Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 517/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1,
journal: Dz.U. 2007 nr 112 poz 769
law: Ustawa z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw.
article: par. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 69 poz 770
law: Rozporządzenie MInistra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji  egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi T. G. na czynność Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu komorniczego przy Krajowej Radzie Komorniczej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego przeprowadzonego w dniach [...] marca i [...] kwietnia 2010 r. 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Krajowej Rady Komorniczej na rzecz T. G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. T. G. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca"), reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu komorniczego przy Krajowej Radzie Komorniczej wydaną w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego przeprowadzonego w dniach [...] marca i [...] kwietnia 2010 r.

Do podjęcia zaskarżonej czynności Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu komorniczego doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] października 2007 r. skarżący T. G. rozpoczął odbywanie aplikacji komorniczej.

Z protokołu nr [...] z egzaminu komorniczego, sporządzonego przez Komisję Egzaminacyjną przy Krajowej Radzie Komorniczej w W., powołaną na podstawie zarządzenia nr [...] Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 2010 r. w sprawie powołania Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu komorniczego - wynika, że w dniu [...] marca 2010 r. skarżący przystąpił do części pisemnej poprawkowego egzaminu komorniczego, z której otrzymał ocenę pozytywną (dobry plus) i został tym samym dopuszczony do ustanego egzaminu poprawkowego, który odbył się w dniu [...] kwietnia 2010 r. W części ustnej z trzech działów otrzymał on oceny: niedostateczny, dostateczny i dostateczny minus. Komisja wystawiła ocenę łączną z poprawkowego egzaminu komorniczego - niedostateczną.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżący T. G., działając za pośrednictwem Komisji Egzaminacyjnej przy Krajowej Radzie Komorniczej w W. - złożył do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od ustalonego przez Komisję Egzaminacyjną wyniku egzaminu komorniczego.

W odwołaniu skarżący wniósł o weryfikację wyniku egzaminu komorniczego na jego korzyść - poprzez jego porównanie z wynikami osób egzaminowanych przez drugą komisję egzaminacyjną w dniach od [...] listopada 2009 r. do [...] grudnia 2009r., które pomimo niezaliczenia jednej z cząstkowych części egzaminu ustnego uzyskały ocenę pozytywną. W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie, że zdał egzamin komorniczy z oceną pozytywną, a także o wydanie decyzji, która umożliwi Komisji Egzaminacyjnej wystawienie świadectwa o ukończeniu egzaminu komorniczego w wynikiem pozytywnym.

W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, że kryteria oceny zastosowane przez Komisję Egzaminacyjną były dowolne i nie znajdowały odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawa. Skarżący wskazał ponadto, że Komisja Egzaminacyjna przyjęła, że wynik negatywny egzaminu komorniczego otrzymuje osoba, która uzyskała ocenę negatywną z jednej z części cząstkowych egzaminu. Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej, osoba, która nie zdała jednej z cząstkowych części egzaminu, tj. prawa cywilnego nie może zostać asesorem komorniczym. W tej sytuacji, skarżący zarzucił, że nie ma żadnego aktu prawnego, który potwierdzałby zaprezentowane przez Komisję Egzaminacyjną stanowisko. Skarżący uznał, że zarówno ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 1997 r. Nr 133, poz. 882 ze zm.), sprzed nowelizacji z 2007 r., a także rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków (Dz. U. z 1999 r. Nr 69.poz. 770), w ogóle nie wskazują tego typu procedury oceniania egzaminu ustnego. Skarżący zaznaczył ponadto, że zupełnie odmienne stanowisko prezentowała druga z Komisji Egzaminacyjnych powołanych przez Ministra Sprawiedliwości do przeprowadzenia egzaminu komorniczego od dnia [...] listopada 2009 roku, która mimo uzyskania przez osobę egzaminowaną oceny negatywnej z jednej z części cząstkowych egzaminu ustnego, protokolarnie stwierdzała, że osoba taka uzyskała z egzaminu komorniczego ocenę pozytywną. Skarżący zauważył, że oba egzaminy bazowały na tych samych przepisach, a różnice interpretacyjne zależne były od indywidualnych poglądów członków komisji egzaminacyjnej.

Mając na względzie powyższe skarżący stwierdził, że niedopuszczalne jest, by w państwie prawa komisja egzaminacyjna zupełnie dowolnie interpretowała zasady wystawiania ocen, gdyż - zdaniem skarżącego - godzi to w zasadę swobodnego wyboru i wykonywania zawodu, zasadę praworządności oraz zasadę równości wobec prawa.

Skarżący wskazał, iż po dokonaniu analizy porównawczej ocen cząstkowych skarżącego i osób, które zdawały egzamin komorniczy w dniach: [...] listopada 2009 r. i [...] grudnia 2009 r. przed Komisją Egzaminacyjną (w drugim składzie egzaminujących) wynika, że kryteria wystawienia oceny końcowej z egzaminu komorniczego nie były tożsame.

Powyższe, zdaniem skarżącego, uzasadnia potrzebę weryfikacji jego oceny z egzaminu. Skarżący uznał bowiem, że niedopuszczalna jest w państwie prawa dowolność interpretacji zasad wystawiania ocen, albowiem godzi to w przywołane powyżej zasady swobodnego wyboru i wykonywania zawodu, praworządności a także zasadę równości wobec prawa, wynikającą z art. 32 Konstytucji RP.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: "k.p.a."), stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącego T. G. od decyzji Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu komorniczego przeprowadzonego w dniach [...] marca 2010 r. i [...] kwietnia 2010 r.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia Minister Sprawiedliwości stwierdził, że ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769), zmienione zostały przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), dotyczące m.in. aplikacji komorniczej oraz egzaminu komorniczego. Minister wskazał, że zgodnie z przepisem art. 12 ust. 1 cyt ustawy z dnia 24 maja 2007 r. ustawodawca przyjął, że do aplikacji komorniczej rozpoczętej przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 2008 r. - stosuje się przepisy dotychczasowe. Minister wyjaśnił, że skarżący rozpoczął odbywanie dwuletniej aplikacji komorniczej w dniu [...] października 2007 r., tj. przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, wobec czego - według organu - stosuje się do oceny jego sytuacji wskazany przepis art. 12 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej z dnia 24 maja 2007 r. Minister stwierdził, że zasady przeprowadzenia egzaminu komorniczego dla tej grupy aplikantów komorniczych regulują przepisy art. 31 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ww. ustawą oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków. Minister wyjaśnił, że zgodnie z § 7 cyt. rozporządzenia, zadaniem Komisji Egzaminacyjnej jest przeprowadzenie egzaminu oraz sporządzenie dla każdego egzaminowanego protokołu egzaminu zawierającego m. in. ogólny wynik egzaminu, a w przypadku jego złożenia z wynikiem pozytywnym - wydanie zaświadczenia potwierdzającego zdanie egzaminu (§ 8 rozporządzenia).

Reasumując powyższe Minister Sprawiedliwości doszedł do przekonania, że zarówno w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej cyt. ustawą z dnia 24 maja 2007 r., jak i w cyt. rozporządzeniu brak jest przepisu o możliwości odwołania się od wyniku egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Minister uznał ponadto, iż żaden przepis nie nadał w tym zakresie Ministrowi Sprawiedliwości kompetencji do rozpoznawania odwołań w tym przedmiocie, co w konsekwencji powoduje, że odwołanie skarżącego jest niedopuszczalne.

