Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 93/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 , art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 41, art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
journal: Dz.U. 2019 poz 1199
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania G. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] czerwca 2021 r., [...], którą odmówiono odwołującej się przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego (celowego specjalnego, celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku) na leki i leczenie (rehabilitacja [...] zł, leczenie stomatologiczne [...] zł), ubrania na jesień w wysokości [...] zł, kuchenkę gazową wraz z dwiema butlami gazowymi w wysokości [...] zł, środki na pokrycie kosztów sądowych w wysokości 100 tys. zł oraz zadośćuczynienie w wysokości 133 milionów zł.

Wnioskiem z dnia [...] września 2021 r. G. M. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o udzielenie pomocy celowej między innymi w zakresie wyżej wymienionych potrzeb (k. 4 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W dniu [...] września 2021 r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego. G. M. zadeklarowała prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego. Jest osobą w wieku poprodukcyjnym, długotrwale chorującą. Cierpi na uporczywe zaburzenia urojeniowe. Zamieszkuje w domu jednorodzinnym, którego jest właścicielką. Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2013 r., [...] G. M. została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. Dochodem skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w sierpniu 2021 r., było świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł.

Pismem z dnia [...] września 2021 r. skarżąca dodatkowo poparła złożony wniosek, wskazując, że jej sytuacja jest bardzo trudna ("głoduje"), a kwoty jakie posiadała na rachunku wystarczają do [...] października 2021 r. (k. 6 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzjami z dnia [...] września 2021 r., [...], [...], oraz [...] uwzględniono wniosek skarżącej co do części potrzeb wyspecyfikowanych we wniosku z dnia [...] września 2021 r. Zgodnie z planem pomocy sformułowanym na podstawie wywiadu środowiskowego (k. 9 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) przyznano G. M. zasiłek celowy na żywność odpowiednio po [...] zł miesięcznie na miesiące październik, listopad i grudzień 2021 r. (k. 16-21 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Ponadto kolejną decyzją z dnia [...] września 2021 r., [...] przyznano (także stosownie do planu pomocy) zasiłek celowy specjalny na pokrycie kosztów ogrzewania za wrzesień 2021 r. w wysokości [...] zł (k. 22 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Z kolei decyzją z dnia [...] września 2021 r., [...] wydaną w granicach niniejszej sprawy, Prezydent odmówił G. M. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego, celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na: leki i leczenie (rehabilitacja [...] zł, leczenie stomatologiczne [...] zł), ubrania na jesień w wysokości [...] zł, kuchenkę gazową wraz z dwiema butlami gazowymi w wysokości [...] zł, środki na pokrycie kosztów sądowych w wysokości [...]. zł oraz zadośćuczynienie w wysokości [...] zł (k. 23-25 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W motywach decyzji organ akcentował, że gdy chodzi o leki i leczenie, to skarżąca podała telefonicznie numery recept, ale nie dostarczyła wyceny leków wskazując, że należy to do obowiązku organu pomocy. Nie dostarczyła też danych uzasadniających potrzebę zakupu leków, a organ kwestii tej nie mógł zweryfikować. Prezydent zaznaczył też, że skarżąca żądała pomocy na niektóre leki bez recepty. W tym także przypadku nie można było zweryfikować potrzeby ich zakupu. W odniesieniu do kwestii rehabilitacji i leczenia organ wyjaśnił natomiast, że są to procesy refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Skarżąca nie wykazała powodów, dla których ich koszty miałyby być pokryte przez organy pomocy społecznej.

Gdy chodzi o potrzeby takie jak zakup ubrań ([...] zł) oraz zakup kuchenki ([...] zł) Prezydent przypomniał, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe i dodatkowo jest wspierana przez ośrodek pomocy społecznej. W ocenie organu wymienione potrzeby jest ona w stanie sfinansować we własnym zakresie.

Jako zupełnie niezasadne organ uznał natomiast żądania pokrycia kosztów sądowych w kwocie [...]zł oraz przyznania zadośćuczynienia w kwocie [...]milionów złotych.

W odwołaniu G. M. wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta. Zaznaczyła, że sprawy jej dotyczące są prowadzone nierzetelnie, nie są należycie ustalane fakty i niewłaściwie stosowane przepisy z zakresu pomocy społecznej.

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."), utrzymało rozstrzygnięcie Prezydenta w mocy.

W motywach decyzji organ odwoławczy wskazał, że G. M. korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. w formie zasiłków celowych. Regularnie uzyskuje pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości [...] zł miesięcznie.

