Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 714/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. K. (dalej też jako "wnioskodawca", "skarżący" lub "strona") decyzją

z [...] lutego 2020 r. nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej także jako "Minister" lub "organ") odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288, zwana dalej "ustawą zaopatrzeniową"), na podstawie art. 8a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący wnioskiem z [...] listopada 2017 r. wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu wniosku skarżący przedstawił przebieg swojej służby. Wskazał, że

w okresie od [...] marca 1986 r. do [...] lipca 1990 r. pełnił służbę jako żołnierz Wojsk [...] w [...] w [...]. Zaznaczył, że nie realizował zadań związanych ze zwalczaniem opozycji demokratycznej. Do jego obowiązków należało zwalczanie przestępczości związanej z przemytem towarów, przerzutem osób oraz fałszerstwami dokumentów paszportowych. Po rozformowaniu Wojsk [...] i zwolnieniu ze służby wojskowej, wnioskodawca został przyjęty do służby w nowo powstałej formacji – Straży Granicznej. W formacji tej był zaś wielokrotnie wyróżniany i nagradzany za konkretne wyniki w służbie, a także za wzorowe jej pełnienie. Za zasługi na rzecz ochrony granicy państwowej został uhonorowany: Brązowym Krzyżem Zasługi, Odznaką Straży Granicznej oraz Brązowym Medalem Za Zasługi dla Obronności Kraju.

Organ wskazał, że strona została zwolniona ze służby w Straży Granicznej

w dniu [...] stycznia 2006 r., ma przyznane prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej jako "IPN") uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres służby od [...] marca 1986 r. do [...] lipca 1990 r., tj. 4 lata i 5 miesięcy. Całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi zaś 20 lat, 8 miesięcy

i 24 dni. Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych przez IPN, nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Z pisma Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] kwietnia 2018 r. wynika, że wnioskodawca w toku pełnionej służby rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki.

W trakcie służby miał podwyższane uposażenie zasadnicze i dodatek służbowy, awansowano go w stopniu służbowym, wyróżniano nagrodami pieniężnymi oraz pozytywnie opiniowano. Za osiąganie wysokich wyników w działalności służbowej otrzymał następujące wyróżnienia: Brązowy i Srebrny Krzyż Zasługi, Brązowy Medal Za Zasługi dla Obronności Kraju oraz nadano mu Odznakę Straży Granicznej i Odznakę Gryfa [...]. Brak jest dokumentów potwierdzających udział wnioskodawcy

w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Niemniej jednak, charakter zadań wykonywanych przez stronę w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej może wskazywać na możliwość zaistnienia takich sytuacji.

Następnie organ przytoczył przepis prawa będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji i stwierdził, że zawarte w nim pojęcia: "krótkotrwałość" (służby)

i "rzetelność" (wykonywania zadań i obowiązków) są pojęciami nieostrymi. Minister przywołał leksykalne synonimy: "krótkotrwałości" (chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny) oraz "rzetelności" (m. in. gorliwy, niestrudzony, solidny, staranny, sumienny). Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak

i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Organ wskazał, że warunek "narażenie zdrowia i życia", o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby. Ważne jest aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy. Podsumowując, zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Wykonywanie obowiązków służbowych

w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie świadczy jeszcze o zaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Minister stwierdził, że skoro całkowity okres pełnienia służby przez skarżącego wynosi 20 lat, 8 miesięcy i 24 dni, a służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa to 4 lata i 5 miesięcy, co stanowi około 21 % całego okresu służby, to przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Organ zauważył przy tym, że zakończenie okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli wnioskodawcy, lecz było rezultatem likwidacji i transformacji struktur organów bezpieczeństwa, wynikających ze zmian ustrojowych w Polsce. Tym samym, strona nie spełnia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

W zakresie analizy spełnienia przesłanki rzetelności pełnionej służby, organ wskazał, że jakkolwiek dokumenty przekazane przez Komendę Główną Straży Granicznej zawierają informację o jednokrotnym obniżeniu wnioskodawcy dodatku służbowego, to powyższe nie daje podstaw do kwestionowania rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w całym okresie służby. Niemniej jednak Minister stwierdził, że brak jest jakichkolwiek dowodów, aby skarżący pełnił służbę z narażeniem zdrowia i życia, mimo, że charakter wykonywanych przez niego zadań może wskazywać na możliwość zaistnienia takich sytuacji. Organ zauważył, że świadczenie emerytalne wypłacane stronie nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Przekazana przez Komendanta Głównego Straży Granicznej informacja o przebiegu służby skarżącego, zawierająca opis jego dokonań zawodowych jest zaś realizacją obowiązków wynikającą z zakresu czynności służbowych wnioskodawcy. Dlatego też, zdaniem organu,

w przedmiotowej sprawie nie został spełniony szczególnie uzasadniony przypadek dający możliwość wyłączenia wobec skarżącego wnioskowanych przepisów.

A. K. w skardze do Sądu na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji z [...] lutego 2020 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie organu do wydania w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie wobec skarżącego art. 15c i 22a ww. ustawy.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że spełnił oba warunki określone w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Jego służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była "krótkotrwała" bowiem trwała 4 lata i 5 miesięcy. Jeśli zaś odliczyć okres szkolenia w Centrum Szkolenia [...] w [...] wynoszący 4 miesiące i 27 dni, kiedy de facto nie pełnił obowiązków służbowych, całkowity okres służby przed dniem 31 lipca 1990 r. wyniósł 4 lata i 3 dni, co stanowi zaledwie 20,14% łącznego okresu służby skarżącego pełnionej także po 31 lipca 1990 r. lub 10,8% całkowitej wysługi emerytalnej wynoszącej 37 lat

i 17 dni. Po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał swoje zadania i obowiązki,

a charakter służby i podejmowane działania operacyjno – śledcze wobec zorganizowanych grup przestępczych w sposób szczególny stanowiły zagrożenie zdrowia lub życia. Świadczą zaś o tym dokumenty z przebiegu służby skarżącego zgromadzone także w aktach osobowych, a zwłaszcza odznaczenia, awanse

w stopniach do stopnia [...] Straży Granicznej, awanse na stanowiskach służbowych do stanowiska [...] Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej, wielokrotne nagrody finansowe, urlopy krótkoterminowe, podwyższone dodatki służbowe, okresowe opinie służbowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące, niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu, powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok NSA z 17 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 491/09, wyrok NSA z 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10)

Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 podkreślił, że ze względu na konstytucyjną ochronę wolności i praw jednostki możliwość korzystania przez organ z uznania administracyjnego w takich sprawach jak rozpatrywana, podlega szczególnym ograniczeniom. Kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości (z preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że obejmuje ona prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości, a wśród nich prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązkiem organu jest - po przeprowadzeniu postępowania w sprawie i stwierdzeniu, że w stosunku do określonej osoby zaistniała ustawowa przesłanka wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy, każdorazowe wykazanie w tej sytuacji kryteriów przyjętego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza kryteriów, którymi organ kierował się odmawiając wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy. Kryteriów wyboru konsekwencji dostarczają również zasady ogólne K.p.a., w tym zwłaszcza zasada wyważania interesów: indywidualnego i publicznego, wyrażona w art. 7 K.p.a. Rozstrzygnięcie podejmowane w granicach upoważnienia do uznania nie może być rozstrzygnięciem dowolnym, którego argumentacja sprowadzałaby się do stwierdzenia, że skoro organ "może, to nie musi". W konsekwencji sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym polega na zbadaniu, czy organ administracji dokonał prawidłowej wykładni stosowanej normy prawnej, czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie nie tylko tego czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, lecz również tego czy w granicach upoważnienia ustawowego zrealizował swoje kompetencje uznaniowe w sposób odpowiadający standardom demokratycznego państwa prawnego, w tym czy realizując te kompetencje respektował konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe obywateli do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady, tj. czy rozstrzygnięcie nie ma charakteru arbitralnego, bądź dowolnego.

W ocenie Sądu, zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego - art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez błędne uznanie, jakoby nie zachodziła wskazana tam przesłanka krótkotrwałości służby. Miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ustalono bowiem równocześnie prawidłowo, czy zachodzą pozostałe warunki dla wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a

i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Skutkowało to naruszeniem przepisów prawa procesowego - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. - co do obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy w jej ważnych aspektach.

W sprawie co do zasady nie są sporne istotne dla wydania zaskarżonego orzeczenia okoliczności faktyczne - ogólnie czas służby wnioskodawcy oraz okres jej pełnienia na rzecz totalitarnego państwa, w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej.

W skardze podnoszono wprawdzie, że charakter wykonywanych w ramach służby na rzecz totalitarnego państwa zadań był szczególny. Nie może mieć to jednak znaczenia dla oceny, czy ustawowo definiowana służba na rzecz totalitarnego państwa, jako odbywana w określonych - enumeratywnie wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej jednostkach - miała charakter krótkotrwały. Ma to natomiast ewentualne znaczenie gdy służba jest faktycznie krótkotrwała, w kontekście wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Opisując ramy prawne sprawy, trafnie wprawdzie skonstatował organ, że regulacja ww. przepisu jest jednoznaczna, w tym zakresie, że - dla zastosowania zakreślonego nią wyjątku - jest konieczne kumulatywne spełnienie wskazanych w nim warunków.

Zauważyć jednak należy, co także wskazał organ, że wymienione w tym przepisie warunki zakreślono wyrażeniami nieostrymi, niedookreślonymi - o charakterze ocennym. Dla rozważenia, czy znajdują one w konkretnej sprawie zastosowanie, wobec stosownego wniosku funkcjonariusza, konieczna jest więc prawidłowa wykładnia użytych pojęć, zarówno w kontekście znaczenia wedle reguł języka potocznego, jak

i podejmując próbę zrekonstruowania woli przyjmującego daną regulację prawodawcy. W innym przypadku zastosowanie pojęć nieostrych mogłoby prowadzić do całkowitej dowolności orzekania przez organ w sprawie a takiej intencji nie sposób przypisywać racjonalnemu prawodawcy w praworządnym państwie. Pojęć nieostrych nie wprowadzono więc dla zapewnienia dowolności orzekania lecz maksymalnej elastyczności - aby zrealizować cel danej regulacji, w kontekście artykułowanych przez prawodawcę przesłanek jej wprowadzenia.

W rozpatrywanym przypadku zadaniem organu była ocena, czy względem wnioskodawcy mogą zostać wyłączone ustalone ustawą zaopatrzeniową reguły ogólne, m.in. wobec warunku krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa, definiowanej art. 13b tego aktu.

Trafnie zauważa organ administracji, że pojęcie krótkotrwały ma stosunkowo szeroką konotację w języku potocznym. Przywołano też słownikowe znaczenie danego wyrazu. Jednak nie sposób uznać, aby prawidłowo zrekonstruowano znaczenie tego pojęcia w kontekście jego użycia w analizowanej regulacji. Organowi umknęło mianowicie, że - w języku potocznym - pojęcie krótkotrwały jest używane przy opisie różnych zjawisk czy wydarzeń i - zależnie od kontekstu - może charakteryzować diametralnie różne okresy. Pojęcie krótkotrwałej pracy (analogicznie służby) odnosi się z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Z perspektywy pełnej aktywności zawodowej ludzi, trwającej z reguły kilkadziesiąt lat, okres 4 lat i 5 miesięcy może być potocznie określony jako krótkotrwały. Wobec natomiast artykułowanych w procesie legislacyjnym celów uchwalenia ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), zwanej dalej "Nowelą", w rozpatrywanym przypadku, takie jej określenie jest

w pełni zasadne. Nie znajduje więc podstaw, przyjęta przez organ, zawężająca wykładnia pojęcia krótkotrwała służba.

Trzeba odnotować, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z 13 grudnia 2019 r. przyjął, że krótkotrwałość służby byłego funkcjonariusza należy oceniać z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji byłego funkcjonariusza, przede wszystkim z uwzględnieniem całego okresu jego służby. W określonych stanach faktycznych nie ma przeszkód do kwalifikowania służby kilkuletniej jako mającej charakter "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Orzekając w sprawie błędnie wobec tego przyjęto, jakoby okres służby na rzecz totalitarnego państwa, gdy trwała 4 lata i 5 miesięcy, przy pełnieniu obowiązków ponad 20 lat, nie należało określić jako krótkotrwałej. Wykluczało to zdaniem organu zastosowanie wyjątku, zakreślonego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Warunki tam wskazane muszą być bowiem spełnione łącznie.

Jednocześnie, w świetle zgromadzonej dokumentacji, organ nie kwestionował, że wnioskodawca rzetelnie pełnił obowiązki, co stanowi o wystąpieniu drugiej przesłanki zastosowania wyjątku.

Skoro w danej sprawie dwa warunki były spełnione organ administracji winien był wnikliwie rozważyć, czy zachodzi warunek opisany przez prawodawcę, jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Brak wyjaśnienia tej kwestii (wobec mylnego uznania, jakoby nie była spełniona jedna przesłanka) skutkował naruszeniem przepisów postępowania w zakresie obowiązku właściwego rozpatrzenia sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Nie ma bowiem podstaw, aby założyć a priori, że art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nie powinien znaleźć zastosowania w przypadku wnioskodawcy.

Wobec sformułowanego przez organ stanowiska, co do rozumienia wyrażenia "szczególnie uzasadniony przypadek", należy wskazać, że prawodawca nie zacieśnił tego pojęcia do potrzeby wyróżnienia się danego funkcjonariusza czy posiadania przez niego nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych zasług, w obligatoryjnym połączeniu

z nadzwyczaj krótkim pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa. Wręcz przeciwnie - mając na względzie wyrażone przez projektodawcę cele wprowadzenia Noweli oraz rolę w tym kontekście regulacji art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - należy uznać, że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie służby na rzecz niepodległej Polski w - ponadprzeciętnych dla służb mundurowych - warunkach narażenia życia, a - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby w okresie istnienia totalitarnego państwa. Jak podkreślali bowiem projektodawcy, celem opracowania i uchwalenia Noweli było wyłącznie pozbawienie nieuprawnionych - społecznie nieakceptowanych - korzyści, wynikających ze służby na rzecz totalitarnego państwa. Przyjęte Nowelą rozwiązania mają więc służyć wyeliminowaniu stanu, gdy określone osoby (czy pobierające po nich świadczenia rodziny) miałyby czerpać nadal korzyści z tego tytułu - np. wobec korzystniejszych niż ogólne reguł ustalania wysokości świadczeń dla służb mundurowych. Jak trafnie podkreślano w uzasadnieniu Noweli, uzyskane z tego tytułu przywileje nie podlegają ochronie na równi z innymi prawami nabytymi. Nie może to jednak w pełni niweczyć uprawnień, wynikających

z późniejszego pełnienia - na rzecz niepodległej Rzeczpospolitej Polskiej - służby wedle rygorów określonych przez prawodawcę i znanych osobie, kontynuującej w szeregu przypadków służbę (tu w Straży Granicznej wobec uprzedniej służby w Wojskach Ochrony Pogranicza). Wolą prawodawcy było niewątpliwie wykluczenie sytuacji prowadzących do pokrzywdzenia takich osób – utraty wypracowanych oddaną służbą przywilejów emerytalnych. Służyć ma temu prawidłowe zastosowanie dodanej -

w procesie legislacyjnym w toku prac sejmowych nad Nowelą - normy art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Z kolei w art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine prawodawca wskazał jedną z przykładowych okoliczności (tj. pełnienie służby z narażeniem zdrowia i życia), które mają wpływ na uznanie, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, przemawiający za włączeniem reguł ogólnych.

Nie można podzielić stanowiska organu, że skoro świadczenie emerytalne wypłacane skarżącemu nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, a służba w Straży Granicznej zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia funkcjonariuszy, to w sprawie nie został spełniony szczególnie uzasadniony przypadek dający możliwość wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Sam bowiem organ przyznał, że charakter wykonywanych przez skarżącego zadań może wskazywać na możliwość zaistnienia sytuacji w których miało miejsce narażenie zdrowia i życia wnioskodawcy. Organ nie rozważył więc wystarczająco wnikliwie danej kwestii, w kontekście wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, wobec uznania, jakoby służba wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa nie miała charakteru krótkotrwałego.

W ocenie Sądu, wbrew temu co podnosi organ, nie pozostaje bez znaczenia, że w okresie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego, skarżącemu podwyższano uposażenie zasadnicze i dodatek służbowy, awansowano go w stopniu służbowym, wyróżniano nagrodami pieniężnymi oraz pozytywnie opiniowano, a za osiąganie wysokich wyników w działalności służbowej otrzymał takie wyróżnienia jak Brązowy i Srebrny Krzyż Zasługi, Brązowy Medal Za Zasługi dla Obronności Kraju oraz nadano mu Odznakę Straży Granicznej i Odznakę Gryfa [...]. Kwestie te nie mogą być obojętne w kontekście prawidłowej oceny, czy w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek. Tymczasem, organ nie odniósł się

w wyczerpujący i przekonywujący sposób do wskazanych przez wnioskodawcę kwestii szczególnych warunków pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa, stwierdzając jedynie, że były one realizacją obowiązków wynikającą z zakresu czynności służbowych skarżącego. Nie sposób a priori uznać, aby nie mogło to mieć jednak znaczenia dla wyniku sprawy. Organ nie wyjaśnił więc stosownie wnikliwie sprawy dla ustalenia, czy zachodzą przesłanki zastosowania wyjątku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej – co do wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Powyższe uchybienie przepisom postępowania mogło zaś mieć istotny wpływ na jej wynik.

Należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 stwierdził, że o szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. A zatem nie tylko, wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego (por. również wyrok NSA z 2 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3207/19). Organ oceniając spełnienie przez skarżącego przesłanek do wydania decyzji o której mowa

w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinien zbadać te wszystkie okoliczności.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.