Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 965/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4a, art. 12 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1363
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
article: art. 4 pkt 16, art. 130 ust. 2, art. 134, art. 154
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy D. na decyzję Wojewody z dnia [...], nr. [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. Starosta O. (dalej: "Starosta", "organ

pierwszej instancji"), na podstawie art. 12 ust. 4a, ust. 4f, ust. 4g, ust. 5 i art. 18 ust. 1, ust. 1e ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1363 z późn. zm., dalej jako: "specustawa drogowa") oraz art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2 i art. 134 ustawy

z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz.

1990 z późn. zm., dalej jako: "u.g.n."), ustalił na rzecz J. Z. odszkodowanie w wysokości 3.602,00 zł za prawo własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów

i budynków obręb K., gmina D. numerem działki [...], o pow. [...] ha (wydzielonej z działki nr [...]), która z mocy prawa przeszła na własność gminy D. na podstawie decyzji Starosty z [...] r. w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej dla zadania: "Kompleksowy projekt zwiększający ekomobilność na terenie Gminy [...]".

W uzasadnieniu decyzji powołano przepisy prawa mające zastosowanie

w sprawie i wskazano, iż sporządzony w postępowaniu operat szacunkowy określił wartość nieruchomości na kwotę 3.602,00 zł. W ocenie organu, operat został sporządzony zgodnie z przepisami prawa, jest wyczerpujący, logiczny, nie zawiera wewnętrznych sprzeczności, wobec czego może stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania.

Odwołanie od ww. decyzji złożył Wójt Gminy D. (dalej jako: "skarżący", "Wójt"), zobowiązany do wypłaty ustalonego odszkodowania, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1b specustawy drogowej, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji błędnym ustaleniu prawa własności nieruchomości oraz odszkodowania.

W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, że w toku postępowania skarżący wniósł do operatu zastrzeżenia, wskazując na szereg uchybień i zakwestionował wartość 1 m2 wywłaszczonego gruntu. Podano, że nieruchomości te nie spełniają kryteriów podobieństwa. Działka z poz. 3 została nabyta przez dewelopera, który buduje budynek wielorodzinny, stąd cena wyniosła 162,74 zł/m2, i ten sam deweloper nabył przyległą działkę wymienioną w poz. 2 za cenę 114,27 zł/m2. Działka wykazana w poz. 4, która ma najwyższą cenę, wynoszącą 211,16 zł/m2, jest typową działką budowlaną

o małej powierzchni, położoną w zagospodarowanym osiedlu domów jednorodzinnych, uzbrojoną we wszystkie media, z bardzo dobrym dojazdem. Natomiast cena nieruchomości z poz. 1 nie uwzględnia udziału w drodze wewnętrznej, a ponadto została nabyta przez dwa podmioty, pod zabudowę bliźniaczą, co niewątpliwie podniosło jej cenę.

Dodano, że w okresie ostatnich 15 miesięcy przeprowadzono kilkadziesiąt transakcji gruntami budowlanymi na terenie obrębów K. i M., a ceny zawierały się

w przedziale od 25 zł/m2 do 100 zł/m2; tylko jedna transakcja – przyjęta właśnie

do porównania – przekraczała 200 zł/m2. Zarzucono ponadto, że brak jest analizy rynku lokalnego, zaś przedstawienie zaledwie czterech nieruchomości porównawczych, nie może być uznane za dokonanie analizy rynkowej. W ocenie skarżącego, wyceniana działka nie charakteryzuje się szczególnymi cechami, które uzasadniałyby przyjęcie do porównania nieruchomości o najwyższych cenach transakcyjnych, a wręcz przeciwnie, przez jej teren przebiega linia telekomunikacyjna, co ogranicza jej zagospodarowanie. Rzeczoznawca nie uwzględnił ponadto, że dla przedmiotowej nieruchomości była wydana decyzja o warunkach zabudowy.

