Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 777/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: artt. 7 i 77 par.1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par.2 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Dnia 26 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym Przewodniczący: sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2007 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2006 roku, nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u jej zmarłego męża Z. Z. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] czerwca 2006 roku, nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej PWIS) z dnia [...] lipca 2006 roku, nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u jej zmarłego męża Z. Z. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym:

W związku z podejrzeniem u Z. Z. białaczki szpikowej pochodzenia zawodowego Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. w dniu 9 sierpnia 2004 roku skierował do Państwowego Inspektora Sanitarnego wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Z. Z. zmarł 6 lutego 2003 roku na ostrą białaczkę szpikową, której przyczyną mogło być narażenie na promieniowanie jonizujące oraz benzen.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej PPIS) decyzją z dnia [...] czerwca 2006 roku, nr [...] orzekł, iż nie znajduje podstaw do stwierdzenia u Z. Z. choroby zawodowej - choroby nowotworowej pochodzenia zawodowego, wymienionej w poz. 17.3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r., Nr 132, poz. 1115, zwane dalej "rozporządzenie z 2002 roku"). W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zmianami, zwany dalej k.p.a.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 z późn. zmianami) oraz rozporządzenie z 2002 roku.

W oparciu o przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego organ ustalił, że Z. Z.przez 32 lata i 8 miesięcy zatrudniony był w F. – M. G. Spółka Akcyjna w G. na następujących stanowiskach pracy:

- w okresie od 19 maja 1970 roku do 10 sierpnia 1970 roku, od 21 kwietnia 1975 roku do 20 lipca 1975 roku, od 5 lutego 1991 roku do 20 maja 1991 roku - Wydział

Obróbki Mechanicznej Tłoków /W-40/ jako tokarz. Wykonywał pracę polegającą na obsłudze tokarek uniwersalnych - operacje tokarskie związane z obróbką tłoków silnikowych,

w okresie od 21 lipca 1975 roku do 5 stycznia 1976 roku - Oddział Oczyszczalni Odlewów Placówki Poodlewniczej /W-45/. Praca polegała na mocowaniu odlewów w uchwytach tokarskich, a następnie na zabielaniu (toczeniu detali) powierzchni dla celów kontrolnych oraz obcinaniu nadlewów,

w okresie od 11 sierpnia 1970 roku do 23 października 1970 roku, od 22 czerwca 1972 roku do 20 kwietnia 1975 roku, od 6 stycznia 1976 roku do 4 lutego 1991 roku -Wydział Produkcji Wkładek Alfin /W-35/ jako tokarz. W tych okresach obsługiwał tokarkę uniwersalną TUD - 50. Przedmiotem obróbki skrawającej były panewki stalowe wylewane brązem, o wadze 0,5 - 3 kg.

w okresie od 21 maja 1991 roku do 31 stycznia 2003 roku zatrudniony był na stanowisku tokarza oczyszczacza. Praca ta polegała na oczyszczaniu panewek (usuwaniu nadlewu przez toczenie) oraz toczeniu próbek do badań laboratoryjnych.

Jak ustalił PPIS przez cały okres pracy zawodowej Z. Z. nie był narażony na promieniowanie jonizujące i benzen, które stwarzają możliwość rozwinięcia się choroby nowotworowej - białaczki szpikowej. Był natomiast eksponowany na szereg substancji chemicznych, które nie zostały ujęte w wykazie czynników uznanych za rakotwórcze dla ludzi.

Postępowanie diagnostyczno-orzecznicze w kierunku rozpoznania choroby zawodowej prowadził Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., który orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 18 kwietnia 2005 roku stwierdził brak podstaw do rozpoznania u Z. Z. "choroby nowotworowej pochodzenia zawodowego - pozycja 17.7 wykazu chorób zawodowych." Motywując orzeczenie WOMP w K. wyjaśnił, iż strona, w całym okresie wykonywania pracy zawodowej nie była narażona na czynniki rakotwórcze stwarzające możliwość rozwinięcia się choroby nowotworowej - białaczki szpikowej.

