Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1444/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 3, art. 89
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Krystyna Nowak, Protokolant Natalia Prałat, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Polskiego Związku Piłki Nożnej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 1813/04 w sprawie ze skargi Polskiego Związku Piłki Nożnej w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 października 2004 r. (...) w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Polskiego Związku Piłki Nożnej w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 /sto osiemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Polskiego Związku Piłki Nożnej /PZPN/ na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Powyższym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w K., mocą którego organ egzekucyjny określił PZPN, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokość kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w K. działając jako organ egzekucyjny, w toku postępowania prowadzonego przeciwko GKS K. /"D." S.S.A./ dokonał w Polskim Związku Piłki Nożnej zajęć szeregu wierzytelności pieniężnych z tytułu udostępnienia praw medialnych "C.", wskazując ich daty i numery oraz podnosząc, że poszczególne wierzytelności zostały uznane przez ich dłużnika.

Dłużnik potwierdzając otrzymanie zawiadomień o zajęciach poinformował organ egzekucyjny, że zajęcia przekazane zostały do komórek wewnątrzzwiązkowych, które opracują sposób ich realizacji w miarę otrzymywania środków od partnera medialnego "C.", w żaden sposób nie kwestionując dokonanych zajęć. W związku z brakiem realizacji zajęć przez dłużnika zajętej wierzytelności przeprowadzono w jego siedzibie kontrolę realizacji dokonanych zajęć, która wykazała, że w latach 2001-2003 dłużnik przekazywał, bez zgody organu egzekucyjnego, zajęte wierzytelności z tytułu udostępnienia praw medialnych "C." bezpośrednio zobowiązanemu Klubowi. Przedstawiciel PZPN w Warszawie wyjaśnił, że kwoty, które przekazano GKS K. /"D." S.S.A./ z tytułu udostępnienia praw medialnych i reklamowych były przekazywane zgodnie z dyspozycją Klubu w zdecydowanej większości na płace pracowników, należności podatkowe i składki ZUS. Z protokołu kontroli przeprowadzonej u dłużnika zajętej wierzytelności wynikało jednoznacznie, że PZPN nie przekazywał żadnych kwot na poczet realizacji przedmiotowych zajęć.

W zaskarżonym wyroku Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna i na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił ją.

W uzasadnieniu wskazano, że sporne kwestie dotyczyły tego czy Polski Związek Piłki Nożnej w Warszawie mógł być traktowany wyłącznie jako dłużnik zajętej wierzytelności, czy doszło do uznania zajętych wierzytelności przy uwzględnieniu statusu prawnego Związku oraz faktu istnienia innych wierzycieli niż zgłoszeni do organu egzekucyjnego. Sporna była również kwestia istnienia uprawnienia organu egzekucyjnego do przekazywania wszystkich należności dłużnika na rzecz tego podmiotu oraz nieuwzględnienie przez organ egzekucyjny wyższego stopnia faktu przekazania przez zobowiązanego na rzecz organu podatkowego należności w ramach postępowania układowego i restrukturyzacyjnego. Ponadto sporna była kwestia przyznania przez przedstawicieli PZPN faktu przekazywania środków pieniężnych na rzecz zobowiązanego bez zgody organu egzekucyjnego.

Sąd wskazał, że fakt, iż Związek jest organizatorem rozgrywek piłkarskich, dokonującym rozliczeń należności przysługujących klubom ligowym z kontraktu medialnego z "PTK "C."" i jest zarazem podmiotem przyznającym klubom piłkarskim licencji na uczestnictwo we współzawodnictwie sportowym nie ma żadnego znaczenia dla stwierdzenia, iż w granicach zakreślonych przepisami ustawy egzekucyjnej i przy zaistnieniu okoliczności w niej przewidzianych, jest on podmiotem opisanym w art. 1a ust. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W wypełnianiu przez Związek szczególnych zadań, warunków i zasad czy wymogów nie można doszukiwać się formalnoprawnej odrębności jego traktowania na gruncie prawa egzekucyjnego. Byłoby to sprzeczne nie tylko z obowiązującą w tym przedmiocie ustawą lecz również z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.

Zdaniem sądu pierwszej instancji skoro Związek otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej i został wezwany do tego by należne od niego kwoty, do określonej wysokości, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu lecz należną kwotę przekazał temu organowi było wystarczające by uznać skarżącego za dłużnika zajętej wierzytelności.

Sąd podkreślił, że poszczególne kluby nie były stronami zawartego kontraktu nie mogłyby więc domagać się od "partnera medialnego" wypłaty kwot wynikających z tej umowy.

Ponadto mimo obowiązku złożenia stosownego oświadczenia skarżący Związek w trakcie całego postępowania nie podważał faktu, że zobowiązanemu przysługują przedmiotowe wierzytelności pieniężne.

Sąd wojewódzki podkreślił, że obowiązujące przepisy prawa regulujące postępowanie egzekucyjne w administracji nie przewidują by dłużnik zajętej wierzytelności mógł na podstawie własnego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności bądź o ich uiszczeniu zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnego dokonującego zajęcia. Zajęcie egzekucyjne ma bowiem ten skutek, że organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jak wynika z protokołu czynności kontrolnych, w latach 2001-2003, PZPN jako dłużnik zajętej wierzytelności, bez zgody organu egzekucyjnego przekazywał zajęte wierzytelności bezpośrednio zobowiązanemu. Postępowanie takie naruszało przepis art. 89 par. 1 ustawy egzekucyjnej. Twierdzenie, że Związek nie może dyskrecjonalnie dysponować środkami pochodzącymi od partnera medialnego, a tym bardziej przesądzać o ich pozbawieniu lub ograniczeniu nie ma istotnego znaczenia dla niniejszej sprawy. Wewnętrzny mechanizm podziału otrzymywanej przez PZPN kwoty wynikającej z realizacji "kontraktu medialnego" w sytuacji gdy z mocy zastosowanego prawa doszło do zajęcia tej wierzytelności w części przypadającej na zobowiązanego, powodował jedynie jej wyodrębnienie z ogólnej sumy uzyskanego świadczenia.

W skardze kasacyjnej z dnia 29 września 2005 r. PZPN działając przez pełnomocnika, będącego adwokatem, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 89 w zw. z art. 1a pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżący jest dłużnikiem zajętej wierzytelności,

- naruszenie art. 10 ust. 1 i 10 ust. 1a w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej poprzez pominięcie faktu, iż Klub Sportowy jest jednostką organizacyjną i członkiem Związku Sportowego, który pełni nad nim rolę władczo-nadzorczą, a zatem pomiędzy Klubem, a Związkiem nie może zachodzić stosunek zobowiązaniowy, co spowodowało błędne przyjęcie przez Sąd, iż to Polski Związek Piłki Nożnej jest dłużnikiem zajętej wierzytelności, a nie patron medialny ""C."".

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Wniesiono także o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy wskazano, że w niniejszym postępowaniu dłużnikiem bezpośrednim, zobowiązanym wobec organu egzekucyjnego jest Klub Sportowy "D." S.S.A. Pomiędzy tym Klubem, a Polskim Związkiem Piłki Nożnej bezspornie nie zachodzi stosunek zobowiązaniowy. Aby móc potraktować Polski Związek Piłki Nożnej jako dłużnika zajętej wierzytelności - jak uczynił to organ egzekucyjny i Sąd - PZPN musiałby być dłużnikiem Klubu Sportowego. To oznacza, że aby móc mówić o długu, pomiędzy tymi stronami musi zachodzić stosunek zobowiązaniowy np. umowa, z której ten dług będzie wynikał. Mając na uwadze, iż Klub Sportowy z PZPN łączy jedynie stosunek organizacyjny - Klub jest członkiem i jednostką organizacyjną Związku - a nie zobowiązaniowy, nie można uznać PZPN za dłużnika Klubu.

Niezgodne ze stanem faktycznym są ustalenia Sądu, iż między związkiem a Klubami w zakresie ich prawa do środków pieniężnych z tytułu transmisji telewizyjnych powstał umowny stosunek zobowiązaniowy. PZPN z żadnym z Klubów nie zawierał umów w tym zakresie. O podziale środków od patrona medialnego decydowały Statutowe Organy Związku, ustalając co rocznie kwoty, jakie poszczególne kluby ligowe mają otrzymać ratalnie od partnera medialnego przy uwzględnieniu w szczególności miejsca, jakie kluby te zajmują w rozgrywkach ligowych. Zobowiązanym wobec Klubu Sportowego jest patron medialny, gdyż na podstawie umowy z Polskim Związkiem Piłki Nożnej ""C."" zobowiązał się do zapłaty wynagrodzenia za transmisje meczy sportowych rozgrywanych przez Kluby Sportowe. Polski Związek Piłki Nożnej jako organ władczo-nadzorczy nad Klubami w ich imieniu i interesie zawiera umowy z patronami medialnymi i w tym zakresie tj. prawa wyboru patrona medialnego, zawierania umów i określania wynagrodzenia przysługującego Klubom za transmisje rozgrywek. PZPN ma wyłączność do praw medialnych. Równocześnie Związek jako organ przyznający Klubom Sportowym licencje uprawniające je do brania udziału w rozgrywkach sportowych oraz nadzorujący te rozgrywki, dokonuje rozliczenia wynagrodzeń z praw medialnych na poszczególne Kluby Sportowe. Rola Polskiego Związku Piłki Nożnej sprowadza się tylko i wyłącznie do przekazania wynagrodzenia przysługującego Klubom od patrona medialnego. Tak więc dłużnikiem Klubów Sportowych nie może być PZPN, gdyż Kluby te nie świadczą na rzecz PZPN żadnych usług, z tytułu których przysługiwałoby im wynagrodzenie od Związku. Ponadto zawarcie jakiejkolwiek umowy zobowiązaniowej pomiędzy Klubem a Związkiem jest niemożliwe z uwagi na władczo-nadzorcze uprawnienia Związku w stosunku do Klubu. Kluby umowy takie mogą zawierać tylko z osobami trzecimi za pośrednictwem Związku bądź na zasadzie reprezentacji przez Związek. Tak więc niesłusznie Sąd nie uwzględnił pozycji Polskiego Związku Piłki Nożnej względem jego członków - Klubów. Z pozycji tej bowiem jednoznacznie wynika, iż Polski Związek Piłki Nożnej w żadnym wypadku nie może być dłużnikiem Klubu Sportowego z tytułu przekazywanych na zasadzie pośrednictwa środków pieniężnych pomiędzy Klubem a patronem medialnym. Wynagrodzenie z tytułu rozgrywek sportowych przysługuje Klubowi Sportowemu od ""C."", a nie od PZPN, dlatego też organ egzekucyjny winny był skierować zajęcie wierzytelności z tytułu praw medialnych do ""C."", a nie do Związku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, podnosząc, że cały zgromadzony materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że PZPN wypełnia definicję dłużnika zajętej wierzytelności zawartą w art. 1 a pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy zauważyć, iż w świetle treści przepisu art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie - postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast przepis art. 174 omawianej ustawy stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /pkt 1/ lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/.

Zatem do autora skargi należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez Sąd skarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w odniesieniu do prawa materialnego bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd - w odniesieniu do przepisów procesowych. W świetle treści powyższych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej w ogóle nie przywołał art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co należy ocenić negatywnie. Jednakże z petitum skargi kasacyjnej wynika, iż powołuje się na naruszenie prawa materialnego, a więc należy przyjąć, iż opiera się na art. 174 pkt 1 ustawy.

Zdaniem strony skarżącej zaskarżony wyrok zapadł z "naruszeniem prawa materialnego - art. 89 w zw. z art. 1a pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżący jest dłużnikiem zajętej wierzytelności." Analizując ten zarzut, należy stwierdzić, iż został on sformułowany wyjątkowo niestarannie. Dotyczy to nie tylko oczywistego błędu w zakresie daty powołanej ustawy, prawidłowa data to 17 czerwca 1966 r./ lecz i braku wskazania Dziennika Ustaw, w którym została opublikowana, czy też treści powołanych przepisów i to w brzmieniu w określonym czasie. Ponadto zarzucając naruszenie art. 89 omawianej ustawy strona skarżąca nie wskazała jednostki redakcyjnej tego obszernego przepisu. Wreszcie należy stwierdzić, iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej właściwie nie rozwinięto tego zarzutu i to wbrew treści przepisu art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który wyraźnie stanowi, że skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Poza tym trzeba stwierdzić, iż przepis art. 1a pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o dłużniku zajętej wierzytelności - rozumie się przez to dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. Zatem jest to przepis zawierający definicję ustawową. Natomiast przepis art. 89 tejże ustawy dotyczy zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Zatem te przepisy mają charakter procesowy a nie materialny i Sąd I instancji w żaden sposób nie mógł naruszyć tych przepisów, gdyż stosowały je jedynie organy egzekucyjne.

Wreszcie należy zauważyć, iż zarzut błędnej wykładni sprowadza się do przyjęcia, iż skarżący jest dłużnikiem zajętej wierzytelności, a więc strona skarżąca kwestionuje ustalony stan faktyczny. Natomiast, jak już stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2004 r., FSK 568/04 /ONSA 2005 Nr 4 poz. 67/, nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie ustalone zostały okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył sąd I instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonych decyzji.

Mając to na uwadze, ten zarzut strony skarżącej w żadnym razie nie zasługuje na aprobatę.

Przechodząc do kolejnego zarzutu naruszenia art. 10 ust. 1 i 10 ust. 1a w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej, to również został on sformułowany, mimo obszernego uzasadnienia, w sposób niestaranny. Dotyczy to nie tylko braku wskazania dziennika promulgacyjnego, lecz i charakteru tych przepisów, materialnego czy też procesowego. Ponadto Sąd I instancji nie mógł naruszyć powyższych przepisów, gdyż w żadnym przypadku ich nie oceniał.

Natomiast wyraźnie stwierdza, iż strona skarżąca, po otrzymaniu zawiadomień zobowiązanego o zajęciu wierzytelności ich nie zakwestionowała /art. 89 par. 3 pkt 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/ i w takiej sytuacji w myśl art. 71a par. 9 tejże ustawy były podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia. Tym samym i ten zarzut należy uznać za całkowicie chybiony.

Z tych to powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uwzględnił skargi kasacyjnej.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego zapadło na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 2 tej ustawy w związku z par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.