Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1068/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136  ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E. K. i B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oraz zwrotu odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. K. i B. K. solidarnie kwotę 200,00 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz na rzecz E. K. kwotę 260,00 (dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], uchylił decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] orzekającą o zwrocie E. K. i B. K. nieruchomości położonej w W. przy ul [...], stanowiącej działkę ewid. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] września 1975 r., nr [...] wydaną z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy W. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w W przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...], będącą własnością S. S., z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego U., zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. Wywłaszczenia dokonano na wniosek Urzędu Dzielnicowego W. Wydział Architektury i Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1975 r., nr [...].

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2003 r. spadkobiercy poprzedniego właściciela wystąpili o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości tj. działki nr [...] jako nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] Starosta P. orzekł zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu nr [...] na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela S. S. – E. K. i B. K. zobowiązując jednocześnie je do zwrotu odszkodowania z tytułu wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [...] zł.

Odwołania od w/w decyzji zostały wniesione przez Prezydenta W. i S. w W.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania S. od decyzji Starosty P. z uwagi na brak przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwrotu wymienionej nieruchomości.

W wyniku powtórnego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Starosta P. orzekł ponownie zwrot w/w nieruchomości na rzecz wyżej wskazanych spadkobierczyń poprzedniego właściciela oraz zobowiązał je jednocześnie do zwrotu odszkodowania z tytułu wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [...] zł.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] wydaną na skutek wniesienia odwołań od decyzji Starosty P. z dnia [...] listopada 2007 r. przez Prezydenta W. oraz S. – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, czy część wywłaszczonej nieruchomości, podlegająca zwrotowi stała się zbędna na cel jej wywłaszczenia. Ponadto wskazał, iż Starosta P. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia skupił się jedynie na przedstawieniu aktualnego stanu zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, nie odniósł się natomiast w żaden sposób do kwestii zagospodarowania omawianej nieruchomości jaki był planowany zgodnie z lokalizacją stanowiącą podstawę wywłaszczenia.

Jak wynika z materiału dowodowego na działce nr [...] został wybudowany parking strzeżony, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nr [...] z [...] października 1998 r. oraz pozwoleniem na budowę nr [...] z [...] października 1998 r. Stwierdzono również, iż przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości narusza przepisy postępowania administracyjnego. W aktach sprawy znajduje się bowiem kserokopia pełnomocnictwa udzielonego przez stronę postępowania – B. K. – A. M. Zgodnie zaś z art. 33 § 3 kpa pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Ponadto Starosta P. ustalił krąg osób uprawnionych do występowania w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony na podstawie kserokopii postanowień o nabyciu spadku po poprzednim właścicielu w/w gruntu.

Na powyższą decyzję E. K. i B. K. złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucając zaskarżonej decyzji:

a) naruszenie art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) przez stwierdzenie, że nie zostały spełnione przesłanki zwrotu przedmiotowej nieruchomości;

b) naruszenie art. 138 § 2 kpa oraz art. 6 i 7, art. 10, art. 12 oraz 7 i 77 kpa;

c) naruszenie art. 28 kpa przez uznanie legitymacji procesowej S. w postępowaniu zwrotowym, oraz naruszenie art. 131 w zw. z art. 10 kpa - wniosły o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżące wskazały, iż ponad wszelką wątpliwość organ pierwszej instancji ustalił, że na terenie nieruchomości nie zrealizowano w ogóle żadnego celu inwestycyjnego w ciągu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Ustalenie to zostało dokonane przez Starostę P. na podstawie wydruków z mapy zasadniczej miasta. Ponadto skarżące wskazały, iż budowa parkingu strzeżonego, na który uwagę zwraca w zaskarżonej decyzji wojewoda, nie powoduje, że nieruchomość, której dotyczy postępowanie, stała się nieruchomością nie podlegającą zwrotowi na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami - z uwagi na fakt, iż budowa parkingu nastąpiła po ponad 20 latach od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Zwrócono również uwagę na fakt, że w zaskarżonej decyzji wojewody stwierdzono, że została ona wydana po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Prezydenta W. oraz S. W ocenie skarżących S. nie ma statusu strony w niniejszym postępowaniu, co zostało już prawomocnie stwierdzone w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...]. Dlatego też rozpatrzenie odwołania wniesionego przez podmiot nie będący stroną w tym samym postępowaniu administracyjnym od decyzji organu wydanej w sprawie należałoby ocenić zdaniem skarżących jako rażące naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Definicję prawną pojęcia "zbędności" nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zawiera art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczną nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo jeżeli:

