Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3564/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 2, art. 66 ust. 1  pkt 4 i 5, art. 69 ust. 1, art. 69a ust. 1, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. dr E. S. zwróciła się do Okręgowej Rady Adwokackiej w B. o wpisanie jej – w trybie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) – na listę adwokatów Izby Adwokackiej w B., załączając do wniosku stosowne dokumenty.

Okręgowa Rada Adwokacka w B. uchwałą z dnia [...] maja 2014 r. postanowiła wpisać dr E.S. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w B. Uchwała ta wpłynęła do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] czerwca 2014 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Departament Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej Ministerstwa Sprawiedliwości zwrócił Dziekanowi Okręgowej Rady Adwokackiej w B. akta osobowe dr E.S. ze względu na braki w materiale dowodowym, polegające na niedołączeniu do akt postępowania administracyjnego oryginału bądź uwierzytelnionego odpisu dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych i dokumentów zaświadczających, czy i jaka relacja prawna zachodzi pomiędzy wnioskodawczynią a Kancelarią radcy prawnego N. I., celem ustalenia, czy zainteresowana wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego w jednym z podmiotów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.).

Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w B. przy piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. przesłał do Ministerstwa Sprawiedliwości brakujące dokumenty, w tym odpis dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych poświadczony notarialnie oraz zaświadczenie sporządzone przez Kancelarię radcy prawnego N. I. z dnia [...] lipca 2014 r. Pismo to wpłynęło do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] lipca 2014 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 69a ust. 1 oraz art. 65 pkt 4 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" i "c" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, sprzeciwił się wpisowi dr E. S. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w B., dokonanemu przez Okręgową Radę Adwokacką w B. mocą uchwały z dnia [...] maja 2014 r.

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że zainteresowana spełnia przesłanki określone w art. 65 pkt 1-3 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, uprawniające do wpisu na listę adwokatów, oraz przesłankę posiadania stopnia naukowego doktora nauk prawnych, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. Natomiast – w ocenie organu – nie spełnia przesłanek z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" i "c" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze i z tego względu zachodzi przeszkoda prawna do uznania dokonanego wpisu na listę adwokatów za prawidłowy. Odnosząc się do praktyki prawniczej zainteresowanej, realizowanej pod kierunkiem radcy prawnego N. I. w okresie od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] czerwca 2012 r., Minister stwierdził, że wnioskodawczyni nie tylko nie udokumentowała, iż w tym okresie wykonywała czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego w podmiotach wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" przedmiotowej ustawy, ale z przedłożonego zaświadczenia wprost wynika, że we wskazanym okresie nie wykonywała czynności w żadnym z takich podmiotów. Relacja prawna zachodząca pomiędzy zainteresowaną a Kancelarią radcy prawnego N. I. była konsekwencją umów łączących obie strony ze wspólnym klientem – M. S.A. z siedzibą w B., i wynikała z organizacji pracy w tej Spółce. Radca prawny N. I. kierował działem prawnym Spółki i jednocześnie jego Kancelarię wiązała ze Spółką umowa o świadczenie usług prawniczych. W tym czasie wnioskodawczyni była związana umową cywilnoprawną (z dnia [...] października 2010 r. o świadczenie usług prawniczych) ze Spółką i wykonywała czynności na jej rzecz pod nadzorem radcy prawnego N. I. w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem organu, wynika z tego, że zainteresowana nie wykonywała praktyki w podmiocie świadczącym profesjonalne usługi prawnicze, w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, co uniemożliwia dokonanie wpisu na listę adwokatów.

W ocenie Ministra, podobnie rzecz się ma, jeśli chodzi o drugą z przesłanek, a mianowicie o przesłankę określoną w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "c" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, gdyż również jej zainteresowana nie udokumentowała. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, że będąc zatrudnioną w Urzędzie Miasta K., faktycznie nie wykonywała w nim wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych z tworzeniem projektów aktów prawa miejscowego. Do jej zakresu obowiązków nie należały nawet czynności bezpośrednio związane z tworzeniem projektów aktów prawa miejscowego, ale jedynie przygotowywanie materiałów niezbędnych do opracowywania projektów takich aktów. To natomiast nie pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni zdobyła wystarczające doświadczenie prawnicze, wymagane przez ustawodawcę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości E. S. wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, poprzez uznanie, że przepis ten w ogóle nie podlega interpretacji i oparcie rozstrzygnięcia na błędnej ocenie, iż nie wykonywała czynności w kancelarii radcy prawnego. Zdaniem skarżącej, w tym zakresie organ w sposób niewystarczający odniósł się do treści dokumentów przez nią dostarczonych w postępowaniu, jak również nie przedstawił przekonywującej argumentacji w kwestii zgłoszonego sprzeciwu, czym naruszył art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Ponadto, w zakresie spełnienia przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "c" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze skarżąca zarzuciła naruszenie art. 69a ust. 1 zd. 2 w związku z art. 69 ust. 2 oraz art. 3 ust. 2 przedmiotowej ustawy, polegające na wniesieniu sprzeciwu bez wcześniejszego umożliwienia stronie uzupełnienia braków wniosku, tj. pominięcie istotnego etapu postępowania nadzorczego, określonego w art. 69 ust. 2 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, przy jednoczesnym przekroczeniu granic kompetencji nadzorczej do zgłoszenia sprzeciwu, o których mowa w art. 69a ust. 1 zd. 2 tej ustawy. W ocenie skarżącej, Minister uznał za udowodnione okoliczności, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w toku postępowania nadzorczego, a także zaniechał należytego poinformowania jej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, czym naruszył art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 81 i art. 107 § 3 kpa.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2015 r. E. S. podtrzymała zarzuty, twierdzenia i wnioski zawarte w skardze, podnosząc dodatkowo zarzut rażącego naruszenia art. 69 ust. 2 i art. 69a ust. 1 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, poprzez wydanie decyzji zgłaszającej sprzeciw w następstwie działania, które nie mogło wywołać skutków prawnych. Skarżąca zakwestionowała bowiem prawidłowość dokonanego zwrotu akt postępowania, celem ich uzupełnienia, poddając w wątpliwość, czy osoba podejmująca działania w tym zakresie była należycie umocowana przez Ministra, a w konsekwencji, czy wobec tego rodzaju działań sama decyzja została podjęta w terminie przewidzianym na zgłoszenie sprzeciwu. W ocenie strony, zwrot akt spowodował, że decyzja została wydana po upływie materialnoprawnego terminu, upoważniającego organ nadzorczy do jej podjęcia. Z tego powodu skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, wskazując, że jej wydanie nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów określających procedurę nadzorczą i właściwość organu do podjęcia decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Podniesione w skardze zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W takiej sytuacji Sąd w pierwszej kolejności dokona oceny zaskarżonej decyzji pod kątem zarzutów procesowych, gdyż tylko w przypadku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, mogło dojść do wydania w sprawie kwestionowanego przez stronę rozstrzygnięcia. Jedynie bowiem zachowanie wymogów proceduralnych pozwala organowi administracji publicznej na właściwe zastosowanie wykładanych przez niego przepisów prawa materialnego.

Skarżąca wadliwości w procedowaniu organu upatruje w tym, że podjął on decyzję o sprzeciwie w następstwie uzupełniania materiału dowodowego, której to czynności – jej zdaniem – dokonała osoba niemająca upoważnienia Ministra Sprawiedliwości do działania w jego imieniu, a dodatkowo organ na tym etapie postępowania nie pozwolił stronie na wypowiedzenie się w kwestii będącej przedmiotem tego uzupełniania. Jednocześnie – w ocenie strony – wskutek powyższego uzupełniania dokumentacji decyzja w sprawie została wydana z przekroczeniem ustawowego terminu 30 dni, przewidzianego na zgłoszenie sprzeciwu.

