Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 119/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 51 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant referent Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skarg E. G., M. M. i B. M. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części zadaszenia oraz wykonania systemu odwodnienia połaci dachu budynku mieszkalnego z częścią usługową I. oddala skargę E. G. w całości; II. oddala skargę M. M. i B. M. w całości.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał M. M. i B. M. rozbiórkę części zadaszenia budynku mieszkalnego z częścią usługową na działce nr 256, AM-25, w O. przy ul Ł., wykonanie systemu odwodnienia połaci dachu oraz udokumentowanie wykonania ww. robót poprzez dostarczenie szkicu sporządzonego przez uprawnionego geodetę wraz z oświadczeniem osoby posiadającej uprawnienia budowlane o zgodności wykonania robót ze sztuką budowlaną, przepisami i nakazem. Odwołanie od tej decyzji wnieśli M. M. i B. M...

Następnie D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257) oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazu udokumentowania rozbiórki zadaszenia i wykonania systemu odwodnienia połaci dachu poprzez dostarczenie szkicu sporządzonego przez uprawnionego geodetę wraz z oświadczeniem osoby posiadającej uprawnienia budowlane o zgodności wykonania robót ze sztuką budowlaną, przepisami i nakazem i w tym zakresie umarzył postępowanie organu I instancji, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podano, że w dniu 24 kwietnia 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. wszczął na wniosek E. G. postępowanie w sprawie wybudowania przez M. M. i B. M. bez pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego wraz z gabinetem lekarskim, wiatą zadaszoną jak również wykonania fundamentów budynku garażowego na działce nr 256, AM-25, w O. przy ul. Ł..

Podczas przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że na działce nr 256 w O.został wybudowany przez M. M. i B. M. (dalej: inwestorzy) budynek mieszkalny jednorodzinny wraz z gabinetem lekarskim, przyłączami wodociągowym i kanalizacyjnym, wiatą zadaszoną oraz rozpoczęto budowę budynku garażowego. Wiata garażowa, która jest integralnie związana z budynkiem mieszkalnym poprzez połączenie konstrukcji dachów i ich pokrycia o szerokości 4m i długości 6m wsparta jest na dwóch słupach ceglanych o wymiarach 49cmx24cm. Jeden ze słupów wiaty oddalony jest o 18cm od podmurówki ogrodzenia z działką nr 220 a drugi oddalony jest o 14 cm od muru pełnego usytuowanego przy granicy z działką 220.

Przedmiotowe roboty prowadzono na podstawie decyzji pozwolenia na budowę nr [...], wydanej przez Starostę Powiatu T. obejmującej dom jednorodzinny z gabinetem lekarskim wraz z przyłączami wodociągowym i kanalizacyjnym oraz budynek garażowy. W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. udzielił inwestorom pozwolenia na użytkowanie ww. budynku jednorodzinnego z gabinetem lekarskim przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę (przed wykonaniem budynku garażowego) oraz określił warunek użytkowania gabinetu lekarskiego jako zakładu pracy polegający na obowiązku uzyskania pozytywnego stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy w sprawie zgodności wykonania budynku z projektem budowlanym.

Decyzją z dnia [...] r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. stwierdzającą nieważność decyzji Starosty T. nr [...] z dnia [...] r. Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2006 r. sygn. VII SA/Wa 1449/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę inwestorów na ww. decyzję GINB.

W tak kształtującym się stanie faktycznym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. decyzją nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wybudowania przez inwestorów, bez pozwolenia, domu jednorodzinnego wraz z gabinetem lekarskim i wiatą zadaszoną na ww. działce ze względu na jego bezprzedmiotowość. Decyzja ta na skutek uwzględnienia odwołania wniesionego przez E. G. została uchylona decyzją D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. decyzją Nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wybudowania przez inwestorów bez pozwolenia domu jednorodzinnego z gabinetem lekarskim i wiatą zadaszoną na ww. działce ze względu na bezprzedmiotowość tego postępowania. DWINB decyzją z dnia [...] uchylił w całości ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych w sprawie. Decyzja ta została zaskarżona przez inwestorów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 20 września 2007r. sygn. akt II SA/Wr 300/07 uchylił decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z dnia [...] r.

Wobec tego DWINB decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. nr [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

W wyniku rozpoznania skargi E. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 211/08 uchylił decyzję DWINB z dnia [...] r. Sąd wytknął organowi niezastosowanie się do zapadłego w sprawie wyroku z dnia 20 września 2007 r. poprzez nieuzupełnienie akt sprawy o dokumentację dotyczącą budowy i oddania do użytkowania przedmiotowej inwestycji tj. dokumentację zgromadzoną w sprawie pozwolenia na budowę, stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę, postępowań nadzwyczajnych w sprawie pozwolenia na budowę, oraz dokumentację dotyczącą pozwolenia na użytkowanie.

Z tych względów DWINB zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T., Wojewody D., Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Starosty T. o przekazanie dokumentacji dotyczącej wszelkich postępowań toczących się przed tymi organami w sprawie pozwolenia na budowę oraz pozwolenia na użytkowanie budynku. Nie udało się uzyskać dokumentacji zgromadzonej przez Wojewodę D. w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty T. z udzielającej pozwolenia na budowę domu mieszkalnego będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Ostatecznie Wojewoda poinformował organ, iż mimo przeprowadzonej kwerendy akta nie zostały odnalezione.

