Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SAB/Łd 9/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość prowadzonego postępowania przez organ uznając, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 9, art. 149 par. 1-3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 125 par. 1, art. 139, art. 140, art. 144 par. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia NSA Anna Świderska (spr.) Protokolant: Specjalista Dorota Choińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi G. G. na przewlekłość postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej podatku od towarów i usług za okres od października 2011 r. do sierpnia 2013 r. 1. stwierdza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2011 r. do sierpnia 2013 r.; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do zakończenia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października 2011 r. do sierpnia 2013 r. w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 4. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 3 listopada 2017 r. G. G. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2010 r. do sierpnia 2013 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Zarzuciła: 1) rażącą przewlekłość prowadzenia postępowania podatkowego, a przez to obrazę art. 125 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako "O.p.") nakazującego działać organom w sposób wnikliwy i szybki oraz art. 139 § 1 O.p., z którego wynika, że maksymalnym terminem załatwiania spraw w postępowaniu podatkowym jest termin dwóch miesięcy; 2) naruszenie art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, poprzez naruszenie zasady neutralności podatku od towarów i usług przejawiającą się w działaniu powodującym ponoszenie przez stronę od prawie 3 lat ekonomicznego ciężaru VAT, wskutek dopuszczenia się przewlekłości prowadzenia postępowania w stopniu rażącym; 3) naruszenie art. 139 § 1 oraz art. 140 § 1 O.p. w zw. z art. 120 O.p. poprzez wielokrotne przedłużanie terminu załatwienia sprawy o 3 miesiące czyli o termin nieprzewidziany w ustawie, co świadczy o rażącym stopniu przewlekłości.

Mając na uwadze podniesione zarzuty strona skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do daty wniesienia niniejszej skargi nastąpiła przewlekłość postępowania, która naruszyła prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, 2) zobowiązanie organu podatkowego do zakończenia przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w wyznaczonym przez sąd terminie, 3) stwierdzenie, iż przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa, 4) przeprowadzenie rozprawy, 5) zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa świadczonego przez doradcę podatkowego, stosownie do norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie podatkowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. Od dnia wszczęcia postępowania do dnia sporządzenia niniejszej skargi minęły 2 lata i 11 miesięcy. Organ dotychczas aż kilkunastokrotnie przedłużał termin zakończenia postępowania. Przytłaczająca większość podejmowanych przez organ czynności nie ma charakteru merytorycznego i polega na wysyłaniu pism do innych organów z zapytaniami o informacje na temat czasu zakończenia prowadzonych przez te organy postępowań, włączanie materiałów do akt sprawy i przedłużanie postępowania. Zdaniem strony skarżącej organ przeprowadził kilka czynności istotnych z punktu widzenia załatwienia niniejszej sprawy, przykładowo przeprowadził dowody z przesłuchań świadków. Jednakże co najmniej od początku roku 2016, czyli przez prawie 2 lata, organ jedynie przedłużał termin zakończenia postępowania i wysyłał do innych organów pisma z pytaniami o zakończenie prowadzonych przez te organy postępowań w stosunku do innych podmiotów, a także co jakiś czas włączał dokumenty do materiału dowodowego. Ponadto od początku 2016 r. nie została podjęta ani jedna czynność o charakterze merytorycznym. Organ podatkowy wielokrotnie przedłużał termin zakończenia postępowania ponieważ oczekuje na efekty postępowań prowadzonych przez inne organy by w ten sposób pozyskać materiał dowodowy.

W dniu 7 września 2017 r. strona wniosła do organu podatkowego wyższego stopnia ponaglenie w związku z niezałatwieniem wspomnianego postępowania w terminie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, że uprawnienie do przedłużania terminu zakończenia postępowania nie zostało nadużyte, a wręcz było w pełni uzasadnione.

Wskazując na pogląd sformułowany w wyroku WSA w Łodzi z 3 stycznia 2013 r. sygn. akt l SAB/Łd 3/12 strona skarżąca podniosła, że dopełnienie przez organ formalnego wymogu zawiadomienia o niezałatwieniu postępowania w terminie i wyznaczenie nowego terminu jego zakończenia nie powoduje, iż w sprawie nie można mówić o przewlekłości ani bezczynności. Takie rozumowanie prowadziłoby bowiem do wniosku, iż w żadnej sprawie przewlekłości ani bezczynności nie można byłoby stwierdzić przy założeniu, że organ spełnił wspomniany warunek.

Strona skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 139 O.p. postępowanie podatkowe trwa 1 miesiąc, a w sprawach szczególnie skomplikowanych 2 miesiące. Są to maksymalne terminy załatwienia spraw. W niniejszej sprawie postępowanie trwa 2 lata i 11 miesięcy. Planowaną datą zakończenia postępowania jest, zgodnie z dwudziestym szóstym pismem wyznaczającym nowy termin zakończenia postępowania - 31 października 2017 r. Do dnia sporządzenia niniejszej skargi, tj. do dnia 3 listopada 2017 r. strona nie otrzymała od organu żadnej informacji w tej sprawie.

Zdaniem strony wydane w niniejszym postępowaniu postanowienia przedłużające termin do zakończenia postępowania zawierają informację, iż przyczyną niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jest "obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a co się z tym wiąże konieczność zgromadzenia stosownych dowodów mających na celu wyjaśnienie powstałych wątpliwości". Taki sposób wskazania przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie jest, w ocenie skarżącej zbyt ogólnikowy. Trudno uznać za wystarczające wyjaśnienie niezałatwienia sprawy koniecznością analizy materiału dowodowego, gromadzeniem dowodów i realizacją zasady prawdy obiektywnej w sytuacji gdy organ prowadzi postępowanie prawie 3 lata.

Uzasadnieniem przedłużania postępowania podatkowego mogą być tylko i wyłącznie wyjątkowe i szczególnie uzasadnione przypadki. Konieczność zgromadzenia materiału dowodowego i ustalania stanu faktycznego sprawy są stałymi elementami każdego postępowania podatkowego. Strona skarżąca podniosła, że na żadnym etapie postępowania organ nie uzasadnił konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcia innych organów podatkowych.

Strona skarżąca argumentuje, że w niniejszej sprawie sprawne prowadzenie i szybkie zakończenie postępowania jest dla niej szczególnie istotne ze względu na fakt, iż ponosi finansowy ciężar VAT z tytułu kwestionowanych transakcji. Jeszcze w postępowaniu kontrolnym została wydana decyzja zabezpieczająca, której skutkiem jest brak możliwości dysponowania zwróconymi kwotami VAT.

Uzasadniając twierdzenie, iż przewlekłość postępowania ma charakter rażący strona podniosła, że wynika to z oczywistego naruszania przepisów o terminie załatwiania spraw. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wielokrotnie przedłużał postępowanie podatkowe o 3 miesiące, czyli o okres niebędący terminem załatwienia sprawy w rozumieniu art. 139 O.p. Organ z góry decydował się na świadome pogwałcenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw, pomimo iż nie miał ku temu żadnych przesłanek. Czekanie bowiem na zakończenie przewlekle prowadzonych postępowań innych organów (trwających często kilka lat) w sytuacji kiedy nie jest wiadome kiedy zostaną one zakończone, nie może stanowić podstawy (tym bardziej samoistnej) do przedłużania postępowania w rozpoznawanej sprawie.

Po drugie, dolegliwości powyższemu działaniu dodaje fakt, iż w niniejszej sprawie strona od prawie 3 lat ponosi ekonomiczny ciężar podatku VAT poprzez faktyczne nieotrzymanie należnego jej zwrotu z tytułu różnicy podatku naliczonego nad należnym, co na gruncie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stanowi naruszenie zasady neutralności.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ przedstawił ustalenia dotychczas poczynione w postępowaniu. Szczegółowo wymienił faktury VAT, na podstawie których skarżąca odliczyła podatek naliczony. Wymienił wystawców tych faktur, daty, numery, przedmiot i wartość sprzedaży wynikające tych faktur. Podobnie wskazał szereg danych dotyczących dostaw wewnątrzwspólnotowych wykonywanych przez skarżącą, w tym dane dotyczące kontrahentów z Niemiec.

Organ wyszczególnił również sześćdziesiąt czynności, które podjął w trakcie postepowania podatkowego (karty 19-22 akt sądowych).

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wyjaśnił, że występując do właściwych miejscowo naczelników urzędów skarbowych - pozyskał materiały dowodowe (w postaci decyzji, protokołów przesłuchań świadków, adnotacji służbowych itd.), które stanowią podstawę przyszłego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, że wszystkie podejmowane czynności były za każdym razem dogłębnie analizowane w oparciu o pozyskane nowe dowody.

Podkreślił, że na obecnym etapie nie można dokonać oceny rzetelności bądź nierzetelności dokonanych transakcji pomiędzy skarżącą a jej kontrahentami bez ustosunkowania się organów podatkowych właściwych dla kontrahentów strony, co do zawartych transakcji.

Zdaniem organu podatkowego szybkość prowadzenia postępowania, jako jedna z nadrzędnych zasad wyrażona przepisami Ordynacji podatkowej nie może sama w sobie prowadzić do braku wnikliwości w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego.

W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2018 r. doradca podatkowy K.M. zarzucił m.in., że będąc pełnomocnikiem skarżącej nie otrzymał postanowień organu o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy.

W odpowiedzi z dnia 23 stycznia 2018 r. organ podatkowy poinformował, że strona jest reprezentowana przez trzech pełnomocników i właściwym do doręczeń jest doradca podatkowy A. T..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził postępowanie przewlekle.

W zakresie rozumienia pojęcia przewlekłości postępowania strony prezentują w zasadzie zgodne stanowisko. Strona skarżąca wskazała w skardze, że z przewlekłością mamy do czynienia, jeśli organ co prawda korzysta ze swojego prawa podmiotowego w postaci podejmowania działań w ramach prowadzonej kontroli, ale czyni to w sposób tak opieszały, że sprawia w ten sposób wrażenie, że sprawa nie jest w trakcie jej załatwiania. Przewlekłość ma również miejsce, gdy organ podejmuje czynności, które w swojej istocie nie dążą do załatwienia sprawy i nie mają ścisłego związku ze zmierzaniem do wyjaśnienia sytuacji podatkowej podatnika i wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Autor skargi scharakteryzował postępowanie prowadzone przewlekle jako takie, w którym organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa.

Z odpowiedzi na skargę wynika, że organ podatkowy rozumie przewlekłość postępowania, w ten sposób, że jest ono prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 44; a także J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego; Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011. s. 69-70).

Spór miedzy organem, a skarżącą nie dotyczy zatem odmiennego sposobu rozumienia przewlekłości postępowania in abstracto. Strony odmiennie oceniają konkretne postępowanie toczące się wobec skarżącej. Zdaniem skarżącej organ podatkowy prowadzi w sposób rażąco przewlekły, dokonując szeregu niemerytorycznych czynności, tj. oczekując na wyniki postępowań organów podatkowych właściwych dla kontrahentów skarżącej. Natomiast organ podatkowy stoi na stanowisku, zgodnie z którym szybkość prowadzenia postępowania, jako jedna z nadrzędnych zasad nie może prowadzić do braku wnikliwości w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego.

Sprawy ze skarg na przewlekłość postępowania są w istocie sprawami, w których ścierają się dwie zasady postępowania podatkowego. Po pierwsze, zasada prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.). Z zasady tej wynika obowiązek organu podatkowego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.).

Po drugie, zasada szybkości postępowania, zgodnie z którą organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 125 § 1 O.p.). Wyrazem tej zasady są terminy załatwienia sprawy. Z art. 139 § 1 O.p. wynika, że organ podatkowy pierwszej instancji ma obowiązek załatwić sprawę w ciągu miesiąca, jeśli wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego lub w ciągu dwóch miesięcy jeśli sprawa jest szczególnie skomplikowana. Dodatkowymi instrumentami mającymi mobilizować organy do sprawnego prowadzenia postępowania, jest wynikający z art. 140 O.p. obowiązek informowania strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie i obowiązek wyznaczenia nowego terminu. Ponadto stronie przysługuje ponaglenie na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym przez organ (art. 141 O.p.) oraz skarga do sądu na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.).

Chcąc działać zgodnie z obiema wymienionymi zasadami organ podatkowy powinien prowadzić postępowanie w sposób przemyślany i zorganizowany unikając okresów bezczynności.

