Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 230/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części  i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 i 2, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 25 czerwca 2008 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA (del.) Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia M. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt I SA/Bk 617/07 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 7 listopada 2007 roku nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 rok postanawia: uchylić punkt 2 zaskarżonego postanowienia i w tym zakresie sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.


UZASADNIENIE

Uzasadnienia

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia M. D. od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek strony o ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu argumentował, iż w postępowaniu sądowym skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Z faktu tego Sąd wyprowadził wniosek, iż strona dysponuje środkami na pokrycie wydatków związanych z ustanowieniem zawodowego reprezentanta. Dodatkowo stwierdzono, że w ponownie złożonym wniosku nie podano nowych okoliczności wskazujących na zmianę sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Ponadto Sąd podkreślił, iż to na składającym wniosek spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, skarżąca natomiast okoliczności takich nie wykazała.

W zażaleniu na to postanowienie M. D. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Żaląca podniosła, że miesięczne dochody uzyskiwane przez nią (około 220 zł) i jej męża (około 250 zł) nie wystarczają na zakup artykułów żywnościowych i opłaty związane w utrzymaniem mieszkania. W tym zakresie korzysta z pomocy córek. Wnioskodawczyni wskazała, iż nie posiada żadnego majątku, a wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru opłaciła jedna z jej córek z własnych pieniędzy. Na tę okoliczność strona załączyła pisemne oświadczenie A. P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane jedynie wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym - art. 246 § 1 pkt 1), bądź gdy nie może ona pokryć tych kosztów w pełnej wysokości bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym - art. 246 § 1 pkt 2). Zatem jedynym kryterium jakie winno być brane pod uwagę przy ocenie takiego wniosku, winna być rzeczywista sytuacja materialna, majątkowa i rodzinna strony, istniejąca w momencie składania takiego wniosku do Sądu.

Odmawiając uwzględnienia żądania Sąd pierwszej instancji argumentował między innymi, iż skarżąca powoływała w nim te same okoliczności, które były brane pod uwagę przy rozpoznawaniu poprzednio złożonego wniosku. Fakt, iż w przedmiotowym żądaniu podano informacje tożsame z tymi wskazanymi wcześniej nie może mieć decydującego znaczenia z tej przyczyny, iż poprzedni wniosek strony dotyczył innego przedmiotu zwolnienia (zwolnienia jedynie od kosztów sądowych) i wiązał się z oceną przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto dokonując oceny tych samych okoliczności Sąd w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2008 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, uznając iż strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

Powodem oddalenia wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny było też stwierdzenie, że skarżąca była reprezentowana przez doradcę podatkowego działającego z wyboru, a zatem miała środki niezbędne by ponosić koszty związane z udziałem pełnomocnika. Słuszność takiego poglądu budzi zastrzeżenia. Jak wskazano na wstępie, o przyznaniu prawa pomocy bądź odmowie uwzględnienia wniosku decyduje jedynie przesłanka możliwości poniesienia przez stronę pełnych lub częściowych kosztów postępowania, nie jest zaś taką podstawą fakt udzielenia pełnomocnictwa profesjonalnemu reprezentantowi. To, iż strona była zastępowana przez pełnomocnika nie jest równoznaczne z faktem poniesienia przez nią kosztów wynagrodzenia zastępcy procesowego. Potwierdzeniem tej tezy, jest oświadczenie załączone do zażalenia wskazujące, iż koszty działania pełnomocnika obciążyły osobę inną niż skarżąca.

Dokonując ponownej oceny wniosku Sąd winien zatem zbadać, przy uwzględnieniu deklarowanej wysokości miesięcznych dochodów skarżącej i innych osób pozostających w nią we wspólnym gospodarstwie domowym oraz faktu braku oszczędności i majątku nadającego się do spieniężenia, czy środki finansowe, jakimi dysponuje strona, pozwalają na opłacenie kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego.

Jednocześnie zwrócić należy uwagę, iż w przypadku, gdy dane podane we wniosku są niewystarczające do oceny jego zasadności lub wskazane w nim okoliczności budzą wątpliwości Sąd, zanim rozpozna wniosek, winien wezwać wnioskodawcę w trybie art. 255 p.p.s.a do przedstawienia dodatkowych informacji uzupełniających żądanie przyznania prawa pomocy.

Oddalając wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku naruszył art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co implikowało konieczność uchylenia postanowienia w zaskarżonej części na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.