Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 764/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par 1 , art. 16 par 1, art. 145 par 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 par 1i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz P. decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał A. J. - przedstawicielowi ustawowemu K. Z. , świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie.

Pismem z dnia [...] r. organ ten poinformował P. M. o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na K. Z. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] r. Organ poinformował również dłużnika alimentacyjnego o wysokości zobowiązań wobec Skarbu Państwa oraz o regulacjach zawartych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz P. orzekł o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego P. M. , należności z tytułu otrzymanych

w okresie świadczeniowym [...] przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł, wraz z odsetkami ustawowymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia [...]., sygn. akt II SA/Sz 646/13 oddalił skargę na tę decyzję.

Wnioskiem z [...]. P. M. zwrócił się o wzruszenie decyzji z [...] r. wskazując, iż egzekucja świadczeń alimentacyjnych nie była bezskuteczna z powodu płacenia alimentów przez jego rodziców. Postanowieniem z [...] r. Burmistrz P. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wzruszenia decyzji z dnia [...] r., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] r. uchyliło to postanowienie.

Wnioskiem z dnia [...] r. P. M. zwrócił się

o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza P. z dnia [...] r. wskazując, że przyznanie świadczenia alimentacyjnego nie wypełniło obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i w ten sposób organ rażąco naruszył jego prawo do czynnego uczestnictwa w postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza P. z dnia [...]r. a w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z [...] r. utrzymało w mocy tę decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 15/16 uchylił decyzje obu instancji wskazując, że żądanie strony zredagowane było niezręcznie i mało zrozumiale, a Kolegium nie zwróciło się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska, czy żąda wznowienia postępowania administracyjnego, czy też stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., jednocześnie wyjaśniając istotę tych instytucji, podstawę prawną poszczególnych wniosków, przesłanki jakie winny zaistnieć by móc wystąpić z każdym z poszczególnych żądań.

Burmistrz P. pismem z dnia [...] r. zwrócił się do skarżącego o wskazanie, czy w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia

[...] r. żąda wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności decyzji czy jej uchylenia w trybie art. 163 k.p.a. w zw. z art. 24 ustawy

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyjaśniając prawne przesłanki wzruszenia decyzji w tych trybach.

W piśmie z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że żąda stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. w trybie art. 156 pkt 2 k.p.a.,

z powodu rażącego naruszenia prawa polegającego na błędnym uznaniu przez Burmistrza P. , iż nie był on stroną w tym postępowaniu, co skutkowało naruszeniem art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. i ustaleniem stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza P. z dnia [...] r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy P. M. wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, iż w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. Z. nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. To, że decyzja wydana została w oparciu o przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie zwalniało organu od przestrzegania przepisów k.p.a. Przez błąd w wykładni art. 28 k.p.a. organ pozbawił go uprawnień strony, dlatego nie miał możliwości brania udziału w postępowaniu ani wniesienia odwołania. Natomiast pismo z [...] r. informujące go o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymał po upływie terminu do wniesienia odwołania. Ponieważ nie brał udziału w postępowaniu, nie mógł wykazać, że ustalony przez organ stan faktyczny sprawy nie odpowiadał rzeczywistości, ponieważ alimenty za niego zasądzone przez Sąd Rejonowy w S. płacili w pełnej wysokości jego rodzice, zgodnie z zawartym z nimi uzgodnieniem w tej kwestii.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r.nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniło, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art.16 k.p.a., a służącej ochronie takich wartości jak ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego też powodu tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Istotą postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa i nie może być utożsamiane z każdym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. A zatem dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane naruszenie prawa, konieczne jest stwierdzenie, jaki konkretny przepis został naruszony i wykazanie, iż miało ono charakter rażący. Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Zaznaczyć przy tym należy, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który ma być stosowany w bezpośrednim rozumieniu. Rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan faktyczny i stan prawa w dniu wydania tej decyzji. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że P. M. wnioskiem z dnia [...] r. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., nr [...] z powodu niewypełnienia obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz naruszenia jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu. W piśmie z [...] r., odpowiadając na wezwanie organu, sprecyzował treść żądania, jednoznacznie wskazując, iż wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 pkt 2 k.p.a., z powodu naruszenia jego prawa do brania udziału

w postępowaniu oraz w związku z naruszeniem przepisów zawartych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a., co doprowadziło do ustalenia stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. działając jako organ I instancji decyzją z dnia [...] r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Kolegium wyjaśniło, że decyzja której stwierdzenia nieważności żąda strona, została wydana w oparciu o przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 października 2011 r., w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego (art. 3 ust. 1). Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów (art. 3 ust. 2). Za dłużnika alimentacyjnego, zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy uznawano osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji, w myśl art. 2 pkt 2 oznaczała egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu:

a) braku podstawy prawnej do pojęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika,

b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

Zgodnie z brzmieniem art. 9 ust. 1 i 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługiwały osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo (art. 9 ust. 1). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługiwały, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę

w rodzinie nie przekraczał kwoty [...] zł (art. 9 ust. 2 ustawy).