Ostatecznie zarzucono organowi bezkrytyczne przyjęcie wyceny, tym bardziej, że przy poprzedniej inwestycji budowy ścieżki K.-M., Starosta ustalił odszkodowanie dla gruntów sąsiednich w kwocie 60-63 zł/m2, a przecież po dwóch latach ceny gruntów nie wzrosły ponad dwukrotnie, co potwierdził również autor operatu. Tym samym, uznano ocenę operatu za dowolną i pobieżną, zaś wady i uchybienia przy sporządzaniu operatu rzutują na prawidłowość decyzji.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Wojewoda [...] (dalej jako: "organ odwoławczy", "Wojewoda"), decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji, w pierwszej kolejności wskazano, że w związku

z zastrzeżeniami skarżącego co do operatu szacunkowego, Wojewoda wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego o zajęcie stanowiska.

Wojewoda wskazał, że w piśmie z dnia 9 września 2021 r. (dalej jako: "odpowiedź"), biegły wyjaśnił, że działki stanowiące przedmiot wyceny położone są

w pasie terenu zlokalizowanego niemalże bezpośrednio przy granicach administracyjnych O., wzdłuż drogi powiatowej stanowiącej przedłużenie ulicy J. – jednego z podstawowych ciągów komunikacyjnych miasta, ich otoczenie stanowi przede wszystkim zabudowa osiedla (zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna wolnostojąca), zabudowa usługowa oraz teren rodzinnych ogródków działkowych. Teren, na którym znajduje się przedmiot wyceny, stanowi pas, w granicach którego znajduje się istniejąca zabudowa: posesja zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym wolnostojącym oraz budynek mieszkalny z wydzieloną funkcją na potrzeby prowadzenia działalności usługowej. Dla potrzeb wyceny dokonano analizy rynku lokalnego, obejmującego najbliższe sąsiedztwo. Biegły wyjaśnił, że w okresie obejmującym 2018 r. i pierwszą połowę 2019 r., ceny jednostkowe kształtowały się na poziomie ok. 70-110 zł/m2, w okresie obejmującym drugą połowę 2019 r.: 150-200 zł/m2, zaś w okresie obejmującym lata 2020-2021: ok. 115-210 zł/m2. Wskazał, że działki przejęte pod inwestycję drogową położone są w sąsiedztwie granic administracyjnych O., część z nich stanowi istniejącą zabudowę o funkcji mieszkaniowej oraz związaną z działalnością usługową. Położone są w pierwszej linii głównego ciągu komunikacyjnego łączącego miasto z okolicznymi terenami inwestycyjnymi mniejszych podmiejskich miejscowości i posiadają możliwość uzbrojenia w urządzenia infrastruktury technicznej oraz urządzenia zjazdu bezpośrednio z drogi powiatowej. Stwierdził, że nieruchomości ze zbioru nieruchomości podobnych stanowią nieruchomości położone w oddaleniu do ok. 400 m, zaś analiza zabudowy osiedlowej po przeciwnej stronie drogi powiatowej wykazuje, iż zabudowa

