Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 662/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.), Sędziowie NSA Rafał Batorowicz, Joanna Kabat-Rembelska, Protokolant Agnieszka Romaniuk, po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2004 r., sygn. akt V SA 3731/03 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2003 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2004 r., sygn. akt V SA 3731/03 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – oddalił skargę.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd uznał za miarodajny stan faktyczny ustalony przez organy celne i podał, że Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie decyzją z dnia 30 stycznia 2003 r. nr [...] uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne dokonane przez Spółkę [...] w dniu 2 lutego 2000 r. według dokumentu SAD [...].

Decyzją z dnia 1 sierpnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z dnia 13 czerwca 2003 r., którą odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 31 stycznia 2003 r.. Stwierdził, że w świetle art. 2652 pkt 1 i art. 209 Kodeksu celnego wniosek z dnia 22 maja 2003 r. o stwierdzenie nieważności tej decyzji został złożony po upływie terminu.

Sąd oddalając skargę Spółki stwierdził, że brak było podstaw do przyjęcia stanowiska skarżącej, że trzyletni termin, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego nie powinien być liczony od daty dokonania zgłoszenia celnego, lecz od daty wydania decyzji w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Sąd uznał za trafne stanowisko Dyrektora Izby Celnej, zgodnie z którym dniem powstania długu celnego w procedurze dopuszczenia towaru do obrotu jest data przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 209 § 2 Kodeksu celnego), oraz że wydanie przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe nie ma wpływu na sposób liczenia terminu, w którym możliwe jest zgłoszenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Dokonując weryfikacji zgłoszenia celnego na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego organ celny rozstrzyga o kwocie długu celnego, ale tylko co do jego wysokości, nie orzeka zaś o jego powstaniu co do zasady.

Fakt wydania i doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie na kilka dni przed upływem terminu do jej wydania, zdaniem Sądu nie przemawia za stanowiskiem skarżącej. Organ celny I instancji ma na wydanie i doręczenie decyzji w trybie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego 3 lata. W sprawie niniejszej termin ten został dochowany.

W skardze kasacyjnej Spółka [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie:

- prawa materialnego przez błędną jego wykładnię - art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., tj. błędną wykładnię art. 209 § 2 Kodeksu celnego w związku z art. 65 § 3 pkt 2, art. 65 § 4 pkt 2 lit. "b" i art. 65 § 5 oraz art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że za dzień powstania długu celnego w przywozie, od którego liczony jest termin określony w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, może zostać uznana wyłącznie data przyjęcia zgłoszenia celnego,

- przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez brak stwierdzenia naruszenia prawa i odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja wydana została z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisu art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżącą podniosła, że istotą poglądu WSA jest wykładnia art. 209 § 2 Kodeksu celnego, utożsamiająca chwilę powstania długu celnego w procedurze dopuszczenia towaru do obrotu (explicite wyrażoną w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego) z momentem przyjęcia zgłoszenia celnego. Literalnie odczytana treść tego przepisu nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, że przy stosowaniu wszelkich norm prawa celnego (w tym art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego) skutki prawne przewidziane dla dnia powstania długu celnego w przywozie przypisywać należy bezwzględnie w każdym przypadku do dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Zdaniem skarżącej Spółki z brzmienia art. 65 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego wynika, że zasadą była czasowa zbieżność przyjęcia zgłoszenia celnego i określenia kwoty wynikającej z długu celnego, przy czym zachodził wyjątek w sytuacji, gdy już po przyjęciu zgłoszenia celnego została wydana decyzja rozstrzygająca o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego.

Decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe została wydana na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 lit. "b" Kodeksu celnego. W wyniku wydania tej decyzji źródłem określenia kwoty wynikającej z długu celnego przestawało być zdarzenie przyjęcia zgłoszenia celnego, a stawało się nim działanie organu celnego, tj. decyzja administracyjna. Określona w decyzji kwota wynikająca z długu celnego stanowiła nową wysokość należności celnych przywozowych, zaś doręczenie decyzji wyznaczało nowy termin uiszczenia należności zgodnie z art. 231 Kodeksu celnego. Wydanie i doręczenie decyzji określającej kwotę wynikającą z długu celnego pociągało zatem za sobą skutki właściwe dla przyjęcia zgłoszenia celnego. Obydwa zdarzenia były bowiem źródłem określenia należności celnych przywozowych, w wysokości wynikającej odpowiednio ze zgłoszenia celnego lub z decyzji organu celnego, jak również wyznaczały termin uiszczenia należności celnych. Identyczne skutki w zakresie długu celnego powiązane więc były nie tylko ze zdarzeniem przyjęcia zgłoszenia celnego, lecz również z wydaniem decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Tym samym norma art. 209 § 2 Kodeksu celnego nie stanowiła przeszkody dla uznania, iż data, z którą związane były skutki przewidziane dla powstania długu celnego, może w niektórych przypadkach różnić się od daty przyjęcia zgłoszenia celnego.

Zasadność powyższego poglądu potwierdza, w ocenie skarżącej, porównanie norm art. 65 § 5 oraz art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Gdyby daty wymienione w tych przepisach w każdym przypadku były tożsame, jak przyjął wojewódzki sąd administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, opierając się na literalnej wykładni art. 209 § 2 Kodeksu celnego, bezcelowe i sprzeczne z założeniem o racjonalności ustawodawcy byłoby używanie w przytoczonych regulacjach różnych określeń tego samego dnia.

Początkiem trzyletniego terminu do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 31 stycznia 2003 r. winien być dzień 3 lutego 2003 r., tj. dzień doręczenia tej decyzji, w której określono kwotę wynikającą z długu celnego po dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, a nie dzień przyjęcia zgłoszenia celnego.

Zdaniem skarżącej istotne znaczenie należy przypisać określeniu przez ustawodawcę początku biegu terminu z art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego na dzień powstania długu celnego, nie zaś na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego. Decyzja wydana na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 lit. "a" Kodeksu celnego na nowo kształtowała bowiem sferę obowiązków strony związanych z ciążącym na niej długiem celnym w kwocie określonej w tej decyzji i wobec tego stanowiła zdarzenie pociągające za sobą skutki prawne właściwe dla powstania długu celnego.

Skarżąca podniosła ponadto zarzut, że gdyby Dyrektor Izby Celnej nie naruszył przy wydawaniu zaskarżonej decyzji przepisu art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, uznałby za uzasadnione wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (niezależnie od sposobu zakończenia tego postępowania). Tym samym, naruszenie prawa przez organ celny miało istotny wpływ na wynik sprawy prowadząc do utrzymania w mocy decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie. W tej sytuacji brak stwierdzenia przez WSA w zaskarżonym wyroku naruszenia prawa przez Dyrektora Izby Celnej stanowi naruszenie powołanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób mogący mieć istotny wpływające na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z powołanym w podstawie skargi kasacyjnej przepisem art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis ten nie definiuje użytego w nim określenia "dnia powstania długu celnego", w związku z tym dzień ten musi być ustalony odrębnie dla każdego przypadku powstania długu celnego, stosownie do przepisów art. 209-220 Kodeksu celnego.

W świetle generalnej zasady wyrażonej w art. 208 Kodeksu celnego dług celny powstaje w wypadkach określonych w dziale II tytułu VII Kodeksu celnego. Przepis ten ustanawia więc zasadę wyłączności prawnych źródeł przesłanek powstania długu celnego, a więc także przesłanek dotyczących dnia, w którym zaistnienie okoliczności stanowiących przedmiot regulacji przepisów zawartych w dziale II tytułu VII Kodeksu celnego powoduje powstanie długu celnego.

Zgodnie z § 1 zdanie wstępne oraz § 2 art. 209 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego. Tej chwili powstania długu celnego w przywozie nie regulują inaczej przytoczone w podstawie skargi kasacyjnej przepisy art. 65 § 3 pkt 2, art. 65 § 4 pkt 2 lit "b" i art. 65 § 5 Kodeksu celnego, gdyż przepisy te nie określają dnia powstania długu celnego w przywozie, lecz dotyczą określenia: kwoty wynikającej z długu celnego w przypadku przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 3 pkt 2), uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe (art. 65 § 4 pkt 2 lit. "b"), a także terminu, w którym decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego musi być wydana. Końcowa część przepisu art. 65 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego, jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji, nie dotyczy dnia powstania długu, lecz określenia kwoty wynikającej z długu celnego, jeżeli zostanie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o kwocie długu celnego określonej w przyjętym zgłoszeniu celnym. Przytoczone przepisy art. 65 Kodeksu celnego ze względu na inny przedmiot regulacji niż objęty hipotezą art. 209 § 2 Kodeksu celnego, wbrew zarzutom zawartym skardze kasacyjnej, nie ustalają innej chwili/dnia/ powstania długu celnego, niż chwila określona w art. 209 § 2 tegoż Kodeksu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty oparte na przepisach wymienionych w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej nie stanowią usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej.

Podstawy kasacyjnej nie stanowią także pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż Sąd I instancji zgodnie z istotą i zakresem sądowej kontroli administracji publicznej uregulowanej w przepisach art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skontrolował zaskarżoną decyzją pod względem zgodności z prawem i wobec niestwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przy jej wydaniu nie miał podstaw do jej uchylenia na podstawie przepisów art. 134 i art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.