Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 554/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i 3, art. 137, art. 140, art. 141 ust. 2, art. 156 ust. 4
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 153, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi Gminy reprezentowanej przez Prezydenta Miasta na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...} w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję w części obejmującej punkt 1 i orzeka, że w tym zakresie decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 i 2 oraz art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651, ze zm., zwanej dalej u.g.n.), Wojewoda L.: 1) utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...] o zwrocie J. G. – K. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. przy ul. T., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Urzędu Miasta L. pod nr [...] jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha oraz 2) umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "C." w L.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 1978 r., wydaną w oparciu o art. 1,2 i 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), Prezydent Miasta L. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą własność A. P., oznaczoną w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. [...] ha, ustalając jednocześnie na rzecz byłej właścicielki odszkodowanie w wysokości [...] zł. Zgodnie z treścią uzasadnienia powyższej decyzji, wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego "R." ustaloną przez organ planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta L.

W dniu [...] grudnia 1980 r. Prezydent Miasta L. decyzją znak: [...] zatwierdził założenia techniczno-ekonomiczne osiedla "Ł." - dzielnicy "C." w L. Decyzja ta obejmowała miejsce i warunki realizacji inwestycji, jej plan realizacyjny oraz pozwolenie na budowę. Plan realizacyjny, stanowiący załącznik do powyższej decyzji, obejmował także część nieruchomości wywłaszczonej od A. P. i przewidywał powstanie na jego obszarze parkingu osiedlowego i elementów sieci ciepłowniczej. Pozostała część tej nieruchomości została zaplanowana pod tereny zielone.

Zgodnie z pismem Spółdzielni Mieszkaniowej "C." w L. z dnia [...] listopada 2007 r., powyższa inwestycja została zrealizowana w okresie od września 1982 r. do września 1984 r., co potwierdzają przesłane jako załączniki do tego pisma protokoły odbioru budynków mieszkalnych przy ul. T. [...] i [...] wraz infrastrukturą techniczną, w tym z drogami i parkingami. Realizację inwestycji zgodnie z planem realizacyjnym potwierdzają aktualne mapy sytuacyjno-wysokościowe obejmujące przedmiotową nieruchomość.

W dniu [...] maja 1994 r. zmarła A. P., a spadek po niej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] marca 2000 r., (II Ns 242/00) nabyła w całości J. G.-K., która wystąpiła z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Decyzją dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...] Starosta L. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Według organu pierwszej instancji, "na części nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu nie zrealizowano inwestycji, która była celem wywłaszczenia (budowa osiedla "R."), lecz zagospodarowano ją poprzez budowę osiedla ",Ł.", która to inwestycja mogła stanowić podstawę wywłaszczenia zawnioskowanej do zwrotu części nieruchomości. Powyższy stan faktyczny uzasadniał, w opinii organu pierwszej instancji, zastosowanie w sprawie art. 229a w związku z art. 229 u.g.n., stanowiącego, iż roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Brak roszczenia z kolei czynił niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym i uzasadniał jego umorzenie w oparciu o art. 105 k.p.a.

Po rozpoznaniu odwołań Gminy L. oraz J. G. – K., organ drugiej instancji decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...] uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i odmówił J. G.-K. zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., K 6/05, który orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 229a u.g.n., stanowiącego materiaInoprawną podstawę zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając rozstrzygniecie w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, organ drugiej instancji podniósł, że zawnioskowana do zwrotu działka została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, mimo, iż zamiast w ramach osiedla "R.", została wykorzystana na potrzeby realizacji osiedla "Ł.". W ocenie organu, specyfika realizacji tak złożonej inwestycji, jaką jest niewątpliwie budowa osiedla mieszkaniowego, musi uwzględniać pewien margines zmian w pierwotnych planach inwestycyjnych. Obydwa osiedla mieszkaniowe "R." i "Ł." były realizowane w zbliżonym okresie w ramach Spółdzielni Mieszankowej "C.". Podmiot realizujący te inwestycje, kierując się racjonalnymi przesłankami, mógł dokonywać modyfikacji w pierwotnych planach inwestycyjnych, umieszczając ostatecznie fragment wywłaszczonej nieruchomości w ramach osiedla mieszkaniowego "Ł.", czego – zdaniem Wojewody L. - nie można uznać za zmianę celu wywłaszczenia, a jedynie za jego modyfikację nie zmieniającą charakteru celu wywłaszczenia.

