Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 232/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 4a
journal: Dz.U. 1998 nr 150 poz. 983
law: Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 15 poz. 148
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o finansach publicznych
Teza: Środki wymienione w art. 4 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 /Dz.U. nr 150 poz. 983 ze zm./ jako niestanowiące podstawowych składników dochodów gminy są dochodami gminy, a uznanie ich za dochody gminy nie zależy od woli rady gminy wyrażonej w uchwale. Wymieniając w art. 4 pkt 4a tej ustawy jako dochód gminy środki finansowe pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, ustawodawca posłużył się pojęciem szerszym niż środki publiczne. Te ostatnie mieszczą się w całości w zakresie pojęcia środki finansowe. Oznacza to, że dochodem gminy są nie tylko środki publiczne ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, ale i środki niemające charakteru publicznego /środki finansowe/ pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi. Skoro więc dochodem gminy są również środki niemające charakteru publicznego pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, to jako takie muszą być zapisane w budżecie gminy. Skoro stanowią dochód gminy, to również wydatki tych środków muszą wynikać z budżetu. Kwestie księgowania nie mogą mieć żadnego wpływu na to, czy dany środek stanowi dochód bądź wydatek budżetu.

TEZY

Środki wymienione w art. 4 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 /Dz.U. nr 150 poz. 983 ze zm./ jako niestanowiące podstawowych składników dochodów gminy są dochodami gminy, a uznanie ich za dochody gminy nie zależy od woli rady gminy wyrażonej w uchwale. Wymieniając w art. 4 pkt 4a tej ustawy jako dochód gminy środki finansowe pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, ustawodawca posłużył się pojęciem szerszym niż środki publiczne. Te ostatnie mieszczą się w całości w zakresie pojęcia środki finansowe. Oznacza to, że dochodem gminy są nie tylko środki publiczne ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, ale i środki niemające charakteru publicznego /środki finansowe/ pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi. Skoro więc dochodem gminy są również środki niemające charakteru publicznego pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, to jako takie muszą być zapisane w budżecie gminy. Skoro stanowią dochód gminy, to również wydatki tych środków muszą wynikać z budżetu. Kwestie księgowania nie mogą mieć żadnego wpływu na to, czy dany środek stanowi dochód bądź wydatek budżetu.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Sylwia Zapalska NSA Janusz Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej na uchwałę Rady Miejskiej w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmian w budżecie gminy G. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. /-/ J.Ruszyński /-/ J.Małecki /-/ S.Zapalska


UZASADNIENIE

Uchwałą Nr [...] z [...] Rada Miejska w G. dokonała umniejszenia planowanych dochodów i wydatków budżetu wskutek wyłączenia z budżetu, pozyskiwanych przez Gminę środków z funduszy pomocowych PHARE.

Środki powyższe gmina G. otrzymała na podstawie umowy z 31.12.2002 r. zawartej z Władzą Wdrażającą Program Współpracy Przygranicznej PHARE a dotyczącej dotacji w zakresie pomocy zewnętrznej Wspólnoty Europejskiej.

Zgodność uchwały z obowiązującym prawem zakwestionowała Regionalna Izba Obrachunkowa, która stwierdziła, że została ona podjęta z naruszeniem art. 4 pkt 4a ustawy z dnia 26.11.1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003, oraz art. 109 ust. 2, art. 63 ust. 1 pkt 6 i art. 69 ust. 1 w zw. z art. 111 ust. 3 ustawy z 26.11.1998 r. o finansach publicznych, ponieważ środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi powinny zostać ujęte w budżecie danej jednostki zgodnie z zasadą jedności budżetu, oznaczającą objęcie budżetem wszystkich dochodów i wydatków jednostki samorządu terytorialnego.

Mając na uwadze treść powyższych zarzutów Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej wniosło skargę na uchwałę Rady Miejskiej w G. z dnia [...[ Nr [...] wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości, ewentualnie o stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w G. wniosła o oddalenie skargi.

Rada Gminy podniosła, że z umowy wynikało, iż płatności za wykonanie objętej umową inwestycji będą dokonywane w euro na konto bankowe wykonawcy otwarte w złotówkach, przeliczone zgodnie z kursem banku zamawiającego (gminy), z którego dokonywane będą płatności. Wydzielono więc ewidencję księgową dla funduszy pomocowych w oparciu o rozporządzenie Ministra Finansów z 18.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa...... Operacje księgowe na tych kontach nie korespondują z kontami 901 – dochody budżetu i 902 – wydatki budżetu.

Poszerzenie od 1.1.2002 r. zakresu ewidencji księgowej środków zagranicznych niepodlegających zwrotowi potwierdza według strony skarżącej autonomie wydzielania z budżetu środków z zagranicznych funduszy celowych niepodlegających zwrotowi.

Nadto pokrywanie należności dla wykonawców bezpośrednio z rachunku bankowego w euro nie pozwalało na przelanie środków z rachunku walutowego na rachunek bankowy złotówkowy gminy, który obsługuje budżet miasta.

Nadto według Gminy art. 4 pkt 4a, art. 9 pkt 3a i art. 12 pkt 4a ustawy o dochodach samorządu terytorialnego w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2003 r. przesądziły, że dochodami budżetu są środki ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, natomiast art. 3 ustawy o finansach publicznych odróżnia dochody publiczne od środków publicznych pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi. Przepis art. 3 ust. 1 wskazuje, iż środkami publicznymi są dochody publiczne zaś dalej (art. 3 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy) odrębnie wymienia środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi jako tylko środki publiczne, a więc jako odrębną pojęciowo kategorię obok "dochodów publicznych", które ujmuje się przecież w budżecie gminy. Należy więc stwierdzić, że regulacje prawa finansowego są niejednoznaczne a wręcz sprzeczne w sprawie klasyfikacji środków ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, gdyż w myśl jednej z w/w ustaw zalicza się te środki (fakultatywnie) do dochodów budżetu gminy zaś na gruncie ustawy o finansach publicznych środki te nie stanowią już dochodów publicznych lecz odrębną pojęciowo kategorie prawną.

Regulacja normatywna tej ostatniej ustawy, ujmująca instytucje budżetu gminy, potwierdza słuszność stanowiska strony postępowania, gdyż – wbrew zarzutowi przytoczonemu przez stronę skarżącą zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w G. nie narusza przepisu art. 63 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 111 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, gdyż ten pierwszy przepis ma wyłącznie zastosowanie w odniesieniu do wydatków budżetu państwa, zaś odpowiednie stosowanie, o którym mowa w przepisie art. 111 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, dotyczy jedynie art. 69 w/w ustawy (a więc już nie art. 63 ust. 1 pkt. 6).

Konsekwencją powyższego jest niemożność ujęcia w budżecie – zgodnie z regulacją ustawy o finansach publicznych – wydatków dokonywanych przez gminę w ramach współfinansowania programów i projektów realizowanych ze środków zagranicznych niepodlegających zwrotowi, a więc ze środków publicznych, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt. 2 tej ustawy. Ustalenie to prowadzi do kolejnej logicznej konkluzji a mianowicie, skoro w wydatkach budżetu gminy, co do których stosuje się wyłącznie przepisy ustawy o finansach publicznych i ustawy o rachunkowości, nie ujmuje się w/w wydatków pokrywanych ze środków publicznych pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi to i po stronie dochodów budżetu gminy nie można tych środków skutecznie ująć, biorąc pod uwagę zachowanie jednej z podstawowych zasad prawa finansowego, określającego zasadę równoważenia budżetu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z ustawy z dnia 26.11.1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 (Dz. U. Nr 150 poz. 983) wynika, co jest dochodem gminy. Wynika to z treści art. 3 ustawy.

Są to więc wpływy z określonych tam podatków, opłat, udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa w określonych wysokościach, subwencja ogólna, dochody uzyskiwane przez jednostki budżetowe gmin oraz wpłaty od zakładów budżetowych gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych gminy, dotacje celowe z budżetu państwa na zadania z zakresu administracji rządowej zlecone gminie oraz inne zadania zlecone ustawami, odsetki od środków finansowych gminy, gromadzonych na rachunkach bankowych, dochody z majątku gminy.

W art. 3 ustawy ustawodawca wymienił zasadniczą grupę dochodów, które stanowią dochód gminy. Mają one zasadniczy wpływ na kształt budżetu gminy.

Niejako uzupełniając katalog tych dochodów ustawodawca w art. 4 poszerzył katalog dochodów gminy m.in. o środki finansowe pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi oraz środki na współfinansowanie programów realizowanych z udziałem środków zagranicznych niepodlegających zwrotowi.

Użycie przez ustawodawcę sformułowania, że dochodami gminy mogą być nie oznacza, że wymienione w art. 4 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 mogą być wyłączone z budżetu gminy.

Środki wymienione w art. 4 jako nie stanowiące podstawowych składników dochodów gminy są dochodami gminy, a uznanie ich za dochody gminy nie zależy od woli rady gminy wyrażonej w uchwale.

Katalog dochodów gminy wymieniony w art. 4 wymienia m.in. spadki, zapisy, darowizny. Żadne racjonalne przesłanki nie pozwalają uzasadnić tezy, że rada gminy może dowolnie zaliczyć, bądź nie do dochodów gminy spadków, zapisów i darowizn.

Nie zachodzi również sprzeczność między zapisami art. 4 ustawy o dochodach jednostek samorządowych a treścią art. 3 ustawy z dnia 26.11.1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 15, poz. 148).

Wymieniając w art. 4 ust. 4a ustawy o dochodach jednostek samorządowych jako dochód gminy środki finansowe ustawodawca posłużył się pojęciem szerszym niż środki publiczne.

W świetle ustawy o finansach publicznych środkami publicznymi są dochody publiczne i także środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi.

Wymieniając w art. 4 pkt 4a ustawy o dochodach jednostek samorządowych jako dochód gminy środki finansowe pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi ustawodawca posłużył się pojęciem szerszym niż środki publiczne. Te ostatnie mieszczą się w całości w zakresie pojęcia środki finansowe.

Oznacza to, że dochodem gminy nie są tylko środki publiczne ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi ale i środki nie mające charakteru publicznego (środki finansowe) pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi.

Skoro więc dochodem gminy są również środki nie mające charakteru publicznego pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi dlatego jako takie muszą być zapisane w budżecie gminy.

Skoro stanowią dochód gminy, to również wydatki tych środków muszą wynikać z budżetu.

Kwestie księgowania nie mogą mieć żadnego wpływu na to, czy dany środek stanowi dochód bądź wydatek budżetu.

Z tych przyczyn orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

/-/J.Ruszyński /-/J.Małecki /-/S.Zapalska

LF