Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 429/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 30 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Asesor WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. uznał zgłoszenie SAD nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej długu celnego i określił kwotę długu celnego stosując stawkę autonomiczną na kwotę 16 803,80 zł.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym mąkę pszenną sprzedaną na podstawie faktury nr [...] z dnia [...]. W zgłoszeniu wnioskowano o zastosowanie stawki celnej obniżonej ustalonej na niektóre towary rolne pochodzące z państw członkowskich Unii Europejskiej w ramach kontyngentu taryfowego. Strona została wezwana do złożenia dowodu preferencyjnego pochodzenia towaru zgodnie z przepisami Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Dowód taki nie został jednak złożony. W związku z czym zgłoszenie celne zostało uznane za nieprawidłowe w części dotyczącej długu celnego i określono kwotę długu celnego stosując stawkę autonomiczną.

Od wymienionej decyzji odwołanie złożyła A spółka akcyjna w Ł. dołączając oryginał faktury z dnia [...] na której zamieszczono deklarację o preferencyjnym pochodzeniu towaru z Niemiec.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 marca 2001r. w sprawie ustanowienia kontyngentów taryfowych na niektóre towary rolne pochodzące z państw członkowskich Unii Europejskiej(Dz.U. nr 19 poz.219 z późn. zm.) ustanawia się kontyngenty taryfowe ilościowe na przywóz towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej wymienionych w załączniku nr 1 dla których ustanawia się obniżone stawki celne. Stawki te stosuje się po udokumentowaniu pochodzenia towarów zgodnie z wymogami określonymi odrębnie. Mąka pszenna jest wymieniona w załączniku nr 1

Wymogi udokumentowania pochodzenia towarów określono w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych(Dz.U. nr 104 poz.1193 z późn. zm.) które w § 206 ust. 1 pkt. 4 stanowi, że do zgłoszenia celnego należy dołączyć w szczególności dokument potwierdzający pochodzenie towarów, określony w załączniku nr 38 do rozporządzenia tj. świadectwo przewozowe EUR 1 lub deklarację na fakturze określone w umowach o wolnym handlu.

Umową o wolnym handlu jest Układ Europejski, ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską, z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony.

Dokumentowanie pochodzenia towarów w ramach wymienionej umowy zostało określone w Protokole nr 4 do Układu Europejskiego. Zgodnie z art.16 Protokołu Nr 4 produkty pochodzące z UE korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia:

świadectwa przewozowego EUR 1

lub deklaracji eksportera.

Dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towaru są:

świadectwo pochodzenia EUR.1 lub deklaracja na fakturze sporządzona przez upoważnionego eksportera,

dla przesyłki zawierającej produkty pochodzące do wartości 6000 EURO – deklaracja na fakturze sporządzona przez każdego eksportera.

Faktura nr [...] złożona przez odwołującego została poddana weryfikacji. Z pisma niemieckiej służby celnej wynika, iż oświadczenie o pochodzeniu towarów na fakturze nie zostało złożone przez przedstawiciela niemieckiego eksportera, firmy B GmbH i z tego powodu nie można potwierdzić pochodzenia mąki. Nie zostało zatem udokumentowane pochodzenie towaru prawidłowo sporządzonym dowodem pochodzenia. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła spółka A.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż organy celne nie podjęły wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Pismo niemieckiej służby celnej nie wyjaśnia w sposób nie budzący wątpliwości faktu pochodzenia towaru. Nie wiadomo na podstawie jakich dowodów niemieckie władze celne stwierdziły, iż oświadczenie na fakturze nie zostało złożone przez przedstawiciela eksportera. Nie wiadomo także kto złożył to oświadczenie. Organy celne nie wyjaśniły tych kwestii. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organ celny w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005r. pełnomocnik strony skarżącej złożył fakturę nr [...] z oświadczeniem Dyrektora Zarządzającego firmy B GmbH w N. z dnia [...], że towar objęty tą fakturą pochodzi z Niemiec. Na odpisie tym zaznaczono, iż niniejsze oświadczenie zastępuje oświadczenie z dnia [...] złożone przez dyrektora młyna A, F. P., producenta towaru ale nie eksportera.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy celne przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W myśl § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 marca 2001r. w sprawie ustanowienia kontyngentów taryfowych na niektóre towary rolne pochodzące z państw członkowskich Unii Europejskiej(Dz.U. nr 19 poz.219 z późn. zm.) do dnia 31 grudnia 2001r. ustanawia się kontyngenty taryfowe ilościowe na przywóz towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym na mąkę, dla których ustanawia się obniżone stawki celne.