Po rozpoznaniu skargi J. G.-K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/LU 593/08, uchylił decyzję organu drugiej instancji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...].

W uzasadnieniu wyroku sąd podniósł, że wprawdzie Wojewoda L. prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na zmianę stanu prawnego powstałą po jej wydaniu, a wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05, jednak merytoryczne rozstrzygnięcie organu odwoławczego o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości nasuwa zasadnicze zastrzeżenia.

Sąd uznał za bezsporne, że wywłaszczenie nieruchomości skarżącej (działka nr [...] m²) nastąpiło w celu realizacji osiedla mieszkaniowego "R.", zgodnie z jego lokalizacją ustaloną przez organ planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta L. Bezsporne jest także, iż cześć tej nieruchomości została zagospodarowana pod osiedle "R.", część pod ulice A. K. i O. Jednakże część tej nieruchomości o pow. [...] m², oznaczona jako działka nr [...], o zwrot której ubiega się J. G.-K., weszła w skład osiedla mieszkaniowego "Ł.", zgodnie z decyzją prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 1980 r., znak: [...], zatwierdzającą założenia techniczno-ekonomiczne osiedla "Ł.". Zarówno osiedle mieszkaniowe "R.", jak i osiedle "Ł.", należą do Spółdzielni Mieszkaniowej "C." w L. Niewielka część działki nr [...] zajęta jest pod wyasfaltowany parking ogrodzony siatką. Na terenie zawnioskowanym do zwrotu znajduje się także niewielka skarpa. Pozostała część działki – zgodnie z ustaleniami z oględzin – porośnięta jest trawą. Na zachodniej granicy działki stoją słupy oświetleniowe.

Sąd podzielił linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 u.g.n. (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2003 r., I SA 2622/01, LEX nr 149521). Oznacza to, zdaniem sądu, że organ administracji, chcąc ocenić, czy w danej sprawie ziściły się przesłanki zwrotu nieruchomości wskazane w art. 137 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., zobowiązany jest do precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia, który wynika z decyzji wywłaszczeniowej.

Sąd powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 2001 r., SK 22/01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 216), w którym podkreślono, że po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r. zasadę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne", tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia.

W ocenie sądu, użycie przez ustawodawcę w art. 137 u.g.n., definiującym pojęcie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, sformułowania "ten cel" wyklucza przyjęcie, że może tu chodzić o "cel podobny".

Sąd podkreślił, że plan realizacyjny osiedla "R." zatwierdzony decyzją lokalizacyjną z dnia [...] kwietnia 1978 r. przewidywał, że osiedle to kończyło się na ulicy K. (obecnie ul. A. K.), a więc przedmiotowa część dawnej działki nr [...] znajdowała się już na tym etapie procesu inwestycyjnego poza granicami osiedla "R.". Wywłaszczenie objęło więc zbyt duży obszar, a "nadwyżka" dopiero w późniejszym czasie (w 1980 r.) przeznaczona została pod realizację osiedla " Ł.", które w czasie wywłaszczenia jeszcze nie istniało i nie było nawet planowane.

Sąd uznał, że okoliczność powyższa nie została w dotychczasowym postępowaniu wyjaśniona. Jest ona zaś o tyle istotna, że gdyby rzeczywiście już w czasie wywłaszczenia projektowane osiedle "R." nie obejmowało spornej nieruchomości, to późniejsze jej wykorzystanie na realizację innego osiedla nie może być traktowane jako jedynie modyfikacja lokalizacji inwestycji mieszczącej się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, gdyż w istocie lokalizacja tego osiedla nie uległa żadnej modyfikacji.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...], wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy, Starosta L. orzekł o zwrocie J. G. – K. nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] m², położonej w L. przy ul. T. Jednocześnie zobowiązał J. G. – K. do zwrotu kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zwaloryzowanej według wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS, powiększonej o kwotę stanowiącą wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu, ustaloną na dzień wydania decyzji na kwotę [...] zł.

Od powyższej decyzji odwołał się Prezydent Miasta L., zarzucając naruszenie art. 141 ust. 2 u.g.n., polegające na tym, że Starosta L. nie orzekł w decyzji o ustanowieniu stosownego zabezpieczania wynikającej z niej wierzytelności Gminy L.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda L. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty L. z dnia [...] maja 2010 r. orzekającej o zwrocie na rzecz J. G. – K. przedmiotowej nieruchomości i umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "C." w L.

Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, organ drugiej instancji podzielił w pełni argumentację przedstawioną w wyroku tutejszego sądu z dnia 20 listopada 2008 r., którego oceną prawną był związany na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Skargę na powyższą decyzje wniosła Gmina L., zarzucając naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. Zdaniem skarżącego, cel wywłaszczenia został w całości zrealizowany. Przedmiotowy grunt został wywłaszczony z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "R.". Jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe, obecnie zawnioskowany do zwrotu grunt znajduje się w obrębie osiedla mieszkaniowego "Ł." zrealizowanego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "C." w L., tę samą, która realizowała osiedle mieszkaniowe "R.". Zdaniem skarżącej, fakt budowy na przedmiotowym gruncie fragmentu osiedla "Ł." zamiast osiedla "R." nie stanowi przesłanki uzasadniającej jego zwrot, co potwierdza stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 stycznia 2013 r., (II SA/Lu 623/12).

Skarżąca podkreśliła, że uzasadnienie dla takiego stanowiska znajduje się również w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r, (III AZP 11/87), której nadano moc zasady prawnej, nakazującej odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od jego modyfikacji.

W ocenie skarżącej, przez zmianę celu należy rozumieć jakościową zmianę lokalizacji inwestycji wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia, a nie tylko modyfikację lokalizacji inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie lub w celu bardzo zbliżonym, czyli modyfikacji niezmieniającej charakteru celu wywłaszczenia. O ile w pierwszym przypadku taka zmiana celu jest niedopuszczalna, tzn. skutkująca zwrotem wywłaszczonej nieruchomości, o tyle w drugim przypadku mieści się w celu bardzo zbliżonym do zawartego w decyzji o lokalizacji inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia, nie uzasadnia zatem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W przedmiotowej sprawie charakter zrealizowanej inwestycji, tj. osiedla mieszkaniowego "Ł." niczym nie różni się od charakteru inwestycji planowanej - budowy osiedla mieszkaniowego "R.". Zarówno jedno, jak i drugie spełnia podstawową, decydującą o jego istocie funkcję, jaką jest zaspakajanie szeroko rozumianych potrzeb mieszkaniowych ludności. Ponadto skarżący podkreślił, że obie inwestycje zostały zrealizowane w ramach jednej spółdzielni mieszkaniowej "C.". Taka modyfikacja polegająca na realizacji osiedla mieszkaniowego "Ł." zamiast osiedla "R." nie jest zatem jakościową zmianą celu wywłaszczenia.

Skarżąca dodała, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego obejmuje również budowę infrastruktury osiedla, na którą składają się m. in. budynki handlowe, usługowe, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, czy zieleń osiedlowa. W świetle powyższego, wywłaszczonej nieruchomości nie można uznać za zbędną na cel wywłaszczenia. Jest ona bowiem zagospodarowana pod parking osiedlowy o nawierzchni asfaltowej wraz z infrastrukturą w postaci oświetlenia i zieleni, które stanowią niezbędne elementy składowe osiedla mieszkaniowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odpowiedź na skargę wniosła również J. G. – K., żądając oddalenia skargi i podnosząc, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla "R.", nie zaś prywatnego parkingu na osiedlu "Ł.". Uczestniczka wskazała, że jej zdaniem, jakiekolwiek inwestycje dokonane na działce nr [...] nie mogły stanowić modyfikacji budowy osiedla "R.", skoro działka ta znajdowała się zawsze i znajduje nadal poza obrębem tego osiedla.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd uwzględnił skargę Gminy L., jednak z innych przyczyn niż podniesione w jej treści.

Należy podkreślić, iż organy administracji obu instancji oraz skład orzekający w niniejszej sprawie, stosownie do art. 153 p.p.s.a., związani są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., wydanym w sprawie II SA/Lu 593/08.

