Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 862/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  67a, art.67 b
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 281 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 862/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r., sprawy ze skargi Spółki W. w Z., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 16 maja 2016 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód za okres od II półrocza 2010 r. do 2014 r. wraz, z odsetkami, rozłożenia na raty tej opłaty i umorzenia postępowania w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zaległej opłaty za korzystanie, ze środowiska z tytułu poboru wód za okres od II półrocza 2009 r. oraz I półrocza 2010 r., , , - skargę oddala -,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 czerwca 2016 r. nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania Spółki W. z siedzibą w Z. , utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa M. z dnia 25 lutego 2016 r. nr [...] , którą

1. odmówiono spółce umorzenia zaległych opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód za okres od 2 półrocza 2010 r. do 2014 r. wraz z odsetkami o łącznej wysokości 283.914 zł,

2. rozłożono powyższe opłaty na 17 rat,

3. umorzono postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zaległej opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód za okres od 2 półrocza 2009 r. oraz 1 półrocza 2010 r., jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu 2 października 2015 r. wpłynął do organu I instancji wniosek spółki o udzielenie ulgi w postaci umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłaty za korzystanie ze środowiska za okres od 2 półrocza 2009 r. do 2014 r. W uzasadnieniu wniosku podano, że obecnie spółka nie jest w stanie zapłacić zaległych podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska, a jednorazowa spłata zobowiązań z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska może doprowadzić do upadku i zaprzestania działalności. Podano, że spółka nie korzysta z żadnych dotacji i jest spółką samofinansującą się. Jedyne środki finansowe, którymi dysponuje to dobrowolne wpłaty na rozbudowę wodociągu oraz wpłaty od odbiorów wody w wysokości 100 zł rocznie.

Pismem z dnia 20 listopada 2015 r. Marszałek Województwa M.poinformował wnioskodawcę, że w związku z faktem, iż zobowiązanie, o umorzenie którego ubiega się strona stanowi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, w świetle art. 281 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska, nie ma możliwości umorzenia powyższych opłat. Art. 281 ust. 2 cyt. ustawy stanowi bowiem, że do ponoszenia opłat, o których mowa w art. 276 ust. 1 w części, w jakiej przewyższają one kwotę opłaty, jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję (opłat podwyższonych) nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa dotyczących odroczenia terminu płatności należności oraz umarzania zaległych zobowiązań oraz odsetek za zwłokę. Poinformowano jednocześnie wnioskodawcę o możliwości rozłożenia zaległości na raty.

W odpowiedzi wnioskodawca skorygował wniosek, wnosząc o rozłożenie należności na okres 10 lat w ratach kwartalnych.

Organ I instancji odmówił umorzenia zaległych opłat, rozkładając je na raty, a w części umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu wskazał, że art. 281 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi, iż do ponoszenia opłat, o których mowa w art. 276 ust. 1, tj. w części, w jakiej przewyższają one kwotę opłaty, jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję oraz administracyjnych kar pieniężnych nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczących odroczenia terminu płatności należności oraz umarzania zaległych zobowiązań i odsetek za zwłokę, chyba, że przepisy działu IV stanowią inaczej. Przepisy działu IV ustawy - Prawo ochrony środowiska nie regulują instytucji umarzania zobowiązań i odsetek za zwłokę. W wyżej wymienionym dziale określone zostały zasady umarzania i zmniejszania opłat podwyższonych odroczonych na zasadach określonych w tym dziale.

W związku z powyższym instytucja umorzenia zaległości przewidziana w art. 67a §1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa w stosunku do opłat podwyższonych, o których mowa w art. 276 ust. 1, tj. w części, w jakiej przewyższają one kwotę opłaty, jaką ponosiłaby Spółka W. z Z., jako podmiot korzystający ze środowiska, w przypadku, gdyby posiadała pozwolenie nie ma zastosowania.

Wskazano też, że opłaty za korzystanie ze środowiska są publicznoprawnymi, obowiązkowymi, bezzwrotnymi świadczeniami wszystkich podmiotów korzystających ze środowiska. Zasadą jest też, że każdy podmiot korzystający ze środowiska musi wygospodarować w swoim rocznym budżecie część środków na opłaty z tym związane, a ulgi, o jakich mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej mają charakter wyjątkowy.

Odnosząc się natomiast do sytuacji finansowej spółki stwierdzono, że z przedłożonych przez spółkę bilansów oraz rachunków zysków i strat za lata 2012-2014 wynika, iż wnioskodawca uzyskał w tych latach zysk w wysokości odpowiednio: 30.602,03 zł, 96.939,46 zł oraz 19.344,58 zł.

