Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 118/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.5 ust.1, 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art.11 ust.4
journal: Dz.U. 2003 nr 153 poz 1503
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Piotr Borowiecki, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi [...] Sp. p. z siedzibą w T. na decyzję PKP [...] S.A. z siedzibą w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od PKP [...] S.A. z siedzibą w W. na rzecz [...] Sp. p. z siedzibą w T. kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Strony [...] w T. z dnia [...]sierpnia 2016 r., doręczonym "PKP Intercity" S.A. (dalej jako Spółka lub PKP IC) w dniu 17 sierpnia 2016 r. Wnioskiem tym, Strona wniosła o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zamówienia publicznego pt. "Zakup elektrycznych zespołów trakcyjnych dla PKP Intercity S.A. - Etap II" w zakresie wskazanym w punktach 1-28 tj.:

1. Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty, oferty wykonawcy wraz z załącznikami, umowy podpisanej przez Zamawiającego z wybranym w przetargu wykonawcą, tj. [...] [...] S.A. z siedzibą w [...] wraz z załącznikami;

2. Umowy licencyjnej oprogramowania dla pojazdów;

3. Informacji w jakim dniu umowa z pkt 1 powyżej weszła w życie (z jakim dniem nastąpiło doręczenie oświadczenia o uzyskaniu dofinansowania przez Zamawiającego);

4. Informacji, czy zawierane były jakieś umowy dodatkowe, zmiany, porozumienia do ww. umowy. Jeżeli były zawierane, udostępnienie wszystkich uzgodnionych przez strony zmian, porozumień, aneksów, dokumentów dodatkowych do w/w umowy oraz korespondencji pomiędzy stronami wprowadzającymi zmiany do umowy;

5. Informacji w jakiej formie Wykonawca złożył zabezpieczenie należytego wykonania umowy i w jakiej dacie wniósł to zabezpieczenie.

6. Informacji w jakiej formie Wykonawca złożył zabezpieczenie należytego wykonania usług utrzymania pojazdów i w jakiej dacie wniósł to zabezpieczenie;

7. Informacji w jakiej formie Wykonawca złożył zabezpieczenie należytego wykonania usług utrzymania pojazdów i w jakiej dacie wniósł to zabezpieczenie;

8. Wszystkich protokołów odbiorów cząstkowych elementów pojazdów wraz z załącznikami;

9. Wszystkich protokołów odbiorów fabrycznych każdego pojazdu wraz z załącznikami;

10. Wszystkich protokołów zdawczo-odbiorczych końcowych każdego z pojazdów wraz z załącznikami;

11. Dokumentów, z których wynika odmowa podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego końcowego danego pojazdu wraz z pisemnym uzasadnieniem stanowiska Zamawiającego o takiej odmowie. Informacji, czy takie dokumenty zostały sporządzone;

12. Protokołu/ów zdawczo-odbiorczych odbioru końcowego z wykonanej dostawy dwudziestu pojazdów wraz z załącznikami;

13. Protokołu/ów odbioru tzw. wyprawki;

14. Kopii polisy OC Wykonawcy wraz z dowodem uiszczenia składki ubezpieczeniowej;

15. Harmonogramu dostaw pojazdów i wykonania usług powiązanych wraz ze wszystkimi ewentualnymi dokumentami zmieniającymi ten harmonogram;

16. Dokumentów wydanych dla każdego pojazdu przez Urząd Transportu Kolejowego uprawniające do eksploatacji na infrastrukturze na terenie Polski, ważne od momentu dostawy pierwszego pojazdu, wraz z dokumentem potwierdzającym otrzymanie tego dokumentu przez Zamawiającego;

17. Informacji o dacie dostarczenia każdego z dokumentów z pkt 15;

18. Dla pojazdów o masie przekraczającej 80 ton - zgody zarządcy infrastruktury na jego eksploatację wraz z dokumentem potwierdzającym otrzymanie tego dokumentu przez Zamawiającego;

19. Informacji o dacie dostarczenia każdego z dokumentów z pkt 17;

20. Terminarza/harmonogramu szkoleń osób wytypowanych przez Zamawiającego wraz z ewentualnymi zmianami;

21. Dokumentów i informacji potwierdzających przeprowadzenie szkoleń będących przedmiotem umowy, dat szkoleń, danych dotyczących ilości osób biorących udział w szkoleniach, czasu ich trwania, przedmiotu/zakresu szkoleń;

22. Wszystkich dokumentów gwarancyjnych;

23. Wszystkich faktur VAT wystawionych przez wykonawcę za wykonanie dostaw poszczególnych pojazdów wraz z załącznikami;

24. Protokołów przyjęcia pojazdu do wykonania usługi utrzymania oraz przekazania pojazdu do eksploatacji po wykonanej usłudze;

25. Wszystkich faktur VAT wystawionych przez Wykonawcę z tytułu świadczenia usługi utrzymania;

26. Wszystkich faktur VAT za wykonanie usług powiązanych, oraz informacji czy faktury takie zostały sporządzone;

27. Faktur VAT na wypłaconą wykonawcy zaliczkę;

28. Informacji w jakim zakresie/w jakiej części/co do jakiej kwoty inwestycja została rozliczona.

Wnioskodawca wskazał również, iż prosi o udostępnienie informacji w formie kopii żądanych dokumentów lub ich skanów, a w pozostałym zakresie w formie pisemnej odpowiedzi na zadane pytania.

W dniu 19 sierpnia 2016 r. została wystosowana do Spółki [...]S.A. (dalej jako [...]) wiadomość e-mail z prośbą o ustosunkowanie się [...] do zakresu żądanych przez Stronę informacji. W odpowiedzi na przesłaną wiadomość, [...] wskazała na zakres informacji, które uznaje za tajemnicę przedsiębiorstwa.

[...] wymieniła, iż tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji stanowią:

1. Załącznik nr 3 do Umowy (harmonogram dostaw),

2. Gwarancje należytego wykonania umowy i dostawy oraz usług utrzymania,

3. Protokół odbioru wyprawki,

4. Polisa OC,

5. Umowy licencyjne na oprogramowanie,

6. Dokumenty potwierdzające przeprowadzenie szkoleń,

7. Dokumenty gwarancyjne na pojazdy,

8. Faktury VAT i załączniki do nich - zarówno za dostawą (w tym zaliczkowa), jak i za utrzymanie oraz faktury powiązane,

9. Protokoły przyjęcia pojazdu do wykonania usługi utrzymania,

10. Treść decyzji administracyjnych będących podstawą do wydania zezwolenia.

[...] wskazała, iż powyższe informacje posiadają niewątpliwie charakter techniczny, technologiczny lub organizacyjny i mają wartość gospodarczą. Uzasadniono, iż żądane dokumenty zawierają opisy stosowanych rozwiązań technologicznych, określenie parametrów technicznych zespołów i podzespołów wykorzystywanych przez [...] oraz zawierają dane dotyczące budowy, konstrukcji, czy funkcjonalności pojazdów. Wskazano również, iż wnioskowane dokumenty zawierają dane osobowe, które jako dane wrażliwe nie podlegają ujawnieniu. Podniesiono również, iż niektóre dokumenty mogą stanowić źródło informacji o sytuacji ekonomicznej i gospodarczej [...], wobec czego niewątpliwie mają określoną wartość gospodarczą. [...] zapewniła, iż informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa nie zostały udostępnione osobom trzecim oraz zostały odpowiednio zabezpieczone. Wskazano, że w [...] funkcjonuje wewnętrzny system zabezpieczeń w sposób dostateczny gwarantujący poufność informacji uznanych za tajemnicę przedsiębiorstwa.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2016 r. Spółka poinformowała Stronę o wydłużeniu terminu do udzielenia odpowiedzi do dnia 30 września 2016 r. z uwagi na zakres i ilość żądanych informacji.