W zaistniałej sytuacji D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie wybudowania bez pozwolenia domu mieszkalnego jednorodzinnego z gabinetem lekarskim i wiatą zadaszoną. Zdaniem organu analiza zatwierdzonego projektu budowlanego wskazuje, że w projekcie na szczegółowych rysunkach rzutów budynku została uwzględniona sporna wiata. Wiata nie została wprawdzie uwidoczniona w planie zagospodarowania terenu, lecz nie ma to znaczenia. Rozbieżność pomiędzy rysunkami rzutów projektowanego budynku, a planem zagospodarowania terenu była zresztą jedną z przyczyn leżących u podstaw stwierdzenia nieważności decyzji Starosty T. z dnia [...] r. W wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 300/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że brak wskazania wiaty w treści rozstrzygnięć nie miałby znaczenia w przypadku udokumentowanego ustalenia, że jej wybudowanie zostało przewidziane w zatwierdzonym projekcie budowlanym, a następnie zrealizowane. Nie było istotne, w jaki sposób traktowana była wiata w odrębnych postępowaniach, przy czym raczej jako część obiektu, nie zaś jako osobny obiekt, lecz organ miał wyjaśnić w oparciu o własne dowody i ustalenia znajdujące oparcie w tych dowodach, czy w odniesieniu do wiaty istnieją w nin. sprawie podstawy do wydania merytorycznej decyzji tj. gdyby nie była objęta pozwoleniem na użytkowanie bądź pozwolenie to zostałoby wyeliminowane z obrotu prawnego. Zdaniem organu w realiach rozpoznawanej sprawy sporna wiata została wybudowana legalnie na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego przez Starostę T. decyzją z dnia [...] r. Późniejsze stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę ostateczną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 sierpnia 2005 r. nie daje podstaw do przyjęcia, że wiata została wybudowana nielegalnie. Legalność wybudowania obiektu budowlanego oznacza wykonanie obiektu na podstawie pozwolenia na budowę. Stwierdzenie przez właściwy organ, że pozwolenie na budowę, na podstawie którego zrealizowana została inwestycja jest wadliwe nie rzutuje na ocenę legalności robót. Zatem rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego umarzające postępowanie jest zatem jedyną prawnie dopuszczalną formą zakończenia postępowania.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi E. G. wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 248/11 uchylił decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organ nie wykonał w sposób należyty zaleceń zawartych w wyroku z dnia 6 listopada 2008 r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. miał obowiązek zgromadzić całą dokumentację dotyczącą budowy i oddania do użytkowania przedmiotowej inwestycji, a następnie w oparciu o zebrany materiał dowodowy dokonać samodzielnych ustaleń i ocenić istnienie bądź brak podstaw do wydania decyzji merytorycznej w niniejszej sprawie. Organ ten przede wszystkim miał ustalić przedmiot decyzji z dnia [...] o pozwoleniu na użytkowanie, a w szczególności czy wspomniana decyzja obejmowała sporną wiatę. W aktach sprawy nadal jest brak m.in. dokumentacji z postępowania toczącego się przed Wojewodą D. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty T. z dnia 26 lutego 2003 r., udzielającej pozwolenia na budowę domu mieszkalnego będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Informacja Wojewody D., że pomimo przeprowadzonej kwerendy akta nie zostały odnalezione, nie świadczy jeszcze o tym, że akta te zostały utracone bezpowrotnie. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd podkreślił, że w szczególności rolą organu będzie zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego, a następnie dokonanie w oparciu o niego samodzielnych ustaleń i ocen dotyczących istnienia bądź braku podstaw do wydania decyzji merytorycznej w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił, że w dalszym ciągu aktualne są w pełni zalecenia obu wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarówno z dnia 6 listopada 2008 r., jak i z dnia 20 września 2007 r., przy uwzględnieniu stanowiska przedstawionego w niniejszym wyroku, podkreślającego te okoliczności faktyczne sprawy i zagadnienia prawne, które muszą się stać ponownie podstawą samodzielnych, precyzyjnych i wszechstronnych ustaleń oraz rozważań prawnych organów, tym bardziej, gdy zważy się na przewlekłość postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu w poprzednich wyrokach dobitnie podkreślano, iż organ winien dokonać samodzielnych ustaleń w oparciu o zebrane przez siebie w całości akta administracyjne.

Następnie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013r. sygn. akt II OSK 2416/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną DWINB od wyroku z dnia 04.08.2011r. sygn. akt II SA/Wr 248/11. NSA stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie przyjął, iż DWINB we W. naruszył ciążący na nim obowiązek wskazany w art. 153 ustawy P.p.s.a. Organ nadzoru związany był bowiem zaleceniami zawartymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 300/07 oraz z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 211/08. W wyrokach tych nakazano DWINB uzupełnienie akt sprawy o akta postępowań dotyczących pozwolenia na budowę, stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę, pozwolenia na użytkowanie i postępowań nadzwyczajnych w sprawie tego pozwolenia, dotyczących kontrolowanego obiektu. Po uzupełnieniu materiału dowodowego nakazano organowi dokonanie na jego podstawie własnych ustaleń i ocen w zakresie legalności prowadzonego przed organami nadzoru postępowania w sprawie wybudowania bez wymaganego pozwolenia domu mieszkalnego jednorodzinnego z garażem i wiatą. Wymagało to zdaniem sądów poprzednio rozpoznających sprawę przede wszystkim ustalenia przedmiotu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, w szczególności zaś zbadania, czy decyzją ta objęta była także wiata. Tymczasem DWINB ograniczył się do przytoczenia stwierdzeń zawartych w uzasadnieniach wcześniejszych wyroków wydanych w niniejszej sprawie. Takie działanie w żadnym przypadku nie może być uznane za wykonanie zaleceń Sądu i w sposób oczywisty stanowi naruszenie art. 153 P.p.s.a. Rację bowiem ma sąd I instancji obecnie rozpoznający sprawę, że wyrażane w uzasadnieniach sądów poglądy i stanowiska nie zawierały jednoznacznych ustaleń co do przedmiotu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, były formułowane w sposób warunkowy. Zawierały zobowiązanie organów do poczynienia samodzielnych czynności w tym względzie, tak co do uzupełnienia materiału dowodowego jak i dokonania na ich podstawie ustaleń. Analizy wymagała pełna dokumentacja (w tym rysunki i mapy) celem ustalenia przedmiotu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, w szczególności zaś, czy objęta nią była kwestionowana wiata.

