Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1078/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska (spr.), Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2006 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2006 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej L. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją nr [...] wydaną dnia [...] stycznia 1991 r. na podstawie art. 40, art. 42 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał J. B., który wybudował szambo niegodnie z obowiązującymi przepisami, wykonać otwór rewizyjny w szambie minimum 5m od okien sąsiada i zlikwidować istniejący otwór usytuowany niezgodnie z przepisami w terminie do dnia 28 lutego 1991 r.

W dniu [...] listopada 2005 r. L. S. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

We wniosku podniosła, że szambo zostało wybudowane bez projektu, bez pozwolenia na budowę w odległości 3,40m od ściany będącego jej własnością budynku mieszkalnego, w końcu bez uzgodnienia z organem inspekcji sanitarnej.

Po rozpatrzeniu wniosku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] wydaną dnia [...] stycznia 2006 r. na podstawie art. 158 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu organ podniósł, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności, w oparciu o art. 156 § 1 kpa, kontrolowanej decyzji. Zdaniem organu wobec faktu, że przedmiotowy zbiornik jest urządzeniem funkcjonalnie związanym z legalnie istniejącym budynkiem mieszkalnym nie zachodziły przesłanki do nakazania przymusowej rozbiórki zbiornika w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, a zatem możliwa okazała się jego legalizacja, po nakazaniu zmian i przeróbek mających na celu dostosowanie spornego zbiornika do wymogów Prawa budowlanego z 1974 r., na podstawie przepisu art. 40 ww. ustawy.

Natomiast nałożony kontrolowaną decyzją nakaz, polegający na wykonaniu otworu rewizyjnego w zbiorniku minimum 5m od okien budynku mieszkalnego zlokalizowanego na sąsiedniej nieruchomości (należącej do L. S.) i likwidacji otworu istniejącego niezgodnie z przepisami został sformułowany na podstawie opinii Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w [...] zawartej w piśmie z dnia [...] stycznia 1991 r. znak [...], nie zawierającej sprzeciwu, aby istniejąca budowla podziemna posiadała otwór rewizyjny min. 5m od otworu okiennego w budynku mieszkalnym należącym do sąsiada. Jak stwierdził powyższy organ takie rozwiązanie nie jest sprzeczne z rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1990 r. (Dz. U 17/80, poz. 62). Zdaniem organu I instancji zastrzeżenia może budzić uzasadnienie kwestionowanej decyzji, to jednak niepełny kształt jej uzasadnienia nie stanowi w żadnej mierze podstawy do stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.

Odwołanie od tej decyzji wniosła L. S. twierdząc, że ponieważ budowa szamba była samowolą budowlaną, Kierownik Urzędu Rejonowego nie miał podstaw prawnych do wydania decyzji nakazującej dokonania przeróbek.

Odwołująca się podniosła, że wg opinii o lokalizacji szamba Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny dn. [...].10.1990 r. określił konieczną odległość szamba nie mniej niż 5m od wspólnej granicy i nie mniej niż 22m od wspólnej studni.

Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] kwietnia 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że ponieważ przedmiotowy obiekt budowlany na działce nr [...] przy ul. L. [...] w [...] został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę w latach 1990/1991 podstawą postępowania były przepisy prawa budowlanego ustawy z dnia 24.10.1974 r. Zbiornik usytuowano został w odległości 4m od okien budynku sąsiada, co stanowiło naruszenie § 23 ust. 4 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., w związku z czym Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] - decyzją z dnia [...] stycznia 1991 r., Nr [...]- działając na podstawie art. 40 i 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, nakazał J. B. wykonanie otworu rewizyjnego w zbiorniku minimum 5m od okien sąsiada i likwidację istniejącego otworu, usytuowanego niezgodnie z przepisami, w terminie do 28 lutego 1991 r.