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. skarżący T. G., reprezentowany przez adwokata - działając za pośrednictwem Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzania egzaminu komorniczego z siedzibą przy Krajowej Radzie Komorniczej w W.- wniósł skargę na czynność Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu komorniczego ustalającej wynik egzaminu komorniczego przeprowadzonego w dniach [...] marca i [...] kwietnia 2010 r.

Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonych czynności ustalających negatywny wynik egzaminu komorniczego wobec skarżącego i uznanie, że zdał on ten egzamin z wynikiem pozytywnym.

Ponadto skarżący wniósł o:

1) zażądanie od Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu komorniczego z siedzibą przy Krajowej Radzie Komorniczej w W. kompletnej dokumentacji egzaminów przeprowadzonych w dniach od [...] listopada 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. oraz [...] marca 2010 r. i [...] kwietnia 2010 r., a także o przeprowadzenie z tych dokumentów dowodu na okoliczność nieprawidłowego przebiegu egzaminów komorniczych oraz sposobu załatwienia wezwania do usunięcia naruszeń prawa;

2) zażądanie od Ministra Sprawiedliwości akt sprawy o sygnaturze [...] i przeprowadzenia z nich dowodu na okoliczność sposobu załatwienia wezwania do usunięcia naruszeń prawa.

Zaskarżonej czynności Komisji Egzaminacyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym:

1) naruszenie przepisów art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP - przez zastosowanie przez Komisję Egzaminacyjną w trakcie wskazanych egzaminów komorniczych wobec tych samych aplikantów różnych kryteriów wystawiania ocen końcowych z egzaminu komorniczego;

2) naruszenie przepisu art. 9 k.p.a. - przez zaniechanie należytego i wyczerpującego poinformowania strony skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, a także poprzez zaniechanie udzielenia stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, w szczególności o możliwości zwrócenia się do organu ze stosownym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, a następnie wniesienia skargi do WSA;

3) naruszenie przepisów § 1 ust. 4 oraz § 7 i 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków w zw. z art. 14 k.p.a. - przez zaniechanie udostępnienia skarżącemu uchwały w sprawie wyniku egzaminu komorniczego i protokołu z tego egzaminu.

W uzasadnieniu złożonej skargi strona skarżąca podkreśliła, że Komisja Egzaminacyjna, przed którą skarżący zdawał egzamin w dniu [...] kwietnia 2009 r. przyjęła, że końcowy wynik negatywny z egzaminu otrzymuje osoba, która uzyskała cząstkową ocenę negatywną z jednej z części egzaminu ustnego (w jego przypadku z prawa cywilnego). Zdaniem skarżącego, o braku jasnych kryteriów oceniania w trakcie egzaminu komorniczego świadczy chociażby fakt, że jedna z komisji egzaminacyjnych wyznaczona do przeprowadzenia egzaminu komorniczego (w dniach od [...] listopada 2009 r. do [...] grudnia 2009 r.) uznała, że ocena niedostateczna z jednej części egzaminu nie powoduje automatycznie niezaliczenia przez zdającego całego egzaminu komorniczego. Skarżący wskazał, że Komisja ta wyciągała średnią arytmetyczną z wszystkich ocen otrzymanych przez danego zdającego i na tej podstawie ustalała końcowy wynik jego egzaminu komorniczego.

Strona skarżąca wskazała ponadto, że oba egzaminy, a więc zarówno te przeprowadzone w listopadzie i grudniu 2009 r., jak i egzamin poprawkowy, w którym uczestniczył skarżący w dniu [...] kwietnia 2010 r., bazowały na tych samych przepisach (tj. przepisach cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r.), które w ogóle nie wskazywały tego typu procedury oceniania egzaminu ustnego.

W ocenie skarżącego, stosowanie różnych kryteriów wystawiania oceny końcowej przez Komisje Egzaminacyjne powołane przez Ministra Sprawiedliwości, przyjmujące egzaminy komornicze w tym samym czasie od aplikantów z tej samej aplikacji, narusza nie tylko art. 7 i art. 8 k.p.a., lecz również konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Strona skarżąca wskazała w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 608/07 (LEX nr 486362), w którym NSA stwierdził, że z konstytucyjnej zasady równości wynika, że wszyscy adresaci norm prawnych, charakteryzujący się daną cechą wspólną, powinni być traktowani według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących, zaś wszelkie zróżnicowanie traktowania musi być oparte na uznanych kryteriach, których zasadność doboru podlega każdorazowej ocenie, między innymi z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej.

Skarżący zauważył ponadto, że został on jedynie ustnie poinformowany przez Komisję Egzaminacyjną o negatywnym wyniku egzaminu. Skarżący podniósł, iż nie udostępniono mu zarówno uchwały dotyczącej końcowego wyniku, jak i protokołu z tego egzaminu. Wobec powyższego skarżący uznał zatem, iż Komisja Egzaminacyjna dopuściła się naruszenia przepisów § 1 ust. 4 oraz § 7 i § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków w zw. z art. 14 k.p.a.

Skarżący podkreślił także, że nie udzielono mu informacji o drodze odwoławczej określonej w przepisach art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a. Skarżący wyjaśnił, że - pomimo braku pouczenia - złożył jednakże jednobrzmiące pisma (zatytułowane jako "odwołanie") zarówno do Komisji Egzaminacyjnej, jak i Ministra Sprawiedliwości, w których wezwał do usunięcia naruszenia prawa w trakcie egzaminu.

Skarżący zarzucił jednocześnie, że w wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Sprawiedliwości wydał w dniu [...] maja 2010 r. postanowienie, w którym nie udzielił stronie skarżącej żadnych informacji dotyczących możliwości skorzystania z procedury odwoławczej określonej w art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego, wobec milczenia Komisji Egzaminacyjnej, miał on pełne prawo do potraktowania z ostrożności procesowej przedmiotowego postanowienia Ministra Sprawiedliwości jako zajęcie stanowiska przez organ, w rozumieniu art. 53 § 2 p.p.s.a.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazał, że ustalenie wyniku egzaminu komorniczego jest decyzją administracyjną, bowiem określa prawa i obowiązki jej adresata. Podkreślił także, że w doktrynie na tle znowelizowanej w dniu 27 maja 2007 r. ustawy o komornikach przyjmuje się, że do postępowania przed komisjami egzaminacyjnymi i Ministrem Sprawiedliwości, jako organem wyższego rzędu (organem II instancji), mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z modyfikacjami przewidzianymi w ustawie (skarżący powołał się na stanowisko zarówno M. Stahla /w:/ Zakres stosowania kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, Przegląd Prawa Egzekucyjnego z 2007, nr 10-11, s. 24, jak również A. Marciniaka /w:/ Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Komentarz, Warszawa 2009, s. 107). Skarżący zauważył, że powołane poglądy nauki są aktualne także na gruncie przedmiotowej sprawy.

Skarżący powołał się ponadto na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 4/96, (ONSA z 1997 nr 2, poz. 44), w której NSA wyraził pogląd, że w sytuacji, gdy ustawa nie przewiduje środków odwoławczych, należy przed wniesieniem skargi do sądu zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący nadmienił ponadto, że w orzecznictwie wskazuje się także, iż "stwierdzenie, że egzamin nie został zaliczony, stanowi również jak się wydaje czynność administracyjną, która ma jednak istotny wpływ na prawa strony (lekarza), bo nie dochodzi do nabycia przez nią praw do specjalizacji. Przyjęcie, w zaskarżonym postanowieniu, iż taka czynność nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego wobec braku kognicji tego sądu, pozbawia stronę konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, i jako takie nie może być potraktowane jako uprawnione" (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. II OSK 1638/07, LEX nr 522623).

Skarżący wskazał ponadto na wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 450/08, w którym NSA stwierdził, że "umieszczenie (bądź nie) na liście aplikantów, a następnie mianowanie aplikantem sądowym (bądź nie), dotyczy stwierdzenia uprawnienia, po spełnieniu określonych warunków, wynikającego z przepisów prawa. Zakończenie zatem procesu kwalifikacyjnego jest czynnością, która wprawdzie nie ma charakteru decyzji lub postanowienia, ale jest podejmowane w sprawach indywidualnych, ma charakter publicznoprawny i dotyczy uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych. Taka czynność (akt) podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., po wyczerpaniu trybu z ort. 52 § 3 tej ustawy" (LEX nr 505956).

Reasumując, skarżący uznał, że nie ulega wątpliwości, iż Komisja Egzaminacyjna ustala wynik egzaminu komorniczego w formie uchwały (zob. § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków), która ma charakter zbliżony do decyzji administracyjnej.

W związku z powyższym skarżący stwierdził, że w postępowaniu ustalającym wynik egzaminu komorniczego stosuje się ogólne zasady określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym naruszone przez Komisję Egzaminacyjną zasady: praworządności (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), obowiązku udzielania przez organ informacji faktycznej i prawnej stronie postępowania (art. 9 k.p.a.), a także pisemności (art. 14 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Komornicza wniosła o jej oddalenie.

W uzasadnieniu Krajowa Rada Komornicza, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej - stwierdziła na wstępie, że pomimo zmiany stanu prawnego odnoszącego się do zasad odbywania aplikacji komorniczej i zasad przeprowadzania egzaminu komorniczego, dokonanego ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw, wobec skarżącego winny mieć zastosowanie przepisy dotychczasowe. Krajowa Rada Komornicza podniosła, że z treści § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. wynika jednoznacznie, że warunkiem pozytywnego zaliczenia części ustnej egzaminu komorniczego jest wykazanie się przez zdającego znajomością obu kategorii wskazanych przepisów, tj. zarówno przepisów o ustroju sądów powszechnych oraz innych organów ochrony prawnej, jak i przepisów o egzekucji sądowej oraz innych przepisów, których stosowanie należy do czynności komornika. Krajowa Rada Komornicza w konsekwencji stwierdziła, że nie sposób przyjąć interpretacji, iż dla możliwości uzyskania pozytywnej oceny z całego egzaminu wystarczające jest uzyskanie pozytywnych ocen z niektórych tylko dziedzin prawa. Tym samym, w ocenie Krajowej Rady Komorniczej, negatywna ocena z jednego z przedmiotów objętych egzaminem, skutkować winna negatywną oceną z całego egzaminu komorniczego. Krajowa Rada Komornicza stwierdziła ponadto, że nawet jednak, gdyby przyjąć zasadność ustalania średniej arytmetycznej z poszczególnych przedmiotów, jak tego chce skarżący, to i tak brak jest podstaw do przyjęcia, że uzyskane przez skarżącego oceny z części ustnej (ocena niedostateczna, dostateczna i dostateczna minus) - dają podstawę do ustalenia łącznie pozytywnej oceny. Krajowa Rada Komornicza stwierdziła bowiem, że średnia z tych ocen wynosi co najwyżej 2,66. Oceny takiej nie sposób zaś uznać za pozytywną. Krajowa Rada Komornicza stwierdziła ponadto, że bez znaczenia dla ustalenia prawidłowości przebiegu spornego egzaminu komorniczego w stosunku do skarżącego T. G. jest sposób ustalania wyników w stosunku do innych zdających egzamin. Według Krajowej Rady Komorniczej, ewentualne błędne ustalenie wyników egzaminu w odniesieniu do innych zdających, nie może przesądzać o konieczności, czy też możliwości stosowania również w odniesieniu do skarżącego błędnych procedur.

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1653/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. G., uznając, iż w sprawie niniejszej nie został wyczerpany tryb wskazany przez ustawodawcę w przepisie art. 52 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu postanowienia WSA w Warszawie stwierdził ponadto, że czynności Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu komorniczego są czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem czynności w tym zakresie są zaskarżalne w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. Sąd uznał jednocześnie, że wskazane w skardze odwołanie z dnia [...] kwietnia 2010 r., które zostało wniesione przez skarżącego do Ministra Sprawiedliwości, nie może zostać potraktowane jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nie zostało ono bowiem skierowane do właściwego organu, jakim jest Komisja Egzaminacyjna. W konsekwencji Sąd uznał, że skarżący nie dopełnił właściwie obowiązku wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jako przesłanki warunkującej skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego.

W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę skarżącą od powyższego postanowienia Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 879/11, uchylił zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko WSA w Warszawie, że czynność Komisji Egzaminacyjnej ustalająca wynik egzaminu komorniczego podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Natomiast za wadliwy NSA uznał pogląd Sądu pierwszej instancji o zaistnieniu podstaw do odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa bowiem, że zarzucając skarżącemu niewyczerpanie trybu określonego w art. 52 § 3 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji pominął, że ani Komisja Egzaminacyjna, do której skarżący złożył pismo nazwane "odwołanie", ani też Minister Sprawiedliwości, do którego również strona złożyła wspomniane pismo, nie pouczyli skarżącego o właściwym trybie postępowania. NSA stwierdziła, że Komisja Egzaminacyjna przekazała odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, który stwierdził jego niedopuszczalność. Nie pouczono jednak skarżącego, że zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. przysługuje mu prawo wezwania na piśmie organu do usunięcia naruszenia prawa, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zarzucił, że jeżeli w sprawie właściwy był inny tryb postępowania, niż uznał to skarżący, to powinien on być o tym pouczony. W konsekwencji, NSA uwzględniając, że skarżący nie został prawidłowo pouczony o przysługującym mu środku odwoławczym - uznał, że pismo nazwane "odwołaniem" wyczerpało tryb "wezwania do usunięcia naruszenia prawa". NSA podkreślił przy tym, że pismo to, chociaż skierowane do Ministra Sprawiedliwości, to zostało także wniesione do Komisji Egzaminacyjnej. Zdaniem NSA, w przypadku wątpliwości co do intencji strony, Komisja Egzaminacyjna powinna zażądać stosownych wyjaśnień. NSA zauważył przy tym, że w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, którym zgodnie z art. 2 Konstytucji RP jest Rzeczpospolita Polska, konieczne jest wykładanie i stosowanie przepisów regulujących postępowanie sądowe w sposób zapewniający realizację zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, a także art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności).

Mając na względzie powyższe NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie odrzucił skargę z powodu niewyczerpania trybu określonego w art. 52 § 3 p.p.s.a.

Rozpatrując sprawę ponownie, WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1540/11, odrzucił skargę, jako wniesioną po upływie ustawowego terminu.

W uzasadnieniu orzeczenia WSA w Warszawie do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. konieczne jest zachowanie 30-dniowego terminu od dnia doręczenia stronie odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w przypadku, gdy organ takiej odpowiedzi nie udzielił, skargę należy wnieść w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd pierwszej instancji przyjął, że wezwanie zostało wniesione z datą wpływu do Krajowej Rady Komorniczej, tj. [...] kwietnia 2010 r. W konsekwencji WSA stanął na stanowisku, że liczony od tej daty termin 60 dni do wniesienia skargi do sądu upływał z dniem [...] czerwca 2010 r., a więc skoro skarga została nadana w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu [...] lipca 2010 r. (data stempla pocztowego), to należy przyjąć, że skargę wniesiono z naruszeniem terminu do jej wniesienia.

W wyniku rozpatrzenia wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 30/12, uchylił w/w postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1540/11.