Kolegium przypomniało, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm., dalej "u.p.s.") prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z wyjątkiem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza [...] zł, , przy jednoczesnym spełnieniu przynajmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy. Dochód G. M. przekracza ustawowe kryterium dochodowe o kwotę [...]zł.

Zdaniem organu odwoławczego powyższa okoliczność stanowiła wystarczającą podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, ale jego przyznanie na podstawie tego przepisu uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego.

Kolegium wyjaśniło dalej, że w realiach sprawy żądanie udzielenia pomocy G. M. należało rozważyć pod kątem tego, czy pomoc ta może zostać zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s. Warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, na podstawie art. 41, jest bowiem ustalenie, że strona, która przekracza kryterium dochodowe, znalazła się w wyjątkowej sytuacji życiowej. Jak wskazuje się w orzecznictwie użyty w art. 41 pkt 1 u.p.s. zwrot "szczególne przypadki" odnosi się do przypadków wyraźnie odbiegających od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych.

Organ wywodził, że G. M. zawnioskowała o pomoc finansową na zakup leków podając kody recept: [...], wskazując jednocześnie, że nie przedstawi wycen leków. Strona wniosła też o sfinansowanie zakupu leków bez recepty to jest [...] w wysokości [...] zł oraz [...] w wysokości [...] zł. W ocenie Kolegium analizując wniosek w odniesieniu do kwestii pokrycia zakupu zaznaczyło, że w przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu środków leczniczych samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, że przyznanie świadczenia na ten cel jest uzasadnione w sytuacji, kiedy wnioskodawca udokumentuje, że stosowanie określonych leków jest konieczne i niezbędne z medycznego punktu widzenia. G. M. nie przedstawiła specyfikacji leków ani zaświadczeń lekarskich potwierdzających konieczność ich stosowania, tym samym nie wykazała, jakie leki i jaka ich ilość jest niezbędna w procesie leczenia, w okresie miesięcznym. Za Prezydentem Kolegium podkreśliło też, że celem pomocy społecznej nie jest wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, tym bardziej, że G. M. nie wykorzystuje własnych możliwości do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca posiada stałe źródło dochodu jakim jest emerytura w wysokości [...] zł i regularnie uzyskuje pomoc na zakup żywności w wysokości [...] zł, zatem gospodarując racjonalnie jest w stanie zabezpieczyć potrzebę zakupu niezbędnych leków.

Kolegium odniosło się także dalej do potrzeby skarżącej przyznania pomocy finansowej w wysokości [...] zł na zabiegi rehabilitacyjne. Zdaniem organu należy zwrócić uwagę, że świadczenia zabiegów rehabilitacji leczniczej znajdują się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu nieodpłatnej i refundowanej rehabilitacji leczniczej. Z zabiegów można skorzystać bezpłatnie w wielu poradniach rehabilitacyjnych na terenie miasta P. w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Skarżąca nie wykazała, że występuje konieczność korzystania z odpłatnych zabiegów rehabilitacji medycznej. Nie ma przeszkód, aby G. M. w przypadku posiadania ważnego skierowania na rehabilitację skorzystała z zabiegów w ramach refundacji. W tych okolicznościach Kolegium nie znalazło podstaw do przyznania zasiłku z przeznaczeniem na finansowanie zabiegów rehabilitacyjnych świadczonych odpłatnie.

Dalej Kolegium wskazało, że G. M. zgłosiła potrzebę przyznania środków pieniężnych w wysokości [...] zł na leczenie stomatologiczne z uwagi na pogarszający się stan uzębienia. Zaspokojenie potrzeb w zakresie usług stomatologicznych nie zostało wymienione w art. 39 ust. 2 u.p.s., ale można je zaliczyć do szeroko rozumianego leczenia. Organ przyznający świadczenia w formie zasiłku celowego każdorazowo ocenia, czy wnioskowana pomoc mieści się w zakresie niezbędnej potrzeby bytowej. W ocenie Kolegium w sprawie istotną okolicznością jest fakt, że źródłem utrzymania skarżącej jest świadczenie emerytalne, od którego opłacana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżąca jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, co oznacza, że może korzystać z bezpłatnych usług medycznych, w tym stomatologicznych w podstawowym zakresie. Bezpłatne świadczenia stomatologiczne określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1199). Pokrycie kosztów ponadstandardowego leczenia stomatologicznego nie należy natomiast do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Jeżeli istnieje możliwość leczenia stomatologicznego w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, to istnieją podstawy do uznania, że żądana pomoc wykracza poza zakres niezbędnych potrzeb bytowych. Ponadto G. M. nie udokumentowała, że występuje konieczność przeprowadzenia odpłatnego leczenia stomatologicznego.

