Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3127/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 149 par. 3 , art 150 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Asesor WSA Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.G. i J.G. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 8 listopada 2021 r., nr DO.1.7614.339.2021.KW Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu zażalenia [...], działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik [...], na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 20 lipca 2021 r., nr 577/2021 odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją Wojewody Mazowieckiego z 29 maja 2018 r., nr 2308/2018, utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z 13 lutego 2018 r., nr 19/2018 orzekającą o odmowie odszkodowania, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 20 lipca 2021 r., nr 577/2021.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) decyzją z 25 stycznia 2012 r., nr 107/DG/12 stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 tycznia 1999 r., przez Gminę-Miasto [...], prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 273 m2, w obrębie [...], zajętej pod ul. [...] w [...].

Starosta [...] decyzją z 18 lipca 2012 r., nr 152/2012 ustalił na rzecz [...] odszkodowanie za udział wynoszący 1/2 nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przysługujący 31 grudnia 1998 r. [...], współwłaścicielce przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z 2 października 2012 r., nr 1565/2012 utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 18 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2333/12 oddalił skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 2 października 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1850/13 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2333/12.

Starosta [...] decyzją z 13 lutego 2018 r., nr 19/2018 odmówił uwzględnienia wniosku [...] o odszkodowanie za udział wynoszący 1/2 nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 273 m2, w obrębie [...] przysługujący 31 grudnia 1998 r. [...], ze względu na brak złożenia wniosku w ustawowym terminie. Wojewoda Mazowiecki decyzją z 29 maja 2018 r., nr 2308/2018 utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 13 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2004/18 oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 29 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 listopada 2020 r., sygn. akt OSK 215/20 oddalił skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2004/18.

Pismem z 12 stycznia 2021 r. [...], wystąpiły o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Mazowieckiego z 29 maja 2018 r., nr 2308/2018 utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z 13 lutego 2018 r., nr 19/2018.

Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 20 lipca 2021 r., nr 577/2021 odmówił wznowienia postępowania.

Na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 20 lipca 2021 r. zażalenie złożyła [...], działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik [...].

Po rozpatrzeniu zażalenia i zbadaniu akt sprawy Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że postępowanie wznowieniowe jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego służącym do wzruszania decyzji ostatecznych. Postępowanie może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek strony (art. 147 kpa).

Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 3 kpa).

Minister podał, że [...], w piśmie z 17 stycznia 2021 r., jako podstawę wznowienia wskazały art. 145 § 1 pkt 1 kpa (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe), art. 145 § 1 pkt 4 kpa (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) oraz art. 145 § 1 pkt 5 kpa (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję).

Organ wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Natomiast zgodnie z art. 148 § 2 kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, w przypadku, w którym strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Wojewoda Mazowiecki pismem z 7 lipca 2021 r. wezwał [...], działającą w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik [...] do wskazania dokładnej daty, w której wnioskodawczynie dowiedziały się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Jednakże [...] w piśmie z 14 lipca 2021 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Wojewody, nie udzieliła odpowiedzi odnośnie daty, w której wnioskodawczynie dowiedziały się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

Minister podkreślił, że strona musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia.

Skoro wnioskodawczynie nie wskazały, kiedy dowiedziały się o okolicznościach wynikających z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 organ I instancji zasadnie odmówił wznowienia postępowania.

Minister dodał, że z akt sprawy wynika, iż decyzja Wojewody Mazowieckiego z 29 maja 2018 r. została doręczona [...], działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik [...] 6 czerwca 2018 r.

W związku z powyższym, powoływanie się w przedmiotowej sprawie przez wnioskodawczynie, na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), jest w sposób oczywisty nieuzasadnione.

Skargę na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z 8 listopada 2021 r. złożyły [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga nie jest zasadna.

Podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych. Ta instytucja procesowa stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy postępowanie, w którym zapadło weryfikowane rozstrzygnięcie, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wymienionych w art. 145 § 1 kpa, art. 145a § 1 kpa i art. 145b § 1 kpa. Tryb ten stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 kpa i z tego powodu może być stosowany tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu opisanych tam warunków.

