Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 981/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2021r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] czerwca 2021r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] maja 2021r. odmawiającą R. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad ojcem – Z. K..

Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z [...] maja 2021r. R. M. (dalej "Skarżąca") zwróciła się do Wójta Gminy S. o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem Z. K.. Do wniosku dołączyła ona odpis orzeczenia Powiatowego Zespołu DS. Orzekania o Niepełnosprawności w N. z [...] kwietnia 2021r., zaliczającego Z. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od kwietnia 2021r. Z orzeczenia tego wynika, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności.

Decyzją z [...] maja 2021r. (nr [...]) Wójt Gminy S. odmówił uwzględnienia wniosku na podstawie art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020r. poz. 111 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.ś.r.") – tj. z uwagi na okoliczność powstania niepełnosprawności Z. K. później niż do ukończenia przez niego 18 roku życia.

W odwołaniu na powyższą decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 b pkt 1 i 2 u.ś.r. polegające na nieuwzględnieniu skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13.

W wyniku rozpoznania odwołania SKO B. wydało opisaną na wstępie decyzję, uznając że zaskarżona decyzja organu l instancji odpowiada prawu, jednakże wskazał na brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) przez Skarżącą a sprawowaną nad ojcem opieką. Organ odwoławczy uznał bowiem, że zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad ojcem nie stanowi stałej opieki. Organ wskazał, że takiej opieki nie stanowi pomoc w przewożeniu na wizyty lekarskie, czy kupowanie leków i innych produktów na potrzeby podopiecznego. Skarżąca nie wykonuje czynności ściśle związanych z osobą podopiecznego, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. SKO podkreśliło przy tym, że Z. K. nie wymaga leczenia odleżyn, ran, nie wymaga pielęgnacji przetok czy stomii.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy R. M. nie zgodziła się z rozstrzygnięciem. Zakwestionowała prawidłowość dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń - wyjaśniając, że jej ojciec jest intensywnie leczony onkologicznie – co wymaga częstego przewożenia go do placówek medycznych.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o "przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego".

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy o COVID-19, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie Bydgoszczy będącego siedzibą tutejszego Sądu oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z 11 października 2021 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym. Podkreślić też należy, że zgoda stron na rozpoznanie sprawy ww. trybie nie jest konieczna. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a."). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

W następnej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Odmowa przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia przez organ I instancji oparta została na stwierdzeniu, że nie da się ustalić na podstawie przedłożonego orzeczenia od kiedy istnieje niepełnosprawność ojca Skarżącej - a tym samym nie została spełniona przesłanka, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r.) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 2 tej u.ś.r.).

W odniesieniu do tak zaprezentowanego stanowiska organu I instancji to wyjaśnić należy, że regulacja art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13; Dz. U. z 2014 r., poz. 1443), orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18. roku życia, przedmiotowa przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W związku z tym, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności ojca Skarżącej nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.

Organ odwoławczy nie zajął stanowiska w tej kwestii – wskazał natomiast na brak spełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w postaci zaistnienia związku pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia (niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia) a zakresem sprawowanej nad ojcem opieki.

W odniesieniu zatem do stanowiska organu odwoławczego należało przyjąć, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestionowania kompetencji organu pomocowego do weryfikowania zakresu sprawowanej opieki przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a w konsekwencji także kompletności przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego.

Rozpoznając tak zarysowaną istotę sporu – Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego.

Na wstępie przypomnieć należy na brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dalej wyjaśnić należy, że organy pomocowe nie posiadają kompetencji do kwestionowania zakresu i czasookresu czynności opiekuńczych w toku postępowania wyjaśniającego, pomimo wyraźnego i jednoznacznego zapisu orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu organ II instancji dokonał wadliwej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w aspekcie dopuszczalności samodzielnej oceny przez organy administracji publicznej treści orzeczenia znacznym stopniu niepełnosprawności ojca Skarżącej co do zakresu czynności opiekuńczych. Zdaniem organu jedynie w sytuacji konieczności leczenia odleżyn, wystąpienia przetok lub stomii można mówić o konieczności zapewnienia stałej i długotrwałej opieki, o której mowa jest w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji SKO dokonało odmiennej (niż wynikającej z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] kwietnia 2021r.) oceny zakresu sprawowanej przez Skarżącą opieki nad osobą niepełnosprawną – i to z pominięciem okoliczności ujawnionych w wywiadzie środowiskowym co do stanu zdrowia ojca Skarżącej (np. stosowania wobec ojca Skarżącej intensywnej terapii onkologicznej wiążącej się z koniecznością wyjazdów do lekarzy nawet 2 razy w tygodniu).

Zauważyć należy, że w sprawie dopuszczalne było jedynie badanie czy zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą odpowiada treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności - a więc czy uwzględnia stan zdrowia podopiecznego. Oczywiście dopuszczalne było (a nawet konieczne) badanie związku przyczynowo skutkowego między niepodejmowaniem pracy zawodowej, czy rezygnacją z zatrudnienia (pracy zarobkowej), a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną – jednakże organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do aspektu czasu, jaki poświęca Skarżąca na sprawowanie opieki nad ojcem, wskazując, że opieka w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. musi być świadczona codziennie i przez całą dobę. Organ odwoławczy pominął przy tym konieczność przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego i wyjaśniającego na okoliczność obiektywnych możliwości niepodejmowania przez Skarżącą zatrudnienia, jak i sytuacji materialnej Skarżącej pozwalającej na pokrycie kosztów opieki nad ojcem, w tym w kontekście godzenia ewentualnej pracy zawodowej z opieką nad ojcem. Tym samym organ II instancji naruszył przepis art. 7 art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Sąd zauważa, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 u.ś.r., zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA dnia 7 maja 2019r. sygn. akt I OSK 3946/18 i 12 lutego 2020r. sygn. akt I OSK 516/19 – orzeczenia dostępne w bazie CBOSA strona internetowa www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w przypadku osoby wymagającej opieki, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, "nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego". Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stawić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w rozumieniu § 29 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2018, poz. 2027, t.j.), które określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności. W takich przypadkach organ powinien przyjmować te orzeczenia jako prejudykaty i ustalać stan faktyczny zgodnie z ich treścią" (takie stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z dnia 18 maja 2020r., I OSK 691/19 – dostępnym na stronie internetowej jw.).

Warto też podkreślić, że "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia lekarskiego, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień". Sąd nie akceptuje poglądu przywołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym "warunek "stałej" opieki należy rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę. W ocenie Sądu prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że stała opieka to taka która jest trwała, a długotrwała - rozciągnięta w czasie. Nie można sztywno określić czynności dokonywanych w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną. Potrzeba ich wykonania może się zmieniać, a nawet może być trudne do przewidzenia jakie czynności będą niezbędne danego dnia do wykonania, ponieważ stan zdrowia i kondycja osoby chorej może się zmieniać. Podkreślić bowiem trzeba, że "istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą" (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2019r., II SA/Rz 535/19 – dostępny w bazie LEX nr 2698568.). Judykatura podnosi, że wymóg rezygnacji z rzeczywistej bądź potencjalnej możliwości zarobkowania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został powiązany z żadnym zakresem – czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym. Wobec tego dla oceny związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zarobkowania (czy odpowiednio powstrzymywaniem się do zarobkowania) a sprawowaniem osobiście i w sposób ciągły (na stałe lub długotrwale) opieki lub pomocy osobie niepełnosprawnej nie należy odwoływać się do założeń co do rzeczywistych możliwości zarobkowania (jak to uczyniło SKO, stwierdzając, że Skarżąca zachowała możliwość wykonywania zatrudnienia). Istotne jest, że w określonym momencie wnioskodawca postanawia zrezygnować z zarobkowania (jeżeli pracę zarobkową wykonuje – jak ma to miejsce w odniesieniu do Skarżącej) lub się od niego powstrzymać (jeżeli w danym momencie pracy nie świadczy, ale jest zdolny i gotowy do jej podjęcia), a czyni to w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w stosunku do której zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tym też znaczeniu związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką powinien być bezpośredni, bowiem niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Dlatego też w sytuacji, gdy opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji z zarobkowania (lub niepodejmowania zatrudnienia) a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowe. Sprawowanie opieki w sposób oczywisty musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2020r., I OSK 1854/19- dostępny w CBOSA).

Zważywszy na powyższą regulację prawną, nie budzi wątpliwości dokonanie przez organ odwoławczy błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że wykonywanie przez Skarżącą w ramach opieki nad ojcem "zwykłych czynności dnia codziennego" wyklucza zaistnienie przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia.

Sąd stwierdza bowiem w oparciu o przedłożone akta administracyjne, zwłaszcza złożone do nich orzeczenie lekarskie, że ojciec Skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji. Oczywistym w świetle treści tego orzeczenia jest to, że ojciec Skarżącej nie jest w pełni zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej pomocy w wykonywaniu czynności dnia codziennego. Z wywiadu środowiskowego wynika zaś (k. 3 akt adm. organu I instancji), że u ojca Skarżącej rozpoznano nowotwór kości i Skarżąca zapewnia "opiekę w domu" oraz wozi ojca na wizyty lekarskie. Organ nie odniósł się też do dokumentów w postaci świadectwa pracy (k. 4 akt adm. organu I instancji), z treści którego wynika, że Skarżąca w okresie zatrudnienia często korzystała z urlopów opiekuńczych. A do rozwiązania stosunku pracy z dniem [...] kwietnia 2021r. doszło na jej wniosek.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy pominął te wszystkie okoliczności. Nie przeprowadził szczegółowszych w tym zakresie ustaleń. W konsekwencji przyjąć należało, że zarówno SKO, jak i organ I instancji nie przeprowadziły koniecznego postępowania dowodowego i wyjaśniającego na okoliczność zakresu faktycznie sprawowanej przez Skarżącą opieki nad ojcem dla zapewnienia jemu prawidłowego funkcjonowania. Swoje ustalenia w tym zakresie organ I instancji zupełnie pominął, a organ odwoławczy wyrywkowo odniósł się do wyjaśnień złożonych przez Skarżącą. Zważywszy na wiek ojca Skarżącej oraz wynikający z orzeczenia lekarskiego zakres koniecznej opieki, jakiej on wymaga, zasadnym było przeprowadzenie dogłębnego postępowania wyjaśniającego na tę istotną prawnie okoliczność. Przy ocenie stanu zdrowia podopiecznego, uzasadniającego sprawowanie na nim stałej opieki, należało też mieć na uwadze ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, wedle którego zakres czynności, które mogą być podejmowane przez osobę sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną, obejmuje szeroki i różnorodny zakres czynności opiekuńczych indywidualnie dostosowanych do schorzenia, a więc potrzeb indywidualnych osoby niepełnosprawnej.

Niesporne jest w tej sprawie natomiast, iż Skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem i jest ona w kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), ponieważ ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w stosunku do osoby wymagającej opieki.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane są zatem uwzględnić treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ojca Skarżącej, a następnie dokonać oceny przesłanki niepodejmowania przez Skarżącą pracy zarobkowej lub rezygnacji z pracy zarobkowej oraz związku przyczynowego tej okoliczności z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Organy uwzględnią również przedstawione wyżej stanowisko Sądu dotyczące pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznał za niezgodną z Konstytucją RP.