Jednocześnie, w ramach wewnętrznego postępowania PKP IC dokonała również kontroli zawartych przez Spółkę porozumień oraz posiadanych dokumentów, pod kątem możliwego ujawnienia informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. W wyniku postępowania ujawniono dodatkowo, iż tajemnicę przedsiębiorstwa [...] stanowią również m.in.:

1. wszelkie informacje przekazywane przez Zamawiającego w trakcie prowadzonych ustaleń związanych z zawarciem porozumienia do Umowy, w szczególności zawarte w formie notatek, czy korespondencji mailowej pomiędzy stronami, a także całość porozumienia wraz z załącznikami,

2. protokoły odbiorcze wraz z załącznikami oraz wszelkie dokumenty przedkładane przez [...] komisarzom odbiorczym w toku procesów odbiorczych, jak również dokumenty tworzone przez zespoły odbiorcze dokumentujące przebieg procedur,

3. wszelkie informacje przekazywane Zamawiającemu w trakcie prowadzonych ustaleń w związku z prowadzonymi przez strony rozmowami w sprawie aneksu do Umowy.

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. znak [...] Spółka odmówiła udzielania informacji publicznej dotyczącej punktów: 1 (w zakresie w jakim dotyczy oferty wykonawcy wraz z załącznikami oraz załączników do podpisanej umowy); 2; 4 (w zakresie w jakim dotyczy udostępnienia wszystkich uzgodnionych przez strony zmian, porozumień, aneksów, dokumentów dodatkowych oraz korespondencji pomiędzy stronami); 5; 6; 7; 8; 9; 10; 11; 12; 13; 14; 15; 16; 17; 18; 19; 21; 22; 23; 24; 25; 26; 27 wskazując, że żądane przez Wnioskodawcę informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Informacje te w ocenie Spółki mają charakter techniczny, technologiczny, stanowią źródło informacji o organizacji przedsiębiorstwa lub też posiadają wartość gospodarczą. Każda z żądanych informacji, posiada przynajmniej jedną cechę kwalifikującą ją jako tajemnicę przedsiębiorstwa. Informacje te zawierają również dane osobowe, które to dane podlegają szczególnej ochronie.

Wnioskiem z dnia 17 października 2016 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie decyzji I instancji w całości i udostępnienie informacji publicznej w żądanym zakresie.

Decyzji I instancji zarzucono naruszenie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. polegające na błędnym przyjęciu, że informacje wnioskowane w punktach 1, 2, 4, 5-19 oraz 21-27 stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, a w konsekwencji naruszenie przepisów art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 14 ww. ustawy poprzez ich błędne niezastosowanie i nieuzasadnioną odmowę udostępnienia informacji publicznej, pomimo że wnioskowane informacje są informacjami publicznymi i nie podlegają ochronie przed ich ujawnieniem na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy. Ponadto zarzucono wadliwość uzasadnienia poprzez brak wyczerpującego wskazania i wyjaśnienia podstaw dla przyjęcia, że wnioskowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2016 r. (sygn. akt. BBZ1- 073/64/2016) PKP IC wydłużyła termin rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.

Działając na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 1764), (dalej jako u.d.i.p.), w zw. z art. 11 ust 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tj. Dz.U. z 2003 r., poz. 1503 wraz z późn. zm.), (dalej jako u.z.n.k.), w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 922), (dalej jako u.o.d.o.) oraz w związku z art. 104 § 1 oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), zwanej dalej "kpa", po rozpatrzeniu wniosku z dnia 17 października 2016 roku (otrzymanego w dniu 20 października 2016 r.) spółki [...] sp. p. (dalej jako Strona lub Wnioskodawca) o ponowne rozpatrzenie sprawy dostępu do informacji publicznej dotyczącej zamówienia publicznego pt. "Zakup elektrycznych zespołów trakcyjnych dla "PKP Intercity" S.A. - Etap II" w przedmiocie udostępnienia określonych we wniosku informacji, Spółka decyzją z dnia [...] listopada 2016r. utrzymała w mocy decyzję I instancji odmawiającą udzielania informacji publicznej dotyczącej punktów: 1 (w zakresie w jakim dotyczy oferty wykonawcy wraz z załącznikami oraz załączników do podpisanej umowy); 2; 4 (w zakresie w jakim dotyczy udostępnienia wszystkich uzgodnionych przez strony zmian, porozumień, aneksów, dokumentów dodatkowych oraz korespondencji pomiędzy stronami); 5; 6; 7; 8; 9; 10; 11; 12; 13; 14; 15; 16; 17; 18; 19; 21; 22; 23; 24; 25; 26; 27.

Wydając niniejszą decyzję "PKP Intercity" S.A. podtrzymała stanowisko merytoryczne zajęte podczas wydania decyzji w I instancji. Po ponownej analizie całej sprawy, złożonego przez Stronę wniosku o udostępnienie informacji publicznej i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zakresu żądanych w nich informacji, a także analizie orzecznictwa i stanowisk doktryny istniejących w tym przedmiocie uznano, że rozstrzygnięcie I instancji jest prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Spółka podniosła, że żądane przez Stronę informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i w tym zakresie na podstawie art. 5 ust 2 u.d.i.p. nie mogą zostać udostępnione zgodnie z żądaniem Strony.

Wyjaśniono, że za informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa uznaje się bowiem powszechnie w doktrynie i orzecznictwie informacje, których podmiot, którego dotyczą nie chce udostępnić (np. wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 października 2014 r. sygn. II SA/Lu 689/14), które posiadają wartość gospodarczą, ekonomiczną (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. I OSK 2112/13), mające charakter techniczny, technologiczny, stanowiące źródło informacji o organizacji przedsiębiorstwa.