Zaznaczyć również trzeba, że we wstępnej fazie regulującej stwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek wznowienia, czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 kpa. Dopiero spełnienie tych wymogów skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w kolejnej - drugiej fazie - stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 kpa).

W orzecznictwie podkreśla się, że złożenie podania w terminie jest jednym z warunków dopuszczalności wznowienia postępowania (por. wyroki NSA z: 6 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 773/09 i 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 967/16).

W związku z tym ograniczeniem czasowym organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania z urzędu dopuszczalności wznowienia postępowania, bowiem wszczęcie postępowania nadzwyczajnego na wniosek, w sytuacji uchybienia terminu, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 kpa zasadę trwałości decyzji ostatecznych (por. wyrok NSA z 25 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2813/16). Stwierdzenie przez organ w fazie wstępnej postępowania faktu uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji musi skutkować odmową wznowienia postępowania z przyczyn formalnych (art. 149 § 3 kpa).

W rozpatrywanej sprawie, jako przesłanki wznowienia postępowania, skarżące wskazały przepisy zawarte w art. 145 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 5 kpa, tj.: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi, który je wydał. Wnioskodawczynie wskazały także na przepisy art. 145 § 3 kpa (z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa) oraz art. 145b kpa (naruszenie zasady równego traktowania).

Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Stosownie do art. 148 § 2 kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Natomiast w przypadku naruszenia zasadny równego traktowania w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienie się orzeczenia sądu (art. 145b § 2 kpa).

Zważyć należy, że termin miesięczny na żądanie wznowienia postępowania powinien być odnoszony do tej okoliczności, którą podaje strona jako podstawę wznowienia, bez badania na tym etapie, czy okoliczność podana przez stronę może stanowić rzeczywiście podstawę wznowienia. Zatem, złożenie podania w terminie jest jedną z okoliczności dopuszczalności wznowienia postępowania. Kwestia ta badana jest przez organ z urzędu.

W przypadku, gdy wniosek został złożony po upływie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, konieczne jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Zatem stwierdzenie przez organ w fazie wstępnej postępowania faktu uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Podkreślić należy, że ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia.

Skarżące miały przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody Mazowieckiego z 29 maja 2018 r., wobec czego wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez podmioty do tego legitymowane w rozumieniu art. 147 kpa.

Skarżące pismem z 7 lipca 2021 r. zostały wezwane przez Wojewodę do wskazania dokładnej daty, w której dowiedziały się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Treść pisma jest jasna i klarowna. Organ powołał w nim wniosek skarżących o wznowienie postępowania z 12 lipca 2021 r., uzupełniony pismem z 17 lipca 2021 r., podał czego sprawa dotyczy, przytoczył wskazane przez skarżące przepisy prawa z podaniem ich treści oraz wezwał do wskazania dokładnej daty, kiedy skarżące dowiedziały się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Podał też nazwę wydziału organu do którego należy skierować pismo oraz nr sprawy. Pomimo jasno sformułowanego żądania skarżące w piśmie z 14 lipca 2021 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Wojewody nie wskazały daty, w której dowiedziały się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Oznacza to, że skarżące nie udowodniły zachowania terminu z art. art. 148 § 1 kpa.

Zważyć należy, że decyzja Wojewody Mazowieckiego z 29 maja 2018 r., wydana w sprawie, w której skarżące domagają się wznowienia postępowania, została im doręczona 6 czerwca 2018 r. Wniosek o wznowienie postępowania został złożony 12 stycznia 2021 r., a więc po upływie terminu określonego w art. 148 § 2 kpa. Skarżące złożyły skargę do Sądu na decyzję z 29 maja 2018 r., co oznacza, że miały widzę o wydaniu decyzji. Następnie od wyroku Sądu I instancji wniosły skargę kasacyjną.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn uznać należy, że organ prawidłowo zastosował przepis art. 149 § 3 kpa.

Dlatego Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 ppsa, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, m.in. jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.