Legalizacja przedmiotowego zbiornika, okazała się możliwa wobec faktu, iż nie zachodziły przesłanki do nakazania jego przymusowej rozbiórki w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W myśl przywołanego art. 40 Prawa budowlanego, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Nałożony na J. B. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1991 r., Nr [...], w/w nakaz, jest zgodny z postanowieniem Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 1990 r., znak: [...], w przedmiocie lokalizacji zbiornika ścieków (szamba) w L. przy ul. L. [...] oraz z opinią w/w organu z dnia [...] stycznia 1991 r., znak: [...], nie zawierającą sprzeciwu, aby istniejąca budowla podziemna posiadała otwór rewizyjny min. 5m od otworu okiennego w budynku mieszkalnym, należącym do sąsiada. Jak stwierdził Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w [...], takie rozwiązanie nie jest sprzeczne z Rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1990 r. (Dz. U. 17/80, poz. 62).

Słusznie zatem, zdaniem organu odwoławczego, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1991 r., Nr [...], nakazującej J. B. wykonanie otworu rewizyjnego w szambie minimum 5m od okien sąsiada i likwidację istniejącego otworu, usytuowanego niezgodnie z przepisami.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła L. S.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła, że inwestor samowolnie wybudował zbiornik na nieczystości, nie zachowując minimalnych odległości w stosunku do sąsiedniego budynku wskazanych w Postanowieniu i opinii Inspektora Sanitarnego z dnia [...].10.1990 r., a wobec tego właściwy organ winien nakazać rozbiórkę szamba.

Skarżąca podniosła również, że poprzedni właściciel nieruchomości, tj. jej ojciec złożył odwołanie od kontrolowanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego do Wojewody [...], ale do chwili obecnej nie otrzymał decyzji organu odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana dnia [...] kwietnia 2006 r., którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji – odmawiającą stwierdzenia nieważności wydanej dnia [...] stycznia 1991 r. na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...].

Art. 16 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego ustanawia ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnych, od której ustawodawca dopuścił pewne wyjątki.

Jednym z nich jest stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest więc postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest ocena, czy decyzja kończąca postępowanie w sprawie dotknięta jest jedną z wad, enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa, której wystąpienie powoduje konieczność wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

Wśród przesłanek wymienionych w w/w przepisie w pkt-cie 2 wymienione jest rażące naruszenie prawa, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Z tym, że ani oczywistość naruszenia prawa, ani nawet charakter przepisów, które zostały naruszone, nie są wystarczające wyłącznie do uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa.

W orzecznictwie, a także w literaturze dominuje pogląd, że obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru przepisu który został naruszony – jako kryterium rażącego naruszenia prawa winny być traktowane społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06.08.1984 r., II SA 737/84).

W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego wada jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (wyrok Sadu Najwyższego z dnia 20.06.1995 r. – III ARN 22/95).

Z takiego właśnie punktu winna być poddana kontroli kwestionowana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z uwzględnieniem, że wydana została w postępowaniu dotyczącym samowolnej budowy szamba niezgodnie z § 23 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia

[...] 07.1980 r. o warunkach jakim powinny odpowiadać budynki i w sytuacji gdy organ dysponował w dacie wydania decyzji stanowiskiem Inspektora Sanitarnego w [...], wyrażonym w postanowieniu z dnia [...] października 1990 r., w którym organ ten wydał zgodę na lokalizację zbiornika w odległości nie bliższej niż 5m od okien sąsiedniego budynku, 15m od studni i 20m od granicy sąsiedniej działki i tylko pod warunkiem szczelności zbiornika.

Kontrolowana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] wydana została w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., a więc winna nakazywać wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami prawa, po wcześniejszym ustaleniu, że nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tego prawa.

Rozstrzygając sprawę organy nie przeanalizowały i nie oceniły kontrolowanej decyzji pod kątem jej zgodności z art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Nie rozważyły, czy nakazane przeniesienia otworu rewizyjnego zbiornika spowoduje doprowadzenie wykonanego szamba do zgodności z przepisem § 23 ust. 4 bezwzględnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 3.07.1990 r., a więc czy rodzaj dokonanych czynności wypełnia dyspozycje art. 40 Prawa budowlanego.

Dopiero dokonanie powyższych ustaleń pozwoli na prawidłową ocenę decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym.

Wobec powyższego, uznając że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, na podstawie art. 145 pkt 1 lit. b, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.