Zarówno przy wydawaniu decyzji I instancji, jak i analizując przedmiotową sprawę, przeprowadzono proces weryfikacji zagadnienia tajemnicy przedsiębiorstwa i zestawiono dotychczasowe orzecznictwo oraz stanowiska doktryny z okolicznościami faktycznymi przedmiotowej sprawy. Nie opierano się wyłącznie na oświadczeniu spółki [...] S.A. Każdy dokument został osobno zweryfikowany i oceniony indywidualnie, z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Spółka podkreśliła, iż nie przeczy temu w żadnym razie fakt, że w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie omówiono w sposób szczegółowy wszystkich dokumentów, o których udostępnienie wnosi Strona, tylko odniesiono się do nich w sposób łączny. Takie działanie nie stanowi naruszenia przepisów prawa. Spółka nie jest bowiem zobowiązana do przedstawienia w treści decyzji wszystkich elementów dokonanej analizy, ale może podać jej ostateczny wynik. Tak też uczyniono w niniejszej sprawie. Dodatkowo należy wskazać, że przedstawienie tak szczegółowej analizy jakiej oczekuje w swym piśmie Strona, a mianowicie "wskazanie konkretnych, posiadających wartość gospodarczą informacji, które mają korzystać z przywileju poufności (czyli np. wskazanie konkretnie, że chodzi o taki, a nie inny opis stosowanych technologii, urządzeń, jakieś przekroje, składniki surowcowe, wielkości itd.)" mogłoby w istocie prowadzić do ujawnienia informacji, które w świetle dokonanej oceny stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Przy tak szczegółowym opisie nie uniknęlibyśmy ryzyka wskazania danych, które mogłoby naruszyć przysługujące [...] prawa. W tych okolicznościach, omówienie zakresu stosowania wyłączenia z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., a następnie ogólne i łączne omówienie wszystkich wskazanych we wniosku dokumentów i informacji było w ocenie Spółki prawidłowe.

Odnosząc się do żądania Strony, PKP IC ponownie wskazało, że w jej ocenie, wszystkie z żądanych informacji wskazanych w pkt 1 (w zakresie w jakim dotyczy oferty wykonawcy wraz z załącznikami oraz załączników do podpisanej umowy); 2; 4 (w zakresie w jakim dotyczy udostępnienia wszystkich uzgodnionych przez strony zmian, porozumień, aneksów, dokumentów dodatkowych oraz korespondencji pomiędzy stronami); 5; 6; 7; 8; 9; 10; 11; 12; 13; 14; 15; 16; 17; 18; 19; 21; 22; 23; 24; 25; 26; 27 stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa.

Odnosząc się do zarzutu Strony, jakoby Spółka w decyzji I instancji nie wskazała, że dokumenty zawarte w pkt 5-7 oraz 16-20 nie zostały objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, a w konsekwencji, że powinny zostać przekazane wyjaśniono, że zarzut ten jest nieprawidłowy. Z sentencji decyzji wprost wynika, że Spółka również w tym zakresie odmawia udostępniania informacji publicznej. Również w treści decyzji wskazano, że "W trakcie postępowania związanego z udostępnieniem informacji publicznej, stwierdzono, iż informacje żądane przez Wnioskodawcę stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Informacje te mają bowiem charakter techniczny, technologiczny, stanowią źródło informacji o organizacji przedsiębiorstwa lub też posiadają wartość gospodarczą. Każda z żądanych informacji, posiada przynajmniej jedną cechę kwalifikującą ją jako tajemnicę przedsiębiorstwa." W świetle tych zapisów, w szczególności mając na uwadze treść sentencji decyzji, nie mogło budzić żadnych wątpliwości, że odmowa udostępnienia informacji dotyczy także ww. pkt wniosku.

Analizując poszczególne dokumenty, Spółka wskazała, że duża część żądanych informacji zawiera w sobie opis szczegółowych rozwiązań technologicznych, dotyczących budowy oraz konstrukcji elektrycznych zespołów trakcyjnych oraz urządzeń i rozwiązań stosowanych przez [...]. Informacje takie stanowią niewątpliwie przejaw myśli technicznej przedsiębiorstwa, przez co powinny być szczególnie chronione. Udostępnienie takich informacji mogłoby spowodować ich późniejsze wykorzystanie przez podmioty konkurencyjne do [...]. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom Strony, a także w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, Spółka odniosła się do poszczególnych dokumentów wskazując na cechy, które kwalifikują je jako zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa oraz tajemnicę handlową spółek. Takie dane znajdują się przede wszystkim w następujących dokumentach: załącznikach do oferty oraz do Umowy (pkt 1 - jako uzupełnienie umowy zawierają szereg informacji uszczegóławiających przedmiot umowy w zakresie jego realizacji, w szczególności specyfikację techniczną, zagadnienia dotyczące budowy, konstrukcji, czy stosowanych rozwiązań itp.); umowach licencyjnych na oprogramowanie (pkt 2 - które wraz z załącznikami zawierają informacje o zastosowanych rozwiązaniach informatycznych); zawieranych porozumieniach, aneksach, korespondencji wewnętrznej itp. (pkt 4 - jako zawierane na etapie realizacji umowy dokumenty te zawierają specyficzne rozwiązania technologiczne, jak również ustalenia wewnętrzne stron, w szczególności takie ustalenia zawiera korespondencja prowadzona pomiędzy stronami); protokołach odbioru (pkt 9-13 - w protokołach wskazywane są często stwierdzone usterki (generalnie o charakterze technicznym, konstrukcyjnym), jak również zakres wykonanych prac); harmonogramie (pkt 15 - zawiera on nie tylko daty, ale także zakres prac, który może pośrednio wskazywać na stosowane przez [...] rozwiązania); dokumentacji wydawanej dla pojazdów (pkt 16-19 - dokumentacja ta odnosi się do specyficznych cech pociągów); zakresu szkoleń (pkt 21); dokumencie gwarancyjnym (pkt 22); fakturach wraz z załącznikami (pkt 22-27).

Pozostałe informacje żądane przez Stronę, zgodnie z oceną Spółki stanowią źródło informacji o sytuacji gospodarczej i ekonomicznej [...], wobec czego posiadają wartość gospodarczą. Będą to przede wszystkim dokumenty wskazane w pkt 5-7 oraz 14, a także faktury (pkt 22-27) które to dokumenty odnoszą się do sytuacji i polityki finansowej tej spółki.

Zatem udostępnienie żądanych dokumentów, mogłoby zdaniem PKP IC prowadzić do naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa spółki [...] i zagrozić jej interesom. O ile bowiem dla przeciętnego odbiorcy pewne dane mogłyby nie mieć takiego charakteru, to jednak osoba, która posiada wiedzę techniczną, specjalistyczną mogłaby z nich wyczytać informacje dotyczące budowy i konstrukcji elektrycznych zespołów trakcyjnych, a także stosowanych rozwiązań i wykorzystać je z naruszeniem interesów spółki [...].

Co istotne, żądane informacje, zgodnie z oświadczeniem [...] nie zostały udostępnione podmiotom trzecim. Dostęp do nich miał jedynie Zamawiający - PKP IC oraz wybrani pracownicy [...]. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, informacja nie traci przymiotu tajemnicy, gdy wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji. Za osoby takie uznać należy przede wszystkim pracowników przedsiębiorstwa. Wobec powyższego, informacje takie nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej. Również PKP IC, w trakcie wewnętrznego audytu wnioskowanych informacji, ujawniło, iż żądane informacje są szczególnie chronione i nie zostały udostępnione podmiotom zewnętrznym. Brak było podstaw, aby kwestionować twierdzenia spółki [...] w tym zakresie.

