem, jednakże nie może prowadzić to do błędnego rozumowania, iż stwierdzenie to przesądza, że zmarły kombatant nie brał osobiście udziału w zwalczaniu podziemia niepodległościowego. Podniesiono, iż organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie kierował się zasadami wyrażonymi w art. 7 k.p.a oraz art. 77 k.p.a. Pozostałe dowody wskazują właśnie na taki osobisty udział zmarłego kombatanta w walkach z podziemiem niepodległościowym np. własnoręczny życiorys: "(...) Brałem czynny udział w akcjach z bandami w rejonie Gór Świętokrzyskich i w referendum 1946 r.". Taką też informację zmarły kombatant zawarł w deklaracji członkowskie ZBoWiD i opatrzył ją własnoręcznym podpisem. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż komisja weryfikacyjna ZBoWiD przyznała zmarłemu kombatantowi członkostwo z tytułu utrwalania władzy ludowej poprzez prowadzenie walk z reakcyjnym podziemiem. Skarżący kasacyjnie organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1832/09, wskazując, iż dotyczy sprawy o identycznym stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie, w którym stwierdzono, iż zebrany materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że zmarły kombatant pełnił służbę w formacji wojskowej KBW, co zasadnie zostało zakwalifikowane jako stan przewidziany w art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c) ustawy o kombatantach. Zdaniem skarżącego kasacyjnie w obydwu sprawach zebrano identyczny materiał dowodowy t.j. oparto się na zaświadczeniach wydanych przez Wojewódzkie Komendy Uzupełnień o treści wskazującej, że zmarły kombatant pełnił służbę wojskową w jednostce prowadzącej ówcześnie walki z reakcyjnym podziemiem. W obydwu sprawach występują pisma informacyjne IPN wskazujące jednostki zbrojnego podziemia niepodległościowego, z jakimi walczyła formacja, w której pełnił służbę zmarły kombatant. W obu przypadkach osobiste uczestnictwo zmarłego kombatanta w wykonywaniu zadań śledczych i operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej jest potwierdzone jego osobistą relacją w deklaracji członkowskiej ZBoWiD i w życiorysie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie powyższe wskazuje na to, iż zgromadzony materiał dowodowy został poddany należytej ocenie i powinien zostać zakwalifikowany jako stan przewidziany w art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. c) ustawy o kombatantach. Ustalenia poczynione przez organ administracji skutkowały wydaniem prawidłowej decyzji administracyjnej o odmowie przyznania zainteresowanej uprawnień wdowy po kombatancie oraz decyzji utrzymującej ją w mocy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z.W. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy procesowej nie wystąpiła, stąd Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga ta zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego zasługiwała na uwzględnienie bowiem przed Sądem I instancji doszło do naruszenia prawa materialnego wskazanego w skardze kasacyjnej.

Zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej dotyczy błędnej wykładni przepisów art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) przedmiotowej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. dokonanej przez Sąd I instancji polegającej na przyjęciu, że zmarły mąż skarżącej nie brał osobiście udziału w wykonywaniu zadań śledczych i operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl przepis art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o kombatantach wymienia rodzaje uprawnień kombatantów i innych osób uprawnionych. Ustęp 3 tego artykułu stanowi z kolei, że uprawnienia, o których mowa w ust. 2 przysługują również wdowom lub wdowcom – emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne, pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Z kolei w myśl art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej, bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2. Według ustępu 2 uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują między innymi osobie, która w latach 1944 – 1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.

W rozpoznawanej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne dokonane przez organ i przyjęte za podstawę decyzji w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. Nie zostały one również skutecznie zakwestionowane ani przez skarżącą ani przez Sąd I instancji.

