Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 671/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2011r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na informację z dnia [...] znak: [...] Zarządu Województwa o negatywnym wyniku procedury odwoławczej w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 2 sierpnia 2011r. Prezes Zarządu A. Spółki z o. o. w S. został poinformowany, że w wyniku oceny merytoryczno – technicznej wniosku nr [...] pn. "podniesienie konkurencyjności na rynku usług sanatoryjnych poprzez budowę innowacyjnego Centrum Rehabilitacyjno – Balneologiczno –Ruchowego w B.", którym Spółka ubiegała się o dofinansowane w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007 – 2013, Działanie 1.2. "tworzenie i rozwój powiązań kooperacyjnych przedsiębiorstw", wniosek został odrzucony z powodu niespełnienia kryteriów ogólno dopuszczających. Zgodnie bowiem z § 1 pkt 4 Regulaminu konkursu podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach działania 1.2 Tworzenie i rozwój powiązań kooperacyjnych przedsiębiorstw są podmioty zarejestrowane na terenie Województwa . Ponieważ główny wnioskodawca, to jest Spółka A. została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Miasta Stołecznego Warszawa, wniosek nie spełnia powyższego wymogu.

Po rozpoznaniu wniesionego przez Spółkę A. odwołania pismem z 8 września 2011r. Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa podtrzymała decyzję o odrzuceniu wniosku.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazała, że zgodnie z § 1 pkt 4 Regulaminu konkursu podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach działania 1.2. Tworzenie i rozwój powiązań kooperacyjnych przedsiębiorstw są podmioty prowadzące mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (definiowane według załącznika nr 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnotowym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (WE) (Dz. Urz. UE L 214 z 9.08.2008r. str. 3), zarejestrowane na terenie Województwa . Tymczasem zgodnie z wypisem z Krajowego Rejestru Sądowego firma A. Sp. z o.o. została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Miasta Stołecznego Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 694² kodeksu postępowania cywilnego w sprawach rejestrowych wyłącznie właściwy jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę podmiotu, którego wpis dotyczy (sąd rejestrowy). W związku z powyższym nie ma znaczenia miejsce lokalizacji oddziału podmiotu gospodarczego na konieczność rejestracji jego adresu do odpowiedniego sądu rejonowego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę firmy, do której oddział należy. Reasumując siedziba oddziału firmy na obszarze Województwa nie skutkuje jego rejestracji na obszarze tego samego regionu. Dalej wskazano, że Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem operacyjnym Województwa na lata 2007 – 2013 jest odpowiedzialna za prawidłowe wydatkowanie środków w ramach tego programu, zgodnie z przepisami prawa krajowego i wspólnotowego. Z przytaczanych przez wnioskodawcę fragmentów aktów normatywnych obowiązującego polskiego prawa nie wynika, aby przeprowadzona przez Oddział Oceny Merytoryczno – Technicznej DFS UMWŚ była niezgodna z prawem.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na informację o negatywnym wyniku procedury odwoławczej Spółka z o.o. A. z siedzibą w S., reprezentowana przez prezesa zarządu, zarzuciła naruszenie § 1 pkt 4 Regulaminu konkursu otwartego nr 1.2.1. w ramach Osi Priorytetowej I Działania 1.2. Tworzenie i rozwój powiązań kooperacyjnych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007 – 2013 w zw. z art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przez błędną wykładnię i przyjęcie, że siedziba oddziału na terenie województwa nie wyczerpuje wymogu określonego w § 1 pkt 4 tego Regulaminu. W związku z tak sprecyzowanym zarzutem skarżąca domagała się stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez instytucję zarządzającą, a także zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że posiada oddział na terenie Województwa. Charakter prawny oddziału został określony w art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Podstawowymi wyznacznikami definicji oddziału są: samodzielna i wyodrębniona struktura o charakterze finansowym, osobowym oraz organizacyjno – technicznym, służąca wykonywaniu określonej części działalności gospodarczej w miejscu nie będącym siedzibą przedsiębiorcy ani jego głównym miejscem wykonywania działalności. Samodzielność tej struktury powoduje, że w powszechnym rozumieniu, w sferze pozaprawnej oddziały funkcjonują jako odrębne podmioty realizujące własne cele ekonomiczne. Terytorialne "rozszczepienie" wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę jest uzasadnione przede wszystkim większą efektywnością działań, w szczególności możliwością uzyskania lepszego i szerszego dostępu do odbiorców świadczonych przez niego usług czy też wytwarzanych produktów, ograniczeniem kosztów (w tym kosztów transportu), skuteczniejszego marketingu oraz realizacji szeregu innych czynności nakierowanych na osiągnięcie lepszych wyników finansowych. Wykonywanie części działalności gospodarczej musi następować poza siedzibą przedsiębiorcy, to jest co do zasady poza miejscowością, w której siedzibę ma organ zarządzający spółki – art. 41k.c. W tym przypadku działalność gospodarcza oddziału z siedzibą w B. wykonywana jest na terenie Województwa . Skarżąca podkreśliła, że podatki związane bezpośrednio z oddziałem wpływają do jednostki samorządowej właściwej dla danego oddziału. Dlatego też nie można jej zdaniem zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w decyzji Instytucji Zarządzającej, gdyż wymóg "zarejestrowania podmiotu na terenie Województwa " nie oznacza rejestracji w Wydziale Krajowego Rejestru Sądowego dla Sądu Rejonowego , lecz decydujące w tym przypadku będzie miejsce siedziby oddziału Spółki tj. B. oraz miejsce prowadzenia działalności na terenie Województwa, nie zaś sam fakt rejestracji oddziału w sądzie rejonowym czy to , czy w Warszawie. Skarżąca podkreśliła, że celem konkursu jest między innymi zwiększenie atrakcyjności Województwa . Projekt zapewnia dokonanie inwestycji, w tym zapewnienie nowych miejsc pracy w tym województwie. Przyjęcie literalnej wykładni § 1 pkt 4 regulaminu "mogłoby prowadzić do kuriosum", że podmiot zarejestrowany na terenie Województwa wygrywa konkurs i dokonuje alokacji środków pieniężnych w innym województwie, co z pewnością nie jest celem konkursu.

W odpowiedzi na skargę Instytucja Zarządzająca wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazała, że z regulacji zawartej w art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 220 z 2010r. poz. 1447), zgodnie z którą użyte w tej ustawie określenie "oddział" oznacza wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywanej przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności, bezsprzecznie wynika, że oddział nie jest tożsamy z siedzibą podmiotu gospodarczego. Skoro bezsprzecznie Spółka A. została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w Warszawie, oznacza to, że nie została zarejestrowana na obszarze Województwa S., a na terenie Województwa M.. Bez znaczenia jest przy tym zarzut, że "w powszechnym rozumieniu, w sferze pozaprawnej oddziały funkcjonują jako odrębne podmioty, bowiem wszelakie domysły, czy też luźne pojmowanie pojęć nie może mieć w tym przypadku miejsca. Literalna wykładnia zapisu § 1 pkt 4 Regulaminu nie może nastręczać żadnych wątpliwości interpretacyjnych, tym samym wszelkie dywagacje na temat umiejscowienia siedziby oddziału przedsiębiorstwa skarżącego są zbędne albowiem nie dotyczą powodu, dla którego jego wniosek o dofinansowanie został odrzucony. Ponadto informacja o obowiązkowym zarejestrowaniu na terenie Województwa przedsiębiorstw prowadzących działalność gospodarczą w ramach formalnej sieci powiązań kooperacyjnych, ubiegających się o wsparcie w ramach Działania 1.2. RPOWŚ 2007 – 2013 znajduje się w dokumencie programowym "Szczegółowy opis osi priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013. Zgodnie z § 2 pkt 2 Regulaminu Konkursu Lider i Partner projektu będący wnioskodawcą są zobowiązani do zapoznania się między innymi z w/w dokumentem programowym. Regulamin konkursu został przyjęty uchwałą nr 2077/09 z dnia 30 września 2009r. Instytucja Zarządzająca RPOWŚ świadomie założyła podczas opracowywania regulaminu konkursu i podejmując uchwałę o jego przyjęciu warunek, że aby aplikować w przedmiotowym Konkursie potencjalny wnioskodawca (Lider oraz Partner Projektu) musi być zarejestrowany na terenie Województwa oraz zobowiązany jest prowadzić na jego obszarze działalność gospodarczą. To po stronie skarżącego istnieje obowiązek dogłębnego zapoznania się i sprostania wymogom danego konkursu, w którym zamierza brać udział. Organ powołał się na stanowisku wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z 30 marca 2010r. w sprawie II GSK 309/10. Dodatkowo podniósł, że RPOWŚ pozostawia możliwości absorpcji środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego przedsiębiorcom, którzy są zarejestrowani w innym województwie oraz zamierzają podjęć inwestycje na obszarze Województwa . Taką ewentualność stanowi Działanie 1.1 "Bezpośrednie wsparcie sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Przykładowo Regulamin 1.1.5 dla mikro i małych przedsiębiorstw w § 1 pkt 4 nie wyklucza podmiotów takich jak Skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie odnotować należy, że wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011r. w sprawie o sygnaturze P 1/11Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności niżej wymienionych przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 84 z 2009r. poz. 712 i Nr 157, poz. 1241), dalej określanej w skrócie ustawą, z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:

1/ art. 5 pkt 11 przez to, że dopuszcza do uregulowania praw i obowiązków wnioskodawców w trakcie naboru projektów finansowanych z programu operacyjnego poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa,

2/art. 30b ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 w zakresie, w jakim dopuszcza uregulowanie środków odwoławczych przysługujących wnioskodawcy w toku postępowania o dofinansowanie z programu operacyjnego poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa,

3/art. 30c ust. 1 w zakresie, w jakim uzależnia prawo do skorzystania ze skargi do sądu administracyjnego od wyczerpania środków odwoławczych przewidzianych w aktach niebędących źródłem powszechnie obowiązującego prawa.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny postanowił, że wyżej wymienione przepisy we wskazanym zakresie tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

Powyższy wyrok został ogłoszony w Dzienniki Ustaw Nr 279 z 27 grudnia 2011r. pod poz. 1644. W związku z tym na wstępie rozważenia wymagało czy, a jeśli tak, to jaki wpływ na rozstrzygnięcie przez Sąd niniejszej sprawy ma to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Zauważyć bowiem należy, iż zaskarżona informacja o negatywnym wyniku procedury odwoławczej została wydana z powołaniem się między innymi na przepisy art. 30b ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, wytyczne Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie wymogów, jakie powinny uwzględniać procedury odwoławcze ustalone dla programów operacyjnych dla konkursów ogłaszanych od dnia 20 grudnia 2008r. z dnia 11 sierpnia 2009r., opis systemu Zarządzania i Kontroli dla Regionalnego Programu Operacyjnego, a więc na jeden z przepisów, uznanych przez Trybunał za niekonstytucyjny oraz akty nie stanowiące źródeł powszechnie obowiązującego prawa; ponadto uprawnienie podmiotu do złożenia skargi do sądu administracyjnego wynika między innymi z uznanego za niekonstytucyjny przepisu art. 30c powołanej wyżej ustawy. Jak jednak wyżej wskazano, Trybunał, korzystając z uprawnienia zawartego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, odroczył wejście w życie termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych zwłaszcza w ostatnich latach ukształtował się dominujący pogląd, zgodnie z którym nawet, gdy w oparciu o art. 190 ust 3 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny określił inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, którego niekonstytucyjność stwierdził, to sądy nawet w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku TK nie powinny takiego niekonstytucyjnego przepisu stosować (przykładowo wyroki NSA z dnia 17 listopada 2010r. sygn. I OSK 108/10 Lex nr 744926, z dnia 13 stycznia 2010r. sygn. I FSK 1669/08 Lex nr 593665, I FSK 1991/08 Lex nr 558854, z dnia 23 grudnia 2009 sygn. I FSK 1672/09 POP 2010/4/339, z dnia 15 lipca 2009r. sygn. I FSK 1166/08 Lex nr 533196, wojewódzkich sądów administracyjnych: z dnia 1 czerwca 2010r. sygn. VII SA/Wa 535/10 Lex 644029, z dnia 28 kwietnia 2010 sygn. II SA/Rz 384/09 ZNSA 2011/4/138, z dnia 20 listopada 2009 sygn. VII SA/Wa 1498/09 Lex nr 589541). Jednym z argumentów przytaczanych na poparcie prawidłowości tego stanowiska jest wskazywanie na możliwość wznowienia postępowania, a co za tym idzie nieracjonalność orzekania w oparciu o przepisy uznane za sprzeczne z konstytucją po to, aby następnie takie orzeczenie po wznowieniu podlegało uchyleniu (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 9 marca 2010r. sygn. I FSK 105/09, z dnia 2 kwietnia 2008r. sygn. II OSK 66/08, wyrok WSA z dnia 27 sierpnia 2009r. sygn. IV SA/GL 363/09 Lex nr 526400. W orzecznictwie prezentowane było także stanowisko odmienne, zgodnie z którym tego rodzaju orzeczenia Trybunału obalają domniemanie konstytucyjności przepisów, ale przepisy te obowiązują do dnia utraty mocy i powinny być stosowane (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1403/05 - Wokanda z 2006 r., nr 5, str. 35 - i Trybunał Konstytucyjny w cytowanych w tym wyroku orzeczeniach, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07, zbiór LEX Nr 357511 i cyt. w nim orzecznictwo).

Zdaniem składu orzekającego niniejsza sprawa powinna być rozpoznana w oparciu o dotychczasowe regulacje, za czym przemawiają następujące okoliczności. Zaskarżona informacja została wydana w trybie przepisów ustawy, która w art. 37 przewiduje, że do postępowania w zakresie ubiegania się oraz udzielenia dofinansowania ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych nie stosuje się kodeksu postępowania administracyjnego, a więc także art. 145a kpa, przewidującego wznowienie posterowania w przypadku orzeczenia przez TK o niekonstytucyjności aktu normatywnego, w oparciu o który została wydana decyzja. Trybunał nie stwierdził niekonstytucyjności całego art. 30b ustawy, tak więc w szczególności nie zostało zakwestionowane prawo zaskarżenia przez ubiegającego się o dofinansowanie negatywnej oceny do sądu administracyjnego. Ponadto stosownie do art. 30f ustawy procedura odwoławcza, o której mowa w art. 30a – 30e, nie wstrzymuje zawierania umów z wnioskodawcami, których projekty zostały zakwalifikowane do dofinansowania. Przede wszystkim zaś zdaniem składu orzekającego za niedopuszczalną uznać należy sytuację, w której w ramach jednego konkursu uczestniczące w nim podmioty byłyby oceniane na podstawie różnych kryteriów. Dlatego też pomimo, że Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją między innymi art. 5 pkt 11 ustawy przez to, że dopuszcza uregulowanie praw i obowiązków wnioskodawców w trakcie naboru projektów finansowanych z programu operacyjnego poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa, za uzasadnione w niniejszej sprawie skład orzekający uznał dokonanie oceny zaskarżonej informacji z uwzględnieniem tych samych regulacji, w oparciu o które Instytucja Zarządzająca dokonywała zaskarżonej oceny jak i oceny pozostałych wniosków składanych przez inne podmioty, ubiegające się o dofinansowanie w konkursie otwartym 1.2.1. ogłoszonym w ramach działania 1.2. Tworzenie i rozwój powiązań kooperacyjnych przedsiębiorstw Regionalnego programu Operacyjnego Województwa na lata 2007 - 2013. W szczególności chodzi tu o regulamin tego konkursu, jego § 1 pkt 4, zgodnie z którym podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach Działania 1.2. są podmioty prowadzące mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa [...] zarejestrowane na terenie Województwa .

W sprawie niesporne pozostaje to, że Spółka z o.o. A., której jedynym udziałowcem jest Prezes jej Zarządu - Z.K.- ma siedzibę w S. koło S.. Zgodnie z art. 694¹ kodeksu postępowania cywilnego przepisy zawarte w dziale niniejszym stosuje się do postępowania w sprawach o wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym (sprawach rejestrowych). Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do innych postępowań rejestrowych prowadzonych przez sądy, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 694² tej samej ustawy, w sprawach rejestrowych wyłącznie właściwy jest sąd (sąd gospodarczy) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę podmiotu, którego wpis dotyczy (sąd rejestrowy). Stosownie do tej regulacji skarżąca Spółka została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Miasta Stołecznego Warszawa w Warszawie, a więc w Województwie Mazowieckim, co wynika z dołączonego do akt odpisu z krajowego rejestru sądowego. W tej sytuacji w ocenie Sądu nie może budzić żadnych wątpliwości to, że skarżąca nie spełnia wymogu zarejestrowania na terenie Województwa . W szczególności oceny tej nie może zmienić powoływana przez Spółkę okoliczność, że na terenie tego Województwa ma swój oddział. Faktycznie z załączonego do akt aktu notarialnego sporządzonego w dniu 21 kwietnia 2011r. wynika, że tego dnia Z.K. jako jedyny udziałowiec Spółki, oprócz dokonania zmiany przedmiotu jej działalności, podjął również uchwałę o "wyrażeniu zgody na utworzenie oddziału w B. w Województwie". Jednakże brak jest jakiejkolwiek uzasadnionej podstawy prawnej do uznania, że utworzenie na terenie województwa innego niż siedziba spółki (która znajduje się na terytorium RP) oddziału, oznacza zarejestrowanie tej spółki na terenie województwa, na którym działa oddział, nie zaś na terenie województwa, na którym faktycznie zgodnie z przepisami spółka jest zarejestrowana. Zawarte w związku z tym w skardze twierdzenie, jakoby przez podmiot zarejestrowany na terenie Województwa należało uznać spółkę, mającą na terenie tego Województwa oddział, jest zupełnie chybione. Takiej oceny nie zmieniają argumenty autora skargi, dotyczące tego, że swój projekt po uzyskaniu dofinansowania chce zrealizować na terenie Województwa i że zostaną w związku z tym utworzone tu dodatkowe miejsca pracy. Te argumenty są bowiem brane pod uwagę w dalszej części procedury konkursowej, pod warunkiem, że podmiot ubiegający się o dofinansowanie jest uprawniony do udziału w konkursie.

W tym miejscu zauważyć należy, iż konkurs został ogłoszony w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa . Tego typu programy – regionalnego rozwoju - mają na celu między innymi zmniejszenie dysproporcji w poziomie rozwoju różnych regionów. Dlatego też Instytucja Zarządzająca tym programem władna była ogłoszony konkurs w ramach działania 1.2. skierować tylko do podmiotów zarejestrowanych na terenie tego właśnie województwa.

Mając na uwadze, skoro zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione i brak jest naruszeń prawa, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 30c ust. 3 pkt 2 ustawy.