w pierwszej linii zabudowy obejmuje, w niemal wszystkich przypadkach, teren

o zwiększonych powierzchniach składających się z dwóch lub więcej działek, co dla terenu obejmującego przedmiot wyceny może stanowić "lustrzane odbicie" przeciwległej zabudowy osiedla mieszkaniowego. Odnosząc się do zastrzeżeń Wójta, dotyczących wyboru nieruchomości podobnych, w przypadku nieruchomości nabytej przez dewelopera, który buduje budynek wielorodzinny (transakcja nr 3), rzeczoznawca wskazał, że nie ma znaczenia, kto jest stroną kupna-sprzedaży, jeżeli cena nie odbiega od przeciętnych cen. W momencie nabycia nie było ponadto informacji, że na działce ma powstać zabudowa wielorodzinna, a zabudowa sąsiednia nie wykazywała, aby miała powstać inwestycja o takim charakterze. Ponadto, ten sam deweloper kupił działkę sąsiednią (transakcja nr 2), położoną w drugiej linii zabudowy za niższą cenę, co wskazuje, że strony transakcji były świadome potencjału, jaki wynika z danych nieruchomości i były świadome ich wartości. Odnosząc się do transakcji nr 4, biegły wyjaśnił, że nieruchomość podobna jest typową działką budowlaną o małej powierzchni, położoną na zagospodarowanych osiedlu domów jednorodzinnych, uzbrojoną we wszystkie media, z bardzo dobrym dojazdem urządzonymi drogami, zaś pas terenu, na którym znajduje się przedmiot wyceny, posiada dostęp do pełnego uzbrojenia w media, posiada możliwość urządzenia zjazdu bezpośrednio z drogi powiatowej. W przypadku transakcji nr 1, biegły stwierdził natomiast, że przedmiotem sprzedaży jest działka inwestycyjna, a udział w drodze stanowi integralną część działki, bez której nie dokonanoby zbycia na cele inwestycyjne, a jedynym możliwym kupcem mógłby zostać właściciel nieruchomości sąsiedniej bezpośrednio graniczącej

z tą działką. W związku z zarzutem nieuwzględnienia w opinii decyzji o warunkach zabudowy, biegły wytłumaczył, że wydanie takiej decyzji daje możliwość dla konkretnej inwestycji, lecz nie wyklucza wydania dla tej działki decyzji dla inwestycji o innej funkcji, zaś w analizowanym obszarze działek wzdłuż drogi powiatowej zdecydowanie widać potencjał gruntu jako terenu inwestycyjnego. Biegły stwierdził ponadto, że nie można mieszać rynków, które poziomem cen różnią się od siebie i na tej podstawie twierdzić, że przeciętny poziom cen jest wyższy lub niższy. Badanie rynku lokalnego

w analizowanym okresie czasu pozwoliło stwierdzić, że przyjęty poziom cen odpowiada cenom uzyskiwanym na analizowanym rynku w sąsiedztwie nieruchomości stanowiących przedmiot wyceny. Oczywiste jest natomiast, że grunty w oddaleniu od granic administracyjnych miasta, w otoczeniu terenów niezabudowanych lub mniej atrakcyjnych będą uzyskiwały ceny na znacznie niższym poziomie. Nie są też miarodajne ceny ustalone przy realizacji innej inwestycji drogowej w sąsiedztwie, która miała miejsce dwa lata wcześniej, gdyż w określonym czasie rynek nieruchomości kreowany jest przez strony zawierające umowy kupna-sprzedaży, a ponadto zachodzą zmiany na rynku nieruchomości obejmujących tereny inwestycyjne i rekreacyjne. Obecnie analiza wykazała stabilizację cen, która poprzedzona była wyraźnym wzrostem cen.

Mając na uwadze powyższą odpowiedź biegłego, organ odwoławczy, oceniając sporządzony w sprawie operat szacunkowy wyjaśnił, że rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze, które polega na określeniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. W celu wyodrębnienia takich nieruchomości ustalono, że w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla terenu obejmującego przedmiotową działkę brak było obowiązującego planu miejscowego, natomiast zgodnie ze studium uwarunkowańi kierunków zagospodarowania przestrzennego, działka znajdowała się na obszarze terenów zabudowy mieszkalno-usługowej. Według stanu na dzień wydania ww. decyzji Starosty, nieruchomość stanowiła grunt porośnięty roślinnością trawiastą. Dojazd do działki, z której wydzielono działkę będącą przedmiotem wyceny, był możliwy przez ustanowioną służebność I utworzony zjazd z drogi o nawierzchni asfaltowej. Działka usytuowana jest w pierwszej linii zabudowy drogi powiatowej - możliwość stworzenia zjazdu. Sąsiedztwo stanowi zabudowa osiedlowa miejscowości W. i K. oraz zabudowa obiektów o przeważającej funkcji usługowej, teren rodzinnych ogródków działkowych, zaś otoczenie stanowi pojedyncza zabudowa o funkcji mieszkalno-usługowej wzdłuż drogi powiatowej oraz teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej po drugiej stronie drogi powiatowej.