Zgodnie z brzmieniem art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.), wpis na listę adwokatów osoby, o której mowa w art. 66 ust. 1, następuje na jej wniosek, na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej właściwej ze względu na miejsce złożenia wniosku o wpis. Ustęp 3 tego przepisu stanowi, że do ww. wniosku osoba ubiegająca się o wpis jest obowiązana dołączyć:

1) informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed złożeniem wniosku;

2) oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1388), albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy, w przypadku osób urodzonych przed dniem 1 sierpnia 1972 r.;

3) umowy o pracę wraz z dokumentami określającymi zakres obowiązków lub zaświadczeniami od pracodawcy określającymi zakres obowiązków, lub umowy cywilnoprawne wraz z oświadczeniem o złożeniu deklaracji do właściwego urzędu skarbowego oraz zapłaceniu podatku wynikającego z tytułu tych umów – w przypadku osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 i 5;

4) dokument zaświadczający uzyskanie stopnia naukowego doktora nauk prawnych – w przypadku osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5;

5) zaświadczenie adwokata lub radcy prawnego, z którego wynikać będzie, że osoba ubiegająca się o wpis wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego – w przypadku osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. "b" i pkt 5 lit. "b";

6) dokumenty zaświadczające co najmniej 3-letni okres zatrudnienia w urzędach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego w przypadku osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. "c" i pkt 5 lit. "c";

7) dokument zaświadczający uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego lub notarialnego.

W świetle art. 69 ust. 1 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, okręgowa rada adwokacka przesyła wraz z aktami osobowymi kandydata do Ministra Sprawiedliwości w terminie 7 dni każdą uchwałę o wpisie na listę adwokatów, a w terminie 30 dni każdą uchwałę o wpisie na listę aplikantów adwokackich. Okręgowa rada adwokacka w terminie 7 dni zawiadamia Ministra Sprawiedliwości o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę adwokatów, a w terminie 30 dni o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich. Z ustępu 2 tego przepisu wynika, że jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia.

Natomiast zgodnie z art. 69a ust. 1 przedmiotowej ustawy, wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2, bieg terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.

Z przywołanych przepisów wynika, że braki w materiale dowodowym uprawniają organ do jego uzupełnienia, w szczególności w zakresie wymaganych informacji lub dokumentów, które stanowiły podstawę wpisu. Wówczas bieg terminu na zgłoszenie sprzeciwu liczy się od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi, czyli od momentu uzupełnienia brakujących dokumentów. Przepis art. 69 ust. 2 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze jest przepisem szczególnym względem regulacji zawartej w art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), bowiem stanowi on podstawę do prowadzenia postępowania naprawczego jedynie w relacji organ administracji publicznej – właściwa okręgowa rada adwokacka. W trybie art. 69 ust. 2 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze Minister Sprawiedliwości nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz tylko uzupełnia brakujące dokumenty, co nie oznacza, że przepis ten jest podstawą prowadzenia korespondencji z osobą zainteresowaną w celu usuwania braków formalnych wniosku, zważywszy że wniosek ten został już rozpatrzony, a rzecz dotyczy jedynie zweryfikowania prawidłowości wpisu na listę adwokatów, dokonanego mocą uchwały organu samorządu zawodowego. Wobec tego nie można zgodzić się ze skarżącą, że Minister Sprawiedliwości uchybił w tym względzie wskazanym w skardze przepisom.

