Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1590/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 188, art 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2213/14 w sprawie ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Oddział Terenowy w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Oddział Terenowy w G. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 220 zł (dwieście dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2213/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych w W. uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2014 r., nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z [...] października 2013 r. ,nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosków B. P., J. P., B. P., J. P. i J. P. (następców prawnych J. P.), stwierdził nieważność orzeczenia Wojewody G. z [...] marca 1948 r., nr [...]. Orzeczeniem tym przejęto na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) nieruchomość ziemską "S." T l karta [...] o pow. [...] ha, stanowiącą własność J. P..

Rozpatrując sprawę ponownie, wskutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w G. Minister decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję i wskazał, że przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie było orzeczenie Wojewody G. z [...] marca 1948 r. nr [...], którym przejęto na własność Państwa na cele reformy rolnej nieruchomość ziemską "S.", pow. S., woj. p., o pow. [...] ha, stanowiącą własność J. P.. Uzasadniając zajęte stanowisko organ wskazał, że nie odnaleziono akt administracyjnych dotyczących przejęcia przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej. Kontrolując w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie Wojewody oparto się jedynie na treści przedmiotowego orzeczenia. Z treści uzasadnienia orzeczenia Wojewody G. wynika, że nieruchomość "S." nie została w 1945 r. faktycznie przejęta na cele reformy rolnej, ponieważ w czasie okupacji zostało wyłączone z jej powierzchni ok. [...] ha lasu. Następnie, wobec zwrotu przez Administrację Lasów Państwowych części nieruchomości stanowiącej las, powierzchnia ogólna nieruchomości ziemskiej "S." uległa zwiększeniu do ponad [...] ha powierzchni, co zdaniem Wojewody G. kwalifikowało ją do przejęcia na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister stwierdził, że rażąco narusza prawo orzeczenie przez Wojewodę G. o przejęciu ok. [...] ha lasu na cele reformy rolnej, jak i pozostałej części nieruchomości ziemskiej. Lasy i grunty leśne o obszarze powyżej 25 ha podlegały bowiem nacjonalizacji na podstawie innego aktu prawnego tj. dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa (Dz. U. z 1944r. Nr 15, poz. 82). W ocenie Ministra Wojewoda G. nie mógł orzekać o przejęciu tej części nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Ponadto, las nie jest terenem, który można wykorzystać do prowadzenia działalności rolniczej. Obszar ten nie stanowił nieruchomości ziemskiej oraz nie mógł być przeznaczony na cele reformy rolnej wymienione w art. 1 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Niemożliwe było więc jego przejęcie na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W ocenie Ministra, skoro nieprawidłowe było zaliczenie powierzchni leśnej jako nieruchomości ziemskiej podlegającej przejęciu na cele reformy rolnej, to pozostała część nieruchomości ziemskiej "S." o powierzchni około [...] ha nie spełniała normy obszarowej (nieruchomość ziemska o powierzchni łącznej powyżej [...] ha, bez względu na wielkość użytków rolnych – woj. p.) warunkującej jej przejęcie na własność Państwa. Minister stwierdził zatem, że przedmiotowe orzeczenie Wojewody G. w całości rażąco narusza art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.

Minister wskazał również, że kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie miało charakter deklaratoryjny i nie prowadziło do przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, które następowało z mocy prawa. Tym samym, w ocenie organu nadzoru, orzeczenie Wojewody G. z [...] marca 1948 r. nie wywołało samoistnie nieodwracalnych skutków prawnych. Brak więc przeszkód do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę złożyła Agencja Nieruchomości Rolnych w W. Oddział Terenowy w G..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania: art. 8, 10, 15, 76, 80, 107 § 3 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności zarzuciła naruszenie zasady słuszności oraz zasady prawdy obiektywnej tj. przepisu art. 7 kpa oraz przepisów art. 77 § 1, oraz 107 § 3 kpa, poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz nie przestrzeganie wymogów uzasadnienia decyzji – faktycznego i prawnego.

