Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 9/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Inne
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Stwierdzono, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 37 par. 1 pkt 1, 61 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi E. L. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 5 stycznia 2021 r. E. L. (dalej także jako: "skarżąca") wniosła skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, domagając się między innymi na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powołanej dalej jako: "p.p.s.a.") - stwierdzenia bezczynności organu, zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 40.000 zł, wymierzenia organowi grzywny w wysokości 40.000 zł, zwrotu kosztów postępowania, a także rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1, art. 37 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej jako: "k.p.a.") poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy, tj. pozostawanie

w bezczynności. Podniosła, że jej sprawa powinna być załatwiona do dnia 9 października 2020 r. Tymczasem oczekuje na rozstrzygnięcie już 120 dni. Ponaglenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że nie została wezwana do uzupełnienia braków formalnych, nie zostało też wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że skarżąca, za pośrednictwem poczty, w dniu 7 września 2020 r. złożyła do Oddziału Zamiejscowego [...] Urzędu Wojewódzkiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek ten był obarczony brakami formalnymi. Skarżąca nie dopełniła wynikającego z art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.) obowiązku osobistego złożenia wniosku, oraz wynikającego z art. 106 ust. 2 tej ustawy obowiązku przedstawienia wraz ze złożeniem wniosku ważnego dokumentu podróży.

W dniu 14 września 2020 r. skarżąca, za pośrednictwem poczty, zawiadomiła organ prowadzący postępowanie o zamieszkaniu za granicą i ustanowiła pełnomocnika do doręczeń w kraju. Organ na adres pełnomocnika do doręczeń wystosował wezwanie do skarżącej obejmujące wezwanie do osobistego stawiennictwa celem złożenia odcisków linii papilarnych oraz wezwanie w zakresie uzupełnienia wymienionych powyżej braków formalnych wniosku. Pomimo prawidłowo doręczonego wezwania, co miało miejsce 15 stycznia 2021 r., skarżąca w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braków formalnych wniosku. W związku z tym organ prowadzący postępowanie pozostawił, na podstawie art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, przedmiotowy wniosek bez rozpoznania. Zawiadomienie zostało wysłane pocztą w dniu 25 stycznia 2021 r. Na dzień sporządzenia niniejszego pisma, organ prowadzący nie odnotował zwrotnego potwierdzenia odbioru tego zawiadomienia. W związku z faktem, że skarżąca, pomimo wezwania, nie uzupełniła braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie oraz braki formalne miały charakter ewidentny, zdaniem Wojewody, uznać należy, iż nie doszło do wszczęcia postępowania, a co za tym idzie nie wystąpiła zarzucana organowi bezczynność. Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie bowiem z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność polega na niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. bieg terminów na załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego liczony jest od dnia wszczęcia postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte, bieg terminów określonych w art. 35 § 3 k.p.a. nie rozpoczął się. Bezczynność organu zatem nie występuje.

Niezależnie od powyższego Wojewoda wskazał, że pomimo, iż nie skarżono przewlekłości załatwienia sprawy przez organ, to podkreślić należy, że wszystkie czynności dotyczące wniosku skarżącej organ dokonał niezwłocznie. Kierując się zasadą doświadczenia życiowego nie można bowiem uznać, że niezwłoczne dokonanie czynności może być rozumiane jako obowiązek wykonywania ich natychmiastowo. Biorąc pod uwagę obiektywne okoliczności związane z epidemią wirusa SARS-Cov-2, czas oczekiwania należy ocenić jako najkrótszy z możliwych. W tym zakresie Wojewoda zwrócił uwagę, że od dnia wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego, tj. od dnia 14 marca 2020 r., do dnia 27 stycznia 2021 r. do Oddziału Zamiejscowego [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło ponad 6000 wniosków w sprawach dotyczących cudzoziemców, w tym ponad 2900 wniosków o udzielenie cudzoziemcom zezwolenia na pobyt. W związku z zamknięciem Urzędu dla interesantów w początkowym okresie epidemii zdecydowana większość z tych wniosków nie została złożona osobiście i niezbędne jest osobiste stawiennictwo wnioskodawców w celu złożenia odcisków linii papilarnych po złożeniu wniosku.

Stan osobowy personelu Oddziału Zamiejscowego [...] zajmującego się sprawami cudzoziemców wynosi 7 osób (włączając w to kierownika Oddziału, który kieruje również sprawami związanymi z wydawaniem paszportów). Oddział w S. dysponuje dwoma stanowiskami, na których możliwe jest pobieranie odcisków linii papilarnych od cudzoziemców. W związku z tym dwie osoby spośród pracowników Oddziału zajmują się bieżącą obsługą interesantów w sprawach cudzoziemców oraz obsługą wniosków wpływających drogą pocztową, pozostałe osoby zajmują się merytorycznym rozpatrywaniem spraw. Liczba pracowników przeznaczonych do obsługi spraw cudzoziemców oraz zaplecze techniczne oddziału jest niedostosowane do liczby wpływających wniosków. Faktem znanym powszechnie, zwłaszcza wśród cudzoziemców zamieszkujących w Polsce, było tworzenie się przed wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego kilkudziesięcioosobowych kolejek formujących się od godzin nocnych lub wieczornych w przeddzień rozpoczęcia obsługi przed wejściem do oddziałów do spraw cudzoziemców urzędów wojewódzkich. Problem dotyczył również obsługi w Oddziale Zamiejscowym w S.