W wyroku tym sąd stanął na stanowisku, że o tym, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, decyduje treść decyzji wywłaszczeniowej rozumiana ściśle. Wyklucza to przyjęcie, że może tu chodzić o "cel podobny" do celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Jeżeli zatem w dacie wywłaszczenia wnioskowana do zwrotu działka nr [...] nie była potrzebna dla realizacji osiedla mieszkaniowego "Ł.", gdyż w świetle zapisów planu realizacyjnego tego osiedla przedmiotowa nieruchomość znajdowała się już na tym etapie procesu inwestycyjnego poza granicami tego osiedla, wspomnianą nieruchomość należałoby uznać za zbędną na cel wywłaszczenia. Innymi słowy, skoro już w dacie wywłaszczenia projektowane osiedle "Ł." nie obejmowało spornej nieruchomości, to późniejsze jej wykorzystanie na realizację innego osiedla nie może być traktowane jako jedynie modyfikacja lokalizacji inwestycji mieszczącej się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, gdyż w istocie lokalizacja tego osiedla nie uległa żadnej modyfikacji.

W myśl art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n., nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ustawy. Z kolei w świetle art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły, że zaistniały określone w powołanych przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki do zwrotu wywłaszczonej działki nr [...], uwzględniając stanowisko wyrażone w powołanym wyroku WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 593/08.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że będąca przedmiotem wniosku część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], stanowiąca własność A. P., aktualnie oznaczona projektowanym nr [...] ha, została nabyta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na realizację budowy osiedla mieszkaniowego "R.", ustalonego przez organ planowania i uwzględnionego w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta L. Cel ten został określony w ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 1978 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i o odszkodowaniu.

Z ustaleń organów administracji obu instancji, niekwestionowanych przez żądną ze strona postępowania, wynika, że wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej działki nr [...] w dacie wywłaszczenia objęta była miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy "C.", przyjętym zarządzeniem Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1976 r. i przeznaczona pod realizację osiedla "Ł.". Plan realizacyjny osiedla "Ł." zatwierdzony został decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 1980 r., nr [...].

W dacie złożenia wniosku o zwrot przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta L. - część II, przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w L. z dnia [...] września 2002 r., nr [...]. W świetle ustaleń tego planu, nieruchomość wnioskowana do zwrotu znajduje się na obszarze oznaczonym symbolami "KDD" - tereny dróg dojazdowych i "KS1" - tereny parkingów, parkingo-garaży, garaży.

Aktualnie część objętej wnioskiem o zwrot działki nr [...] zajęta jest pod wyasfaltowany parking ogrodzony siatką. W pobliżu parkingu biegnie wyasfaltowana alejka, przy której usytuowano dwa słupy oświetleniowe. Pozostała część przedmiotowej działki porośnięta jest trawą, pojedynczymi drzewami i krzewami.

Oznacza to, że teren wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako projektowana działka nr [...], zgodnie z miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy C. przeznaczony był w dacie wywłaszczenia pod realizację osiedla mieszkaniowego "Ł.". Niewątpliwie więc, czego nie kwestionuje strona skarżąca, w dacie wywłaszczenia projektowane osiedle mieszkaniowe "R.", którego realizacja wskazana została jako cel wywłaszczenia w decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 1978 r., nie obejmowało wskazanej części wywłaszczonej działki nr [...], a zatem wywłaszczenia nieruchomości dokonano z "nadwyżką".

Mając na uwadze wiążące stanowisko wyrażone w powołanym wyżej wyroku tutejszego sądu z dnia 20 listopada 2008 r., wskazać należy, że skoro w dacie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości pod budowę projektowanego osiedla mieszkaniowego "R.", osiedle to nie obejmowało wskazanej nieruchomości, to późniejsze jej wykorzystanie na realizację innego osiedla mieszkaniowego nie może być traktowane jedynie jako modyfikacja lokalizacji inwestycji mieszczącej się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, gdyż w istocie lokalizacja tego osiedla nie uległa żadnej modyfikacji. Nie ma przy tym żadnego znaczenia okoliczność, że zarówno osiedle mieszkaniowe "R.", jak i osiedle mieszkaniowe "Ł." zrealizowane zostały przez Spółdzielnię Mieszkaniową "C." w L.

Tym samym nie można podzielić odmiennego stanowiska, wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 stycznia 2013 r., II SA/Lu 623/12.

Uznanie, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, byłoby bowiem możliwe jedynie wówczas, gdyby lokalizacja osiedla mieszkaniowego "R." ustalona przez organ do spraw planowania przestrzennego, na którą powołano się w decyzji wywłaszczeniowej, obejmowała także tę część wywłaszczonej nieruchomości, o zwrot której ubiega się J. G. – K., zaś po wywłaszczeniu odpowiednie plany gospodarcze uległyby zmianie, w wyniku czego sporna nieruchomość znalazłaby się poza osiedlem "R.", za to w granicach osiedla "Ł.". Nie ulega wątpliwości, w świetle opisanych wyżej ustaleń organów obu instancji, że okoliczność taka w niniejszej sprawie nie zachodziła.

