Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2668/00
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Henryk Ożóg Sędziowie NSA – Jolanta Sikorska (spraw.) NSA – Andrzej Wawrzyniak Protokolant Anna Onyśków po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania S. B. od decyzji Burmistrza Gminy M. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ ten ustalił, że decyzją z dnia [...]r. Burmistrz Gminy M., powołując się na art. 39 ust. 1, art. 41 i art. 42 ust. 1 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, odmówił przyznania S. B. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że 15% dochodów wnioskodawcy pokrywa wydatki na zajmowany lokal.

Od decyzji tej S. B. wniósł odwołanie, w którym nie godził się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Podał, że czynsz za zajmowany lokal mieszkalny wynosi [...]zł lecz do tej kwoty nie została wliczona "...opłata za centralne ogrzewanie obsługiwane na własną rękę przez mieszkańców przedmiotowej kamienicy..." , wynosząca w sezonie grzewczym [...]r. przeciętnie [...] zł na jeden miesiąc.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji uznał, że nie może być ono uwzględnione.

Organ ten ustalił, że w dniu [...]r. S. B. złożył do organu wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz deklarację o uzyskiwanych dochodach.

Według złożonej deklaracji średni miesięczny dochód w jednoosobowym gospodarstwie domowym zainteresowanego nie przekracza 150% najniższej emerytury. Łączny dochód za czerwiec, lipiec i sierpień [...]r. wynosi [...]zł, z czego miesięcznie dochód wynosi [...]zł. S. B. jest najemcą lokalu nr [...] przy ul. G. [...] w S., w którym zamieszkuje sam. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi [...]m². Lokal ten nie jest wyposażony w instalację centralnego ogrzewania oraz nie posiada instalacji ciepłej wody.

We wniosku o przyznanie dodatku zarządca budynku, tj. Wojewódzki Specjalistyczny ZOZ w S., Administracja Budynków podał, że kwota wydatków za mieszkanie wynosi [...] zł, a budynek, w którym zamieszkuje wnioskodawca wybudowany został przed [...] rokiem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że dodatki mieszkaniowe mogą być przyznawane tylko w sytuacjach, gdy wnioskodawcy spełniają warunki określone w przepisach ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Inne okoliczności, bądź stan faktyczny nie objęty przepisami ustawy, nie uprawnia organów właściwych w sprawach tych dodatków do ich uwzględniania przy podejmowaniu rozstrzygnięć. Z treści art. 39 ust. 1 ustawy wynika bezspornie, że dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których mają tytuł prawny, jeśli średni miesięczny dochód (brutto) na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 150% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% w gospodarstwie wieloosobowym, a zajmowana powierzchnia nie przekracza określonej powierzchni normatywnej. Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie, a brak którejkolwiek z nich powoduje, że dodatek mieszkaniowy nie może być przyznany.

Według komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13.05.2000r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sieroty zupełnej oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur lub rent ( M.P. Nr 14, poz. 316) od dnia 1.06.2000r. emerytura, renta rodzinna i renta dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy wynosi 470,51 zł.

Powierzchnia normatywna dla jednej osoby wynosi 35,00 m² (art. 42 ust. 1 pkt 1).

W przypadku S. B. spełnione zostały wszystkie trzy przesłanki uprawniające do przyznania dodatku mieszkaniowego, bowiem jest on najemcą zajmowanego lokalu, a ustalona granica dochodu i powierzchni nie została przekroczona. Organ wskazał, dalej, że ustawodawca uzależnia przyznanie dodatku mieszkaniowego od wysokości osiąganych dochodów oraz wysokości ponoszonych wydatków na zajmowany lokal.

Dodatek mieszkaniowy stanowi formę dopłaty do ponoszonych przez najemcę wydatków, przy czym nie pokrywa on całości tych wydatków lecz tylko ich część, a część musi pokryć sam wnioskodawca.

W myśl art. 41 ust. 1 ustawy wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkami na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu, a wydatkami poniesionymi przez wnioskodawcę w wysokości 15% dochodów w gospodarstwie jednoosobowym: 15% dochodów w jednoosobowym gospodarstwie domowym S. B. wynosi [...]zł x 15% = [...]zł i tę kwotę wydatków za lokal musi wnioskodawca pokryć sam. Dopiero pozostała kwota wydatków może być pokryta poprzez dodatek.

Wydatki za zajmowany przez w/w lokal wynoszą [...]zł i nie mogą być zwiększone o kwotę [...] zł miesięcznie, jako ustaloną przez mieszkańców budynku cenę zakupu opału dla indywidualnego ogrzewania swoich mieszkań, lecz jedynie o ryczałt za brak centralnego ogrzewania oraz ciepłej wody. Dla celów obliczania dodatku mieszkaniowego w gospodarstwach domowych najemców za wydatki przyjmuje się czynsz regulowany obowiązujący w mieszkaniowym zasobie gminy oraz opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, za windę i antenę zbiorczą. I tak ryczałt za brak:

- ciepłej wody przysługuje, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w

instalację ciepłej wody, za wydatek na ten cel uznaje się równowartość 30 kWh

energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej na każdego członka gospodarstwa wynosi

8,95 zł, tj. 30 kWh x 0,2985 x 1osoba = 5,95 zł;

- centralnego ogrzewania (przysługuje, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony

w instalację centralnego ogrzewania, za wydatek na ten cel uznaje się

równowartość 7 kWh energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej na 1m² normatywnej powierzchni użytkowej, tj. 7 kWh x 0,2985 x [...] m2 = 43,50 zł.