Przepis art. 10 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługiwały w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż [...] zł.

Z akt sprawy wynika, że na dzień wydania kwestionowanej decyzji P. M. był zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz małoletniego K. Z. w wysokości [...] zł miesięcznie, na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w S. w dniu [...] r., sygn. akt [...] . Egzekucja świadczeń alimentacyjnych w wysokości [...] zł miesięcznie była bezskuteczna. Potwierdzało to przedłożone przez A. J. w dniu [...]r. zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia [...] r. wydane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w S. S. S.. Dochód rodziny A. J. osiągnięty w 2010 r., tj. w roku poprzedzającym okres świadczeniowy 2011-2012, w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekraczał kwoty ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przedłożone dokumenty potwierdzały, że A. J. była uprawniona do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna K. Z. i takie świadczenie zostało jej przyznane decyzją Burmistrza P. z dnia [...] r. Decyzja ta znajdowała oparcie w przywołanych przepisach ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w brzmieniu obowiązującym na dzień jej wydawania i nie pozostawała w sprzeczności z żadnym z tych przepisów. W tej sytuacji, wobec wypełnienia przesłanek ustawowych przyznania świadczenia i braku okoliczności wyłączających możliwość jego przyznania, uznać należy, że decyzja organu była prawidłowa, a w sprawie nie doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

P. M. w pierwotnym wniosku wskazał na naruszenie art. 27 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które skutkowało naruszeniem jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu z 2011 r., organ właściwy wierzyciela przekazuje dłużnikowi alimentacyjnemu oraz organowi właściwemu dłużnika:

1) informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego;

2) decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną, świadczeń z funduszu alimentacyjnego;

3) informację o wysokości zobowiązań dłużnika alimentacyjnego wobec Skarbu Państwa z tytułu:

a) wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy,

b) wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia

2005 r. o postępowaniu Wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) zaliczek alimentacyjnych,

c) wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. z 1991 r. Nr 45, poz. 200, z późn. zm.) świadczeń

z funduszu alimentacyjnego.

Przepis ten w ogóle nie ma zastosowania w postępowaniu dotyczącym przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. A jedynie nakłada na organ właściwy wierzyciela obowiązek poinformowania dłużnika alimentacyjnego o fakcie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego już po zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia. Skoro przepis ten nie ma zastosowania w sprawie przyznawania świadczenia, to nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, która nie była wydana na jego podstawie i z jego zastosowaniem, co więcej nie może stanowić podstaw do uznania, że dłużnikowi alimentacyjnemu na tej podstawie przysługują prawa strony w postępowaniu w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Swych uprawnień dłużnik alimentacyjny może bowiem bronić w postępowaniu egzekucyjnym, kwestionując bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych na nim ciążących i fakt bycia dłużnikiem alimentacyjnym. Jednak świadczenie alimentów przez inne osoby (zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności) pozostaje bez wpływu na uznanie,

że rodzic zobowiązany do alimentacji nie wywiązuje się ze swego obowiązku wobec dziecka, a więc zachodzi bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych od niego zasądzonych, co umożliwia ubieganie się przez osobę uprawnioną o świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Ponadto, nawet stwierdzenie uchybień organu w zakresie obowiązków wynikających z art. 27 ustawy, nie ma wpływu na prawidłowość decyzji przyznającej świadczenia alimentacyjne z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszeń po stronie organu właściwego wierzyciela, gdyż informacja zawierające dane wskazane w art. 27 ust.7 ustawy, przekazana została P. M. i pismem z dnia [...] r. (doręczonym [...] r.). Tym samym organ wypełnił obowiązek ciążący na nim wobec dłużnika alimentacyjnego na podstawie art. 27 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Odnosząc się do sprecyzowanego w piśmie z dnia [...] r. zarzutu wnioskodawcy dotyczącego naruszenia jego prawa do udziału w postępowaniu dotyczącym przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz związanych z tym naruszeń art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. prowadzących do ustalenia stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością, Kolegium wskazało, że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie wówczas, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W odniesieniu do wskazywanych P. M. przepisów można by mówić o ich rażącym naruszeniu wówczas, gdy w sposób nie budzący wątpliwości, nie zastosowano ich w toku prowadzonego postępowania lub zastałyby zastosowane nieprawidłowo. Rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących sposób dokonywania ustaleń faktycznych można rozważać wówczas, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń, albo gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oceniać należy jako wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalnością, ale jedynie w trybie zwykłym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2016 r., sygn. I OSK 689/15). Postępowaniu prowadzonemu na skutek wniosku A. J. z dnia [...] r., nie można postawić zarzutów naruszenia zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania, zasady informowania stron, czy czynnego udziału stron w postępowaniu. Organ podjął wszelkie czynności niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym ustalił, że na stronie ciąży obowiązek alimentacyjny względem K. Z. , z którego zobowiązany się nie wywiązuje, ustalił też fakt bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych (na podstawie stosownego zaświadczenia wydanego przez uprawniony do tego organ), oraz dochody rodziny A. J. , w tym również alimenty uzyskiwane na K. Z. od dziadków. Nie można więc zarzucić organowi niepoczynienia w ogóle ustaleń faktycznych w sprawie, a tym samym nie można stwierdzić nieważności wydanej decyzji w oparciu o przesłankę nieustalenia stanu faktycznego sprawy.

