Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 738/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 106 par 3, art 141 par 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 31
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Sędziowie NSA Janusz Zajda Marzenna Zielińska Protokolant Maciej Dębski po rozpoznaniu w dniu 3 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Go 766/07 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, kwoty podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w R. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. wyrokiem z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt ! SA/Go 766/07, oddalił skargę R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] maja 2007 r., [...], w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w R. decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. G. z dnia [...] Sutego 2007 r określającą: kwotę wynikającą z długu celnego, podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 214 zł, kwotę podatku akcyzowego w wysokości 1680 zł, kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 938 zł oraz kwotę odsetek w wysokości 30 zł.

Organ !! instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu [...] listopada 2005 r. R. S., prowadzący A. K. R. R. S., zgłosił do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu używany samochód marki Mitsubishi Colt, wyprodukowany w 1992 r. Do zgłoszenia załączono: rachunek z [...]11.2005 r. wystawiony przez M. A. T. A. T. V. CH A.-Strasse [...] , z treści którego wynikało, że przedmiotowy samochód został zakupiony za 50 CHF, oraz oświadczenie o kosztach transportu. Zgłoszenie zostało przyjęte jako spełniające warunki określone w art. 62 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Po zwolnieniu wyżej wymienionego towaru organ celny działając na podstawie art. 78 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, przystąpił do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu i w jej wyniku uznano, że R. S. przedstawił nieautentyczny dokument transakcyjny z dnia [...] listopada 2005 r. od nieistniejącej firmy M. A. T. V. CH, A.-Strasse [...], [...] R. w Szwajcarii. Jako podstawę zakwestionowania dokumentu zakupu organ wskazał odpowiedź Dyrekcji Okręgu Celnego S. Sekcji Dochodzeniowej w Szwajcarii z dnia [...] stycznia 2006 r. na wystąpienie polskich służb celnych o weryfikację rachunków i firm występujących jako sprzedawcy samochodów. Treść dokumentu, zdaniem organu, była jednoznaczna - stwierdzała, że firma M. A. T., [...] R. nie istnieje.

Dyrektor Izby Celnej w R. zauważył, że w świetle obowiązujących

Sygn. akt i GSK 738/08

przepisów za prawidłowe złożenie wniosku o objęcie towaru właściwą procedurą celną odpowiedzialna jest strona. To strona do wniosku winna dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane, Z uwagi na uznanie, że faktura zakupu samochodu została sfałszowana zdaniem organu zasadnie dokonano ustalenia wartości celnej metodą zastępczą, o której mowa w art. 31 WKC, przy wykorzystaniu opinii biegłego na okoliczność wartości rynkowej samochodu na dzień odprawy celnej. Dyrektor Izby Celnej stwierdził ponadto, iż wynik weryfikacji otrzymany od upoważnionej do wykonania tej czynności instytucji nie może być podważony ani przez organy celne, ani przez importera. Dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie, gdyż za udowodnione należy przyjąć to, co wprost wynika z tego dokumentu. Treść dokumentu, zdaniem organu, była jednoznaczna - stwierdzała, że firma M. A. T., [...] R. nie istnieje.

W skardze na powyższą decyzję R. S. podniósł m. in., że rozstrzygnięcia organu i i I! instancji, zostały wydane wskutek wadliwie przeprowadzonego postępowania, w którym strona została pozbawiona swoich podstawowych praw. Skarżący wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oparty został wyłącznie na pozyskanej ze Szwajcarii informacji o nieistnieniu firmy sprzedawcy. Nie przeprowadzono żadnego postępowania, które mogłoby zweryfikować dane zawarte na rachunku. Organ nie zadał sobie trudu aby ustalić w jakim stanie został sprowadzony pojazd oraz za jaką cenę został następnie zbyty. Powyższe okoliczności przeczą ustaleniom organu zawartym w zaskarżonej decyzji oraz potwierdzają prawdziwość danych wskazanych w zgłoszeniu celnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., dopuścił dowód z wniosku polskiego Ministerstwa Finansów skierowanego do szwajcarskich władz celnych w sprawie weryfikacji faktur zakupu wystawionych między innymi przez szwajcarską firmę M. A. T. [...] R., która w niniejszej sprawie figurowała jako sprzedawca samochodu.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę R. S. stwierdził, że zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy otrzymane w ramach pomocy administracyjnej pismo Dyrektora Okręgu Celnego S. stanowi dokument uprawniający organ celny do zakwestionowania załączonego do zgłoszenia celnego z dnia [...] listopada 2005 r. rachunku wystawionego przez M. A. T. [...] R.

Sygn. akt I GSK 738/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że Ministerstwo Finansów pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. wystąpiło do szwajcarskiej administracji celnej z prośbą o pomoc w ustaleniu rzeczywistych stanów faktycznych m.in. w sprawach dotyczących sprzedaży pojazdów przez wymienione szwajcarskie firmy. O pomoc zwrócono się z uwagi na wątpliwości co do wiarygodności dokumentów przedłożonych do odprawy

'i >

przez osoby zgłaszające.