Ponadto, zgodnie z przekazanymi przez [...] informacjami spółka ta podjęła niezbędne działania w celu zachowania poufności. W spółce tej funkcjonuje wewnętrzny system zabezpieczania fizycznego oraz prawnego, który gwarantuje, iż określone informacje pozostaną informacjami poufnymi. PKP IC potwierdza także, iż podczas przekazywania jakichkolwiek informacji czy dokumentów [...] dochowywała wszelkiej staranności, aby dane takie pozostały poufne. Odnosząc się do zarzutów Strony, że nie wskazano jakie konkretnie działania zostały przez [...] podjęte dla ochrony tych informacji wskazano, że PKP IC nie miała żadnych wątpliwości w zakresie prawdziwości podnoszonych twierdzeń, zaś żądanie przedstawienia konkretnych działań jakie podjęła [...] dla ochrony przedmiotowych informacji byłoby w ocenie Spółki niedopuszczalne, ujawniałoby bowiem wewnętrzne mechanizmy jakie przedsiębiorca ten stosuje dla zabezpieczenia informacji poufnych. Należy pamiętać, że żądane przez Wnioskodawcę informacje nie są jedynymi poufnymi informacjami, które znajdują się posiadaniu [...]. Ujawnienie takich informacji mogłoby narazić interes tego podmiotu.

PKP IC podtrzymało również swoje stanowisko, że dokumenty wskazane w pkt 21 zawierają dane osobowe, które to dane podlegają szczególnej ochronie, co wyłącza ich udostępnienie. Chcąc dokonać ich anonimizacji, a także wyodrębnić informacje, które nie mogą podlegać ujawnieniu z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa (np. zakres szkoleń odnoszących się do specyfiki danego pojazdu [...]) mielibyśmy do czynienia z koniecznością podjęcia przez Spółkę szeregu dodatkowych działań, co prowadziłoby w istocie do wytworzenia jakościowo nowej informacji, noszącej cechy informacji przetworzonej.

W tych okolicznościach, zarzut Strony naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. spółka uznała za niezasadny. Przepis ten bowiem wprost stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Z uwagi na zakwalifikowanie żądanych informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa Spółka nie była uprawniona do ich udostępniania. Podlegają one bowiem ochronie na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiodła strona wnioskująca o udostępnienie spornych informacji, zarzucając spółce naruszenie:

1. mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: kpa) w zw. z art. 16 ust. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: ustawa o dostępie do informacji publicznej), polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, zaniechaniu należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynienie ustaleń niemających oparcia w dowodach, brak należytego wykazania, dlaczego wnioskowana informacja została uznana za tajemnicę przedsiębiorstwa, brak należytego i prawidłowego wykazania przesłanek skutecznego zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa - co stanowi również o wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a także poprzez utrzymanie w mocy poprzedzającej ją decyzji pomimo, iż dotknięta była ona tożsamymi wadami;

2. mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 16 ust. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez utrzymanie w mocy zaskarżoną decyzją decyzji ją poprzedzającej, pomimo że decyzja ta naruszała prawo i nie było podstaw do jej wydania, a zatem decyzja ta winna zostać uchylona.

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, polegające na błędnym, nieprawidłowym i bezpodstawnym przyjęciu, że zawnioskowana przez skarżącą w punktach 1 (w części w jakiej dotyczy oferty wykonawcy wraz z załącznikami oraz załączników do podpisanej umowy), pkt 2, pkt 4 (w zakresie w jakim dotyczy udostępnienia wszystkich uzgodnionych przez strony zmian, porozumień, aneksów, dokumentów dodatkowych oraz korespondencji pomiędzy stronami), pkt 5-19 oraz pkt. 21-27 wniosku z dnia 11 sierpnia 2016 r. informacja publiczna stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa spółki [...] S.A., podczas gdy brak było jakichkolwiek przesłanek do uznania zastrzeżenia tej tajemnicy przez przedsiębiorcę za skuteczne, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego i błędnego uznania zaistnienia negatywnej przesłanki dla udostępnienia wnioskowanej informacji i wydania decyzji odmawiającej dostępu do informacji publicznej.

Wobec powyższych zarzutów spółka wniosła o:

1. uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. (znak [...]) i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2016 r. (znak [...]), obu w części dotyczącej informacji zawnioskowanej przez skarżącą w punktach 1 (w części w jakiej dotyczy oferty wykonawcy wraz z załącznikami oraz załączników do podpisanej umowy), pkt 2, pkt 4 (w zakresie w jakim dotyczy udostępnienia wszystkich uzgodnionych przez strony zmian, porozumień, aneksów, dokumentów dodatkowych oraz korespondencji pomiędzy stronami), pkt 5-19 oraz pkt 21-27.

2. zasądzenie od "PKP Intercity" S.A. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. W myśl art. 2 ustawy każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, bez konieczności wykazywania interesu prawnego lub faktycznego. Nie ulega wątpliwości, że dokumenty i informacje wnioskowane przez skarżącą w piśmie z dnia 11 sierpnia 2016 r. stanowią informację publiczną. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, dokumenty dotyczące szeroko rozumianej realizacji zamówienia publicznego, związane z tokiem wykonywania lub zrealizowania umowy w zakresie zamówień publicznych stanowią informację publiczną. Do takich dokumentów należą w szczególności umowy, załączniki, porozumienia dodatkowe i aneksy do tychże, harmonogramy prac, protokoły odbioru poszczególnych etapów prac/dostaw, korespondencja towarzysząca lub związana z wykonaniem umowy, faktury wystawione przez wykonawcę umowy i inne dokumenty księgowe (noty obciążeniowe, noty odsetkowe itp.), dokumenty dotyczące złożonych zamówień, dokumenty przyjęcia dostaw, dokumentacja powykonawcza, reklamacje składane przez zamawiającego etc. (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. II SAB/Wa 965/14 czy wyrok WSA Opolu, z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. II SAB/Op 27/10). Powyższe jest również niewątpliwe dla samego podmiotu zobowiązanego do udostępnienia wnioskowanej informacji, skoro wydał decyzję odmawiającą jej udostępnienia.