Łączna kwota wydatków za zajmowany lokal wynosi [...]zł, tj. [...]zł + [...]zł + [...]zł = [...]zł.

Wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkami na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu, a wydatkami poniesionymi przez wnioskodawcę w wys. 15 % dochodów w gospodarstwie jednoosobowym. Zatem wysokość dodatku mieszkaniowego wynosi minus [...]zł, tj. [...] zł - [...] zł = [...] zł, co oznacza, że S. B. dodatek nie może być przyznany.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję S. B. wniósł o uchylenie wydanych w spawie decyzji, podtrzymując zarzuty i twierdzenia zawarte w odwołaniu.

Organ wniósł o oddalenie skargi, powołując się na argumenty powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) mającej zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej uznał, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podlegały zatem uchyleniu.

Instytucja prawna dodatków mieszkaniowych w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji była uregulowana przepisami art. 39 do 45 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.).

Zgodnie z art. 39 ust. 1 powołanej wyżej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom posiadającym tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, jeżeli faktycznie w nim mieszkają "o ile średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 150 % najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100 % w gospodarstwie wieloosobowym", przy czym wyjątek od tej zasady określają przepisy art. 39 ust. 3 oraz art. 41 ust. 2 omawianej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie.

Nadto w myśl przepisu art. 42 ust. 1 pkt 1 – 6 ustawy normatywna powierzchnia użytkowa w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać: 35 m2 – dla 1 osoby, 40 m2 – dla 2 osób, 45 m2 – dla 3 osób (...), 70 m2 dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię użytkową o 5 m2.

W myśl art. 42 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy nie przysługuje, jeżeli powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30 % w budynkach wybudowanych po 1945 r. i o więcej niż 50 % w budynkach wybudowanych przed końcem 1945 r.

Według art. 41 ust. 1 pkt 1) ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkami na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu, a wydatkami poniesionymi przez wnioskodawcę w wysokości 15% dochodów gospodarstwa w gospodarstwie jednoosobowym.

Przepis ten w ust. 3 stanowi, że: "Jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni użytkowej, dodatek mieszkaniowy ustala się w wysokości różnicy między faktycznymi wydatkami ponoszonymi na ten lokal a odpowiednią kwotą wymienioną w ust. 1 pkt 1-3."

Z wyżej powołanych przepisów prawa wynika, że dodatek mieszkaniowy zależy od wysokości faktycznych wydatków na normatywną powierzchnię użytkową mieszkania oraz procentowego udziału wydatków na mieszkanie w stosunku do dochodów gospodarstwa domowego. Zatem część obliczonych wydatków na mieszkanie musi pokryć samo gospodarstwo domowe, natomiast pozostałą kwotę pokrywa dopiero przyznany dodatek mieszkaniowy. Decyzje podejmowane na podstawie wyżej powołanych przepisów prawa nie mają charakteru uznaniowego. Inaczej mówiąc, przyznanie prawa do dodatku mieszkaniowego oraz jego wysokość leżą poza sferą uznania organu rozpoznającego wniosek w tym przedmiocie i jest uzależnione od spełnienia wymienionych wyżej przesłanek ustawowych.

W uchwale 5 sędziów z dnia 30.10.1995r. sygn. VI SA 3/95 (ONSA 1996/1/2) Naczelny Sad Administracyjny wskazał, że: "1. Przez pojęcie "faktyczne wydatki ponoszone na ten lokal", użyte przez ustawodawcę w art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509), należy rozumieć wydatki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1994r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 119, poz. 570), przypadające na członka spółdzielni mieszkaniowej, poniesione przez niego w faktycznej - rzeczywistej wysokości.

2. Przez pojęcie udziału "w całości wydatków", użyte w § 3 wyżej wymienionego rozporządzenia, należy - w odniesieniu do sytuacji określonej w art. 41 ust. 3 powyższej ustawy - rozumieć wydatki faktycznie poniesione na lokal."

