Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 220/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3, art. 188
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 107 par. 1, par. 2, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 1 pkt 2 i 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 45 ust. 1, 2, 3, art. 72 ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędziowie NSA Zofia Borowicz (spr.) del. WSA Dariusz Skupień Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 939/11 w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów 1. uchyla zaskarżony wyrok 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę P. Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2007 roku [...] i poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] września 2007 roku [...] 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz J. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 939/11 oddalił skargę J. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. J. M. (dalej zwany skarżącym) wpis na listę adwokatów uzyskał na podstawie uchwały z dnia [...] kwietnia 1971 r., nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w K.

Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2007 r., nr [...] J. M. na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: Prawo o adwokaturze) został skreślony z listy adwokatów. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, iż orzeczeniem z dnia 5 stycznia 2006 r., sygn. akt V AL. 45/05 Sąd Apelacyjny w W. na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944 – 1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 1999 r. Nr 42, poz. 428 ze zm., ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r.) stwierdził, że J. M. złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy. Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z dnia 30 maja 2006 r., sygn. akt V AL. 45/05/II utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt II KK 404/06 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od powyższego orzeczenia.

Okręgowa Rada Adwokacka uzasadniając swoją uchwałę wskazała, że na podstawie art. 30 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. z chwilą oddalenia kasacji, skarżący ex lege utracił prawo wykonywania zawodu adwokata. Na poparcie swojego stanowiska powołała postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2000 r., sygn. akt II KKN 45/00 (opubl. OSNKW 2000/7-8/76). Ponadto ORA wskazała, że przepis ten nie został uchylony przez późniejszą ustawę z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. Nr 85, poz. 571, dalej: ustawa z dnia 18 października 2006 r.), na co wskazuje art. 66 ust. 1 tej ustawy. Na treść uchwały nie miał też wpływu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt K 2/07 (Dz. U. Nr 85, poz. 571) orzekający w przedmiocie ustawy lustracyjnej z 2006 r. ze względu na stan prawny obowiązujący w dacie podejmowania przez ORA uchwały.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej po rozpatrzeniu odwołania J. M. utrzymało w mocy uchwałę w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy adwokatów, podtrzymując stanowisko wyrażone w uchwale z dnia [...] września 2007 r.

Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie skarżącego od uchwały Prezydium NRA, decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę, podzielając argumentację prawną zawartą w wydanych uchwałach ORA i Prezydium NRA. Uznał, że stwierdzone uchybienia proceduralne nie były rażące.

Na powyższą decyzję J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z akt osobowych adw. J. C. celem wykazania dokonania przez Ministra Sprawiedliwości dwóch różnych ocen prawnych tego samego stanu faktycznego.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżący poinformował, że w dniu [...] czerwca 2011 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie z jego skargi orzekł, że Polska w postępowaniu lustracyjnym przeciwko skarżącemu naruszyła art. 6 ust. 1 i 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. Przy piśmie z [...] września 2011 r. skarżący przesłał do Sądu odpis tego wyroku, wnosząc o uwzględnienie treści tego orzeczenia przy rozpoznawaniu jego skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę przywołał art. 72 ust. 1 pkt 7 Prawa o adwokaturze i wskazał, że uchwała ORA w K. o skreśleniu z listy adwokatów miała jedynie charakter deklaratoryjny. Utrata prawa wykonywania zawodu przez skarżącego nastąpiła z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu lustracyjnego, a nie z chwilą podjęcia przez uprawniony organ formalnej decyzji w tym przedmiocie. Zdaniem Sądu, organy samorządu terytorialnego, jak i Minister Sprawiedliwości zasadnie przyjęły, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają uregulowania i skutki wynikające z art. 30 ust. 2 ustawy lustracyjnej z 1997 r., który to przepis nadal obowiązuje, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt K 19/08. Powyższe znajduje uzasadnienie w art. 30 ustawy z dnia 11 kwietnia 2007 r., art. 66 ustawy z dnia 18 października 2006 r. a także w wyroku TK K 19/08 i postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2000 r., sygn. akt II KKW 45/00

W ocenie Sądu wszystkie istotne fakty i okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, skarżący brał udział w postępowaniu administracyjnym zatem art. 45 prawa o adwokaturze nie został naruszony.