2. naruszenie prawa materialnego, w zakresie nieprawidłowej interpretacji przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez: błędną wykładnię, ignorującą ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a także Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego, polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu charakteru spornej nieruchomości w oparciu zebrany materiał dowodowy w sprawie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddanie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania B. P., J. P., B. P., J. P. i J. P. odpowiadając na skargę Agencji Nieruchomości Rolnych wnieśli o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że istotą postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie, czy orzeczenie kontrolowane w tym postępowaniu dotknięte jest jedną z wad określonych w art. 156 k.p.a. Miarodajne są przepisy obowiązujące w dacie jego wydania. Przy czym stwierdzenie przez organ nadzoru wad wskazanych w wyżej powołanym przepisie nie zawsze będzie prowadzić do eliminacji z obrotu prawnego kontrolowanego rozstrzygnięcia, a to ze względu na zaistnienie przeszkód wskazanych w art. 156 § 2 k.p.a.. Jedną z nich są nieodwracalne skutki prawne, jakie wadliwa decyzja wywołała.

Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Wówczas na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i do wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.

Zagadnienie nieodwracalności skutków prawnych było wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym ugruntowane jest stanowisko, że jeżeli do "odwrócenia" skutków prawnych decyzji dotkniętej wadą nieważności niezbędne są działania, których organ administracyjny z braku podstawy prawnej nie może podjąć (ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia nieodwracalnego skutku prawnego przez wydanie decyzji), ani nie może wydać aktu administracyjnego indywidualnego, ani nie może wszcząć postępowania administracyjnego, to skutek prawny ma cechę nieodwracalnego. Sąd podkreślił, że kwestia nieodwracalności skutków prawnych dotyczy nie tylko stwierdzenia nieważności decyzji konstytutywnych, lecz także decyzji deklaratoryjnych. Wobec tego stanowisko organu nadzoru, że w sytuacji kontrolowania w postępowaniu nadzorczym decyzji deklaratoryjnych nie występują nieodwracalne skutki prawne, jest chybione. Otóż przejęcie przez Skarb Państwa nieruchomości stworzyło podstawy prawne do późniejszego rozdysponowania wyodrębnionymi nieruchomościami, np. przez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, zbycia w trybie cywilnoprawnym itd. Tymczasem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ogóle nie zajmował się nieodwracalnością skutków prawnych. Jak wynika z pisma Starosty G. z [...] sierpnia 2010 r., w toku kolejnych odnowień ewidencji gruntów oraz podziałów nieruchomości, grunty należące kiedyś do J. P. oznaczone są innymi numerami ewidencyjnymi, obecnie są opisane w różnych księgach wieczystych i stanowią własność różnych podmiotów. Organ nadzoru powinien więc zbadać, w jaki sposób, w wyniku, jakich czynności prawnych i kiedy oraz co do których działek określone prawa na gruncie powstały. A wobec tego, czy orzeczenie z [...] marca 1948 r. wywołało, czy też nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, ewentualnie co do których działek wchodzących w skład dawnego majątku.

Skoro kwestia nieodwracalnych skutków prawnych nie została przez organ nadzoru zbadana, to postępowanie nadzorcze zostało przeprowadzone z naruszeniem zasad wskazanych w art. 7,77 i 80 k.p.a., a zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., co mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Natomiast Sąd I instancji podzielił stanowisko Ministra, że orzeczenie Wojewody G. z [...] marca 1948 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 2 ust 1 pkt e) dekretu o reformie rolnej. Nieprawidłowe było bowiem zaliczenie powierzchni leśnej przedmiotowego majątku do obszaru nieruchomości ziemskiej podlegającej przejęciu na cele reformy rolnej. W konsekwencji tej nieprawidłowości zarówno orzeczenie przez Wojewodę G. o przejęciu ok. [...] ha lasu na cele reformy rolnej, jak i pozostałej części przedmiotowej nieruchomości ziemskiej o powierzchni około [...] ha (która nie spełniała normy obszarowej warunkującej legalność takiego przejęcia) – zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Zasadnie zatem stwierdzono, iż przedmiotowe orzeczenie Wojewody G. z [...] marca 1948 r. w całości rażąco narusza art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi.

Dodatkowo skarżący wniósł o zasądzenie od Agencji Nieruchomości Rolnych w Warszawie na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w wyniku błędnego przyjęcia, że orzekający w sprawie organ administracji zaniechał szczegółowego rozważenia czy kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie Wojewody G. z dnia [...] marca 1948 r., nr [...] wywołało nieodwracalne skutki prawne;

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieodwracalne skutki prawne wywołuje każdy przypadek zbycia prawa własności nieruchomości lub części nieruchomości objętej kontrolowanym w postępowaniu nieważnościowym orzeczeniem bądź ustanowienia na takiej nieruchomości lub jej części użytkowania wieczystego.

