Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 97/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 233 par.2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2018r. sprawy ze skargi C. sp. z o. o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012r. oddala skargę


UZASADNIENIE

1. P. z dnia [...] grudnia 2015r. spółka wystąpiła do Prezydenta M. T. z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaconego podatku od nieruchomości za lata 2010-2015 w łącznej kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w pierwotnie złożonych deklaracjach na podatek od nieruchomości spółka zawyżyła powierzchnię użytkową budynku oraz wartość budowli, stanowiących podstawę opodatkowania w latach 2010-2015. Spółka, jako współwłaściciel centrum handlowego położonego w T. przy ul. [...] w latach 2010-2015 deklarowała do opodatkowania: grunty związane

prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...], budynki związane

prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...], budowle o wartości

[...] zł. W 2015 roku dokonała ponownego pomiaru powierzchni budynku centrum handlowego. Wykonanie pomiarów powierzchni użytkowej na potrzeby podatku od nieruchomości zleciła niezależnemu podmiotowi specjalizującemu się m.in. w wykonywaniu pomiarów powierzchni budynków dla potrzeb podatku od nieruchomości - firmie [...].

W oparciu o sporządzony operat szacunkowy spółka stwierdziła, że w latach 2010-2015 zawyżyła deklarowaną powierzchnię użytkową budynku o [...] m˛. Różnica wynikała z przyjęcia za podstawę opodatkowania powierzchni użytkowej ustalonej w oparciu o normy budowlane, zamiast normy określone w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych.

W sprawie budowli spółka wskazała, iż w deklaracjach składanych w latach

2010-2015 powielała wartość budowli deklarowaną przez poprzedniego

właściciela nieruchomości. Powołując przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy

o podatkach i opłatach lokalnych, Spółka stwierdziła, że przepis ten odnosi się do

budowli stanowiących w rejestrach podatnika odrębne środki trwałe, od których

dokonywane są odpisy amortyzacyjne. Jednocześnie w przypadku, gdy budowla

nie stanowi odrębnego środka trwałego, zaś nakłady na jej wytworzenie (zakup) są

zagregowane w wartości środka trwałego stanowiącego budynek dla potrzeb

rozliczeń z tytułu podatku od nieruchomości, podstawa opodatkowania budowli

nie może zostać określona w wysokości równej jej wartości początkowej, gdyż

budowla taka nie posiada odrębnej wartości początkowej (rozumianej jako

podstawa do dokonywania odpisów amortyzacyjnych). W ocenie Strony

w przedmiotowej sytuacji znajdzie zastosowanie art. 4 ust. 5 ww. ustawy. Skarżąca stwierdziła, że prawidłowa podstawa opodatkowania budowli takich jak m.in. drogi wewnętrzne, płyty parkingowe i sieci zewnętrzne powinna zostać określona w wysokości jej wartości rynkowej na dzień powstania obowiązku podatkowego.

Do wniosku dołączono operat sporządzony w dniu [...] grudnia 2015r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. S.. W oparciu o powyższy operat spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty w związku z zawyżeniem podstawy opodatkowania o kwotę [...]zł za każdy rok podatkowy.

2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. Prezydent M. T. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012r. w kwocie [...]zł, stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2012r. w kwocie [...]zł, oraz zaliczył stwierdzoną nadpłatę na poczet zobowiązania podatkowego za 2012r. określonego decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...].

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że wniosek spółki należy uznać za zasadny jedynie w części dotyczącej części powierzchni budynku. Organ uznał, że sporządzony operat pomiarowy jest nierzetelny i oparł się na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W kwestii ustalenia wartości budowli organ stwierdził, że spółka dokonywała odpisów amortyzacyjnych od znajdujących się na jej terenie budowli i tym samym powinna wykazywać do opodatkowania ich wartość początkową.

3. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji części odmawiającej stwierdzenia nadpłaty oraz orzeczenie, co do istoty sprawy, poprzez

stwierdzenie nadpłaty w pełnej wnioskowanej kwocie.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 1a ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez przyjęcie za podstawę opodatkowania budynków nieprawidłowej powierzchni użytkowej;

- art. 4 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez uznanie, iż podstawą opodatkowania budowli należących do spółki nie jest wartość rynkowa

przedstawiona przez spółkę;

- art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez brak podjęcia niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2017r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W motywach rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności organ wskazał, że analizując odwołanie w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania skonstatować należy, że strona żąda powtórnego rozliczenia podatku od nieruchomości oraz stwierdzenia nadpłaty m.in. za wymieniony okres rozliczeniowy, tj. za 2012 rok, który to podatek został już określony odrębną decyzją. W konsekwencji SKO podniosło, że

organ podatkowy nie jest uprawniony do kolejnego, ponownego weryfikowania

deklaracji i orzekania w przedmiocie podatku za ww. okres rozliczeniowy

w ramach postępowania w sprawie nadpłaty. Niedopuszczalne jest bowiem

dublowanie rozstrzygnięcia co do wysokości podatku i prowadzenia w tej materii

postępowania. Stanowiłoby to naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res

iudicata). Podkreślić należy, że dopóki istnieje w obrocie prawnym decyzja

określająca "wymiar" podatku za 2012 rok, dopóty niedopuszczalne jest powtórne

orzekanie o tym samym przedmiocie. Decyzja ta wiąże organ i podatnika,

chyba że zostanie wzruszona w trybie określonym przepisami prawa.

Dalej Kolegium wskazało, organowi I instancji na przyszłość, że rozstrzygając

w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012r. zasadne będzie odwołanie się do decyzji określającej zobowiązanie podatkowe bez potrzeby

powielania całej argumentacji na gruncie prawa materialnego, która legła

u podstaw rozstrzygnięcia organu o zasadności opodatkowania przedmiotów

opodatkowania podatkiem od nieruchomości za ten okres rozliczeniowy.

Następnie organ przytoczył treść przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych tj. art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 3 oraz przedstawił treść wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nadpłaty wraz z argumentacją w nim zawartą.

Ustosunkowując się do kwestii ustalenia powierzchni użytkowej budynku organ odwoławczy podzielił stanowisko strony w zakresie nieustalenia przez organ I instancji powierzchni użytkowej budynku. W tym zakresie organ wskazał, że Prezydent M. T. w zaskarżonej decyzji wskazał, że na wypisach z ewidencji gruntów i budynków z dnia [...] stycznia 2016r. wg stanu na dzień: [...] stycznia 2010r., [...] stycznia 2011r., 1

stycznia 2012r., [...] stycznia 2013r., [...] stycznia 2014r. i [...] stycznia 2015r., widnieje

pow. użytkowa centrum handlowego 47.490,50 m˛. Na kolejnym wypisie według

stanu na dzień [...] lutego 2016r. widnieje skorygowana przez organ prowadzący

ewidencję gruntów i budynków na terenie Gminy M. T. pow. użytkowa

centrum handlowego wynosząca [...] m˛. [...] ta nie objęła poprzedniego okresu, tym samym jej skutki dla celów podatkowych winny dotyczyć tylko następnych okresów podatkowych. W ocenie organu I instancji duża rozbieżność pomiędzy powierzchnią sprzed korekty i po korekcie (dwukrotnie mniej) uzasadnia przyjęcie, dla potrzeb podatku od nieruchomości, jako właściwej powierzchni po korekcie i uznanie, iż centrum handlowe od samego początku miało pow. użytkową [...] m˛, a nie [...] m˛. W związku z powyższym, organ podatkowy I instancji, za wszystkie lata będące przedmiotem postępowania o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od

nieruchomości (podatek za lata 2010- 2015) i postępowań w sprawie określenia z urzędu wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości (podatek za lata 2012-2015), odnosił się do powierzchni ujętej w ewidencji gruntów i budynków po korekcie danych w niej zawartych tj. powierzchni [...] przyjmując, iż jest to powierzchnia zgodna ze stanem faktycznym.

Badając prawidłowość powyższych ustaleń SKO powołując się na art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stwierdziło, że przy ustalaniu powierzchni centrum handlowego organ podatkowy nie był związany danymi zawartymi w ewidencji, stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ nie mógł również przyjąć powierzchni użytkowej budynku w postępowaniach za lata 2010-2015 wg zmiany wprowadzonej w ewidencji budynków w dniu [...] lutego 2016r. Jednocześnie SKO podniosło, że organ podatkowy I instancji mógł dokonać analizy dokumentów stanowiących podstawę dokonanej w dniu [...] lutego 2016r. zmiany w ewidencji budynków.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że Prezydent postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016r. dopuścił dowód z oględzin spornej nieruchomości. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że celem oględzin miało być m.in. ustalenie prawidłowej powierzchni budynku. Jak wynika z protokołu z dnia [...] lutego 2016r., w trakcie oględzin dokonano pomiaru kilku pomieszczeń, w których zaobserwowano największe rozbieżności między poprzednio deklarowaną powierzchnią a powierzchni deklarowaną

w korektach deklaracji. Tym samym zdaniem SKO, organ podatkowy nie dokonał pomiarów całego budynku i nie ustalił jego powierzchni dla potrzeb ustalenia podstawy opodatkowania.

Zadaniem organu odwoławczego również operat pomiarowy przedłożony

przez stronę w toku prowadzonego postępowania nie mógł stanowić podstawy do ustalenia powierzchni centrum handlowego. Z operatu pomiarowego wynika, iż osoba sporządzająca go nie miała również dostępu do niektórych pomieszczeń, dlatego też brak dostępu wymusił przyjęcie powierzchni na podstawie dokumentacji. W protokole oględzin wykonawca pomiarów - M. Ż. - wskazał, że była to dostępna dokumentacja budowlana, a ponadto został wykonany zgodnie z zaleceniami spółki. Na marginesie organ dodał, że w pomiarze tym znajdują się również błędy np. co do powierzchni użytkowej deklarowanej przez stronę jest [...], winno być [...].

Podsumowując tę część rozważań SKO wskazało, że ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy zobowiązany będzie ustalić, jaka jest powierzchnia użytkowa budynku, w tym celu może przeprowadzić oględziny budynku i dokonać pomiaru jego powierzchni użytkowej, celem ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, tak jak pierwotnie, zgodnie z postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016r. zamierzał to zrobić; dokonać analizy dokumentów stanowiących podstawę dokonanej

w dniu [...] lutego 2016r. zmiany danych w ewidencji budynków; ponownie wezwać

stronę o przedłożenie m.in. szczegółowego wykazu pomieszczeń budynku centrum

handlowego wraz z ich powierzchnią użytkową deklarowanych do opodatkowania.

W kwestii ustalenia wartości budowli SKO w pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutu podwójnego opodatkowania wskazało, że organ podatkowy w związku ze złożonym wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie określenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od

nieruchomości za 2012r. i wydał decyzję znak [...] z dnia [...] czerwca 2017r. w przedmiocie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego za 2012r. Zatem kwestia opodatkowania m.in. sieci kanalizacyjnej, deszczowej oraz

wodociągowej, z uwagi na zakres przedmiotowy postępowania o stwierdzenie

i zwrot nadpłaty, rozpoznana została w postępowaniu w przedmiocie określenia

wysokości zobowiązania za 2012r.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w przypadku, gdy przedmiotem opodatkowania są budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, podstawę opodatkowania stanowi wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Jeżeli jednak, i tylko wtedy, gdy od budowli lub ich części nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa ustalona przez podatnika. Przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie są środki trwałe, ale budowle lub ich części w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych odsyła do przepisów o podatkach dochodowych dotyczących środków trwałych tylko w zakresie ustalania wartości początkowej. Nie ma zatem znaczenia na gruncie podatku od nieruchomości sposób identyfikacji

i ewidencjonowania środka trwałego dla potrzeb podatków dochodowych. Wobec

powyższego za nieistotne organ uznał argumenty, iż "drogi wewnętrzne, płyty

parkingowe itp" nie stanowią odrębnego środka trwałego. Kwestią prawnie

doniosłą jest ustalenie, który z obiektów posiadanych przez podatnika powinien

być sklasyfikowany jako budowla lub jej część i jaka jest jej wartość określona

według zasad wynikających z przepisów o podatkach dochodowych.

W ocenie SKO sporna budowla winna być opodatkowana na

podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wbrew

twierdzeniom spółki przepis ten nie nakazuje, by budowla, od której dokonuje się

odpisów amortyzacyjnych, stanowiła odrębny środek trwały, lecz określa, że

podstawą opodatkowania takiej budowli jest wartość stanowiąca podstawę

obliczenia amortyzacji, a taka wartość została przez spółkę określona. W.

rynkowa budowli stanowi podstawę opodatkowania jedynie wtedy, gdy nie

dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, a z taką okolicznością w niniejszej

sprawie nie mamy do czynienia. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ powołał wyrok WSA w Gorzowie z dnia 29 kwietnia 2015r. sygn. akt I SA/Go 54/15.

4. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie:

- art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez uchylenie decyzji z uwagi na stwierdzenie, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, podczas gdy w niniejszej

sprawie zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i pozwala na wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty;

- art. 122, art. 187 § 1, art. 180 § 1, art. 191 oraz art. 127 Ordynacji podatkowej

poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz poprzez błędną ocenę dowodów przedstawionych w sprawie prowadzącą do bezpodstawnego odrzucenia dowodów dołączonych przez Skarżącą i w konsekwencji naruszenie zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym oraz zasady dwuinstancyjności;

- art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 4 ust. 5

ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez zawarcie w zaskarżonej decyzji błędnego uzasadnienia wskazującego organowi I instancji, iż podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości budowli należących do spółki nie będzie wartość rynkowa przedstawiona przez spółkę;

- art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 1a ust.

1 pkt 5 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez zawarcie w zaskarżonej decyzji błędnego uzasadnienia wskazującego organowi I instancji, iż podstawą opodatkowania budynków nie może być powierzchnia użytkowa przedstawiona przez stronę.

5. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który obligowałby Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

7. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżąca, na podstawie art. 75 § 2 pkt 1 lit. b) O.p., wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2010-2015 w łącznej kwocie [...]zł. Spółka wskazała, że w powyższych latach zawyżała powierzchnię budynków o [...] m2 oraz nieprawidłowo ustalała podstawę opodatkowania budowli. Na poparcie swego stanowiska przedłożyła operat pomiarowy dotyczący wyliczenia powierzchni użytkowej budynków oraz operat szacunkowy określający wartość budowli. Do wniosku załączyła korekty deklaracji za lata 2010-2015.

Prezydent M. T. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012r. i decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. określił spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...]zł. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., uchyliło, na podstawie art. 233 § 2 O.p., w całości decyzję wymiarową organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W rozpatrywanej sprawie, Prezydent M. T. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012r. w kwocie [...]zł, stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2012r. w kwocie [...]zł, oraz zaliczył stwierdzoną nadpłatę na poczet zobowiązania podatkowego za 2012r. określonego decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...].

W następstwie wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] uchyliło, na podstawie art. 233 § 2 O.p., w całości decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie nadpłaty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Rozpatrując przedmiotową sprawę należy mieć na względzie, że jeżeli w uzasadnionych przypadkach w czasie trwania postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty zostanie wszczęte postępowanie podatkowe, to przedmiot rozstrzygnięć tych postępowań będzie wprawdzie nietożsamy, natomiast rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania podatkowego powinno zostać uwzględnione w następnej w stosunku do niego decyzji w przedmiocie nadpłaty, ponieważ dotyczą one tego samego okresu podatkowego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 stycznia 2014 r., II FPS 5/13). Innymi słowy, decyzja wydana przez organ podatkowy w sprawie nadpłaty, musi uwzględniać sentencję rozstrzygnięcia w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego i rozstrzygnięcie to będzie w konsekwencji miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie nadpłaty i jego podstawę prawną. Na zależność tę zwróciło uwagę także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji.

Jak już wskazano w rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Powoduje to także konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wymienionej wyżej decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie nadpłaty za 2012 r.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 233 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Kontrola sądowa tego typu decyzji ogranicza się do zbadania spełnienia i uzasadnienia przez podatkowy organ odwoławczy przesłanek wynikających z powyższego przepisu.

W świetle powyższego uregulowania organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tylko wówczas, gdy organ pierwszej instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy i zachodzi konieczność przeprowadzenia go w znacznej części. Należy podkreślić, że decyzja kasacyjna nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 233 § 2 O.p.

Przepis art. 233 § 2 O.p. pozostaje w ścisłym związku z obowiązkami organu odwoławczego wynikającymi z Ordynacji podatkowej. Organ ten jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z obowiązującą także i na tym etapie postępowania zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Przy rozstrzyganiu uwzględnia on zatem zarówno materiał dowodowy zebrany w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i okoliczności faktyczne, które pominął organ pierwszej instancji. Jeżeli ocena zebranego materiału dowodowego doprowadzi organ odwoławczy do wniosku, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie zebrano wszystkich dowodów niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego w stopniu niezbędnym dla rozstrzygnięcia, a zatem w istocie nie rozpoznano sprawy, winien on uchylić decyzję i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, zgodnie z art. 233 § 2 O.p. W przeciwnym wypadku naruszyłby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania, pozbawiając stronę możliwości dwukrotnego merytorycznego rozpoznania jej sprawy (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2006, s. 830).

Trzeba też podkreślić, że decyzja podjęta w trybie art. 233 § 2 O.p. nie rozstrzyga sprawy merytorycznie (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2001 r., III SA 734/00). Wskazówki organu odwoławczego co do ponownego rozpatrzenia sprawy nie mogą mieć zatem charakteru merytorycznego w tym sensie, że organ odwoławczy nie może przesądzić treści przyszłego rozstrzygnięcia, ani nawet sugerować sposobu załatwienia sprawy przez organ pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., II FSK 224/07). Wydanie decyzji na podstawie poglądu organu odwoławczego co do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy w sposób oczywisty wykracza poza treść, dyspozycję i możliwości uzasadnionego stosowania wymienionego przepisu procedury podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., II FSK 184/08). Skoro decyzja kasacyjna może być wydana tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, to organ odwoławczy przy jej wydawaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu.

Podkreślenie również wymaga, że w świetle przepisów art. 127 i art. 233 § 2 O.p. istota dwuinstancyjnego postępowania polega na tym, że organ odwoławczy obowiązany jest do rozpoznania sprawy co do istoty tylko wtedy, gdy na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy i jednocześnie brak jest podstaw do zastosowania art. 229 O.p., przewidującego możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ drugiej instancji. Przy czym za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której de facto ciężar ustaleń faktycznych, wyznaczony poprzez zakres koniecznych do przeprowadzenia dowodów i tym samym rozstrzygnięcia sprawy, spocząłby wyłącznie na organie odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2016 r., II FSK 3635/13).

Z uwagi na to, że decyzja w sprawie określenia zobowiązania podatkowego ma wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie nadpłaty podatku, istotne znaczenie mają powody dla których nastąpiło uchylenie decyzji w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości. W tym względzie wskazać należy, że spór między stronami dotyczy kwestii ustalenie podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków oraz budowli, a ścisłej biorąc ustalenia powierzchni użytkowej budynków oraz wartości budowli. SKO wskazało, że organ pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy ustalił powierzchnię budynku. Prezydent M. T. uwzględnił korektę powierzchni budynku według stanu na dzień [...] lutego 2016 r. ([...] m2), jednakże zdaniem Kolegium nie mógł przyjąć powierzchni użytkowej budynku w postępowaniach za lata 2010-2015 według tej korekty. Ponadto, organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny nieruchomości położonej w T. przy ul. [...]. Z protokołu oględzin z dnia [...] lutego 2016r. wynika, że w trakcie oględzin dokonano pomiaru kilku pomieszczeń, w których zaobserwowano największe rozbieżności między poprzednio deklarowaną powierzchnią a powierzchni deklarowaną w korektach deklaracji. Tym samym, jak zauważyło SKO, nie dokonano pomiarów całego budynku. Dokonano pomiaru tylko i wyłącznie kilku pomieszczeń (wskazanych w protokole). W rezultacie, pomimo zamiaru ustalenia prawidłowej powierzchni budynku, w trakcie oględzin nie ustalono jego powierzchni dla potrzeb ustalenia podstawy opodatkowania. Jednocześnie Kolegium uznało, że organ podatkowy zasadnie wzywał stronę o przedłożenie m.in. szczegółowego wykazu pomieszczeń budynku centrum handlowego wraz z ich powierzchnią użytkową deklarowanych do opodatkowania. W konsekwencji SKO stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie określił prawidłowo powierzchni użytkowej budynku. Podkreślono, że ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy zobowiązany będzie ustalić jaka jest powierzchnia użytkowa budynku. W tym zakresie SKO wskazało, że organ pierwszej instancji może przeprowadzić oględziny budynku i dokonać pomiaru jego powierzchni użytkowej, dokonać analizy dokumentów stanowiących podstawę dokonanej w dniu [...] lutego 2016r. zmiany danych w ewidencji budynków, ponownie wezwać stronę o przedłożenie m.in. szczegółowego wykazu pomieszczeń budynku centrum handlowego wraz z ich powierzchnią użytkową deklarowanych do opodatkowania.

W rezultacie, jak stwierdził tut. Sąd w wyroku z dnia 6 marca 2018 r., I SA/Bd 101/18, organ odwoławczy słusznie, na podstawie art. 233 § 2 O.p., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego za 2012 r., z uwagi na to, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części. W konsekwencji w znacznej części konieczne jest też przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie określenia nadpłaty, gdyż określenie wysokości zobowiązania podatkowego bezpośrednio rzutuje na określenie kwoty nadpłaty. Innymi słowy, stwierdzone nieprawidłowości w zakresie postępowania wymiarowego przekładają się wprost na postępowanie nadpłatowe (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2017 r., II FSK 3673/14).

Zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy zasadnie również, na podstawie art. 233 § 2 O.p., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 r. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Prezydenta M. T. w kwestii nadpłaty także wykazuje istotne braki. Zakres przy tym okoliczności podlegających wyjaśnieniu przekracza ramy postępowania uzupełniającego, o których mowa w art. 229 O.p., w powiązaniu z art. 127 O.p. Gdyby zając stanowisko przeciwne, to ciężar ustaleń faktycznych spocząłby na organie odwoławczym.

Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż operat pomiarowy przedłożony przez stronę w toku prowadzonego postępowania nie może stanowić podstawy do ustalenia powierzchni użytkowej centrum handlowego. Z operatu pomiarowego wynika, iż osoba sporządzająca go nie miała również dostępu do niektórych pomieszczeń, dlatego też brak dostępu wymusił przyjęcie powierzchni na podstawie dokumentacji. W protokole oględzin M. Ż. (wykonawca pomiarów) wskazał, iż była to dokumentacja budowlana. Nadto, jak zasadnie wskazał organ, pomiar został wykonany zgodnie z wytycznymi spółki (co zaznaczono też w operacie). Wskazać również należy, iż w pomiarze tym znajdują się również błędy np. co do powierzchni użytkowej deklarowanej przez stronę. W rezultacie nie można zgodzić się ze stroną, że organ nie wskazał powodów, dla których nie uwzględnił wyliczeń zawartych w operacie pomiarowym. Organ ma prawo do dokonania weryfikacji zawartych w nim danych.

8. W kwestii ustalenia wartości budowli spółka twierdzi, że brak odrębnego ujęcia w ewidencji środków trwałych budowli powodował, iż od tych budowli nie dokonywano odpisów amortyzacyjnych, co uzasadniało opodatkowanie ich według wartości rynkowej, zgodnie z przedłożonym operatem szacunkowym. W zaskarżonej decyzji SKO nie podzieliło tego stanowiska, uznając, że na gruncie podatku od nieruchomości nie ma znaczenia sposób identyfikacji i ewidencjonowania środka trwałego dla potrzeb podatków dochodowych. W rezultacie, zdaniem Kolegium, w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a nie powoływany przez stronę art. 4 ust. 5 u.p.o.l.

W decyzji kasacyjnej organ odwoławczy nie może jednak przesądzać kwestii materialnoprawnych. Innymi słowy, wskazówki organu odwoławczego nie mogą mieć merytorycznego charakteru, co oznacza, że nie może on sugerować, ani rozstrzygać za organ pierwszej instancji o sposobie załatwienia sprawy lub przesądzać treści przyszłej decyzji. Stanowisko organu odwoławczego, poza wskazaniami dotyczącymi konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego, nie ma charakteru prawnie wiążącego. W tym kontekście można mówić o wadliwości zaskarżonej decyzji, niemniej z uwagi na to, że w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione art. 233 § 2 O.p., niezasadne byłoby uchylenie tej decyzji. Powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Sformułowane w skardze zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego strona może ewentualnie podnieść, jeżeli organ wyda w sprawie decyzję merytoryczną.

9. Niezasadne są też zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy przepisów regulujących postępowanie dowodowe (art. 122, art. 187 § 1, art. 180 § 1, art. 191 O.p.). Celem bowiem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji było prawidłowe ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Nie został też naruszony art. 127 O.p., naruszeniem tego przepisu byłoby dokonanie przez organ odwoławczy samodzielnie koniecznych ustaleń faktycznych, przez co strona zostałaby pozbawiona możliwości dwukrotnego merytorycznego rozpoznania jej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

[...]