NSA wskazał, iż w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, wywiedziono, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 8 K.p.a. W niniejszej sprawie oznacza to, że stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. może skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku, wydanej w dniu [...]r.

Następnie DWINB decyzją z dnia [...] stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] udzielającej inwestorom pozwolenia na użytkowanie budynku jednorodzinnego z gabinetem lekarskim przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę (przed wykonaniem budynku garażowego) oraz określającej warunek użytkowania gabinetu lekarskiego jako zakładu pracy polegający na obowiązku uzyskania pozytywnego stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy w sprawie zgodności wykonania budynku z projektem budowlanym.

Decyzją z dnia [...] r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy ww. decyzję DWINB z dnia [...] r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 336/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę inwestorów na decyzję GINB z dnia [...] r.

Kolejno w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 6 lutego 2015 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego w T. odczytano ostatni protokół z oględzin z dnia 30 maja 2006 r. inwestorowi, który jako jedyna strona stawił się na oględzinach. Stwierdzono, że stan budynku na działce w zakresie kształtu i usytuowania nie zmienił się od czasu ww. protokołu. Sporządzono dodatkowy szkic w zakresie części obiektu usytuowanej przy granicy z działką 220, obrazujący parametry techniczne. Inwestor oświadczył, że: przedmiotowy budynek mieszkalny na dz. 256 został zrealizowany na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę; na budowę przedmiotowego budynku i uzyskał pozwolenie na użytkowanie; budowa przedmiotowego budynku została zrealizowana zgodnie z decyzją zatwierdzającą projekt budowlany; od chwili uzyskania pozwolenia na użytkowanie nie wykonywał żadnych robót budowanych polegających na rozbudowie. Stwierdzono również, że szkic stanowiący załącznik do protokołu z dnia 30 maja 2006 r. w zakresie danych technicznych jest nadal aktualny.

Uwzględniając powyższe wobec ustalenia, że budowa budynku z wiatą przy ul. Ł. w O. nie jest samowolą budowlaną, brak jest możliwości orzeczenia w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Przy tak wszczętym postępowaniu jedynie ten przepis może stanowić materialnoprawną podstawę decyzji kończącej to postępowanie. W konsekwencji powyższego decyzją z dnia [...] DWINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie.

Z tym rozstrzygnięciem nie zgodziła się E. G. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 370/15 uchylił decyzję organu II instancji wskazując na niedostateczne przeanalizowanie sprawy legalności wiaty w kontekście treści decyzji o pozwoleniu na użytkowanie oraz na fakt, że stwierdzając konieczność zastosowania w sprawie wiaty art. 51 Prawa budowlanego zamiast wynikającego z wniosku strony o wszczęcie postępowania art. 48 tego prawa należało ten przepis zastosować w ramach prowadzonego postępowania i orzec o istocie sprawy bądź wydać decyzję kasacyjną, a nie umarzać postępowanie jako wszczęte w niewłaściwym trybie. Od tego wyroku DWINB wniósł skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 181/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W motywach wyroku NSA wskazał, że ustalenie, iż sporna wiata była objęta decyzją o pozwoleniu na budowę i decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, których stwierdzono nieważność, oznacza tylko tyle, że w stosunku do tego obiektu budowlanego nie może być prowadzone postępowanie administracyjne w oparciu o przepisy art. 48 p.bud., nie wyklucza to jednak dalszego postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy art. 51 p.bud. Bezspornym bowiem jest, że sporna wiata integralnie związana z budynkiem mieszkalnym, została usytuowana niezgodnie z przepisami § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1442 ze zm.). Usytuowanie obiektu budowlanego w takim zbliżeniu do granicy działki sąsiedniej, nie było dopuszczalne bez uprzedniej zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, wydanej po upoważnieniu ministra (art. 9 p.bud.). W tym stanie rzeczy nie można przyjąć poglądu organów nadzoru budowlanego, że dalsze prowadzenie postępowania jest bezprzedmiotowe, gdyż nie jest to zgodne z żądaniem E. G. i ustawowo określonymi zadaniami organów nadzoru budowlanego, do których m.in. należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów p.bud. (art. 84, 84a, 84b p.bud.). NSA zgodził się z poglądem Sądu I instancji, że skoro nie ma możliwości prowadzenia postępowania na podstawie art. 48 p.bud. to organy nadzoru budowlanego powinny z urzędu wszcząć postępowanie naprawcze w oparciu o przepisy art. 51 p.bud. Inwestorzy jak i organy nadzoru budowlanego, powinni mieć świadomość, że obecnie obiekt budowlany, którego część stanowi sporna wiata, pozbawiony jest w całości pozwolenia na budowę i pozwolenia na użytkowanie, co świadczy o nieuregulowanym stanie prawnym tych obiektów. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po uchyleniu jego decyzji, powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. i wskazać Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w T. na konieczność niezwłocznego wszczęcia postępowania z urzędu w oparciu o przepisy art. 51 p.bud., zmierzającego do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych w zakresie wiaty do stanu zgodnego z prawem.

Rozpoznając ponownie sprawę DWINB decyzją z dnia [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] o umorzeniu postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Mając powyższe na uwadze PINB w T. pismem z dnia 6 czerwca 2017r. doprecyzował przedmiot postępowania, które obecnie toczy się w sprawie zrealizowanych robót budowlanych polegających na wykonaniu wiaty związanej z budynkiem mieszkalnym z częścią usługową usytuowanej na działce nr 256, AM-25, w O. przy ul Ł.z naruszeniem przepisów.

W toku przeprowadzonych w dniu 7 lipca 2017 r. oględzin PINB stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie zmienił się od czasu ostatnich oględzin przeprowadzonych w dniu 6 lutego 2015 r. PINB stwierdził, że wykonanie wiaty narusza § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422), przy czym istnieje możliwość doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] PINB nakazał Inwestorom wykonanie następujących robót budowlanych w celu doprowadzenia zrealizowanych ww. robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez: 1) rozbiórkę części zadaszenia w formie wiaty wraz z konstrukcją wsporczą związanej z budynkiem mieszkalnym z częścią usługową, która stanowi wydłużenie okapu istniejącego dachu ww. budynku w taki sposób, aby odległość przedmiotowego okapu wraz z konstrukcja wsporczą od granicy z sąsiednią działką budowlaną była nie mniejsza niż 1,5 m, licząc od końca okapu - zgodnie z § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - z zachowaniem bezpieczeństwa konstrukcji i zgodnie z zasadami sztuki budowlanej; 2) wykonanie systemu odwodnienia połaci dachu w miejscu rozbiórki ww. wiaty w taki sposób, aby wody opadowe z ww. części połaci dachu były odprowadzane na własny teren nieutwardzony - zgodnie z powyższym rozporządzeniem. Organ wskazał, że ze względu na zakres i konstrukcyjny charakter robót przedmiotowe roboty budowlane należy wykonać pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi w zakresie konstrukcyjno-budowlanym i legitymującej się wpisem na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzonym zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności. Ponadto ze względu na formę nakazu określającą odległość od granicy z działką po zakończeniu robót budowlanych zobowiązany winien udokumentować usytuowanie ww. części budynku od granicy z działką w postaci szkicu sporządzonego przez uprawnionego geodetę wraz z oświadczeniem ww. osoby posiadającej uprawnienia budowlane o zgodności wykonania robót ze sztuką budowlaną, przepisami i niniejszym nakazem.

Od decyzji PINB odwołali się M. M. i B. M. (inwestorzy), oraz E. G..

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionych odwołań stwierdził, że postępowanie naprawcze jest prowadzone w trybie art. 51 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. Celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Treść zapadłych w sprawie wyroków sądowoadministracyjnych przesądziła, że sporna wiata stanowiąca integralną część budynku mieszkalno-usługowego narusza § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponowne rozważanie tej kwestii przy niezmienionej regulacji prawnej odnośnie do wymagań jakie winno spełniać usytuowanie budynku oraz w tym samym stanie faktycznym jaki był ustalony w momencie wydawania wyroków przez sądy administracyjne stanowiłoby naruszenie art. 153 p.p.s.a. W świetle tego przepisu nie jest możliwe poddawanie przez organ kontroli prawidłowości treści wydanych w sprawie wyroków a tego domagają się w istocie inwestorzy. Zatem sprawa naruszenia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie została jednoznacznie przesądzona. Zadaniem organów prowadzących postępowanie jest nakazanie wykonania takich robót budowlanych, które usuną to naruszenie prawa.

Organ wskazał, że odległość lica słupa ceglanego od lica murowanego ogrodzenia w granicy działek (granica pomiędzy działką nr 256 i nr 220) wynosi przy jednym słupie 14 cm zaś przy drugim 18cm, zaś okap dachu w tym miejscu licuje się z krawędzią słupa. Zgodnie z § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż: 1) 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa; 2) 4 m do zwróconego w stronę tej granicy otworu okiennego umieszczonego w dachu lub połaci dachowej.

Mając to na uwadze należało w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jak to uczynił PINB w T. nakazać: 1) rozbiórkę części zadaszenia w formie wiaty wraz z konstrukcja wsporczą związanej z budynkiem mieszkalnym z częścią usługową, która stanowi wydłużenie okapu istniejącego dachu ww. budynku w taki sposób, aby odległość przedmiotowego okapu wraz z konstrukcja wsporczą od granicy z sąsiednią działką budowlaną była nie mniejsza niż 1,5 m, licząc od końca okapu - zgodnie z § 12 ust. 5 pkt 1 ww. rozporządzenia; 2) wykonanie systemu odwodnienia połaci dachu w miejscu rozbiórki ww. wiaty w taki sposób, aby wody opadowe z ww. części połaci dachu były odprowadzane na własny teren nieutwardzony - zgodnie z powyższym rozporządzeniem.

W świetle art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, dopuszczalne w myśl regulacji zawartej w art. 9 ust. 1 p.b., w konkretnym stanie faktycznym chroni interes inwestora, który nie mógłby zrealizować przysługującego mu prawa do zabudowy nieruchomości gruntowej. Nie oznacza to jeszcze każdorazowego obowiązku występowania o uzyskanie zgody na takie odstępstwo, ale tylko w sytuacji zaistnienia w danej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku. W ocenie DWINB żadne okoliczności sprawy nie wskazują na zaistnienie podstaw do zastosowania art. 9 p.bud. "Szczególnie uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w tym przepisie może być sytuacja, gdy na przykład z uwagi na rozmiary działki budowlanej nie jest możliwe jej zabudowanie w sposób zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Ponadto powstał spór co do wiaty - właścicielka działki 220 sąsiadującej bezpośrednio z wiatą nie wyrażą zgody na jej istnienie. W tej sytuacji nie można uznać, że mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych.

