Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2386/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2032/11 w sprawie ze skarg [...] Sp. z o.o. w P. i Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2032/11 oddalił skargi [...] Sp. z o. o. w P. i Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 1993 r., nr [...] orzekł, że grunty Skarbu Państwa będące w zarządzie Fabryki Papieru "[...]" w P., położone w P. przy ul. [...]obręb [...], nr mapy [...], oznaczone jako działki nr [...]o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, stały się z dniem 5 grudnia 1990 r. przedmiotem użytkowania wieczystego Fabryki Papieru "[...]", a budynki i inne urządzenia znajdujące się na tym gruncie stały się własnością tej Fabryki.

Pismem z dnia 28 października 2009 r. [...] Sp. z o.o. w P., wystąpiła o stwierdzenie nieważności w/w decyzji uwłaszczeniowej wskazując, iż została stwierdzona nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych dotyczących nieruchomości objętych decyzją uwłaszczeniową.

Minister Infrastruktury decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z [...] marca 2011 r. nr [...] stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z [...] stycznia 1993 r. stwierdzająca uwłaszczenie Fabryki Papieru "[...]" w P. działkami nr [...] położonymi w P. przy ul. [...] obręb [...] nr mapy [...], została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła [...] sp. z o.o. i Prezydent Miasta P. - wykonujący zadania starosty.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2011 r.

Organ wskazał w uzasadnieniu, że objęte decyzją uwłaszczeniową działki w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały w zarządzie jednostki uwłaszczeniowej.

Orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] sierpnia 1949 r., na własność Państwa zostało przejęte m.in. przedsiębiorstwo pn. [...]"[...]" firmy [...] Sp. z o.o. w P. .

Orzeczeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1975 r. został zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy z 11 lutego 1950 r., ustalający składniki majątkowe przejęte na własność Państwa wchodzące w skład Fabryki Papieru "[...]" firmy [...] Sp. z o.o. w P., z którego wynikało, że przejęciu podlegały m.in. grunty zapisane w księdze wieczystej [...] tom 1 wykaz I. 22, obejmujący parcele nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] i w księdze wieczystej [...] tom I wykaz I. 25, obejmujący parcele nr [...]. Z w/w gruntów powstały działki nr [...], ujęte w decyzji uwłaszczeniowej.

Minister Gospodarki decyzją z [...]września 2007 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2007 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] sierpnia 1949 r. i orzeczenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1975 r., w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. [...] "[...]" firmy [...] Sp. z o.o. w P., w zakresie Fabryki Papieru "[...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia

2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 2307/07 oddalił skargę na powyższą decyzję a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1139/08 oddalił skargę kasacyjną.

Minister podniósł, iż stwierdzenie nieważności w/w orzeczeń nacjonalizacyjnych wywołało skutek ex tunc, co oznacza, że decyzja, której nieważność stwierdzono przestaje istnieć w obrocie prawnym ze skutkiem wstecznym, a więc [...] nigdy nie przestała być właścicielem przedmiotowych nieruchomości. Skarb Państwa posługiwał się więc wadliwym tytułem własności.

W związku z powyższym Minister uznał, że kwestionowana decyzja uwłaszczeniowa rażąco narusza prawo tj. art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Organ ustalił ponadto, że Fabryka Papieru "[...]" w P. na podstawie aktu notarialnego z 23 lipca 1991 r., Rep. nr [...] została przekształcona w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod nazwą Fabryka Papieru "[...]" w P. S.A., następnie zaś spółka ta zmieniła nazwę na Fabryka Papieru "[...]" S.A. w P.. Fabryka Papieru "[...]" S.A. w P. aktem notarialnym z 24 czerwca 2004 r. rep. A nr [...] zbyła na rzecz przedsiębiorstwa "[...]" sp. z o.o. w P. prawa rzeczowe do działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) oraz działek nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) i nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]). Natomiast aktem notarialnym z 28 grudnia 2007 r. rep. A nr [...]prawa rzeczowe do działek nr [...], nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]), nr [...] i nr [...] (powstałych z podziału działki nr [...]) oraz nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]), nabyła Spółka [...] sp. z o.o. w S..

