Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 270/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23a ust. 7 art. 129 ust. 3 art. 23 ust. 1-3 i  ust. 7 art. 23b ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 30 ust. 1 i 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy wydaną w pierwszej instancji decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie cofnięcia skarżącej spółce rejestracji automatu do gier o niskich wygranych "A".

Jak podano w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, w dniu [...] lutego 2011 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w Klubie ""B"" w S.P., stwierdzając przekroczenie (określonej w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm. – powoływanej dalej jako "u.g.h") maksymalnej wartości dopuszczalnej stawki za udział w jednej grze na automacie do gier o niskich wygranych "A" (Nr fabryczny [...]). Automat ten umożliwiał grę za [...] i [...] punktów kredytowych, tzn. za [...] i [...] zł; jeden pkt kredytowy – [...] zł). Ujawnienie tej okoliczności spowodowało wydanie przez organ pierwszej instancji postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r. o wszczęciu – z urzędu – postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji wspomnianego automatu. W ramach tego postępowania Naczelnik UC włączył do dokumentacji sprawy opinię z dnia [...] sierpnia 2011 r. opracowaną – w równolegle toczącym się śledztwie w sprawie przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s. – przez biegłego sądowego z informatyki i telekomunikacji Sądu Okręgowego w C..

Pierwotna, wydana w tym przedmiocie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. (z dnia [...] listopada 2011 r.), została uchylona – w trybie nadzoru instancyjnego – przez Dyrektora Izby Celnej we W. decyzją tego organu z dnia [...] lutego 2012 r. Organ odwoławczy zalecił skierowanie spornego automatu na badanie sprawdzające przez jednostkę badającą, upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w trybie art. 23b ust. 3 u.g.h.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ pierwszej instancji włączył w poczet materiału dowodowego sprawy opinię z dnia [...] października 2013 r. z badania sprawdzającego automatu, o którym mowa, przeprowadzonego przez Laboratorium Izby Celnej w P. (uprawniona jednostka badająca). Uwzględniając treść tej opinii, stwierdzającej szereg nieprawidłowości w działaniu automatu, w tym przekroczenie wartości maksymalnej stawki za grę oraz przekroczenie wartości maksymalnej jednorazowej wygranej, Naczelnik UC wydał w dniu [...] grudnia 2013 r. decyzję, w której cofnął rejestrację przedmiotowego automatu.

Takie pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora IC, decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku, wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącej spółki.

W ocenie organu wyższego stopnia, oba uzyskane w toku postępowania wyjaśniającego dowody materialne (opinie: biegłego sądowego z zakresu informatyki i telekomunikacji SO w C. z dnia [...] sierpnia 2011 r., a także z dnia [...] października 2013 r. z badania sprawdzającego przeprowadzonego przez uprawnioną jednostkę badającą – Izbę Celną w P.) jednoznacznie wykazały przekroczenie maksymalnej stawki za grę i przekroczenie maksymalnej wartości jednorazowej wygranej, określonych w art. 129 ust. 3 u.g.h. Zaistniała więc normatywna podstawa do cofnięcia rejestracji automatu, w którym stwierdzono te nieprawidłowości, określona w art. 23a ust. 7 tej samej ustawy.

Dyrektor Izby Celnej wskazał następnie (s.4-5 uzasadnienia swojej decyzji) na cztery dodatkowe naruszenia przepisów, stwierdzone przez jednostkę badającą.

W ostatniej części uzasadnienia (s. 5-8) organ drugiej instancji odniósł się do konkretnych zarzutów sformułowanych przez stronę w jej odwołaniu.

Dyrektor Izby Celnej nie podzielił zapatrywania spółki, jakoby w sprawie miało dojść do naruszenia art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 229 o.p., poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyrażające się zaniedbaniem dopuszczenia szeregu dowodów, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności dowodu z przesłuchania pracowników Laboratorium Celnego w P., dowodu z przesłuchania biegłych z jednostki badającej, która wydała opinię techniczną, dowodu z konfrontacji biegłych oraz dowodu z przesłuchania strony.

W tym kontekście organ odwoławczy zaakcentował znaczenie opinii jednostki badającej do dopuszczenia urządzenia do eksploatacji, weryfikacji prawidłowości jego działania oraz podstawy ewentualnego cofnięcia rejestracji, w świetle postanowień art. 23a ust. 1-3 i ust. 7 oraz art. 23b ust. 1 i ust. 3 u.g.h. (cytując wszystkie wymienione przepisy). Zdaniem Dyrektora IC, z wszystkich tych rozwiązań normatywnych wynika, że opinia jednostki badającej jest dowodem bezkonkurencyjnym, także w sprawie o cofnięcie rejestracji. Ze względu na taki właśnie charakter opinii tego rodzaju, należało odmówić przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez spółkę, co – zdaniem organu odwoławczego – czyni bezzasadnym zarzut naruszenia przepisów art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 229, a także art. 191 o.p.

Dodatkowo podkreślono, iż Laboratorium Celne w P. uzyskało od Ministra Finansów stosowne upoważnienie do dokonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier (z dnia [...] kwietnia 2011 r.) i nadal znajduje się w sporządzonym przez Ministerstwo Finansów wykazie jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, sporządzonym na stronie internetowej ministerstwa, jako efekt przyznania (w art. 12 ust. noweli z dnia 26 maja 2011 r. do ustawy o grach hazardowych; Dz. U. Nr 134, poz. 779) statusu upoważnionej jednostki badającej, w rozumieniu art. 23f u.g.h.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej, nie może stanowić przeszkody w cofnięciu rejestracji – wbrew odmiennemu stanowisku spółki – brak stwierdzenia naruszeń plomb zabezpieczających automat. Przedmiotem postępowania o cofnięcie rejestracji jest bowiem – stosownie do art. 23a ust. 7 u.g.h. – stwierdzenie, czy zarejestrowany automat nie spełnia (jak w rozpatrywanym przypadku) warunków określonych w ustawie, nie zaś wyjaśnienie przyczyn takiego stanu. Marginalnie w związku z tym organ zauważył, że w opinii jednostki badającej stwierdzono jednoznacznie, że badany automat nosi ślady naruszenia plomby nałożonej na metalową obudowę płyty głównej. Nie jest także przedmiotem postępowania badanie prawidłowości wcześniejszej opinii technicznej i poświadczenia rejestracji automatu, w dniu, w którym dokumenty te zostały wydane. Dokumenty te nie przesądzają bowiem o legalności urządzania gier na automatach w przyszłości.

Organ wyższego stopnia uznał także za nieuzasadniony zarzut rzekomego naruszenia prawa materialnego, a to § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier. Przepisy te tyczą bowiem rejestracji urządzenia i poprzedzającego ją badania. Tymczasem normatywna podstawę cofnięcia rejestracji stanowił w niniejszej sprawie uregulowania przyjęte w art. 23a ust. 7 i w art. 129 ust. 3 u.g.h.

Bezpodstawne są też – zdaniem organu odwoławczego – zarzuty odnoszące się do rzekomej nieobiektywności autorów opinii wykorzystanych w sprawie, o czym miałoby przesądzać to, że opinie te są dla strony niekorzystne. Trzeba mieć bowiem na uwadze, iż do badań w jednostce badającej kierowane są automaty, które wcześniej – na podstawie przeprowadzonego eksperymentu – zostały uznane za automaty niespełniające wymagań ustawowych. Opinie potwierdziły jedynie taki właśnie stan spornego automatu, co ma zresztą zazwyczaj miejsce w podobnych sprawach.

