Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1113/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant M.R., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2007 r. sprawy ze skargi K.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. znak sprawy: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] marca 2007 r. o odmowie przyznania K.W. renty rodzinnej w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy wnioskodawca łącznie spełnia następujące warunki:

- jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,

- nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,

- nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,

- nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że K.W. nie ma orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy, jest osobą pełnoletnią, zdolną do podjęcia zatrudnienia i w związku z tym może podjąć zatrudnienie w celu zapewnienia sobie niezbędnych środków utrzymania. Dodatkowo podniósł, że przez pojęcie wieku należy rozumieć wiek, w którym osoba ubiegająca się o świadczenie nie może jeszcze podjąć zatrudnienia z uwagi na niepełnoletność, czyli wiek poniżej 18 roku życia, a nie ogólną granicę wieku dzieci uczących się czy studiujących. W ocenie organu okoliczność ta powoduje, że wnioskodawczyni nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Organ podkreślił również, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona także przesłanka szczególnych okoliczności, które spowodowały brak uprawnień do świadczenia ustawowego, bowiem do dnia 31 stycznia 2007 r. K.W. była uprawniona do renty rodzinnej ustawowej. Zgodnie z przepisami ustawy emerytalnej, renta rodzinna przysługuje dzieciom na czas trwania nauki w szkole, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 roku życia. W ocenie organu nie jest zatem szczególną okolicznością, w rozumieniu ustawy emerytalnej fakt, że wnioskodawczyni utraciła prawo do renty rodzinnej z powodu ukończenia 25 lat.

Ponadto Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał, że kwestia trudnych warunków materialnych nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku, bowiem świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy te potrzeby są uzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.W. zakwestionowała zaskarżoną decyzję wnosząc o przedłużenie okresu pobierania renty rodzinnej do końca V roku studiów, tj. do dnia 30 czerwca 2008 r. Skarżąca wskazała, że decyzja odmawiająca przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku zamyka jej możliwość ukończenia ostatniego roku studiów.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 22 września 2007 r. skarżąca nadesłała do Sądu zaświadczenie Uniwersytetu im. [...] w P. stwierdzające, iż aktualnie jest już studentką piątego roku studiów na Wydziale [...]. Tak więc, w ocenie skarżącej, zmienił się stan faktyczny przedmiotowej sprawy i spełnia ona ustawowe wymogi do przedłużenia jej renty rodzinnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zaskarżonej decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty – nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Świadczenia te nie mają charakteru roszczeniowego. Ustawa pozostawia przyznanie uprawnień do świadczenia uznaniowej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Możliwość decydowania według uznania nie oznacza pozostawienia Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego:

1) osoba ubiegająca się o świadczenie jest lub była osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,

2) osoba ta nie spełnia wymagań dających prawo do renty lub emerytury na skutek szczególnych okoliczności,

3) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku,

4) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

W przedmiotowej sprawie należy podzielić stanowisko organu, iż skarżąca nie spełnia łącznie przesłanek wymienionych w art. 83 powołanej ustawy. K.W. urodzona w dniu [...] jest osobą zdolną do pracy, ponieważ jest w wieku umożliwiającym zatrudnienie. Niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym wskazany przepis łączy z całkowitą niezdolnością do pracy bądź wiekiem. Oba elementy skarżącej nie dotyczą.

Kontynuowanie nauki (na dwóch kierunkach), nie pozwala na obejście rygorystycznie sformułowanego przepisu art. 83 ust. 1, który służy zapewnieniu niezbędnych środków utrzymania osobom całkowicie niezdolnym do pracy i spełniającym pozostałe przesłanki. Kwestia nauki w przepisie tym nie występuje, zaś wiek jako przesłanka niemożności podjęcia pracy, oznacza wiek poniżej 18 lat albo wiek emerytalny. Z chwilą osiągnięcia 18 roku życia można bowiem, w myśl przepisów kodeksu pracy, podjąć zatrudnienie w celach zarobkowych. Z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wynika, że przeszkodą uniemożliwiającą zatrudnienie nie jest pobieranie nauki, lecz taki wiek, który uniemożliwia w ogóle podjęcie pracy (podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA 2538/01 LEX nr 82806).

Zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że nie istnieje żadna możliwość przyznania K.W. świadczenia w drodze wyjątku, bowiem jest ona osobą w pełni zdolną do pracy, a fakt nieukończenia studiów przed osiągnięciem wskazanego w ustawie wieku i utrata prawa do renty rodzinnej ustawowej nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Reasumując, skoro w sytuacji skarżącej przesłanka niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek nie zachodzi, to w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest to okoliczność eliminująca ją z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku.

Należy także podkreślić, że sama trudna sytuacja materialna nie wystarcza do przyznania świadczenia w trybie wyjątku, gdyż nie jest to świadczenie socjalne i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie.

Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.