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów należy stwierdzić, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że objęta decyzją nieruchomość podlega zwrotowi, gdyż stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ze znajdującej się w materiale dokumentacyjnym decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z [...] września 1975 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład nieruchomości o pow. [...], stanowiła własność poprzednika prawnego skarżących S. S., którego skarżące są spadkobierczyniami, i została wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Wynika także z ustaleń organu I instancji, że do dnia wydania decyzji zwrotowej, na nieruchomości objętej tą decyzją, nie zrealizowano jakiegokolwiek celu związanego z wywłaszczeniem tej nieruchomości. Mimo więc upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami cel wywłaszczenia faktycznie nie został zrealizowany, a nieruchomość ta pozostawała w stanie niezmienionym, a więc takim jak w dacie wywłaszczenia. Nie powstał na niej żaden obiekt, który wiązałaby się z budową osiedla mieszkaniowego, w tym z jego infrastrukturą. Błędne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że dla ustalenia zbędności przedmiotowej nieruchomości nie jest wystarczające oparcie się jedynie na celu wywłaszczenia, gdyż koniecznym jest ustalenie jakie konkretnie obiekty powinny znajdować się na wywłaszczonym gruncie. Przy czym, w ocenie organu odwoławczego, ustalenie rodzaju inwestycji jaka miała być zrealizowana na tej części wywłaszczonego gruntu powinno być dokonane w szczególności na podstawie decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny wraz z załącznikiem graficznym w postaci tego planu. W warunkach rozpoznawanej sprawy nie jest konieczne szczegółowe ustalenie jaka konkretnie inwestycja miała być zrealizowana na przedmiotowej części wywłaszczonej nieruchomości, skoro, jak wyżej wskazano, mimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r., nieruchomość ta pozostawała w stanie niezmienionym, a więc takim jak w dacie wywłaszczenia tj. bez rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia.

Dopiero w 1998 r., na wniosek U. z siedzibą w W. zostały wydane decyzje: [...] października 1998 r. zatwierdzająca projekt budowy tymczasowego parkingu strzeżonego i [...] października 1998 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tymczasowego parkingu strzeżonego. Inwestycja ta nie może być uznana za realizację celu wywłaszczeniowego, gdyż została wybudowana w celach komercyjnych, przez prywatnego inwestora, a więc nie stanowi infrastruktury osiedla mieszkaniowego.

Słusznie zatem organ I instancji uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości. Kwestionowanie więc przez organ odwoławczy takiego rozstrzygnięcia narusza art. 136 i 137 powołanej ustawy. Brak jest więc podstaw do wydania przez organ odwoławczy decyzji na postawie art. 138 § 2 kpa, gdyż organ I instancji poczynił ustalenia faktyczne w oparciu o prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy. Brak w materiale dokumentacyjnym oryginałów dokumentów, które organ odwoławczy wymienia w uzasadnieniu swojej decyzji także nie daje podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 138 § 2 kpa. Jeżeli organ odwoławczy miał wątpliwości co do kserokopii tych dokumentów mógł zobowiązać wnioskodawczynie do okazania lub złożenia ich oryginałów bądź urzędowo poświadczonych kopii.

Zaskarżona decyzja zapadła w wyniku rozpatrzenia odwołań Prezydenta W. oraz S.

Rozpatrując już wcześniejsze odwołanie S. od decyzji Starosty P. z [...] czerwca 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał, że nie ma ona przymiotu strony w niniejszym postępowaniu o zwrot nieruchomości, co zostało odzwierciedlone w postanowieniu tego organu z [...] lutego 2007 r. nr [...], w którym stwierdzono niedopuszczalność odwołania S. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że S. nie posiada do przedmiotowej nieruchomości żadnego tytułu prawnego, a włada nią tylko jako dzierżawca. Nie wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy, by ten status prawny S. uległ zmianie przez uzyskanie przez nią tytułu prawnego do tej nieruchomości. Zatem, w sytuacji gdy wnoszący odwołanie nie ma przymiotu strony to postępowanie odwoławcze, wywołane takim odwołaniem, powinno zostać umorzone. Rozpatrzenie merytoryczne takiego odwołania narusza więc art. 127 § 1 kpa i art. 28 kpa. Dlatego rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy ustali czy S. przysługuje tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości i stosownie do tych ustaleń, odnośnie odwołania S. rozstrzygnie mając na uwadze powyższe rozważania.

Z tych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.