Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1002/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 153, art. 170, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant referent stażysta Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego

1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723) (dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"), odmówił wyłączenia stosowania wobec K. R. (dalej także: "wnioskodawca", "skarżący") art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że K. R. wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. wystąpił do Ministra o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. We wniosku opisał przebieg służby wskazując, że swoje zadania i obowiązki wypełniał rzetelnie i wzorowo, o czym świadczą otrzymywane premie, wyróżnienia, a także awanse. Podał, że w 2009 r. został odznaczony Medalem Złotym "Za Długoletnią Służbę" za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających

z pracy zawodowej. Stwierdził jednocześnie, że służąc w suwerennych służbach,

w wolnym, demokratycznym kraju, rzetelnie wykonując zadania i obowiązki, uzyskał prawo do korzystania z uprzywilejowanych zasad zaopatrzenia emerytalnego, zgodnie

z obowiązującymi przepisami, a prawa emerytalne nabył legalnie i w dobrej wierze.

W konsekwencji uznał, że przebieg jego służby daje podstawy do wyłączenia zastosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

Wcześniej, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec K. R. przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Po wniesieniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem

z dnia 29 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 437/20 uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Wyrok stał się prawomocny z dniem 20 listopada 2020 r. i akta administracyjne wraz z orzeczeniem wpłynęły do organu 28 grudnia 2020 r.

Z ustaleń organu wynika, że K. R. został zwolniony ze służby

w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu [...] lutego 2014 r. i ma przyznane prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Minister stwierdził, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, wydając w sprawie skarżącego informację o przebiegu służby nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. - uznał, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej,

w okresie od dnia [...] kwietnia 1977 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. przez okres 13 lat, 3 miesięcy i 16 dni. Jednocześnie, jak zauważył Minister, całkowity okres służby skarżącego wynosił 38 lat, 10 miesięcy i 4 dni.

Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismem z dnia

[...] października 2017 r. oraz akt osobowych, przekazanych w formie płyty CD z pismem z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby K. R. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Ponadto, z pisma Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] maja 2018 r. oraz z pisma z dnia [...] kwietnia 2019 r. wynika, że wnioskodawcy w trakcie służby

w Urzędzie Ochrony Państwa i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wielokrotnie przyznano dodatek służbowy do uposażenia oraz był awansowany zarówno w stopniu służbowymi, jak i na stanowisku służbowym, a także został wyróżniony w 1997 r. Srebrnym Medalem "Za Zasługi dla Obronności Kraju" oraz w 2009 r. Złotym Medalem "Za Długoletnią Służbę". W przekazanych materiałach Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego brak jest informacji dotyczących wyróżnień oraz kar dyscyplinarnych. Jednocześnie poinformowano, że w jego aktach osobowych brak jest zaświadczeń wskazujących na podejmowanie czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia, uzasadniających podwyższenie emerytury funkcjonariusza.

Organ podał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Wnioskodawca służbę na rzecz totalitarnego państwa pełnił przez okres 13 lat, 3 miesięcy i 16 dni, czyli około 34% całego okresu służby. W ocenie Ministra, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad trzynastoletni okres wykonywania zadań i obowiązków służbowych nie może być uznany za tymczasowy. Strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby.

Mając powyższe na uwadze, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przedmiotowej sprawie potwierdził powyższą ocenę organu.

Organ odnośnie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww., ustawy wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania przez K. R. zadań i obowiązków

w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, tym samym przyjmuje spełnienie przez wnioskującego w niniejszej sprawie przesłanki stypizowane w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Ponadto według organu, analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), dowiodła, iż wnioskodawca utożsamiał się

z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu.

Minister podkreślił, że K. R. w podaniu z dnia [...] lutego 1977 r. wyraził chęć podjęcia pracy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, a w uzasadnieniu wskazał, tu cyt.: "(...) Jednocześnie stwierdzam, że zdaję sobie w pełni sprawę z obowiązków wynikających ze służby w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, ponieważ ojciec mój jest oficerem WSW oraz ojciec mojej żony i jej siostra są pracownikami MSW". We wniosku personalnym z dnia [...] marca 1977 r. zaproponowano stronie przyjęcie do służby

w organach Milicji Obywatelskiej oraz mianowanie na okres służby przygotowawczej na stanowisko [...] Wydziału [...] Biura "[...]" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, na co wskazuje również dokumenty "Przebieg służby (pracy)".

W tymże dokumencie znajdują się informacje dotyczące awansów K. R. zarówno na stanowisku służbowym, jak i w stopniu służbowym (1977 r. [...] Milicji Obywatelskiej, 1977 r. [...] Milicji Obywatelskiej, 1980 r. [...] Milicji Obywatelskiej, 1986 r. [...] Milicji Obywatelskiej, 1986 r. [...] Milicji Obywatelskiej, 1989 r. [...] Milicji Obywatelskiej). Ponadto, w okresie służby na rzecz Służby Bezpieczeństwa otrzymywał podwyżki uposażenia zasadniczego, dodatku specjalnego oraz funkcyjnego, a także dostał trzy odznaczenia państwowe, tj. w 1987 r. Brązową Odznakę "W Służbie Narodu", w 1987 r. Brązową Odznakę "Za Zasługi

w Ochronie Porządku Publicznego" oraz w 1989 r. "Za Zasługi dla Obronności Kraju" [zob. przebieg służby (pracy)].

Zdaniem Ministra, powyższe informacje wskazują na zaangażowanie wnioskodawcy

w funkcjonowanie ówczesnego aparatu państwowego. Przy czym zwrócił uwagę, że ww. miał świadomość, w jakiej strukturze pełni służbę i jakie obowiązki będzie wykonywał.

Wskazał, że we wniosku personalnym z dnia [...] maja 1983 r. (karta akt [...]) widnieje zapis, tu cyt.: "(...) Wykazuje staranność i dokładność

w wykonywaniu powierzanych zadań służbowych. Jest pracownikiem odpowiedzialnym, zdyscyplinowanym, o dużym stopniu kultury osobistej. Cieszy się dobrą opinią kierownictwa i kolektywu. Jest aktywny w pracy polityczno-społecznej, członek PZPR, pełni funkcję grupowego partyjnego. Zasługuje na awans".

Nadto, w opinii służbowej z dnia [...] maja 1983 r. wskazano, tu cyt.: ,,(...) Jest pracownikiem samodzielnym o dużym doświadczeniu zawodowym. Z powierzonych obowiązków służbowych wywiązuje się wzorowo. Wykazuje własną inicjatywę

i pomysłowość w realizacji zlecanych mu zadań. Jest odpowiedzialny i staranny

w wykonywaniu zadań służbowych. Należy do pracowników zdyscyplinowanych. Chętnie dzieli się swoimi doświadczeniami zawodowymi z kolegami. Przestrzega zasad zachowania tajemnicy państwowej i służbowej (...)". Z kolei we wniosku personalnym

z dnia [...] czerwca 1986 r. wskazano, tu cyt.: "(...) z powierzonych obowiązków wywiązuje się bardzo dobrze. Jest pracownikiem samodzielnym o dużym doświadczeniu zawodowym. Należy do pracowników zdyscyplinowanych (...) Pracownik perspektywiczny w pełni zasługujący na awans w stopniu".

Organ biorąc powyższe pod uwagę, uznał, że K. R. wykonywał czynności służbowe związane z istotą funkcjonowania ówczesnej organizacji i stwierdził, że

tym samym należy domniemywać, że był bardzo zaangażowany w realizację powierzonych obowiązków. Nie traktował ich jako konieczność, lecz identyfikował się

z ówczesnym systemem.

Wnioskodawca ukończył Wyższą Szkołę Oficerską w L. (zob. raport K. R. z dnia [...] lipca 1986 r.), co zdaniem organu wskazuje na to, że ww. chciał się kształcić, podnosić swoje kwalifikacje zawodowe i w konsekwencji osiągać lepsze wyniki pracy oraz, że wiązał on swoją przyszłość z tą organizacją.

Jednocześnie z dokumentacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej, tj. w opinii służbowej z grudnia 1988 r. widnieje zapis, że tu cyt.: "(...) Swoją postawą reprezentuje światopogląd materialistyczny. Był wieloletnim członkiem ZHP i ZSMP. Pełnił funkcję

[...]. Jest członkiem PZPR odpowiedzialnym z ramienia POP.

W opinii służbowej z dnia [...] marca 1980 r. wskazano, tu cyt.: "(...) Zaangażowany

w pracę organizacyjną, aktualnie pełni funkcję [...] Zakładowej Organizacji ZSMP. Poza resortem jako [...] ZHP prowadzi pracę z młodzieżą (...) Ostatnio przyjęto go w szeregi kandydatów PZPR.

Organ wyraził przekonanie, że członkostwo w PZPR było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawca wyrażał chęć przystąpienia do PZPR to niewątpliwie nawiązał on ówcześnie nie tyko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.

Wskazał również, że głównym zadaniem ZSMP była indoktrynacja młodzieży

i przygotowanie jej do przyszłej kariery w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR).

Stwierdził, że przedstawiona postawa wnioskodawcy, związana z pełną identyfikacją

z ustrojem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek.

Zaznaczył, że zawarte w uzasadnieniu wniosku strony argumenty dotyczące wykonywania obowiązków w sposób rzetelny i wzorowy, otrzymywania nagród, premii, wyróżnień, awansów, a także uzyskanie Złotego Medalu "Za Długoletnią Służbę", a co za tym idzie sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Urzędu Ochrony Państwa oraz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i wynikające

z niego prawdopodobieństwo zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia

i zdrowia, nie mogą mieć znaczenia w przedmiotowej sprawie w kontekście charakteru służby wnioskodawcy na rzecz państwa totalitarnego.

W ocenie Ministra, służba oraz osiągnięcia K. R. po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt jego służby, a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r.,

a także zważywszy na przedstawioną postawę wobec ówczesnego systemu państwowego i jego zaangażowanie w służbę, a także niespełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, przyjął, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] lutego 2021 r. K. R. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r., wnosząc o jej uchylenie

i zobowiązanie organu do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie art. 15c tej ustawy.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, oraz art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącego, Minister wydając zaskarżaną decyzję dopuścił się naruszenia prawa materialnego, a także przekroczył granice uznania administracyjnego, złamał zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., niedokładnie wyjaśniając stan faktyczny i ignorując obowiązek uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela. Naruszył także konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

Skarżący zwrócił uwagę, że podstawą odmownej decyzji w jego sprawie były przesłanki o charakterze politycznym, a nie argumenty merytoryczne. W szczególności poprzez uznanie, że jego członkostwo w PZPR oraz w ZSMP świadczy

o "zindywidualizowanym zaangażowaniu w działalność typowo charakteryzująca ustrój państwa totalitarnego". Jako uzasadnienie tego twierdzenia przedstawił opis zawarty

w Encyklopedii PWN czym była Polska Zjednoczona Partia Robotnicza oraz informację dotyczącą ZSMP - historię tej organizacji i jej założenia.

Podniósł, że twierdzenie organu, iż samo członkostwo we wskazanych wyżej organizacjach nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek, jest krzywdzące i niesprawiedliwe.

W ocenie skarżącego, Minister w żadnym zakresie nie udowodnił, że jego zachowywanie było niegodne, bądź, że naruszało podstawowe prawa i wolności drugiego człowieka, o których mowa w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt III UZP 11/19. Wyjaśnił, że będąc [...] Zakładowej Organizacji ZSMP nie zajmował się, jak sugeruje się w decyzji w sposób nie poparty żadnymi dowodami, "pracą ideologiczną". Był odpowiedzialny głównie za organizację dla młodych ludzi (wówczas jego rówieśników) zajęć sportowych (mecze siatkarskie), czy też organizację prac przy odbudowie Zamku U.

Podał, że jego zamiłowanie do pracy z młodzieżą wynikało z faktu, że od najmłodszych lat należał do ZHP, był także [...] Szczepu [...] [...]DH ([...] Drużyny Harcerskie) przy Zespole Szkół Zawodowych Fabryki "[...]". Szczep należał do Hufca ZHP [...] im. S. W ramach pracy z harcerzami organizował obozy stałe, wędrowne, żeglarskie, a wychowanie młodzieży związane było z poszanowaniem tradycji skautingu Roberta Baden Powella i idei harcerzy

z legendarnych Szarych Szeregów.

Skarżący podniósł, że Minister nie wskazał na konkretne fakty, które świadczyłyby

o naruszeniu przez niego podstawowych praw i wolności drugiego człowieka, ale opinie, że był dobrym pracownikiem. Jednakże w decyzji nie ma najmniejszej wzmianki, jaki charakter miała jego praca, do jakiego zakresu wykonywanych obowiązków się odnosiło. Przedstawione opinie są wyjęte "z kontekstu" i nie odnoszą się do zakresu wykonywanych przez niego zadań.

Wyjaśnił, że w okresie od [...] kwietnia 1977 r. do [...] lipca 1990 r., był zatrudniony

w pionie [...]. W tym czasie do jego obowiązków należała naprawa

i konserwacja sprzętu łączności. Brał też udział w projekcie wymiany sprzętu łączności na sprzęt nowy technologicznie. W ramach tego projektu uczestniczył

w międzynarodowych targach technicznych, był delegowany na szkolenia w [...] w zakresie obsługi, naprawy i instalacji wybranego sprzętu.

We wskazanym okresie jego służba w żadnym zakresie nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji "państwa totalitarnego", szczególnie związanych z naruszeniem podstawowych praw i wolności człowieka. Były to zadania związane z zabezpieczeniem łączności, a więc działania techniczne, zgodnie z jego wykształceniem oraz inne działania i czynności, jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej, tj. służby państwa jako takiego, bez konotacji negatywnych.

Nadmienił, że ukończył 5-letnie Technikum [...] w W., w trakcie zasadniczej służby wojskowej był [...], w tym też zakresie został przeszkolony - ukończył Szkołę Podoficerską [...]. Przez cały okres aktywności zawodowej łączył wykonywaną pracę z posiadanym wykształceniem oraz zainteresowaniami w zakresie techniki i łączności. Zawsze dążył do podnoszenia w tym zakresie swoich kwalifikacji. Wprawdzie ukończył, w trybie zaocznym, w L. Wyższą Szkołę Oficerską, uzyskując stopień [...], ale nie po to, aby awansować na stanowiska administracyjne (stanowiska oficerskie), lecz aby uzyskać wyższe wynagrodzenie i poprawić trudną sytuację finansową rodziny (niepracująca żona, dwoje dzieci). Podkreślił, że w okresie służby do [...] lipca 1990 r. nie wyrażał zgody na pełnienie funkcji kierowniczych i takich funkcji nie pełnił.

Podał, że jego wiedza i doświadczenie zostały docenione i wykorzystywane w służbie

w Urzędzie Ochrony Państwa i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Po 1990 r.

w wolnym, demokratycznym kraju, służył 23 lata, 6 miesięcy, 25 dni, z tego

w Urzędzie Ochrony Państwa od [...] sierpnia 1990 r. do [...] czerwca 2002 r., w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego od [...] czerwca 2002 r. do [...] lutego 2014 r. Podkreślił że w momencie przyjmowania do służby w 1990 r., nie został uznany za byłego funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa - nie obejmował go obowiązujący w 1990 r. art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa. Z chwilą podjęcia służby po dniu 31 lipca 1990 r. uznano, że dysponuje w pełni kwalifikacjami merytorycznymi i moralnymi do kontynowania służby w nowych strukturach. Właśnie "Za długoletnią służbę" - za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej został odznaczony Medalem Złotym postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z dnia [...] maja 2009 r.

W 1990 r. podejmując służbę w wolnym, demokratycznym kraju wierzył, że jego przygotowanie i kwalifikacje będą przydatne w pracy suwerennych służb. Tak zresztą się stało, gdyż pracując w UOP, a następnie w Departamencie [...] [...] ABW, był zaangażowany w realizację projektów o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa, w tym budowę [...]. Brał też udział w realizacji projektów teleinformatycznych, ważnych z punktu widzenia członkostwa Polski w NATO.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Skarżący na rozprawie wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do pisma procesowego z dnia [...] listopada 2021 r.

Sąd dopuścił dowód z dokumentów, załączonych do pisma procesowego z dnia

[...] listopada 2021r., tj. wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lutego 2021 r., wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] lipca 2021 r. oraz decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z dnia [...] października 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z poźn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec K. R. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 437/20, który uchylił decyzję Ministra z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w kontekście art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości, w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1340/19.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 437/20 i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania. Należy zatem zarzucić organowi naruszenia art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a.

Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 437/20 przyjął, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dokonał analizy tego, czy strona skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. Organ nie dokonał jednocześnie jakiejkolwiek oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

a więc zarówno informacji z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, a także kopii akt osobowych będących w posiadaniu IPN, jak również całkowicie zignorował materiały przesłane z formacji, w której skarżący służył po dniu 12 września 1989 r. W tej sytuacji, Minister nie dokonał również oceny, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Zdaniem Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, Minister wbrew zaleceniom Sądu, nie dokonał wszechstronnej, wyczerpującej i przekonującej oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o ww. przepis, pomimo zobowiązania, organ nie rozważył w sposób wszechstronny i rzetelny wszystkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył zasady procesowe, wymienione w art. 7, art. 77 § 1, art. 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a.

W zaskarżonej decyzji wskazano co prawda, że osiągnięcia odnotowane przez K. R. po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie. Jednakże Minister stwierdził, że nie było możliwie wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, ze względu na identyfikowanie się wnioskodawcy z ustrojem PRL, jego postawę wobec ówczesnego systemu państwowego i zaangażowanie w służbę oraz brak spełnienia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Te czynniki, według organu, zadecydowały o nieuwzględnieniu, znaczącego dla oceny zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku umożliwiającego zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, faktu nadania mu wysokiej rangi odznaczenia państwowego, tj. Medalu Złotego za Długoletnią Służbę, który wyróżniał go na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Zdaniem Sądu, motywy które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji nie są wystarczające do przyjęcia, że ocena zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, została dokonana w granicach uznania administracyjnego.

Ocena materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została bowiem dokonana

w sposób wybiórczy i jednostronny, a użyta w zaskarżonym rozstrzygnięciu argumentacja nie jest ani przekonywująca, ani adekwatna.

Zdaniem Sądu, w oderwaniu od realiów prawnych sprawy i wskazówek interpretacyjnych, wynikających ze stanowiska wyrażonego w wyroku sądu administracyjnego, pozostają zawarte w zaskarżonej decyzji uwagi Ministra dotyczące światopoglądu skarżącego, mające wynikać m.in. z członkostwa w PZPR i ZSMP

i wysnuwane na tej podstawie domniemania. To nie kwestia światopoglądu stała się bowiem powodem pozbawienia skarżącego świadczeń emerytalnych w pełnej wysokości, więc nie może ona przesądzać o możliwości zastosowania wobec skarżącego dobrodziejstwa art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Zwrócić ponadto należy uwagę, że przepisy k.p.a., normujące materię postępowania dowodowego, nie posługują się pojęciem domniemania, lecz dowodem/dowodami. Stąd domniemania Ministra, dotyczące utożsamiania się przez skarżącego z ustrojem totalitarnym, nie mogą mieć decydującego znaczenia w sprawie. Ważne są bowiem dowody, na podstawie których czynione są ustalenia i dokonywane są oceny. Zgodnie

z art. 107 § 3 k.p.a., w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy podać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tym samym organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w oparciu o okoliczności, na które wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 437/20.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a przede wszystkim art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a., który zobowiązywał organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań w zakresie dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu sądu. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Jednocześnie Sąd, stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umorzył jednocześnie to postępowanie, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.

Przedmiotowe postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ zmienił się stan faktyczny sprawy i nie ma już podstaw prawnych do rozpoznania wniosku K. R. o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ wyrokiem z dnia [...] lipca 2021 r. sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w W. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację od wyroku Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2021 r. sygn. akt [...], którym zmieniono zaskarżoną decyzję i ustalono K. R. prawo do emerytury policyjnej w wysokości ustalonej przed dniem 1 października 2017 r. Ponadto decyzją

z dnia [...] października 2021 r. Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA ponownie ustalił skarżącemu wysokość emerytury, uwzględniając ww. wyroki.

Przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania.