Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 51/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 16 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 16 czerwca 2005 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego Z. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Gd 51/06

U z a s a d n i e n i e

Starosta [...] decyzją z dnia 16 czerwca 2005 r. odmówił Z. K. wydania prawa jazdy kategorii A i B do czasu przedłożenia orzeczenia lekarskiego od lekarza uprawnionego do badań kierowców.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż strona w dniu 2 maja 2005 r. złożyła wniosek o wydanie wtórnika prawa jazdy w związku z utratą dokumentu prawa jazdy kat. A i B.

Organ powołując się na szereg przepisów dotyczących obowiązków związanych z wydaniem prawa jazdy stwierdził, że wniosek strony nie może być pozytywnie rozpatrzony, bowiem poprzednie prawo jazdy utraciło ważność z mocy prawa a strona nie posiada uprawnień do uzyskania nowego prawa jazdy w związku z brakiem orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Organ podkreślił, że ostatnie orzeczenie lekarskie zostało wydane dnia 19 grudnia 1968 r. na okres 6 miesięcy.

Strona odwołując się od powyższej decyzji wniosła o jej uchylenie wskazując, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy art. 90 ust. 1 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz.U. Nr 108, poz. 908 ze zm.) odnoszące się do wydania prawa jazdy osobie, która dotychczas prawa jazdy nie posiadała lub je utraciła. Zdaniem odwołującego się podstawę prawną wydania wtórnika prawa jazdy stanowi art. 98 ust. 2 tej ustawy. Strona podkreśliła, że inne przepisy powołane przez organ I instancji również nie znajdują zastosowania w sprawie, ponieważ przysługujące mu uprawnienie ma charakter bezterminowy. Skarżący wskazał, że argumentacja organu jest nietrafna i abstrahuje od faktu, że nie ubiega się o wydanie nowego prawa jazdy a jedynie o wtórnik dokumentu, który został utracony. Organ pominął również zasadę trwałości decyzji administracyjnej wynikającą z unormowań Kodeksu postępowania cywilnego oraz naruszył zasadę ochrony praw nabytych, o której stanowi art. 2 Konstytucji RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 16 listopada 2005 r., nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i odmówiło wydania stronie wtórnika prawa jazdy kat. A i B.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 98 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić starostę o utracie prawa jazdy, pozwolenia do kierowania pojazdem, o zniszczeniu tych dokumentów w stopniu powodującym ich nieczytelność, a także zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nich zawartych. Stosownie zaś do art. 98 ust. 2 starosta na wniosek osoby uprawnionej wydaje za opłatą wtórnik pod warunkiem:

1) złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, oświadczenia o utracie dokumentu;

2) zwrotu zniszczonego dokumentu albo

3) zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.

Ponadto zastosowanie znajdują przepisy wykonawcze do w/w ustawy tj. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. § 5 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że prawo jazdy, pozwolenie albo wtórnik tych dokumentów wyłaje się po otrzymaniu:

1) od osoby ubiegającej się o wydanie po raz pierwszy prawa jazdy lub pozwolenia – za pośrednictwem ośrodka:

a) wniosku,

b) zaświadczenia o ukończeniu wymaganego dla danej kategorii rodzaju szkolenia,

c) orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest wymagane,

d) pisemnej zgody rodziców lub opiekunów, jeżeli osoba nie ukończyła 18 lat,

e) dowodu uiszczenia opłaty za wydanie praw jazdy lub pozwolenia,

f) wyraźnej fotografii o wymiarach 3,5 x 4,5 cm, przedstawiającą osobę /.../.

Wtórnik prawa jazdy wydaje się, po otrzymaniu:

a) dokumentów, o których mowa w pkt 1 lit. a, e i f,

b) dokumentu, o którym mowa w pkt 1 lit. c, jeżeli zmian dotyczy daty ważności uzyskanego uprawnienia,

c) kserokopii posiadanego prawa jazdy lub pozwolenia, jeżeli wydanie dokumentu następuje w wyniku zmiany danych.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że stosownie do § 7 ust. 3 w/w rozporządzenia, w przypadkach określonych w § 5 ust. 1 pkt 2-3, gdy prawo jazdy lub pozwolenie zostało wydane przed dniem 1 lipca 1999 r. i nie było wymienione zgodnie z art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, nowy dokument wydaje się, stosując dodatkowo zasady określone w przepisach w sprawie wymiany praw jazdy. Mając na względzie okoliczności sprawy również w tym przypadku wydanie wtórnika prawa jazdy, jest uzależnione od spełnienia dodatkowych warunków wymaganych w procedurze wymiany prawa jazdy.

Organ odwoławczy wskazał, że w związku z art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym zostało wydane rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640 ze zm.), które określa warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę. Rozporządzenie to w § 5 ust. 2 stanowi, że przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach, o których mowa w § 2 ust 1 tj. przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, a więc w przepisach cytowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Zdaniem organu II instancji na tle tych uregulowań oczywiste jest stosowanie w procedurze wydania wtórnika prawa jazdy dodatkowych wymogów zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Dlatego organ I instancji słusznie – przy braku w dokumentacji aktualnego orzeczenia lekarskiego - wezwał stronę do przedłożenia orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Przedłożenie wskazanego orzeczenia jest wymagane w oparciu o przedstawiona konstrukcję prawną i cytowany wyżej przepis § 5 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Organ stoi na stanowisku, że podstawy prawnej do nałożenia obowiązku przedstawienia orzeczenia lekarskiego w niniejszej sprawie nie stanowi § 5 ust.3 lit. b w/w rozporządzenia, po przez który, jeżeli zmiana dotyczy daty ważności uzyskanego uprawnienia stosuje się § 5 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia.

Organ odwoławczy podniósł, że przepisy w/w rozporządzenia mają umocowanie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa o charakterze materialnym wydanych z upoważnienia ustawowego, a zatem nie ma racji skarżący, który wskazuje jedynie na techniczno- porządkowe znaczenie tych przepisów.

Na zakończenie organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji błędnie sformułował rozstrzygnięcie. Zgodnie z powoływanymi przepisami organ powinien odmówić wydania wtórnika prawa jazdy a nie odmawiać wydania prawa jazdy, w związku z czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] zmuszone było do uchylenia decyzji i wydania orzeczenia co do meritum.

Z. K. zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że prawo jazdy wydane w 1969 r. nie zawierało ograniczeń ze względu na stan zdrowia. Jego zdaniem żądanie organu, przedstawienia orzeczenia lekarskiego oznacza zamysł ewentualnej zmiany decyzji o wydaniu prawa jazdy, w innym przypadku byłoby bezprzedmiotowe. Zmiana decyzji o wydaniu prawa jazdy byłaby możliwa w oparciu o art. 163 k.p.a., gdyby przewidywały ją przepisy szczególne. Jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisem szczególnym w rozumieniu art. 163 k.p.a. jest tylko przepis rangi ustawowej oraz przepisy wydane na podstawie ustawy i w celu jej wykonania. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie zawierają podstawy prawnej do tak pomyślanej weryfikacji ostatecznych decyzji o wydaniu prawa jazdy. Natomiast negatywną przesłanką do tego rodzaju weryfikacji prawa jazdy jest art. 122 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, który określa wyczerpująco katalog przypadków, w których przeprowadza się badania lekarskie w zakresie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Zdaniem skarżącego warunki wydania wtórnika prawa jazdy zostały określone w art. 98 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, natomiast rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami ma charakter porządkowo – techniczny i jako takie nie może stanowić podstawy prawnej do zmiany decyzji o wydaniu prawa jazdy w rozumieniu art. 163 k.p.a. W § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b tego rozporządzenia wśród dokumentów niezbędnych do otrzymania wtórnika prawa jazdy przewidziano wymóg dostarczenia prawa jazdy ale tylko wtedy, gdy zmiana dotyczy daty ważności uzyskanego uprawnienia. Wymóg ten wiąże się z terminem ważności prawa jazdy w przypadku określonym w art. 93 Prawa o ruchu drogowym i nie dotyczy praw jazdy bezterminowych; więc nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Skarżący sprzeciwia się rozumowaniu organu odwoławczego, że do wydania wtórnika prawa jazdy stosuje się wprost przepisy § 5 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia określające wymogi dotyczące osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy za pośrednictwem ośrodka. Takie podejście świadczy o dowolnej i arbitralnej wykładni przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymiany praw jazdy, rzekomo pozwalającego na stosowanie wszystkich dowolnie wybranych przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r., także wbrew ich dosłownemu brzmieniu. Skarżący przypomina również o pierwszeństwie wykładni gramatycznej.

W konkluzji skarżący stwierdził, że organ żądając przedmiotowego orzeczenia lekarskiego ingerował w jego prawa nabyte, doprowadzając do odmowy wydania dokumentu potwierdzającego to prawo, działając przy tym bez upoważnienia ustawowego i opierając się na dowolnie zinterpretowanym przepisie o charakterze proceduralno–technicznej. Żądanie dostarczenia "aktualnego" orzeczenia lekarskiego jest tym bardziej pozbawione podstawy prawnej, że przepis, na który powołuje się zaskarżona decyzja, nie posługuje się takim terminem ani też nie pozwala na zdefiniowanie granic "aktualnego" orzeczenia lekarskiego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że wydanie prawa jazdy stanowi czynność materialno-techniczną i nie następuje w formie decyzji administracyjnej, w związku z czym zamysłem organów orzekających nie była zmiana decyzji, która nie istnieje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie zauważyć należy, iż skarżący nie ubiegał się o wydanie nowego prawa jazdy, a o wydanie wtórnika prawa jazdy z uwagi na utratę tego dokumentu.

Przy wydawaniu wtórnika prawa jazdy organ administracji nie przeprowadził nowych czynności uzupełniających postępowanie dowodowe o wydanie wtórnika dokumentu zgodnego w treści z utraconym dokumentem. W tym celu organ winien posłużyć się materiałem dowodowym znajdujących się w dyspozycji organu.

Z akt sprawy wynika, że jedynym oryginalnym dokumentem prawa jazdy skarżącego jest prawo jazdy wydane w 1969 r. Nr [...] nie określające na jaki okres prawo jazdy zostało wydane i nie sugerujące konieczności poddania się skarżącego badaniom lekarskim. To prawo jazdy zostało wydane mimo zaświadczenia lekarskiego z 19 grudnia 1968 r. obligującego skarżącego do poddania się kolejnym badaniom lekarskim w okresie 6-ciu miesięcy.

W 1997 r. skarżący wystąpił o wydanie wtórnika prawa jazdy kategorii AB Nr [...], które otrzymał 6 lipca 1990 r. (pokwitowanie odbioru w aktach sprawy). W aktach sprawy znajduje się pokwitowanie odbioru wtórnika prawa jazdy o Nr [...]. Skarżący występując o wydanie wtórnika prawa jazdy był przekonany, iż wszelkie niezbędne dokumenty znajdują się w posiadaniu organu.

Na rozprawie Z. K. przedłożył niewierzytelną kserokopię dokumentu Seria [...] Nr [...], co może wskazywać, iż jest to kserokopia oryginalnego dokumentu prawa jazdy, którego odbiór skarżący pokwitował 13 września 1997 r.

Organ administracji rozpoznając wniosek o wydanie prawa jazdy winien wydać wtórnik zgodnie z oryginałem w tym przypadku prawa jazdy Nr [...], na podstawie którego to dokumentu wydano kolejne wtórniki prawa jazdy nie kierując się treścią zaświadczenia lekarskiego z 19 grudnia 1968 r.

Pierwotnie wystawiony dokument prawa jazdy nie określał terminu ważności na jaki został wydany.

Kierowanie skarżącego na badanie lekarskie może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie i nie może odnosić się do wydania wtórnika prawa jazdy.

Przy prawnym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien przeprowadzić szczegółową analizę akt sprawy z uwzględnieniem kserokopii prawa jazdy i jeśli to możliwe podjąć próbę ustalenia na jaki czas wydano skarżącemu wtórnik prawa jazdy kategorii AB Nr [...] oznaczony jako AB Nr [...], a jeśli to niemożliwe wydać wtórnik prawa jazdy w oparciu o treść dokumentu pierwotnego jakim było prawo jazdy kategorii AB Nr [...].

Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 200 p.p.s.a.

MK