Dyrekcja Okręgu Celnego S. w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. wskazała, że ustalenia wykazały, że "wielu handlujących nie istnieje lub że nie można ich ustalić. Należy więc wyjść z założenia, że te rachunki są zatem sfałszowane (...)". W załączonym raporcie z postępowania dochodzeniowego przeprowadzonego w ramach prośby o pomoc administracyjną podmiot M. A. T. [...] R. wymieniony został jako nieistniejąca względnie nieodnaleziona firma. Tym samym uznano, że w odniesieniu do wskazanej firmy organ administracji szwajcarskiej przyjął, że rachunki pochodzące od tego podmiotu są sfałszowane.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, pismo z dnia [...] stycznia 2006 r. stanowiło dokument sporządzony przez organ celny obcego państwa (organ władzy publicznej), a więc dokument urzędowy. Z jego treścią skarżący został zapoznany w dniu [...] listopada 2006 r. Pomimo, że postępowanie zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji w dniu [...] maja 2007 r., R. S. nie przedłożył innych dowodów, które podważałyby ustalenia dokonane przez organy celne Szwajcarii, jak również nie wniósł o przeprowadzenie dowodów w tym zakresie. Tym samym organ nie miał podstaw do zakwestionowania danych zawartych w uzyskanej od szwajcarskiej administracji celnej informacji. WSA podkreślił ponadto, że to władze celne Szwajcarii wskazały, że w zaistniałej sytuacji należy przyjąć, iż rachunki pochodzące od podmiotów wymienionych w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. (w tym M. A. T. [...] R.) są sfałszowane, czym zakwestionowały wiarygodność dokumentów pochodzących od wymienionych firm przedłożonych do odprawy celnej.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu niezapoznania z wystąpieniem władz polskich do władz celnych szwajcarskich oraz nieudostępnienia dowodów powołanych w odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2006 r., WSA w G. W. stwierdził, iż organ swoim działaniem naruszył przepis art. 187 § 3 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, z uwagi na okoliczność, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wnosiła o zapoznanie się z tym materiałem, zarzut

Sygn. akt 1 GSK 738/08

podnoszony w tym zakresie w toku postępowania sądowoadministracyjnego uznać należy za spóźniony. Nieprzedłożenie przez stronę wniosków dowodowych wynikało bowiem z braku podejmowania przez nią działania, a nie nastąpiło z uwagi na uniemożliwienie zapoznania się z przedmiotowym wystąpieniem. Tym samym, zdaniem Sądu, wskazane naruszenie nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd pierwszej instancji stwierdził ponadto, że z uwagi na brak możliwości ustalenia wartości celnej przywiezionego pojazdu na podstawie art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (nie ustalono kontrahenta wymienionego w przedłożonym do zgłoszenia celnego rachunku), prawidłowo zastosowany został przepis art. 31 WKC i organ powołał w tym celu biegłego.

W skardze kasacyjnej R. S. zaskarżył w całości powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi kasator zarzucił:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 160 p.p.s.a. poprzez

dopuszczenie jako dowodu w sprawie, bez wydania stosownego postanowienia

dowodowego, dokumentów nie załączonych do materiału dowodowego

zgromadzonego przez organy administracyjne mimo, iż na ich podstawie

wydane zostały zaskarżone decyzje organów celnych. Tym samym Sąd

dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez

nieuwzględnienie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi wobec

stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny

wpływ na wynik;

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego będącego

podstawą rozstrzygnięcia i uznanie, że sprzedawca pojazdu tj. firma M. A.

— T. V. CH, A. - Strasse [...], [...] R. nie

istnieje, mimo, iż nie przeprowadzono pełnej weryfikacji przedmiotowej

transakcji. Ponadto zakres dokonanej przez organy szwajcarskie weryfikacji nie

c) Sygn. akt I GSK 738/08

obejmuje całego katalogu działających firm (nie są ujęte firmy poniżej określonego pułapu obrotów), a daty transakcji i przeprowadzonej przez zagraniczny organ celny weryfikacji są różne;

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj. art. 31 w zw. z art. 29 rozporządzenia Rady nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L nr 302 z 19.10.1992 ze zm.) poprzez błędne ustalenie wartości celnej towaru.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m. in., że organy celne wydały rozstrzygnięcia w oparciu o dokumenty nie znajdujące się w materialne dowodowym. Strona nie mogła się z nimi zapoznać w toku postępowania i podjąć stosowne działania zmierzające do należytej ochrony swoich interesów. Pominięte dokumenty mają dla sprawy znaczenie kluczowe, gdyż dotyczą kwestii weryfikacji przez organy szwajcarskie sprzedawcy przedmiotowego pojazdu. Zobowiązanie organu przez Sąd pierwszej instancji do uzupełnienia dokumentów, na które organ powoływał się w decyzjach, a których brak było w materiale dowodowym, nie mieści się w ramach art. 106 § 3 p.p.s.a. Dokumentów, o których uzupełnienie wezwał Sąd stronę przeciwną, nie można traktować jako dowodów uzupełniających w rozumieniu art. 106 § 3 wskazanej ustawy, bowiem są to dokumenty, które stanowiły podstawę wcześniejszych rozstrzygnięć organów.