Minister stwierdził, że zawarcie umowy cywilnoprawnej powoduje, że powrót do poprzedniego stanu prawnego nie jest możliwy w drodze administracyjnej, a organ administracji przy pomocy dostępnych mu środków prawnych nie jest władny do decydowania o bycie prawnym powołanych umów. W związku z powyższym, wobec przejęcia praw do nieruchomości przez osoby trzecie w trybie cywilnoprawnym, nastąpiły zdaniem Ministra nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 158 § 2 k.p.a.

Skargi na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. w P. oraz Prezydent Miasta P. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. Sąd zarządził połączenie spraw o sygn. akt I SA/Wa 2032/11 i I SA/Wa 2033/11 do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia obu spraw pod sygnaturą I SA/WA 2032/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skargi należy uznać za niezasadne.

Sąd wskazał na wstępie, że materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej stanowił przepis art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego) z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1 stają się z tym dniem z mocy prawa własnością, tych osób. Nabycie własności przez te osoby następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że uwłaszczeniu podlegają grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego). W sytuacji, gdy grunty nie spełniają powyższego kryterium, decyzja uwłaszczeniowa sprzeczna jest z normą zawartą w w/w przepisie. Jest ona zatem dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażąco narusza prawo), co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności przy braku przesłanek negatywnych stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu Minister Infrastruktury stwierdzając, że decyzja Wojewody [...] z 18 stycznia 1993 r. w przedmiocie uwłaszczenia została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie można stwierdzić jej nieważności z tego powodu, że wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu. Powołany przepis określa w sposób enumeratywny dwie przesłanki negatywne stwierdzenia nieważności decyzji. W niniejszej sprawie kwestionowana jest druga z tych przesłanek – nieodwracalność skutków prawnych. Nieodwracalność skutków prawnych decyzji musi być rozpatrywana w zakresie obowiązujących przepisów k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego stosowanych przez organ administracyjny. Jeśli skutki prawne decyzji mogą być zmienione w drodze postępowania administracyjnego, oznacza to, że nie mają one charakteru nieodwracalnego. Przy braku przepisów prawnych rangi ustawowej, które mogłyby stanowić dla organu administracji publicznej podstawę prawną działań mających na celu cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych spowodowanych przez decyzję dotkniętą nieważnością, zachodzić będzie względna ich nieodwracalność. Wprawdzie inne organy lub osoby, działając na podstawie innych przepisów mogłyby podjąć próbę obalenia tych skutków, ale takie działanie nie jest dostępne organowi administracyjnemu, jako wykraczające poza jego właściwość, zadania i kompetencje.

Sąd podzielił tym samym stanowisko Ministra Infrastruktury, że skoro po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej uprawniony z tej decyzji zbył przysługujące mu prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej na podstawie umowy cywilnoprawnej, to w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Ponadto Sąd wskazał, że skoro decyzja uwłaszczeniowa umożliwiła obrót cywilnoprawny, to trzeba przyjąć, że na gruncie art. 156 § 2 k.p.a. to ona, a nie umowy sprzedaży, wywołała nieodwracalne skutki prawne. Do oceny zaś tego, jakie skutki (odwracalne, nieodwracalne) wywołały umowy cywilnoprawne przenoszące prawo użytkowania wieczystego gruntu i własność budynków właściwy jest sąd powszechny, a nie organ administracji.

