Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 274/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 § 1 i 3, art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 2 pkt 1 lit. j i § 5 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 123 poz 836
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz  wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 274/13

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi M. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO, Kolegium) z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm., dalej: ustawa).

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne;

W dniu 29 listopada 2012 r. M. S. złożyła w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych: J. R. oraz M. R. Na podstawie dołączonej do wniosku kserokopii tłumaczenia z języka hiszpańskiego wyroku nr [...] Sądu I Instancji nr [...] w P. (Madryt) w sprawie postępowania separacyjnego [...] z dnia 12 listopada 2004 r. ustalono, że ojciec dzieci jest zobowiązany przekazywać M. S. w charakterze alimentów łącznie 300 euro miesięcznie na dwoje dzieci. Kwota ta nie została wykazana na oświadczaniu członka rodziny o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, który został uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Z oświadczenia złożonego przez wnioskodawczynię pod rygorem odpowiedzialności karnej, wynika, że w roku 2011, nie otrzymała żadnych alimentów.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Burmistrz [...] odmówił przyznania M. S. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2012/2013 dla osób uprawnionych: J. R. i M. R. W uzasadnieniu wskazał, że M. S. nie przedstawiła dokumentów potwierdzających nieotrzymanie zasądzonych alimentów, dlatego do dochodu rodziny wliczone zostały alimenty, obliczone na podstawie dołączonej do wniosku o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego kserokopii wyroku sądowego, obliczone na podstawie średniego kursu walut ogłoszonego przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roboczego roku kalendarzowego, z którego dochód członków rodziny stanowi podstawę ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W szczególności Burmistrz stwierdził, iż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 1 197, 33 zł, co stanowi kwotę powyżej kryterium dochodowego. Reasumując organ podniósł, że w związku z tym, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza ustawowe 725, 00 zł i wynosi 1 197, 33 zł na osobę w rodzinie, dlatego M. S. nie spełnia kryterium dochodowego do ubiegania się o prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odwołaniu M. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie zgodziła się z ustaleniami organu odnośnie kwoty dochodu w rodzinie.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. SKO utrzymało mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powtórzyło ustalenia organu I instancji,

że dochód w rodzinie skarżącej przekroczył kwotę kryterium dochodowego uzasadniającego przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium analogicznie jak Burmistrz wskazało, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów potwierdzających nieotrzymywanie zasądzonych alimentów (o czym była pouczona we wniosku), dlatego do dochodu rodziny wliczone zostały alimenty zasądzone przez hiszpański sąd, obliczone na podstawie średniego kursu walut ogłoszonego przez prezesa NBP z ostatniego dnia roboczego roku kalendarzowego, z którego dochód członków rodziny stanowi podstawę ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Rekapitulując Kolegium powtórzyło ustalenia organu I instancji, że dochód trzyosobowej rodziny skarżącej wyniósł za 2011 r. 43 103, 74 zł netto (w przeliczeniu na osobę 1197, 33 zł miesięcznie) i przekroczył kryterium dochodowe uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia.

W skardze M. S. zarzuciła decyzji SKO naruszenie art. 7, 8, 9 i art. 77 k.p.a. oraz § 5 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń

o ustalenie prawa od świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ nie wezwał jej o przedłożenie stosownych dokumentów celem uzupełnienia wniosku, jak też nie pouczył, że złożone dokumenty są niewystarczające i nie spełniają wymogów ustawowych. Podniosła, że Kolegium przyjęło bezkrytycznie ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji odnośnie dochodu rodziny. W jej ocenie organ powinien ją poinformować, że dołączona informacja z Sądu Okręgowego [...] oraz oświadczenie o niepobieraniu alimentów są niewłaściwe i niewystarczające. Podała, że nie uchyla się od przedłożenia żądanych dokumentów. Skarżąca przedłożyła zarządzenie sekretarza sądu o przyjęciu informacji z banków, celem dołączenia ich do dokumentacji. Wynika z niego, że dłużnik J. R. w bankach hiszpańskich nie posiada środków na kontach. W końcowej części skarżąca podniosła, że jej oświadczenia zawarte w odwołaniu zostały niewłaściwie zinterpretowane. Podała, że ojciec małoletnich dzieci nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań, dlatego jej intencją jest uzyskanie należnych świadczeń alimentacyjnych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium stwierdziło,

że wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia spełniał wymogi formalne i nie zachodziła potrzeba wzywania do jego uzupełniania. Natomiast przedłożone przez skarżącą dokumenty wraz ze skargą nie były przedmiotem oceny organów obydwu instancji i nie miały wpływu na wynik sprawy. Nadto organ odwoławczy stwierdził,

że nie dopatrzył się w działaniu organu I instancji naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Poza sporem pozostaje, że w dniu 29 listopada 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla J. R. urodzonego 16 kwietnia 1999 r. i M. R. urodzonej 3 listopada 2000 r. Do wniosku załączone zostały odpisy skrócone aktów urodzenia w/w dzieci, kopie tłumaczenia uwierzytelnionego z języka hiszpańskiego przez tłumacza przysięgłego wyroku nr [...] Sądu Pierwszej Instancji Nr [...] w P. (Madryt) z dnia 7 października 2004 r. sygn. akt [...] uznającego separację prawną małżeństwa J. R. i M. S. i zatwierdzającego propozycję umowy przedstawioną przez małżonków z dnia 30 czerwca 2004 r., takie samo tłumaczenie uwierzytelnione z języka hiszpańskiego powyższej umowy włączonej do postępowania w w/w sprawie o separację, z której wynika, że ojciec przekaże swojej żonie w charakterze alimentów na dzieci sumę 150 € miesięcznie na każde dziecko, oświadczenie M. S. o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku 2011, oświadczenie skarżącej złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, z którego wynika, że w 2011 r. nie pobierała ona alimentów przysądzonych przez Sąd Pierwszej Instancji Nr [...] w P. (Hiszpania) na rzecz dzieci J. R. i M. R., informację Sądu Okręgowego [...] I Wydział Cywilny z dnia 8 marca 2005 r. sygn. akt [...], że od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej wyroku m. in. w sprawie separacji, wydane w państwie członkowskim są uznawane bez potrzeby przeprowadzenia specjalnego postępowania o uznaniu, wypis z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia 4 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] wydanego w sprawie o rozwód, gdzie w pkt III zasądzone zostały od ojca J. R. na rzecz małoletnich dzieci w/w alimenty w kwocie po 650 zł w miejsce alimentów w łącznej kwocie 300 €, odpis postanowienia tegoż Sądu z dnia 18 lipca 2012 r. wydanego w tej sprawie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w imieniu dziecka, a także zaświadczenie Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego przez M. S. w 2011 r. w kwocie 28 364, 49 zł (podatek należny 0 zł, składki na ubezpieczenie społeczne 3 994, 24 zł) i oświadczenie skarżącej o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w 2011 r. - 2289,05 zł. Do wniosku o przyznanie świadczeń załączona została także informacja Sądu Okręgowego z dnia 20 listopada 2012 r. wydana z powołaniem się na podstawę z przepisu art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. g ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, z której wynika, że M. S. podjęła czynności związane z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą, poprzez złożenie w dniu 20 sierpnia 2012 r. w tamtejszym sądzie wniosku o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych na rzecz swoich małoletnich dzieci od dłużnika J. R. zamieszkałego w Hiszpanii. Z informacji wynika także, że wniosek powyższy został podpisany przez wnioskodawczynię w dniu wystawienia informacji (tj. 20 listopada 2012 r.) i przesłany do organu centralnego Head of Service for International Maintenance Payments Subdirectorate for Interna.

Organy odmawiające przyznania świadczeń powołują się na fakt przekroczenia kryterium dochodowego na członka rodziny. Odwołują się do treści § 2 lit. j rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. Nr 123 poz. 836 z późn. zm. - zwanego dalej Rozporządzeniem) i fakt, iż w ich ocenie skarżąca nie przedstawiła dokumentów, potwierdzających nieotrzymywanie alimentów, o czym była pouczona w złożonym wniosku. Z okoliczności tych wywodzą, że uprawniało je to do doliczenia do dochodów rodziny w 2011 r. kwoty 300 € miesięcznie jako alimentów na dwoje dzieci. Organ odwoławczy wskazuje przy tym, odpowiadając na zarzut skarżącej, że załączone do wniosku dokumenty były kompletne dla potrzeb wydania orzeczenia i brak było podstaw do wzywania strony do przedstawienia jakichkolwiek innych dokumentów.

Zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, w przypadku bezskuteczności egzekucji, warunki nabywania prawa do świadczeń oraz zasady i tryb postępowania w sprawach przyznania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego uregulowane zostały w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm. - dalej określanej jako ustawa).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Według ust. 2 tego przepisu, do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. W przypadku złożenia wniosku bez zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne organ właściwy wierzyciela wzywa organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do przesłania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów (ust. 3).

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Z ustępu 2 tego przepisu wynika, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie zaś z ustępem 7 w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r. Nr 136 poz. 969 z późn. zm.). Zgodnie z ust. 11 – w przypadku gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody te sumuje się.

Z art. 15 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy wynika:

"1. Ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego.

2. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.

3. Wniosek powinien zawierać:

1) dane dotyczące członków rodziny, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w razie gdy nie nadano numeru PESEL - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu;

2) oświadczenie wnioskodawcy o przekazaniu organowi egzekucyjnemu wszelkich znanych mu informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu;

3) oświadczenie wnioskodawcy o miejscu zamieszkania, wieku, zatrudnieniu i sytuacji ekonomicznej osób zobowiązanych względem osoby uprawnionej do alimentacji.

4. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio:

1) zaświadczenia wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego lub oświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), każdego członka rodziny, zawierające informacje o wysokości:

a) dochodu,

b) składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu,

c) należnego podatku;

2) zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów;

3) inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia, w tym:

a) dokument stwierdzający wiek osoby uprawnionej,

b) zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji,

c) orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,

d) odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub ugody zawartej przed mediatorem,

e) orzeczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dla osoby uprawnionej,

f) zaświadczenie albo oświadczenie o uczęszczaniu osoby uprawnionej do szkoły lub szkoły wyższej,

g) informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności w szczególności w związku z :

-brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub

- brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą,

h) zaświadczenie lub oświadczenie o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne.

4a. W przypadku utraty dochodu lub uzyskania dochodu do wniosku o świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy dołączyć dokumenty potwierdzające ich utratę lub uzyskanie oraz ich wysokość.

5. W przypadku złożenia wniosku bez zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4 pkt 3 lit. b, organ właściwy wierzyciela występuje do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne z wezwaniem o przesłanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji.

6. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zobowiązany do przesłania zaświadczenia o bezskutecznej egzekucji w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

7. Osoba składająca wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego składa oświadczenie, o którym mowa w ust. 3 pkt 2 i 3 oraz ust. 4 pkt 1, 2 i pkt 3 lit. b oraz f, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

9. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia:

1) sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i wstrzymywania jego wypłaty,

2) sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczenia z funduszu alimentacyjnego,

3) wzory:

a) wniosku o ustalenie prawa do świadczenia,

b) zaświadczenia z urzędu skarbowego, o którym mowa w ust. 4 pkt 1,

c) oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia,

d) zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych świadczeń alimentacyjnych

- kierując się koniecznością sprawnego przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zapewnienia właściwej do nich dokumentacji".

Wydane na podstawie w/w delegacji ustawowej Rozporządzenie z dnia 7 lipca 2010 r. zgodnie z § 1 określa:

1) sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwanych dalej "świadczeniami", i wstrzymywania ich wypłaty;

2) sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń;

3) wzory:

a) wniosku o ustalenie prawa do świadczeń,

b) zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.),

c) oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń,

d) zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji, zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych świadczeń alimentacyjnych.

Zgodnie z § 2. 1. Rozporządzenia: postępowanie w sprawie o przyznanie świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczeń, zwanego dalej "wnioskiem", którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

2. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio:

1) dokumenty poświadczające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio:

a) zaświadczenia z urzędu skarbowego albo oświadczenia o dochodzie członków rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy; wzór zaświadczenia i oświadczenia określają odpowiednio załączniki nr 2 i 2a do rozporządzenia,

b) oświadczenia członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy; wzór oświadczenia określa załącznik nr 3 do rozporządzenia,

c) oświadczenia członków rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy; wzór oświadczenia określa załącznik nr 4 do rozporządzenia,

d) zaświadczenia albo oświadczenia członków rodziny zawierające informację o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy; wzór oświadczenia określa załącznik nr 4a do rozporządzenia,

e) zaświadczenie właściwego organu gminy, nakaz płatniczy albo oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy; wzór oświadczenia określa załącznik nr 4b do rozporządzenia,

f) umowę dzierżawy, w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, albo oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej,

g) umowę zawartą w formie aktu notarialnego, w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną,

h) odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej lub odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem, zobowiązujących do alimentów na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną,

i) przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny,

j) w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w wyroku sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem:

- zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów lub

- informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą,

k) dokument określający datę utraty dochodu oraz miesięczną wysokość utraconego dochodu,

l) dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny oraz liczbę miesięcy, w których dochód był osiągany, w przypadku uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy,

m) dokument określający wysokość uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy;

2) zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji alimentów zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów albo oświadczenie o bezskuteczności egzekucji alimentów; wzór zaświadczenia i oświadczenia określają odpowiednio załączniki nr 5 i 6 do rozporządzenia;

3) kartę pobytu, w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej;

4) inne dokumenty i oświadczenia niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń.

Według § 3. Formularze wniosków, zaświadczeń i oświadczeń niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń udostępnia organ właściwy wierzyciela.

Stosownie do § 4. 1. Dokumenty wymagane przez organ właściwy wierzyciela, poza dokumentami wymienionymi w § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a-d i j oraz pkt 2, są składane jako kopie tych dokumentów.

2. Kopię dokumentów uwierzytelnia organ właściwy wierzyciela, notariusz lub instytucja, która dokument wydała.

Zgodnie z § 5. 1. W przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku organ właściwy wierzyciela wzywa pisemnie wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

2. W przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela przyjmuje wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni.

3. W przypadku niezastosowania się do wezwania, o którym mowa w ust. 1 lub 2, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.

4. W przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez wnioskodawcę jest niewydanie w terminie dokumentu przez właściwą instytucję oraz wnioskodawca może to udokumentować, świadczenia przysługują, począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony.

Stosownie do § 8. 1. W przypadku gdy organ właściwy wierzyciela poweźmie wątpliwość co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń, powiadamia niezwłocznie osobę pobierającą świadczenia o konieczności złożenia w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 14 dni, licząc od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień w sprawie lub dostarczenia niezbędnych dokumentów.

2. W przypadku niezłożenia w wyznaczonym terminie wyjaśnień w sprawie lub niedostarczenia niezbędnych dokumentów wstrzymuje się wypłatę świadczeń.

Według § 9 :

ust. 2. W przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby.

ust. 3. W przypadku posiadania gospodarstwa rolnego dochód rodziny ustala się na podstawie przeciętnej liczby hektarów przeliczeniowych znajdujących się w posiadaniu rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy.

ust. 4. W przypadku gdy członek rodziny osiąga dochody poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które nie są wykazane w zaświadczeniu albo oświadczeniu, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a, dokonuje się ich przeliczenia na podstawie średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego roku kalendarzowego, z którego dochód członków rodziny stanowi podstawę ustalenia prawa do świadczeń.

ust. 5. W przypadku gdy członek rodziny uzyska poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej dochód, którego nie osiągał w roku kalendarzowym stanowiącym podstawę ustalenia prawa do świadczeń, i dochód ten nie zostanie wykazany w zaświadczeniu albo oświadczeniu, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a, przeliczenia dokonuje się na podstawie średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty.

Powoływany przez organy § 2 ust 2 lit. j Rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w wyroku sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem do wniosku należy dołączyć:

– zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów lub

– informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą.

Przepis powyższy jest niejako transkrypcją cytowanego wcześniej zapisu art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. g ustawy. Z uregulowań powyższych jasno wynika, że wystarczy załączenie jednego z wymienionych w przepisach dokumentów o czym świadczy użycie spójników "lub" i "albo". Jeżeli załączono do wniosku jeden z w/w dokumentów to organ musi ocenić jego moc dowodową. Zgodnie z regułami ogólnymi wynikającymi z przepisów postępowania administracyjnego a to art. 80, art. 77 § 1 k.p.a. i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Jeśli zaś wnioskodawca nie załączył do wniosku wszystkich wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela, stosownie do § 5 ust. 2 Rozporządzenia, przyjmie wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni – wyznaczonym stosownie do okoliczności tak, aby umożliwić wnioskodawcy przedłożenie tego dokumentu.