Zgodnie z treścią § 2 wymienionego rozporządzenia obniżone stawki celne stosuje się po udokumentowaniu pochodzenia towarów zgodnie z wymogami określonymi odrębnie.

Wymogi udokumentowania pochodzenia towarów zostały określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych(Dz.U. nr 104 poz.1193 z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 206 ust.1 wymienionego rozporządzenia do zgłoszenia celnego o objęcie towarów procedurą dopuszczenia do obrotu należy dołączyć dokument potwierdzający pochodzenie towarów określony w załączniku nr 38. W myśl zaś punktu 2b.) wymienionego załącznika dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towarów może być świadectwo przewozowe EUR 1 lub deklaracja na fakturze określone w umowach o wolnym handlu.

Umową o wolnym handlu jest Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi. Dokumentowanie pochodzenia towarów w ramach wymienionej Umowy zostało określone w Protokole nr 4 do Układu Europejskiego. W myśl art.16 ust.1 wymienionego protokołu produkty pochodzące ze Wspólnoty Europejskiej korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia, jako dowodu pochodzenia:

- świadectwa przewozowego EUR 1 lub

- deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym

Z wymienionych przepisów wynika, iż towar może korzystać z preferencyjnego traktowania pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR 1 lub deklaracji na fakturze spełniających wymogi określone w Protokole nr 4. Odnośnie deklaracji na fakturze to musi ona odpowiadać warunkom określonym w art.21 wymienionego protokołu. Jednym z takich warunków jest jej wystawienie przez upoważnionego eksportera bądź też przez każdego eksportera jeżeli wartość towaru nie przekracza 6000 euro. W sytuacji kiedy deklaracja nie spełnia wymogów przewidzianych w Protokole nr 4 to towar nie może być preferencyjnie traktowany a więc nie można w stosunku do niego stosować stawki celnej obniżonej.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wnosiła o zastosowanie stawki obniżonej dołączając fakturę nr [...] z dnia [...] wraz z deklaracją o preferencyjnym pochodzeniu towaru. Faktura ta została poddana weryfikacji w trybie określonym w art.32 ust.1 Protokołu nr 4. Z odpowiedzi niemieckich władz celnych wynika, iż oświadczenie o pochodzeniu towarów na wymienionej fakturze nie zostało złożone przez przedstawiciela niemieckiego eksportera i z tego powodu nie można potwierdzić pochodzenia towaru. Odpowiedź niemieckich władz celnych jest jasna i jej treść nie budzi wątpliwości. Wskazuje ona, iż oświadczenie o pochodzeniu mąki nie zostało złożone przez przedstawiciela firmy B GmbH w N. Oznacza to, iż deklaracja na fakturze nie spełnia warunku określonego w art.21 ust.1 Protokołu nr 4 a mianowicie nie została ona sporządzona przez eksportera towaru. Skoro warunek ten nie został spełniony to towar objęty fakturą nie może korzystać z preferencyjnego traktowania, a więc nie można w stosunku do niego stosować stawki celnej obniżonej. Organy celne obu instancji słusznie doszły do przekonania, że brak jest podstaw do zastosowania preferencji wobec mąki sprowadzonej przez stronę skarżącą. Podobny pogląd, przy identycznym stanie faktycznym jak w rozpoznawanej sprawie, wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 16 grudnia 2004r. w sprawie III S.A./Łd 431/04(nie publikowany). Podkreślić należy, iż wyniki sprawdzenia dowodu pochodzenia przez władze kraju eksportera są wiążące dla organów celnych państwa importera. Wyniki sprawdzenia nie mogą być więc przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 września 1998r. w sprawie I S.A./Łd 777/97 (Monitor Gospodarczy nr 1 z 1999r. str.40). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach.