Wyjaśniono, że w celu przeanalizowania występowania "zasady korzyści"

i zastosowania odpowiedniego sposobu wyceny, autor operatu przeprowadził analizę lokalnego rynku, która wykazała, że ceny transakcyjne nieruchomości o charakterze drogowym (cena średnia 30 zł/m2), kształtują się na niższym poziomie od cen transakcyjnych nieruchomości stanowiących tereny inwestycyjne (cena średnia

161,85 zł/m2). W konsekwencji, przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia nie powoduje zwiększenia jej wartości. W związku z powyższym, do wyceny przedmiotowej nieruchomości rzeczoznawca majątkowy zastosował procedurę zgodną z art. 134 ust. 3 u.g.n. i wartość nieruchomości określił według aktualnego sposobu użytkowania, metodą porównywania parami. Na podstawie analizy rynku ustalił cechy i ich wagi mające wpływ na poziom cen transakcyjnych, tj. lokalizacja 60%

i powierzchnia 40% oraz dokonał charakterystyki przyjętych cech rynkowych. Uznał, że badany poziom cen jest stabilny. Do wyceny biegły przyjął cztery nieruchomości, stanowiące jednocześnie zbiór nieruchomości podobnych, z którymi kolejno porównywał wycenianą nieruchomość biorąc pod uwagę cechy nieruchomości. Cechy nieruchomości skorygowane zostały stosownymi poprawkami kwotowymi, wynikającymi z ustalonych różnic w nieruchomościach. Ostatecznie biegły ustalił wartość 1 m2 gruntu na kwotę 171,54 zł.

Podano, że oceniany operat szacunkowy został sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego, z uwzględnieniem obwiązujących przepisów prawa. Rzeczoznawca majątkowy słusznie zastosował "zasadę korzyści", wyceniając nieruchomość w oparciu o transakcje nieruchomości stanowiących tereny inwestycyjne. W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowy operat należy uznać za wiarygodny dowód w sprawie, a przyjęte przez rzeczoznawcę założenia i zastosowana metodologia wyceny gruntów są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa materialnego. Sam operat pod względem formalnym spełnia także wymogi z § 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 555, dalej jako: "rozporządzenie"). Wskazano, opinia nie zawiera niejasności, istotnych pomyłek, braków czy uchybień, które wykluczałyby posłużenie się tym dokumentem przy ustalaniu wysokości odszkodowania za przejętą działkę.

Ostatecznie, odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, dotyczących operatu szacunkowego, podniesiono, że biegły odniósł się do wszystkich wątpliwych kwestii podniesionych przez skarżącego w piśmie z dnia 9 września 2021 r.

i przytaczając jego wyjaśnienia w tym zakresie, organ odwoławczy uznał je za przekonujące. Dodano, że weryfikacja opinii w zakresie spełniania przez rzeczoznawcę standardów zawodowych, a także zasad i norm dokonanej przez niego w operacie wyceny, na mocy art. 157 ust. 1 u.g.n. jest możliwa tylko przez organizację zawodową rzeczoznawców. Przy czym, przepisy prawa nie ograniczają kręgu podmiotów, które mogą wystąpić o taką weryfikację. Jeśli więc strona miała zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, mogła wystąpić o jego ocenę przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych; mogła także przedłożyć kontroperat. Z możliwości tych jednak skarżący nie skorzystał, dokonując własnej subiektywnej oceny, stanowiącej wyraz niezadowolenia z ustalonej kwoty odszkodowania, a podnoszone zarzuty natury merytorycznej do operatu mają ogólnikowy charakter i nie są poparte żadnymi dokumentami potwierdzającymi ich zasadność.

