Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2211/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 p.p.s.a.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 166 poz 1 art. 15
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 865/2006 z dnia 4 maja 2006 r. ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w  sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka Sędzia WSA Monika Barszcz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. i K. S. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2211/20

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Minister Środowiska utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] czerwca 2020 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wydania z mocą wsteczną zezwoleń M. W. i K. S. na import z Kanady trofeów wilka Canis lupis.

Stan niniejszej sprawy przedstawiał się następująco.

27 lutego 2020 r. wpłynął do Ministerstwa Klimatu wniosek G. J., reprezentującego M. W. oraz K. S., wniosek o wydanie z mocą wsteczną zezwolenia importowego na sprowadzenie z Kanady trofeów wilka Canis lupus - okazów objętych przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodzy regulacji handlu nimi.

Minister Środowiska rozstrzygnął już tę sprawę decyzją z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]), którą utrzymał w mocy decyzję własną z [...].05.2018 r. (nr [...]). Następnie, postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. (nr [...]) Minister Środowiska po raz pierwszy wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na ten import, dla wskazanych Wnioskodawców, z mocą wsteczną.

Mając to na względzie, Minister uznał za bezprzedmiotowy kolejny wniosek w sprawie wydania z mocą wsteczną zezwoleń M. W. i K. S. na import z Kanady trofeów wilka Canis lupis. Następnie utrzymał w mocy swe postanowienie o odmowie wszczęcia tego postępowania stwierdzając, że w tym przedmiocie rozstrzygnięcie już zapadło, co stoi na przeszkodzie wszczęciu tego postępowania.

Nadmienił także, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1855/19 oddalił skargę kasacyjną M. W. i K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2240/18, dotyczącego decyzji Ministra Środowiska z [...] maja 2018 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wydania zezwoleń na import trofeów wilka.

We wniesionej skardze profesjonalny pełnomocnik M. W. i K. S. wniósł o uchylenie obu postanowień Ministra.

Jednocześnie zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006 z dnia 4 maja 2006 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi poprzez zrównanie postępowania w trybie zwykłym do postępowania w trybie retrospektywnym w sytuacji, gdy dotyczą one odmiennych sytuacji faktycznych;

- art. 10 § 1 k.p.a. przez brak zapewnienia Skarżącym czynnego udziału w postępowaniu i wydanie postanowienia;

- art. 80 k.p.a. przez brak dokonania oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oraz dowolną a nie swobodną ocenę dowodów;

- art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie kompleksowego zebrania i oceny materiału dowodowego, niedopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładniejszego objaśnienia stanu faktycznego, co skutkowało poczynieniem błędnych i niepełnych ustaleń.

Zdaniem pełnomocnika, w rzeczywistości nie rozstrzygnięto czy decyzja z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] dotyczyła wniosku złożonego w trybie retroaktywnym czy też w trybie zwykłym. Z wniosku złożonego 27 lutego 2020 r. wynikało zaś, że Wnioskodawcy ubiegają się o wydanie zezwolenia z mocą wsteczną. Doszło więc do rażącego naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 oraz 8 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast, zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten nie zawiera żadnych warunków wstępnych skierowania sprawy do rozpoznania w tym trybie. Przedmiot skargi mieścił się w dyspozycji cyt. przepisu, a stan sprawy został dostatecznie wyjaśniony, z uwagi na co skład orzekający nie stwierdził potrzeby skierowania jej do rozpoznania na rozprawie. Sąd rozpoznał zatem tę sprawę na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Sprawa dotyczy wydania zezwoleń na import z Kanady trofeów wilka (Canis lupus), upolowanych przez M. W. i K. S.. Populacja kanadyjska Canis lupus jest objęta załącznikiem II Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) i Aneksem A przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi. Stosownie do art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia wprowadzenie do Wspólnoty okazów gatunków wymienionych w Aneksie A, wymaga uprzedniego przedstawienia w granicznym urzędzie celnym w miejscu wprowadzenia zezwolenia na przywóz, wydanego przez organ administracyjny CITES Państwa Członkowskiego przeznaczenia (w Polsce przez ministra właściwego do spraw środowiska).

Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma fakt pozostawania w obrocie prawnym prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2240/18, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1855/19 oddalił skargę kasacyjną M. W. i K. S.. Postępowanie to dotyczyło decyzji Ministra Środowiska z [...] maja 2018 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wydania zezwoleń dla tychże Wnioskodawców na import trofeów wilka. Jakkolwiek poprzedni wniosek Skarżących zawierał żądanie wydania zezwolenia na import do Polski tych trofeów w trybie zwykłym (przed wprowadzeniem okazów do Wspólnoty), to zarówno WSA, jak i NSA dobitnie podkreśliły, że w istocie żądanie to należało potraktować jako złożone w trybie retrospektywnym, skoro wniesiono je w 20 dni po dotarciu przesyłki do placówki pocztowej.