Mając na względzie sytuację epidemiczną Oddział w S. przyjął rozwiązania przeciwdziałające tworzeniu się w urzędzie kolejek, w których niemożliwe byłoby przestrzeganie zaleceń organów sanitarno-epidemiologicznych dotyczących dystansu społecznego i istniałoby ryzyko zarażenia wirusem SARS-CoV-2. Organ wprowadził zatem od 13 maja do 10 lipca 2020 r. rejestrację telefoniczną, a od 13 lipca 2020 r. do dnia 21 stycznia 2021 r. - rejestrację internetową wizyt. Rejestracją nie są objęte wizyty osób, które otrzymały od organu wezwanie do osobistego stawiennictwa. Oddział w S. nie może wezwać wszystkich wnioskodawców, którzy nie złożyli wymaganych odcisków linii papilarnych jednocześnie, ponieważ spowodowałoby to naruszenie zasad bezpieczeństwa epidemiologicznego. W związku z tym, kierując wezwania do osobistego stawiennictwa organ kieruje się, w pierwszej kolejności, wynikającą z art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadą szybkości, poprzez wzywanie największej liczby wnioskodawców możliwej do obsługi w bezpieczny sposób w każdej jednostce czasu.

Wojewoda [...] przy piśmie z dnia 4 lutego 2021 r. przekazał do tut. Sądu zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia z dnia 25 stycznia 2021 r. o pozostawieniu wniosku skarżącej bez rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania

(§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec

o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepis sąd, w przypadku,

o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony

o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuca Wojewodzie [...] bezczynność w zakresie rozpoznania jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Rozpoznając zasadność tak skonstruowanej skargi wskazać należy

w pierwszej kolejności, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Poza sporem było, że skarżąca poprzedziła złożenie skargi wniesieniem ponaglenia do właściwego organu (pismo datowane na dzień 30 grudnia 2020 r., adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, złożone za pośrednictwem Wojewody [...]), wobec czego formalne przesłanki do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie zostały spełnione.

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego definiują w art. 37 § 1 pkt 1 bezczynność jako niezałatwienie w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Zaś przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2).

W orzecznictwie wskazuje się, że dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających

z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia.

Przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu

w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. W związku z tym w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność organu, sąd kontroluje jedynie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie.

Przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 35) nie określają terminu załatwienia sprawy dotyczącej wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem należy odwołać się w tym zakresie do przepisów k.p.a.

Stosownie do art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1); niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2); załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Wskazane przepisy są konsekwencją przyjęcia w Kodeksie postępowania administracyjnego szeregu zasad mających wyrównywać relacje między organem,

a stronami postępowania. Wśród zasad tych istotne znaczenie ma zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a.

Organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. Aczkolwiek w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 35 § 1 k.p.a. należy rozumieć jako wskazówkę, by terminy załatwienia sprawy w nim określone traktować jako terminy maksymalne, należy mieć na uwadze, że ze względu na stopień skomplikowania spraw, nie każde przekroczenie przez organ ustalonych przez ustawodawcę terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno

w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (zob. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3021/17).

Oceniając postępowanie Wojewody [...] w świetle powyższych wytycznych Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia

z bezczynnością organu.

Zdaniem Sądu błędne jest założenie Wojewody [...], że w rozpoznawanej sprawie nie można mu zarzucić bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej, bowiem nie zostało skutecznie wszczęte postępowanie w tym zakresie, ponieważ skarżąca nie uzupełniła braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie, a braki te miały charakter ewidentny.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w doktrynie i orzecznictwie, że wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 k.p.a. (datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej), jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 k.p.a., co w tym przypadku oznacza również, że musi czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Trzeba też zauważyć, że do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności (art. 35 § 5 k.p.a.). Terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy i wyprowadzenia przewlekłości postępowania. Niemniej istotne dla określenia początku stanu bezczynności nie jest data skutecznego wszczęcia postępowania w rozumieniu k.p.a., lecz punkt czasowy, od którego rozpoczyna się okres obligujący organ do podjęcia stosownych czynności procesowych, wywołany działaniem podmiotu trzeciego - np. złożenie wniosku z brakami formalnymi (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 208/20). Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Zatem organ nie może uwolnić się od zarzutu bezczynności w przypadku, gdy zwlekał, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, z dokonaniem czynności wynikających z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Zgodne z przepisem art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż siedem dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Po złożeniu w dniu 8 września 2020 r. (data wpływu) wniosku z brakami formalnymi Wojewoda powinien był bez zbędnej zwłoki wystosować do skarżącej wezwanie do uzupełnienia tych braków. Uczynił to dopiero w dniu 13 stycznia