Ponadto, spółka posiada na rachunkach bankowych środki finansowe w łącznej kwocie 208.899,02 zł (stan na 31 października 2015 r.). Jak wskazał wnioskodawca, środki te są przeznaczone na modernizację oraz rozbudowę wodociągu. Koszt przewidzianej inwestycji to kwota około 300.000 zł. W ramach planowanej inwestycji ma być przeprowadzona modernizacja istniejącego wodociągu, budowa dwóch zbiorników na gromadzenie się wody, a ponadto planowane jest przeprowadzenie remontu sieci, celem wyeliminowania dalszych strat wody.

Rozważając kwestię istnienia interesu publicznego uzasadniającego zastosowanie ulgi, organ l instancji wziął pod uwagę zapisy statutu spółki określające jej cele. Zgodnie z nimi celem spółki, jest dostarczenie wody pitnej dla celów gospodarczych na równych prawach wszystkim członkom spółki, utrzymanie, konserwacja oraz bieżąca eksploatacja wodociągu. Jak wynika z tych zapisów spółka realizuje zadania mieszczące się w pojęciu interesu publicznego, których realizacja zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym należy do zadań własnych gminy.

Według danych z protokołu kontroli nr [...] obecnie spółka Wodociągowa z Z.zaopatruje w wodę 470 gospodarstw domowych oraz budynki użyteczności publicznej w gminie J. Opłaty za dostarczenie wody, w wysokości 100 zł rocznie pobierane są tylko od gospodarstw prywatnych. Wszystkie obiekty użyteczności publicznej będące w gestii Wójta, tj. Urząd Gminy, przedszkola, szkoły, gimnazjum, ośrodek zdrowia, Remiza OSP, biblioteka nie ponoszą żadnych opłat z tytułu poboru wody.

Zdaniem organu l instancji, sposób w jaki spółka określiła zasady poboru i wysokość opłat za dostarczenie wody nie uwzględnia w pełni kosztów eksploatacji wodociągu. Ponadto fakt, iż instytucje użyteczności publicznej, u których pobór wody jest największy nie ponoszą opłat pozbawia spółkę dużej ilości wpływów. Kwestie płacenia za pobór wody powinny być uregulowane w oparciu o faktyczne zużycie wody oraz poniesione koszty.

Brak poboru opłat przez spółkę od odbiorców publicznych jest samodzielną decyzją gospodarczą spółki i nie może stanowić uzasadnienia dla wniosku o udzielenie ulgi, jednak podkreślenia wymaga fakt, iż wnoszenie opłat z tytułu poboru wód jest obowiązkiem każdego podmiotu korzystającego ze środowiska.

Następnie, rozważono przedstawione przez spółkę okoliczności świadczące o istnieniu "ważnego interesu podatnika", w ramach których powołano się m.in. na zagrożenie epidemiologiczne, jakie wystąpiło po przerwaniu rurociągu w 2004 r., a także występujące w całym okresie działalności spółki susze, powodzie lub też problemy z ukonstytuowaniem się Zarządu.

Zdaniem organu powyższe argumenty nie mogą być wzięte pod uwagę, bowiem Marszałek Województwa M. decyzją z dnia 20 lutego 2007 r., znak: [...] , ze względu na zagrożenie epidemiologiczne powstałe po przerwaniu rurociągu udzielił spółce ulgi w postaci umorzenia zaległych opłat za korzystanie ze środowiska za okres od 1 kwartału 2002 r. do 1 półrocza 2007 r. w wysokości 20.645,20 zł.

Organ zgodził się, że jednorazowa spłata należności z tytułu opłaty za korzystanie ze środowiska w kwocie 283.914 zł mogłaby stanowić zbyt duże obciążenie dla budżetu spółki. Zastosowano w związku z tym ulgę w postaci rozłożenia na raty przedmiotowej opłaty, jednak na okres 4 lat - krótszy niż wnioskowany przez spółkę.

Wskazano, że średnioroczna kwota opłaty przypadająca na 1 gospodarstwo domowe wyniesie ok. 150 zł, co w odniesieniu do faktycznej kwestii poboru wody przez inne podmioty na terenie województwa małopolskiego, nie stanowi kwoty znacznie wyższej od średniorocznego kosztu poboru wody przypadająca na osobę w województwie małopolskim.

Na końcu, organ I instancji powołując się też na art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej wskazał, że opłata podwyższona z tytułu korzystania ze środowiska za okres od 2 półrocza 2009 do 1 półrocza 2010 r. uległa przedawnieniu wraz z odsetkami z dniem 1 stycznia 2016 r. Stąd w tym zakresie postępowanie należało umorzyć.

Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, zarzucając:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał wpływ na wynik sprawy, a polegający na przyjęciu, że spółka korzystała ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, a w konsekwencji, że jest zobowiązana do uiszczenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska,

- naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz art. 80 cyt. kodeksu polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dowolne ustalenie, że skarżąc spółka obowiązana jest do uiszczenia opłaty podwyższonej oraz pominięcie okoliczności, że pozwolenie wodnoprawne wydane na rzecz spółki obowiązywało do 2040 r.,

- naruszenie art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 281 § 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez rozłożenie należności z tytułu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska na raty na okres jedynie 4 lat oraz uznanie, że okres ten jest wystarczający do umożliwienia spółce spłaty zobowiązania,

- oraz naruszenie art. 282 ustawy Prawo ochrony środowiska, polegające na braku wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie ustalenia wysokości ew. opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska.

Spółka ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma odwołującej się spółki z dnia 18 marca 2016 r., zawierającego korektę deklaracji opłaty środowiskowej za pobór wody (wraz z tą korektą) za okres ujęty w skarżonej decyzji - na okoliczność, że wskazana przez organ kwota 281.914 zł jest nienależna.

W uzasadnieniu spółka powołała się na wstępie na art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którym ponoszenie opłat za korzystanie ze środowiska nie wymaga co do zasady wydania decyzji administracyjnej. Podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat ustala ich wysokość we własnym zakresie, co dotyczy również opłaty podwyższonej. Wyjaśniono, że spółka została poinformowana przez organ, że nie posiada wymaganego pozwolenia wodnoprawnego i powinna w związku z tym złożyć korekty wykazów za okres od 2 półrocza 2009 r. do 2014 r. oraz wysokości należnych opłat. Spółka złożyła początkowo wymaganą korektę, później jednak doszła do wniosku, że w związku z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym obowiązującym do 2040 r., nie była zobowiązana do ponoszenia podwyższonej opłaty i złożyła kolejną korektę. Odwołująca się spółka stanęła też na stanowisku, ewentualne ustalenie kwoty należnej opłaty podwyższonej z tytułu korzystania ze środowiska winno być przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego w trybie art. 282 ustawy, którego jednak organ nie zainicjował. Wobec tego, że zdaniem spółki nie posiada ona w świetle powyższego żadnych zaległości, postępowanie w przedmiotowej sprawie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Spółka nie zgodziła się też ze stanowiskiem organu jakoby była w stanie dokonać spłaty w ratach przez okres 4 lat bez uszczerbku dla normalnego funkcjonowania, realizacji założonych inwestycji niezbędnych do prawidłowego realizowania zadań użyteczności publicznej.

Jak wskazano na wstępie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podkreślając, że zaległość, o umorzenie której ubiega się strona, stanowi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, a w świetle art. 281 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, nie ma możliwości umorzenia powyższych opłat. Za zasadne uznano rozłożenie zaległości opłat na raty w sposób, w jaki uczynił to organ I instancji oraz częściowe umorzenie postępowania w całości akceptując argumentację Marszałka Województwa M. w tym zakresie.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego spółka złożyła skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o orzeczenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wydanego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca spółka zarzuciła:

- błąd w ustaleniach faktycznych mający zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie, polegający na przyjęciu, że spółka nie posiada ważnego pozwolenia wodnoprawnego, a w konsekwencji, że jest zobowiązana do uiszczenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska,

- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 1 w zw. z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na:

a) dowolnym ustaleniu – z pominięciem złożonej przez skarżącą korekty deklaracji opłaty środowiskowej za pobór wody z dnia 18 marca 2016 r., iż skarżąca spółka obowiązana jest do uiszczenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za okres ujęty w decyzji organu I instancji,

b) pominięciu okoliczności, że pozwolenie wodnoprawne wydane na rzecz skarżącej z dnia 11 grudnia 1989 r. obowiązywało do dnia 31 grudnia 2040 r. i do dnia dzisiejszego nie została wydana decyzja stwierdzająca jego wygaśnięcie,

c) pominięciu okoliczności, że w aktach sprawy brak jest decyzji o wygaśnięciu udzielonego skarżącej pozwolenia prawnego,

d) zaniechaniu ustalenia momentu, w którym pozwolenie wodnoprawne udzielone na podstawie decyzji z dnia 11 grudnia 1989 r. stało się ostateczne oraz momentu, w którym miałoby wygasnąć

- a w konsekwencji wydanie decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego,