Tak też uczynił wówczas Minister Środowiska i w zaskarżonej decyzji z 2018 r. stwierdził, że "rozpatrywanie sprawy wymagało oceny zgromadzonego materiału w oparciu o art. 15 rozporządzenia Komisji nr 865/2006, dotyczący wydawania zezwoleń w trybie retrospektywnym". W tej decyzji z 29 maja 2018 r. wyjaśnił, że zezwolenia CITES mogą być w drodze wyjątku wydane z mocą wsteczną. Odstępstwo takie może zostać przyznane, jeśli właściwy organ zarządzający jest przekonany, że powstałe nieprawidłowości nie zostały zawinione przez importera/eksportera, oraz że przywóz/wywóz danych okazów jest zgodny w pozostałych aspektach z przepisami rozporządzenia Rady nr 338/97, Konwencją Waszyngtońską (CITES) oraz odpowiednim ustawodawstwem państwa trzeciego. Wyjaśnił również, że jednym z warunków koniecznych do wydania zezwolenia w tym trybie jest poinformowanie właściwego organu zarządzającego o braku zezwoleń w momencie dotarcia towaru (w przypadku importu) lub przed wywozem towaru (w przypadku eksportu lub reeksportu). Organ zauważył również, że zgodnie z rezolucją CITES nr 12.3 (Rev. C0PI6), obowiązującą organy krajów - Stron Konwencji rekomendowane jest niewydawanie dokumentów (zarówno eksportowych jak i importowych) z mocą wsteczną oraz nieuznawanie przez kraje importu dokumentów wydanych z mocą wsteczną. Odnosząc przywołane regulacje do stanu sprawy Organ wskazał, że w danej sprawie wymóg zawarty w art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 865/2006 nie został spełniony ze względu na niepoinformowanie właściwego organu zarządzającego o braku stosownych zezwoleń w momencie dotarcia towaru. Minister otrzymał bowiem wnioski o wydanie zezwoleń importowych CITES na te trofea dopiero 15 września 2017 r., a zatem po wpłynięciu towaru na Polski obszar celny i to bez żadnej informacji o ich retrospektywnym charakterze. Nie spełniono zatem podstawowego warunku art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006 determinującego rozstrzygnięcie w kwestii retrospektywnego wydania zezwoleń. Ponadto, w związku z wykazaną przez importerów świadomością co do potrzeby uzyskania zezwoleń importowych na wwóz trofeów, niedopełnienie spraw związanych z logistyką przewozu trofeów, skutkujące brakiem uzyskania tych zezwoleń z odpowiednim wyprzedzeniem (pisma Wnioskodawców z 16 i 17 listopada 2017 r.) nie mogło być, w kontekście art. 15 ust 2 cyt. rozporządzenia, rozumiane jako nieprawidłowość, za którą winy nie ponosi importer.

Nadmienić należy, że z treści art. 13 rozporządzenia nr 865/2006 wynika, iż wnioski o wydanie zezwoleń na przywóz okazów składane mają być z odpowiednim wyprzedzeniem, umożliwiającym wydanie dokumentów przed wprowadzeniem okazów do Wspólnoty. Stosownie zaś do treści zastosowanego w decyzjach Ministra z 2018 r. art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 865/2006, możliwe jest wydanie z mocą wsteczną zezwoleń na przywóz okazów gatunków wymienionych w załączniku A rozporządzenia nr 338/97 oraz w art. 4 ust. 5 tego rozporządzenia, w drodze odstępstwa od art. 13 ust. 1 i art. 14 rozporządzenia nr 865/2006 oraz pod warunkiem, że importer lub (re-)eksporter poinformuje właściwy organ zarządzający w momencie dotarcia lub przed wywozem przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów. Zgodnie natomiast z ust. 2 art. 15 rozporządzenia nr 865/2006, określone w ust. 1 odstępstwo obowiązuje, jeśli właściwy organ zarządzający państwa członkowskiego w porozumieniu z właściwymi organami państwa trzeciego jest przekonany, że nieprawidłowości nie zostały zawinione przez importera lub (re-)eksportera oraz że przywóz lub wywóz danych okazów jest zgodny w pozostałych aspektach z przepisami rozporządzenia nr 338/97, Konwencją oraz odpowiednim ustawodawstwem państwa trzeciego.