W skardze na to ostateczne rozstrzygnięcie, domagając się uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, spółka zarzuciła naruszenie:

• fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 203, poz. 1569) oraz naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 w związku z art. 22, art. 61 i art. 7 Konstytucji RP – poprzez wydanie zaskarżonych decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem w sposób bezprawny i jako taka nie obowiązuje;

• przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 229 o.p. – poprzez nierzetelne przeprowadzenie postepowania dowodowego wyrażające się zaniechaniem dopuszczenia szeregu dowodów, w szczególności: z przesłuchania pracowników Laboratorium Celnego w P., z przesłuchania biegłych z jednostki badającej, która wydała opinię techniczną, z konfrontacji biegłych i z przesłuchania strony;

• przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 191 o.p., prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych – poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej, wyrażające się w przyjęciu, iż zabezpieczone urządzenie nie spełnia wymogów przewidzianych przez ustawę dla automatów do gier o niskich wygranych;

• przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 191 o.p., prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych – poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej, wyrażające się w zlekceważeniu przez organ okoliczności, iż sporny automat posiadał nienaruszone plomby, a tym samym, iż od dnia badania przez biegłych do dnia kontroli nikt nie ingerował w program automatu oraz jego płytę logiczną;

• prawa materialnego, a to § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do – poprzez ich całkowicie bezzasadne zastosowanie w sprawie (autorowi chodziło zapewne o zarzut pominięcia tych przepisów przez organy).

Wnioski i zarzuty sformułowane przez spółkę zostały omówione szerzej w uzasadnieniu skargi.

Jej autor powołał się w szczególności na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, w którym wyrażono zapatrywanie, że przepisy przejściowe ustawy o grach hazardowych nakładają warunki mogące wpływać na sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, a zatem ich obrót i właściwości. Przepisy te mogą mieć zatem charakter przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informatycznego. Jako takie, przepisy przejściowe u.g.h. powinny być zatem przedstawione do notyfikacji, który to warunek nie został jednak spełniony. Przepisy, którymi zajmował się Trybunał, nie mogą być w związku z tym stosowane przez sądy krajowe, ani przez organy administracji. Zaskarżone decyzje zostały zatem wydane bez postawy prawnej. Zdaniem strony skarżącej, zamiast przepisów ustawy o grach hazardowych z 2009 r., organy powinny uwzględnić przepisy poprzednio obowiązujące: ustawę z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (wymieniono art. 24 ust. 1a tej ustawy) oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (wskazano na § 1 i § 2 tego rozporządzenia). Spółka spełniała wszystkie wymagania ze wskazanych ostatnio przepisów.

Wywodzono dalej w uzasadnieniu skargi, że zakwestionowany automat nie był w żaden sposób technicznie modyfikowany (od momentu przeprowadzenia badań przez biegłych z jednostki badającej i nałożenia plomb, aż do chwili jego zabezpieczenia przez Urząd Celny). Nikt nie ingerował zatem w program sterujący i nie dokonywał przeróbek w płycie logicznej. Nie można zatem przyjąć, że automat był wykorzystywany do gry niezgodnej z przepisami.

Zarzucono, że do stwierdzenia tej ostatniej okoliczności funkcjonariusze celni nie posiadają ani stosownej wiedzy ani kompetencji. Nie mieli zatem prawa do przeprowadzania eksperymentu procesowego. W tym kontekście autor skargi przytoczył stosowne judykaty dla wsparcia tezy, że czynności procesowe wymagające szczególnej wiedzy, kompetencji i doświadczenia nie powinny być dokonywane przez osoby nie odpowiadające tym kryteriom.

W kolejnym fragmencie uzasadnienia skargi starano się podważyć obiektywizm biegłego sądowego oraz biegłych z uprawnionej jednostki badającej, którzy opracowali opinie stanowiące podstawę wydania przez organy celne obu instancji zaskarżonych rozstrzygnięć. Biegłemu sądowemu zarzucono przede wszystkim opracowanie opinii (wielu, sporządzanych od 2010 r. niemal codziennie w podobnych sprawach z terenu całego kraju), mimo iż specjalizuje się on w "dziedzinie informatyki i telekomunikacji", nie będąc biegłym w przedmiocie "automatów do gier". Biegły ten wypowiada się w swoich opiniach także co do zagadnień prawnych, nie posiadając wykształcenia prawniczego. Opinia jednostki badawczej nie może być z kolei uznana za obiektywną i bezstronną, ponieważ została opracowana przez pracowników jednostki badającej podległym Ministrowi Finansów w strukturze celnej, czyli Izbie Celnej w P..