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 cyt. kodeksu, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, pomimo braku przeprowadzenia przez ten organ własnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy została wydana decyzja administracyjna stwierdzająca wygaśnięcie udzielonego skarżącej pozwolenia wodnoprawnego,

- naruszenie art. 136 cyt. kodeksu, polegające na braku przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie dowodu z dokumentu w postaci pisma skarżącej z dnia 18 marca 2016 r., zawierającego korektę deklaracji opłaty środowiskowej za okres ujęty w decyzji organu I instancji,

- naruszenie art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 pkt 1 ustawy Prawo wodne oraz art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 130, poz. 1087), poprzez ich niezastosowanie i pomięcie okoliczności, że wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego następuje nie z mocy prawa, z upływem okresu, na które zostało udzielone, lecz z dniem wydania decyzji o jego wygaśnięciu, co wskazuje na konstytutywny charakter decyzji administracyjnej w tej kwestii,

- naruszenie art. 276 ust. 1 w zw. z art. 292 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że zachodzą przesłanki wymierzenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska pomimo tego, że skarżąca dysponowała ważnym pozwoleniem wodnoprawnym, którego wygaśnięcie nie zostało do dnia dzisiejszego stwierdzone.

Nadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma odwołującej się spółki z dnia 18 marca 2016 r., zawierającego korektę deklaracji opłaty środowiskowej za pobór wody (wraz z korektą) za okres ujęty w decyzji organu I instancji, na okoliczność, że wskazana przez organ kwota 281.914 zł.

W uzasadnieniu skarżąca spółka skupiła się na przedstawieniu okoliczności oraz uregulowań prawnych świadczących jej zdaniem o tym, że działała na podstawie ważnego zezwolenia wodnoprawnego, przez co nie była w ogóle zobowiązana do uiszczenia opłaty podwyższonej, o której umorzenie, a następnie o rozłożenie na raty się domagała.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ stwierdził dodatkowo, że z materiału dowodowego, m.in. protokołu z kontroli przeprowadzonej w siedzibie spółki w dniu 25 września 2015 r. wynika, że skarżąca spółka posługiwała się pozwoleniem wodnoprawnym na pobór wód, tj. decyzją z dnia 11 grudnia 1989 r. wydaną przez Urząd Wojewódzki. Pozwolenie wydano na czas określony do dnia 31 grudnia 2014 r., lecz na mocy art. 11 ustawy z dnia 5 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustawy (Dz.U. z 2005 r. nr 130, poz. 1087), pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód wydane na okres dłuższy niż 130 lat, wygasają po upływie 20 lat, od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co nastepuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa dotyczy kwestii udzielenia ulgi płatniczej w oparciu o art. 67a i 67b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.) w zw. z art. 281 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1231 z późn. zm.). Organy odmówiły stronie skarżącej umorzenia zaległych opłat za korzystanie ze środowiska uznając, że w sprawie chodzi o tzw. opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 276 Prawa ochrony środowiska, w przypadku której nie ma możliwości stosowania dobrodziejstwa umorzenia (art. 281 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy). W opinii organów bowiem, spółka korzystała ze środowiska bez wymaganego pozwolenia. Orzekły jednak o rozłożeniu zaległej należności na 17 rat płatnych przez okres 4 lat, przy czym spółka wnioskowała o dziesięcioletni okres rozratowania.

Zdaniem strony skarżącej jednak brak jest przedmiotu sprawy, albowiem posiada ona stosowne pozwolenie wodnoprawne z dnia 11 grudnia 1989 r., obowiązujące do dnia 31 grudnia 2040 r. Wprawdzie zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 130, poz. 1087) pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód wydane na okres dłuższy niż 20 lat wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne, to jednak z art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. nr 115, poz. 1129 z późn. zm.) wynika, że wygaśniecie pozwolenia wodnoprawnego następuje nie z mocy prawa, ale z dniem wydania decyzji o jego wygaśnięciu, co wskazuje na konstytutywny jej charakter. Dopiero zatem ostateczna decyzja o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego eliminuje je z obrotu prawnego. Skoro w aktach sprawy brak decyzji o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego, przeto należy uznać, że skarżąca dysponowała takim ważnym pozwoleniem i nie było podstaw do naliczania opłat podwyższonych. Dodatkowo skarżąca spółka wskazuje na złożone przez siebie korekty deklaracji opłaty środowiskowej za pobór wody wraz z pismem z dnia 18 marca 2016 r. wyjaśniającym powód korekt, z których wynika, że uznaje za niezasadne naliczenie w pierwotnych wykazach złożonych na żądanie organu opłat podwyższonych.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że choć decyzja o przyznaniu bądź o odmowie przyznania ulgi płatniczej może odnosić się wyłącznie do należności wymagalnych, istniejących, do których uiszczenia strona była zobowiązana, to nie można domagać się w trybie wniosku o udzielenie takiej ulgi wyjaśnienia kwestii związanych z obciążeniem opłatą podwyższoną i z ustalaniem jej wysokości. Są to bowiem zagadnienia stanowiące przedmiot odrębnego postępowania wszczynanego w oparciu o art. art. 288 ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska. W postępowaniu w tej sprawie przedmiotem było żądanie umorzenia opłat podwyższonych, ewentualnie rozłożenia ich na raty, dlatego badaniu mogą podlegać wyłącznie przesłanki udzielenia ulgi określone w art. 67a Ordynacji podatkowej. Kwestie związane z wygaszaniem decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym szeroko podnoszone w skardze i odwołaniu mogą być zatem rozważane i oceniane w sprawie, której przedmiotem jest ustalenie przez organ administracji w drodze decyzji wysokości opłat (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 645/05.