Jeżeli chodzi o określenie wysokości długu celnego z zastosowaniem stawki autonomicznej to okoliczność ta nie była kwestionowana przez stroną skarżącą. Należy jednak zaznaczyć, iż kwota długu została prawidłowo wyliczona. Zgodnie z treścią ustępu 6 części I A postanowień wstępnych załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej(DZ.U. nr 119 poz.1253) jeżeli na towary pochodzące z państw z którymi Rzeczypospolita Polska podpisała umowy o strefach wolnego handlu nie została określona obniżona stawka celna lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów to przepis ustępu 3 stosuje się odpowiednio. Dla mąki w Taryfie celnej nie została określona stawka obniżona. W myśl ust.2a i uat.3b postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stawki konwencyjne lub autonomiczne stosuje się do towarów pochodzących z krajów i regionów członków Światowej Organizacji Handlu(WTO) ustanowionej w dniu 15 kwietnia 1994r. na podstawie podpisanego w Marakeszu Porozumienia o Ustanowieniu Światowej Organizacji Handlu, przy czym stawki autonomiczne stosuje się jeżeli stawka konwencyjna jest wyższa od stawki autonomicznej lub gdy stawka konwencyjna nie została określona. Zgodnie z treścią ustępu 12 wymienionych postanowień wstępnych stawki konwencyjne lub autonomiczne stosuje się do towarów jeżeli ich pochodzenie zostało ustalone zgodnie z wymogami i kryteriami określonymi w wiążących Polskę umowach międzynarodowych oraz przepisach prawa celnego. W rozpoznawanej sprawie mąka, sprowadzona przez stronę skarżącą, posiada niepreferencyjne pochodzenie i udokumentowanie pochodzenia takiego towaru reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia(Dz.U. nr 130 poz.851 z późn. zm.). W myśl § 11 ust.2 wymienionego rozporządzenia dowodem pochodzenia towaru może być świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru lub trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. Strona skarżąca udowodniła niepreferencyjne pochodzenie mąki świadectwem pochodzenia nr A 482880 z dnia 8 maja 2001r. co uzasadniało zastosowanie stawki autonomicznej (0,2 euro/kg), niższej od stawki konwencyjnej. Uwzględniając wagę sprowadzonego towaru(2400 kg) oraz kurs 1 euro(3,5008 zł) kwota długu celnego wyniosła 16 803,80 zł. Organy celne prawidłowo zatem wyliczyły należność celną.

Zarzuty spółki A podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Skarżący podnosi, iż organy celne nie wyjaśniły wątpliwości co do pochodzenia towaru, jakie powstały w związku z odpowiedzią niemieckich władz celnych. Odpowiedź ta, w ocenie strony skarżącej, nie wyjaśnia bowiem co to znaczy, że oświadczenie o pochodzeniu nie zostało złożone przez eksportera, na podstawie jakich dowodów przyjęto takie ustalenie i kto powinien złożyć takie oświadczenie skoro prokurent nie był do tego umocowany. Zaznaczyć należy, iż problematyka pojęcia "produkty pochodzące", weryfikacja świadectwa pochodzenia oraz metody współpracy administracyjnej między organami celnymi różnych państw, zostały uregulowane w Protokole nr 4 Układu Europejskiego. Przepisy tego Protokołu przewidują, że do weryfikacji dowodów pochodzenia uprawnione są wyłącznie władze celne krajów eksportu. Organy te ponoszą odpowiedzialność za sprawdzenie pochodzenia towarów oraz za skontrolowanie spełnienia warunków do wystawienia świadectw pochodzenia. Wyniki takiego sprawdzenia są wiążące dla organów celnych państwa importera i nie mogą być przedmiotem oceny ani dodatkowej weryfikacji przez te organy. W tym zakresie uregulowania zawarte w umowie międzynarodowej jaką jest Układ Europejski mają pierwszeństwo przed ustawami obowiązującymi w Polsce. Dotyczy to również ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa(Dz.U. nr 8 z 2005r. poz.60), która przewiduje określone reguły postępowania dowodowego. Prymat Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przed ustawami oznacza, iż odnośnie weryfikacji świadectwa pochodzenia zastosowanie mają postanowienia tego protokołu a nie zasady postępowania dowodowego określone w ustawie ordynacja podatkowa. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 września 1998r. w sprawie I S.A./Łd 777/99(Monitor Gospodarczy nr 1 z 1990r. str.40) oraz w wyroku z 4 października 2002r. w sprawie I S.A./Łd 1597/01(nie publikowany).