Dodatkowo Sąd podniósł, że wbrew twierdzeniom skargi [...] Sp. z o.o., w rozstrzygnięciu wydawanym na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. organ zawiera wyłącznie stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa ze wskazaniem okoliczności z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Powyższe wynika wprost z brzmienia tegoż przepisu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o. o. w P., podnosząc następujące zarzuty:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu, polegającą na przyjęciu, że zbycie przez Fabrykę Papieru "[...]" w P. na rzecz [...] sp. z o.o. w S. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki nr nr [...] i nr [...] wywołało nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., a w konsekwencji nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji ocenianej w postępowaniu nadzorczym w tym zakresie, jaki dotyczy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego,

2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia podstaw prawnych podjętego rozstrzygnięcia i w konsekwencji uniemożliwienie skarżącej oceny i kontroli toku rozumowania Sądu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skoro stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutek prawny ex tunc, tzn. od dnia wydania aktu administracyjnego, to należało przyjąć, iż w niniejszej sytuacji nastąpiło restitutio in integrum, czyli przywrócenie do stanu poprzedniego, obowiązującego przed wydaniem aktu, którego nieważność stwierdzono. Tym samym na skutek stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych nastąpiło przywrócenie stanu, w którym właścicielem nieruchomości jest [...] Sp. z o.o. w P.. Nie istniała więc przesłanka do wydania decyzji uwłaszczeniowej, gdyż zgodnie z art. 232 k.c. użytkowanie wieczyste można ustanowić jedynie na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Pozostawanie w obrocie prawnym decyzji Wojewody [...]v stanowi zatem naruszenie wskazanego przepisu, gdyż umożliwia istnienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność osoby innej niż wymienione w tym przepisie. Jest to sprzeczne z istniejącym porządkiem prawnym. Istnieją więc przesłanki do stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji.

Ponadto skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego oraz przeniesienie własności budynków i urządzeń na rzecz "[...]" sp. z o.o. w P. oraz [...] sp. z o.o. w S. nastąpiło po wszczęciu postępowania przez Ministra Gospodarki w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych, na podstawie których zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości spółki. Z uwagi na powyższe nabywców nie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych i nie istnieją przesłanki do utrzymywania ochrony czynności prawnych oraz poprzedzającej je decyzji Wojewody [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W skardze kasacyjnej, powołując się na obie podstawy określone w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podniesiono zarówno zarzuty naruszenia norm prawa materialnego, jak również wskazywano na uchybienia przez Sąd pierwszej instancji przepisom postępowania. Dokonując oceny zasadności wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej w granicach określonych w art.183 §1 p.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym wystąpienia przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w §2 wskazanego przepisu, stwierdzić trzeba że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie są zasadne.

W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. polegający na niewyjaśnieniu podstaw prawnych rozstrzygnięcia i w konsekwencji uniemożliwienie skarżącej oceny i kontroli toku rozumowania Sądu. Z zarzutem tym nie można się zgodzić, gdyż analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji we właściwy sposób wyjaśnił podstawę prawną wyroku. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił na czym polegają nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art.156 § 2 k.p.a. i odniósł rozważania dotyczące tego pojęcia do stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Sposób sporządzenia uzasadnienia odpowiada wszystkim wymogom określonym w art.141 § 4 p.p.s.a.

Odnośnie do zarzutów naruszenia norm prawa materialnego sprowadzają się one do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, jakie wywołała decyzja uwłaszczeniowa.

Przypomnieć należy, że stosownie do art.156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. W przepisie tym ustawodawca nie określił żadnych kryteriów pozwalających na zdefiniowanie nieodwracalnych skutków prawnych. W piśmiennictwie i w orzecznictwie podjęto próby wskazania przesłanek, jakimi należy się kierować dokonując oceny, czy zachodzą nieodwracalne skutki prawne.

W świetle dotychczasowego orzecznictwa o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych można mówić, w sytuacji gdy :

1) nastąpiło zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych ( tak m.in.: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., III AZP 4/92, publ. OSNC 1992/12/211; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1050/96, publ. Lex 45938; z dnia 26 lutego 1999r., sygn. akt IV SA 1114/97, publ. Lex 45849);

2) organ administracji, działając w granicach przysługujących mu kompetencji, nie ma możliwości własnymi działaniami odwrócić skutków prawnych powstałych po wydaniu dotkniętej wadą nieważności decyzji, nie można ich "znieść" na drodze postępowania administracyjnego ( tak: m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 1998 r., sygn. akt IV SA 1902/97, publ. Lex 45672 ; z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt I SA 149/99, publ. Lex 54116; z dnia 11 pażdziernika 2000 r. , sygn. akt I SA 1185/00, publ. Lex 77612; z dnia 12 października 2000 r., sygn. akt I SA 1145/00 publ. Lex 55757);

3) przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa ( tak : wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 1347/96, publ. Lex nr 43233, z dnia 23 listopada 1987 r. , sygn. akt I SA 1406/86, publ. ONSA 1987, z.2, poz.81)).

