Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 939/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.7, art.8, art.77 § 1, art.80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M. S. kwotę 697 złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 939/16

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania M. S. (dalej: beneficjent/skarżący) płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że w dniu 4 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek M. S. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. Beneficjent zadeklarował w drugim roku pięcioletniego zobowiązania realizację pakietu 5-Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w jego ramach realizację wariantu 5.1 -Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 4,31 ha obejmującej działkę rolną C1 położoną na działce ewidencyjnej nr 1009, działkę rolną E1 położoną na działce ewidencyjnej nr 955 i działkę rolną EA1 położoną na działce ewidencyjnej nr 955 - z kośnym sposobem użytkowania.

W dniu 7 września 2015 r. beneficjent powiadomił organ pierwszej instancji o wystąpieniu suszy w jego gospodarstwie.

W dniu 25 kwietnia 2016r. w gospodarstwie M. S. przeprowadzono wizytację terenową, w wyniku której ustalono, że powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana przez beneficjenta. Jak wynika z protokołu z kontroli, na wykluczonej powierzchni 1,96 ha stwierdzono obszary nie kwalifikujące się do płatności, tj. liczne zakrzaczenia, teren podmokły oraz rów.

W dniu 27 kwietnia 2016 r. beneficjent poinformował organ pierwszej instancji o uszkodzeniu przez bobry grobli na działkach ewidencyjnych nr 955, nr 946 i nr 1009, co spowodowało zalanie tych działek, a następnie w dniu 28 kwietnia 2016 r. beneficjent złożył wniosek o wycofanie z płatności całej powierzchni działki rolnej C1 o pow. 2,25 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 1009 oraz działki rolnej E1 o powierzchni 1,82 ha i działki rolnej EA1 o powierzchni 0,24 ha położonych na działce ewidencyjnej nr 955.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie uwzględnił wycofania części wniosku złożonego w dniu 28 kwietnia 2016 r., z uwagi na uprzednie poinformowanie beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia wizytacji terenowej.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania M. S. płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. w ramach wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków- Natura 2000 i nałożył sankcję w wysokości 2 685,20 zł

W odwołaniu od powyższej decyzji beneficjent zarzucił błędne ustalenia faktyczne, przez uznanie, że zadeklarowana powierzchnia uprawniona do płatności środowiskowej była nieprawidłowa. Jego zdaniem, podawane przez ARiMR informacje co do powierzchni działek zostały oparte na nieaktualnym materiale dowodowym. Podniósł, że kontrola została przeprowadzona w dniu 24 kwietnia 2016 r., natomiast wniosek został złożony w maju 2015 r., zatem kontrola nie została przeprowadzona w tym roku, którego dotyczył złożony wniosek. Ujawnione podczas kontroli na miejscu szkody wyrządzone przez bobry to skutki tych szkód z początku roku 2016 i tym samym ustalenia kontrolne nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia o zasadności przyznania płatności na rok 2015.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzona w sprawie wizytacja terenowa z dnia 25 kwietnia 2016 r. oraz kontrola administracyjna potwierdziły zasadność wykluczenia powierzchni 1,96 ha jako powierzchni nie uprawnionej do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, gdyż były to obszary zakrzaczone, zadrzewione oraz tereny podmokłe, rów opaskowy, grobla, co potwierdza dokumentacja fotograficzna dołączona do protokołu kontroli. Organ wskazał, że w przypadku działki rolnej E1 położonej na działce ewidencyjnej nr 955, strona zadeklarowała powierzchnię 1,82 ha, natomiast inspektorzy terenowi zmierzyli powierzchnię 1,09 ha. Do pozostałej części działki, tj. 0,73 ha stwierdzono zadrzewienia oraz został wyłączony rów o powierzchni mniejszej niż 2 m² na całej długości działki. W przypadku działki rolnej EA1 położonej na działce ewidencyjnej nr 955 strona zadeklarowała powierzchnię 0,24 ha, a inspektorzy terenowi zmierzyli powierzchnię 0,21 ha. Na pozostałej części działki to jest 0,03 ha stwierdzono zakrzaczenia i teren podmokły oraz został wyłączony rów o powierzchni mniejszej niż 2 m² na całej długości działki. W przypadku działki rolnej C1 położonej na działce ewidencyjnej nr 1009, na której strona zadeklarowała powierzchnię 2,25 ha, inspektorzy terenowi zmierzyli powierzchnię 1,05 ha. Na pozostałej części działki, tj. 1,20 ha stwierdzono groblę, rów opaskowy i zakrzaczenia. W ocenie organu zasadnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Tarnobrzegu wykluczył powierzchnię 1,96 ha, uwzględniając wyniki wizytacji terenowej oraz w oparciu o aktualne dane dotyczące ustalonej powierzchni w systemie informatycznym ZSZiK, na podstawie zdjęć z roku 2015. Zakwestionowane obszary dotyczą działek, które faktycznie nie były użytkowane rolniczo zgodnie z normami i wymogami przez cały rok, którego dotyczył wniosek o przyznanie płatności. Organ odwoławczy zweryfikował całą dokumentację oraz wyniki wizytacji terenowej i uznał, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej została wyznaczona prawidłowo i wynosi 2,35 ha. W związku z tym, że w wyniku kontroli stwierdzono zawyżenie deklaracji obszaru kwalifikującego się do płatności, to zgodnie z art. 19 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 – dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 640/2014), ponieważ różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym wyniosła 83,40 %, zasadnie organ pierwszej instancji odmówił płatności beneficjentowi oraz nałożył na niego karę administracyjną w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, tj. 2 685,20 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że wycofanie części działek z płatności miało miejsce już po przeprowadzeniu kontroli na miejscu. Zgodnie z art. 15 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, kar administracyjnych nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ w piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub jakiejkolwiek niezgodności we wniosku o przyznanie pomocy. Z tych powodów organ nie uwzględnił wycofania części wniosku z dnia 28 kwietnia 2016 r. Organ podniósł, że składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej strona potwierdziła, że posiada wiedzę dotyczącą wytycznych i przepisów prawnych mających zastosowanie do przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2015 r., jak również wymagań i zobowiązań spoczywających na wnioskodawcy. W odniesieniu do podnoszonych szkód wyrządzonych przez bobry organ wskazał, że nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli przez inspektorów terenowych jednoznacznie potwierdzają, że powierzchnia zadeklarowana przez stronę została znacznie zawyżona, natomiast obszary wykluczone z płatności świadczą o dłuższym okresie ich nieużytkowania przez rolnika. Wobec kompletności dokumentacji, która jednoznacznie wskazuje, jakie powierzchnie były użytkowane rolniczo, a jakie zostały wykluczone, w tym w szczególności wobec dowodu w postaci protokołu z kontroli i dokumentacji fotograficznej, przesłuchanie wnioskowanych w odwołaniu świadków jest - zdaniem organu - zbędne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wykorzystano materiały kartograficzne, czyli mapy i ortofotomapy znajdujące się w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) w celu zlokalizowania w przestrzeni wszystkich działek rolnych zadeklarowanych we wniosku i prawidłowego określenia powierzchni uprawnionej do dopłat oraz wyłączenia gruntów nieuprawnionych do dopłat. Dostępne w systemie informatycznym zdjęcia pozwalają w sposób precyzyjny wyznaczyć powierzchnie użytków rolnych, czyli obszarów zajmowanych przez grunty orne, trwałe użytki rolne i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe. Wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne zgodnie z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne, a Agencja posiada w stosunku do każdej działki ewidencyjnej informacje na temat źródła pochodzenia danych, terminy ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego, a także wiedzę na temat przeprowadzonych kontroli na miejscu oraz wizytacji w terenie. Ortofotomapy cyfrowe pozyskane w trybie art. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i stanowią źródło dokonywania pomiarów powierzchni kwalifikowanej do płatności oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów.

Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił powierzchnię uprawnioną do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, a argumentacja podniesiona w odwołaniu jest niezasadna, dlatego powołaną wyżej decyzją z dnia [...] października 2016r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję M. S. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez nieprawidłowe ustalenie, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności była nieprawidłowa i tym samym nieprawidłowe pomniejszenie powierzchni uprawnionej do płatności z tego programu za rok 2015, a w konsekwencji nałożenie sankcji pieniężnej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, jak też o dopuszczenie i przeprowadzenie w sprawie dowodu z przesłuchania świadków – J. Ł. i J. S. oraz z przesłuchania skarżącego. Zawnioskował też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów:

- z lotniczej dokumentacji fotograficznej będącej w posiadaniu ARiMR dotyczącej działek ewidencyjnych nr 955, nr 1009 oraz nr 21/5 wykonanej w 2015r. wraz z informacjami wskazującymi datę i sposób wykonania zdjęć, podmiot, który je wykonywał, badanych parametrów sprzętu fotograficznego oraz opisu sposobu liczenia powierzchni działek ewidencyjnych na podstawie zdjęć lotniczych ze wskazaniem granicy możliwych błędów w tym wyliczeniu,

- z odpisu pisma [...] Biura Powiatowego ARiMR z dnia 30 kwietnia 2014 r. na okoliczność wykazania, że Agencja, która obecnie kwestionuje część obszaru działek nr 955 i nr 1009 jako niekwalifikującego się do dopłat, wcześniej na żądanie odwołującego wskazała PEG i powierzchnię kwalifikującą się do dopłat w wielkości wnioskowanej przez odwołującego,

- z protokołów z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr 1/2016 i nr 2/2016 oględzin i szacowania szkód na łąkach zielonych sporządzonych przez Łowczego Koła Łowieckiego nr [...] "A" i Koła Łowieckiego "B",

- z protokołu oględzin szkód bobrzych Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z dnia 24 maja 2016 r.,

- z dokumentacji przyrodniczo-ornitologicznej na potrzeby programu rolnośrodowiskowego PROW realizowanego w latach 2014 – 2019,

- z dokumentu wezwania ARiMR z dnia 12 października 2015 r. do złożenia wyjaśnień w zakresie wniosku o pomoc suszową.

W uzasadnieniu skargi M. S. wskazał, że zadeklarował do przyznania płatności za 2015 r. działki ewidencyjne o łącznej powierzchni 4,31 ha, zgodnie z informacjami dotyczącymi powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG i informacjami dotyczącymi powierzchni kwalifikowanej do JPO, płatności ONW i rolnośrodowiskowej, wystawionymi przez Biuro Powiatowe ARiMR, czyli sam organ, który następnie zakwestionował te pomiary i powierzchnie. Zarzucił, że kontrola na gruncie została przeprowadzona dopiero w dniu 25 kwietnia 2016 r., czyli nie w tym roku, którego dotyczy wniosek. Skarżący zaprzeczył wszelkim ustaleniom kontroli przeprowadzonej w dniu 25 kwietnia 2016 r. W dniu kontroli tereny działek nr 955 i nr 1009 były dotknięte zniszczeniami wskutek szkód bobrzych, o których to szkodach Agencja była na bieżąco informowana. Szkody, które zostały ujawnione na miejscu podczas kontroli to skutki szkód z roku 2016, dlatego ustalenia kontrolne nie mają żadnego znaczenia co do rozstrzygnięcia o zasadności przyznania płatności na rok 2015. Ciążący na rolniku obowiązek utrzymania wszystkich gruntów, na których prowadzona jest działalność, zgodnie z normami oraz przestrzeganie wymogów wzajemnej zgodności, dotyczy roku kalendarzowego, w którym został złożony wniosek, a to oznacza, że kontrola z 2016 r. nie odzwierciedla stanu faktycznego działek w 2015r. Zdaniem skarżącego, organ wydający decyzję był związany wnioskiem o częściowe wycofanie działek z dopłat, mimo że został on złożony już po kontroli w 2016 r., ponieważ kontrola ta dotyczyła innego roku, a ponadto stan działek uległ zmianie dopiero w 2016 r., na skutek siły wyższej tj. szkód wyrządzonych przez bobry. Zwierzęta te niszczą groble, powodując zalanie i podtopienia przyległych terenów. Skarżący zarzucił, że Agencja nie wykazała żadnym dowodem, iż w 2015 r. powierzchnia kwalifikująca się do dopłat była inna niż zadeklarowana. Mimo zarzutów podniesionych w odwołaniu organ administracyjny nie wskazał zdjęć lotniczych kontrolowanych działek i daty ich wykonania, natomiast argumentacja dotycząca przyczyn wykluczenia jest całkowicie nietrafna. Organ nie wskazał na czym miało polegać zadrzewienie, tj. co i w jakiej ilości na danym obszarze rosło, czy to drzewa czy krzewy samosiejki czy nasadzenia, nie wskazano czy obszary te spełniały normy w zakresie dobrej kultury rolnej. Skarżący zarzucił, że w decyzji nie wskazano definicji obszarów zadrzewionych, ani dopuszczalnej ilości drzew i krzewów na obszarze kwalifikowanym. Ponadto w 2014r. obszar ten nie był kwestionowany do dopłat, a przecież w ciągu roku nie mogły nastąpić istotne zmiany w drzewostanie. Oznacza to, że argumentacja organu jest dowolna i nie poparta żadnymi dowodami.