W odniesieniu do wniosku o pomoc finansową na zakup odzieży na jesień w wysokości [...] zł (na zakup płaszcza, spodni, bluzy i bielizny) Kolegium zgodziło się z Prezydentem, że z posiadanego stałego dochodu G. M. może zaspokoić potrzebę zakupu odzieży we własnym zakresie, gospodarując racjonalnie posiadanym dochodem i sukcesywnie dokonując zakupu. Podobnie organ odwoławczy ocenił żądanie pokrycia zakupu kuchenki z dwiema butlami gazowymi. Zaznaczył przy tym, że kuchenki – takie jak chciałaby zakupić G. M. – są dostępne już za [...] zł.

Co do potrzeby przyznania środków finansowych w wysokości [...] zł na pokrycie kosztów sądowych organ odwoławczy zgodził się z Prezydentem, że zgłoszona prośba nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej. To samo dotyczy żądania przyznania środków w wysokości [...] złotych na pokrycie doznanych strat ze strony organu oraz w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy i upokorzenia ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

W skardze G. M. wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wskazała, że naruszono prawo materialne – przepisy z zakresu pomocy społecznej, i to przez niewłaściwe zastosowanie jaki i błędną wykładnię. Zaznaczyła ona, że zaskarżoną decyzją Kolegium po raz kolejny rozpatrzyło jej sprawę bez wnikliwej analizy z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Niniejsza sprawa dotyczy rozstrzygnięcia, w granicach którego G. M. odmówiono przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego (celowego specjalnego, celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku) na leki i leczenie (rehabilitacja [...] zł, leczenie stomatologiczne [...] zł), ubrania na jesień w wysokości [...] zł, kuchenkę gazową wraz z dwiema butlami gazowymi w wysokości [...] zł, środki na pokrycie kosztów sądowych w wysokości [...] zł oraz zadośćuczynienie w wysokości [...] zł.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358, rozporządzenie to obowiązywało do końca 2021 r. – uw. Sądu), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł.

Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo wskazały, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w sierpniu 2021 r. przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Z ustaleń organów wynika, że świadczenie emerytalne skarżącej wynosiło kwotę [...]zł, co znajduje potwierdzenie w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (k. 3 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w sytuacji braku podstaw – ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego – do przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s zasadnie również oceniły, czy okoliczności sprawy uzasadniają rozważenie potrzeb skarżącej w kategoriach specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, o których mowa w art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2).

Sąd wyjaśnia, że przepis ten w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. Szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu przywołanego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). O tym, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy.

Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Zdaniem Sądu decyzja odmawiająca przyznania skarżącej pomocy finansowej na pokrycie kosztów leków i leczenia (rehabilitacja [...] zł, leczenie stomatologiczne [...] zł), ubrań na jesień w wysokości [...] zł oraz kuchenki gazowej wraz z dwiema butlami gazowymi w wysokości [...] zł nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia.

Wskazywana przez skarżącą sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może zostać zakwalifikowano jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Jakkolwiek charakter zgłaszanych potrzeb w postaci zakupu leków, dofinansowania leczenia oraz rehabilitacji oraz zakupu ubrań i kuchenki gazowej związany jest z zaspokojeniem potrzeb bytowych skarżącej, niemniej sytuacja skarżącej jest w swoisty sposób stabilna, albowiem skarżąca pobiera emeryturę oraz od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje.

W tym miejscu należy też podkreślić, że nie jest tak, że organ w ogóle lekceważy potrzeby skarżącej. Jak zaznaczono w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, decyzjami z dnia [...] września 2021 r., [...], [...], oraz [...] uwzględniono wniosek skarżącej co do części potrzeb wyspecyfikowanych we wniosku z dnia [...] września 2021 r. Zgodnie z planem pomocy sformułowanym na podstawie wywiadu środowiskowego (k. 9 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) przyznano G. M. zasiłek celowy na żywność odpowiednio po [...] zł miesięcznie na miesiące październik, listopad i grudzień 2021 r. (k. 16-21 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Ponadto kolejną decyzją z dnia [...] września 2021 r., [...] przyznano (także stosownie do planu pomocy) zasiłek celowy specjalny na pokrycie kosztów ogrzewania za wrzesień 2021 r. w wysokości [...] zł (k. 22 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pokreślenia wymaga, że przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Tym niemniej, jak słusznie zauważyły organy rozstrzygające w sprawie, skarżąca ma możliwość zaspokojenia swoich potrzeb.

