Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 271/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] (nr [...]), utrzymująca w mocy decyzję Starszego Administratora w Dziale Świadczeń w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] (nr [...]) o odmowie ustalenia R. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki na niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy, w dniu 13 października 2020 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wpłynął wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z wykonywaną przez wnioskodawcę opieką nad babcią P. B.

Organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, a następnie w dniu [...] wydał decyzję, w której odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jako przeszkodę do przyznania stronie wnioskowanego prawa organ wskazał treść art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.) oraz okoliczność, że do 31 października 2020 r. strona miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W odwołaniu od tej decyzji strona opisała stan zdrowia babci i ograniczenia w samodzielnym funkcjonowaniu. Podkreśliła, że po śmierci męża babci opiekę nad nią sprawował jej syn a ojciec wnioskodawcy. Od jego śmierci (w maju 2017 r.) opiekę tę sprawuje wnioskodawca. Wnoszący odwołanie podkreślił także, że córka P. B. nie może podjąć się opieki nad swoją matką, ponieważ "mieszka gdzieś indziej, pracuje i zbliża się do emerytury". Wskazał także, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji o odmowie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1B u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Po rozpoznaniu odwołania, powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tej decyzji organ drugiej instancji nie zaaprobował przedstawionego w decyzji pierwszoinstancyjnej stanowiska, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uniemożliwia stronie przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Kolegium, treść art. 17 ust.1b u.ś.r. należy wykładać przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). Niezależnie od tej uwagi organ drugiej instancji nie stwierdził przesłanek do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia z uwagi na to, że osoba wymagająca opieki ma córkę. W tej sytuacji, przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego byłoby sprzeczne z treścią art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że wskazywane przez stronę przyczyny niesprawowania opieki przez córkę osoby niepełnosprawnej nie mają wpływu na wynik sprawy.

Dodatkowo podniósł, że świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać stronie przyznane także z tego powodu, że do 31 października 2020 r. wnioskodawca miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. R. B. wniósł o uchylenie w całości decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej z uwagi na naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Zdaniem strony, przyjęta przez organ drugiej instancji wykładnia tych przepisów jest błędna. W rozwinięciu tej argumentacji skarżący zakwestionował stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., że opieka jaką sprawuje on nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią nie jest wystarczająca do przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że P. B. ma córkę, na której – jako osobie spokrewnionej w pierwszym stopniu – spoczywa obowiązek alimentacyjny "wyprzedzający" obowiązek alimentacyjny skarżącego. Zdaniem skarżącego, kryterium stopnia pokrewieństwa, wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji, nie może samo w sobie stanowić przeszkody w nabyciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bez dokładnego zbadania, kto tak naprawdę opiekuje się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dalej skarżący podniósł, że organ drugiej instancji przyjął, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwalają na ustalenie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną, tymczasem, są to kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego.

Zdaniem skarżącego, w sprawie wzgląd na szczególne okoliczności uzasadniał przyjęcie pierwszeństwa obowiązku alimentacyjnego wnuka, przed obowiązkiem alimentacyjnym córki P. B.

W dalszej części skargi skarżący odniósł się do faktu, że organ pierwszej instancji zastosował przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie uwzględniając tego, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdził niekonstytucyjność części normy prawnej z tego przepisu, tj. w zakresie, w jakim regulacja ta różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skarżący wskazał również, że organ drugiej instancji w sposób błędny odczytał uzasadnienie organu pierwszej instancji w kwestii dotyczącej przyznania stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. W tym kontekście podniósł, że "organ nie zrozumiał", że specjalny zasiłek opiekuńczy został wypłacony skarżącemu za miesiąc październik 2020 r. (na podstawie decyzji z dnia [...]), natomiast postępowanie z kolejnego wniosku o ustalenie prawa do tego zasiłku (na okres zasiłkowy: od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r.), jaki skarżący złożył w dniu 2 października 2020 r. zostało zawieszone z uwagi na złożony przez niego w dniu 13 października 2020 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad P. B.