Prawo do informacji / jawność informacji publicznej jest zasadą, zagwarantowaną konstytucyjnie, od której prawem przewidziane zostały wyjątki. Jednym z nich jest zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa. Jak jednak stanowczo podkreśla się zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, a także w orzeczeniach Krajowej Izby Odwoławczej każdy wyjątek od wspomnianej zasady jawności, w tym więc zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa, powinien być interpretowany ściśle i z bardzo duża ostrożnością. Wskazuje się, że zastrzeżenie określonych informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa nie jest objęte swobodnym uznaniem przedsiębiorcy (wykonawcy w toku realizacji zamówienia publicznego), lecz musi znajdować oparcie w przepisach ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Z powyższych względów podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie może polegać wyłącznie na oświadczeniu przedsiębiorcy co do jej istnienia, lecz zawsze powinien samodzielnie dokonać oceny złożonego przez przedsiębiorcę zastrzeżenia pod kątem istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zastrzeżenie dotyczące obowiązku zachowania tajemnicy przedsiębiorcy może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownej analizy, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, w tym- że zachodzą w odniesieniu do niej wszystkie przesłanki, określone w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Podkreślono, że decyzja z dnia [...].11.2016 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].09.2016 r. nie wyjaśnia dostatecznie stanu faktycznego zaistniałego w przedmiotowej sprawie, a także nie wykazuje aby nastąpił prawidłowy proces weryfikacyjny zagadnienia tajemnicy przedsiębiorstwa w stosunku do informacji, których udostępnienia odmówiono wnioskodawcy. W każdym przypadku podmiot obowiązany powinien indywidualnie badać, w odniesieniu do każdego wnioskowanego dokumentu i jego treści, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki do objęcia tego rodzaju informacji tajemnicą przedsiębiorstwa. Warunkiem koniecznym do uznania istnienia tajemnicy przedsiębiorcy jest następnie wskazanie konkretnych, posiadających wartość gospodarczą informacji, które mają korzystać z przywileju poufności (czyli np. wskazanie konkretnie, że chodzi o taki, a nie inny opis stosowanych technologii, urządzeń, jakieś przekroje, składniki surowcowe, wielkości itp. itd.), a także konkretnych działań podjętych przez przedsiębiorcę dla zachowania danych w tajemnicy. Powyższych działań zaniechał podmiot obowiązana. Na próżno szukać wskazania przez podmiot obowiązany, który z elementów definicji tajemnicy przedsiębiorstwa został wypełniony w stosunku do każdego z dokumentów/ informacji z osobna. PKP IC ograniczyło się jedynie do powtórzenia zwrotów z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji bez wypełnienia ich jakąkolwiek treścią faktyczną, a zatem do stwierdzeń ogólnych i niewskazujących na żadne konkretne dane, informacje, czynności czy dokumenty. Powyższe uczyniono również nie w stosunku do konkretnych dokumentów, ale w zasadzie do wszystkich informacji "zbiorczo". Zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa nie można uznać za skutecznie dokonane. Takie łączne omówienie wszystkich wskazanych we wniosku dokumentów i informacji budzi wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzonej analizy. Przykładowo takie "ujęcie zbiorcze" w kontekście np. faktur VAT, które zawierają dane wynikające z ustawy oraz jawnej umowy o udzielenie zamówienia publicznego, jest wątpliwe, gdyż nie wiadomo jaką cechę składającą się na definicję tajemnicy przedsiębiorstwa posiadają powyższe dokumenty i w jaki sposób/ z czego organ uprawniony do udostępnienia informacji publicznej wyciągnął powyższe wnioski. Odnieść można wrażenie, że podmiot obowiązany do udostępnienia informacji sam nie wie jakie cechy obligujące do zachowania poufności noszą np. dokumenty faktur. Dokonując, bowiem próby odniesienia się do poszczególnych dokumentów zarówno w odniesieniu do faktur jak i zakresu szkoleń czy też dokumentów gwarancji "PKP Intercity" S.A. nie było w stanie wskazać jakichkolwiek argumentów przemawiających za wyłączeniem udostępnienia tych informacji. Nie są nimi w ocenie skarżącej argumenty dotyczące sytuacji i polityki finansowej spółki, gdyż jak podkreślano powyżej w przypadku np. faktur ich treść wynika z obowiązujących przepisów oraz jawnej umowy o udzielenie zamówienia publicznego. Nie może być zatem uznane za skuteczne zastrzeżenie jako tajemnicy przedsiębiorstwa "wszystkich", czy też całych grup informacji dotyczących danego zagadnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 września 2013r. ws. II SA/Łd 533/13).

Wskazano, że "PKP Intercity" S.A. powołało się na okoliczność, że duża część żądanych informacji zawiera w sobie opis szczegółowych rozwiązań technologicznych, dotyczących budowy oraz konstrukcji elektrycznych zespołów trakcyjnych oraz urządzeń stosowanych przez [...]. Wskazać przy tym należy, że skoro podmiot obowiązany sam wskazuje, na tą okoliczność, że tylko część informacji może korzystać z przywileju poufności, to winien szczegółowo określić które to dokumenty, w pozostałym zaś zakresie je udostępnić. Ponadto jak wskazała druga strona "(...) spółka odniosła się do poszczególnych dokumentów wskazując na cechy, które kwalifikują je jako zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa oraz tajemnicę handlową spółek". Wskazać należy, że podstawą wyłączenia jawności jest tajemnica przedsiębiorstwa nie zaś tajemnica handlowa, na którą powołuje się podmiot obowiązany do udostępnienia informacji. Tym samym wątpliwości budzi fakt, czy elementy składające się na tajemnicę przedsiębiorstwa zawarte są w każdym wnioskowanym dokumencie.

Podobnie na niekonsekwencję i brak jakiejkolwiek analizy zawnioskowanych dokumentów ze strony "PKP Intercity" S.A. wskazuje według strony skarżącej także okoliczność, iż wnioskodawcy udostępniono umowę z wybranym w przetargu wykonawcą, ale nie udostępniono już- porozumień, aneksów czy korespondencji dodatkowej do tejże, nierozerwalnie wszak związanych z dokumentem podstawowym i nie odbiegających od niego swoim charakterem, nie sposób przyjąć, by można było mówić o informacjach technicznych, technologicznych czy nawet posiadających wartość gospodarczą w odniesieniu do formy złożonego zabezpieczenia, harmonogramów dostaw, szkoleń objętych zakresem zamówienia, dat dostarczenia poszczególnych dokumentów, faktura VAT( która zawiera dane wynikające z ustawy oraz jawnej umowy o udzielenie zamówienia publicznego). Analogicznie uwagi można odnieść według skarżącego do dokumentów takich, jak zabezpieczenie należytego wykonania umowy czy też polisa OC wykonawcy zamówienia publicznego (jako źródło informacji o jego sytuacji ekonomicznej i finansowej). Warunki, na których zabezpieczenie czy też ubezpieczenie miały zostać zawarte i przedłożone wynikają już z samej tylko jawnej umowy. Zawnioskowane dokumenty mogą zatem odzwierciedlać sytuację ekonomiczną i finansową wykonawcy w takim jedynie zakresie, w jakim wykazania jej zamawiający wymagał w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego i realizacji tego zamówienia, a co następnie zostało zapisane w odpowiednich paragrafach umownych. Przedłożenie tych dokumentów przez wykonawcę jest zaś związane realizacją zawartej umowy i pozwala na ocenę, czy zobowiązanie do zabezpieczenia złożenia zabezpieczenia należytego wykonania i przedłożenia np. polisy OC zostało wykonane zgodnie z tymi postanowieniami. Tak samo niezrozumiale jest powoływanie się na tajemnice przedsiębiorstwa zawartą w protokołach odbioru. Przede wszystkim wzór protokołu odbioru był przewidziany w ramach dokumentacji przetargowej, oczywistym jest też, że usterki mają charakter techniczny. Nie mniej samo "PKP Intercity" S.A. wskazuje, że "są często stwierdzone usterki" co oznacza, że nie we wszystkich protokołach tak owe występują, a mimo to nie udostępniono ani jednego z nich. Ponadto protokoły odbioru przedstawiają czy doszło do faktycznego wykonania umowy zgodnie z treścią zawartej pomiędzy stronami i czy została ona wykonania prawidłowo. Odnosząc się natomiast do kwestii harmonogramu i argumentu strony skarżonej, że "zawiera on zakres prac, który może pośrednio wskazywać na stosowane rozwiązania", skarżący wskazał, że zakres prac wynika z podpisanej przez "PKP Intercity" S.A. i [...] umowy. Harmonogramy nie mogą tworzyć nowego zakresu obowiązków pomiędzy stronami, w konsekwencji owa "pośredniość", o której mówi "PKP Intercity" S.A. jest w znacznym stopniu wątpliwa Analogicznie można wskazywać na dokumentację wydaną dla pojazdów - zakres prac wynika z podpisanej umowy. PKP Intercity S.A. nie wykazało również, jakoby jakakolwiek część informacji, której udostępnienia odmówiono np. dotycząca zabezpieczenia należytego wykonania umowy czy też polisa OC wykonawcy zamówienia publicznego była zastrzeżona jako tajemnica przedsiębiorstwa na wcześniejszym etapie tj. składania ofert. Powyższe nie oznacza nic innego jak to, że dokumenty te po prostu nie wpisują się w ustawową definicję tajemnicy przedsiębiorstwa, czego "PKP Intercity" S.A. na obecnym etapie nie oceniła prawidłowo. Odmowa udostępnienia wnioskowanych przez skarżącą dokumentów uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację czy doszło do realizacji zamówienia publicznego pt. "Zakup elektrycznych zespołów trakcyjnych dla PKP Intercity S.A. - Etap H" w sposób prawidłowy i zgodny z umowa. Organ obowiązany do udostępnienia informacji publicznej powołuje się według skarżącego "ślepo" na tajemnicę przedsiębiorstwa, wykazując przy tym żadnych argumentów na jej poparcie a ponadto nie uzasadniając jej w kontekście poszczególnych, wnioskowanych dokumentów i informacji.