NSA w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że zarzucając skarżącemu uchybienie terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji pominął fakt, że ani Komisja Egzaminacyjna, do której skarżący złożył pismo nazwane "odwołaniem", ani też Minister Sprawiedliwości, do którego również złożono wspomniane pismo, nie pouczyli prawidłowo skarżącego o właściwym trybie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. NSA uznał, że stawiany przez skarżącego zarzut naruszenia prawa procesowego jest uzasadniony. Mając na uwadze, że skarżący nie został prawidłowo pouczony o przysługującym mu środku odwoławczym, NSA uznał, że pismo nazwane "postanowieniem" wyczerpało tryb "odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia prawa". W tym stanie rzeczy, skoro wymienione pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 czerwca 2010 r., to NSA uznał, że termin do wniesienia skargi, stosownie do treści art. 53 § 2 p.p.s.a. - upływał z końcem trzydziestego dnia liczonym od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi na wezwanie. Ze względu na fakt, że był to dzień ustawowo wolny od pracy (niedziela) zgodnie z treścią art. 83 § 2 p.p.s.a. ostateczny termin wniesienia skargi upływał z końcem dnia następnego tj. z dniem [...] lipca 2010 r. Zatem skarga wniesiona przez skarżącego w ostatnim dniu terminu została wniesiona z jego zachowaniem.

W konsekwencji, NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie odrzucił skargę z powodu uchybienia terminowi określonemu w art. 53 § 2 p.p.s.a.

We wniesionym do Sądu piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżący przedstawił swoje stanowisko, doprecyzowując i uzupełniając wnioski dowodowe zawarte w skardze.

Skarżący wniósł o:

1) zobowiązanie Krajowej Rady Komorniczej do nadesłania listy osób zdających egzamin w dniach od [...] listopada 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. przed Komisją Egzaminacyjną w składzie: Przewodniczący K. O., Członkowie: D.I., A. Ł. z, L. D., R.W.,

2) zobowiązanie Krajowej Rady Komorniczej do nadesłania protokołów egzaminacyjnych zawierających cząstkowe oceny, wszystkich osób egzaminowanych, które zdały egzamin w dniach od [...] listopada 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r., sporządzonych przez Komisję Egzaminacyjną w składzie: Przewodniczący K. O., Członkowie: D. I., A. Ł., L. D., R. W., którego obowiązek sporządzenia wynikał z § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków, względnie wskazania podmiotu, który przechowuje tą dokumentację w imieniu Krajowej Rady Komorniczej,

3) porównanie ocen osób, które zdały egzamin, z ocenami skarżącego T.G., celem stwierdzenia nierównego traktowania zdających i zmiany wyniku egzaminu.

W uzasadnieniu złożonego pisma prosesowego skarżący zarzucił, iż Komisja Egzaminacyjna (w składzie orzekającym w jego sprawie) błędnie przyjęła, że osoba, która nie zdała jednej z cząstkowych części egzaminu, tj. prawa cywilnego, nie może zostać asesorem komorniczym, pomimo, że nie ma żadnego aktu prawnego, który potwierdzałby zaprezentowane przez Komisję stanowisko. Zdaniem strony skarżącej, zarówno ustawa o komornikach sądowych i egzekucji (sprzed nowelizacji z 2007 roku), jak również rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków, w ogóle nie wskazują tego typu procedury oceniania egzaminu ustnego. Skarżący ponownie zauważył, że zupełnie odmienne stanowisko prezentowała druga z komisji egzaminacyjnych występująca w innym składzie, która przeprowadzając przedmiotowy egzamin komorniczy od dnia [...] listopada 2009 r., wyrażała pogląd, że mimo uzyskania przez osoby egzaminowane oceny negatywnej z jednej z części cząstkowych egzaminu ustnego, protokolarnie stwierdzała, iż osoba taka uzyskała z egzaminu komorniczego łączną ocenę pozytywną. Skarżący ponownie podkreślił, że oba egzaminy bazowały na tych samych przepisach, a różnice interpretacyjne zależne były wyłącznie od indywidualnych poglądów członków obu komisji egzaminacyjnej. W tej sytuacji skarżący powtórzył swój zarzut, iż niedopuszczalne jest, aby komisje egzaminacyjne zupełnie dowolnie interpretowały zasady wystawiania ocen, gdyż godzi to w zasadę swobodnego wyboru i wykonywania zawodu, zasadę praworządności oraz zasadę równości wobec prawa. Skarżący wskazał, że pomimo uzyskania ocen nie gorszych, niż niektóre osoby egzaminowane w pierwszym terminie, tj. w dniach od [...] listopada 2000 r. do dnia [...] grudnia 2009 r., Komisja Egzaminacyjna w jego przypadku wystawiła niedostateczną ocenę końcową, która uniemożliwiła skarżącemu dalsze wykonywanie zawodu asesora w przeciwieństwie do kolegów i koleżanek, którzy zdawali w innych terminach przed inną komisją. Zdaniem skarżącego, nierówne traktowanie zdających stanowi złamaniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, wynikającej z przepisu art. 32 Konstytucji RP.

Skarżący podkreślił, że ustawodawca do części ustnej egzaminu nie zastosował rygoru, który zastosował do części pisemnej egzaminu. Mianowicie, w przypadku uzyskania oceny negatywnej z egzaminu pisemnego, nie ulega wątpliwości, że wynik końcowy egzaminu uważa się za niedostateczny. Jednakże rygor ten nie odnosi się do części ustnej egzaminu, gdyż ustawodawca nie ponowił przedmiotowego zapisu w odniesieniu do egzaminu ustnego. Zatem, według strony skarżącej, zdający, który uzyskałby ocenę bardzo dobrą z części pisemnej może uzyskać ocenę niedostateczną z części ustnej, a mimo wszystko egzamin komorniczy zakończy z ogólnym wynikiem pozytywnym (§ 7 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości).

Skarżący zauważył, że przystępując do egzaminu poprawkowego był przekonany, że uzyskanie jednej oceny negatywnej w ramach egzaminu ustnego nie niweczy możliwości uzyskania pozytywnej oceny końcowej z egzaminu komorniczego. Jednocześnie skarżący stanowczo podkreślił, że niedopuszczalne jest, aby osoby zdające egzamin poprawkowy były oceniane według różnych kryteriów, pomimo obowiązywania takich samych praw dla wszystkich zdających.

W ocenie skarżącego, kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest porównanie protokołów komisji egzaminacyjnej przeprowadzającej egzamin w listopadzie i grudniu 2009 r., która to Komisja Egzaminacyjna wystawiała końcową ocenę pozytywną pomimo uzyskania przez zdającego negatywnej oceny cząstkowej z części ustnej egzaminu z protokołami z egzaminu końcowego sporządzonym w czasie egzaminu, do którego podchodził skarżący i uzyskał ocenę negatywną. Zdaniem skarżącego, osoby egzaminowane przez dwie różne komisje nie były traktowane na równi, pomimo obowiązywania tych samych przepisów.

Konkludując, skarżący stanowczo stwierdził, że w dniu egzaminu wykazał się szczegółową wiedzą dotyczącą zagadnień związanych z egzekucją sądową i przepisami, których stosowanie należy do czynności komornika. Z uwagi na powyższe skarżący stwierdził, że został niesprawiedliwie oceniony i skrzywdzony negatywną oceną wystawioną mu przez Komisję Egzaminacyjną.

Biorąc pod uwagę przedstawione uchybienia w sposobie oceniania przez dwie powołane do tego komisje egzaminacyjne, skarżący wniósł o analizę protokołów sporządzonych przez obie Komisje Egzaminacyjne.