Końcowo strona podniosła, że jest rozgoryczona "chaotycznym, błędnym uzasadnieniem" zaskarżonej decyzji. Samą decyzję organu drugiej instancja oceniła jako bardzo krzywdzącą. Wskazała, że od 1 listopada 2020 r. jest bez środków do życia i bez ubezpieczenia zdrowotnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej odrzucenie z uwagi na braki formalne skargi, zaś z ostrożności procesowej, także o oddalenie skargi.

Pismem z dnia 6 kwietnia 2021 r. (k. 12 akt sądowych) skarżący uzupełnił brak formalny skargi podając brakujący numer PESEL.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Kwestie sporne w sprawie dotyczą zasadności odmowy ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką, jaką skarżący sprawuje nad niepełnosprawną babcią.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: u.ś.r.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu zasadność zgłoszonego przez stronę żądania oceniało m.in. przez pryzmat przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., art. 17 ust. 1a u.ś.r. i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r.

Co do zasady, Sąd podziela przedstawiony w zaskarżonej decyzji wywód prawny w sprawie, choć nie bez zastrzeżeń. Zdaniem Sądu, nie można podzielić przedstawionej w zaskarżonej decyzji argumentacji organu odnośnie do skutków, jakie dla oceny zasadności wniosku miała okoliczność, że skarżącemu przysługiwało (do dnia 31 października 2020 r.) prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko w zakresie relacji pomiędzy ustalonym już prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego a możliwością ubiegania się przez tego samego beneficjenta o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, bazujące na wyłącznie literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. nie jest w świetle aktualnego orzecznictwa administracyjnego akceptowane. W szeregu wyroków sądów administracyjnych stwierdzono, że sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 82/18). By temu zapobiec, organ powinien podjąć czynności procesowe zmierzające do rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno zostało już wypłacone (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 75/20).

Sąd orzekający w składzie taki kierunek wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 pkt. 2 i 3 u.ś.r. w pełni podziela. Nie akceptuje zatem wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., jaką Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. zaprezentowało w zaskarżonej decyzji. Dostrzeżone uchybienie nie miało, jak wspomniano, żadnego wpływu na wynik sprawy, jako że decydująca dla oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku okazała się wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., art. 17 ust. 1a u.ś.r. W tym zakresie, stanowisko organu drugiej instancji Sąd uznał za w pełni prawidłowe.

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowi z kolei, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wynika, że warunkiem koniecznym ubiegania się - na podstawie tego przepisu - o świadczenie pielęgnacyjne jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 809/17, wyrok, podobnie jak wszystkie pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia, dostępny na stronie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Łączna analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że regulacja art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odnosi się wyłącznie do osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadza natomiast możliwość udzielenia świadczenia innym osobom niż spokrewnionym w stopniu pierwszym, lecz wyłącznie w przypadku, gdy łącznie zostaną spełnione warunki określone następnie w pkt 1-3 powołanego przepisu

Dla pełnego zrozumienia analizowanych przepisów pomocne jest przybliżenie stosownych unormowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.i.o.) w części dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Legalną definicję obowiązku alimentacyjnego zawiera przepis art. 128 k.r.i.o. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wśród krewnych w linii prostej wyróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki).

Przepis art. 129 § 1 k.r.i.o. określa z kolei kolejność, w jakiej zobowiązani do alimentacji mogą być obciążeni na rzecz uprawnionego, i przyjmuje, że zstępni wyprzedzają wstępnych, ci drudzy natomiast wyprzedzają rodzeństwo. Swoistym uzupełnieniem tej regulacji jest przepis art. 132 k.r.i.o, w myśl którego obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W nawiązaniu do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że na wnioskodawcy, który jest wnuczkiem osoby wymagającej opieki (P. B.), niewątpliwie ciąży obowiązek alimentacyjny. Skarżący, co do zasady zatem, mieści się w katalogu podmiotowym z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Co w przypadku oceny zasadności jego żądania jest natomiast najistotniejsze, osoba wymagająca opieki ma córkę, a z akt sprawy nie wynika, by po stronie tej córki wystąpiły obiektywne przeszkody uniemożliwiające realizację obowiązku alimentacyjnego wobec matki (z akt sprawy nie wynika by córka legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, którą to przesłankę ustawodawca wprowadził art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r.). W nawiązaniu do argumentacji podniesionej przez stronę w toku postępowania, a mianowicie, że córka P. B. nie może podjąć się opieki nad swoją matką, ponieważ "mieszka gdzieś indziej, pracuje i zbliża się do emerytury" należy podnieść, że w orzecznictwie sadowym zapadłym na tle sporów o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powszechnie się przyjmuje, że zobowiązania zawodowe dzieci nie są szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi sprawowanie opieki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1220/19). Takiej szczególnej okoliczności nie stanowi również fakt zamieszkiwania dzieci osoby wymagającej opieki w innej miejscowości aniżeli rodzic.

