Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1719/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2005 nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego P. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1719/05

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że Prezydent W. decyzją nr [...] z [...] września 2003 r., po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka [...] w obrębie [...], mającej urządzoną księgę wieczysta Kw nr [...], położonej w W. przy ul. [...] i [...] na siedem działek.

W dniu 4 sierpnia 2004 r. P. R. wniósł o uchylenie powyższej decyzji z dnia [...] września 2003 r., stwierdzając że podział narusza prawa członków spółdzielni o ustanowienie odrębnej własności lokali wraz z ułamkową częścią gruntu, parkingi nie należą do nieruchomości, które pozostają mieniem spółdzielni. Parkingi nie są terenami niezabudowanymi, lecz terenami komunikacyjnymi, nowo wydzieloną działkę nr [...] obciążono hipoteką w związku z inwestycją " [...]". We wniosku podnosił, że decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa materialnego tj. prawa budowlanego i ustawy "Prawo mieszkaniowe. "

Wniosek P. R. został przesłany w trybie art. 133 kpa do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wraz z wnioskiem G. S. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] oba wnioski przekazało według właściwości do rozpoznania Prezydentowi W., zalecając potraktowanie ich jako wniosków o wznowienie postępowania.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. Prezydent W., po rozpoznaniu odrębnie wniosku P. R. z dnia 4 sierpnia 2004 r., odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją własną z dnia [...] września 2003 r., nr [...] z tej przyczyny, że wnioskujący – w jego ocenie - nie jest stroną postępowania. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu nie uzasadnia prawa do żądania uchylenia decyzji, w której stroną była Spółdzielnia Mieszkaniowa. Organ podkreślił, że P. R. nie ma interesu prawnego, lecz interes faktyczny, co nie daje mu legitymacji do żądania wznowienia postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania P. R. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2005 r., decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta W., że stronami postępowania o podział gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste spółdzielni nie mogą być właściciele lokali spółdzielczych niezależnie od regulacji wskazanej w art. 3 Prawa spółdzielczego. P. R. przysługuje wyłącznie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu a prawo to nie zostało przekształcone w odrębne prawo własności lokalu z odpowiednim udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu. Z ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że o tym w jaki sposób będzie podzielona nieruchomość decyduje właściciel gruntu. W odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 41 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych organ odwoławczy stwierdził, że przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż postępowanie podziałowe nie zmierzało do celów wymienionych w tym przepisie, możliwe było bowiem oznaczenie przedmiotu odrębnej własności lokali.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2005 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. R., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] września 2003 r. na podstawie art. 16 § 2 kpa, jako podjętej z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że interes prawny wynika z prawa do ustanowienia odrębnej własności lokalu związanej z konkretną nieruchomością, na której znajduje się lokal posiadany przez członka spółdzielni na zasadzie własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu. Zaskarżona decyzja podjęta została po wejściu w życie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i czasie trwania postępowania o ustanowienie odrębnej własności lokalu. Zarówno powyższa ustawa, jak i wniosek o ustanowienie odrębnej własności lokali obligują spółdzielnię do niezwłocznego podjęcia kroków mających na celu realizację roszczenia skarżącego. Skarżący powołał art. 41 i 42 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz podniósł, że decyzja podziałowa rażąco narusza te przepisy. Wskazał, że obecnie toczy się przed Sądem Okręgowym w W. sprawa o uchylenie uchwały spółdzielni i jest ona związana z dokonanym podziałem gruntów a w toku postępowania sądowego spółdzielnia powołuje się na decyzje administracyjne i podnosi, że członkowie spółdzielni nie mogą rościć praw do wydzielonych w wyniku podziału gruntów. W skardze podniesiono również, że zaskarżona decyzja narusza art. 93 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez niezbadanie możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest w trzech płaszczyznach: kompetencyjnej (zbadania czy były podstawy do wydania zaskarżonego aktu), procesowej i materialnoprawnej (zbadania, czy organy administracji publicznej wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy).

Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) z późń. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w razie wszczęcia postępowania na wniosek obowiązkiem organu jest dokładne ustalenie treści żądania strony, który wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ jest związany tym żądaniem. Wyznacza ono stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszono wniosek o wszczęcie postępowania ma wątpliwości, co do tego czego dotyczy wniosek lub procesowego zakwalifikowania wniosku, to obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony ( wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., IV SA 1091/99, publ. Lex 78924).

Rozpoznając wniosek P. R. z dnia 4 sierpnia 2004 r. nazwany przez skarżącego "wnioskiem o uchylenie decyzji" organ pierwszej instancji przesłał w trybie art. 133 kpa wniosek do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. Tymczasem obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie wyjaśniające było wezwanie strony do sprecyzowania żądania i wskazania, czy żąda wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia nieważności decyzji.

Słuszny jest zarzut skargi, gdy skarżący podnosi, że we wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego akcentował przesłanki z art. 156 § 1 kpa. Z wniosku skarżącego z dnia 4 sierpnia 2004 r. wynika bowiem, że kwestionowana decyzja, w jego ocenie została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wskazywał na naruszenie przepisów prawa budowlanego i prawa o spółdzielniach mieszkaniowych, choć podnosił również że nie był powiadomiony o podejmowanych decyzjach dotyczących podziału nieruchomości. W zaistniałej sytuacji obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do sprecyzowania żądania.

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczy organu administracyjnego i obejmuje również ustalenie przez ten organ rzeczywistego żądania strony. Także obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości ( wyrok NSA z dnia 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 1592/97, Lex nr 40547).

Zasada prawdy obiektywnej dotyczy wszystkich postępowań jurysdykcyjnych, a więc prowadzonych przez organy obu instancji. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy również nie wezwał skarżącego do sprecyzowania wniosku, lecz kwalifikując pismo z dnia 4 sierpnia 2004 r., jako wniosek o wznowienie i przekazując sprawę do rozpoznania według właściwości organowi pierwszej instancji związał tym samym swoim orzeczeniem podległy organ, który następnie musiał już potraktować pismo skarżącego, jako wniosek o wznowienie postępowania.

Wskazać zatem należy, że organy obu instancji nie poczyniły prawidłowych ustaleń co do istoty podania skarżącego. Ustalenie jego treści winno nastąpić na podstawie art. 63 § 2 kpa. Tym samym organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7 kpa i 77 § 1 kpa.

Dodatkowo wskazać należy, że w ocenie Sądu, stroną niniejszego postępowania powinna być również Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", której przysługuje prawo użytkowania wieczystego gruntu, którego dotyczy kwestionowana przez skarżącego decyzja Prezydenta. W. z dnia [...] września 2003 r. nr [...] o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. W postępowaniu nadzorczym organy są bowiem obowiązane przestrzegać ogólnych reguł postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 10 kpa organy administracji obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tymczasem organ przeprowadził postępowanie bez udziału strony postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Powyższe naruszenie prawa, jako dające podstawę do wznowienia postępowania stanowi przesłankę, o której mówi art. 145 § 1 pkt. 4 kpa.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego legitymacji skarżącego do bycia stroną postępowania Sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie.

Skarżący identyfikuje prawo ubiegania się o ustanowienie odrębnej własności lokalu wraz z udziałem we współwłasności gruntu z prawem do uczestnictwa w postępowaniu podziałowym nieruchomości, przy czym uczestnictwo w tym postępowaniu wiąże się z prawem współdecydowania o sposobie podziału. Tymczasem krąg osób posiadających prawo do wniesienia odpowiedniego żądania podziału określa art. 97 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Stosownie do tego przepisu według brzmienia na datę wydania kwestionowanej decyzji podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Według utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego interes prawny musi wynikać z konkretnej normy prawnej. Wskazany przez skarżącego art.41 ustawy prawo mieszkaniowe nie stanowi, w ocenie Sądu, źródła interesu prawnego do bycia stroną postępowania o podział nieruchomości. Nie posiadając przymiotu strony P. R. nie może domagać się wznowienia takiego postępowania., co wynika z literalnego brzmienia art. 145 § 1 pkt. 4 kpa.

Stanowisko takie w analogicznej sprawie zaprezentowane zostało również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 252/05, niepubl. Natomiast powoływany w skardze i znajdujący się w aktach sprawy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2004 r., sygn. akt 7/IV SA 1495-1496/03 dotyczy odmiennej sytuacji faktycznej i prawnej, gdzie źródłem interesu prawnego członka spółdzielni był art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. " Prawo budowlane ."

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje uzasadnienie w art. 200 wskazanej ustawy.