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wojewódzki sąd administracyjny, stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodność z prawem oznacza zgodność z przepisami proceduralnymi oraz z normami prawa materialnego znajdującymi zastosowanie w sprawie. Według art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do żadnego z przytoczonych w naruszeń prawa, co nie pozwalało na uwzględnienie skargi. Organy, zgodnie z obowiązującymi wymogami prawa ustaliły stan faktyczny i dokonały niewadliwej jego subsumcji przez pryzmat prawidłowo zastosowanych norm prawa materialnego.

Przedmiotem zaskarżenia jest ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej, utrzymująca w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie Naczelnika UC w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych, wydane na podstawie art. 23a ust. 7 i art. 129 ust. 3 u.g.h. Pierwszy z wymienionych przepisów nakazuje naczelnikowi urzędu celnego cofnięcie, w drodze decyzji, rejestrację przed jej wygaśnięciem, "jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie." W niniejszej sprawie chodziło o naruszenie warunku przewidzianego w drugim z przywołanych przepisów, wedle którego: "przez gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł." Ostatnio cytowane uregulowanie wprowadza zatem maksymalne wartości zarówno dla jednorazowych wygranych jak i stawki za udział w jednej grze. Automat do gier umożliwiający przekroczenie którejkolwiek z tych wartości musi być w konsekwencji uznany za niespełniający warunku określonego w art. 129 ust. 3 u.g.h., co z kolei powinno skutkować cofnięciem rejestracji, zgodnie z dyspozycją art. 23a ust. 7 tej samej ustawy.

W związku z pierwszy zarzutem sformułowanym w skardze niezwłocznego i dobitnego podkreślenia wymaga to, że żaden z przepisów, o których aktualnie mowa, nie stanowił przedmiotu bezpośredniego zainteresowania Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. wydanym w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 Trybunał uznał wprost jedynie art. 14 u.g.h. za przepis o charakterze technicznym (w rozumieniu art. 1 ust. 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r.), wyrażając dodatkowo pogląd, że przepisy przejściowe ustawy o grach hazardowych mogą mieć potencjalnie charakter przepisów technicznych, skoro nakładają warunki mogące wpływać na sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych, poprzez zakaz wydawania, przedłużania i zmiany zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach tego rodzaju poza kasynami, co może bezpośrednio wpływać na obrót tymi automatami. Do grupy przepisów przejściowych należą bez wątpienia art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1, których dotyczyło zresztą pytanie prejudycjalne wszczynające postępowanie przed TSUE, zakończone wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r., wydanym w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11.

W grupie przepisów przejściowych ustawy o grach hazardowych nie mieści się natomiast absolutnie unormowanie przyjęte w art. 129 ust. 3 tej ustawy, określające jedynie – na co zwrócono już uwagę – jeden z wielu warunków prawidłowego funkcjonowania automatów do gier o niskich wygranych. Za przepis przejściowy nie może być tym bardziej uznany art. 23a ust. 7 u.g.h. przewidujący sankcję cofnięcia rejestracji automatu nie spełniającego warunków, określonych między innymi w art. 129 ust. 3 tej ustawy. Skoro zaś żadnego z tych przepisów nie dotyczy wyrok Trybunału, na który powołuje się strona skarżąca, za kompletnie niezasadne wypada uznać twierdzenie o niedopuszczalności stosowania tych przepisów przez organy celne obu instancji, ponieważ jako przepisy techniczne (którymi w istocie nie są), powinny być poddane procesowi notyfikacji, do czego nie doszło. Raz jeszcze trzeba podkreślić, że jako potencjalne tylko przepisy techniczne potraktował TSUE przepisy przejściowe do ustawy o grach hazardowych (art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1). Nie oznacza to wcale obowiązku notyfikowania całej ustawy o grach hazardowych.

Wypada dodatkowo zwrócić uwagę na liczne judykaty – również tutejszego Sądu (zob. np. wyroki w sprawach: III SA/Wr 118/13, III SA/Wr 153/13, III SA/Wr 173/13, III SA/Wr 174/13, III SA/Wr 178/13, III SA/Wr 179/13, III SA/Wr 180/13, III SA/Wr 181/13, III SA/Wr 182/13, III SA/Wr 184/13, III SA/Wr 191/13, III SA/Wr 195/13, III SA/Wr 197/13, III SA/Wr 202/13, III SA/Wr 204/13, III SA/Wr 633/13) – w których poszczególne składy wyraziły zapatrywanie o braku obowiązku notyfikowania przez Polskę także tych przepisów przejściowych, które stanowiły przedmiot zainteresowania Trybunału. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni to stanowisko.

W podsumowaniu dotychczasowych rozważań należy dobitnie zaakcentować, iż w świetle postanowienia art. 129 ust. 3 u.g.h. powinnością strony skarżącej było zapewnienie takiego funkcjonowania przedmiotowego automatu do gry, w sposób który zapewniłby dochowanie – między innymi – wymogu ustawowego w zakresie obowiązującej wartości jednorazowej wygranej oraz maksymalnej stawki za udział w jednej grze. Tymczasem przeprowadzony – na podstawie ustawowego upoważnienia funkcjonariuszy celnych (art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej; Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), w toku sprawdzania działania spornego automatu w praktycznym jego funkcjonowaniu – eksperyment odtworzenia gry na tym automacie, w celu ustalenia wysokości maksymalnej stawki za udział w jednej grze oraz kwoty jednorazowej wygranej automatu o niskich wygranych, wykazał, że automat ten umożliwiał zagranie za stawkę wyższą niż wskazane wyżej dopuszczalne 0,50 zł za udział w jednej grze, co oznacza, że możliwe było na nim zagranie za stawkę [...] i [...] zł (odpowiadającym wartości [...] lub [...] punktów kredytowych).

Ustalenia z czynności kontrolnych zostały potwierdzone dopuszczoną przez organ w poczet materiału dowodowego opinią biegłego sądowego z zakresu informatyki i telekomunikacji Sądu Okręgowego w C. (sporządzoną w prowadzonym równolegle dochodzeniu w sprawie karnej skarbowej), a następnie – opinią sporządzoną po dodatkowym badaniu sprawdzającym, przeprowadzonym w Laboratorium Izby Celnej w P. (uprawniona jednostka badająca).

Odnosząc się do mocy dowodowej eksperymentu oraz opinii biegłego (zakwestionowanej w skardze), wypada zaakcentować w pierwszym rzędzie, ze mają one walor dowodów bezpośrednich, gdyż zostały dokonane w wyniku oględzin spornego automatu i przeprowadzeniu na nim gry.

Eksperyment został przeprowadzony w ramach czynności kontrolnych, na podstawie przepisów przywołanej już ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o służbie celnej. W świetle art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 tej ustawy, kontrola wykonywana przez służbę celną polega na sprawdzeniu prawidłowości przestrzegania przepisów prawa przez zobowiązane do tego podmioty w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych oraz zgodność tej działalności z udzieloną koncesją lub zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem. W ramach tych kontroli funkcjonariusze celni są uprawnieni między innymi do przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu (art. 32 ust. 1 pkt 13 tej ustawy). Wbrew odmiennemu zapatrywaniu strony skarżącej, podważającej kompetencję i wiedzę funkcjonariuszy celnych, dopuszczalne jest zatem badanie przez nich, czy zarejestrowany automat spełnia nadal, a więc w trakcie jego eksploatacji, przewidziane prawem wymagania. Zarzuty strony skarżącej zmierzające do podważenia tego dowodu na tle przytoczonych rozwiązań prawnych są bezpodstawne skoro sam ustawodawca przyznał służbie celnej i jej funkcjonariuszom samodzielne uprawnienia do wykonywania tego rodzaju eksperymentów, nie wprowadzając żadnych dodatkowych wymogów formalnych w zakresie posiadanych kompetencji do sprawdzenia działania urządzeń do gier i przeprowadzania na nich stosownych doświadczeń.

Jeżeli chodzi o opinię biegłego sądowego (sporządzonej na potrzeby postępowania karnego skarbowego), należy wskazać, że biegły jest wpisany przez Sąd Okręgowy w C. na listę biegłych z zakresu informatyki i telekomunikacji, a zatem – w ocenie Sądu – po pierwsze, nie zachodzi konieczność dodatkowej weryfikacji jego wiedzy z tego zakresu, po wtóre zaś, skoro dowodem w sprawie może być opinia osoby dysponującej wiadomościami specjalnymi (art. 197 o.p.), trzeba przyjąć, że organy celne niewadliwie uznały opinię tego biegłego – jako osoby dysponującej wiadomościami specjalnymi z zakresu informatyki i telekomunikacji – za taki dowód. Ponadto, wprost, na mocy art. 181 o.p., dowodami w postępowaniu podatkowym są także materiały zgromadzone w postępowaniu karnym skarbowym.

Oznacza to, że dowód w postaci opinii biegłego uzyskany w innym postępowaniu – karnym lub karnym skarbowym – mógł być wykorzystany w przedmiotowym postępowaniu, jest dowodem legalnym (uzyskanym w sposób prawem przewidziany) i nie ma potrzeby ponownej jego weryfikacji. W sporządzonej opinii biegły dokonał dokładnego opisu przeprowadzonych czynności oraz stanu urządzenia, a także przeprowadzonej gry oraz uzyskanych w jej toku wyników. Nie można więc w tym kontekście podzielić zarzutu strony skarżącej, że dowód ten jest niewiarygodny.

Tym bardziej, że wnioski, jakie wynikały z przeprowadzonego eksperymentu i z opinii biegłego sądowego (ten zaś – mimo odmiennego stanowiska prezentowanego w skardze – ma spore już doświadczenie, skoro opracowuje opinie na podstawie badania automatów do gier o niskich wygranych już od 2010 r., co przyznaje sam pełnomocnik spółki), znalazły pełne potwierdzenie w opinii, sporządzonej po dodatkowym badaniu sprawdzającym, przeprowadzonym w Laboratorium Izby Celnej w P. (uprawniona jednostka badająca). Trafnie przy tym podkreślił Dyrektor IC szczególny walor tej ostatniej opinii, która w obecnie obowiązującym stanie prawnym – jeśli uwzględnić brzmienie art. 23a ust. 1-3 i ust. 7 oraz art. 23b ust. 1 i 3 u.g.h., cytowanych w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji – jest w istocie bezkonkurencyjnym dowodem, zarówno dla postępowania, którego przedmiotem jest dopuszczenie urządzeń do eksploatacji, jak i w sprawach o cofnięcie rejestracji. Deprecjonowanie przez stronę skarżącą wartości opinii, o której mowa, tylko z tego powodu, że została ona opracowana przez pracowników Laboratorium Izby Celnej w P., powinno być w istocie potraktowane wyłącznie jako polemika z prawodawcą, który jednostce tej przyznał status uprawnionej jednostki badającej, w rozumieniu wszystkich ostatnio wymienionych przepisów.

Wbrew zatem zarzutom skargi, organ mógł na podstawie przytoczonych dowodów (wyniku eksperymentu, opinii biegłego sądowego i opinii uprawnionej jednostki badającej) dokonać ustaleń stanu faktycznego sprawy. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 8 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, ustawy o grach hazardowych, do postępowań w sprawach określonych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej, chyba że sama ustawa o grach hazardowych stanowi inaczej. W myśl natomiast art. 180 § 1 o.p., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis art. 181 o.p. – wskazując, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe – wprowadza bowiem otwarty katalog środków dowodowych, przypisując przy tym wszystkim środkom dowodowym równą moc prawną.

W rezultacie – skoro organ dysponował aż trzema odrębnymi dowodami (wynikami eksperymentu przeprowadzonego w ramach czynności kontrolnych przez funkcjonariuszy celnych, opinią biegłego sądowego i opinią uprawnionej jednostki badającej), z których to dowodów wynikały niemal tożsame ustalenia i wnioski, a przy tym dowody te nie budziły zastrzeżeń co do ich rzetelności i prawidłowości – to, biorąc dodatkowo pod uwagę regulację art. 188 o.p., nie było potrzeby przeprowadzania kolejnych dowodów w sprawie, wnioskowanych przez spółkę.

Organ słusznie podkreślił przy tym w uzasadnieniu decyzji poddanej kontroli Sądu w niniejszej sprawie, że fakt posiadania przez kontrolowany automat urzędowych dokumentów niezbędnych do jego legalnej eksploatacji, nie stanowił przeszkody do przeprowadzenia kontroli automatu, w celu ustalenia, czy spełnia on nadal wymogi określone przepisami prawa.

Decydujące znaczenie w sprawie miało przeprowadzenie gry na kontrolowanym automacie, najpierw przez funkcjonariuszy celnych, potem przez biegłego i uzyskany w rezultacie wynik. W kontekście zarzutów skargi wypada zauważyć, że czym innym jest dopuszczenie danego automatu do obrotu gospodarczego, a czym innym jego rzeczywiste funkcjonowanie. Wobec tego wydanie pozytywnych opinii technicznych przez jednostki badawcze w czasie postępowania rejestracyjnego nie wpływa na fakt, czy później automaty te były wykorzystywane zgodnie z przepisami prawa. W niniejszej sprawie nie istnieje wobec tego akcentowany w skardze problem obalenia mocy dowodowej opinii technicznej uprzednio wydanej przez jednostkę badawczą celem dokonania rejestracji automatu, gdyż tamta opinia potwierdzała stan urządzenia z daty jej opracowania. Zagadnieniem koniecznym do ustalenia w sprawie było bowiem stwierdzenie, jaki jest rzeczywisty, aktualny stan spornego automatu, w szczególności, czy odpowiada on wymogom określonym w art. 129 ust. 3 u.g.h. Przedmiotem postępowania przez organy celne było wobec tego sprawdzenie bieżącego funkcjonowania urządzenia w praktyce, nie zaś badanie, czy jego stan odpowiadał warunkom rejestracji w dacie postępowania rejestracyjnego.

Nie sposób zarzucić także działaniu organów naruszenia art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Organ odwoławczy oparł bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie na wynikach przeprowadzonego eksperymentu, opinii biegłego sądowego oraz opinii uprawnionej jednostki badającej, z których jednoznacznie wynikało, że kontrolowany automat nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa, gdyż wartość stawki za jedną grę przekraczała maksymalną, dopuszczalną jej wysokość.

Prowadzi to do wniosku, że organy administracyjne przeprowadziły czynności procesowe w sposób prawidłowy, oparły się na kompletnym materiale dowodowym i nie można zarzucić im w tym zakresie naruszenia norm postępowania regulujących kwestie dowodowe. Organ wyższego stopnia zasadnie uznał, że całokształt dowodów zebranych w toku postępowania został w sposób wyczerpujący rozpatrzony, i że podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zauważyć także należy, że strona miała zapewniony czynny udział w toczącym się postępowaniu, w tym możliwość wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 210 o.p.), wskazując w nim w szczególności na prawidłowe, materialnoprawne podstawy rozstrzygnięcia, z wyjaśnieniem tej podstawy i przedstawieniem wykładni zastosowanych norm prawa.

Skoro postępowanie sądowe nie dało podstaw do postawienia organom celnym zarzutu naruszenia prawa według art. 145 § 1 p.p.s.a., przeto – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji wyroku.