2021 r., po wniesieniu przez skarżącą ponaglenia a następnie skargi do sądu. Oznacza to, że od dnia "wszczęcia" postępowania (w dniu 8 września 2020 r.) do dnia wystosowania do skarżącej zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania (zawiadomienie z dnia 25 stycznia 2021 r.) upłynęło ponad 4 miesiące. Załatwienie sprawy nastąpiło zatem z przekroczeniem terminów zakreślonych przez ustawodawcę (35 k.p.a.). Nie ulega wobec tego wątpliwości, że Wojewoda [...] dopuścił się zarzucanej mu przez skarżącą bezczynności, która istniała nadal w dniu wniesienia skargi, co miało miejsce dnia 8 stycznia 2021 r. (data nadania skargi na poczcie).

W tym miejscu wskazać należy, że po wniesieniu skargi Wojewoda [...] powiadomił skarżącą pismem z dnia 25 stycznia 2021 r., że jej wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wobec nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych wniosku poprzez dopełnienie obowiązku jego osobistego złożenia, pozostanie bez rozpoznania. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przekazanego przez organ do Sądu przy piśmie 4 lutego 2021 r., przedmiotowe zawiadomienie doręczone skarżącej, za pośrednictwem wyznaczonego przez nią pełnomocnika do doręczeń, w dniu 29 stycznia 2021 r.

Mając powyższe na uwadze, wobec rozpatrzenia wniosku skarżącej poprzez pozostawienie go bez rozpoznania, Sąd nie był uprawniony do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym czasie. Przepis art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. jednoznacznie określa obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Sąd jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że przy ocenie, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Skoro bowiem organ rozpatrzył wniosek skarżącej poprzez pozostawienie go bez rozpoznania z uwagi na to, że skarżąca, pomimo skutecznego wezwania, nie uzupełniła jego braków formalnych, a termin jego rozpoznania nie został znacznie przekroczony (art. 35 § 3 k.p.a.), to nie było podstaw do stwierdzenia, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się w następnej kolejności do żądań skargi, dotyczących wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania skarżącej sumy pieniężnej wskazać należy, że grzywna jest formą ukarania organu za niezałatwienie sprawy w terminie, a także środkiem o charakterze prewencyjnym. Natomiast suma pieniężna przyznawana stronie skarżącej to forma rekompensaty za doznaną szkodę w związku z bezczynnością organu prowadzeniem postępowania przez organ.

Zarówno wymierzenie organowi grzywny, jak i przyznanie stronie sumy pieniężnej mają charakter fakultatywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze żądanie zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej oraz żądanie nałożenia na organ grzywny, należy zauważyć, że w ocenie Sądu trudności kadrowe organu, sytuacja epidemiologiczna w kraju związana z COVID-19, oraz znacząca liczba wpływających wniosków nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej zaistniałej w rozpoznawanej sprawie bezczynności, niemniej jednak są one obiektywną trudnością, która powinna wpływać na ocenę tego, czy doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa oraz na ocenę zasadności nałożenia na organ grzywny, czy przyznania od organu sumy pieniężnej dla skarżącej.

Znacząca ilość spraw podlegających rozpoznaniu, niedostateczna obsada kadrowa, ograniczenie ilości petentów w siedzibie organu związku z wymogiem przestrzegania zasad bezpieczeństwa epidemiologicznego stanowią bowiem poważną przeszkodę w takiej organizacji pracy, aby rozpoznawanie spraw należących do kompetencji organu odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów. Zwłaszcza, że w przypadku wniosków cudzoziemców o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ustawodawca przewidział wymóg osobistego złożenia wniosku. Dlatego oceniając przedstawiony powyżej całokształt działań Wojewody oraz mając na względzie, jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy nie dawał podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Ponadto, co należy podkreślić, skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej z uwzględnieniem jej funkcji kompensacyjnej. Nie podała żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez nią szkody, która wymagałaby zrekompensowania, nie wykazała żadnych konkretnych i wymiernych strat, które są wynikiem bezczynności organu.

Przyznanie sumy pieniężnej pełni wobec strony postępowania funkcję kompensacyjną, ma na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty) jakich doznał skarżący na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez skarżącego w treści wnoszonej skargi (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1685/17 oraz z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2954/17). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3094/19 "wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją".

W tym stanie rzeczy Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę w pozostałej części, tj. co do żądania przyznania skarżącej sumy pieniężnej oraz wymierzenia organowi grzywny, nie znajdując podstaw do zastosowania art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt drugi wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie trzecim wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie stanowił wpis sądowy od skargi.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).