Należy wszak podkreślić, że kompetencją Ministra Sprawiedliwości nie jest ponowne rozpatrzenie (po raz kolejny) sprawy o wpis na listę adwokatów, a postępowanie sprzeciwowe nie jest postępowaniem przed organem III instancji, lecz postępowaniem nadzorczym i odrębnym wobec prowadzonego przez organy samorządu adwokackiego, rozpoznawczego (i dwuinstancyjnego) postępowania z wniosku o dokonanie wpisu na listę adwokatów. W postępowaniu tym Minister Sprawiedliwości nie załatwia więc sprawy administracyjnej inicjowanej wnioskiem o dokonanie wpisu na listę adwokatów, albowiem należy ona do ustawowych kompetencji organu samorządu zawodowego, przed którym, w związku ze złożonym wnioskiem, toczy się postępowanie rozpoznawcze i wyjaśniające w sprawie o dokonanie wpisu. W postępowaniu sprzeciwowym natomiast Minister Sprawiedliwości, jako organ nadzoru, kontroluje, czy zebrany w postępowaniu prowadzonym przed organami korporacji zawodowej materiał dowodowy stanowi, z punktu widzenia normatywnych przesłanek warunkujących dokonanie wpisu na listę adwokatów, dostateczną faktyczną podstawę, aby wpisu tego dokonać, tj. z punktu widzenia istnienia/nieistnienia wad prawnych ostatecznego rozstrzygnięcia o wpisie, uzasadniających pozbawienie uchwały mocy prawnej. Z tego względu postępowanie sprzeciwowe, jako postępowanie nadzorcze, ogranicza stosowanie przepisów procedury administracyjnej. Organ proceduje bowiem jedynie w kierunku zweryfikowania prawidłowości uchwały organu samorządu zawodowego adwokatów, a zatem podejmowane w tym trybie czynności mają tylko na celu sprawdzenie, czy dokonany wpis jest zgodny z prawem. Minister Sprawiedliwości nie prowadzi zatem nowego postępowania dowodowego, lecz ocenia materiał dowodowy, który stanowił podstawę faktyczną dokonanego wpisu. Natomiast konsekwencją skorzystania z uprawnienia do wniesienia sprzeciwu jest wyeliminowanie uchwały o wpisie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc oraz zniesienie całego postępowania, w rezultacie którego została ona wydana, co oczywiście nie wyklucza możliwości ponownego ubiegania się o wpis przez osobę zainteresowaną.

Korzystanie przez Ministra Sprawiedliwości z uprawnienia do wniesienia sprzeciwu ograniczone jest 30-dniowym terminem, o którym mowa w art. 69a ust. 1 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, bezskuteczny upływ którego skutkuje z mocy prawa wygaśnięciem jego kompetencji nadzorczych. Wobec materialnoprawnego charakteru tego terminu, w konsekwencji oznacza to również brak istnienia jakichkolwiek prawnych podstaw do restytucji kompetencji nadzorczych. Minister Sprawiedliwości operuje tylko i wyłącznie na podstawie informacji i dokumentów (akt osobowych) przesłanych mu przez właściwą okręgową radę adwokacką. Poza tak wyznaczone granice, organ nadzoru nie może wykraczać.

Działania podejmowane w trybie art. 69 ust. 2 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego, mają w istocie charakter czynności materialno – technicznych i jako takie dla ich ważności i skuteczności nie wymagają uzyskiwania odrębnego upoważnienia piastuna funkcji organu. Mogą być one podejmowane przez osoby pozostające w strukturze administracyjnej organu, a więc przez osoby realizujące bezpośrednio jego ustawowe zadania. W odróżnieniu od kwalifikowanych aktów administracyjnych, w przypadku czynności materialno – technicznych nie dochodzi do podejmowania władczych rozstrzygnięć, a zatem ich realizowanie może następować w ramach zwykłych obowiązków osób przygotowujących sprawy administracyjne do ich końcowego załatwienia w formie decyzji podejmowanych przez Ministra Sprawiedliwości.