W skardze na powyższą decyzję Wojewody, skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 136 § 1 w zw. z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), poprzez niepodjęcie wszelkich dostępnych organowi odwoławczemu działań

i czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie katalogu nieruchomości porównawczych przyjętych przez rzeczoznawcę do szacowania wartości działki wycenianej, a w konsekwencji błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia;

2. art. 80 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i wydanie orzeczenia z pominięciem analizy danych przedłożonych przez skarżącego, obejmujących kilkadziesiąt transakcji na rynku lokalnym, które przeczą wnioskom zawartym w operacie rzeczoznawcy, co do cen przeciętnych na rynku lokalnym i ustalonej przez niego wartości działki wycenianej;

3. art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n., polegające na ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w oparciu o operat szacunkowy, w którym rzeczoznawca za podstawę ustalenia odszkodowania (wartości nieruchomości) przyjął tylko cechy w postaci lokalizacji nieruchomości i powierzchni, z pominięciem innych cech, takich jak rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, infrastruktura.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i zwrot kosztów sądowych, a ponadto o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci operatów szacunkowych sporządzonych na potrzeby postępowań o ustalenie odszkodowania za przejęcie z mocy prawa własności innych nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w pismach składanych w toku postępowania przed organami obydwu instancji, skarżący podniósł konkretne zarzuty, które obalają wnioski płynące z operatu szacunkowego, lecz mimo to organ odwoławczy bezkrytycznie przyjął, że rzeczoznawca nie popełnił żadnego błędu przy sporządzaniu operatu. Rzeczoznawca w sposób nieuprawniony zawęził zaś rynek lokalny w poszukiwaniu transakcji nieruchomościami podobnymi i przyjął do porównania zaledwie cztery transakcje o najwyższych cenach, co wypaczyło wynik szacowania; jako nieruchomości porównawcze wybrał 4 działki, różniące się od nieruchomości wycenianej położeniem (sąsiedztwem), powierzchnią, przeznaczeniem, kształtem

i istniejącą infrastrukturą. Skarżący wskazał natomiast Wojewodzie 24 transakcje, które wystąpiły na rynku lokalnym w okresie 15 miesięcy poprzedzających wycenę

i sprecyzował zarzuty dotyczące wartości nieruchomości wycenianej, w relacji do nieruchomości z rynku lokalnego (podobnych), których wartość była szacowana przez innych rzeczoznawców w okresie poprzedzającym wycenę. Wartości nieruchomości wskazanych przez skarżącego znacząco różniły się od wartości wskazanej

w kwestionowanym operacie - ich cena była bowiem o kilkadziesiąt złotych niższa. Pomimo zgłoszenia nieprawidłowości i poddania w wątpliwość rzetelności operatu, organy nie zbadały, w oparciu o jakie przesłanki rzeczoznawca odrzucił kilkadziesiąt transakcji nieruchomościami podobnymi, stanowiących transakcje o cenach przeciętnych. Podniesiono jednocześnie, że rzeczoznawca błędnie obliczył cenę jednostkową pierwszej transakcji przyjętej do porównania, gdyż przyjął do obliczeń ceny jednostkowej 159,24 zł/m2, podczas gdy prawidłowy wynik tego obliczenia to

141,91 zł/m2. Błąd ten miał bezpośredni wpływ na wysokość odszkodowania.

Zarzucono, że przyjęta przez rzeczoznawcę metoda doboru nieruchomości porównawczych oparta została tylko o dwa kryteria - położenie i powierzchnię, wobec czego nie może być uznana za wystarczającą w świetle art. 134 ust. 2 i art. 154 u.g.n. Przepisy te kategorycznie nakazują branie pod uwagę większej liczby cech niż tylko dwie wskazane wyżej. Pominięcie, jako kryterium doboru nieruchomości porównawczych, innych cech działek gruntu stanowi natomiast błąd metodologicznyi wypacza wynik wyceny. Podkreślono również, że rzeczoznawca, w czasie, gdy sporządzał operat na potrzeby wyceny działki w niniejszej sprawie, dokonywał również szacowania innych nieruchomości na potrzeby postępowań o ustalenie odszkodowania za przejęcie z mocy prawa własności innych nieruchomości położonych na tym samym terenie i pomimo różnic między tymi działkami w zakresie kształtu, powierzchni, położenia, infrastruktury, sposobu wykorzystania, na potrzeby wyceny wszystkich nieruchomości, przyjął te same 4 nieruchomości porównawcze, co tym bardziej czyni zasadne zastrzeżenia do operatu.