Ponadto podmiot obowiązany nie wykazał jakoby doszło do skutecznego zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa przez spółkę [...] S.A. Na tą okoliczność nie został przedstawiony jakikolwiek dokument lub też w inny sposób nie zostało wykazane spełnienie drugiego warunku skutecznego zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa, w postaci wykazania podjęcia działań zmierzających w kierunku zachowania przedmiotowych danych w poufności. Za jego spełnienie nie może być niewątpliwie uznane powołanie się przez [...] na bliżej niesprecyzowany "wewnętrzny system zabezpieczenia fizycznego i prawnego, który gwarantuje, iż określone informacje pozostaną poufnymi", bez jakiegokolwiek sprecyzowania chociażby- jakie to konkretne działania podjął przedsiębiorca w stosunku do konkretnych wnioskowanych dokumentów i informacji (wymienionych w poszczególnych punktach wniosku z osobna). Poza tym skarżąca nie dysponuje twierdzeniami spółki [...] zarówno w zakresie dotyczącym tajemnicy przedsiębiorstwa jak również jego zastrzeżenia, tym samym pod wątpliwość należy poddać czy [...] chociażby skarżonemu przedstawiła jakiekolwiek argumenty przemawiające za wypełnieniem powyższego warunku, czy też oparł się on jedynie na ogólnikowych twierdzeniach wykonawcy.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej w decyzji kwestii ochrony danych osobowych, skarżący wskazał, że powołanie się na zawarcie we wnioskowanych dokumentach danych osobowych nie uzasadnia odmowy udostępnienia informacji publicznej. W takiej sytuacji bowiem podmiot winien dokonać anonimizacji poszczególnych dokumentów i udostępnić je w pozostałym zakresie Powyższego PKP Intercity S.A. nie dokonało. Powyższe jest natomiast zgodne z aktualnym orzecznictwem sądowym w tym zakresie.

Wszystkie wnioskowane informacje związane są z tokiem oraz realizacją zamówienia publicznego i stanowią co do zasady - jawną informację publiczną. Udostępnianie tego typu danych wpisuje się w ideę publicznego, a nie prywatnego charakteru tego typu stosunków prawnych, a każdy wyjątek od niej musi być interpretowany ściśle. Oparcie się przez "PKP Intercity" S.A. na ogólnym sformułowaniu sprowadzającym się ostatecznie do tego, że "wszystko" stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa, bez dokonania szczegółowej oceny sprawy oraz przedstawienia argumentów za tym przemawiających, spowodowało wyłączenie możliwości oceny przez obywateli realizacji zamówienia publicznego, a więc skontrolowania wydatkowania środków publicznych, co niewątpliwie przeczy samej idei zamówienia publicznego, zaburzając leżącą u podstaw tego rodzaju postępowań zasadę transparentności wydatkowania środków publicznych. Wnioskowane dane zawierają informacje o sposobie prowadzenia sprawy wynikłej z danego zamówienia publicznego, są rodzajem informacji o sposobie ich załatwiania, w tym o dysponowaniu środkami publicznymi. Weryfikacja prawidłowości realizowania umowy i w konsekwencji wydatkowania środków publicznych, stanowiąca uprawnienie obywatela, jest możliwa dopiero po zapoznaniu się z treścią zawnioskowanych informacji. Natomiast dokonana w opisany powyżej sposób odmowa udostępnienia informacji publicznej w przedmiotowej sprawie (odmowa udostępnienia "wszystkiego") oznacza w rzeczywistości próbę zablokowania jakiejkolwiek społecznej kontroli działań podejmowanych przez podmiot obowiązany, co nie może mieć miejsca.

Mając na uwadze powyższe uznano, że w sprawie nie dokonano właściwej interpretacji pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do j informacji publicznej, a zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie uzasadniła w sposób wyczerpujący zapadłego rozstrzygnięcia, wbrew wymogom wynikającym z art. 107 § 3 kpa. Podmiot skarżony nie zbadał i nie wyjaśnił prawidłowo żadnego z elementów rozpatrywanej definicji tajemnicy przedsiębiorstwa. Nie powołał się ani na konkretne dane techniczne, technologiczne lub inne, które rzekomo miałyby znajdować się w każdym poszczególnym dokumencie czy informacji wniosku skarżącej, ani na żadne konkretne działania podejmowane jakoby w odniesieniu do poszczególnych dokumentów przez wykonawcę. PKP Intercity nie dokonała więc jakichkolwiek ustaleń, tak do stwierdzenia wystąpienia tak elementu materialnego, jak i formalnego definicji tajemnicy przedsiębiorstwa. Powyższe stanowi więc naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego tj. art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jak i przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji naruszony został również przepis art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niezasadne nieudostępnienie wnioskowanej informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należało ją za wadliwą.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymagało to, iż Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych. Wskazuje też w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

W niniejszej sprawie było okolicznością niesporną, że spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pytany podmiot był bowiem podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia posiadanej informacji, mającej walor informacji publicznej, jak również wnioskowane przez stronę informacje mieściły się w szeroko rozumianym pojęciu informacji publicznej. Dotyczyły one bowiem problematyki działalności pytanego podmiotu i dysponowania mieniem publicznym.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ zasadnie przyjął, że żądana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. Istotą sporu w niniejszej sprawie była więc kwestia zasadności odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej z uwagi na objęcie jej tajemnicą przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U Nr. 112, poz. 1198 ze zm.) oraz art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.).