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącego, podtrzymując dotychczasowe zarzuty skargi, poparł wnioski dowodowe wskazane w skardze oraz piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2012 r.

Obecny na rozprawie pełnomocnik Krajowej Rady Komorniczej wniósł o oddalenie zarówno wniosków dowodowych strony skarżącej, jak również o oddalenie skargi, jako niezasadnej.

W wyniku rozpatrzenia wniosków dowodowych skarżącego, WSA w Warszawie wydanym na rozprawie w dniu[...] stycznia 2013 r. postanowieniu oddalił wnioski dowodowe strony skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czynność lub inny akt z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie ich wydania.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W świetle powyższego należy stwierdzić, że analizowana pod tym kątem skarga T. G. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona czynność Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu komorniczego przy Krajowej Radzie Komorniczej wydana w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego przeprowadzonego w dniach [...] marca i [...] kwietnia 2010 r. - narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Komisji Egzaminacyjna, wydając zaskarżoną czynność, dopuściła się istotnej obrazy powołanych przez stronę skarżącą przepisów prawa materialnego, tj. przede wszystkim przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, w brzemieniu sprzed nowelizacji dokonanej na mocy ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw, a także unormowań zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków - poprzez ich niewłaściwą interpretację i w konsekwencji przyjęcie wadliwej i niemającej podstaw prawnych procedury ustalania wyników egzaminu komorniczego, w tym przede wszystkim ustalania oceny końcowej z tego egzaminu.

Ponadto, w ocenie Sądu, należy podzielić w dużym stopniu stanowisko strony skarżącej i uznać, że Komisja Egzaminacyjna, wydając sporną czynność, dopuściła się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej, a w konsekwencji powyższych uchybień - zasadniczej obrazy zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Niezależnie od powyżej wskazanych uchybień, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Komisja Egzaminacyjna, ustalając wynik egzaminu komorniczego przeprowadzonego w dniach [...] marca i [...] kwietnia 2010 r., dopuściła się ponadto innego bardzo istotnego uchybienia, które polega na braku jednoznacznego wyjaśnienia zarzutów strony skarżącej dotyczących nierównego traktowania osób zdających egzamin komorniczy przed komisjami egzaminacyjnymi powołanymi w 2010 r. przez Ministra Sprawiedliwości.

Na wstępie należy wskazać, iż przedmiotem skargi jest ustalenie wyniku egzaminu komorniczego dokonane przez Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu komorniczego przy Krajowej Radzie Komorniczej, powołanej na podstawie zarządzenia nr [...] Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie powołania Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu komorniczego.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., właściwością rzeczową sądów administracyjnych objęte są również inne, niż określone w pkt 1-3 tego przepisu, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Objęta skargą czynność Komisji Egzaminacyjnej jest w świetle powołanej ustawy czynnością, o której mowa w powołanym przepisie. Zatem orzekanie w sprawie ze skargi na tą czynność podlega kognicji sądów administracyjnych z tym, że obowiązuje tryb z art. 52 § 3 p.p.s.a.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 30/12, pismo nazwane przez organ "postanowieniem" wyczerpało tryb "odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia prawa", zatem należy uznać, że tryb z art. 52 § 3 p.p.s.a. został przez skarżącego zachowany.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu mającymi zastosowanie do spornego egzaminu składanego w 2010 r. przez skarżącego, aplikacja komornicza kończy się egzaminem komorniczym, organizowanym przez Krajową Radę Komorniczą składanym przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Ministra Sprawiedliwości (art. 31 ust. 1 ustawy). Zakres egzaminu komorniczego, tryb postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokość wynagrodzenia jej członków określone zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków, wydanym w oparciu o delegację zawartą w art. 31 ust. 4 cyt. ustawy.

Zgodnie z treścią § 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r., egzamin komorniczy przeprowadza komisja egzaminacyjna w terminie ustalonym przez Krajową Radę Komorniczą.

Dokonując analizy przepisów przedmiotowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, Sąd uznał, że w przepisach tego aktu normatywnego brak jest wskazania expressis verbis jakichkolwiek szczegółowych kryteriów, którymi winna kierować się powołana przez Ministra komisja egzaminacyjna przy ustalaniu końcowego wyniku egzaminu komorniczego.

W przepisie § 4 ust. 2 cyt. rozporządzania Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. wskazano jedynie, że do części ustnej egzaminu zostaje dopuszczony aplikant komorniczy, który złożył z wynikiem pozytywnym część pisemną egzaminu. Jeśli komisja oceniająca pracę pisemną uzna ją za niedostateczną końcowy wynik egzaminu uważa się za niedostateczny.

Zgodnie z § 4 ust. 3 analizowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, w części ustnej egzaminu aplikant komorniczy powinien wykazać: 1) znajomość prawa o ustroju sądów powszechnych oraz innych organów ochrony prawnej, z zarysem prawa konstytucyjnego, 2) szczegółową znajomość przepisów o egzekucji sądowej oraz innych przepisów, których stosowanie należy do czynności komornika.

Z kolei, jak stanowi przepis § 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia, na wynik końcowy egzaminu składają się oceny części pisemnej i ustnej egzaminu.

Z akt sprawy wynika, że skarżący z części pisemnej poprawkowego egzaminu komorniczego otrzymał ocenę pozytywną (dobry plus), więc został dopuszczony do egzaminu ustnego. Z kolei z części ustnej otrzymał oceny: niedostateczny, dostateczny i dostateczny plus.

Komisja Egzaminacyjna stwierdzając, że skarżący uzyskał negatywny końcowy wynik egzaminu w żaden sposób nie uzasadniła swojej oceny. Dopiero na etapie postępowania sądowego, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej - wskazała, że warunkiem pozytywnego wyniku egzaminu komorniczego, przeprowadzonego w dniach [...] marca 2010 r. i [...] kwietnia 2010 r., było zdanie każdej części egzaminu ustnego.

W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, należy uznać, że w dniu wydawania przez Komisję Egzaminacyjną spornej czynności polegającej na ustaleniu wyniku egzaminu komorniczego skarżącego, brak było wyraźnego unormowania, z którego jednoznacznie wynikałoby, iż negatywny wynik końcowy egzaminu komorniczego otrzymuje osoba, która uzyskała ocenę negatywną z jednej z części cząstkowych egzaminu ustnego. W konsekwencji należy stwierdzić, że kryteria oceny zastosowane przez Komisję Egzaminacyjną były dowolne i nie znajdowały odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawa.

W ocenie Sądu, strona skarżąca zasadnie wskazała w uzasadnieniu wniesionej skargi, że - wbrew stanowisku Komisji Egzaminacyjnej przy Krajowej Radzie Komorniczej - brak było aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym, którego przepisy potwierdzałyby słuszność zaprezentowanego przez Komisję Egzaminacyjną stanowiska w kwestii przyjętego kryterium oceny.

Skarżący słusznie uznał bowiem, że zarówno ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu obowiązującym w dacie spornego egzaminu, a więc sprzed nowelizacji z 2007 r., a także unormowania zawarte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków, w żaden sposób nie wskazywały, aby tego typu procedura oceniania egzaminu ustnego, jaką przyjęła Komisja Egzaminacyjna - był prawidłowy.