Spośród wymienionych orzeczeń na uwagę zasługuje uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., sygn. III AZP 4/92 , w której stwierdzono, że : Jeśli obrót nieruchomościami poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja obarczona jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a., zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna. Jest to nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. Decyzja wywoła wobec tego skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji publicznej - tylko ze względu na zakres jego kompetencji - będzie nieodwracalny.

Pogląd ten został zaakceptowany w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. OPS 7/96 (publ. ONSA z 1997 r., nr 2, poz. 49), wydanej na gruncie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), w przypadku oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej. Podobnie w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 23 lutego 1998 r., sygn. OPS 6/97 (ONSA z 1998 r., nr 2, poz. 40) stwierdzono, że kompetencje organów administracyjnych – ze względu na nieodwracalność skutków prawnych – nie pozwalają na pozbawienie praw tych podmiotów, których prawo własności lokali i użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu są następstwem zdarzenia cywilnoprawnego (umowy sprzedaży i umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste).

Odnosząc powyższe na grunt sprawy będącej przedmiotem rozpoznania należy stwierdzić, że nie ma racji strona skarżąca, gdy twierdzi, że organ wydający zaskarżoną decyzję błędnie ocenił, że zachodzą nieodwracalne skutki prawne.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1993 r. stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Fabrykę Papieru "[...]" w P. użytkowania wieczystego działek oznaczonych numerami ew. [...] położonych w P. przy ul. [...] oraz nabycie za odpłatnością własności budynków posadowionych na wskazanych działkach. Następnie na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. zatwierdzającej projekt podziału działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...], działka nr [...] na działki nr [...], działka nr [...] na działki nr [...]. Działka nr [...] nie została podzielona. Następnie wskazane działki stały się przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Prawo użytkowania wieczystego działek nr [...] oraz [...] wraz z własnością budynku uwłaszczona Fabryka sprzedała Spółce z o.o. "[...]" aktem notarialnym z dnia 24 czerwca 2004 r. Natomiast prawo użytkowania wieczystego działek nr ew. [...] uwłaszczona Fabryka sprzedała Spółce [...] z siedzibą w S. aktem notarialnym z dnia 28 grudnia 2007 r., przy czym nastąpił także wpis prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej. Okoliczności te nie są kwestionowane.

Zatem, skoro po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej prawo rzeczowe do nieruchomości uzyskane na mocy tej decyzji, podmiot uwłaszczony przeniósł w drodze czynności cywilnoprawnej zawartej w przepisanej formie – aktem notarialnym - na rzecz podmiotów trzecich, to organ administracji w ramach swoich kompetencji nie jest w stanie wyeliminować go z obrotu prawnego, gdyż taka czynność cywilnoprawna jest poza zakresem jego działań. Dopóki taki akt pozostaje w obrocie prawnym stanowi on przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wymienioną w art.156 §2 k.p.a., czyli nieodwracalności na drodze administracyjnej skutku prawnego.

Należy przypomnieć, że na podstawie art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. Nr 79, poz. 464) skreślony został przepis art.26 ust.2 tej ustawy stanowiący, że " Rejonowy organ rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarząd gminy w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy może wydać decyzję o rozwiązaniu umowy i zarządzić odebranie gruntów stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego".

W nawiązaniu do podnoszonej w skardze kasacyjnej okoliczności złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych przed aktami notarialnymi sprzedaży działek, wskazać trzeba, że akty notarialne sprzedaży działek objętych decyzją uwłaszczeniową nastąpiły w 2004 i 2007 r. a zatem przed złożeniem przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.