Wskutek wniesionego przez B. Z. odwołania, kolejne orzeczenie w sprawie wydał Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. N. w Ł.. Jednostka ta również wydała orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania u Z. Z. choroby zawodowej - orzeczenie z dnia 29 sierpnia 2005 roku, nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż w trakcie wykonywania pracy zawodowej nie był on narażony na substancje mogące prowadzić do rozwinięcia się choroby nowotworowej.

Mając na uwadze treść wydanych w sprawie orzeczeń organ I instancji wywiódł, iż, nie sposób przyjąć związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą stanowiącą przyczynę śmierci Z. Z., a warunkami panującymi w miejscu jego pracy zawodowej.

W dniu 8 lipca 2005 roku od decyzji tej odwołanie wniosła B. Z. Poza ogólnymi zarzutami mającymi świadczyć o krzywdzącym charakterze decyzji wskazała, iż nie są dla niej zrozumiałe zawarte w załącznikach do protokołu narażenia zawodowego męża wielokrotne stwierdzenia, iż w okresie pracy zawodowej "mógł pracować w kontakcie z WWA (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne), w tym benzo(a)pirenem -produktami spalania oleju napędowego. Jej zdaniem środek ten jest silnie rakotwórczy, a mimo to nie przeprowadzono pomiarów jego stężenia w hali, gdzie pracował mąż i nie wyjaśniono w sposób jednoznaczny, czy faktycznie miał z nim styczność.

Przesyłając odwołanie organ I instancji nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia we własnym zakresie. Potwierdził, iż Z. Z. mógł być narażony na kontakt z benzo(a)pirenem, i że na zajmowanym przez niego stanowisku nie przeprowadzono pomiarów jego stężenia. Wyjaśnił natomiast, iż z badań jakie przeprowadzono w innych zakładach na stanowiskach obsługi wózków widłowych wynika, że wykazana obecność WWA, w tym bezno(a)pirenu, nie przekroczyła oznaczalności normy.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2006 roku, nr [...] PWIS w utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia z 2002 roku. Organ odwoławczy dokonał rekapitulacji stanu faktycznego sprawy oraz uznał, iż nie znajduje podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji wydanej przez PPIS. Organ wyjaśnił, iż przy stwierdzeniu choroby zawodowej uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Wydane w sprawie opinie lekarskie zostały sporządzone przez podmioty spełniające stawiane przepisami prawa wymogi, a ich kwestionowanie przez organ wydający decyzję w sprawie dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy nie odpowiadają one warunkom przewidzianym w przepisach k.p.a.

Organ wywiódł nadto, iż nie znajdują potwierdzenia wątpliwości skarżącej dotyczące narażenia jej męża na WWA, w tym benzo(a)piren. Podkreślono, iż styczność Z. Z. z tą substancją mogła mieć charakter wyłącznie kontaktu, a nie bezpośredniego narażenia. W zakładzie, w którym pracował nie przeprowadzono wprawdzie pomiarów w/w czynników, lecz w oparciu o badania przeprowadzone na podobnych stanowiskach - gdzie wyniki były poniżej oznaczalnosci normy - przyjęto, iż nie występowały w nim substancje mogące wywołać białaczkę - promieniowanie jonizujące i benzen.