W tym kontekście trzeba dodatkowo zwrócić uwagę, że w świetle art. 284 ust. 1 Prawa ochrony środowiska opłata za korzystanie ze środowiska nosi cechy podobieństwa z zobowiązaniami podatkowymi powstającymi z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), za czym przemawia także treść art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Mamy tu więc wprowadzony swoisty mechanizm "samoopodatkowania", co oznacza, że obowiązek ponoszenia wskazanej opłaty powstaje z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania przez organ administracji decyzji określającej wysokość zobowiązania z tego tytułu. Zasadą też jest ustalenie przez zobowiązany podmiot wysokości należnej opłaty we własnym zakresie oraz jej uiszczenie. Z kolei według art. 288 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jeśli podmiot korzystający ze środowiska zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia – marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu. Decyzja ta ma jednak charakter deklaratoryjny.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, skoro strona skarżąca złożyła wniosek o umorzenie opłat podwyższonych (później alternatywnie domagała się rozłożenia ich na raty) i wskazała w nim na swój obowiązek w zakresie ponoszenia opłaty podwyższonej, a także wskazała jej wysokość, którą sama ustaliła, to stosownie do art. 284 ust. 1 ustawy należało w niniejszej sprawie uznać, że istniał obowiązek ponoszenia wskazanej opłaty, co do której organy zobowiązane były dokonać oceny w zakresie spełnienia przesłanek do jej umorzenia lub rozłożenia na raty. W prowadzonym postępowaniu brak było natomiast podstaw do ustalania zakresu tego obowiązku, skoro jego przedmiotem nie było ustalenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska. Bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że aktualnie spółka stoi na stanowisku, iż nie jest zobowiązana do ponoszenia takich opłat. Kwestia ta, jak wskazano wyżej, może być przedmiotem rozstrzygnięcia w aktualnie toczącym się postępowaniu o ustalenie opłaty podwyższonej. Na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. spółka przedłożyła szereg deklaratoryjnych decyzji Marszałka Województwa M. datowanych na dzień 21 października 2016 r. dotyczących wymierzenia stronie skarżącej stosownych opłat podwyższonych, zatem nie ma podstaw twierdzić, iż brak było po stronie spółki obowiązku ich ponoszenia. Wprawdzie decyzje te nie są ostateczne, jednak dopóki nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego wiążą zarówno organy, jak i Sąd i rodzą wszelkie konsekwencje materialnoprawne, w tym stwierdzają w szczególności, że z mocy prawa spółka była obciążona obowiązkiem obliczenia, zadeklarowania i uiszczenia stosownych opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W związku z powyższym, choć uzasadnienie organu odwoławczego nie do końca jest prawidłowe, albowiem SKO nie ustosunkowało się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu, a dotyczących omawianych wyżej kwestii, to jednak odpowiada prawu i jako takie nie może zostać wyeliminowane z porządku prawnego.

Dokonując natomiast kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, a więc wykraczając poza zarzuty i wnioski skargi, nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność uchylenia tego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu organy wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy związane z badaniem przesłanek udzielenia ulg płatniczych wynikających z art. 67a Ordynacji podatkowej i w wyniku tej oceny podjęte zostały decyzje mieszczące się granicach uznania administracyjnego, zwłaszcza że ani w skardze, ani też w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona nie podnosiła konkretnych zarzutów w tej materii, ani nie przedstawiała odmiennej argumentacji w tym zakresie.

Z uwagi na powyższe należało orzec jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.