Natomiast przesłanka pozbawienia możliwości udziału w postępowaniu nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, ale może stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ I instancji udzielił wnioskodawcy wyjaśnień co do trybu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i w przedmiocie wznowienia postępowania, a P. M. zdecydował, iż domaga się stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż w jego ocenie decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na uniemożliwieniu mu czynnego udziału w postępowaniu. Zamienne stosowanie trybów postępowania administracyjnego wyraźnie uregulowanych w przepisach prawa jest niedopuszczalne, gdyż prowadziłoby do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (wyrok Sądu Najwyższego z 5 lipca 1996, sygn. akt III ARN 21/96-OSN 1997, Nr 3, poz.3232). Art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wyraźnie stanowi, że w sytuacji, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu – postępowanie administracyjne wznawia się, nie można zatem z tej przyczyny orzec nieważności decyzji. Wskazywanie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że w sprawie zachodzi okoliczność stanowiąca postawę do wznowienia postępowania nie może skutkować zmianą trybu w jakim toczy się postępowanie, który został już określony przez wnioskodawcę w piśmie z dnia [...] r. Z tego względu, obecnie nie była możliwa zmiana trybu postępowania z postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na tryb wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, gdyż postępowania te toczą się przed innymi organami, na podstawie innych przesłanek, co zostało wyjaśnione wnioskodawcy w piśmie z [...] r. Stwierdzenie nieważności decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o zaistnienie przesłanek stanowiących podstawę do wznowienia postępowania przez organ, który wydał decyzję, byłoby działaniem z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ decyzja wydana przez Burmistrza P. w dniu [...] r. nie jest obarczona wadami wymienionymi w art. 165 § 1 pkt 2 k.p.a. nie było podstaw do stwierdzenia jej nieważności, a tym samym nie było podstaw do uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na ww. decyzję P. M. wskazał, że orzeczenie wydane w drugiej instancji jest wadliwe, gdyż we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie żądał stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza P. z dnia [...] r., ale wznowienia postępowania administracyjnego w tej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Odnosząc się do decyzji Kolegium z dnia[...]r. skarżący wyjaśnił, że niejako na marginesie wskazał na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z uwagi na rażące naruszenie prawa. Jednak w dalszym wywodzie przedstawił uchybienia popełnione przez organ I instancji, przede wszystkim na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., co skutkowało ustaleniem błędnego stanu faktycznego w sprawie. Z uwagi na to wskazywał na zaistnienie przesłanki do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Przeprowadzając w tak zakreślonych granicach ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja – jak

i poprzedzającą ją decyzja, nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na ich wynik.

Przedmiotem sprawy poddanej sądowej kontroli są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wydane po rozpatrzeniu wniosku P. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza P. z dnia [...] r., którą organ ten przyznał K. Z., synowi skarżącego, świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie, na okres od dnia [...] r.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, organ administracyjny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Organ rozstrzyga więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, zaś nie jest władny orzekać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Podkreślić należy, że jedynie w wyjątkowych sytuacjach może dojść do wzruszenia ostatecznego rozstrzygnięcia, co ma miejsce w przypadku bezspornego ustalenia, że akt administracyjny został dotknięty jedną z wad kwalifikowanych, decyzji, określonych w art.156 § 1 k.p.a.

Skarżący upatruje nieważność decyzji Burmistrza P. w jej wydaniu z rażącym naruszeniem prawa spowodowanym tym, że przy wydawaniu decyzji nie został uznany za stronę postępowania. Konsekwencją tego, że nie został uznany za stronę postępowania było zaś to, że decyzja nie została mu doręczona i nie mógł jej zaskarżyć w odpowiednim trybie.