Jak wcześniej wskazano do swego wniosku skarżąca załączyła m. in. informację Sądu Okręgowego, wydaną na podstawie art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. g ustawy. Żaden z organów nie podał dlaczego uznał, że nie jest to informacja sądu, o której mowa w powyższym przepisie ustawy i jednocześnie w § 2 ust 2 pkt 1 lit. j. Rozporządzenia. Nie wezwano też skarżącej do przedłożenia jakiegoś innego dokumentu uznając, że wniosek był kompletny.

W art. 2 pkt 4 ustawy wskazano, że pojęcie "dochód" na jej gruncie oznacza dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Rzeczywiście zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. Z 2006 r. Nr 139 poz. 992 późn. zm.) w pojęciu tym mieszczą się także alimenty na rzecz dzieci. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r. poz. 3) w § 2 pkt 5 lit. j. przewiduje analogiczne rozwiązania jak Rozporządzenie i ustawa - w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymuje alimentów tj. przedstawienie jednego z przewidzianych tam dokumentów.

W art. 3 pkt 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b. Dochód osiągnięty w tym wypadku oznacza dochód uzyskany a nie należny. Skarżąca do wniosku załączyła też złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie, że w 2011 roku nie otrzymała alimentów na dzieci. Organ zaś nie ocenił wiarygodności tego oświadczenia nie podał dlaczego nie daje mu wiary i nie wiadomo w oparciu o jakie dowody i przepisy prawa przyjął, że skarżąca otrzymała te alimenty i doliczył je do dochodu. Wymagał - jak wynika z uzasadnienia - przedstawienia negatywnych dowodów, że nie otrzymywała alimentów - nie podając jakich i nie oceniając mocy dowodowej i wiarygodności dokumentów, które miał w aktach - bo przecież wbrew twierdzeniom organów - w aktach są takie dowody (m. in. oświadczenie skarżącej złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej) i należało je ocenić, bądź uprzednio stosownie do § 5 ust. 2 Rozporządzenia wezwać do przedłożenia, bądź działając zgodnie z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej innymi środkami dowodowymi. Zaniechanie jakichkolwiek działań wyjaśniających w ocenie Sądu stanowiło także naruszenie przepisów art. 8, 9, 11 i 12 § 1 k.p.a., które również mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu ogólnikowe stwierdzenie zawarte w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających nieotrzymywanie zasądzonych alimentów, bez uprzedniej oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy nie świadczy o rozpatrzeniu sprawy przez te organy, do czego były zobligowane na podstawie art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a.

Dodatkowo zauważyć trzeba, że w uzasadnieniu decyzji nie został przedstawiony także sposób obliczenia dochodu rodziny: nie podano kwot (za wyjątkiem należnych alimentów) i wyników działań matematycznych. W aktach znajduje się jedynie wydruk komputerowy z wynikiem i pod spodem ołówkiem działania matematyczne bez żadnego opisu. W tej sytuacji strona otrzymując decyzję nie jest w stanie sprawdzić nawet matematycznej poprawności wykonanych działań, co przy wydaniu decyzji bez uprzedniego zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy narusza nie tylko art. 10 § 1 k.p.a. ale także art. 8, 9, 11 i art. 107 § 3 k.p.a., co także mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca przedstawiła dowody, które miały dodatkowo potwierdzać prawdziwość złożonego przez nią oświadczenia, że nie otrzymywała alimentów w 2011 r., a które dotyczyły działań podjętych na terenie Hiszpanii w celu egzekucji alimentów od ojca małoletnich dzieci. Dowody te powinny być przedmiotem oceny przez organy a nie przez Sąd, który ma za zadanie kontrolę legalności wydawanych w sprawie decyzji czy postanowień.

Stwierdzone wcześniej uchybienia przepisom proceduralnym w ocenie Sądu dawały podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

W razie uprawomocnienia się wyroku w ponownym postępowaniu organ oceni znajdujące się w aktach dowody pod kątem czy są one kompletne, w razie konieczności postąpi stosownie do unormowań § 5 Rozporządzenia, a następnie stosownie do okoliczności albo pozostawi wniosek bez rozpatrzenia albo rozpatrzy zebrany (ewentualnie uzupełniony) materiał dowodowy dając temu wyraz w decyzji, przedstawiając przy tym szczegółowo okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia w tym sposób obliczenia dochodu rodziny i dowody, na których się opiera, a także w razie konieczności dowody, którym odmawia wiarygodności i dlaczego.