Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1724/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. J., L. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1825/13 w sprawie ze skargi P. J., L. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza solidarnie na rzecz P. J., L. D. od Głównego Inspektora Transportu Drogowego 5578 (pięć tysięcy pięćset siedemdziesiąt osiem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1825/13, oddalił skargę P. J. i L. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

W dniu [...] lipca 2012 r. na drodze powiatowej w miejscowości Ł. zatrzymano do kontroli pojazd marki MAN o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Meusburger o nr rej. [...]. Kierujący kontrolowanym zespołem pojazdów J. E. P., w imieniu P. J. i L. D., wykonywał transport drogowy piasku na budowę odcinka autostrady A4. Pomiary dopuszczalnych nacisków osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu dokonane zostały przy pomocy wag SAW 10C, posiadających legalizację na stanowisku ważenia pojazdów w miejscowości Ł., legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] czerwca 2011 r. Ważenie przeprowadzono jednokrotnie, używając do niego pomocniczo mat wyrównujących. Kierowca nie wnosił o powtórne ważenie .

W wyniku ważenia stwierdzono naruszenia dopuszczalnych norm, tj.: 1) nacisk 17,85 t na podwójnej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 3,35 t; 2) nacisk 19,55 t na podwójnej osi nienapędowej naczepy - przekroczenie o 5,05 t; 3) łączna masa pojazdów 44,2 t - przekroczenie dmc o 2,2 t. W toku kontroli ustalono ponadto, że przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Z kontroli sporządzono protokół, który kierowca podpisał bez uwag.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. J. i L. D. karę pieniężną w wysokości 15.060 zł.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania podnosząc, że kontrola drogowa była przeprowadzona w oparciu o stan prawny po dniu 18 października 2011 r., kiedy to wszedł w życie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321). Od dnia 18 października 2011 r. należało zatem stosować przepisy w nowym brzmieniu, które wprowadziły zmiany w zakresie odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd za popełnione naruszenia.

Decyzją z dnia 1[...] marca 2013 r. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, nałożył na P. J. i L. D. karę pieniężną w wysokości 15.060 zł za stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia, czyli za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t :

-dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 16,5 t do 17,5 t – kara 1740 zł;

- dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m - za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo – kara 1440 zł;

- dla podwójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie niniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 16,5 t do 17,5 t – kara 3560 zł;

- dla podwójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m - za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo – kara 7920 zł;

- przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. - powyżej 42,0 t do 52,0 t – kara 600 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. J. i L. D. wnieśli o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że w toku postępowania złożyli wniosek o umożliwienie wglądu do instrukcji postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdu poruszających się po drogach publicznych, lecz jej nie udostępniono. Ponadto stwierdzili, że użycie do kontroli jednej wagi typu SAW 10C, której wysokość wynosi 30 mm, a drugiej SAW 10C/II, której wysokość wynosi 39 mm ma istotny wpływ na wyniki pomiarów oraz nie jest dopuszczone przez producenta tych wag. Mając zaś na uwadze raport Najwyższej Izby Kontroli oraz stanowisko producenta wag, nie jest możliwe wyznaczenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu przy zastosowaniu wag użytych w rozpoznawanej sprawie. Skarżący podnieśli również, że podczas kontroli przeprowadzono tylko jeden pomiar, z zaniechaniem powtórnego ważenia, co podważa uzyskane wyniki pomiaru.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że droga powiatowa nr [...] nie została wymieniona w rozporządzeniach Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 138, poz. 932 i poz. 933 ze zm.), zawierających wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. W związku z powyższym zastosowanie znajduje art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.d.p.) u.d.p., w myśl którego drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Organ podkreślił, że miejsce ważenia w niniejszej sprawie legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia równości terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] czerwca 2011 r.

Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznym [...] i SAW 10 o nr fabrycznym [...]. Waga o nr fabrycznym [...] legitymowała się w chwili kontroli świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w P. w dniu [...] stycznia 2010 r. Waga o nr fabrycznym [...] w dniu kontroli legitymowała się zaś ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do [...] grudnia 2012 r. Dokumenty te zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Ponadto kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, ponieważ kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Za chybione organ uznał stanowisko strony odnośnie braku możliwości wyznaczenia rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów przy zastosowaniu wag użytych do ważenia. Organ wskazał, że nawet wagami do pomiarów dynamicznych (do ważenia w ruchu) wyznacza się masę całkowitą poprzez sumowanie wyników pomiarów poszczególnych osi. Nie ma więc powodu, by w podobny sposób nie postępować przy pomiarach statycznych, które są dokładniejsze. Organ wskazał również, że firma C. T. Sp. z o.o. w piśmie z dnia [...] września 2012 r. poinformowała, że przenośnie wagi typu SAW 10C i SAW 10C/II posiadają aluminiowe listwy spodnie, co zgodnie z danymi producenta firmy I. potwierdza, że obie wagi posiadają tę samą wysokość 37 mm. Zdaniem organu, ważenie dwiema różnymi wagami, tj. SAW 10C i SAW 10C/II jest dopuszczalne i nie powoduje powstania błędów większych niż wynika to z charakterystyki wag - dla obu wag błąd pomiaru wynosi +/- 25 kg dla zakresu od 0 do 2500 kg i 50 kg dla zakresu od 2500 do 10000 kg.

GITD podniósł również, że instrukcja obsługi wag typu SAW stanowi, iż eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierównej należy zwrócić uwagę na konieczność zachowania co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. Tabela w pkt 2.5 tej instrukcji przedstawia propozycje ustawienia wag dla różnych pojazdów i nie wyklucza to ważenia pojazdu 4 i 5 osiowego dwoma wagami. Każdą oś waży się osobno, a wyniki osi wielokrotnych uzyskuje się przez ich sumowanie. Miejsca, gdzie przeprowadzano pomiary wyposażone były w doły fundamentowe, a tym samym nie zachodziła potrzeba zastosowania podkładek wyrównawczych.

Zdaniem organu odwoławczego, procedura kontrolna, w trakcie której wykonano ważenie za pomocą zalegalizowanych urządzeń, przebiegała prawidłowo i w miejscu do tego przeznaczonym. Podstawą do stwierdzenia naruszenia jest już pierwsze ważenie pojazdu, natomiast drugie ważenie wykonywane jest wyłącznie na wniosek kontrolowanego kierowcy, a nie w każdym przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

W związku z powyższym organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania określone w art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, ponieważ kontrola drogowa obok przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu wykazała przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Materiał dowodowy w sprawie został zebrany prawidłowo, wobec czego kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. P. J. i L. D. wnieśli o uchylenie decyzji administracyjnych obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonym decyzjom zarzucili naruszenie: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 15, art. 74 § 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.); art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Skarżący przedstawili argumentację taką jak w odwołaniu kwestionując prawidłowość użycia wag i procesu ważenia.

Wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd I instancji, powołując się na treść art. 4 pkt 25 u.d.p. oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.), wskazał definicję pojazdu nienormatywnego oraz konieczność uzyskania zezwolenia na ruch pojazdu nienormatywnego. Sąd wskazał, że droga, na której w rozpoznawanej sprawie przeprowadzono kontrolę jest drogą o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś napędową 8 t.

WSA podał, że organy ustaliły, że kontrolowany pojazd przekraczał parametry w zakresie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, zaś uczestniczący w kontroli kierowca nie zakwestionował wyników ważenia oraz podpisał protokół kontroli, nie zgłaszając do niego żadnych uwag ani zastrzeżeń. Tym samym nie kwestionował wyników pomiarów uzyskanych w wyniku ważenia pojazdu przy pomocy legalizowanych wag.