Sąd I instancji wskazał, że uchwała ORA w K. została wydana z naruszeniem zasady tajności i wymogów art. 107 § 1 k.p.a. Została bowiem podjęta bez zachowania tajności i jej doręczenie nastąpiło z uchybieniem zasady wyrażonej w § 2 ust. 2, § 3 oraz § 10 ust. 1 lit. f) Regulaminu organizacji i funkcjonowania Okręgowych Rad Adwokackich. Jednocześnie Sąd I instancji podzielił argumentację Ministra Sprawiedliwości, że uchybienia te nie miały istotnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia obu organów samorządu adwokackiego, nie nosiły też znamion uchybienia rażącego. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałę podjęło w głosowaniu tajnym, zgodnie z art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze, a tym samym rozpoznając sprawę na nowo podjęło uchwałę z zachowaniem normy prawnej w nim wyrażonej. Powyższe konwalidowało nieprawidłowości ORA w K. przy podejmowaniu uchwały w dniu [...] września 2007 r. Zdaniem Sądu I instancji zasada tajności głosowania wprowadzona jest celem ochrony członków organu kolegialnego, nie zaś praw podmiotu, którego rozstrzygnięcie dotyczy.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z akt osobowych adwokata J. C. Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji. Nadto decyzja wydana w sprawie adwokata J. C. nie może być przedmiotem oceny w tym postępowaniu.

Sąd I instancji odnosząc się do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z [...] czerwca 2011 r. stwierdził, że nie pozbawia on mocy wiążącej prawomocnych wyroków Sądu Apelacyjnego w W. i jako taki nie wpływa na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. M., wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:

a) art. 45 ust. 3 i art. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze z dnia 26 maja 1962 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 12, poz. 1058) w związku z art. 107 § 1 i art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. i § 2 ust. 2, § 3 oraz §10 ust. 1 lit. f/ Regulaminu działania organów adwokatury i organów izb adwokackich oraz § 1 ust. 4 Regulaminu w sprawie zasad funkcjonowania ORA, polegające na nietrafnym przyjęciu, że uchybienia uchwały ORA w K. z dnia [...] września 2007 r. dotyczące skreślenia skarżącego z listy adwokatów podjętej bez zachowania zasady tajności i wymogów art. 107 § 1 k.p.a., zostały konwalidowane uchwałą Prezydium NRA w W. z dnia [...] października 2007 r., co zostało zaakceptowane jako zgodne z prawem przez organ pozwany zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2008 r. i było zgodne z przepisami prawa, gdy tymczasem wskazane uchybienia uchwały ORA nie mogły zostać konwalidowane przez uchwałę Prezydium NRA w W. i zostać uznane za zgodne z ww. prawem przez pozwany organ i Sąd orzekający, albowiem uchwała ORA posiadała wady proceduralne mające charakter nieusuwalny a Prezydium NRA nie posiada uprawnień konwalidacji uchwał zastrzeżonych ustawowo i regulaminowo kompetencji ORA, co w ostateczności doprowadziło do błędnego zastosowania prawa i miało zasadniczy wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.

b) art. 30 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. przez błędne przyjęcie, że ma on zastosowanie w sprawie zamiast p. 31 i 32 wyroku TK z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt K 2/7 obowiązującego od dnia 15 maja 2007 r. w związku z art. 21f ust. 2 zd. pierwsze ustawy z dnia 18 października 2006 r. nadanym p.1 orzeczenia TK z dnia 29 kwietnia 2011 r. w sprawie K 19/08 wprowadzającym w postępowaniu lustracyjnym wobec adwokatów postępowanie dyscyplinarne z zastosowaniem pełnego wachlarza kar, czego nie zastosowano w niniejszej sprawie w dacie uchwały ORA z dnia [...] września 2007 r. dotyczącej wskazania podstaw skreślenia skarżącego z listy adwokatów, zaakceptowanej następnie przez Prezydium NRA w W. i pozwany organ jako zgodną z prawem, co miało zasadniczy wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia przez to, że nie poddano skarżącego postępowaniu dyscyplinarnemu.

c) Oświadczenia rządowego RP z dnia 7 kwietnia 1993 r. w sprawie deklaracji o uznaniu przez Polskę kompetencji Europejskiej Komisji Praw Człowieka oraz jurysdykcji ETPC przez nietrafne przyjęcie, że wyrok ETPC w Strasburgu z dnia [...] czerwca 2011 r. nie ma żadnego wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia, gdy tymczasem orzeczenie winno mieć zasadniczy wpływ na treść orzeczenia zgodnie z treścią oświadczenia rządowego.

II. Naruszenie prawa procesowego, tj.:

a) art. 106 § 3 p.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony na okoliczność tez skargi i rażących naruszeń prawa administracyjnego i lustracyjnego wobec skarżącego, którego nie przesłuchano również w postępowaniu administracyjnym przed podjęciem przez ORA w K. uchwały z dnia [...] września 2007 r., co miało zasadniczy wpływ na treść wydanego orzeczenia, o co wnosił skarżący we wniosku dowodowym z dnia [...] lutego 2010 r., a do czego nie odniósł się Sąd I instancji, pozostawiając ten wniosek bez rozpoznania.

b) procesowego, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a przez oddalenie wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodu z akt osobowych adw. J. C. na okoliczność odmiennego stanowiska pozwanego organu co do oceny ważności uchwały podjętej przez ORA w K. w dniu [...] września 2007 r. na tym samym posiedzeniu w stosunku do innego adwokata, co mogło zasadniczo przyczynić się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości odnoszących się do prawnego charakteru wad tej uchwały i co nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia procesu. Naruszenie tego przepisu wiąże się też z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i art. 32 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi.

Przy piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. J. M. przesłał kserokopię prawomocnego wyroku Sądu Najwyższego w W. z dnia 2 lutego 2012 r. w sprawie o sygn. akt IIKO 80/11 dotyczącego wznowienia postępowania lustracyjnego wobec skarżącego, mocą którego uchylono orzeczenie Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 30 maja 2006 r., sygn. akt V AL 45/05/II oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie sądu pierwszej instancji, a sprawę przekazano Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżący poinformował, że wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z wnioskiem o ponowny wpis na listę adwokatów. Rada podjęła uchwałę i w dniu [...] maja 2012 r. wpisała ponownie skarżącego na listę adwokatów Izby K. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] sprzeciwił się wpisowi J. M. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. z powodu niewyeliminowania z obrotu prawnego przez ORA w K. swojej uchwały z dnia [...] września 2007 r. o skreśleniu skarżącego z listy adwokatów. Do pisma dołączył decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2012 r.

W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2012 r. Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. toczy się sprawa ze skargi J. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2012 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1006/12). Wyjaśnił też, że nie toczy się postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego, w którym została wydana uchwała o skreśleniu J. M. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została uwzględniona.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił jednak wszystkich argumentów zawartych w skardze kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie były trafne zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka oraz art. 32 Konstytucji RP w zakresie sformułowanym w petitum skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z treści przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu zarówno urzędowego, jak i prywatnego. Przeprowadzenie tego postępowania z innych środków dowodowych jest niedopuszczalne. W tej sytuacji chybione są zarzuty co do tego, że Sąd I instancji naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a., nie uwzględniając wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego w charakterze strony. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. reguluje postępowanie przed sądem administracyjnym i nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy administracji, gdyż w tym zakresie kwestie dotyczące reguł przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego określają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie mógł być podstawą do formułowania zarzutu, iż skarżącego nie przesłuchano w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym przed podjęciem uchwały przez Okręgową Radę Adwokacką w K.