Organ dodał, że nie można również zgodzić się z odwołaniem E. G., która domaga się nakazania takich robót budowlanych, aby sporna konstrukcja znajdowała się w odległości nie mniejszej niż 4 m od granicy jej działki. W ocenie DWINB wydany przez PINB nakaz doprowadza wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem, dlatego żądanie to nie jest uzasadnione na gruncie przepisów prawa budowlanego i jego przepisów wykonawczych. Co do zarzutu naruszenia § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie należy zauważyć, że przepis ten służy zapewnieniu właściwego oświetlenia pomieszczeń budynku projektowanego. Nie służy on do ochrony właścicieli nieruchomości sąsiednich. Ochronę właścicielom sąsiedniej działki ze względu na usytuowanie budynku zapewnia przede wszystkim § 12.

W ocenie DWINB budynek na działce nr 256 po wykonaniu nakazanych przez organ powiatowy robót budowlanych będzie spełniał przepisy. Zarzuty naruszenia § 19 ust. 2, § 102, § 271 ust. 1 i § 272 ust. 3 oraz § 274 ust. 2 ww. rozporządzenia w związku z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719) ze względu zagrożenie przeciwpożarowe związane z parkowaniem samochodu i składowaniem drewna opałowego w miejscu wiaty również nie zasługują na uwzględnienie. Przepis § 19 ust. 2 dotyczy wydzielonych miejsc postojowych oraz otwartego garażu samochodowego. Pojęcie "wydzielonych miejsc postojowych" nie zostało zdefiniowane w prawie budowlanym. Należy zatem przyjąć, że przez "wydzielone miejsca postojowe" trzeba rozumieć miejsca przeznaczone wyłącznie do parkowania samochodów co winno wyrażać się poprzez ich oznaczenie np. liniami namalowanymi na gruncie. Sam fakt parkowania samochodu w określonym miejscu nie stanowi o istnieniu miejsca postojowego. Przepisy § 271 ust. 1 i 2, § 272 ust. 3 odnoszą się do ścian zewnętrznych budynków podczas, gdy przedmiotem sporu jest wiata związana wprawdzie konstrukcyjnie z budynkiem lecz nie posiadająca ścian zewnętrznych. Przepis § 274 ust. 2 mówi, iż "W przypadku gdy przepis rozporządzenia nie określa rodzaju garażu, należy rozumieć, że dotyczy on garaży zamkniętych i otwartych."

Z projektu budowlanego wynika, że zadaszenie znajduje się bezpośrednio w strefie wejścia do części mieszkalnej budynku co wskazuje, że nie mamy do czynienia z garażem, lecz z zadaszeniem strefy wejścia do budynku. Umieszczanie zadaszenia w strefie wejścia do budynku jest często spotykane natomiast nie praktykuje się sytuowania garaży bezpośrednio przed głównym wejściem do budynku, gdyż nie jest to rozwiązanie funkcjonalne. Należy również mieć na względzie, że wykonanie nakazu znacząco skróci szerokość zadaszenia. Stałe ustawianie samochodu w tym miejscu uczyni dostęp do części mieszkalnej budynku mniej komfortowym. Powyższe każe przyjąć, że nie mamy tutaj do czynienia z garażem.

Organ zauważył, że nawet likwidacja zadaszenia nie pozbawi użytkowników budynku możliwości parkowania samochodu w tym miejscu ani składowania drewna opałowego przez co usunięcie konstrukcji wiaty w całości samo w sobie nie przyczyni się do usunięcia ewentualnego zagrożenia dla nieruchomości sąsiedniej. Zagadnienia związane z usunięciem ewentualnego zagrożenia pożarowego mogą być rozstrzygane na drodze postępowania przez organami Państwowej Straży Pożarnej. Natomiast usunięcie innych uciążliwości związanych z takim a nie innym korzystaniem z nieruchomości może być przedmiotem postępowania cywilnego.

Ponieważ art. 51 ust. 1 pkt 1 p.bud. nie uprawnia organu nadzoru budowlanego do żądania przedłożenia dokumentów potwierdzających wykonanie nakazu należało uchylić zaskarżoną decyzję w tym zakresie i umorzyć w tym zakresie postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., utrzymując w pozostałym zakresie zaskarżona decyzję organu powiatowego w mocy.

Nie godząc się z przytoczoną decyzją D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli E. G. oraz M. M. i B. M..

W skardze E. G. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie do przedmiotowej wiaty z uwagi na brak posiadania przez nią ścian i uznanie, że stanowi ona zadaszenie strefy wejścia do budynku, podczas gdy jest to wiata będąca budowlą, która pełni funkcję użytkową budynku (garażu), a także dodatkowo zadaszonego, wydzielonego miejsca postojowego dla jednego samochodu osobowego i miejsca składowania drewna opałowego (kominkowego);

2) art. 3 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane w zw. z § 2 ust. 1 i w zw. z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię oraz ich niezastosowanie do przedmiotowej wiaty z uwagi na to, iż odnoszą się one wyłącznie do budynków - tj. obiektów budowlanych posiadających ściany, a nie budowli będących integralną częścią budynku mieszkalnego jednorodzinnego i pełniących funkcję użytkową budynku (garażu), a także dodatkowo zadaszonego, wydzielonego miejsca postojowego dla jednego samochodu oraz miejsca składowania drewna opałowego (kominkowego);

3) § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia w zw. z § 13, § 19 ust. 2 pkt 1, § 102, § 271 ust. 1 i ust. 2 i § 272 ust. 3, § 274 ust. 2 rozporządzenia w zw. z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów wlanych i terenów poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy odległość okapu dachu wiaty 1,5 m od granicy z sąsiednią działką nie zapewni naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku sąsiednim, jak również stanowi zagrożenie pożarowe, którego ryzyko wystąpienia jest dodatkowo wzmożone z uwagi w szczególności na: stałe parkowanie samochodu osobowego pod wiatą pełniącą funkcję użytkową budynku (garażu), a także dodatkowo zadaszonego, wydzielonego miejsca postojowego dla jednego samochodu osobowego i przechowywania na opałowego (kominkowego).

Nadto w skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 i art. 6, 7, 8, 9, 11, 75 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez niezbadanie i nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, dokonanie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia oraz brak wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w konsekwencji doprowadziły do oparcia rozstrzygnięcia przez organ II instancji na stanie faktycznym niezgodnym z rzeczywistością i ze stanem prawnym, jak również wpłynęły na sporządzenie niewłaściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzez niezastosowanie przez organ II instancji w okolicznościach faktycznych i prawnych w niniejszej sprawie przepisów § 12 ust. 1 rozporządzenia, a zastosowanie § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia z uwagi na brak posiadania ścian przez co uznać należy za niezgodne z wiążącą oceną prawną i wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku NSA z dn. 13 stycznia 2017 r. (II OSK 181/16) w zakresie dotyczącym doprowadzenia wykonanych robót budowlanych dotyczących wiaty do stanu zgodnego z prawem, którego to stanu nie zapewnia usytuowanie o posiadanych przez nią rozmiarach (o długości 6 m) i pełnionej funkcji (m.in. garażu) w odległości 1,5 m od granicy z działką sąsiednią.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości przez WSA we Wrocławiu zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych. Na uzasadnienie wniosków skargi podano, że sporna wiata stanowi budowlę i jej usytuowanie jest niezgodne z § 12 cytowanego już rozporządzenia. Oceniając funkcję tego obiektu organ nie powinien odnosić się do dokumentacji budowlanej związanej z pozwoleniem na budowę, które zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Czyniąc tak organ jednocześnie pomija, że wiata pełni funkcję garażu. W konsekwencji organ pomija przepisy prawa regulujące wymogi ochrony przeciwpożarowej garaży. Dalej błędnie organ przyjął, że sporna wiata może być usytuowana w odległości 1,5 m od granicy działki. Wiata pełniąca funkcję garażu powinna być usytuowana w odległości 4 m lub 3 m od granicy działki sąsiedniej zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 lub 2 rozporządzenia.

W skardze M. M. i B. M. na ww. decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. zarzucono:

1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7 k.p.a., art. 15 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie, tj. zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w rezultacie błędne uznanie, że wykonanymi robotami budowlanymi spowodowano niedające się usunąć naruszenia prawa, jak również bezpodstawne uznanie, że przedmiotowa wiata stanowi integralną część budynku jako wydłużenie okapu istniejącego dachu budynku mieszkalnego z częścią usługową usytuowanego na działce nr 256 AM-2; tym samym organ drugiej instancji naruszył prawo skarżących do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy;

2) naruszenie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, tj. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości przez organ odwoławczy;

3) naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez błędne uznanie w niniejszej sprawie, że oceny prawne wyrażone w powołanych w zaskarżonej decyzji wyrokach sądów administracyjnych, mają moc wiążącą w niniejszej sprawie, jak również dokonanie błędnej, dowolnej wykładni rzeczonej oceny, odgórne przyjęcie negatywnej dla skarżących tezy i następcze uzupełnianie argumentacji zgodnymi z tezą twierdzeniami;

4) naruszenie art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędną wykładnię prowadzącą do niewłaściwej kwalifikacji prawnej przedmiotowej wiaty jako części budynku i w konsekwencji mylne przyjęcie, że usytuowanie przedmiotowej wiaty narusza przepisy rozporządzenia w sposób uzasadniający nałożenie nakazu rozbiórki, gdy w rzeczywistości przepisy rozporządzenia nie mają zastosowania do wiaty stanowiącej budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego;

5) naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 9 Prawa budowlanego przez niewłaściwe zastosowanie pierwszego z przepisów na skutek mylnego stwierdzenia, że wykonanymi robotami budowlanymi spowodowano niedające się usunąć naruszenia prawa i nie ma możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem również poprzez zastosowanie procedury przewidzianej w art. 9 Prawa budowlanego na skutek uznania, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, odnośnie do którego ustawodawca przewidział możliwość wystąpienia przez organ do właściwego ministra z wnioskiem w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych;

6) naruszenie art. 8 §1 i § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie i w rezultacie przeprowadzenie postępowania w sposób osłabiający zaufanie uczestników do organów władzy publicznej, tj. utrzymanie nakazu rozbiórki nie poprzedzone wyczerpującym postępowaniem wyjaśniającym nakierowanym na doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, tym samym zastosowanie środka nieproporcjonalnego, który winien być stosowany w ostateczności, jak również rozstrzygnięcie niniejszej sprawy w sposób odbiegający od praktyki stosowanej w sprawach o tożsamym stanie faktycznym i prawnym.

Z uwagi na powyższe uchybienia przepisom postępowania oraz prawa materialnego skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podano, że organy błędnie uznały sporną wiatę za integralną część budynku mieszkalnego. Tymczasem obiekt ten jest budowlą, na wykonanie którego nie jest wymagane nawet zgłoszenie organowi architektoniczno-budowlanemu (art. 29 ust. 1 pkt 2c i art. 30 Prawa budowlanego). Z tej przyczyny postępowanie administracyjne winno zostać umorzone. Nadto organy błędnie oparły się na twierdzeniach sądów administracyjnych, które nie są ocenami prawnymi w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Z racji tego, że nakaz rozbiórki jest najdalej idącą sankcją, organy winny też niniejszy przypadek uznać za sytuację szczególną i wystąpić o zgodę na odstępstwo od warunków technicznych (art. 9 Prawa budowlanego).

Odpowiadając na obie skargi D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 27 czerwca 2018 r. Sąd postanowił połączyć obie wniesione skargi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je wspólnie pod sygn. akt II SA/Wr 119/18. Ponadto pełnomocnicy stron skarżących podtrzymali swoje stanowiska wyrażone w skargach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Z ustalonego przez organy administracji publicznej i niekwestionowanego przez strony postępowania stanu faktycznego sprawy wynika, że wiata związana z budynkiem mieszkalnym na działce nr 256, AM-25 w O. jest konstrukcyjnie połączona z budynkiem w zakresie drewnianej konstrukcji dachu i pokrycia dachowego i w zakresie konstrukcji wsporczej. Konstrukcja dachu jest wsparta na dwóch ceglanych słupach, których odległość od granicy z działką nr 220 wynosi 14 cm i 18 cm. Wiata nie posiada ścian. Zarówno budynek mieszkalny jak i towarzysząca mu wiata zostały wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę, które następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego.

W zakresie omawianej inwestycji Sąd w składzie rozpoznającym skargę wziąć musiał pod uwagę art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Orzeczeniem, które wiąże Sąd w niniejszej sprawie jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akr II OSK 181/16, w którym stwierdzono między innymi, że: "Ustalenie, że sporna wiata była objęta decyzją o pozwoleniu na budowę i decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, których stwierdzono nieważność, oznacza tylko tyle, że w stosunku do tego obiektu budowlanego nie może być prowadzone postępowanie administracyjne w oparciu o przepisy art. 48 Pr.bud., nie wyklucza to jednak dalszego postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy art. 51 Pr.bud. Bezspornym bowiem jest, że sporna wiata integralnie związana z budynkiem mieszkalnym, została usytuowana niezgodnie z przepisami § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1442 ze zm.). Usytuowanie obiektu budowlanego w takim zbliżeniu do granicy działki sąsiedniej, nie było dopuszczalne bez uprzedniej zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, wydanej po upoważnieniu ministra (art. 9 Pr.bud.). (...) D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po uchyleniu jego decyzji, powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji z dnia 17 stycznia 2007 r. i wskazać Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w T. na konieczność niezwłocznego wszczęcia postępowania z urzędu w oparciu o przepisy art. 51 Pr.bud., zmierzającego do doprowadzenia wykonanych robót budowlanych w zakresie wiaty do stanu zgodnego z prawem. Powyższe należy traktować jako ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w rozumieniu art. 153 p.p.s.a.".

Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym skargę w niniejszej sprawie pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny sprowadza się do oceny prawnej, że w sprawie należy zastosować art. 51 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie: Dz.U. z 2018 r. poz. 1202). Wskazaniem do dalszego postępowania było nakazanie organom nadzoru budowlanego wszczęcia tego postępowania z urzędu.

Badając w tych okolicznościach legalność zaskarżonej decyzji należy powiedzieć, że organy nadzoru budowlanego w pełni zastosowały się do oceny prawnej i wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w ww. wyroku. Otóż organy wszczęły, przeprowadziły i zakończyły postępowanie administracyjne w oparciu o art. 50-51 Prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego w zaskarżonej decyzji jako podstawę wydania decyzji wskazały art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, który w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4 stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 w zakresie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia albo w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach, organ nadzoru budowlanego nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Zdaniem Sądu organy trafnie zastosowały powołane przepisy prawa materialnego, bowiem trafnie stwierdziły, że roboty budowlane wykonane w obrębie wiaty istotnie naruszają wymogi przepisów techniczno-budowlanych. Znaczenie w sprawie ma § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422). Zgodnie z § 12 ust. 1 tego rozporządzenia, w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji DWINB, jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.. Jak trafnie wskazały organy nadzoru budowlanego, przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania do spornej wiaty, bowiem choć jest ona związana z budynkiem mieszkalnym, to stanowi jego swoisty element nieposiadający ścian, a więc trudno byłoby mówić o jej odległości od działki sąsiedniej dającej się wymierzyć od ściany z oknami lub bez okien. Trafnie natomiast organy nadzoru budowlanego wskazały, że zastosowanie w sprawie znajdzie § 12 ust. 5 rozporządzenia w brzmieniu na dzień 15 grudnia 2017 r., zgodnie z którym odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż: 1) 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa; 2) 4 m do zwróconego w stronę tej granicy otworu okiennego umieszczonego w dachu lub połaci dachowej.

Rozważając stosowanie § 12 ust. 5 rozporządzenia organy nadzoru budowlanego oparły się na ustaleniach stanu faktycznego sprawy, z których wynika, że sporna wiata znajduje się w odległości mniejszej niż 1,5 m do okapu dachu wiaty zwróconego w stronę granicy z działką nr 220. To zaś powoduje, że jej lokalizacja jest niezgodna ze wskazanym przepisem rozporządzenia, a co za tym idzie uzasadnia zastosowanie w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W tym stanie rzeczy Sąd w składzie rozpoznającym skargę uznał, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zachowano także podstawowe zasady rządzące postępowaniem administracyjnym, a zatem nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się w tym miejscu do skargi E. G. Sąd stwierdził, że podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd nie podzielił zapatrywania skarżącej, że sporna wiata stanowi garaż. Z samego faktu, że inwestorzy pod zadaszeniem wiaty parkują samochód nie wynika, że miejsce to staje się garażem. Gdyby bowiem samochód był parkowany na chodniku przed domem, to również to miejsce nie stałoby się garażem, mimo parkowania na nim samochodu. Z tego względu nie podzielił Sąd zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej garaży, bowiem przedmiotem postępowania nie był garaż. Skarżąca zarzuciła jeszcze, że organy winny zastosować § 12 ust. 1, a nie ust. 5 rozporządzenia, co ma być niezgodne z wytycznymi NSA. Poglądu tego również Sąd nie podziela. Jak już wskazano, wytyczne NSA sprowadzały się do prowadzenia postępowania na podstawie art. 51 Prawa budowlanego i te wytyczne zostały zrealizowane. Zauważyć należy, że jak ustaliły organy (zob. protokół z oględzin w dniu 6 lutego 2015 r.) budynek należący do inwestorów znajduje się w odległości większej niż 4 m od granicy z działką nr 220. Bliżej niż 4 m znajduje się tylko sporna wiata, niebędąca jednak ścianą, a zatem nie można do jej oddalenia od granicy działki stosować § 12 ust. 1 rozporządzenia. Obiekt tego rodzaju stanowiący formę okapu czy daszku nad wejściem podpada natomiast pod przepis § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia.

Następnie Sąd ocenił, że wbrew zarzutom skarżącej organy nadzoru budowlanego nie naruszyły art. 107 § 3, art. 6-9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Organy korzystały z wielu środków dowodowych, których prawidłowości skarżąca skutecznie nie zakwestionowała. Fakt, że skarżąca nie godzi się z rozstrzygnięciem organów nadzoru budowlanego nie przesądza, że rozstrzygnięcie to narusza wskazane w skardze przepisy prawa materialnego i procesowego.

Odnosząc się następnie do skargi wniesionej przez M. M. i B. M. Sąd również nie znalazł podstaw, by ją uwzględnić. Przede wszystkim Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 9 Prawa budowlanego przez organy nadzoru budowlanego, które miało polegać na zaniechaniu uzyskania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Zdaniem Sądu prawidłowo organy oceniły, że w sprawie nie zachodzi szczególny przypadek przemawiający za zastosowaniem odstępstwa. Pamiętać należy, że organ rozważając zastosowanie art. 9 Prawa budowlanego musi brać pod uwagę, że celem tego przepisu jest umożliwienie modyfikacji szczegółowych i bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w wyjątkowych stanach faktycznych, w których nie jest możliwe zastosowanie do nich, z uwagi na różnego rodzaju okoliczności, ogólnie obowiązujących przepisów (zob. A. Despot-Mładanowicz, komentarz do art. 9, w: Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III. LEX/el. 2018). Skoro organy ustaliły, że w niniejszej sprawie jest możliwe zastosowanie ogólnie obowiązujących przepisów bez pogwałcenia szczególnie chronionych dóbr inwestorów, to trudno mówić, żeby w sprawie zachodził szczególny przypadek w rozumieniu art. 9 Prawa budowlanego.

Zdaniem Sądu nie są trafne zarzuty inwestorów sprowadzające się do kwestionowania związania wiaty z budynkiem mieszkalnym. Z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że zadaszenie wiaty stanowi swoistą kontynuację – choćby pod względem rodzaju pokrycia dachowego i jego ułożenia – zadaszenia budynku mieszkalnego. Nadto wiata wsparta jest podciągiem zakotwionym w substancji budynku mieszkalnego. Trudno zatem bronić tezy, że wiata nie ma związku z budynkiem mieszkalnym. Wykonanie spornej wiaty doprowadziło do sytuacji, w której przedłużono zadaszenie budynku mieszkalnego i wsparto je na dwóch słupach, co spowodowało, że okap dachu znalazł się w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy działki sąsiedniej. Bez znaczenia wobec tego były argumenty inwestorów zmierzające do wykazania, że na postawienie spornej wiaty nie było wymagane pozwolenie ani zgłoszenie właściwemu organowi. Wybrany przez skarżących sposób realizacji wiaty poprzez jej związanie z budynkiem mieszkalnym przesądza o tym, że nie stanowi ona w wiaty w ścisłym rozumieniu Prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika bowiem, że gdyby sporna wiata została pozbawiona "oparcia" w budynku mieszkalnym, to wówczas z dużym prawdopodobieństwem uległaby ona dekonstrukcji. Z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że zadaszenie o długości 6 m niewsparte z obu stron nie utrzymałoby się na 2 słupach zlokalizowanych u jednego jego boku. Zatem zgodzić się należało z organami nadzoru budowlanego, że sporną wiatę należy co do wymogów techniczno-budowlanych łączyć z budynkiem mieszkalnym, co uzasadniało zastosowanie § 12 ust. 5 cytowanego już rozporządzenia. Z tych też względów nie zasługiwały na uwzględnienie podnoszone w skardze inwestorów zarzuty naruszenia art. 3 ust. 2, art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 9 Prawa budowlanego.

Jak już wskazano, nie był również trafny zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Nie dopatrzył się Sąd także naruszenia art. 15 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem stan faktyczny sprawy został przez organy obu instancji należycie ustalony i oceniony. Okoliczność niezgadzania się przez skarżących z kierunkiem rozstrzygnięcia zawartym w zaskarżonej decyzji nie jest zaś równoznaczna z naruszeniem art. 8 k.p.a.

To co do tej pory powiedziano oznacza, że Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skarg i uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd w świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – nie będąc związany zarzutami i wnioskami skarg (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – nie stwierdził naruszeń prawa materialnego czy procesowego mających lub mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec tego obie wniesione skargi podlegały oddaleniu, o czym w pkt I i II sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.