Wskazać należało, że w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Stosownie natomiast do ust. 2 wymienionego przepisu prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Definicja legalna tajemnicy przedsiębiorstwa zawarta została w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Przepis ten stanowi, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.

Tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa o której stanowi art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Informacje utajnione muszą więc posiadać określoną wartość dla przedsiębiorcy (w przeciwnym razie logicznym jest że nie utajniałby ich). Nie musi to jednak być wyłącznie wartość gospodarcza, lecz może to być szerzej rozumiana wartość, określona w każdej wymiernej postaci.

Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Ustawodawca nie przesądził przy tym, jakie to mają być działania. Istotne jest w każdym razie to, aby działania te były podejmowane z uwagi na charakter danych informacji, a nie dopiero w wyniku otrzymania przez przedsiębiorcę wniosku o ich ujawnienie. Informacja poufna nie nabywa bowiem cech poufności z uwagi na żądanie jej udostępnienia. Cecha ta winna istnieć już w samej informacji od momentu jej pozyskania przez przedsiębiorcę.

Bliższa analiza wskazanych powyżej elementów uprawnia do twierdzenia, że w zasadzie powyższe przesłanki da się sprowadzić do jednego wspólnego mianownika, tj. poufności. Jeżeli bowiem przedsiębiorca nie podjął działań w celu zabezpieczenia poufności, to informacja nie jest poufna, skoro każdy może mieć do niej dostęp. Nie może być bowiem poufną informacja, co do której nie podjęto żadnych środków w celu zabezpieczenia jej poufności. Informacja "ujawniona do wiadomości publicznej" nie może być poufna, nawet gdyby podjęto środki dla zabezpieczenia jej poufności na podstawie mylnego przekonania, że jest chroniona przez ustawę jako tajemnica przedsiębiorstwa. Jeżeli informacja jest powszechnie dostępna i w żaden sposób niezabezpieczona, to takiej kontroli nie ma, ergo - informacja nie ma charakteru tajemnicy przedsiębiorstwa. Daje się zatem zauważyć, iż informację można uznać za chronioną na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji tylko wówczas, jeśli jest ona poufna. Pozostałe przesłanki w postaci braku ujawnienia informacji i podjęcia działań zabezpieczających są jedynie konsekwencją przesłanki poufności. W rezultacie, interpretując cytowany art. 11, można powiedzieć, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi poufna informacja posiadająca wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna (por. A. Michalak "Komentarz do art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji" w: M. Zdyb (red.), A. Michalak, M. Mioduszewski, J. Raglewski, J. Rasiewicz, M. Sieradzka, J. Sroczyński, M. Szydło Marek, M. Wyrwiński "Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz.", publ. LEX nr 93420). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 marca 2003 r. sygn. I CKN 89/01, (publ. LEX nr 583717).

Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (np. szczegółowy opis sposobu wykonania usługi, jej koszt) oraz formalny - wola utajnienia danych informacji. Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy, jak to już wyżej podkreślano, w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej.

W doktrynie przyjmuje się, że ze stanem poufności będziemy mieli do czynienia tylko wtedy, gdy przedsiębiorca kontroluje liczbę i charakter osób mających dostęp do określonych informacji (E. Nowińska, M. Du Vail, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Warszawa 2013 r.). Z informacją poufną mamy zatem do czynienia wtedy, kiedy przedsiębiorca ma wolę, by pozostała ona tajemnicą dla pewnych kół odbiorców, konkurentów. Wola ta dla innych osób musi być rozpoznawalna. Ustawodawca nie przesądził przy tym, jakie to mianowicie mają być działania. Wydaje się więc, że każdy sposób działania, który wskazuje, że określone informacje są traktowane jako poufne, będzie stanowić realizację omawianego zalecenia ustawowego. Z tego względu ustawowe wymaganie podjęcia niezbędnych działań spełni także podjęcie pewnych czynności konkludentnych, jak np. dopuszczenie do informacji jedynie wąskiego kręgu pracowników. Dla zrealizowania przesłanki "niezbędne działania" należy podjąć fizyczne środki ochrony (nawet najskromniejsze zabezpieczenie techniczne) (...). W konkretnych okolicznościach o obowiązku dochowania tajemnicy może przesądzać sam charakter informacji w powiązaniu z poziomem wiedzy zawodowej osób, które weszły w ich posiadanie (tamże).

Niezależnie od powyższych dywagacji dotyczących konieczności istnienia wartości gospodarczej, w realiach faktycznych niniejszej sprawy skupić się należało na materii informacji posiadających wartość gospodarczą. Organ w skarżonej decyzji podnosił bowiem istnienie tej okoliczności.

W ocenie tutejszego Sądu, wartość gospodarczą posiadają dla przedsiębiorcy te dane, które świadczą o prowadzonej przez firmę polityce finansowej, obrazują jej zobowiązania względem kontrahentów, dotyczą wierzytelności, odnoszą się do inwestycji czy oszczędności. Wartość gospodarczą mają więc wszelkie informacje, jakie dotyczą szeroko rozumianego gospodarowania przez firmę jej mieniem, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Istotne przy tym jest, to, że ww. informacje winny być na tyle szczegółowe, aby istniał bezpośredni związek pomiędzy nimi a prowadzoną działalnością gospodarczą. Innymi słowy, ważne jest, aby określone dane w sposób obiektywny obrazowały szczegóły prowadzonej działalności gospodarczej i przekładały się na istnienie interesu przedsiębiorcy w ich utajnieniu.

Nadto podkreślenia wymagało to, że ustawodawca tworząc omawiany przepis, odnosił się do pojęcia wartości gospodarczej istniejącej dla danego przedsiębiorcy. Wartość ta musi więc oczywiście mieść charakter obiektywny. Nie musi ona mieć zaś znaczenia dla wszystkich uczestników obrotu gospodarczego, czy tez choćby znacznej jej ilości. Wystarczającą przesłanką dla uznania pewnych danych za objętych tajemnicą przedsiębiorstwa jest to, że mają one wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy, który podjął kroki w celu utajnienia tych danych. Ważne przy tym jest to, aby strona powołująca się na wartość gospodarczą określonych danych udowodniła istnienie tej okoliczności i sporządzając motywy decyzji przedstawiła w nich swoją argumentację w sposób wyczerpujący.

Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należało, iż skarżona decyzja nie spełniała wymogów o jakich wspomniano wyżej.