W uzasadnieniu wskazano, że stanowisko Sądu dotyczące nieodwracalności skutków prawnych oparte jest na błędnej wykładni art. 156 § 2 k.p.a. Zwraca ono szczególną uwagę na właściwości oraz kompetencje organów administracji, w efekcie czego sprowadza się do stwierdzenia, że jeśli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Tymczasem orzecznictwo zmierza w kierunku ścieśniającej wykładni pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych i tym samym ograniczenia zakresu jego stosowania w razie wątpliwości co do natury prawnych skutków decyzji dotkniętej nieważnością. Zgodnie z tą wykładnią kwestia nieodwracalności skutków prawnych oceniana powinna być w ramach całego systemu prawa. Należy bowiem odróżnić skutki prawne decyzji nacjonalizacyjnej od skutków prawnych decyzji wydanych w innym postępowaniu lub innych zdarzeń prawnych dotyczących tego samego przedmiotu, które również wywołały dalsze skutki prawne i mogą być przedmiotem oceny w zakresie nieodwracalności tych skutków w innych postępowaniach.

Przepis art. 156 § 2 k.p.a stanowi: "nie stwierdza się nieważności decyzji (...) gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne". Zasady wykładni literalnej nakazują przyjąć, że chodzi tutaj o skutki wywołane bezpośrednio przez decyzję objętą postępowaniem o stwierdzenie nieważności. Z przepisów prawa, ani z treści orzeczenia z 1948 r. nie wynika, ażeby skutki tego orzeczenia były odroczone w czasie, przeciwnie - orzeczenie wywoływało określony skutek z chwilą wejścia do obrotu prawnego i na tę datę należy oceniać odwracalność albo nieodwracalność tego skutku. Ocena skutku nie może zależeć od zdarzeń przyszłych i niepewnych, a takimi zdarzeniami są - dla orzeczenia z 1948 r. - komunalizacja, sprzedaż czy ustanowienie użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości. Przedstawiona przez WSA w Warszawie wykładnia przepisów musiałaby prowadzić do zaakceptowania niemającej oparcia w żadnym przepisie prawa konstrukcji, zgodnie z którą orzeczenie z 1948 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne pod warunkiem zawieszającym. I tak gdyby na przykład ustanowienie użytkowania wieczystego miało miejsce w 2005 r., to wówczas ziściłby się ten warunek i - zdaniem orzekającego w 2015 r. Sądu - orzeczenie z 1948 r. wywołałoby w takiej sytuacji nieodwracalne skutki prawne, natomiast w przypadku prowadzenia postępowania nadzorczego w 2003 r. (przed ziszczeniem się warunku), orzeczenie, według poglądu WSA, takich skutków by nie wywołało. W istocie więc ocena nieodwracalnych skutków prawnych byłaby przypadkowa i zależałaby od daty wydania decyzji nieważnościowej, co byłoby nie do przyjęcia, ponieważ kontrolowane orzeczenie wywołało skutki w 1948 r., a skutki te były determinowane jedynie treścią tego orzeczenia i przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Wbrew zaprezentowanemu wyżej stanowisku WSA w zaskarżonym wyroku potraktował wszelkie późniejsze (tj. nie wynikające bezpośrednio z kontrolowanego orzeczenia) czynności rozporządzające jako bezpośrednie skutki kontrolowanego orzeczenia - i to mimo tego, że jak sam wcześniej stwierdził, orzeczenie z dnia [...] marca 1948 r. jedynie stworzyło podstawy prawne do późniejszego zadysponowania wyodrębnionymi geodezyjnie częściami przejętej nieruchomości poprzez ustanowienie na nich prawa użytkowania wieczystego. Skarżący podkreślił, że dokonane w praktyce czynności rozporządzające w stosunku do części przejętej nieruchomości nie były koniecznym następstwem orzeczenia z 1948 r., nie były w żaden sposób tym orzeczeniem zdeterminowane. Nie ma między nimi a badanym orzeczeniem żadnego powiązania, o charakterze prawnym ani funkcjonalnym. WSA w Warszawie zatem w sposób zupełnie dowolny i nieznajdujący oparcia w obowiązujących przepisach, dokonując błędnej wykładni art. 156 § 2 k.p.a., zrównał skutki prawne orzeczenia z 1948r. z każdą transakcją wywołującą skutki prawnorzeczowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W związku z istotą powołanych w niniejszej sprawie podstaw kasacyjnych podkreślić należy, że przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostawało tylko to, czy sąd I instancji słusznie uznał, że w toku postępowania administracyjnego nie została dostatecznie wyjaśniona kwestia czy orzeczenie Wojewody G. z [...] marca 1948 r. o przejęciu nieruchomości na podstawie art.2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) spowodowało nieodwracalne skutki prawne.