Sąd I instancji podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, bowiem decyzja nakładająca karę pieniężną wydana została na podstawie art. 13g ust. 1 oraz art. 40c u.d.p., nie zaś na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Sąd przypomniał, że kontrolowanym pojazdem przewożono piasek, który jest ładunkiem sypkim. Jednak ponieważ kontrola drogowa wykazała przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu nie znajduje zastosowania art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 222, poz. 1321). Skoro zatem kontrola drogowa wykazała zarówno przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu jak i dopuszczalnej masy całkowitej, nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności. Strona w toku postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. W ocenie WSA, okoliczności popełnienia wskazanych naruszeń były okolicznościami, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Sąd podkreślił, że po załadunku pojazd został zważony, o czym świadczy kopia dokumentu przewozowego dołączonego do akt sprawy.

W odniesieniu do zarzutu, że wagi użyte do pomiarów typu SAW 10 nie mogły być zastosowane do określenia masy całkowitej zespołu pojazdów, Sąd uznał za wystarczające wyjaśnienia organu odwoławczego, że wag tych można było użyć do pomiarów dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisków osi wielokrotnych zespołu pojazdów poddanego kontroli w niniejszym postępowaniu. Ze świadectwa homologacji dołączonego do instrukcji wag typu SAW 10C wynika, że są one zgodne z wymogami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. nr 4 poz. 23). Zatem, w ocenie WSA, organ mógł się posłużyć wagami tego typu do ustalania dopuszczalnej masy całkowitej i nacisków osi kontrolowanego pojazdu wieloosiowego. Sąd podzielił stanowisko organu, że pkt 2.5 wspomnianej instrukcji dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi. Sąd I instancji pomiar uzyskany w rezultacie przeprowadzonej kontroli uznał za przeprowadzony prawidłowo, a w konsekwencji jego wynik mógł stanowić podstawę do nałożenia w sprawie kary pieniężnej. W świetle powyższego WSA stwierdził, że powoływane przez skarżących argumenty, wynikające z pisma Prezesa Głównego Urzędu Miar skierowanego do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nie mogą wywołać skutku zakwestionowania zgodności z prawem kontrolowanych decyzji.

Sąd nie dopatrzył się także w rozpoznawanej sprawie uchybień proceduralnych, bowiem w toku postępowania skarżący byli właściwie informowani o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz mieli zapewniony czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji mieli możliwość wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Organy obu instancji wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a) i swemu stanowisku dały wyraz w zaskarżonych decyzjach w sposób wymagany przepisem art. 107 § 3 k.p.a.

II

Skargę kasacyjną złożyli P. J. i L. D.

Wyrok zaskarżyli w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, wyrażające się w zaaprobowaniu przez Sąd uchybień, polegających na niedokonaniu przez organ administracji w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy w zakresie oceny przesłanek odpowiedzialności za przejazd pojazdem nienormatywnym podmiotu wykonującego przejazd i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie, że skarżący ponoszą odpowiedzialność za wykonanie przejazdu pojazdem nienormatywnym, pomimo, iż w oparciu o te same ustalenia faktyczne i w oparciu o ten sam stan prawny wobec podmiotu pełniącego funkcję załadowcy został wydany wcześniej wyrok uchylający, uzasadniony koniecznością wyjaśnienia dopuszczalności zastosowanej metody pomiaru nacisków osi i DMC kontrolowanego pojazdu. Okoliczność ta nie była wyjaśniona w postępowaniu prowadzonym przeciwko skarżącym, a decyduje ona o prawidłowości dokonanego ważenia, czego konsekwencją będzie ustalenie, czy wykonywany przejazd nastąpił z naruszeniem przepisów ustawy o drogach publicznych, czego nie zauważył Sąd I instancji. Tym samym Sąd I instancji winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 151 poprzez oddalenie skargi podczas, gdy decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego wraz z poprzedzającą ją decyzją P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego została wydana z naruszeniem przepisów art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w wyniku przyjęcia przez Sąd I instancji, że organy administracji ustaliły jednoznacznie stan faktyczny sprawy oraz, że wyczerpująco uzasadniły go w swoich decyzjach, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują na wątpliwości, co do prawidłowości dokonanych pomiarów ważenia, a w konsekwencji, że wykonywany był przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W rezultacie Wojewódzki Sąd Administracyjny przekroczył zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez oparcie swojego rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym, zamiast uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z decyzją I instancji, dla przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jest to niezbędne dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności stanu faktycznego i wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9 i 11 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji do sformułowanego w skardze do tego Sądu zarzutu nieudostępnienia przez organ I instancji, tj. P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego instrukcji postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych, który to dokument stanowi jeden z dokumentów, w oparciu o które organ I instancji wydał swoją decyzję.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów zawartych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, zatem wyrok podlega uchyleniu.