Bowiem jak wynika z ustaleń organów zmarły mąż skarżącej posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej od listopada 1945 r. do grudnia 1946 r. oraz służbę w Ludowym Wojsku Polskim w czasie II wojny światowej w kwietniu i maju 1945 r. Zmarły mąż skarżącej pełnił służbę w Centrum Wyszkolenia KBW, a następnie w Samodzielnym Zmotoryzowanym Pułku KBW (mp. Góra Kalwaria). Wojskowa Komenda Uzupełnień we Włocławku w zaświadczeniu z dnia 12 kwietnia 1984 r. potwierdziła służbę zmarłego męża skarżącej "w jednostce, która brała udział w walce z reakcyjnym podziemiem". W życiorysie z dnia 25 kwietnia 1985 r. zmarły kombatant stwierdził: "brałem czynny udział w akcjach z bandami w rejonie Gór Świętokrzyskich i referendum w 1946 r." Instytut Pamięci Narodowej pismem z dnia 12 stycznia 2011 r. potwierdził, iż w okresie od września do grudnia 1946 r., czyli w czasie służby zmarłego kombatanta w Samodzielnym Pułku KBW mp. Góra Kalwaria, jednostka ta brała udział w walkach z "Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi, ugrupowaniami określanymi jako "bandy o charakterze rabunkowym" oraz ugrupowaniami "Polska Armia Powstańcza", "Huragan", "Salwa", "Wróbla", "Wolność" i "Mściciela". W piśmie tym wskazano, jednocześnie, iż nie odnaleziono akt na podstawie których byłoby możliwe potwierdzenie udziału zmarłego kombatanta w walkach.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (zob. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r., sygn. II UZP 7/91 - OSNC APU nr 10/92, poz. 174, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. OSK 1126/04 - Lex nr 165721, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. II OSK 387/06 LEX nr 344537). Tak też przyjął Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., K 15/1993 - OTK 1994/1/4/. Tym samym uznaje się, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej. Zatem trafna jest konkluzja, że zmarły mąż skarżącej R.W. odbywając służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w latach 1945 - 1946, służył w istocie w aparacie bezpieczeństwa.

Jednocześnie wyjaśnić należy, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy interpretować oddzielnie, ten kierunek w orzecznictwie NSA został wyraźnie zaznaczony (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1126/04 oraz powołane tam orzecznictwo, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2529/11, dostępne w CBOIS: http://cbois.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie przyjmował, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej powodował utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Jak słusznie wskazuje organ nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż komisja weryfikacyjna ZBoWiD przyznała zmarłemu kombatantowi członkostwo z tytułu utrwalania władzy ludowej poprzez prowadzenie walk z reakcyjnym podziemiem.

Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdzenie Sądu I instancji dotyczące braku wykazania przez organ na podstawie zebranych w toku postępowania weryfikacyjnego dokumentów osobistego udziału zmarłego męża skarżącej w walkach z niepodległościowym podziemiem nie może mieć znaczenia, skoro sam fakt takiej służby w KBW nawet niedobrowolny, powoduje utratę uprawnień kombatanckich. W tej kwestii należy zgodzić się z organem, iż udział skarżącego w tego typu walkach wynika także z oświadczenia R.Walczaka złożonego na okoliczność ubiegania się przezeń o uprawnienia kombatanckie. Ryszard Walczak w deklaracji członkowskiej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację własnoręcznie oświadczył, że "brałem czynny udział w akcjach z bandami w rejonie Gór Świętokrzyskich i referendum w 1946 r.".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zebrany materiał dowodowy wskazuje, że zmarły kombatant pełnił służbę w formacji wojskowej Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, co zasadnie zostało zakwalifikowane przez organ jako stan przewidziany w dyspozycji art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach. W konsekwencji winno to spowodować oddalenie skargi w sprawie odmowy przyznania uprawnienia wdowy po kombatancie R.W., a nie jej uwzględnienie jak to wadliwie uczyniono w zaskarżonym wyroku.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż do skargi kasacyjnej ma zastosowanie art. 188 p.p.s.a. W niniejszej sprawie stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości, zarzut określony w skardze kasacyjnej jako naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy polegający na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. sprowadza się w istocie do wadliwej wykładni art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach dokonanej przez Sąd I instancji i w konsekwencji uchylenia prawidłowych obu decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej pozwala na zastosowanie przy bezspornie ustalonym stanie faktycznym art. 188 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.