Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 846/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 134 § 1 i 2, art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 840/18 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 4 grudnia 2018 r. oddalił skargę [...] (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu (Kolegium) z 6 lipca 2018 r., nr SKO.554/18 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu :

naruszenie art. 156 § 1 punkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, iż błąd organu administracji w zakresie nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego dotyczącego zarobków uzyskiwanych przez męża Skarżącej, przy wydawaniu decyzji w przedmiocie przyznania Skarżącej na pierwsze dziecko świadczenia wychowawczego, na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, powoduje nieważność tej decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, gdy tymczasem powyższy błąd nie jest błędem co do prawa, lecz błędem co do ustalenia stanu faktycznego, a więc nie może wywoływać nieważności decyzji administracyjnej;

w konsekwencji naruszenie tego samego przepisu tj. art. 156 § 1 punkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie w skarżonym wyroku, wniosku Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium znak SKO 1399/16, pomimo, iż wskazana wyżej decyzja była nieważna wobec wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Odpowiedź na skargę kasacyną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji nadzorczej, to jest decyzji z 31 stycznia 2017 r. Decyzją tą Kolegium stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Wójta Gminy [...] w sprawie przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego. Kolegium decyzją z 6 lipca 2018 r. odmówiło stwierdzenia nieważności swojej decyzji z 31 stycznia 20107 r. Oznacza to, że w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 6 lipca 2018 r. badane było, czy decyzja z 17 stycznia 2017 r. narusza rażąco prawo czy też nie.

Skarżąca wadliwości decyzji Kolegium z decyzji z 17 stycznia 2017 r., upatrywała w stanowisku, zgodnie z którym naruszenie przepisów postępowania, to jest wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, mogło skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego. W konsekwencji uznawała, że Sąd pierwszej instancji oddalając skargę na decyzję z 6 lipca 2018 r. (a więc decyzję nadzorczą w stosunku do decyzji z 17 stycznia 2017 r.) naruszył art. 156 § 1 punkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię oraz niezastosowanie i nie uwzględnienie w skarżonym wyroku, wniosku Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego wyroku przytoczył stanowisko wyrażane w doktrynie jak również przykłady orzecznictwa, z których wynika, że naruszenie przepisów postępowania, w tym przepisów regulujących zasady ustalania stanu faktycznego sprawy, może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji merytorycznej. Również w obecnym orzecznictwie NSA wskazuje się na dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA z 21 grudnia 2021 r. I OSK 527/19, z 24 czerwca 2021 r. I OSK 2766/20).

Zatem okoliczność, że Kolegium wydając decyzję z 31 stycznia 2017 r. i stwierdzając nieważność decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze uznało, że naruszenie przepisów postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Wójta o przyznaniu świadczenia wychowawczego miało charakter rażący, nie może stanowić o nieważności decyzji nadzorczej.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wykazywała, że decyzja przyznająca świadczenie wychowawcze nie była wydana z rażącym naruszenie prawa, bowiem błąd organu dotyczył wyłączenie stanu faktycznego. Stanowisko to Skarżąca mogła jednak prezentować w toku postępowania o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzji z 31 stycznia 2017 r., ewentualnie w toku postępowania sądowego dotyczącego kontroli tejże decyzji. To w tych postępowaniach Skarżąca mogła podnosić, że stwierdzone przez Kolegium wadliwości proceduralne nie mogą być uznane za rażące naruszenie prawa. Właśnie w takim postępowaniu wydane zostały przywołane przez Skarżąc wyroki WSA w Gdański z 9 listopada 2017 r. III SA/Gd 660/17 czy WSA w Gorzowie Wielkopolskim II SA/Go 1159/17. Jednak wadliwości skutkujących uchyleniem decyzji nie można utożsamiać z wadliwościami skutkującymi stwierdzeniem jej nieważności.

Zatem na obecnym etapie postępowania nie można stwierdzić nieważności decyzji Kolegium tylko z tego powodu, że wyrażono w niej stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania może być podstawą do stwierdzenia nieważności. W konsekwencji zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej uznać należało za niezasadne.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Zarządzeniem z 4 lutego 2022 r. strony postępowania zostały poinformowane, że w związku ze zmianą art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., dalej: "ustawa z 2 marca 2020 r."), wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę.

Z uwagi na niewyrażenie zgody przez wszystkie strony postępowania na przeprowadzenie rozprawy zdalnej, sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15zzs 4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r.