W dopełnieniu dotychczasowych rozważań warto też odnotować, że obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby mu bliskiej, polegający na rezygnacji z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu Państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji otrzymuje w takiej sytuacji pomoc polegającą na przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, które jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę. Jest to bowiem określona przepisami kwota pieniężna, z którą wiąże się również opłacanie przez Państwo składek emerytalno-rentowych. Pomoc świadczona w taki sposób przez Państwo jest przeznaczona dla konkretnych przypadków, tj. dla osób, które obciąża obowiązek alimentacyjny. Zaakcentować przy tym należy, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. III SA/Gd 199/21

W świetle okoliczności wynikających z akt sprawy należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji zasadnie uznał, że obowiązek alimentacyjny córki osoby wymagającej opieki wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuka (wnioskodawcy). W konsekwencji, zasadnie organ ten przyjął, że skarżącemu, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albowiem w sprawie brak jest okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącego względem babci przed obowiązkiem alimentacyjnym jej córki, która w pierwszej kolejności zobowiązana jest do sprawowania opieki nad matką.

Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie sądowym poglądy, że zawarte w art. 17 ust. 1a u.ś.r. uregulowanie prawne, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt pozostawania w zatrudnieniu. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, który w tym przypadku, zamiast osobistych starań, może przybrać charakter pomocy finansowej, polegającej na opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni.

Z woli ustawodawcy istnieje bowiem zakaz przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego wobec osób zobowiązanych w dalszej kolejności w sytuacji istnienia osób zobowiązanych w pierwszej kolejności i dopiero ustalenie obiektywnych okoliczności uniemożliwiających realizowanie takiego obowiązku przez zobowiązanych w pierwszej kolejności, może otwierać drogę do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne osoby zobowiązanej w dalszej kolejności.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3804/18 "[...] należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż brak jest okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącego względem jego babci przed obowiązkiem alimentacyjnym syna i córek (...), którzy to w pierwszej kolejności zobowiązani są do sprawowania opieki nad swoją matką. Podniesione w sprawie okoliczności takie jak odległość od matki czy też wykonywanie pracy zawodowej stanowią przeszkody prawnie obojętne względem nałożonych przez ustawodawcę obowiązków w stosunku do osób najbliższych. Tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowałoby zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki. Wobec tego, iż nie wykazano, aby dzieci (...) posiadały orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnuczkowi nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

W podsumowaniu należy stwierdzić, że faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie uprawnia strony do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdy w relacji rodzinnej, znajduje się osoba zobowiązana do świadczeń alimentacyjnych przed skarżącym. Przedstawiona w zaskarżonej decyzji wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i art. 17 ust. 1a u.ś.r. jest prawidłowa, a subsumcja tych przepisów do stanu faktycznego stanu sprawy jest działaniem podjętym na podstawie i w granicach prawa. Za nieuzasadnione Sąd ocenił zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze trzeba wyjaśnić, że zaprezentowana w zaskarżonej decyzji i zaakceptowana przez Sąd wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie może być rozpatrywana w kontekście przekroczenia kompetencji ustawowych Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. i orzekania przez ten organ w zakresie kompetencji zastrzeżonych dla sądu powszechnego, na co ukierunkowana jest część uzasadnienia skargi. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że w analizowanych wcześniej przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony m.in. przesłanką bycia osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odwołuje się do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadza z kolei możliwość udzielenia świadczenia innym osobom niż spokrewnionym w stopniu pierwszym, lecz wyłącznie w przypadku, gdy łącznie zostaną spełnione warunki określone następnie w pkt 1-3 powołanego przepisu. Decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zatem decyzją uznaniową, lecz tzw. decyzją związaną, co oznacza, że organ zobowiązany jest do przyznania świadczenia w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek określonych w ww. przepisach. Organ nie może natomiast według swojego uznania przyznać świadczenia, kierując się zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności, w razie nawet ciężkiej sytuacji życiowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 426/19). Dodatkowo należy stwierdzić, ze w przeciwieństwie do orzeczenia sądu powszechnego (sądu rodzinnego orzekającego w sprawach alimentacyjnych) skutkiem wydania zaskarżonej decyzji nie jest nałożenie na córkę osoby wymagającej opieki wiążącego obowiązku realizacji świadczeń alimentacyjnych wobec matki, lecz obiektywne stwierdzenie, że obowiązek alimentacyjny córki P. B. "wyprzedza" obowiązek alimentacyjny skarżącego i z tego powodu, skarżący, jako osoba objęta obowiązkiem alimentacyjnym wobec babci w dalszej kolejności, nie może ubiegać się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną P. B. Osąd prawny organu, że obowiązek alimentacyjny dzieci wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuków niewątpliwie znajduje oparcie w przepisach prawa. Uzupełniająco należy dodać, że zskarzacy w toku postępowania nie wskazywał na przesłankę z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. (tzn. by córka babci była osobą niepełnosprawną i to w stopniu znacznym), której wystąpienie uzasadniałoby przyjęcie, że wnioskodawca jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że żyje osoba obciążona obowiązkiem alimentacyjnych wobec P. B. w pierwszej kolejności. Wręcz przeciwnie, z oświadczenia skarżącego wynika, że córka ta jest aktywna zawodowo. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że organ nie uwzględnił "szczególnych okoliczności" należy wskazać, że Sądowi znane są orzeczenia, w których prezentowane jest stanowisko o potrzebie stosowania na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. wykładni celowościowej, lecz nawet gdyby rozważać odejście od zasad wykładni językowej, to w sprawie skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby być uznane za szczególne. Za takowe, jak już wcześniej wskazano, nie może być uznany fakt pozostawania córki osoby wymagającej opieki w zatrudnieniu, czy też, zamieszkiwanie w innej miejscowości.

Odnosząc się do argumentacji skargi w zakresie błędnego zastosowania przez organ treści art. 17ust. 1b u.ś.r. z pominięciem skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 38/13, trzeba zwrócić uwagę, że stanowisko organu pierwszej instancji zostało zakwestionowane przez organ drugiej instancji, a zasadność zgłoszonego przez stronę żądania organ odwoławczy oceniał z pominięciem treści art. 17 ust. 1 b u.ś.r.

W ocenie Sądu, nieuzasadnione były również zarzuty skargi w zakresie odnoszącym się do sposobu uzasadnienia przez organ drugiej instancji zaskarżonego aktu. Wbrew stanowisku skarżącego, kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium odwoławczego we W. nie jest chaotyczna i spełnia wszystkie wymogi ustawowe z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., zawiera bowiem uzasadnienie faktyczne i prawne w niezbędnym zakresie.

Co się tyczy zaś podniesionej w skardze argumentacji odnośnie do błędnego odczytania przez organ drugiej instancji stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie ustaleń dotyczących przyznania stronie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego należy wskazać, że stanowisko organu odwoławczego w zakresie przedstawionej przez ten organ argumentacji odnośnie do skutków przyznania stronie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało - co do zasady - uznane przez Sąd za błędne, do czego odniesiono się na wcześniejszym etapie rozważań.

Podnoszone przez skarżącego kwestie braku środków do życia (oraz braku ubezpieczenia zdrowotnego) nie mogły mieć w sprawie wpływu na legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak już wspomniano, organ administracji publicznej nie może rozstrzygać o ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według swego uznania, kierując się zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności, w razie nawet ciężkiej sytuacji życiowej. Stosowanie tych kryteriów przez Sąd także jest niedopuszczalne, jako że sąd administracyjny ocenia legalność, czyli zgodność z prawem wydawanych rozstrzygnięć organów administracji publicznej. W rozstrzyganej sprawie organ odwoławczy działał natomiast w granicach i na podstawie prawa. Stąd też brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) skargę w sprawie oddalił.