Końcowo organ wyjaśnił, iż w związku z brakiem wystarczających dowodów na przyjęcie, iż choroba Z. Z. została spowodowana warunkami panującymi w środowisku pracy, nie ma podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wniosła B. Z. Powołując się na analogiczne zarzuty jak w odwołaniu od decyzji PPIS w Tarnobrzegu wniosła o "zbadanie całej sprawy".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Motywując swoje stanowisko organ wskazał, iż Z. Z. podczas pracy zawodowej był eksponowany na hałas, zapylenie, opary mgły olejowej, tlenek węgla, oraz mógł mieć kontakt z wielopierścieniowymi węglowodanami aromatycznymi, w tym benzo(a)pirenem. Kontakt ten, a nie bezpośrednie narażenie pochodziło ze spalania oleju napędowego przy pracy wózków widłowych poruszających się po halach produkcyjnych. Wprawdzie na stanowisku pracy zainteresowanego nie przeprowadzono stosownych pomiarów, lecz z wyników badań na podobnych stanowiskach pracy - obsługa wózków widłowych - wynika, iż stężenie bezno(a)pirenu nie przekraczało oznaczalności normy. Powyższe okoliczności upoważniały więc do przyjęcia, iż w środowisku pracy Z. Z. nie występowały substancje mogące wywołać chorobę nowotworową układu krwiotwórczego.

Pismem z dnia 12 września 2006 roku uczestnik postępowania F.-M. G. spółka akcyjna wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Pismem procesowym z dnia 16 września 2006 roku skarżąca zakwestionowała orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy im. Prof. N. w Ł. z dnia 29 sierpnia 2005 roku, nr [...] Zarzuciła, iż w pozycji określającej narażenie zawodowe jej męża wskazano, iż był on narażony na działanie benzo(a)pirenu, a skoro zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. z 2004. Nr 280, poz. 2771) jest to substancja rakotwórcza, to błędna jest konkluzja orzeczenia, iż nie zachodzą podstawy do rozpoznania choroby zawodowej. Skarżąca ponadto wskazała na dostrzeżone przez nią nieścisłości pomiędzy kartą narażenia zawodowego męża a dokumentami stanowiącymi podstawę do jego sporządzenia.

W odpowiedzi PWIS pismem z dnia 15 listopada 2006 roku wyjaśnił, iż wskazane przez skarżącą nieścisłości dotyczą kwestii nieistotnych, bo niezwiązanych z tą jednostką chorobową, której dotyczyło postępowanie.

Odnosząc się do faktu zamieszczenia w orzeczeniu lekarskim stwierdzenia, iż mąż skarżącej był narażony na działanie benzo(a)pirenu organ wyjaśnił, że okoliczność ta została przez niego pominięta. Jednostki przeprowadzające na potrzeby postępowania opinie lekarskie nie są bowiem uprawnione do samodzielnego określania narażenia zawodowego, a ustalenia w tym zakresie mogą opierać wyłącznie na informacjach przekazanych im przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Całość materiału zgromadzonego w sprawie - w ocenie organu - jednoznacznie przesądza o braku narażenia Z. Z. na benzo(a)piren, a "powtarzane przez biegłych pojedyncze uwagi zaczerpnięte z materiałów sprawy nie mogą po myśli przepisów prawnych służyć za dowód."

Ponadto organ wyjaśnił, iż stosownie do pkt 17 załącznika do rozporządzenia z 2002 roku nowotwór układu krwiotwórczego może zostać uznany za chorobę zawodową jedynie wówczas, gdy powstanie w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, "uznanych za rakotwórcze u ludzi". Ponieważ benzo(a)piren został zaliczony do substancji rakotwórczych kategorii drugiej, a więc do substancji, które "rozpatruje się jako rakotwórcze", to rolą jednostek wydających opinie w sprawię była ocena "prawdopodobieństwa rakotwórczości". Sam fakt przynależności benzo(a)pirenu do drugiej kategorii rakotwórczości niczego nie przesądza, a to czy mógł on wywołać chorobę zawodową winno być przedmiotem ustaleń organów lekarskich. W ocenie PWIS uprawniona jest konstatacja, iż skoro opiniujący lekarze odmawiają schorzeniu Z. Z. przyznania statusu choroby zawodowej, to tym samym, odmawiają przyjęcia, iż benzo(a)piren mógł spowodować u niego chorobę nowotworową.