Wbrew zarzutom skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za trafne stanowisko Sądu I instancji w kwestii nieuwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z akt osobowych adwokata J. C., podzielając w tym zakresie argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Z istoty sądowej kontroli legalności działań administracji publicznej wynika, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżonym aktem administracyjnym. Jeżeli bowiem sąd administracyjny uzna, że zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić. Podobnie, jeżeli sąd administracyjny uzna, że zaskarżony akt jest obarczony tak istotnymi wadami, iż nie może funkcjonować w obrocie prawnym, to powinien go uchylić. Wyjaśnieniu powyższych kwestii przez sąd nie musi służyć tryb przewidziany w art. 106 § 3 p.p.s.a. W szczególności nie jest uzasadnione stosowanie trybu z art. 106 § 3 p.p.s.a., w sytuacji gdy przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego miałoby się sprowadzać do uwzględnienia przez sąd administracyjny przy kontroli legalności rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach nawet o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, gdyż Sąd dokonywałby oceny działalności administracji publicznej w szerszym zakresie aniżeli ta do jakiej był upoważniony. Kontrola działalności administracji publicznej może być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy, ze skargi na konkretny indywidualny akt administracyjny. Z tych zatem przyczyn zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i art. 32 Konstytucji RP nie był usprawiedliwiony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za trafny należało uznać zarzut naruszenia art. 45 ust. 3 Prawo o adwokaturze, które to uchybienie skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej.

Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Ministra Sprawiedliwości, którą utrzymano w mocy uchwałę Prezydium NRA utrzymującą w mocy uchwałę ORA o skreśleniu skarżącego z listy adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w K. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 45 Prawo o adwokaturze i art. 30 ust. 2 i 4 pkt 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r.

Trafnie zauważa Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że postępowanie o skreślenie z listy adwokatów jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania lustracyjnego.

Przepisy ustawy – Prawo o adwokaturze wskazują na określone zasady procedowania kolegialnych organów jakie powinny być przez nich respektowane w związku ze sprawowaniem powierzanych im zadań administracji publicznej. Z kolei z art. 45 ust. 1 Prawa o adwokaturze wynika, że do ważności uchwały okręgowej rady adwokackiej wymagana jest obecność co najmniej połowy członków, w tym dziekana lub wicedziekana. Zgodnie z art. 45 ust. 2 tej ustawy uchwała okręgowej rady adwokackiej zapada większością głosów; w razie równości głosów przeważa głos przewodniczącego. Natomiast w myśl art. 45 ust. 3 ww. ustawy uchwały w sprawach osobowych zapadają w głosowaniu tajnym. W razie równości głosów rozstrzyga przewodniczący, który ujawnia swój głos. Z treści art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze wynika, że w sprawach osobowych tajność głosowania ma charakter obligatoryjny i nie może być zniesiona decyzją rady. Przepis ten nie różnicuje też rodzaju spraw osobowych, w których obowiązuje zasada tajności głosowania. Oznacza to, że w każdej sprawie, która dotyczy osoby, bez względu na rodzaj sprawy, należy przeprowadzić głosowanie tajne. Nie ma przy tym znaczenia dla zachowania tajnej formy głosowania, czy uchwała podjęta w sprawie osobowej (indywidualnej) ma charakter związany bądź też uznaniowy. Także bez znaczenia jest, czy uchwała podjęta w sprawie osobowej mas charakter deklaratoryjny lub też nie ma takiego charakteru. Nie ma żadnego powodu dla różnicowania wagi spraw dotyczących osób.