W sprawie niniejszej problemem jest prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, w wyniku którego ustalona została masa całkowita pojazdu oraz naciski na poszczególne osie.

Jest niesporne, że do pomiaru wskazanych parametrów użyto dwóch wag: SAW 10 C nr [...] z ważnym świadectwem legalizacji oraz SAW 10 C/II nr [...] z aktualnym świadectwem zgodności, zaś ważenia dokonano w miejscu, w którym przeprowadzone były pomiary pochylenia terenu, stanowisko kontroli było zatwierdzone przez geodetę uprawionego i które było specjalnie przystosowane do ustawienia jednej pary wag.

Skarżący nie kwestionowali sprawności samych wag, natomiast kwestionowali użycie tych wag do ustalenia nacisku na osie pojazdu w pojeździe 3 osiowym i naczepie 2 osiowej oraz pomiar masy całkowitej takiego pojazdu na stanowisku ważenia składającym się z dwóch różnych wag SAW 10 C i SAW 10 C/II. W opinii skarżących użyte do ważenia dwie różne wagi, o różnej wysokości nie pozwalają na prawidłowy przebieg procesu ważenia i na prawidłowe ustalenie nacisku na osie oraz przede wszystkim na ustalenie DMC pojazdu wieloosiowego. Wskazali także, że ze znanego im Raportu NIK i stanowiska producenta wag wynika, iż przy pomocy wag użytych do ważenia nie można ustalić prawidłowo DMC pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w pierwszej decyzji GITD (z dnia [...] listopada 2012 r.) uchylającej decyzję o nałożeniu kary i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, organ odwoławczy zalecił wyjaśnienie kwestii dopuszczalności użycia do ważenia dwóch różnych wag i zalecił zwrócenie się w tej sprawie do producenta wag celem uzyskania jednoznacznego stanowiska.

Jak wynika z akt, organ I instancji zwrócił się jednak nie do producentów wag (firmy P. A. GmbH – N. i I. K.), a do ich dystrybutora w Polsce – firmy C. T. sp. z o.o. Dystrybutor w lakonicznym piśmie z [...] września 2012 r. wyjaśnił, że ważenie jest dopuszczalne, gdyż wagi SAW 10 C i SAW 10 C/II mają taką samą wysokość. W piśmie z [...] października 2012 r. dystrybutor wyjaśnił natomiast, że wyznaczanie DMC poprzez sumowanie wartości obciążenia osi jest, w jego ocenie, dopuszczalne i zgodne z pkt 5.1 homologacji wagi SAW 10 /II, a w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. wskazał, że jest to technicznie możliwe z uwzględnieniem błędu wagi.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że w aktach sprawy brak stanowiska producenta wag, brak instrukcji obsługi wag SAW 10C i SAW 10C/II oraz brak świadectw homologacji mimo, że do dokumentów tych odwołuje się organ II instancji w skarżonej decyzji. Brak też pisma GUM z dnia [...] kwietnia 2011 r. [...], z którym polemizuje organ II instancji. Nie wiadomo zatem w jaki sposób Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził ocenę tych dokumentów i na jakiej podstawie uznał, że ustalenia organu są prawidłowe. Już z tego powodu wyrok Sądu I instancji podlega uchyleniu.