Sąd podziela stanowisko organu, zgodnie z którym co do zasady szybkość prowadzenia postępowania, jako jedna z nadrzędnych zasad nie może prowadzić do wydawania rozstrzygnięć wadliwych - podjętych na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Tym niemniej realizacja zasady prawdy obiektywnej nie może odbywać się z całkowitym pominięciem zasady szybkości postępowania. Zauważyć należy, że w cytowanym art. 122 O.p. mowa jest o tym, że organ ma obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie tylko wszelkie. Jeśli zatem w wyniku działań organu stan faktyczny został wyjaśniony w takim zakresie, że organ jest gotowy do dokonania jego oceny a tym samym wydania rozstrzygnięcia, dalsze prowadzenie postępowania jest zbędne i może być traktowane jako przewlekłe.

Analizując akta sprawy sąd dostrzegł, że taki stan rzeczy miał miejsce w rozpoznawanej sprawie, a ponadto postępowanie to było niezaplanowane, zaś pomiędzy czynnościami istniały przerwy, które trudno wyjaśnić.

W sprawie postępowanie podatkowe zostało poprzedzone kontrolą podatkową, która została zainicjowana 29 lipca 2013 r. i została zakończona podpisaniem protokołu z kontroli w dniu 21 sierpnia 2014 r., zatem trwała ponad rok (protokół z kontroli – karty 13-38, tom I akt).

Postępowanie podatkowe zostało wszczęte 8 grudnia 2014 r. przez doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania z dnia 28 listopada 2014 r.(postanowienie – karta 3, tom III akt), zatem po upływie 3 miesięcy od zakończenia kontroli podatkowej. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że organ podatkowy miał wystarczająco dużo czasu na przeanalizowanie już zgromadzonych dowodów i zaplanowanie jakie czynności należy podjąć w ramach postępowania podatkowego, aby zgodnie z zasadą szybkości postępowania przeprowadzić je wnikliwie i szybko.

W tej sytuacji zastanawia dlaczego pierwszą z wyszczególnionych w odpowiedzi na skargę, czynności podjęto dopiero 30 stycznia 2015 r. Z akt sprawy wynika, że w tym dniu organ podatkowy wystąpił do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. prosząc m.in. o przekazanie decyzji wydanej w sprawie Spółki z o.o. A., tj. jednego z dostawców towarów dla skarżącej (pismo z 30 stycznia 2015 r. – karta 13, tom III akt).

Wątpliwości budzi również celowość wystąpienia do wskazanego organu kontroli skarbowej, skoro już w trakcie kontroli podatkowej, na podstawie informacji przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. przyjęto ocenę, że ww. spółka nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej, a jedynie wystawiała "puste" faktury mające tworzyć pozory rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (str. 40 protokołu z kontroli – karta 32, tom II akt).

W aktach sprawy znajduje się pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 10 czerwca 2014 r. informujące, że ów organ zakończył kontrolę podatkową wobec Spółki A. Do pisma załączono decyzję o wykreśleniu tego podmiotu z rejestru podatników podatku od towarów i usług oraz protokół z kontroli wraz deklaracjami VAT-7 (karty 521-550, tom II akt).

Pomimo posiadania powyższych materiałów dowodowych organ podatkowy jeszcze dwukrotnie występował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w sprawie Spółki A. - pisma z 2 marca 2015 r. i 13 maja 2015 r. (karty 30 i 53, tom III akt) domagając się informacji na temat wszczęcia postępowania podatkowego wobec tej spółki i nadesłania kopii decyzji kończącej postępowanie.

To samo pytanie i wątpliwości wiążą się z głównym dostawcą towarów dla skarżącej, tj. Spółką z o.o. B.. Organ podatkowy dopiero pismem z dnia 25 lutego 2015 r. (karta 27, tom III akt) wystąpił do Naczelnika [...] M.Urzędu Skarbowego w R. z pytaniem, czy ów organ wszczął postępowanie kontrolne lub podatkowe wobec ww. spółki, pomimo że z treści tego pisma wynika, że dysponował informacjami zgromadzonymi w ramach czynności sprawdzających, na podstawie których, stwierdził, że faktury sprzedaży wystawiane przez tę spółkę nie dotyczyły rzeczywistego obrotu (str. 37 protokołu z kontroli – karta 31, tom I akt).

Z akt sprawy wynika, że organ podatkowy ponownie w dniu 13 maja 2015 r. wystąpił do właściwego dla Spółki B. organu podatkowego wnosząc o przeprowadzenie kontroli w tej spółce. Z pisma nie wynika jakie konkretnie informacje (dowody) na temat tej spółki są niezbędne organowi podatkowemu do zakończenia postępowania w sprawie G. G..