Ponieważ w odpowiedzi na skargę organ wnosił o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, sąd stosownie do treści art. 119 pkt 2 P.p.s.a. wezwał skarżącą do ustosunkowania się do tego wniosku i oświadczenia czy żąda wyznaczenia rozprawy. W piśmie z dnia 16 września 2006 roku skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy bez rozprawy.

Z tych przyczyn sąd działając w oparciu o art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a. rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.). stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy - art. 135 P.p.s.a. Przesłanką zastosowania wspomnianego unormowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach je poprzedzających, jeżeli tylko podjęte były w granicach danej sprawy.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli w zakresie, o jakim wyżej mowa, Sąd doszedł do wniosku, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści § 2 ust. 1 mającego zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenia z 2002 roku za choroby zawodowe uważa się schorzenia określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z cytowanego przepisu wynika, iż prawna definicja choroby zawodowej składa się z dwóch elementów: pierwszy ma charakter czysto formalny i polega na ustaleniu czy schorzenie, na które cierpi pracownik jest wymienione w wykazie chorób zawodowych, i drugi, polegający na ustaleniu, czy schorzenie to jest konsekwencją działania występujących w miejscu pracy czynników szkodliwych. Innymi słowy, poza ustaleniem, że pracownik cierpi na jedną z chorób, które ustawodawca uznał za choroby zawodowe, konieczne jest powiązanie tego schorzenia łańcuchem przyczynowo-skutkowym z panującymi w środowisku pracy warunkami. Stwierdzenie, że choroba pracownika nie jest uznana za chorobę zawodową- nie figuruje w załączniku do rozporządzenia z 2002 roku - czyni bezprzedmiotowym dalsze dociekania, mające na celu ustalenie jej związku z warunkami pracy. Jeżeli jednak choroba pracownika jest wymieniona w załączniku, a jej charakter nie przekreśla a limine możliwości powiązania jej z warunkami panującymi w środowisku pracy, organ administracyjny prowadzący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej musi wykazać się dużą wnikliwością i dociekliwością przy ocenie materiału zgromadzonego w sprawie, a wydana decyzja winna być należycie i wyczerpująco uzasadniona.

Przenosząc powyższe na realia ukształtowane okolicznościami niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zarówno decyzje organów obu instancji, jak i poprzedzające ich wydanie postępowanie, wymogom tym nie odpowiada.

W szczególności należy zanotować, iż organy nie wyjaśniły w sposób jasny i bezsporny czy Z. Z. był narażony na działanie benzo(a)pirenu. Stosownie do treści załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. z 2004. Nr 280, poz. 2771) jest to substancja rakotwórcza kategorii drugiej -pozycja 50 załącznika. Kryteria klasyfikacji substancji jako rakotwórczej w drugiej kategorii określa wydane na podstawie art. 4 ust 2 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 roku o substancjach i preparatach chemicznych (Dz. U. Nr 11, poz. 84) rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2 września 2003 roku w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych (Dz. U. z 2003r. Nr 171, poz. 1666). Zgodnie z pkt 2 ust. 1 zawartym w części czwartej załącznika do tego rozporządzenia, zatytułowanym "klasyfikacja na podstawie analizy skutków specyficznych dla zdrowia człowieka" za substancje rakotwórcze kategorii drugiej uznaje się "substancje, dla których istnieją wystarczające dowody pozwalające na przyjęcie założenia, że narażenie człowieka na te substancje może w rezultacie prowadzić do powstania raka." Pojęcie "substancja rakotwórcza" ma więc charakter prawny i o tym czy dana substancja przymiot rakotwórczości posiada decyduje przepis prawa, a nie ustalenia medyczne w przedmiocie "prawdopodobieństwa rakotwórczości". Za takim rozumowaniem przemawia już sam tytuł rozporządzenia z dnia 1 grudnia 2004r. "w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy" oraz treść jego § 2 ust 1, gdzie stwierdzono: "ustala się wykaz substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia". Oznacza to, iż zamieszczenie substancji w załączniku przesądza o jej rakotwórczym lub mutagennym charakterze. Nie znajduje więc potwierdzenia powołana w piśmie z dnia 15 listopada 2006 roku argumentacja organu, iż w stosunku do substancji umieszczonych w kategorii drugiej nie można bezspornie stwierdzić rakotwórczości. Cytowane przepisy brzmią jasno i kwestię tę jednoznacznie przesądzają. Substancje o możliwym działaniu rakotwórczym na człowieka, a więc substancje, co do których dostępne informacje nie pozwalają na przeprowadzenie zadowalającej oceny, zamieszczone zostały w kategorii 3, a załącznik rozporządzenia z 1 grudnia 2004r. w ogóle ich nie uwzględnia.

