Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4440/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 35 ust. 1 i 2, art. 25
journal: Dz.U. 2010 nr 80 poz 526
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jednolity
article: art. 55 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Sławomir Kozik, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zobowiązania z tytułu wpłat do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Województwo [...] jest postanowienie Ministra Finansów z [...] września 2014 r., nr [...], wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U, z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a.") oraz na podstawie art. 55 § 2 art. 62 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm., dalej: "O.p."), utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z [...] sierpnia 2014 r. nr [...], wydane w sprawie zaliczenia wpłaty Województwa [...] do budżetu Państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej, na poczet należności głównej i odsetek.

W wymienionym powyżej postanowieniu z [...] sierpnia 2014 r., wydanym na podstawie art. 55 § 2 art. 62 § 1 i § 4 O.p. Minister Finansów rozliczył kwotę w wysokości 100.000 zł wpłaconą przez Województwo [...][...] lipca 2014 r., zaliczając na poczet zobowiązania z tytułu wpłat do budżetu państwa, z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw na listopad 2013 r. kwotę w wysokości 93.782 zł oraz na poczet odsetek za zwłokę kwotę w wysokości 6.218 zł.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 13 sierpnia 2014 r., wskazując, że Minister Finansów nieprawidłowo zaliczył wpłatę z [...] lipca 2014 r., ponieważ w tytule przelewu wskazano, iż cała kwota dotyczy tylko należności głównej.

Minister Finansów, utrzymując w mocy postanowienie I instancji wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu, że Województwo [...] spełnia przesłanki z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r., Nr 80, poz. 526, z późn. zm.), który stanowi, iż województwa, w których wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca (wskaźnik W) jest większy niż 110% wskaźnika dochodów podatkowych wszystkich województw (wskaźnik Ww), dokonują wpłat do budżetu państwa, z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw. W związku z tym Minister Finansów poinformował Województwo pismem nr [...] z [...] października 2012 r., a następnie pismem nr [...] z [...] lutego 2013 r. o rocznej kwocie wpłat do budżetu państwa w wysokości 661.345.344,00 zł. Zgodnie z art. 35 ust. 1 powołanej ustawy, jednostka samorządu terytorialnego dokonuje wpłat na rachunek budżetu państwa w 12 równych ratach, w terminie do 15 dnia każdego miesiąca. Od kwot niewpłaconych w tym terminie nalicza się odsetki ustalone jak dla zaległości podatkowych. W związku z powyższym Województwo [...] zostało na mocy ustawy zobowiązane do dokonywania wpłat do budżetu państwa, z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw, w comiesięcznych ratach w wysokości 55.112.112,00 zł w terminie do 15 dnia każdego miesiąca. Minister Finansów wyjaśnił, że wpłata dokonana w dniu [...] lipca 2014 r. nie pokryła w całości zaległości za miesiąc listopad 2013 r. wynoszącej 53.203.835,53 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.527.487 zł, naliczonymi od dnia 16 listopada 2013 r. ,do dnia wpłaty, tj. 15 lipca 2014 r. W związku z tym, kwotę w wysokości 100.000 zł rozliczono proporcjonalnie na zaległość z tytułu wpłat z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej oraz na odsetki za zwłokę w stosunku w jakim pozostawała kwota zaległości do kwoty odsetek za zwłokę, tj. 93.782 zł na poczet zaległej wpłaty oraz kwotę 6.218 zł na poczet odsetek za zwłokę.

Na wyżej omówione postanowienie Ministra Finansów z [...] grudnia 2013 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie jego nieważności oraz postanowienia I instancji z powodu braku właściwości rzeczowej do wydania postanowienia (art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 K.p.a.), jak również z powodu skierowania postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 w zw. z art. 126 K.p.a.), względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia I instancji w całości .

Skarżący, zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 6, art. 19, art. 20 K.p.a. w zw. z art. 13 § 2 O.p. oraz art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 8 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 743, z późn. zm.), a także art. 7, art. 8, i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 55 § 2 i art. 62 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. O.p.