Pozostawało natomiast niekwestionowane to, że orzeczenie powyższe rażąco naruszało prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska sądu I instancji co do tego, że sam obrót częścią nieruchomości, której dotyczyło powyższe orzeczenie przesądza o nieodwracalności jego skutków prawnych.

Kwestia nieodwracalności skutków prawnych orzeczenia o przejęciu nieruchomości ziemskiej na cele reformy rolnej - wydanego na podstawie art. 2 ust 1 pkt e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej była już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w szeregu orzeczeń.

W wyroku z dnia 24 marca 2015r. w sprawie I OSK 1687/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przejęcie nieruchomości na własność Skarbu Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu następowało z mocy prawa, zaś wydawane w tych sprawach orzeczenia miały jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający zaistniały stan. Wyłącznym skutkiem orzeczenia było potwierdzenie przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa. Późniejsze losy prawne tej nieruchomości, a więc fakt nabycia własności poszczególnych działek przez inne podmioty jest następstwem czynności cywilnoprawnych lub publicznoprawnych, które to czynności mogą być oceniane pod względem skutków prawnych jakie wywołały w innych postępowaniach przed właściwymi organami czy sądami.

O przejściu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa władza administracyjna (wojewódzki urząd ziemski, starosta) jedynie zaświadczała, a zaświadczenie to stanowiło podstawę do dokonania wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej. Nabywcy poszczególnych nieruchomości, zbytych przed wszczęciem postępowania nadzorczego, mogą skorzystać z ochrony przewidzianej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a posiadacze samoistni gruntu - mogą występować o ewentualne stwierdzenie zasiedzenia (wyrok NSA z dnia 6 maja 2016r. sygn.. akt I OSK 1887/15). W uzasadnieniu wyroku z dnia 13 maja 2016r. sygn. akt I OSK 1859/14 zwrócono zaś uwagę na to, że tytułem wpisywania na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przejmowanych nieruchomości nie było orzeczenie wydane na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), tylko zaświadczenie urzędu ziemskiego (starosty), zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej - Dz.U. Nr 39, poz. 233). NSA wyraził zatem pogląd, że jeżeli podstawę wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej stanowiło zaświadczenie urzędu ziemskiego (starosty), to brak podstaw do wiązania z orzeczeniem o przejęciu nieruchomości nieodwracalnych skutków prawnych ze względu na późniejszy obrót cywilnoprawny nieruchomościami. Skutki takie można by wiązać z orzeczeniem o przejęciu nieruchomości tylko wtedy, gdyby to na podstawie tego orzeczenia, a nie zaświadczenia urzędu ziemskiego, w księdze wieczystej dokonano wpisu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przejętych nieruchomości.

Tezy powyższe pozwalają na przyjęcie, że co do zasady orzeczenie wydane na podstawie § 5 rozporządzenia, dotyczące przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej nie tworzyło stanu prawnego, mogącego nieść za sobą nieodwracalne skutki prawne – rozumiane jako cywilnoprawny obrót nieruchomością, oparty na rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych – chyba, że bezpośrednio służyło jako podstawa wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej.

Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy wynika, że podstawą wpisu prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w księdze wieczystej było zaświadczenie Starosty Powiatowego S. z [...] stycznia 1950r., a nie przedmiotowe orzeczenie.

Podzielając przedstawione powyżej poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego co do charakteru skutków powodowanych przez orzeczenie wydane na podstawie art. 2 ust 1 pkt e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i biorąc pod uwagę konkretne okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, uznać należało, że sprawa została wyjaśniona co do istoty, gdyż orzeczenie Wojewody G. z [...] marca 1948 r., nr [...] nie spowodowało nieodwracalnych skutków prawnych.

Skoro zatem skarga kasacyjna opierała się na usprawiedliwionej podstawie to koniecznym było uchylenie wyroku sądu I instancji i oddalenie skargi na podstawie art.188 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej od wyroku sądu I instancji uwzględniającego skargę.