Przedstawione przez organ uzasadnienie w/w kwestii jest w wysokim stopniu wybiórcze - organ cytuje wyłącznie tę część przepisu, która wkomponowuje się w przyjętą przez niego linię argumentacji.

Podsumowując powyższą część należy zanotować, iż zamieszczenie substancji w załączniku do rozporządzenia 1 grudnia 2004r. przesądza o jej rakotwórczym lub mutagennym charakterze, bez względu na to, do jakiej kategorii zostanie ona zakwalifikowana.

To z kolei oznacza, iż poczynienie przez organy ustaleń w przedmiocie

występowania benzo(a)pirenu w środowisku pracy Z. Z. miało charakter węzłowy dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organy tej kwestii jednak nie ustaliły. W karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, w przedziałach czasu odpowiadających całemu okresowi zatrudnienia Z. Z., figuruje zapis, iż mógł on pracować w kontakcie z benzo(a)pirenem, jako efektem spalania oleju napędowego przez wózki widłowe. Brak jest jednocześnie danych o stężeniu tej substancji, gdyż nie przeprowadzono stosownych pomiarów. Hipotetyczne dopuszczenie kontaktu z bezno(a)pirenem w karcie oceny narażenia zawodowego i następnie stanowcze jego odrzucenie w decyzji organu I i II instancji, wymagało więc przedstawienia odpowiedniej argumentacji. Tymczasem organ I instancji o tej okoliczności w swej decyzji w ogóle nie wspomina. Dopiero po lekturze zarzutów odwołania B. Z., przekazując akta organowi drugiej instancji, organ tłumaczy, iż w miejscu pracy Z. Z. nie przeprowadzono badań na obecność benzo(a)pirenu, jednakże z wyników badań przeprowadzonych w innych zakładach na stanowisku obsługi wózków widłowych wynika, iż jego stężenie nie przekraczało oznaczalności normy. Następnie organ I instancji stwierdza, że stężenie tego czynnika uzależnione było od lokalizacji miejsca pracy. Powyższe okoliczności dobitnie świadczą o naruszeniu przez organ art. 107 § 3 k.p.a. Stosownie do treści powołanego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ I instancji w swojej decyzji nie odniósł się do kwestii styczności Z. Z. z benzo(a)pirenem. Wyczuwając, Iż istnieje taka konieczność (po zapoznaniu się z treścią odwołania), uczynił to w piśmie przekazującym odwołanie do organu II instancji. Brak uzasadnienia tak istotnej dla postępowania kwestii, przesądza o wadliwości decyzji organu I instancji. Analizując problem styczności zainteresowanego z benzo(a)pirenem PWIS nie dostrzegł tego uchybienia i w konsekwencji odniósł się nie do ustaleń wynikających z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, lecz do twierdzeń organu zawartych w piśmie 14 lipca 2006 roku. Organ stwierdził, iż PPIS słusznie przyjął analogię pomiędzy wynikami pomiarów przeprowadzonych w innych zakładach, a warunkami panującymi w środowisku pracy Z. Z. Ponadto organ przyjął, iż styczność w/w z benzo(a)pirenem miała charakter wyłącznie kontaktu, a nie bezpośredniego narażenia. Różnicy pojęciowej tych zwrotów oraz podstaw przyjęcia takiego charakteru styczności organ jednak nie wyjaśnił.