Autor skargi kasacyjnej podniósł również, że w aktach brak jest dokumentów, które podważałyby wielkość ceny transakcyjnej. Działanie takie narusza zasady procedury dowodowej i uprawnienia skarżącego w zakresie złożenia ewentualnych wniosków dowodowych. Oznacza to, że wskazana w zgłoszeniu celnym cena transakcyjna poparta przedłożonym przez importera rachunkiem nie dawała podstaw do określenia wartości celnej na podstawie art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany jej podstawami, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Związanie Sądu granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zakres kontroli

Sygn. akt I GSK 738/08

zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy wyznacza sama strona poprzez sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawy kasacyjne czyli zawarte w nich zarzuty wyznaczają zakres kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia Sądu I instancji, stąd też tak ważne jest prawidłowe ich przedstawienie, co powinien zapewnić wymagany w takich sprawach przymus adwokacko - radcowski( art. 175 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej konieczne jest, z zastrzeżeniem* pozostałych wymagań wynikających z art. 176 p.p.s.a., powołanie konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd i instancji, uzasadnienie zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazanie dodatkowo, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna obejmuje zarzuty dotyczące obydwu podstaw kasacyjnych z art 174 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności odniesienia wymagają zarzuty procesowe, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez organy celne, z których wynika, że załączony do zgłoszenia celnego rachunek zakupu samochodu został sfałszowany. Ocena ta oparta została na informacji zawartej w piśmie Dyrekcja Okręgu Celnego S. z dnia [...] stycznia 2006 r. uzyskanym w ramach zawartej między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską umowy dotyczącej wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych. W piśmie tym, podmiot M. A. - T. V. CH, A. - Strasse [...], [...] R. wymieniony został jako nieistniejąca względnie nie odnaleziona firma. Sąd I instancji stwierdził, że z pismem tym skarżący był zapoznany w toku administracyjnego postępowania i przeciw treści tego dokumentu nie zaoferował przeciwdowodów. Sąd podzielił także stanowisko organów celnych co do niemożności ustalenia wartości celnej samochodu w oparciu o sfałszowany rachunek, którego wystawca nie istnieje i prawidłowości ustalenia tej wartości na podstawie dowodu z opinii biegłego.

Sygn. akt I GSK 738/08

Ustaleń tych skarga kasacyjna skutecznie nie podważyła.

Odnosząc się do zarzutów procesowych stwierdzić należy bowiem, że chybiony jest zbiorczy zarzut (pkt 1a skargi kasacyjnej), że Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. nie wydał postanowienia o dopuszczeniu dowodu z wniosku polskiego Ministerstwa Finansów skierowanego do szwajcarskich władz celnych w sprawie weryfikacji faktur zakupu dotyczących między innymi firmy M. A. T. [...] R. Postanowienie dowodowe znajduje się bowiem w aktach Sądu I instancji.

Omawiany zarzut jest jednak nietrafny przede wszystkim dlatego, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał by pominięcie w aktach administracyjnych wniosku strony polskiej wraz z załączonym doń wykazem transakcji, miało wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej wywodzi wprawdzie, że pominięcie to spowodowało, że nie miał możliwości wnioskowania o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania w charakterze świadków osób, które legitymowały się fakturą zakupu samochodu wymieniającą tę samą nieistniejącą firmę jako sprzedawcę - jednak dowody takie mogłyby być przydatne co najwyżej w postępowaniu dotyczącym tych osób, a kasator nie wskazał nawet tezy dowodowej.

Nie stanowi usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej także drugi zarzut procesowy dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., skoro autor skargi kasacyjnej nie wykazał by uzasadnienie wyroku Sądu ! instancji nie obejmowało elementów tym przepisem objętych, a jedynie gołosłownie twierdzi, że stan faktyczny sprawy ustalony został błędnie, gdyż działające w ramach pomocy prawnej szwajcarskie władze celne nie przeprowadziły pełnej weryfikacji transakcji.

Skoro zarzuty procesowe okazały się być nieusprawiedliwione przeto stan faktyczny przyjęty za podstawę wyrokowania przez Sąd I instancji jest wiążący. Ma to ten skutek, że nietrafny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 31 WKC i art. 29 WKC "przez błędne ustalenie wartości celnej towaru".

Zarzut ten nie jest sformułowany prawidłowo, gdyż nie dotyczy ani błędnej wykładni ani niewłaściwego zastosowania wymienionych przepisów, lecz wprost wskazuje na wadliwe ustalenie okoliczności faktycznych, a te nie mogą być podważane przez powołanie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., ONSAiWSA 2005/4/67, wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt FSK 192/04, ONSAiWSA 2004/3/68).

Sygn. akt I GSK 738/08

Powyższe oznacza, że skarga kasacyjna nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach także gdy chodzi o zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Biorąc powyższe pod uwagę należało na podstawie art, 184 p.p.s.a. orzec jak w sentencji, O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 p.p.s.a