Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2243/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2005 r. sprawy ze skargi H. W., H. C. i M. M. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz H. W., H. C. i M. M. kwoty po 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku H. W., H. C. i M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] czerwca 1979 r. nr [...] orzekającej o sprzedaży lokalu nr [...]w budynku położonym w W. przy ul. [...].

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że w obrocie prawnym istnieje część decyzji ostatecznej Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. nr [...] o odmowie przyznania H. P., M. M. i H. C. prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], w części dotyczącej sprzedanych lokali o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części budynku i jego urządzeń, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, ponieważ w tej części Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. nie stwierdził nieważności decyzji, a jedynie orzekł, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

Wobec powyższego, decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzeniu nieważności części decyzji umożliwiła byłym właścicielom rozpoznanie odwołania od orzeczenia pierwszoinstancyjnego, i ewentualne dochodzenie zwrotu w naturze przedmiotu decyzji w tym zakresie, jednakże stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, lecz nie stwierdzenie jej nieważności w części dotyczącej sprzedanych lokali, ostatecznie przesądziło o pozbawieniu byłych właścicieli prawa do tej części nieruchomości, pozostawiając możliwość wynikającą z art. 160 kpa. Byłemu właścicielowi przysługują prawa i roszczenia wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r. aż do chwili wydania ostatecznego orzeczenia w wyniku rozpoznania złożonego wniosku o zwrot nieruchomości, ewentualnie po wyeliminowaniu takiego orzeczenia z obrotu prawnego.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...] odmówił byłym właścicielkom przyznania prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości związanej ze sprzedanymi lokalami nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części wspólnej budynku, które służą do użytku ogółu mieszkańców a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali. A zatem utrata praw byłych właścicieli do tej części nieruchomości została przesądzona ostateczną decyzją administracyjną.

Skutki ex tunc rozstrzygnięcia nadzorczego obejmują swoim działaniem wszelkie zmiany stanu prawnego nieruchomości aż do momentu wydania ostatecznego orzeczenia dotyczącego spornego przedmiotu sprawy. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 kpa. Dopóki decyzja administracyjna lub jej część nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, obowiązuje nawet wówczas, gdy są podstawy do stwierdzenia, że wydano ją z naruszeniem prawa, a po poddaniu jej weryfikacji, organ zastosuje przepis art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie było podstaw prawnych do wszczęcia na wniosek H. W., H. C. i M. M. postępowania w sprawie stwierdzenia, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] czerwca 1979 r. nr [...] orzekająca o sprzedaży na rzecz A. M. i M. R. lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul [...] w W., wydana została z naruszeniem prawa, ponieważ byłe właścicielki na mocy ostatecznych orzeczeń administracyjnych utraciły prawa do tej części nieruchomości i nie były osobami uprawnionymi do wszczęcia postępowania w sprawie, a więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę, nie mogło orzec inaczej niż w decyzji z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...].

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] wniosły do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. W., H. C. i M. M., zarzucając naruszenie art. 7 i 28 kpa oraz art. 32 Konstytucji RP.

Skarżące podniosły, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] czerwca 1979 r., jako logiczna konsekwencja bezprawnej decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r., została również wydana z naruszeniem prawa, niezależnie od podzielenia decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej na część odnoszącą się do sprzedanych lokali i część nie objętą sprzedażą. Rażące naruszenie prawa przy podejmowaniu decyzji Ministra spowodowało dalsze konsekwencje, w tym sprzedaż niektórych lokali, które to konsekwencje pozostają w oczywistym związku przyczynowym z wcześniejszą wadliwą decyzją, bez której sprzedaż lokali nie byłaby możliwa.

Zdaniem skarżących, ich interesu prawnego jako byłych właścicieli dotyczą obie wadliwe decyzje, gdyż ich konsekwencją stało się pozbawienie prawa przysługującego im z mocy art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Dlatego też istnieją podstawy do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego, które ze względu na zawarcie przez Skarb Państwa (gminę) umowy przenoszącej własność lokalu ogranicza zakres rozstrzygnięcia do stwierdzenia, że decyzja o sprzedaży została wydana z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 15 czerwca 2000 r. I SA1170/99, I SA 1168/99.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznał skargę zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

W chwili wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) skarżące H. W., H. C. i M. M. były właścicielkami zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], o ogólnej powierzchni [...] m², oznaczonej nr hip. [...].

Dnia 2 lipca 1948 r. skarżące złożyły wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości, jednakże Prezydent W. orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r. nr L. dz. [...] nie uwzględnił wniosku, twierdząc w uzasadnieniu, że teren ten w opracowywanym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest pod budownictwo społeczne dla inwestora publicznego, który jest wykonawcą narodowego planu gospodarczego, a wobec tego korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem według opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego – i w rezultacie, na podstawie art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (...), wszystkie budynki skarżących H. W., H. C. i M. M. znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Gminy W.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] czerwca 1979 r. nr [...] orzekającej o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...], ze względu na to, że wnioskodawczyniom H. W., H. C. i M. M. nie przysługuje przymiot strony postępowania.

Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Dzielnicy W. decyzją z dnia [...] czerwca 1979 r. nr [...] postanowił sprzedać lokal mieszkalny nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] A. M. i M. R., a następnie aktem notarialnym sporządzonym dnia [...] lipca 1979 r., stosownie do podjętej decyzji, lokal został sprzedany.

A. M. zmarł [...] czerwca 2003 r., jego spadkobiercami, stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. sygn. akt [...] są żona M. R. oraz córka J. G. po ½ części spadku każda z nich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozstrzygając niniejszą sprawę miał na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2004 r. sygn. akt OSK 919/04, ze skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2004 r. sygn. akt I SA 1708/02, którym to wyrokiem oddalono skargi H. W., H. C. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] listopada 1981 r. nr [...] w sprawie sprzedaży lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w W.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku tym przesądził, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd, że byli właściciele gruntów warszawskich mają przymiot strony, w rozumieniu art. 28 kpa, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy odzyskali część lokali (niesprzedanych), a jednocześnie stwierdzono, że decyzja o odmowie ustanowienia na ich rzecz własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego), w odniesieniu do sprzedanych lokali, wydana została z naruszeniem prawa. Interes prawny byłych właścicieli wiąże się z dochodzeniem przez nich roszczeń wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 20, poz. 279), wykazywaniu, że określone czynności zostały dokonane z pokrzywdzeniem określonych podmiotów. Warunkiem dochodzenia tych roszczeń jest wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu, co jest możliwe przy wykazaniu przesłanek z art. 156 § 1 kpa.

W tej sytuacji należy uznać, że byli właściciele gruntów [...], a zatem skarżące H. W., H. C. i M. M., mają interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa, do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu nr [...] przy ul. [...].

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym. Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

W świetle powyższego należało uznać, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa procesowego art. 28, art. 61 § 4 i art. 77 § 1 kpa. Uzasadnia to uchylenie obu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.