Organ skupił się w niej bowiem w głównej mierze na kwestii nie ujawnienia spornych informacji do wiadomości publicznej i na kwestii zastrzeżenia ich poufności przez strony. W ocenie tutejszego Sądu, nie odniósł się zaś w sposób wyczerpujący do problematyki elementu materialnego tajemnicy przedsiębiorcy, tj. do wskazanej w treści art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji materii wartości gospodarczej posiadanej przez żądane informacje.

Przedstawił jedynie wykładnię pojęcia tajemnica przedsiębiorstwa, z którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgadza się co do zasady. Organ nie odniósł jednak tej definicji do szczegółowego przedmiotu wniosku inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie. Stąd, nie jest więc wiadomym, w czym organ dokładnie upatruje wartości gospodarczej mającej świadczyć o posiadaniu przez żądane informacje przymiotu tajemnicy przedsiębiorcy.

Powyższe sprawia, ze skarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej. Ogólny charakter jej uzasadnienia nie pozwala bowiem Sądowi, na poznanie toku rozumowania organu i motywów spornego rozstrzygnięcia.

Na marginesie wartym zasygnalizowania jest fakt, iż koniecznym jest w decyzji odniesienie się do żądanych dokumentów, choć oczywiście w zakresie, który nie doprowadzi do ujawnienia ich treści. W przeciwnym wypadku dochodzi bowiem do sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie, tj. do uzasadnienia decyzji w sposób teoretyczny. Bez szczegółowego wyjaśnienia przez organ tego, jak wskazane we wniosku i w decyzji treści, uznane za tajemnicę przedsiębiorcy, przekładają się na pojęcie wartości gospodarczej, uzasadnienie decyzji nie będzie posiadało elementu indywidualizującego daną sprawę. To zaś może prowadzić tylko do jednej konkluzji, a mianowicie, że nie jest możliwe zweryfikowanie poprawności subsumcji przepisów prawa dokonanej przez spółkę, do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd nie może zaś domyślać się tego, które z elementów konkretnego pytania, jego adresat zakwalifikował do kategorii prawem chronionej.

Zgodzić należało się także ze skarżącym, że z treści uzasadnienia decyzji przebija wniosek, iż nawet zdaniem pytanej spółki, nie wszystkie treści objęte wnioskiem, zawierają w sobie dane chronione. Skoro bowiem spółka używa sformułowania, że "duża część żądanych informacji zawiera w sobie opis szczegółowych rozwiązań technologicznych..." to z logicznego punktu widzenia spółka przyznaje, że wniosek obejmuje też treści, które takich szczegółów nie zawierają. Mimo jednak tego, spółka nie wyjaśniła w sposób szczegółowy tego, które z informacji objętych wnioskiem dotyczą opisu szczegółowych rozwiązań technologicznych, jak też nie wyjaśniła, dlaczego odmówiła udostępnienia tych innych informacji, które ww. szczegółów nie zawierają.

Słusznie również wywiódł skarżący, że fakt zawierania przez żądane dokumenty danych osobowych, nie stanowi samoistnej przesłanki do odmowy udostępnienia dokumentów. W takim wypadku wskazane byłoby dokonanie przez pytany podmiot anonimizacji spornych dokumentów, połączone z oceną koniecznych do przeprowadzenia działań przez pryzmat istnienia informacji przetworzonej. Jeśliby jednak spółka doszła do wniosku, iż zakres koniecznych do przeprowadzenia działań świadczy o przetworzonym charakterze żądanej informacji, winna wszcząć stosowne postępowanie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W ocenie tutejszego Sądu, spółka miała zaś podstawy do tego, by skutecznie podnosić ziszczenie się formalnej przesłanki tajemnicy przedsiębiorstwa. Ustaliła bowiem, iż [...] podjęła działania w celu zabezpieczenia poufności spornych informacji. W realiach niniejszej sprawy, jak zostało to już wyżej wskazane, po stronie spółki nie zachodziła konieczność szczegółowego ustalania sposobów stosowanych przez firmę [...] w celu ochrony poufności ważnych dla niej informacji. Samo już bowiem obnażenie stosowanych przez podmiot procedur bezpieczeństwa, narażało by na szwank jego interesy i bezpieczeństwo. Skoro więc firma [...] zastrzegła poufność żądanych informacji, skoro w trakcie postępowania przetargowego dbała o przestrzeganie zasad tajemnicy przedsiębiorstwa, i skoro strona wnioskująca nie wykazała przeciwnych faktów, to formalną przesłankę tajemnicy przedsiębiorstwa uznać należało w sprawie za spełnioną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając niniejszą skargę, dostrzegł także konieczność odniesienia się do innej – istniejącej niejako w tle sprawy kwestii, tj. materii nadużycia przez podmiot pytający, prawa podmiotowego, wywodzonego z treści ustawy o dostępie do informacji publicznej, a polegającego na używaniu otrzymanej informacji w sporach biznesowych, czy sądowych toczonych z adresatem wniosku.

Badając wiele spraw dotyczących problematyki dostępu do informacji publicznej tutejszy Sąd często jest świadkiem nadinterpretacji przez wnioskodawców ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeśliby wiec intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było otrzymanie danych, z których zamierzałby korzystać w przyszłości w postępowaniach gospodarczych prowadzonych przeciwko pytanemu podmiotowi, to istotnie wykładnię przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej proponowaną przez skarżącego, należałoby traktować jako pozostającą w sprzeczności z ideą dostępu do informacji publicznej, prowadzącą wręcz do jej wypaczenia. Pamiętać bowiem należy o tym, że art. 61 Konstytucji RP ma na celu zagwarantowanie obywatelom, możliwości sprawowania kontroli nad organami władzy, czy podmiotami dysponującymi mieniem publicznym. Ma więc w efekcie prowadzić do poprawy funkcjonowania organów władzy i ww. podmiotów, przekładając się na poprawę działania całego Państwa.

Tylko więc taki cel, co do zasady, winien przyświecać wnioskodawcy. Nie powinien nim być zaś cel polegający na zdobyciu informacji przydatnych, w prowadzonej przez wnioskodawcę, lub podmioty przez niego reprezentowane, działalności gospodarczej, tj. takiej informacji, która mogłyby zostać wykorzystana do swoistej walki gospodarczej z kontrahentem w obrocie gospodarczym.

W świetle powyższego, żądana informacja zaczęłaby bowiem przybierać postać informacji gospodarczej a nie informacji publicznej. Inicjując postępowanie wnioskodawca traktowałby bowiem ustawę o dostępie do informacji publicznej, jako szczególnego rodzaju narzędzie, równoważne swym charakterem instytucji "wywiadowni" gospodarczej. Takiego rodzaju wypaczenia instytucji informacji publicznej, będącej jednym z filarów demokratycznego Państwa prawnego jakim jest Rzeczpospolita Polska, tutejszy Sąd nie mógłby zaś zaakceptować. Uprawnienia obywatelskie wynikające z Konstytucji, nie powinny bowiem być wykładane w sposób sprzeczny z celami, jakim mają służyć.

W świetle powyższych rozważań, uznając iż skarżona decyzja narusza prawo i winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm).

O kosztach rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji art. 200 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.