Jak wskazał i ocenił w przywołanym prawomocnym i wiążącym wyroku NSA, z akt sprawy wynikało, że wnioski o wydanie zezwoleń na import wpłynęły do Ministra Środowiska 15 września 2017 r. Okoliczności tych Skarżący nie kwestionowali. Zatem wniosek, skoro został złożony po upływie 20 dni od dotarcia do placówki pocztowej, został złożony z naruszeniem reguł, o których mowa w powołanym przepisie. Następnie NSA ocenił, że "Tym samym nie sposób przyjąć, że skarżący spełnili łącznie wszystkie warunki określone w art. 15 ust. 1 jako niezbędne do wydania zezwolenia z mocą wsteczną. Bowiem jednym z warunków do wydania takiego zezwolenia określonych w tym przepisie, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, jest poinformowanie właściwego organu zarządzającego przez importera lub re-(eksportera) w momencie dotarcia lub przed wywozem przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów. Jednocześnie przypomnieć również należy, że wnioskodawcą w niniejszej sprawie byli skarżący i ich przedstawiciel, nie zaś organ Administracji Skarbowej"(...) "informację tę Minister powinien zatem uzyskać bezpośrednio od skarżących, nie zaś – jak chcieliby tego skarżący – od innego organu".

NSA stwierdził też dalej, że "Z wniosków skarżących natomiast, na co słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie wynikało, że trofea, których dotyczą złożone przez nich wnioski, w istocie znajdują się już na terytorium Wspólnoty i że organ Administracji Skarbowej wezwał już importerów do przedłożenia właściwych zezwoleń importowych. Organ bowiem ustalił tę okoliczność w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy niepochodzący od wnioskodawców w trakcie postępowania. W związku z powyższym zwrócić należy uwagę, że wydawanie zezwolenia w trybie retrospektywnym stanowi odstępstwo od zasady zakreślonej w art. 13 ust. 1 i art. 14 rozporządzenia, a w dokumentach wydanych z mocą wsteczną wyraźnie należy wskazać na tą okoliczność i wymienić przyczyny takiego wydania". Jak z przytoczonych rozważań NSA zawartych w wiążącym Ministra w tej sprawie wyroku z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1855/19 wynika - wbrew zarzutom skargi - nie jest tak, że żądanie Wnioskodawców zostało uprzednio rozpoznane w trybie zwykłym, a nie retrospektywnym, co pozwalałoby obecnie na złożenie kolejnego wniosku, tym razem w trybie retrospektywnym.

Poza tym, w wiążącej ocenie NSA stwierdzono, że "podnoszona przez skarżących okoliczność, że eksporter nie poinformował ich, że uzyskał zezwolenie eksportowe i wysyła trofea nie mogła stanowić wiarygodnego potwierdzenia, że zaistniałe w sprawie nieprawidłowości nie zostały zawinione przez importera lub (re-)eksportera, zwłaszcza, że skarżący do akt sprawy złożyli oświadczenia z 16 i 17 listopada 2017 r., w których przyznali, że znane im są przepisy związane z importem trofeów myśliwskich".

W tych okolicznościach uprawnione było stanowisko Ministra, że sprawa ta została już prawomocnie osądzona, co czyniło bezprzedmiotowym wszczęcie w tej sprawie kolejnego postępowania, celem oceny dopuszczalności wydania zezwolenia importowego na sprowadzenie z Kanady trofeów wilka Canis lupus - okazów objętych przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodzy regulacji handlu nimi w trybie retrospektywnym.

Wobec przytoczonych okoliczności nie są trafne zarzuty skargi naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006, czy też przepisów procesowych w postaci: art. 80 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 8 k.p.a. W tej sprawie nie było prowadzone postępowanie dowodowe, bowiem jak trafnie ustalił Minister, wystąpiła tożsamość obecnego żądania Skarżących z uprzednio sformułowanym, potraktowanym przez Ministra Środowiska oraz Sądy obu instancji jako żądanie retrospektywnego wydania owych zezwoleń. Skoro obecnie przedmiot żądania był identyczny z uprzednio zainicjowanym postępowaniem, skontrolowanym przez NSA – trafnie stwierdził Minister Środowiska, że nie było podstaw do jego wszczęcia, a żądanie z 18 lutego 2020 r. jest bezprzedmiotowe (res iudicata). Nie był więc też zasadny postawiony zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., skoro w tej sprawie nie zostały zgromadzone żadne nowe dowody, a zebrane w postępowaniu zakończonym uprzednio decyzją odmowną z 2018 r., były Stronom znane. Poza tym dotychczas zebrany materiał dowodowy pozwalał na prawidłową ocenę spełnienia przesłanek wydania przedmiotowego postanowienia. Żadne zagadnienie tej sprawy nie wymagało dodatkowych czynności dowodowych. Brak było również nowych wniosków Stron w tym zakresie. Zgromadzony materiał należało uznać za kompletny, co wykluczało konieczności podejmowania dodatkowych czynności i przeprowadzenia dodatkowych dowodów.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.