Zdaniem Sądu, o wadliwej wykładni norm zawartych w przepisach zarówno cyt. ustawy, jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, zastosowanej przez Komisję Egzaminacyjną, świadczy zarówno analiza poszczególnych przepisów, jak również - co nie bez znaczenia - zupełnie odmienne stanowisko zaprezentowane przez drugą z powołanych przez Ministra Sprawiedliwości Komisji Egzaminacyjnych do przeprowadzenia egzaminu komorniczego, która - jak wskazał skarżący, a czego nie zanegował organ - przyjmowała w 2010 r. wyraźnie, że mimo uzyskania przez osobę egzaminowaną oceny negatywnej z jednej z części cząstkowych egzaminu ustnego, osoba taka uzyskiwała z egzaminu komorniczego końcowy wynik (ocenę) pozytywny.

Otóż, warto przede wszystkim zauważyć, analizując wówczas obowiązujące przepisy prawa, że godnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków, na wynik końcowy egzaminu składają się oceny części pisemnej i ustnej egzaminu.

Zdaniem Sądu, z powyższego przepisu wynika, że "wynik końcowy" egzaminu komorniczego powinien być składową (stanowić odzwierciedlenie) zarówno oceny z części pisemnej, jak i ustnej egzaminu komorniczego, a więc - jak się wydaje - stanowić sumę średnich arytmetycznych ocen uzyskanych z części pisemnej i ustnej.

O prawidłowości takiego wyboru sposobu oceny wyników egzaminu komorniczego przeprowadzanego na podstawie wówczas obowiązujących przepisów, mogą również świadczyć późniejsze zmiany wprowadzone przez ustawodawcę do przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji.

Warto zauważyć bowiem, że zgodnie z obecnie obowiązującym przepisem art. 31d ust. 1 in fine cyt. ustawy, liczba punktów uzyskanych przez zdającego z egzaminu pisemnego jest średnią ocen wystawionych przez członków komisji egzaminacyjnej za poszczególne tematy. Art. 31d ust. 2 stanowi zaś, że pozytywną ocenę z części pisemnej egzaminu komorniczego otrzymuje zdający, który uzyskał co najmniej 30 punktów.

Z kolei art. 31e ust. 3 ustawy stanowi, że liczba punktów uzyskanych przez zdającego z części ustnej egzaminu komorniczego stanowi sumę średnich arytmetycznych liczby punktów przyznanych zdającemu za poszczególne pytania przez każdego z członków komisji egzaminacyjnej.

Według zaś przepisu art. 31f ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, pozytywny wynik z egzaminu komorniczego otrzymuje zdający, który uzyskał łącznie z części pisemnej i ustnej co najmniej 60 punktów.

Mając na względzie powyższe, należy zauważyć, że w świetle obecnie obowiązujących przepisów, podobnie jak wcześniej - według przepisu § 5 ust. 1 nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r. w sprawie zakresu egzaminu komorniczego, trybu postępowania komisji egzaminacyjnej i wysokości wynagrodzenia jej członków - na wynik końcowy egzaminu komorniczego składają się oceny części pisemnej i ustnej egzaminu.

W świetle powyższych ustaleń należy uznać, że Komisja Egzaminacyjna, ustalając negatywny wynik końcowy egzaminu komorniczego wyłącznie na podstawie stwierdzenia oceny negatywnej otrzymanej przez skarżącego z jednej z części egzaminu ustnego - dopuściła się istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisie art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a., oraz art. 7 Konstytucji RP.

Z zasady praworządności wynika nakaz, aby organy administracji publicznej opierały swoje decyzje administracyjne na odpowiednich przepisach prawa materialnego.

Zdaniem Sądu, z powołanej wyżej zasady wynika m.in., iż w razie wątpliwości co do rozumienia konkretnego przepisu prawa, właściwe jest stosowanie takiej jego wykładni, która najbardziej odpowiada zasadom wyrażonym w Konstytucji RP. Według Sądu, nie jest dopuszczalna taka interpretacja jakiegokolwiek przepisu prawa, która naruszałaby zagwarantowane konstytucyjnie prawa obywatelskie lub była sprzeczna z ratyfikowanymi przez Polskę aktami międzynarodowymi, a także pozostawała w sprzeczności z innymi przepisami obowiązujących ustaw. Jeżeli przepis szczególny wprowadza, dla określonych w nim sytuacji i w przewidzianych w nim warunkach, możliwość ograniczenia praw obywatela, stosowanie tego przepisu w drodze analogii do sytuacji innych, niż w nim wymienione, choćby nawet były to sytuacje zbliżone, jest niedopuszczalne (tak również R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 38 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Zdaniem Sądu, w prawie administracyjnym obowiązuje zharmonizowana z Konstytucją RP ogólna zasada, w myśl której wszelkie ograniczenia obywateli oraz podmiotów gospodarczych w zachowaniach zgodnych z ich wolą mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa. Ta podstawowa zasada działania administracji państwowej w praworządnym państwie oznacza, iż organ administracji publicznej, wydając decyzję, nie może nałożyć na obywatela (podmiot gospodarczy) obowiązku, ani odmówić mu przyznania uprawnienia lub pozbawić go takiego uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że upoważniają go do tego konkretne normy materialnego prawa administracyjnego o charakterze powszechnie obowiązującym (tak również A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 135 i powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1983 r., SA/Wr 510/83).

Niewątpliwie oczekuje się, że w państwie prawa przepisy prawa będą jasne, jednoznaczne i zrozumiałe. Jeżeli jednak tak nie jest, to niejasności i wątpliwości co do treści przepisu prawa nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 maja 1999 r., IV SA 27/97, czy też wyrok NSA z dnia 6 marca 1996 r., SA/Bk 95/95).

Zdaniem Sądu, w procesie stosowania prawa nie wolno organom administracji, w tym również organom samorządu zawodowego, wyposażonym w atrybuty władztwa publicznoprawnego (imperium), wykonać zadania kosztem naruszenia prawa, lecz należy szukać drogi jego wykonania w inny sposób, bez naruszania prawa lub spowodować zmianę przepisu prawnego poprzez zainicjowanie procesu legislacyjnego. Naruszenie bowiem praworządności wyrządza Państwu często większą szkodę, niż niewykonanie poszczególnego zadania (tak również: m.in. L. Żukowski /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 1999, s. 352).

W ocenie Sądu, Komisja Egzaminacyjna przeprowadzająca egzamin komorniczy, kierując się nawet słusznymi zasadami, nie może podejmować jednak decyzji lub innych rozstrzygnięć o charakterze publicznoprawnym decydujących o czyichś prawach lub obowiązkach, które nie znajdują jednoznacznej podstawy materialnoprawnej w aktach normatywnych o charakterze powszechnie obowiązującym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał ponadto, że rozstrzygając w niniejszej sprawie, Komisja Egzaminacyjna dopuściła się również jeszcze innego, bardzo istotnego uchybienia, które polega na braku jednoznacznego wyjaśnienia zarzutów strony skarżącej dotyczących nierównego traktowania osób zdających egzamin przed w/w komisją egzaminacyjną.

