Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1119/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136 ust.3, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art.2, art. 5 ust.1
journal: Dz.U. 1972 nr 27 poz 192
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk SO (del.) Anna Bembenek /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi F. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

F.T., J.D., G.M. i A.M. wnieśli o zwrot nieruchomości położonej w L., oznaczonej w ewidencji jako działka nr [..]/4 o pow. 143 m kw , powstałej z części działki nr [..], wywłaszczonej w 1979r. i nie wykorzystanej na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu.

Decyzją z dnia [..] maja 2009r. nr [...] Starosta L. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu tej nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania F.T. od powyższej decyzji Wojewoda P. decyzją z dnia [..] lipca 2009r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty L. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta L. decyzją z dnia [..] kwietnia 2010r. nr [...] na podstawie art. 104 i 105 par.1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. : Dz. U. z 2000r. , nr 98,poz.1071 z późn. zm.) orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości , stanowiącej obecnie własność Gminy L., położonej w L. , oznaczonej jako działka nr [..]/4.

W uzasadnieniu tej decyzji z powołaniem się na synchronizację wywłaszczonej nieruchomości sporządzoną przez uprawnionego geodetę wskazano, że prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nabyli I.K., K.D., S.D. , M.D., J.K.D., G.M. i A.M.. Ponieważ wnioskodawcy mimo dwukrotnych wezwań nie przedłożyli postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po nie żyjących współwłaścicielach nieruchomości I.K., K.D., S.D. i M.D. w zakreślonym im dwukrotnie do tego celu terminie , organ I instancji uznał, iż nie może merytorycznie rozpoznać sprawy. W ocenie organu w związku z treścią art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami , w sytuacji , gdy brak jest wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości lub ich spadkobierców prowadzenie postępowania o zwrot nieruchomości nie jest dopuszczalne.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła F.T. W odwołaniu podniesiono, iż właścicielką nieruchomości na podstawie umowy kupna- sprzedaży z dnia [..].08.1910r. była babcia odwołującej się – B.D., której spadkobiercy F.D., K.D.. i Ł.D. zostali w toku postępowania wykazani . Wykazani zostali nadto i uczestniczyli w postępowaniu spadkobiercy F.D., K.D. z.d. D. i Ł.D. W ocenie odwołującej się brak jest podstaw do wykazywania w tym postępowaniu następstwa prawnego po S.D., ponieważ nie pozostawił on spadkobierców i po I.K., gdyż nie uczestniczy on w masie spadkowej po B.D. W ocenie odwołującej się Gmina L. bezprawnie weszła w posiadanie nieruchomości stanowiącej własność spadkobierców B.D.

Decyzją z dnia [..].09.2010r. nr [...] Wojewoda P. w R. działając na podstawie art. 127 par.2 i art. 138 par.1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. , nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity : Dz.U. z 2010r. nr 102, poz. 651 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania F.T. od decyzji Starosty L. z dnia [..] kwietnia 2010r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję .

W pisemnych motywach swojej decyzji podzielając w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części , jeżeli stosownie do art. 137 u.g.n. nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu . Powyższy przepis w sposób precyzyjny określa krąg podmiotów , które mają legitymację w postępowaniu administracyjnym w sprawie , której przedmiotem jest zwrot nieruchomości. Ustalenie, czy wniosek złożyły wszystkie osoby legitymowane ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność ta musi być wyjaśniona w pierwszej kolejności . Dopiero bowiem skuteczne wniesienie wniosku przez wszystkie osoby legitymowane umożliwia badanie dalszych przesłanek zwrotu.

Skoro ze sporządzonej przez uprawnionego geodetę synchronizacji wywłaszczonej nieruchomości wynika, że prawo do zwrotu działki nr [...], odpowiadającej obecnie działce [...]/4 nabyli I.K., K.D., S.D., M.D., J.K.D., G.M. i A.M. a wniosek o zwrot nieruchomości złożyli F.T., J.D., G.M. i A.M., to zachodziła konieczność przedłożenia brakujących postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po pozostałych współwłaścicielach. W sytuacji, gdy wnioskodawcy mimo dwukrotnych wezwań nie wykazali następców prawnych nie żyjących współwłaścicieli nieruchomości zachodziły podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 par.1 K.p.a.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła F.T. W skardze sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucono, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła własność B.D. , której następcami prawnymi są F.D., S.D., Ł.D. i matka skarżącej K.D. W ocenie skarżącej bezprawnie uwłaszczono Ł.D. działką nr [...] a decyzja o stwierdzeniu nieważności aktu własności ziemi wydanego na rzecz Ł.D. podważyła prawo Gminy L. do działki nr [..]. W skardze sformułowano wniosek o rozpatrzenie kwestii własności działki nr [..], jako podstawowej dla rozstrzygnięcia wniosku o zwrot nieruchomości.

Wojewoda P. w R. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje :

Zgodnie z art.184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 1997r. oraz art. 1 par.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest w aspekcie zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 par.2 cytowanej ustawy). Zakres tej kontroli wyznacza art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270 ze zm.) , zwanej dalej p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy , nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza , że w postępowaniu sądowo-administracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów . W oparciu o przepis art. 145 par.1 pkt 1 p.p.s.a. , Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub w części , jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga jest nie jest uzasadniona .

Zgodnie z art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm. ) , zwanej dalej u.g.n. , poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części , jeżeli stosownie do art. 137 , stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W orzecznictwie Sadów administracyjnych ugruntowany jest pogląd , że w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli ( współwłaścicieli) nieruchomości wywłaszczonej lub od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli (współwłaścicieli). Orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz tylko jednego lub tylko niektórych współwłaścicieli , bez udziału w postępowaniu pozostałych współwłaścicieli lub ich następców prawnych powoduje, że decyzja taka rażąco narusza prawo ( por. wyroki : WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008r. , II SA /Gd/201/08, LEX nr 563113, WSA w Białymstoku Białymstoku dnia 22 stycznia 2009r. II SA/Bk 736/08 , LEX nr 477382, WSA w Rzeszowie z dnia 14.10.2009r. II SA/Rz 311/09 , LEX nr 573839, wyrok NSA z dnia 5.01.2001r. , IV SA 2217/98 , LEX nr 53398).

W sytuacji , gdy brak jest wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości organ powinien wezwać składającego wniosek do jego uzupełnienia . Uzupełnienie wniosku może polegać na podpisaniu wniosku przez wszystkich byłych współwłaścicieli , bądź na upoważnieniu do występowania w imieniu pozostałych. W sytuacji, gdy w dacie złożenia wniosku nie żyją osoby mające w dacie wywłaszczenia nieruchomości status współwłaścicieli nieruchomości , należy wykazać następstwo prawne poprzez przedłożenie stosownych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku.

Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika , że przedmiotem wniosku zwrotowego jest nieruchomość położona w L., oznaczona aktualnie jako działka nr [..]/4 o pow. 1 a 43 m kw , ujawniona w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Leżajsku KW nr [...] jako własność Gminy Miasto L. W świetle treści wykazu synchronizacyjnego sporządzonego przez geodetę uprawnionego U.K. nie budzi wątpliwości, iż aktualna działka [..]/4 powstała z archiwalnej działki nr [..] a ta z kolei powstała z p.b. [..], p.b. [..] i p.gr. nr [..]/1 i nr [..]/2 , figurujących w Lwh nr [..] jako współwłasność I.K., B. z G.D., Ł.D., K.D., S.D. i M.D. Działka nr [..] przed wywłaszczeniem została podzielona na działki [..]/1 , [..]/2 i [..]/3 , przy czym wywłaszczeniu podlegały jedynie działki nr [..]/2 i [..]/3. Wywłaszczenie dokonane zostało na podstawie zarządzenia Naczelnika Miasta L. z dnia [..] lutego 1979r. nr [..]/79 w sprawie ustalenia i podziału na działki terenów budownictwa jednorodzinnego w rejonie ulic O.- N. i potoku J. w mieście L. pod rządem przepisów art.2 i 5 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27, poz. 192 z 1972r. ) oraz par. 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 1972r. w sprawie trybu ustalenia rozgraniczenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli ( Dz. U. nr 35, poz. 242 z 1972r. ) .Z rejestru pomiarowego stanowiącego załącznik do w/w zarządzenia wynika, iż działki [..]/2 i [..]/3 miały zostać przeznaczone pod budowę osiedla domów jednorodzinnych "C." w L. a w postępowaniu wywłaszczeniowym uczestniczyła Ł.D. legitymująca się w dacie prowadzenia tego postępowania aktem własności ziemi z dnia [..].07.1979r. nr [..] stwierdzającym nabycie własności działki nr [..] o pow. 0,1834 z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. nr 27, poz.250).

Ponieważ decyzją z dnia [..].07.1989r. stwierdzono nieważność AWZ nr [...] wydanego w dniu [..].07.1979r. a Sąd Rejonowy w Leżajsku rozpoznający wniosek o uwłaszczenie ostatecznie ten wniosek po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia 29.08.1989r. sygn. akt Ns 308/89 oddalił , trafnie organy obu instancji uznały, iż w celu ustalenia kręgu osób legitymowanych do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości należy sięgnąć do stanu sprzed daty wydania aktu własności ziemi nr [...], t. j. do stanu wynikającej z Lwh [..].

Skoro w Lwh [..] jako współwłaściciele nieruchomości oprócz poprzedników prawnych wnioskodawców figurują osoby nie uczestniczące w postępowaniu zwrotowym a dokumenty wykazujące następstwo prawne pod tych osobach nie zostały pomimo dwukrotnych wezwań przez wnioskodawców przedłożone , trafnie organy obu instancji uznały, iż zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 105 par.1 k.p.a. na organach administracji spoczywa obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania , gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, czyli także wtedy, gdy z uwagi na nie wystąpienie z wnioskiem o zwrot nieruchomości przez wszystkich uprawnionych do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości , brak jest podstaw do orzekania o zwrocie lub odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej.

W świetle materiału sprawy nie jest trafne stanowisko skarżącej, iż właścicielką nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania była B.D., w związku z czym legitymację do złożenia wniosku o zwrot mają wyłącznie jej spadkobiercy. Z zalegającego w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 25 lutego 1991r. sygn. akt Ns 408/90 wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż B.D. nabyła przez zasiedzenie z dniem [..].12.1940r. jedynie własność działki nr [..]/1 o pow. 496 m kw , która to działka nie podlegała wywłaszczeniu . Kwestia nabycia własności działki nr [..]/1 jest zatem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia legitymacji do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Dla pozostałych działek powstałych z podziału działki [..], t.j. działek wywłaszczonych oznaczonych nr [..]/2 i [..]/3 miarodajny dla ustalenia podmiotów własności jest stan wynikający z Lwh nr [..]. Nie jest również trafne stanowisko skarżącej, iż wykazała w toku postępowania następstwo prawne po osobach figurujących w Lwh jako współwłaściciele, bowiem w aktach sprawy brak jest postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po I.K., S.D., M.D. a także po K.D. Ani fakt nie pozostawienia następców prawnych przez S.D., co podkreśla skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I Instancji , ani brak znajomości daty śmierci M.D. czy kwestionowanie , iż I.K. jest współwłaścicielem nieruchomości nie stanowią okoliczności zwalniających wnioskodawców od dopełnienia wymogów warunkujących merytoryczne rozpoznanie wniosku.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze wskazać nadto należy, iż z zalegającego w aktach sprawy pisma Starosty L. z dnia [..].05.2010r. wynika, iż Gmina Miasto L. stała się właścicielem nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym na podstawie decyzji Wojewody P. z dnia [..].06.1992r. nr [...]. Przy rozpoznaniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wykorzystanej na cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu , którego podstawę prawną stanowi przepis art. 136 ust.3 u.g.n. w zw. z art. 137 u.g.n., kognicja organów administracyjnych a w konsekwencji sądu administracyjnego jest ograniczona do badania przesłanek w tych przepisach wymienionych i nie obejmuje badania przesłanek ważności decyzji , na mocy której aktualny właściciel uzyskał tytuł prawny do nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.