Ostatecznie zakwestionowano stanowisko organu odwoławczego, co do jedynych, dopuszczalnych sposobów weryfikacji operatu, wynikających z art. 157 u.g.n. Wskazano, że metoda porównywania parami nie pozwala na przyjmowanie do porównania dowolnych nieruchomości, a jedynie nieruchomości o zbliżonych cechach, dlatego też biegły powinien swój wybór uzasadnić. Jeżeli zaś strona podważa dobór nieruchomości do porównania, rzeczoznawca ma obowiązek wyjaśnić, dlaczego są one do siebie podobne i dlaczego odrzucił inne. Oceną organów objęta jest bowiem prawidłowość wyboru przez rzeczoznawcę nieruchomości podobnych. W niniejszej sprawie zabrakło jakiegokolwiek wyjaśnienia, dlaczego rzeczoznawca,

a w konsekwencji również organ, odrzucił transakcje wskazane przez skarżącego

w toku postępowania. Również decyzje podjęte w niniejszej sprawie nie zawierają wyjaśnienia, dlaczego rzeczoznawca odrzucił kilkadziesiąt transakcji wskazanych przez Wójta, ani nie zawierają własnej analizy w przedmiocie podobieństwa tych nieruchomości z nieruchomością wycenianą; nie zawierają też przekonujących argumentów, które przemawiałyby za słusznością poglądów rzeczoznawcy sporządzającego operat.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego aktu sąd stwierdzi, że nie narusza on prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności, to obowiązany jest skargę oddalić.

W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które uzasadniłoby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że ze względu na ogłoszony stan epidemii oraz nowe brzmienie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku oraz uznaniem rozpoznania sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy, przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy wyżej powołanej specustawy drogowej oraz przepisy u.g.n., stosowane na mocy odesłania zawartego w art. 23 specustawy drogowej.

Zgodnie z art. 12 ust. 4a specustawy drogowej organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydaje decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Stosownie zaś do art. 12 ust. 5 specustawy drogowej, do ustalenia wysokości i wypłacenia tego odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18, który stanowi, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości

w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Przepis ten doprecyzowuje unormowanie wynikające

z art. 134 ust. 1 u.g.n., w myśl którego podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości.

Jak wynika z art. 134 u.g.n., przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (ust. 2). Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (ust. 3).

Natomiast zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, którą to opinię rzeczoznawca przedstawia w formie operatu szacunkowego (art. 156 ust. 1 tej u.g.n.). W myśl art. 154 u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych (ust. 1). W przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji

o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 2). Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości przejętych z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego na podstawie określają przepisy § 36 rozporządzenia.

W warunkach niniejszej sprawy kwestią sporną jest rzetelność operatu szacunkowego, sporządzonego na zlecenie organu pierwszej instancji,

a w konsekwencji prawidłowość ustaleń organów co do wysokości przyznanego odszkodowania, poczynionych w oparciu o ten operat.

Dokonując analizy sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, organy obu instancji uznały, że nie zawiera on uchybień, które wykluczałyby posłużenie się tym dokumentem przy ustalaniu wysokości odszkodowania za przejętą na rzecz Gminy działkę. Skład orzekający tutejszego Sądu tę ocenę w całości podziela.