W ocenie Sądu, potrzeba wyjaśnienia wspomnianej wątpliwości skarżącego ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem - w przypadku potwierdzenia zasadności zarzutów strony skarżącej - zajść może w konsekwencji sytuacja świadcząca o ewidentnym naruszeniu przez zaskarżoną czynność organu powołanych przez stronę skarżącą przepisów zarówno ustawy zasadniczej (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), jak i Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 8 k.p.a.), poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i związanej z nią zasady równości obywateli wobec prawa oraz zasady zaufania obywateli do organów Państwa i stosowanego przez te organy prawa.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej wynikającej z zasady demokratycznego Państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, należy wyraźnie podnieść na wstępie, że istota tej zasady nie polega na subiektywnym poczuciu sprawiedliwości, albowiem w przypadku tej normy chodzi wyraźnie o sprawiedliwość, jako kategorię społeczną. Zasada sprawiedliwości społecznej oddziałuje na wyznaczenie treści innych norm konstytucyjnych. Niewątpliwie zasada ta wpływa też na treść norm konstytucyjnych dotyczących praw i wolności jednostki, a zwłaszcza na rozumienie zasady równości. Oznacza ona odrzucenie pojmowania jej w sposób totalny, jako równości pod każdym względem. Niemniej sprawiedliwość jest przeciwieństwem arbitralności, wymaga bowiem, aby zróżnicowanie poszczególnych ludzi pozostawało w odpowiedniej relacji do różnic w sytuacji tych ludzi. Chociaż sprawiedliwość społeczna łączy się z konstytucyjną zasadą równości, to nie oznacza konieczności przyznania wszystkim kategoriom obywateli (grup podmiotów) jednakowych praw i obowiązków. Poszczególne kategorie podmiotów powinny być traktowane równo, tzn. według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących i faworyzujących, tylko wówczas, gdy u podłoża określonych regulacji prawnych leży jednakowa sytuacja faktyczna tych kategorii podmiotów (tak: m.in. B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 221-222 i powołane tam orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego).

Jeśli chodzi o zasadę równości, wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, należy zauważyć, iż przyjęta przez ustawę zasadniczą formuła równości wobec prawa mieści się w ogólnym, opisowym pojęciu równości jako przynależności danych podmiotów do tej samej klasy, którą wyróżniamy z punktu widzenia cechy uznanej za istotną i nie jest tożsama z pojęciem identyczności. Zdaniem B. Banaszaka, równość wobec prawa należy rozumieć tak, iż wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących (vide: B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, s. 456-457; podobnie L. Garlicki /w:/ Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wydanie 2, LIBER, Warszawa 1998, s. 94 i nast.).

Jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1997 r. (sygn. akt K 22/97, OTK 1997/3-4/41), o znaczeniu konstytucyjnej zasady równości wypowiadał się już wielokrotnie również Trybunał Konstytucyjny, zaznaczając wyraźnie w wielu swych orzeczeniach, że nie ma bezwzględnej równości obywateli. Z zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania wszystkich obywateli w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być potraktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (por. m.in. /w:/ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 1994 r., sygn. akt K 3/94, OTK w 1994 r., cz. II, s. 141-142; patrz także orzeczenia w sprawach sygn. akt U 7/87 i K 8/91). Trybunał Konstytucyjny konsekwentnie wypowiada się, że zasada równości nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego w tym znaczeniu, iż zrównuje sytuację wszystkich podmiotów ze względu na cechy, jakimi się charakteryzują. Zasada równości wymaga bowiem, aby podmioty traktowane były w równym stopniu równo, jeśli charakteryzują się daną cechą. Równość oznacza zatem - według Trybunału - także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów. Wynika to z faktu, że równe traktowanie przez prawo tych samych podmiotów pod pewnymi względami, oznacza z reguły różne traktowanie tych samych podmiotów pod innymi względami (vide: orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 kwietnia 1994 r., OTK w 1994, cz. I, s. 55). Podobnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2002 r. (sygn. akt SK 11/01, OTK-A 2002/1/2) stwierdził, że istotą zasady równości wobec prawa nie jest traktowanie wszystkich jednakowo, a tylko - równe traktowanie określonej grupy obywateli, wyróżnionej ze względu na cechę prawnie relewantną (podobnie /w:/ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2004 r., sygn. akt P 4/03, OTK-A 2004/6/55, czy też wyrok Trybunału z dnia 10 kwietnia 2002 r., sygn. akt K 26/00, OTK-A 2002/2/18).

Tym samym sprawą podstawową jest zawsze odpowiedź na pytanie, czy owo podobieństwo podmiotów bądź sytuacji zachodzi. W znacznym stopniu zależy to od kryterium, w oparciu o które owo podobieństwo mierzymy - pojawia się tu pojęcie "cecha relewantna", tzn. cecha, której występowanie przesądzać ma o spełnieniu przesłanki podobieństwa.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sytuacji taką cechą relewantną jest niewątpliwie udział w egzaminie komorniczym przeprowadzanym w 2010 r. przez określone komisje egzaminacyjne, które opierając się na tych samych regulacjach prawnych (formalnych) - winny dokonywać nie tyle takiej samej oceny rozwiązywanych zadań (kazusów, pytań) egzaminacyjnych pod względem stricte merytorycznym (choć ta kwestia również budzi pewne, uzasadnione zresztą, kontrowersje w orzecznictwie), lecz przede wszystkim - winny przeprowadzać swoją ocenę i ustalać wynik egzaminu w oparciu o takie same (tożsame) kryteria formalnoprawne, które dotyczą sposobu (reguł) ustalania wyniku końcowego egzaminu, w rozumieniu obowiązującego wówczas przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r.

Takiego charakteru, który pozwala mówić o równości, nie ma natomiast, co zresztą zrozumiałe, porównanie egzaminów komorniczych przeprowadzonych w różnych okresach (a więc przeprowadzonych w kolejnych latach), ktore - w związku z nowelizacją przepisów - oparte były na różnych podstawach prawnych. Natomiast, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że kandydaci na komorników, zdający egzamin w jednym roku, w jednym lub różnych terminach, przed tą samą lub różnymi wprawdzie komisjami egzaminacyjnymi, ale komisjami działającymi na podstawie tych samych przepisów regulujących tryb (zasady) ustalania końcowego wyniku egzaminu, znajdują się w sytuacji podobnej i powinni być traktowani równo, konkurując w określonej grupie, rozwiązując te same zadania egzaminacyjne oceniane według tego samego klucza i tożsamych kryteriów ustawowych dotyczących ustalania wyników danego egzaminu zawodowego.

Zdaniem Sądu, różnicowanie sytuacji prawnej obywateli jest wtedy sprzeczne z Konstytucją RP, jeżeli traktuje się w sposób różny podmioty lub sytuacje podobne, a takie różnice traktowania nie znajdują należytego uzasadnienia konstytucyjnego (patrz także: /w:/ orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 1997 r., sygn. akt K 8/97, OTK ZU nr 5-6/1997, s. 502).

Według Sądu, za naruszające z kolei zasadę zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) uznać należy niewątpliwie m.in. takie działania organów administracji publicznej, które polegają na zmienności poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej lub bardzo zbliżonej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia tej zmiany.

Należy, w ocenie Sądu, uznać bowiem, że strona skarżąca ma pełne prawo oczekiwać, iż organy administracji publicznej potraktują ją w sposób zbliżony do sytuacji innych podmiotów charakteryzujących się wspomnianą cechą relewantną, a przynajmniej, że w sytuacji, gdy inaczej potraktują daną osobę (podmiot) będącą stroną, to w sposób szczegółowy przytoczą argumenty uzasadniające zmianę poglądów. Oczekiwania strony skarżącej w danym przypadku są tym bardziej uzasadnione, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, iż - jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 listopada 1990 r., sygn. akt III ARN 28/90, OSP 1992/7/150 - obywatele, których prawna i faktyczna sytuacja wobec działających organów administracji publicznej jest zbliżona, mogą oczekiwać, iż zostaną wobec nich podjęte decyzje o podobnej, jeśli nie tożsamej treści.