Dodatkowo wskazać należy, że dnia 12 listopada 2013 r. w sprawie VI SA/Wa 434/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję GITD nakładającą karę na załadowcę A. W. w związku z tym samym przejazdem pojazdem nienormatywnym i na podstawie tego samego ważenia. W uzasadnieniu tego wyroku WSA wskazał, że wymagają wyjaśnienia kwestie związane ze stosowaniem spornych wag. Powołane stanowisko wskazuje, że wątpliwości co do prawidłowości ważenia będącego podstawą nałożenia kary w sprawie niniejszej, ma nie tylko strona, ale także Sąd orzekający na podstawie tego samego stanu faktycznego. To zaś nakazuje szczególnie wnikliwą ocenę argumentacji strony, której to oceny w sprawie niniejszej jednak zabrakło.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponieważ w aktach sprawy, poza pismem sprzedawcy wag, brak materiałów na poparcie zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanowiska organu, iż ważenie przy pomocy dwóch różnych wag i ustalenie przy ich pomocy DMC pojazdu wieloosiowego było dopuszczalne, należy przyjąć, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a. (gotowa do rozstrzygnięcia), bowiem już wiadomo, iż postępowanie dowodowe musi zostać uzupełnione przez organ administracji, zatem uchylenie decyzji II instancji jest konieczne.

Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że w sytuacji kiedy w kolejnych sprawach uchylane są decyzje (np. w sprawach VI SA/Wa 1416/12, VIII SA/Wa 237/13, VI SA/Wa 377/13) dotyczące nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, z uwagi na podnoszoną przez strony niepewność co do prawidłowości ważenia przy pomocy wag SAW 10 C i SAW 10 C/II, zaś organ dysponuje pismem Głównego Urzędu Miar, którego treść poddaje w wątpliwość prawidłowość używania omawianych wag do wyznaczania DMC pojazdów wieloosiowych, a także znany mu jest raport NIK niekorzystny dla wag SAW 10C (którego to raportu nie ma w aktach, ale organ odnosi się do niego w skarżonej decyzji), zasadne jest uznanie, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, które te wątpliwości usuną. Zatem na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. organ powinien dopuścić dowód z opinii biegłego wysoko wykwalifikowanego specjalisty posiadającego wiedzę z zakresu wag i ważenia, który jednoznacznie wypowie się, jakie pomiary mogą być dokonywane przy pomocy spornych typów wag, w jakich konfiguracjach i liczbie wagi powinny być używane oraz jak powinny być ustawione, aby pomiar był rzetelny i nie budził wątpliwości, a także czy można przy pomocy dwóch wag, a w szczególności dwóch różnych wag, ustalić DMC pojazdu wieloosiowego. Precyzyjna opinia odwołująca się do instrukcji obsługi wag, ich świadectw homologacji, opinii producenta i wiedzy specjalistycznej, a także odnosząca się do wyżej wskazanych stanowisk NIK i GUM pozwoli ustosunkować się do zastrzeżeń wszystkich skarżących kwestionujących wyniki ważenia uzyskane przy pomocy spornych wag.

Naczelny Sąd Administracyjny stoi także na stanowisku, że o ile istnieje instrukcja postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, w szczególności co do przebiegu procesu ważenia, to brak podstaw do odmowy przedstawienia tej instrukcji stronie na jej wniosek. Takie stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 6 lutego 1997 r. (II SA 1360/97, Lex 41360) i pozostaje ono nadal aktualne.

Omawiana instrukcja powinna być też przedstawiona wyżej wskazanemu biegłemu, aby mógł ocenić prawidłowość sposobu działania funkcjonariuszy dokonujących ważenia.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia, a jeśli wątpliwość w tej kwestii jest podnoszona, to rzeczą organu jest wykazać jej niezasadność przy pomocy dostępnych środków dowodowych, nie zaś wyłącznie przy pomocy perswazji.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i w związku z art. 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. za uzasadnione, bowiem sprawa nie została wystarczająco wyjaśniona, a poczynione ustalenia są przedwczesne.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ weźmie pod uwagę zaprezentowane wyżej wskazania co do dalszego postępowania i uzupełni materiał dowody w taki sposób, aby wyniki ważenia nie budziły wątpliwości.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 p.p.s.a.