Wyjaśnić w pierwszej kolejności trzeba, że operat szacunkowy jest dokumentem zawierającym oceny i informacje oparte na wiedzy specjalistycznej. Zakwestionowanie operatu przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Takich uchybień nie można stwierdzić jednak w rozpoznawanej sprawie.

Przedmiotem wyceny była działka wyodrębniona w związku z planowaną realizacją inwestycji drogowej. Rzeczoznawca majątkowy określił wartość rynkową prawa własności tej nieruchomości w podejściu porównawczym, stosując metodę porównywania parami, wskazując, że na analizowanym rynku odnotowano występowanie transakcji porównywalnych. Rzeczoznawca wskazał, że szacowana nieruchomość stanowi typowy przedmiot obrotu na tym rynku (tereny inwestycyjne)

i scharakteryzował cztery nieruchomości przyjęte do porównania, stanowiące "Zbiór nieruchomości podobnych". Podano, rzeczoznawca odniósł się do podniesionych przez skarżącego zastrzeżeń dotyczących właściwego doboru tych nieruchomości

w obszernej odpowiedzi z dnia 9 września 2021 r., złożonej w toku postępowania odwoławczego.

W świetle informacji zawartych w operacie szacunkowym oraz wyjaśnień przedstawionych w piśmie, w ocenie Sądu, przyjęte do porównania nieruchomości należy uznać za podobne. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 16 u.g.n., za nieruchomość podobną rozumieć należy nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. Wszystkie nieruchomości przyjęte do porównania znajdują się natomiast w bliskim sąsiedztwie nieruchomości wycenianej, posiadają podobny potencjał inwestycyjny oraz dostęp do urządzeń infrastruktury technicznej. Pomimo zatem pewnych różnic pomiędzy tymi nieruchomościami, a nieruchomością wycenianą, brak jest uzasadnionych podstaw do zakwestionowania podobieństwa tych nieruchomości. Porównywalność nie oznacza bowiem identyczności parametrów, lecz wspólność istotnych cech rynkowych, mających zasadniczy wpływ na wartość nieruchomości. Ustalenie zaś tych cech zależy

w konkretnym przypadku od oceny rzeczoznawcy, posiadającego profesjonalną wiedzę na temat czynników oddziaływujących na wartość nieruchomości (por. wyrok NSA

z 21 września 2021 r., sygn. akt I OSK 4318/18, LEX nr 3279241).

Nieuzasadnione jest również twierdzenie skarżącego o błędnym obliczeniu przez rzeczoznawcę ceny jednostkowej nieruchomości z poz. nr 1 Zbioru nieruchomości podobnych. Wykazana transakcja dotyczy działki o powierzchni 942 m2 oraz udziałów w działce, stanowiącej dojazd do tej nieruchomości. Jak wyjaśnił biegły, przedmiotem sprzedaży była w tym przypadku działka inwestycyjna, a udział w drodze stanowił integralną część działki, bez której nie dokonanoby zbycia na cele inwestycyjne. Jedynym możliwym kupcem mógłby więc zostać właściciel nieruchomości sąsiedniej, bezpośrednio graniczącej z tą działką. W konsekwencji, przyjęcie do obliczenia ceny jednostkowej działki nr 1 wyłącznie jej powierzchni, uznać należy za prawidłowe.

Odnosząc się zaś do zarzutu zawężenia przez rzeczoznawcę rynku lokalnego w poszukiwaniu transakcji nieruchomościami podobnymi i braku uwzględnienia transakcji, na które powoływał się skarżący, wyjaśnić należy, że w odpowiedzi rzeczoznawca słusznie zauważył, iż przy doborze nieruchomości podobnych nie można mieszać rynków, które poziomem cen różnią się od siebie i na tej podstawie twierdzić,

iż przeciętny poziom cen jest wyższy lub niższy. Badanie rynku lokalnego, które przeprowadził rzeczoznawca majątkowy, pozwoliło na stwierdzenie, że przyjęty poziom cen odpowiada cenom uzyskiwanym na rynku w sąsiedztwie nieruchomości stanowiącej przedmiot wyceny, a zatem cenom najlepiej odzwierciedlającym wartość wycenianej nieruchomości.