Z zawiadomienia o ujawnieniu czynu zabronionego z dnia 19 maja 2016 r. (karta 71-60, tom IV akt) wynika, że na dzień 19 maja 2016 r. organ podatkowy miał sprecyzowaną ocenę na temat nierzetelności transakcji dostaw towarów dla skarżącej od: spółek B., C., D., E., A., F., G..

Analiza pism kierowanych do organów podatkowych właściwych dla poszczególnych dostawców skarżącej (m.in. pisma z dnia 13 maja 2015 r. – karty 48-52, tom III akt) wskazuje, że organ podatkowy błędnie rozumie obowiązek zebrania materiału dowodowego jako konieczność pozyskania protokołów z kontroli podatkowych u dostawców skarżącej lub gdy kontrole zostały zakończone, to domaga się decyzji kończących postępowania podatkowe wobec tych podmiotów (np. pisma z 6 lipca 2016 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.- Ś. i Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w sprawie Spółki z o.o. H. i odpowiednio Spółki I., – karty 73 i 75, tom IV akt).

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 180 § 1 i art. 181 O.p. organ prowadząc postępowanie dowodowe może posłużyć się dowodami zgromadzonymi przez inne organy podatkowe. Podkreślić należy, że nie oznacza to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., aby zakończyć postępowanie w sprawie skarżącej, ma obowiązek oczekiwać na zakończenie postępowań podatkowych przeprowadzonych przez organy podatkowe wobec wszystkich dostawców towarów dla skarżącej. Postępowanie podatkowe skarżącej nie jest bowiem uzależnione od zakończenia kontroli lub postępowań podatkowych wobec jej dostawców. Gdyby tak było, to organ powinien zawiesić postępowanie podatkowe, a nie wyznaczać kolejne terminy załatwienia sprawy. Dowodami są nie tylko protokoły z kontroli przeprowadzonych wobec kontrahentów lub decyzje kończące postępowania podatkowe, ale przede wszystkim dowody zgromadzone w trakcie tych kontroli i postepowań, tj. przesłuchania świadków i stron, dowody z dokumentów i oględzin miejsc prowadzenia działalności, itd.

Organ podatkowy powinien samodzielnie ocenić te dowody, a nie oczekiwać na ocenę tych dowodów w decyzjach innych organów podatkowych.

Posiadając określone informacje o dostawcach skarżącej i oczekując na zakończenie postępowań podatkowych wobec tych podmiotów organ podatkowy wykonuje czynności pozorne, bądź jak określa je pełnomocnik skarżącej – niemerytoryczne, co powoduje, że formalnie nie jest bezczynny, ale prowadzi postępowanie w sposób wykraczający poza obowiązek zgromadzenia materiału niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia. Tym samym mnoży czynności dowodowe ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy i służącą jej załatwieniu. Powyższe wypełnia definicję przewlekłość postępowania, przywołaną w odpowiedzi na skargę.

Organ podatkowy nie wskazał w odpowiedzi na skargę przekonujących argumentów, które miały przemawiać za koniecznością przedłużania postępowania i dalszego oczekiwania na zakończenie postępowań podatkowych wobec spółek J. oraz G.. Twierdzenie, że postępowania te mają dać odpowiedź na pytanie, czy wymienione spółki prowadziły rzeczywistą działalność gospodarczą, jest zdaniem sądu nieprzekonujące.

Od dnia 24 czerwca 2014 r. organ podatkowy dysponuje protokołem z kontroli podatkowej przeprowadzonej w Spółce J. wraz z protokołem przesłuchania prezesa zarządu tej spółki oraz kopiami faktur VAT wystawionymi dla skarżącej oraz dowodów zapłaty należności z tych faktur (karty 618-642, tom II akt).

Podobnie w przypadku Spółki z o.o. G. organ podatkowy dysponuje od 9 września 2013 r. protokołem z kontroli przeprowadzonej w wymienionej spółce (karty 182-200, tom IV akt).

Organ podatkowy dysponuje zatem materiałem dowodowym, który powinien samodzielnie ocenić. Zdaniem sądu nie istnieją żadne realne przesłanki uzasadniające dalsze przedłużanie postępowania w nadziei, że organy podatkowe właściwe dla wyżej wskazanych spółek pozyskają materiał dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia sprawy skarżącej. Nie ma żadnych podstaw prawnych do przedłużania postępowania wobec skarżącej i oczekiwania na zakończenie postępowań wobec Spółki G. i wydanie decyzji w trybie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług, o co organ wnosił w piśmie z 4 sierpnia 2016 r. skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.- Ś. (karta 119, tom IV akt).

Reasumując, sąd nie podzielił stanowiska organu podatkowego, iż dopiero wyniki, tj. w istocie decyzje organów podatkowych właściwych dla dostawców skarżącej dadzą odpowiedź, czy pomiędzy stroną, a podmiotami, od których pochodzą faktury dokumentujące nabycie towarów, doszło do faktycznych transakcji dostaw (takie stanowisko wynika z odpowiedzi na skargę – str. 15). Nie negując wartości decyzji wydanych wobec kontrahentów skarżącej, jako dowodu, sąd stoi na stanowisku, że chęć pozyskania tego rodzaju dowodów, po pierwsze, nie zwalnia organu podatkowego od samodzielnej oceny okoliczności faktycznych sprawy, w tym okoliczności ustalonych przez organy właściwe dla wystawców spornych faktur. Decyzje adresowane do kontrahentów skarżącej, nie są z pewnością dowodami rozwiewającymi wszelkie wątpliwości, co do rzetelności transakcji ani legalnego pochodzenia towaru (takie stanowisko prezentuje organ w odpowiedzi na skargę str. 15).

Po drugie, oczekiwanie na zakończenie postępowań podatkowych wobec kontrahentów skarżącej nie może prowadzić do tak znacznego przedłużania postępowania podatkowego.

Zdaniem sądu organ prowadzący postępowanie powinien zachować proporcje między dążeniem do zgromadzenia jak najpełniejszego materiału dowodowego, a zasadą szybkości postępowania. Strona każdego postępowania ma prawo oczekiwać, że organ rozstrzygnie o jej prawach i obowiązkach w rozsądnym terminie. Nawet tak wielowątkowe sprawy jak niniejsza, w której organ nie mógł przeprowadzić szeregu ustaleń dowodowych samodzielnie i był zmuszony opierać się na czynnościach dowodowych organów podatkowych właściwych dla dostawców towarów oraz zagranicznych organów (właściwych dla odbiorców towarów skarżącej), nie uzasadnia tak długiego czasu trwania postępowania jak w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że organ nie wskazał konkretnych, istotnych dla sprawy okoliczności pozostających do wyjaśnienia.

Z akt sprawy wynika, że organ podatkowy ma sprecyzowane stanowisko w niniejszej sprawie. Oprócz wskazanych wyżej dokumentów, które o tym świadczą, wskazać należy również na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.z dnia [...] r. i o zabezpieczeniu przyszłych zobowiązań podatkowych skarżącej (decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie zabezpieczenia była przedmiotem kontroli tutejszego sądu – sprawa oznaczona sygn. akt I SA/Łd 694/15). Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że organ podatkowy pierwszej instancji nie ma wątpliwości, że faktury, na podstawie których skarżąca odliczyła podatek naliczony, sygnowane przez wskazywane wcześniej spółki, nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (kopia decyzji z 12 sierpnia 2014 – karta 466 i nast., tom I akt). Powyższe prowadzi do wniosku, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, tj. z naruszeniem art. 125 § 1, art. 139 § 1 i z nadużyciem prawa do wyznaczania kolejnych terminów załatwienia sprawy, tj. z naruszeniem art. 140 § 1 O.p. Organ kontynuuje postępowanie oczekując na dowody w postaci decyzji kończących postępowanie podatkowe wobec dostawców skarżącej, pomimo że na podstawie dokumentów już zgromadzonych wyraził jednoznaczną ocenę odnośnie rzetelności faktur na podstawie których skarżąca odliczyła podatek. Oznacza to, że organ dubluje dowody ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy.

Sąd podzielił również zarzut naruszenia zasady neutralności podatku od towarów i usług, wynikającej z art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm.). Na skutek przewlekle prowadzonego postępowania, przez nieproporcjonalnie długi czas trwania kontroli podatkowej i postępowania podatkowego, skarżąca ponosi ekonomiczny ciężar podatku zapłaconego w fakturach dokumentujących nabycie towarów, co w istocie prowadzi do takiego samego skutku jak pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Sąd nie stwierdził, że przewlekłość postępowania miała charakter rażący. Strona skarżąca nie wskazała konkretnych okresów tego postępowania, w których organ pozostawałby w bezczynności, ani konkretnych czynności, które jej zdaniem byłyby ewidentnie zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jest oczywiste, że aby zweryfikować, czy transakcje nabycia towarów przez skarżącą oraz transakcje dostaw wewnątrzwspólnotowych, miały faktycznie miejsce i czy kontrahentami strony były faktycznie podmioty uwidocznione w fakturach nabycia i sprzedaży towarów, organ podatkowy był zmuszony wystąpić o dokonanie czynności do właściwych organów podatkowych, krajowych i zagranicznych. Nie oznacza to, że takie wystąpienia nie miały charakteru merytorycznego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nie mógł w świetle obowiązujących przepisów samodzielnie przeprowadzić kontroli podatkowych w spółkach będących dostawcami towarów dla skarżącej. Obowiązujące przepisy nie znają innego sposobu pozyskania materiału dowodowego, w sytuacji gdy dostawcy mają siedziby poza obszarem właściwości danego organu podatkowego. W tej sytuacji twierdzenie skarżącej, iż organ przedłużając postępowanie ukrywa bezczynność innych organów podatkowych, jest gołosłowne i nie zasługuje na uwzględnienie. Jako oczywiście niezasadne należy uznać twierdzenie, iż korzystanie przez organ podatkowy z pomocy innych – właściwych dla danego podmiotu organów nie ma merytorycznego charakteru i świadczy o rażącej przewlekłości postępowania.

Sąd nie podzielił, podniesionych w piśmie procesowym z 12 stycznia 2018 r. zarzutów doręczania postanowień wydanych na podstawie art. 140 O.p. z pominięciem pełnomocnika skarżącej doradcy podatkowego K. M..

W piśmie tym doradca podatkowy podniósł, że pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącą zostało doręczone organowi podatkowemu 17 maja 2017 r.

Po tej dacie organ podatkowy wydał dwa postanowienia wskazujące nowy termin załatwienia sprawy, jednakże nie zostały one doręczone pełnomocnikowi.

W punkcie 8 uzasadnienia powyższego pisma pełnomocnik wskazał, że w sprawie zostało ustanowionych trzech pełnomocników, z których tylko autor pisma podał adres elektroniczny. Zdaniem pełnomocnika, zakładając, że w sprawie nie został ustanowiony pełnomocnik do spraw doręczeń, strona ma prawo wyboru pełnomocnika do spraw doręczeń, jednakże nie może tego robić w oderwaniu od treści art. 144 § 5 O.p., z którego wynika, że doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu doradcą podatkowym następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Konkludując, pełnomocnika stwierdził, że organ powinien wybrać tego pełnomocnika, który posiada adres poczty elektronicznej i na ten adres kierować korespondencję. W konsekwencji "...od sierpnia 2017 r. organ pozostaje w niczym nieuzasadnionej przewlekłości mającej de facto charakter bezczynności..." (pkt 13 pisma).

W ocenie sądu w replice na powyższe pismo organ podatkowy trafnie odpadł, że w sprawie istotnie zostało ustanowionych trzech pełnomocników i jako pełnomocnik do doręczeń został wskazany doradca podatkowy A.T. – pełnomocnictwo z dnia 3 września 2013 r. (pełnomocnictwo – karta 426, tom I akt). Z punktu 2 tego dokumentu wynika jednoznacznie, że pełnomocnikiem do doręczeń jest ww. doradca podatkowy, a nie doradca podatkowy K. M.. Podnoszona przez pełnomocnika okoliczność, iż jedynie doradca podatkowy K. M. posiada adres umożliwiający doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jest bez znaczenia. Formę doręczenia należy bowiem uznać za kwestię czysto techniczną wobec prawa strony do wskazania pełnomocnika do doręczeń (art. 138g O.p.).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) sąd stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, przy czym przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego. Sąd zobowiązał organ podatkowy do zakończenia postępowania w terminie trzech miesięcy mając na uwadze, iż zakończenie postępowania wiąże się z koniecznością przeanalizowania bardzo obszernego materiału dowodowego i sporządzenia decyzji.

Ponadto w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 i § 4 P.p.s.a. sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

AKE.