Należy odnotować, iż w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, że na potrzeby postępowania przeprowadzono pomiary w innych zakładach pracy. Organy uzasadniając swe decyzje również nie konkretyzują ani o jakie badania chodzi, ani kiedy zostały przeprowadzone i w jakich zakładach pracy. Powołanie się na "jakieś" badania bez skonkretyzowania w/w okoliczności stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Nawet przy przyjęciu, że badania takie faktycznie przeprowadzono, to posłużenie się analogią w celu ustalenia warunków panujących w środowisku pracy Z. Z. wymagało szczególnej ostrożności i wyczerpującego uzasadnienia. Stężenie substancji będącej wynikiem spalania materiału paliwowego w danym pomieszczeniu jest uzależnione od szeregu zmiennych, takich jak: liczba pojazdów, ich rodzaj (nowoczesność), powierzchnia na której się poruszają, system wymiany powietrza itp. Przyjęcie analogii bez wyjaśnienia tych kwestii stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Ponieważ rozstrzygnięcia organów obu instancji nie zostały oparte na pełnym i wszechstronnym rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności, Sąd zobligowany był wyeliminować je z obrotu prawnego.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest bezsporne, że Z. Z. pracował w pomieszczeniach , po których poruszały się wózki spalinowe, i że efektem spalania stosowanego w ich silnikach paliwa jest benzo(a)Iren, który jest substancją rakotwórczą. Bezsporne jest również to, że Z. Z. zmarł na chorobę nowotworową układu krwiotwórczego.

W ponownym postępowaniu organy będą więc zobligowane ustalić czy Z.Z. pracował w styczności z benzo(a)pirenem, a jeżeli tak, to przez jaki okres i czy jego stężenie przekraczało dopuszczalne granice. Jeżeli z uwagi na brak stosownych pomiarów ustalenie tych danych będzie utrudnione bądź niemożliwe, to wydając orzeczenie w sprawie organy w sposób wszechstronny i jasny wyjaśnią dlaczego przyjęły takie, a nie inne ustalenia - potwierdzające bądź wykluczające zawodowy charakter choroby Z. Z. W szczególności powołując się na badania przeprowadzone w innych zakładach pracy na podobnych stanowiskach, należy wskazać na te elementy, które pozwalają bezspornie przyjąć, iż takie same, bądź zbliżone warunki panowały w środowisku pracy Z. Z.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że orzeczenie lekarskie, które stanowi podstawę rozstrzygnięcia i to szczególnie w sprawach spornych i wątpliwych, musi nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., zatem nie może ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia, ale powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego - tak NSA w wyroku z dnia 15 marca 1994 roku, sygn. akt SA/Wr 147/94 (publ. Prokuratura i Prawo - dodatek 1995r. Nr 2, poz. 53). Pogląd ten został wprawdzie wyrażony na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), jednakże z uwagi na swój uniwersalny charakter nadal pozostaje aktualny. Jak słusznie zwróciła uwagę skarżąca opinia sporządzona przez Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. N. w Ł. wymogów tych nie spełnia. W części wstępnej przyjmuje, iż zainteresowany był narażony na działanie benzo(a)pirenu, a w uzasadnieniu wyklucza, iż był on narażony na działanie jakiejkolwiek substancji rakotwórczej. Wskazana sprzeczność winna zostać przez organy wyjaśniona i zweryfikowana. Tłumaczenie organu, iż fakt ten należało pominąć, gdyż "powtarzane przez biegłych pojedyncze uwagi zaczerpnięte z materiałów sprawy nie mogą po myśli przepisów prawnych służyć za dowód" jest nietrafne. Okoliczność ta raz jeszcze potwierdza, iż sprawa narażenia Z. Z. na działanie benzo(a)pirenu nie została wyjaśniona w sposób należyty, a zatem zgodny z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Mając całość powyższego na uwadze Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.