Gdy chodzi o konkretne potrzeby wyspecyfikowane we wniosku o pomoc celową z dnia [...] września 2021 r., to wskazać należy, że dopuszczalna była odmowa udzielenia pomocy na zakup leków. Wprawdzie G. M. powoływała się na numery recept, jednakże odmówiła przedstawienia wyceny leków jak też w odniesieniu do zgłoszonej potrzeby w zakresie leków bez recepty nie umotywowała potrzeby medycznej ich przyjmowania. Najważniejsze jest jednak to, że zakup leków w rozważanym mógłby być rozważany w kategoriach specjalnego zasiłku celowego, gdy tymczasem okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć, iż pokrycie wskazanej potrzeby jawi się jako szczególnie uzasadniony przypadek. Skarżąca żadnych okoliczności, które podpadałyby pod art. 41 u.p.s., nie przedstawiła. Niezależnie od tego Sąd jeszcze raz zaznacza, że G. M. korzysta z świadczenia emerytalnego oraz regularnie otrzymuje wsparcie chociażby na żywność, co "zwalnia" część jej budżetu i pozwala zarezerwować go właśnie na takie potrzeby jak leki.

Odnosząc się do odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na rehabilitację Sąd wskazuje, że stanowisko organów w tym zakresie należało również uznać za prawidłowe. Słusznie wskazano, że skarżąca może realizować te potrzeby w ramach bezpłatnych świadczeń z Narodowego Funduszu Zdrowia, ponieważ znajdują się one w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. W związku z tym, jeżeli skarżąca okaże ważne skierowanie lekarskie, będzie mogła skorzystać z zabiegów rehabilitacyjnych bez ponoszenia dodatkowych opłat. Podobnie ocenić należy żądanie sfinansowania leczenia stomatologicznego, które także w podstawowym zakresie finansowane jest z środków Narodowego Funduszu Zdrowia. W przypadku osoby ubezpieczonej zdrowotnie odpłatne leczenie stomatologiczne trudno więc uznać za niezbędną potrzebę bytową, a już na pewno leczenia takiego nie można automatycznie przypisywać do kategorii "szczególnie uzasadnionego przypadku" pomocy celowej (art. 41 u.p.s.).

W kwestii środków finansowych na zakup odzieży w łącznej wysokości [...] zł Prezydent zasadnie wskazał, że sukcesywnie zakupując odzież oraz gospodarując racjonalnie posiadanym dochodem skarżąca jest w stanie zaspokoić własnymi możliwościami wskazaną potrzebę. Zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie stałego źródła utrzymania i bezwarunkowego zaspokajania wszystkich żądań wnioskodawców. Tak też należy ocenić zgłoszoną potrzebę zakupu kuchenki za kwotę [...]zł.

Uzupełniająco w tym zakresie Sąd uznał za zasadne przywołanie trafnej argumentacji Prezydenta, że skarżąca nie wykorzystuje wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przedstawione w decyzjach, że samotne utrzymywanie dużego domu nakazuje rozważyć możliwość jego wynajęcia lub sprzedaży i w to miejsce zakupu odpowiedniego dla skarżącej lokalu mieszkalnego. Kontrastując fakt dysponowania przez skarżącą znacznym majątkiem w postaci posiadanej nieruchomości z celami instytucji pomocy społecznej, Sąd uznaje za konieczne wskazanie, że nie można za uzasadnione społecznie i prawnie dopuszczalne uznać przejęcia przez państwo na siebie wszystkich kosztów utrzymania skarżącej, w szczególności w sytuacji, gdy skarżąca może podjąć działania, które mogą poprawić jej sytuację życiową i majątkową. Zadaniem pomocy społecznej, jako subsydiarnej działalności państwa oraz samorządu, nie jest bowiem sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu.

O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może przy tym świadczyć to, że w przekonaniu skarżącej jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy administracji. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą, wyznaczoną przez ustawę, jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. Sąd nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją publiczną. Oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji, w świetle okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, Sąd brał pod uwagę, że skarżąca jest osobą posiadającą niewielki, lecz stały dochód, jak i to, że otrzymuje, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby.

Jako zupełnie bezzasadne Sąd uznał żądania G. M. dotyczące pokrycia kosztów sądowych w kwocie [...]zł oraz przyznania jej zadośćuczynienia w wysokości [...] zł. Są to żądania w sposób jaskrawy i bezdyskusyjny wykraczający poza zakres niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu przepisów zasiłkowych.

Reasumując, Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów i posiadanego majątku nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji. Stanowisko organów co do tego, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", zostało odpowiednio umotywowane. Decyzja odmowna została należycie uzasadniona i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się przy tym jakichkolwiek uchybień w przeprowadzonym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), oddalił skargę.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] lutego 2022 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.).