Mając na względzie przedstawione poglądy literatury, jak również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego należy - przechodząc do oceny niniejszej sprawy - stwierdzić jednoznacznie, iż skarżący T. G., uzasadniając zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i wyrażonej w nim zasady równości wobec prawa oraz prawa do równego traktowania przez władze publiczne - podjął zasadną próbę uprawdopodobnienia, że komisje egzaminacyjne, przeprowadzając w 2010 r. egzaminy komornicze, zastosowały różne kryteria (zasady) w zakresie ustalania wyników końcowych tych egzaminów, pomimo, że działały na podstawie tych samych przepisów zarówno ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, jak i cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 sierpnia 1999 r.

Należy zauważyć, że ustosunkowując się do powyższych zarzutów i związanych z tym wniosków dowodowych postulowanych przez stronę skarżącą, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła jedynie, że bez znaczenia dla ustalenia prawidłowości przebiegu spornego egzaminu komorniczego w stosunku do skarżącego jest sposób ustalania wyników w stosunku do innych zdających egzamin. Według Krajowej Rady Komorniczej, ewentualne błędne ustalenie bowiem wyników egzaminu w odniesieniu do innych zdających, nie może przesądzać o konieczności, czy też możliwości stosowania błędnych procedur również w odniesieniu do skarżącego.

W ocenie Sądu, powyższe wyjaśnienia organu uznać należy za zdecydowanie niewystarczające.

Ponieważ fundamentalną zasadą, na jakiej opiera się nasz system prawny, jest zasada równości obywateli wobec prawa, przepisy prawa, w tym przede wszystkim unormowania Konstytucji RP oraz k.p.a., nakładają na organy prowadzące postępowanie administracyjne szczególne obowiązki. Chodzi zwłaszcza o to, by w wypadkach, w których strona twierdzi, że zasada równości wobec prawa jest w jej sprawie naruszona, przeprowadzić wnikliwie postępowanie wyjaśniające, zmierzające do ustalenia, czy istotnie zarzut taki jest zasadny, a więc czy w sprawach, na które strona się powołuje, istotnie zapadły decyzje o odmiennej treści i czy rzeczywiście były to sprawy, w których występowała analogiczna sytuacja faktyczna i prawna. W każdym takim wypadku do zarzutu naruszenia zasady równości wobec prawa organ administracji powinien się ustosunkować w uzasadnieniu spornej decyzji lub innej zaskarżonej czynności lub aktu. Tylko w taki sposób można pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, co nakazuje organom administracji wspomniany już przepis art. 8 k.p.a. (podobnie /w:/ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1984 r., sygn. akt II SA 1161/84, ONSA 1984/2/97).

W tej sytuacji trzeba wyraźnie stwierdzić, że Komisja Egzaminacyjna, jako organ rozstrzygający w sprawie, nie ustosunkowała się w sposób wyraźny i wszechstronny do zarzutów strony skarżącej odwołujących się do sytuacji prawnej innych zdających, którzy - pomimo otrzymania identycznych lub gorszych niż skarżący - ocen z poszczególnych części egzaminu ustnego, zostali pozytywnie ocenieni przez Komisję Egzaminacyjną działającą w innym składzie. Należy zauważyć bowiem, że organ, odnosząc się do wspomnianych zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a., w sposób lakoniczny wskazał jedynie, że zarzuty te nie są uzasadnione, ponieważ indywidualizm danej sprawy administracyjnej powoduje rzekomo, że nie jest ona rozpoznawana porównawczo, a ponadto sugerując, że komisja egzaminacyjna działająca w innym składzie, na której prace powoływał się skarżący, ustalała wyniki egzaminów niezgodnie z obowiązującą procedurą, nie wskazując jednak jakiegokolwiek bliższego wyjaśnienia swojego stanowiska.

W ocenie Sądu, takie wyjaśnienia ze strony organu prowadzącego postępowanie administracyjne - są niezgodne z zasadami rządzącymi tym postępowaniem i w konsekwencji mogą podważać generalne zaufanie strony do organów Państwa i stosowanego przez nie prawa, tym bardziej, że dotyczy to działań organu, który powołany został przez Ministra Sprawiedliwości do oceniania wiedzy osób mających w przyszłości, w ramach wykonywanego zawodu, uczestniczyć w kształtowaniu szeroko pojętej kultury prawnej społeczeństwa.

Warto w tym miejscu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie prezentuje wyraźny pogląd, iż rozstrzygnięcia organu mogą podlegać zmianom, o ile organ wykaże, że są ku temu uzasadnione przyczyny. Nieuzasadniona zmienność poglądu organu stanowi bowiem naruszenie art. 8 k.p.a., gdyż może spowodować uzasadnione podważenie zaufania obywateli do organów państwa oraz wpływać ujemnie na kulturę prawną obywateli, a tym samym powoduje naruszenie art. 32 Konstytucji RP (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 19/10, LEX nr 952834).

W konsekwencji Sąd, rozstrzygając niniejszą sprawę - uznał, że organ nie odniósł się w sposób pełny do wszystkich przywołanych przez skarżącego argumentów na okoliczność braku podstaw do rozstrzygnięcia na niekorzyść strony poprzez ustalenie negatywnego wyniku końcowego egzaminu komorniczego.

Mając na względzie powyższe uznać należy, że Komisja Egzaminacyjna przy Krajowej Radzie Komorniczej, z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. nie rozważyła należycie i wszechstronnie całokształtu zebranego materiału dowodowego i z naruszeniem art. 80 k.p.a. ustaliła, że nie zachodziły podstawy do pozytywnego ustalenia (poprawienia) oceny stanowiącej wynik końcowy przedmiotowego egzaminu komorniczego.

Taka całościowa analiza jest konieczna, tym bardziej, jeśli zauważymy, że związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, iż organ zobowiązany był m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Warto zauważyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

W konsekwencji uznać należy, iż - wbrew stanowisku organu - w spornej czynności nie przeprowadzono pełnego wyjaśnienia przyjętych przez Komisję Egzaminacyjną kryteriów w kontekście obowiązujących wówczas, tj. w 2010 r., przepisów prawa regulujących tryb przeprowadzania egzaminów komorniczych.

Mając powyższe na względzie należy uznać, iż w toku ponownego postępowania organ zobowiązany będzie dokonać jeszcze raz pogłębionej analizy całego zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego, która pozwoli na podjęcie właściwej decyzji, zgodnej z treścią przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, kierując się stosownymi wytycznymi Sądu wskazanymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ winien przede wszystkim ustosunkować się szczegółowo w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia do wszystkich wskazanych wyżej zarzutów skarżącego, pamiętając jednocześnie o obowiązkach płynących z norm prawnych wyrażonych zarówno w cyt. ustawie, jak i ustawie zasadniczej (Konstytucji RP).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest w tym miejscu dodatkowo wyjaśnić, że oddalając na rozprawie w dniu 4 stycznia 2013 r. wnioski dowodowe strony skarżącej, sformułowane zarówno w treści skargi, jak i doprecyzowane w późniejszym piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2012 r., działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Uzasadniając powyższe postanowienie o odmowie uwzględniania wniosków dowodowych strony skarżącej, należy zwrócić uwagę, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję czy też inną sporną czynność lub akt, a następnie wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (tak również: B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 257 i powołany tam m.in. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00).

W związku z powyższym Sąd uznał, iż to Komisja Egzaminacyjna przy Krajowej Radzie Komorniczej zobowiązana będzie w toku ponownego postępowania administracyjnego, a nie Sąd w toku rozprawy, odnieść się do powołanych przez stronę skarżącą dowodów, dokonując ich ewentualnej analizy w kontekście wyjaśnienia zarzutów naruszenia przepisów art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 8 k.p.a.

Biorąc pod uwagę wskazane uchybienia organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Jednocześnie Sąd, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kwotę 240 złotych tytułem zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa procesowego, działał na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).