Rozwijając zarzuty w motywach skargi Strona podniosła, że wskazane w podstawie prawnej postanowienia I instancji przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 i § 4 O.p. nie mogą być uznane za przepisy określające właściwość rzeczową Ministra Finansów do wydania przedmiotowego postanowienia. Brak istnienia właściwości rzeczowej Ministra Finansów do wydania postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości wynika z braku przyznania tych kompetencji w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, która upoważnia Ministra Finansów do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu ww. wpłat wraz z odsetkami ustalonymi jak dla zaległości podatkowej, ale nie do wydania zaskarżonego postanowienia. Nie może być taką podstawą art. 13 § 2 O.p., ani też art. 8 ustawy o działach administracji rządowej określający ogólne kompetencje Ministra Finansów. Strona skarżąca wskazała, iż zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6 K.p.a., kompetencja Ministra Finansów do wydania postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości musi wynikać z wyraźnego przepisu prawa i powinna zostać wskazana w postawie prawnej rozstrzygnięcia.

Skarżący podniósł, że postanowienie I instancji nie zawiera oznaczenia strony, do której zostało skierowane. Brak oznaczenia strony, pociąga za sobą brak decyzji. W przypadku natomiast, gdy jako stronę oznaczono podmiot, który nie był i nie może być stroną postępowania, bowiem postępowanie nie dotyczyło jego interesu prawnego ani obowiązku, taka decyzja jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., czyli decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów utrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, iż Minister Finansów nie jest organem uprawnionym do wydania zaskarżonego postanowienie w związku z brakiem przepisu określającego właściwość rzeczową Ministra Finansów do rozliczenia spornej wpłaty Województwa [...] z naruszeniem ustawowego terminu, na poczet należności głównej oraz odsetek jak od zaległości podatkowej.

Należy powtórzyć, że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, województwa dokonują wpłat określonych m.in. w art. 31 tej ustawy, na rachunek budżetu państwa, w dwunastu równych ratach w terminie do 15 dnia każdego miesiąca, a od kwot niewpłaconych w tym terminie nalicza się odsetki ustalone jak dla zaległości podatkowych. W myśl ust. 2 tego artykułu, jeżeli jednostka samorządu terytorialnego, mimo ciążącego na niej obowiązku, nie dokonała w terminie - w całości lub w części – takiej wpłaty, minister właściwy do spraw finansów publicznych wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu wpłat wraz z odsetkami ustalonymi jak dla zaległości podatkowych.

W ocenie Sądu, błędne jest przekonanie skarżącego, iż z przytoczonej regulacji nie wynika kompetencja Ministra Finansów do rozliczenia wpłat do budżetu państwa, z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw, dokonanych z naruszeniem ustawowego terminu, na poczet należności głównej oraz odsetek, skoro to właśnie Minister Finansów jest właściwy do wydania decyzji określającej te należności. Uprawnienie Ministra Finansów do wydania decyzji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu ww. wpłat wraz z odsetkami ustalonymi jak dla zaległości podatkowych obejmuje również uprawnienie do określenia w drodze postanowienia sposobu zaliczenia wpłaty niepokrywającej kwoty zaległości proporcjonalnie, zgodnie z regulacją wynikającą z art. 55 § 2 O.p. w związku z art. 35 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, na poczet zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę.

Dlatego za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut braku właściwości Ministra Finansów do wydania zaskarżonego postanowienia.

Bezpodstawny jest również zarzut braku wskazania strony w postanowieniu z [...] sierpnia 2014 r. Treść obu postanowień nie pozostawia wątpliwości, że strona postanowienia została określona prawidłowo i jest nią "Województwo [...]".

Niezasadność powyższych zarzutów jest równoznaczna z brakiem podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.

Sąd nie podziela także stanowiska, iż podstawa prawna zaskarżonego postanowienia zawiera przepisy sprzeczne z Konstytucją RP.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 4 marca 2014 r., sygn. K 13/11 (Dz. U. z 2014r., poz. 348) orzekł, że art. 31 oraz art. 25 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim nie gwarantują województwom zachowania istotnej części dochodów własnych dla realizacji zadań własnych, są niezgodne z art. 167 ust. 1 i 2 w związku z art. 166 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie są niezgodne z art. 9 ust. 5 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 oraz z 2006 r. Nr 154, poz. 1107). Ponadto Trybunał Konstytucyjny w części II wyroku wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, każdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, w tym wskazany wyżej wyrok zakresowy, ma charakter ostateczny i powszechnie obowiązujący. Omawiany wyżej wyrok Trybunału ma charakter negatywnego wyroku zakresowego. Trybunał uznał, że w pewnym zakresie normowania art. 31 oraz art. 25 ustawy o dochodach jest niezgodny z Konstytucją RP. Oznacza to, że w pozostałym zakresie normowania Trybunał nie dopatrzył się takiej niezgodności w perspektywie przyjętych kryteriów oceny. Z treści art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że orzeczenie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, co z reguły wiąże się ze skutkiem w postaci utraty mocy obowiązującej takiego aktu. W przypadku negatywnego wyroku zakresowego zakres utraty mocy obowiązującej wynika z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak w przedmiotowej sprawie. Omawiany przepis art. 190 ust. 3 Konstytucji RP zawiera zastrzeżenie, w myśl którego Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, w tym przypadku 18 miesięcy liczonych od daty ogłoszenia orzeczenia.

Podkreślić trzeba, że Trybunał Konstytucyjny odraczając utratę mocy obowiązującej zaskarżonych i uznanych za niezgodne z Konstytucją przepisów miał na względzie skomplikowaną materię ustrojową, jakiej dotyczyły i uznał, że dla rozwiązania tych problemów konieczna będzie interwencja ustawodawcy, poprzedzona analizą ekonomiczną wszystkich członków systemu korekcyjno-wyrównawczego. W uzasadnieniu wyroku bowiem Trybunał podkreślił, że istnieje potrzeba zmiany przepisów prawnych w tym zakresie i ta zmiana musi być poprzedzona szeroką analizą sytuacji ekonomicznej wszystkich województw, w kontekście ich dochodów i potrzeb wydatkowych oraz opracowania wskaźników, które dawałyby gwarancję zmniejszenia dochodów własnych samorządów bogatszych wyłącznie w niezbędnym zakresie oraz opracowania wskaźników granicznych uwzględniających różne stany gospodarcze oraz stan finansów jednostek samorządu terytorialnego na datę dokonania wpłaty wyrównawczo - korekcyjnej.

Minister Finansów zasadnie wskazał zatem w odpowiedzi na skargę, że w tej sprawie odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej przepisów uznanych za niekonstytucyjne oznaczało, że do momentu wskazanego w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepisy te obowiązują, o ile wcześniej nie zostaną uchylone przez ustawodawcę. Ich obowiązywanie jest równoznaczne z koniecznością ich przestrzegania i stosowania przez wszystkich ich adresatów.

Odnosząc się do zarzutu braku podstawy do orzekania o podziale kwot wpłaconych przez Województwo [...] do budżetu państwa, z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw na 2013 r. za miesiąc listopad z uwagi na nieustalenie w sposób ostateczny kwoty należności za miesiąc listopad 2013 r. należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1271/14, w sprawie ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], w przedmiocie wpłaty do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województwa - wyrokiem z dnia 4 września 2015 r., sygn. II GSK 62/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który, będąc związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA, wyrokiem z 4 grudnia 2015 r., sygn. V SA/Wa 4152/15 oddalił skargę Województwa [...].

Z powyższych względów Sąd nie może podzielić zarzutów naruszenia przepisów prawa wymienionych w skardze w stopniu dającym podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, bądź jego uchylenia, w związku z czym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.