W tym miejscu należy podnieść, że oceny i wnioski sformułowane w przytoczonej w skardze uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r., III AZP 11/87, nie mają zastosowania na gruncie niniejszej sprawy, gdyż uchwała ta została podjęta pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczania nieruchomości, kiedy to obowiązek zwrotu wywłaszczanej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel publiczny określony w decyzji wywłaszczeniowej, nie miał umocowania konstytucyjnego (por. uzasadnienie wyroku TK z dnia 3 kwietnia 2008 r., K 6/05, OTK-A 2008, z. 3, poz. 41).

Nie budzi zastrzeżeń ustalona przez organy wysokość podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy L. zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie [...] zł, powiększonej o kwotę [...] zł, stanowiącą wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu na skutek działań podjętych na nieruchomości, zmierzających do zrealizowania celu wywłaszczenia. Prawidłowe jest stanowisko organów orzekających, że sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. J. w dniu [...] marca 2010 r. operat szacunkowy, zaktualizowany w toku postępowania odwoławczego – stosownie do art. 156 ust. 4 u.g.n., spełnia wymogi określone w ustawie oraz w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Treść tego operatu jest wyczerpująca, zaś przyjęte przez rzeczoznawcę wnioski stanowią logiczną konsekwencję przyjętych ustaleń i nie budzą wątpliwości co do ich trafności.

Decyzje organów obu instancji naruszają natomiast dyspozycję art. 141 ust. 2 u.g.n.

Zgodnie z tym przepisem, wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

Sposób zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, która to wierzytelność wynika z decyzji orzekającej o zwrocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (powiększonego, w myśl art. 140 ust. 4 ustawy, o kwotę równą wzrostowi wartości tej nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu), nie zależy od uznania organu. Z treści art. 141 ust. 2 u.g.n., w którym użyto sformułowania "wierzytelności (...) podlegają stosownemu zabezpieczeniu" wprost wynika obowiązek orzeczenia o zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Skoro zaś orzeczenie o zabezpieczeniu wierzytelności gminy stanowi obligatoryjny element decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to brak takiego zabezpieczenia w osnowie tej decyzji stanowi naruszenie prawa stanowiące podstawę do jej uchylenia.

W zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego możliwość wyboru dotyczy jedynie określenia sposobu zabezpieczenia wierzytelności.

Reasumując, wbrew stanowisku organu odwoławczego, w każdej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości organ ma obowiązek rozstrzygnąć o zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140 u.g.n.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela odmiennego stanowiska w tej kwestii wyrażonego w wyroku WSA w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2011 r., II SA/Łd 223/11 oraz w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2006 r., II SA/Gd 405/05 – (niepublikowane).

Nie budzi natomiast zastrzeżeń zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie umarzające postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "C." w L.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 736/11, oddalił skargę kasacyjną Wojewody L. od wyroku WSA w Lublinie z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 639/10, którym uchylono wydane w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody L. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], stwierdzające, iż odwołanie Spółdzielni Mieszkaniowej "C." w L. od decyzji Starosty L. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], jest niedopuszczalne, ponieważ wniesione zostało przez podmiot niebędący stroną w postępowaniu. W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdził, że w sytuacji, gdy w postępowaniu przed Starostą Spółdzielnię Mieszkaniową "C." traktowano jako stronę postępowania (chociaż nie posiadała ona w istocie interesu prawnego podlegającego ochronie w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) wniesione przez nią odwołanie powinno zostać załatwione w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Stanowisko to wiąże w niniejszej sprawie sąd oraz organy obu instancji, stosownie do treści art. 153 i art. 190 p.p.s.a.

Z uwagi na powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części obejmującej punkt pierwszy, orzekając na podstawie art. 152 p.p.s.a., że w tym zakresie decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy rozstrzygnie w przedmiocie wniosku J. G. – K. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako projektowana działka nr [...], biorąc pod uwagę wskazane wyżej oceny i wnioski dotyczące zabezpieczenia wierzytelności Gminy L. z tytułu, o którym mowa w art. 140 u.g.n.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.