W uzasadnieniu owej uchwały Sąd ten wyjaśnił, że: "W sytuacji określonej w art. 41 ust. 1 ustawy, dotyczącej wydatków poniesionych przez osoby otrzymujące dodatek mieszkaniowy, wysokość tych wydatków będzie określać wielkość należności, traktowanych w rozporządzeniu jako wydatki, jakie na rzecz zarządcy jest obowiązany ponosić użytkownik lokalu, przy czym - w razie braku w lokalu instalacji doprowadzającej energię cieplną do celów ogrzewania, jak również gdy lokal nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody - zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1994 r. za wydatek na ten cel uznaje się równowartość określonej liczby kilowatogodzin. W art. 41 ust. 3 natomiast jest mowa o faktycznych wydatkach poniesionych przez wnioskodawcę na lokal, którego powierzchnia użytkowa jest mniejsza lub równa powierzchni normatywnej. Wskazywałoby to, że uregulowanie zawarte w art. 41 ust. 3 jest odmienne od zawartego w art. 41 ust. 1 ustawy. Nasuwa się więc pytanie, czy przepis ten, mówiąc o faktycznych wydatkach poniesionych na lokal, obejmuje wszystkie wydatki związane z korzystaniem z lokalu, jakie poniósł jego użytkownik, a więc nie tylko te, które jest on obowiązany ponosić na rzecz zarządcy, ale także i inne wydatki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania lokalu, jak opłaty za energię elektryczną i gaz, czy też chodzi tu w istocie o faktyczną wysokość poniesionych wydatków."

"Jeżeli zatem wydatki, o których mowa w art. 41 ust. 3 ustawy, to nie wszystkie wydatki poniesione w związku z korzystaniem z lokalu, ale tylko te, których rodzaje są wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów, to określenie "faktyczne wydatki ponoszone na lokal" należy odnieść do wysokości wydatków, a nie do ich zakresu przedmiotowego. Określenie "faktyczny" według Słownika języka polskiego PWN z 1978 r. pod red. M. Szymczaka oznacza "zgodny z faktami, opierający się na faktach, rzeczywisty". W omawianym wypadku będzie to oznaczało rzeczywistą wysokość ponoszonych wydatków na lokal. Jeżeli lokal nie będzie wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną służącą do ogrzewania i brak w nim instalacji ciepłej wody, to w sytuacji określonej w art. 41 ust. 3 ustawy za wydatek na ten cel nie będą mogły być uznane odpowiednie równoważniki (odmiennie niż w sytuacji określonej w art. 41 ust. 1), lecz rzeczywiste koszty, jakie ponosi użytkownik lokalu na jego ogrzanie i podgrzanie wody do celów gospodarstwa domowego. Z porównania art. 41 ust. 3 ustawy z jej art. 41 ust. 1 wynika, że w istocie różnica między tymi przepisami w rozumieniu wydatków poniesionych na lokal sprowadza się tylko do innego sposobu wyliczenia wydatków poniesionych przez użytkownika na ogrzanie lokalu i wytworzenie ciepłej wody, kiedy lokal nie jest wyposażony w instalację c.o. i c.w."

"Artykuł 41 ustawy w ustępie 3 określa szczególny sposób ustalania dodatku mieszkaniowego, stanowiąc, że dodatek mieszkaniowy w tym wypadku jest różnicą między faktycznymi wydatkami poniesionymi na lokal, którego powierzchnia użytkowa jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni użytkowej, a odpowiednią kwotą wymienioną w ust. 1 pkt 1-3 tego artykułu. Tak więc w tej sytuacji podstawę do wyliczenia dodatku mieszkaniowego stanowią faktyczne wydatki poniesione na lokal, a nie (jak w odniesieniu do lokalu, którego powierzchnia jest większa od normatywnej powierzchni użytkowej przy braku wyposażenia lokalu w instalację c.o. i c.w.) wydatki założone przez prawodawcę w postaci równoważników pieniężnych, o jakich mowa w § 2 rozporządzenia.

Prowadzi to do wniosku, że ryczałt na zakup opału powinien być obliczany na podstawie tych wydatków, które stanowiły podstawę do ustalenia dodatku mieszkaniowego, a więc w odniesieniu do lokalu, o którym mowa w art. 41 ust. 3 ustawy, będą to faktyczne wydatki poniesione na lokal.

A zatem przez pojęcie udziału "w całości wydatków", użyte w § 3 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów, należy w odniesieniu do sytuacji określonej w art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. rozumieć wydatki faktycznie poniesione na ten lokal."

Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń organu decyzyjnego wynika, że S. B. jest najemcą lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej [...]m2 i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a powierzchnia normatywna dla jednej osoby wynosi 35,00 m2 (art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy). Skarżący zatem zajmuje lokal mieszkalny o jakim mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, co uszło uwagi organów rozpatrujących sprawę. Zgłoszone w niniejszej sprawie przez skarżącego żądanie należało rozważyć w kontekście wyżej wymienionego przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, mając na względzie pogląd prawny wyrażony w cytowanej wyżej uchwale 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.10.1995r. sygn. VI SA 3/95.

W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści, jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, podlegały uchyleniu, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) wyżej powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie orzekł o możliwości wykonania zaskarżonej decyzji albowiem decyzja ta jako odmawiająca przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego nie podlegała wykonaniu (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).