W niniejszej sprawie tak w istocie było, bowiem pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Zastępca Dyrektora Departamentu Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej Ministerstwa Sprawiedliwości zwrócił Dziekanowi Okręgowej Rady Adwokackiej w B. akta osobowe dr E.S. właśnie ze względu na braki w materiale dowodowym, polegające na niedołączeniu do akt postępowania administracyjnego oryginału bądź uwierzytelnionego odpisu dyplomu ukończenia przez skarżącą wyższych studiów prawniczych i dokumentów zaświadczających, czy i jaka relacja prawna zachodziła pomiędzy wnioskodawczynią a Kancelarią radcy prawnego N. I.celem ustalenia, czy skarżąca wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego w jednym z podmiotów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze. Zgodnie z § 21 regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości, stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lutego 2012 r. nr 24/12/BDG w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości (Dz. Urz. Min. Sprawiedl., poz. 25 i 158), do zadań Departamentu Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej należy m.in.: prowadzenie spraw związanych ze sprawowanym przez Ministra Sprawiedliwości nadzorem nad działalnością samorządu adwokackiego i samorządu radców prawnych oraz działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego, a także badanie zgodności z prawem uchwał organów samorządu adwokackiego, samorządu radców prawnych i samorządu notarialnego. Uzupełnianie materiału dowodowego, jako czynność materialno – techniczna, mieści się więc w ramach prowadzenia spraw związanych ze sprawowanym przez Ministra Sprawiedliwości nadzorem nad działalnością samorządu adwokackiego. Zatem działanie Zastępcy Dyrektora Departamentu Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej Ministerstwa Sprawiedliwości w powyższym zakresie nie może wpływać na ważność wydanej w sprawie decyzji. Również ważności kwestionowanej przez skarżącą decyzji nie pozbawia sam fakt uzupełniania materiału dowodowego, co – w jej ocenie – miało wpływać na niezachowanie terminu do zgłoszenia sprzeciwu. Z akt sprawy wynika bowiem, że Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w B. przy piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. przesłał do Ministerstwa Sprawiedliwości brakujące dokumenty, w tym odpis dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych poświadczony notarialnie oraz zaświadczenie sporządzone przez Kancelarię radcy prawnego N. I. z dnia [...] lipca 2014 r. Pismo to wpłynęło do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] lipca 2014 r., natomiast zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] sierpnia 2014 r. i doręczona Okręgowej Radzie Adwokackiej w B. w dniu [...] sierpnia 2014 r. Nie można więc przyjąć, że organ uchybił 30-dniowemu terminowi na zgłoszenie sprzeciwu i przez to wykroczył poza swoje kompetencje nadzorcze, wszak bieg terminu na zgłoszenie sprzeciwu liczy się od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi, czyli de facto od dnia uzupełnienia brakujących dokumentów. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, o co wnosiła strona.

Skarżąca, formułując swój wniosek o wpis na listę adwokatów, powołała się na posiadany przez nią stopień naukowy doktora nauk prawnych. W myśl art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" i "c" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 4a ust. 1, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 637 ze zm.), lub były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego.

Zgodnie z art. 4a ust. 1 ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, w zespole adwokackim oraz w spółce:

1) cywilnej lub jawnej, w której wspólnikami są adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 134);

2) partnerskiej, w której partnerami są adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ww. ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej;

3) komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, w której komplementariuszami są adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ww. ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyłącznym przedmiotem działalności spółek, o których mowa w ust. 1, jest świadczenie pomocy prawnej (ust. 2).

W świetle art. 8 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych, radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce:

1) cywilnej lub jawnej, w której wspólnikami są radcowie prawni, adwokaci, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ww. ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej;

2) partnerskiej, w której partnerami są radcowie prawni, adwokaci, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ww. ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej;

3) komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, w której komplementariuszami są radcowie prawni, adwokaci, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ww. ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyłącznym przedmiotem działalności spółek, o których mowa w ust. 1, jest świadczenie pomocy prawnej (ust. 2).

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skarżąca w okresie od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] czerwca 2012 r. nie udokumentowała, iż w tym czasie wykonywała czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego w podmiotach wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" przedmiotowej ustawy, bowiem z przedłożonego zaświadczenia – w ocenie organu – wynika, że we wskazanym okresie nie wykonywała czynności w żadnym z takich podmiotów, gdyż relacja prawna zachodząca pomiędzy skarżącą a Kancelarią radcy prawnego N. I. była konsekwencją umów łączących obie strony ze wspólnym klientem – M. S.A. z siedzibą w B., i wynikała z organizacji pracy w tej Spółce. Radca prawny N.I. kierował działem prawnym Spółki i jednocześnie jego Kancelarię wiązała ze Spółką umowa o świadczenie usług prawnych. W tym czasie skarżąca była związana umową cywilnoprawną (z dnia [...] października 2010 r. o świadczenie usług prawnych) ze Spółką i wykonywała czynności na jej rzecz pod nadzorem radcy prawnego N. I. w pełnym wymiarze czasu pracy. Z tego względu Minister uznał, że skarżąca nie wykonywała praktyki w podmiocie świadczącym profesjonalne usługi prawnicze, w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, co – zdaniem organu – uniemożliwia dokonanie wpisu na listę adwokatów.

Sąd nie w pełni podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości w powyższej kwestii, albowiem nie można zgodzić się z organem, że skarżąca nie wykonywała wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego. Skoro – jak wynika z wystawionych przez Kancelarię radcy prawnego N. I. – zaświadczeń z dnia [...] lutego 2014 r. i [...] lipca 2014 r. – czynności wykonywane przez zainteresowaną były bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz jego Kancelarii i innych kancelarii z nią współpracujących, to warunek w tym zakresie należy uznać nie tylko za udokumentowany, ale także za spełniony. Natomiast istotnie w sprawie nie jest spełniona przesłanka podstawy, na której wykonywane były przez skarżącą czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz radcy prawnego. Przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze wymaga bowiem, aby czynności te wykonywane były na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, łączącej osobę zainteresowaną z kancelarią adwokacką lub radcy prawnego. Tymczasem w sprawie niniejszej skarżąca jakkolwiek wykonywała czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz radcy prawnego, to jednak relacja tworząca tę współpracę nie opierała się na żadnej z ww. umów, gdyż skarżąca była wprawdzie związana umową o świadczenie usług prawnych, ale nie z Kancelarią radcy prawnego N. I., lecz ze Spółką M. S.A. z siedzibą w B., której to Spółce Kancelaria zapewniała obsługę prawną. Treść art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze nie pozostawia wątpliwości, że czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz radcy prawnego bądź adwokata mają być wykonywane na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, łączącej osobę zainteresowaną z jego kancelarią. Tego warunku skarżąca nie spełnia.

Sytuacja przedstawia się analogicznie, jeśli chodzi o drugą z przesłanek, a wynikającą z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "c" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze, gdyż również jej skarżąca nie spełnia w świetle przedstawionego zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2014 r. Skarżąca, będąc zatrudnioną w Urzędzie Miasta K. w okresie od dnia [...] stycznia 2003 r. do dnia [...] września 2010 r., nie wykonywała w nim wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych z tworzeniem projektów aktów prawa miejscowego, wszak do jej zakresu obowiązków nawet nie należały czynności bezpośrednio związane z tworzeniem projektów aktów prawa miejscowego, tylko przygotowywanie materiałów niezbędnych do opracowywania projektów takich aktów. Skarżąca nie miała zatem bezpośredniego wpływu na kształtowanie treści aktów prawa miejscowego, lecz przygotowywała jedynie materiały będące podstawą ich opracowywania. Okoliczność ta nie pozwala uznać, że skarżąca w świetle przedłożonego zaświadczenia spełnia warunek z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. "c" ww. ustawy – Prawo o adwokaturze. Tak więc zgłoszony sprzeciw należy uznać za zasadny.

Organ administracji publicznej, działając na podstawie przepisów prawa i stojąc na straży praworządności, ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając przy tym interes społeczny oraz słuszny interes strony, i prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyjaśniając stronie postępowania zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, co w szczególności zobowiązany jest uczynić w wyczerpującym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podejmowanej w sprawie decyzji administracyjnej. Z uzasadnienia zaskarżonej do Sądu decyzji w pełni wynika, dlaczego Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się dokonanemu wpisowi na listę adwokatów. Decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Natomiast fakt, że stanowisko Ministra Sprawiedliwości jest odmienne od stanowiska skarżącej, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W takim stanie rzeczy, podjętą w sprawie decyzję należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.