Uchwała ORA w K. z dnia [...] września 2007 r. o skreśleniu skarżącego z listy adwokatów została podjęta na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 7 Prawa o adwokaturze, w myśl którego okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych lub prawa wykonywania zawodu. Niewątpliwie kwestia skreślenia adwokata z listy jest sprawą osobową. Zatem przy jej podjęciu obligatoryjnie obowiązywało zachowanie tajnej formy glosowania przewidzianej w art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2000 r. stwierdził, że w sprawie osobowej tajność głosowania ma charakter obligatoryjny i należało ją zachować.

Uchybienie to uszło uwadze Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, która utrzymała w mocy uchwałę organu I instancji. Tego rodzaju decyzje naruszają prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA sygn. akt II SA 1647/99, zbiór lex nr 55321).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela wyżej wyrażony pogląd co do stosowania art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze w sprawach osobowych.

Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie przy podjęciu przez ORA w K. uchwały z dnia [...] września 2007 r. przepis art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze naruszono, gdyż wynika to z treści protokołu z posiedzenia z tego dnia.

Nie można, w świetle tego co wyżej wskazano w kwestii istoty regulacji zawartej w art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze, uznać za trafny pogląd Sądu I instancji, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. To, że Prezydium NRA podjęło uchwałę w głosowaniu tajnym zgodnie z art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze nie może konwalidować nieprawidłowości uchwały ORA w K. Oczywiście, że uchwała Prezydium NRA utrzymująca w mocy zaskarżoną uchwałę została podjęta po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jednak co istotne, Prezydium NRA nie zauważyło w ogóle powyższego uchybienia, co jednoznacznie wynika zarówno z treści podjętego rozstrzygnięcia, jak i jego uzasadnienia.

Na istotę tajności głosowania przez organ kolegialny w sprawach decyzji (uchwał) niedotyczących prawa wyborczego lecz spraw osobowych zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2008 r. (sygn. K 40/07, opubl. OTKA 2008/3/44), podkreślając, że w demokratycznym głosowaniu zakłada się, iż każdy z członków uczestniczących w głosowaniu ma prawo swobodnie przejawiać swoją wolę, bez nacisków i w warunkach, które pozwoliłyby tę swobodną wolę bez zniekształceń czy ograniczeń uzewnętrzniać. Zasada tajności sprzyja zapewnieniu możliwości wyrażenia swego stanowiska w sposób wolny i nieskrępowany. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że swobodę głosowania w kontrowersyjnych sprawach zapewnia wyłącznie głosowanie tajne.

Zasada tajności głosowania w sprawach osobowych ma więc zapewnić głosującym nie tyle prawo ochrony (jak w przypadku prawa wyborczego) ale tajemnicę podjęcia decyzji. Na ten aspekt zwrócił też uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wcześniej wyroku z dnia 17 lutego 2000 r. Zatem obligatoryjne zastosowanie zasady tajności głosowania w sprawach osobowych ma zapewnić głosującym możliwość wyrażenia swojego stanowiska w sposób wolny i nieskrępowany.

Z przyczyn wyżej wskazanych zarzut naruszenia art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie należało uznać za trafny, co oznacza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją uchwały Prezydium NRA i ORA zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a., okazały się nieuzasadnione, a w sprawie zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o art. 188 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzone naruszenie przez organ I instancji przepisu art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze uczyniło bezprzedmiotowym ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, jak i skargi, którą rozpoznano wobec treści art. 188 p.p.s.a. W szczególności w sytuacji gdy zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. powiązany został z zarzutem naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. i § 2 ust. 2, § 3 oraz § 10 ust. 1 lit. f/ Regulaminu działania organów adwokatury i organów izb adwokackich oraz § 1 ust. 4 Regulaminu w sprawie zasad funkcjonowania ORA. Dalsze zarzuty związane są z merytoryczną treścią wydanych rozstrzygnięć, które uchylono z uwagi na naruszenie art. 45 ust. 3 Prawa o adwokaturze, wobec czego bezprzedmiotowe jest także ustosunkowywanie się do tych innych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a.