Skarżący dodał też, że powierzchnie PEG są weryfikowane przez Agencję w oparciu o stan faktyczny na gruncie wynikający z ortofotomapy i na podstawie wcześniejszych kontroli administracyjnych. Podobnie było w sprawie płatności za rok 2015 - skarżący otrzymał wypełniony przez Agencję wniosek z powierzchniami działek, które następnie ten sam organ zakwestionował. Ponadto organ posługuje się wykluczeniem terenów - rowów o powierzchni mniejszej niż 2 m², podczas gdy przepisy krajowe i unijne nie znają takiej normy, a tym samym skoro organ opiera swoje decyzje na takim wyliczeniu, czyli w metrach kwadratowych, to robi to niewłaściwie. Zdaniem skarżącego, powierzchnię takich obiektów jak żywopłoty, rowy oraz mury, zalicza się do powierzchni użytkowej pod warunkiem, że ich szerokość nie przekracza 2 m i muszą one stanowić element dobrej kultury rolnej (art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). W rozpoznawanej sprawie podczas kontroli na miejscu nikt rowów nie mierzył, mimo wniosku pełnomocnika skarżącego – J. S. Kontrolujący odmówili pomiaru rowów twierdząc, że to czynność zbędna na potrzeby kontroli na gruncie. Podczas kontroli terenowej w dniu 25 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego J. S. sporządziła uwagi do protokołu, że został włączony teren grobli ze skarpą i rów na całej długości działki o szerokości mniejszej niż 2 m. Mimo tego obmiar nie został przez organ poczyniony, a zarzut nie został w postępowaniu odwoławczym zweryfikowany. Długość rowów na działce nr 955 to około 800 - 900 m, a na działce nr 1009 - prawie 3000 m. Rowy nie były w poprzednich latach wykluczone z płatności. Zdaniem skarżącego, najwłaściwsze byłoby ustalenie stanu i rozmiaru rowów na 2015r. w oparciu o zeznania świadków.

Skarżący podniósł też, że obszar będący przedmiotem sporu leży na terenach objętych Programem Ochrony Przyrody Natura 2000, który nakłada na rolnika obowiązki i rygory m.in. w zakresie zadrzewienia i zakrzewienia. Organ nie wskazał na czym polegało zadrzewienie i zakrzewienie obszaru, gdzie ono występuje i jakie są dopuszczalne normy drzew i krzewów. Powierzchnie zgłoszone do płatności rolnośrodowiskowych były tożsame ze sporządzoną na potrzeby Agencji opinią przyrodniczą.

w odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację powołaną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie złożonym na rozprawie strona skarżąca podniosła, że płatność rolnośrodowiskowa za 2014r. została przyznana na podstawie kontroli i ortofotomap bez zastrzeżeń, a dopiero za 2015r. pojawiła się kwestia "rowów, grobli, zadrzewień i krzaków", mimo że skarżący nie zmieniał nic na terenie działek. Powierzchnia zadeklarowana do płatności została przyjęta z dokumentu ARiMR wydanego na żądanie skarżącego w dniu 30 kwietnia 2014r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016r., poz.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz.718), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Przedmiotem sporu między stronami jest zasadność wyłączenia z płatności rolnośrodowiskowej części działek o numerach 955 i 1009, bowiem zdaniem organu nie były to tereny faktycznie użytkowane w celu rolniczym.

Odmawiając przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015r. organ I instancji w zasadzie nie podał żadnych przyczyn wykluczenia części działek z płatności, ograniczając się jedynie do porównania powierzchni zadeklarowanych przez beneficjenta i stwierdzonych przez kontrolerów podczas kontroli na miejscu. Dopiero organ odwoławczy stwierdził, że zakwestionowane tereny nie były użytkowane rolniczo z uwagi na stwierdzone na nich – groble, rów opaskowy, teren podmokły, zadrzewienia i zakrzewienia. Organ odwołał się do wyników wizytacji terenowej oraz aktualnych danych dotyczących ustalonej powierzchni w systemie informatycznym ZSZIK.

W ocenie Sądu, zasadne są zarzuty skargi, że organ bezpodstawnie wykluczył z płatności rolnośrodowiskowej powierzchnię 1,96 ha w oparciu o ustalenia kontroli na miejscu. Z protokołu oględzin działek w zakresie weryfikacji powierzchni PEG z dnia 25 kwietnia 2016r. wynika, że powierzchnia zmierzona w ramach działki referencyjnej wynosi:

- w odniesieniu do działki nr 955 – 1,30 ha , przy powierzchni deklarowanej 2,06 ha

- w odniesieniu do działki nr 1009 – 1,05 ha, przy powierzchni deklarowanej 2,25ha

W uwagach wpisano, że na wykluczonej powierzchni działki nr 1009 znajduje się grobla, rów opaskowy i zakrzaczenia, zaś na wykluczonej powierzchni działki nr 955 znajdują się zadrzewienia (0,04ha), a na pozostałej powierzchni teren podmokły i zakrzaczenia. Kontrolujący nie dokonali pomiaru tych poszczególnych wyłączonych terenów tj. grobli, rowu, zakrzaczeń, z wyjątkiem powierzchni zadrzewienia na działce nr 955.

Zastrzeżenia zgłoszone przez obecną przy kontroli J. S., będącą pełnomocnikiem beneficjenta, a dotyczące wyłączenia grobli wraz ze skarpą i rowem opaskowym oraz rowu o pow. mniejszej niż 2 m na całej długości działek, pozostały bez odpowiedzi.

Zdaniem Sądu, odwołanie się do wyników kontroli w terenie nie jest wystarczające, gdyż zapisy protokołu z tej kontroli nie są jednoznaczne, a szkice dołączone do protokołu - nieczytelne. Poszczególne tereny wykluczone z płatności nie zostały zmierzone, ani opisane w sposób uzasadniający wyłączenie. Organy obu instancji nie wskazały podstaw prawnych wyłączenia z płatności terenów określonych jako "grobla", "rów opaskowy" i "rów o powierzchni mniejszej niż 2m2". Należy przy tym dodać, że w decyzji nie wskazano źródła ustalenia powierzchni rowu, bo z protokołu kontroli nie wynika, żeby rów był zmierzony. Nie wiadomo też, na jakiej podstawie organ przypisał znaczenie powierzchni tego rowu mniejszej niż 2m2.

Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wyjaśnił, że tylko na działce ewidencyjnej nr 1009 w obszar nieuwzględniony do płatności wchodził rów, jednak był to rów opaskowy. Dalej organ przytacza definicję rowu opaskowego, nie podając źródła tej definicji i w dalszym ciągu nie wskazując podstaw prawnych wyłączenia tego obszaru z płatności.

W ocenie Sądu, słuszny jest zawarty w skardze zarzut dokonania kontroli na miejscu w roku następnym po złożeniu wniosku. Wymagania jakie muszą spełniać grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych regulują przepisy krajowe i unijne, z których wynika, że grunty muszą być w dobrej kulturze rolnej w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności. Stosownie do Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 2014.07.31), kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność (motyw (77) preambuły). W związku z tym sformułowanie zawarte w art.26 ust.2 tego rozporządzenia, że "kontrole na miejscu są rozłożone w ciągu roku" należy odnosić do roku kalendarzowego, którego dotyczy płatność. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia obowiązków beneficjenta w zakresie utrzymania gruntów w dobrej kulturze. W konsekwencji, ustalenie czy deklarowane do płatności działki utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej w 2015 r. czyli w roku, w którym skarżący ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, uzależnione jest od wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego.

W formularzu wniosku o płatność zawarte jest pouczenie o obowiązku utrzymywania działek zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. W niniejszej sprawie wniosek został złożony w dniu 4 maja 2015r., zatem kontrola utrzymania zadeklarowanych gruntów powinna odbyć się w roku 2015r. Organ natomiast oparł wydane decyzje na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w kwietniu 2016r., czyli w czasie, gdy stan faktyczny na przedmiotowych działkach uległ zmianie. Jednocześnie niesporne jest, że składając wniosek o przyznanie płatności na 2015r. beneficjent oparł się na sporządzonym przez Agencję dokumencie - potwierdzeniu informacji powierzchni ewidencyjno-gospodarczej z dnia 30 kwietnia 2014r., w którym podano, że powierzchnia PEG dla działki nr 1009 wynosi 2,32ha, a dla działki nr 955 wynosi 2,06 ha. Do takich powierzchni skarżący otrzymał płatność na 2014r. i nie były wówczas wykluczone powierzchnie "grobli, rowów, zakrzaczeń i zadrzewień". Organ nie odniósł się do zarzutów dotyczących zadeklarowania do płatności powierzchni wyznaczonej przez ARiMR w dniu 30 kwietnia 2014r. W aktach sprawy nie ma żadnych ustaleń odnoszących się do stanu działek w roku 2015, którego dotyczy płatność. Natomiast odwołanie się przez organ do aktualnych danych dotyczących powierzchni działek w systemie informatycznym ZSZIK ustalonych na podstawie zdjęć wykonanych w 2015r. jest niewystarczające. Z akt sprawy nie wynika, czy to te aktualne zdjęcia dołączone są do wniosku, gdyż kserokopie są niewyraźne i nie wskazują daty wykonania zdjęć, a tylko datę przygotowania wniosku (14.01.2015r.), trudno odczytać na ich podstawie obszary nie kwalifikujące się do płatności.

W tej sytuacji stwierdzenia organu, że obszary wykluczone świadczą o dłuższym okresie nieużytkowania ich przez rolnika są gołosłowne, a wykluczenie terenów nastąpiło bez wskazania podstaw prawnych i bez prawidłowych ustaleń faktycznych.

Niewątpliwie z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skoro przyznanie płatności jest uzależnione m.in. od powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, to rozstrzygnięcie w tej sprawie winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia stanu faktycznego, a wydane rozstrzygnięcia powinny być wyczerpująco uzasadnione.

Wobec niejednoznacznego ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, wykluczenie części działek z płatności było bezpodstawne.

Z tych względów decyzje organów obu instancji, jako naruszające przepisy prawa procesowego, tj. art.7, art.8, art.77 § 1, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a., podlegają usunięciu z obrotu prawnego.

Natomiast za nietrafny należy uznać zarzut związania organu wycofaniem wniosku o przyznanie płatności. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, podstawą uznania cofnięcia za nieskuteczne był przepis art.15 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, z którego wynika, że cofnięcie takie jest dopuszczalne, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bo beneficjent został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli w dniu 18 kwietnia 2016r., a wycofanie części działek z płatności zgłosił organowi dopiero w dniu 28 kwietnia 2016r.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.200 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Na zasądzone koszty postępowania sądowego w kwocie 697 zł składają się:

- uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, przy czym Sąd uznał, że właściwy jest w niniejszej sprawie wpis stały – na podstawie § 2 ust.6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz.2193 ze zm.),

- uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł,

- wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł (na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U. z 2015r. poz. 1800).