W sprawie poza sporem pozostaje, że P. M. nie został uznany za stronę postępowania w sprawie o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zakończonego decyzją Burmistrza P. z dnia [...] r. Skarżący swój wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji oparł o przesłankę przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc, że wydana decyzja w sposób rażący narusza prawo.

Zgodnie z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Rażące naruszenie prawa, na którą to przesłankę nieważnościową wskazuje skarżący, ma miejsce wówczas, gdy naruszenie prawa jest oczywiste,

a charakter przepisu, który został naruszony, pozwala na uznanie oczywistości naruszenia. Z takimi sytuacjami mamy do czynienia wówczas, gdy proste zestawienie zastosowanej normy i decyzji, w której została ona zastosowana ujawnia oczywistą niezgodność. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub nałożono obowiązki lub też odmówiono ich nadania lub nałożenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 972/07, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Znamienne w rozpoznawanej sprawie jest to, że skarżący wskazując jednoznacznie na przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podnosi, że nie zgadza się

z pominięciem go jako strony postępowania, które zostało zakończone decyzją z dnia [...] r.

Zauważyć przy tym należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uczynił już przedmiotem rozpoznania decyzję Kolegium w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności w sprawie oświadczania z funduszu alimentacyjnego

i wyrokiem z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 15/16 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] r.

W wytycznych dla organu Sąd wskazał na konieczność ustalenia rzeczywistej intencji skarżącego, czy domaga się stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, czy też wznowienia postępowania ze względu na nieuczestniczenie w postępowaniu.

Burmistrz P. związany oceną wyrażoną w wyroku Sądu na podstawie art.153 p.p.s.a., pismem z dnia 25 października 2016 r. poinformował skarżącego o prawnych przesłankach wznowienia postępowania administracyjnego, terminach i zasadach złożenia wniosku o zastosowanie tego trybu, o przesłankach stwierdzenia nieważności decyzji oraz zasadach i trybie prowadzenie postępowania nieważnościowego. Zobowiązał również P. M. do wskazania trybu postępowania, w jakim organy mają rozpoznać jego wniosek o wzruszenie decyzji ostatecznej Burmistrza P. z dnia [...] r.

Skarżący, odpowiadając na wezwanie organu jednoznacznie wskazał,

że domaga się stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z kolei w skardze do sadu administracyjnego na decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji podniósł, że oczekiwał rozpoznania jego sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się jednolicie, że w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania. Nie jest też dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § pkt 4 k.p.a., nie może być uznane zarazem za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Dysponentem wniosku o zainicjowanie jednego z trybów nadzwyczajnych jest osoba domagająca się wszczęcia postępowania. Organ nie jest uprawniony do modyfikowania lub zmiany wniosku w tym zakresie.

W rozpoznawanej sprawie skarżący został szczegółowo pouczony przez organ o zasadach rozpoznawania spraw w obydwu trybach nadzwyczajnych i sam zdecydował, że chodzi mu o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Podkreślenia wymaga, że podstawy wznowienia postępowania odnoszą się do wad tego postępowania, zaś podstawy stwierdzenia nieważności decyzji – do wad tej decyzji. Brak udziału strony w postępowaniu stanowi wadę postępowania,

a zatem to ono wymaga wznowienia. Postępowanie wznowieniowe i postępowanie

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji to dwa odrębne postępowania nadzwyczajne (por: wyrok NSA z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 237/13 – orzeczenie publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Należy przy tym dodać, że ze względu na ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, o jakiej stanowi w art. 16 § 1 k.p.a., nie można w trybie nieważnościowym wzruszać decyzji dotkniętej innymi wadami niż podstawy stwierdzenia nieważności przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a. lub w ustawach szczególnych. Przyjmuje się przy tym także, iż pomiędzy tymi dwoma odmiennymi trybami weryfikacji decyzji ostatecznych nie występuje konkurencyjność pojmowana jako możliwość wyboru drogi weryfikacji decyzji przez stronę albo przez działający z urzędu organ administracyjny, (por.: wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 1083/07 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 538/15 – orzeczenia dostępne w Internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Decyzja Burmistrza P. została wydana na podstawie obowiązujących w dacie jej wydania przepisach ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Uprawnionym z tej decyzji do świadczenia alimentacyjnego był syn skarżącego K. Zapałowski wobec nieskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych wobec jego ojca P. M. oraz spełnienia kryterium dochodowego.

Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji innych wad, które prowadziłyby do konieczności jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W szczególności Sąd nie stwierdził istotnych uchybień w zakresie rozważenia oraz oceny przez organ odwoławczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także co do poprawności uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeciwnie, Kolegium w należyty sposób rozpatrzyło cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonało prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Wyniki tych ustaleń i analiz Kolegium przedstawiło w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia, zredagowanych w sposób czyniący zadość wymaganiom k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.