W rozpoznawanej sprawie treść odpowiedzi niemieckich władz celnych jest jednoznaczna i zrozumiała. Skoro z odpowiedzi tej wynika, że oświadczenie o pochodzeniu towaru nie zostało złożone przez eksportera to oznacza, iż deklaracja na fakturze nie spełnia wymagań przewidzianych w art.21 ust.4 Protokołu nr 4. Wbrew sugestiom strony skarżącej, polskie organy celne nie były uprawnione do wyjaśnienia dlaczego niemieckie władze celne udzieliły takiej odpowiedzi, na jakich oparły się ustaleniach oraz kto, w ocenie tych władz, powinien wystawić fakturę. Oznaczałoby to bowiem dodatkową weryfikację wyników sprawdzenia świadectwa pochodzenia przeprowadzonego przez organy celne kraju eksportu. Taka dodatkowa weryfikacja, w świetle przepisu art.32 Protokołu nr 4, jest niedopuszczalna.

Dla oceny zasadności skargi nie ma znaczenia fakt, iż na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005r. pełnomocnik strony skarżącej złożył odpis faktury nr [...] z oświadczeniem Dyrektora Zarządzającego firmy B GmbH w N. z dnia [...], że towar objęty tą fakturą pochodzi z Niemiec. Na odpisie tym zaznaczono także, iż niniejsze oświadczenie zastępuje oświadczenie z dnia [...] złożone przez dyrektora młyna A, F. P., producenta towaru ale nie eksportera. W piśmie procesowym strona skarżąca wnosiła także o potraktowanie rozbieżności w podpisach faktur złożonych w organie celnym oraz na rozprawie jako "drobnych niezgodności" w rozumieniu art.29 Protokołu nr 4.

Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, iż rozbieżności w oświadczeniach na fakturach należy uznać za " drobną niezgodność" w znaczeniu o którym mowa w art.29 Protokołu nr 4. Przez "drobną niezgodność" należy rozumieć taką niezgodność, która nie dotyczy istotnych elementów dokumentu. Przykładowo może ona dotyczyć niewielkich różnić wagowych towaru czy też nieznacznych różnic wartości produktu będących następstwem błędnych działań arytmetycznych. Nie może natomiast dotyczyć oświadczenia o pochodzeniu towaru gdyż jest to zasadniczy element faktury. W zależności od tego czy oświadczenie takie zostanie złożone przez eksportera, towar może lub nie może korzystać z preferencyjnego traktowania. Okoliczność kto złoży oświadczenie o pochodzeniu towaru ma więc zasadnicze znaczenie dla zastosowania stawki celnej obniżonej i niezgodności w podpisach faktury, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie można potraktować jako "drobnej niezgodności" w rozumieniu art.29 Protokołu nr 4. W sytuacji gdyby nawet uznać, iż uchybienie to miało charakter "drobnej niezgodności" to i tak nie miałoby to żadnego znaczenia dla oceny zasadności skargi. Faktura zawierająca deklarację eksportera nie została bowiem złożona w postępowaniu przed organami celnymi tylko na rozprawie. Nadto deklaracja została sporządzona po upływie dwóch lat od dokonania importu towaru co stanowi naruszenie art.21 ust.6 Protokołu nr 4. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu deklaracja na fakturze może zostać sporządzona przez eksportera kiedy produkty do których się odnosi, są eksportowane lub po wyeksportowaniu, pod warunkiem, że zostanie przedłożone w kraju importera nie później niż dwa lata po dokonaniu importu produktów, do których się odnosi. W rozpoznawanej sprawie import towaru miał miejsce w dniu [...] zaś deklarację na fakturze eksporter sporządził w dniu [...] czyli po upływie dwuletniego terminu o którym mowa w art.21 ust.6. Deklaracja sporządzona z naruszeniem terminu określonego w wymienionym przepisie nie ma mocy wiążącej i nie może wywołać skutku prawnego w postaci zastosowania obniżonej stawki celnej.

Zaznaczyć tylko należy, iż oświadczenie na fakturze złożonej na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005r. potwierdza prawidłowość zaskarżonej decyzji. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, iż w dniu [...] skarżąca spółka złożyła w organie celnym fakturę nr [...] z oświadczeniem o pochodzeniu towaru podpisanym przez F. P. Natomiast oświadczenie na fakturze złożonej na rozprawie wskazuje, iż F. P. jest dyrektorem młyna A producenta mąki ale nie jej eksportera. Prowadzi to do wniosku, iż deklaracja na fakturze złożona w organie celnym nie została sporządzona przez eksportera towaru. Potwierdza to prawidłowość zaskarżonej decyzji, iż deklaracja na fakturze, złożona organowi celnemu, nie spełniała wymagań określonych w art.21 Protokołu nr 4.

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy celne przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę spółki A.