Określając w operacie cechy rynkowe nieruchomości, rzeczoznawca wyjaśnił również przyczyny, dla których stwierdził, że na wartość nieruchomości

w rozpatrywanym segmencie rynku największy wpływ mają dwie cechy: lokalizacja nieruchomości oraz jej powierzchnia. Wskazał przy tym, że podstawę wyboru cech rynkowych stanowi każdorazowo analiza rynku, jak również stan techniczno-użytkowy nieruchomości, właściwości lokalizacyjne i fizyczne oraz analiza typowych zachowań uczestników rynku. Określił też skalę ocen dla poszczególnych cech oraz wagi cech rynkowych, a następnie przedstawił zestawienie nieruchomości w parach porównawczych, wskazując zakresy kwotowe poprawek. Stwierdzić więc należy, że rzeczoznawca – w oparciu o powyższe – prawidłowo określił jednostkową wartość rynkową prawa własności wycenianej nieruchomości.

Szczegółowe kwestie dotyczące merytorycznej prawidłowości operatu w aspekcie metodologicznym i dokonywania oceny w świetle wiedzy specjalistycznej,

w tym w zakresie wyróżnionych cech rynkowych, nadawania im określonych wag, czy przyjętych współczynników korygujących, nie podlegają natomiast bezpośredniej kontroli organów czy sądów administracyjnych. Te kwestie, zgodnie bowiem z art. 157 ust. 1 u.g.n., mogą być poddane kontroli organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżący w toku postępowania administracyjnego wystąpił o taką ocenę. Nie przedłożył również kontroperatu, który pozwoliłby w obiektywny sposób zakwestionować dokonany w niniejszej sprawie sposób wyceny nieruchomości. W konsekwencji, brak jest podstaw do podważenia prawidłowości operatu szacunkowego sporządzonego w niniejszej sprawie. Przedłożone wraz ze skargą operaty sporządzone przez tego samego rzeczoznawcę,

a dotyczące innych nieruchomości, z uwagi właśnie na to, że dotyczą innych nieruchomości, nie mogą stanowić natomiast skutecznego dowodu podważającego prawidłowość operatu sporządzonego dla potrzeb niniejszej sprawy. Ocena prawidłowości doboru nieruchomości podobnych musi być bowiem przeprowadzona na gruncie konkretnej sprawy. Wybór nieruchomości podobnych w niniejszej sprawie nie wyklucza natomiast ich podobieństwa także z innymi nieruchomościami, objętymi wyceną w innych sprawach, tym bardziej, jeśli znajdują się one na sąsiadujących terenach.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż organy słusznie przyjęły, że sporządzony na potrzeby niniejszej sprawy operat szacunkowy jest wiarygodnym

i wystarczającym dowodem dla określenia wartości rynkowej prawa własności nieruchomości dz. nr [...]. Zawiera on wszystkie wymagane przepisami prawa elementy, został sporządzony zgodnie z wymogami określonymi w przepisach u.g.n. oraz rozporządzeniu RM i nie został skutecznie podważony obiektywnym przeciwdowodem. W konsekwencji, organy administracyjne, opierając się na dokonanej w tym operacie wycenie, nie naruszyły przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego sprawy. Wbrew stanowisku skarżącego, organ odwoławczy poddał przedmiotowy operat wnikliwej analizie i oceniając na podstawie art. 80 k.p.a. jego wartość dowodową uznał, iż jest on dowodem wiarygodnym. Ustosunkował się również do zgłaszanych w toku postępowania administracyjnego zarzutów skarżącego, podważających prawidłowość ustaleń dokonanych w tym operacie. W warunkach niniejszej sprawy zarzuty podniesione w skardze okazały się zatem nieuzasadnione.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę.