Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2800/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 178 poz 1380
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2015 r. sprawy ze skargi B. Ż. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia skargę oddala


UZASADNIENIE

Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r., znak : [...] na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 20H r. poz. 183) oraz art. 1 la ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 199 lr. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 14 lipca 2014 r. mieszkańców budynku przy ul. L. w W.: M. W. (L.), D. W. (ul. L.) oraz B. Z. (ul. L.) o stwierdzenie nieważności postanowienia [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] wyrażającego zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w inny sposób niż to określono w przepisach techniczno-budowlanych dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. L. w W. - odmówił wszczęcia postępowania

w sprawie stwierdzenie nieważności ww. postanowienia.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że na wniosek z dnia [...] kwietnia 2011 r. Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " ul. T., [...] W., [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w W., po rozpatrzeniu wniosku i załączonej przy nim ekspertyzy technicznej stanu ochrony przeciwpożarowej budynku mieszkalnego przy ul. L. w W., postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] wyraził zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w inny sposób niż to określono w przepisach techniczno-budowlanych, przy czym wymieni! enumeratywnie, na czym mają polegać poszczególne prace zabezpieczające i warunki, pod którymi zgodził się na zaproponowane rozwiązania.

Mieszkańcy budynku przy ul. L.: M. W. (L.), D. W. (ul. L.) oraz B. Z. (ul. L.), zwani dalej Wnioskodawcami, wystąpili do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia, podnosząc, iż są stronami w postępowaniu. Stwierdzili, że organ uznał za stronę postępowania wyłącznie Spółdzielnię Mieszkaniową tymczasem sprawa dotyczy mieszkań, do których wnioskodawcy mają spółdzielcze prawo własności. Na skutek decyzji organów pożarowych są wymieniane drzwi do tych mieszkań na przeciwpożarowe, a to powoduje utrudnienia w codziennej komunikacji. Wnioskodawcy przywołali przy tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 69/10, podnosząc, że sąd uznał, że mieszkańcy budynku, zarządzanego przez spółdzielnię mieszkaniową są stronami w postępowaniu w sprawie budowy muru oporowego obok budynku spółdzielczego, mimo że zakres prac nie dotyczył ich mieszkań.

Organ stwierdził, nie można się zgodzić z argumentacją wnioskodawców. Zgodnie z art. 4 ust. ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 z późn. zm.), na właścicielu budynku, obiektu budowlanego lub terenu, spoczywają obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w tym m.in.: ma wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice; zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji; przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej. Ponadto, zgodnie z art. 4 ust. 1a tej ustawy, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.

Organ wskazał, że w przypadku spółdzielni mieszkaniowej mamy zwykle do czynienia z osobą prawną, faktycznie władającą budynkiem i terenem spółdzielni, w rozumieniu art. 4 ust. 1a ww. ustawy o ochronie przeciwpożarowej, gdyż opiewają na to umowy z członkami spółdzielni. Wynika to ze statutu spółdzielni, opartego na ustawy z dnia 16 września1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr. 188, poz.1848 z pózn. zm.), ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 z późn. zm.) oraz umów indywidualnych, zawieranych między spółdzielnią a jej członkami, czy też z osobami nie będącymi członkami spółdzielni.

Jak wynika z § 6 ust. 2 Statutu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] ", z siedzibą w W. przy ul. T.: "Spółdzielnia zarządza nieruchomościami stanowiącymi jej mienie oraz mienie jej członków jak również nieruchomością nie stanowiącą jej mienia lub mienia jej członków na podstawie umowy zawartej z właścicielem (współwłaścicielami) tej nieruchomości". Jednocześnie § 6 ust. 1 tego statutu stanowi, że przedmiotem działalności Spółdzielni jest budowanie lub nabywanie budynków, co oznacza prawo do bardzo poważnych przedsięwzięć inwestycyjnych. Zatem to Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] z siedzibą przy ul. T. w W. była jedyną stroną w postępowaniach w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynku przy ul. L. w W..

Zdaniem organu , wnioskodawcy żądający, by uznać ich za strony postępowania w rozumieniu przepisów przeciwpożarowych, tj. ww. art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, nie przedstawili żadnych dokumentów, z których by wynikało, że mają prawo do zarządzania budynkiem przy ul. L. w W. inaczej, niż poprzez organy statutowe Spółdzielni. Nie mogą zatem samodzielnie, indywidualnie, poza obrębem własnych mieszkań wyposażać budynek, lub teren budynku w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice; zapewniać osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji; przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej. Nie są zatem stronami w postępowaniu w sprawach ochrony przeciwpożarowej, prowadzonych przez organy Państwowej Straży Pożarnej, w tym uzgodnienia w trybie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) w związku z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137 z późn. zm.).

Nie można uznać za właściwą w sprawie także argumentację przywoływaną w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 69/10. Zapadł on w odmiennych okolicznościach – niniejsza sprawa nie dotyczy bowiem pozwolenia na budowę, o którym była mowa w przytaczanym wyroku, lecz rozstrzygnięcia problemów technicznych z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Reasumując organ wskazał, że wniosek w przedmiocie wszczęcia niniejszego postępowania nieważnościowego należało rozpoznać zgodnie z wymową art. 61a k.p.a. - gdy żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną w sprawie, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zapadło zaskarżone postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2014r., znak: [...], którym organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3, art. 144 i art. 6la ustaw}' z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183) oraz art. 1 la ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183), utrzymał w mocy własna postanowienie opisane powyżej.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ podtrzymał argumentację wcześniej prezentowaną.

Następnie, odnosząc się do argumentacji wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ wskazał, że nie jest ona uzasadniona w okolicznościach niniejszej sprawy.

I tak objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienie nie ingerowała w przestrzeń mieszkań, rozwiązania przedstawiła Spółdzielnia, organ je tylko akceptował, jako możliwe do przyjęcia z punktu widzenia ochrony pożarowej , organ zaś nie narzucał ich w drodze orzeczenia. W przypadku rozwiązań planowanych przez Spółdzielnię wnioskodawcy mogą wpływać na ich wybór w ramach stosownej wewnątrz spółdzielczej współpracy.

Zdaniem organu, również ocena wnioskodawców, że w wyniku uzgodnionych rozwiązań dojdzie do pogorszenia warunków komunikacji nie może być przesłanką przyznania przymiotu strony w postępowaniu objętym wnioskiem. Opiera się ono na subiektywnej ocenie , która nie kształtuje interesu prawnego.

Organ wyjaśnił także, że nie znalazł podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania nieważnościowego, a ustawodawca pozostawił to swobodnemu uznaniu organu.

Jako nie uzasadniony, organ ocenił także kolejny zarzut, w którym podniesiono, że Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej nie zastosował się do własnego postanowienia z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], uchylającego postanowienie [...] KW PSP z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]. Stwierdził, że formułując swój zarzut, wnioskodawcy dokonali subiektywnego skrótu uzasadnienia Tymczasem w uzasadnieniu przywołanego postanowienia Komendant Główny wykazał, że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej jednym postanowieniem odmówił wszczęcia jakichkolwiek postępowań, nie konkretyzując ich. Tymczasem w odniesieniu do budynku przy ul. L. w W. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej [...] wydawał decyzje administracyjne, [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej postanowienie, a rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych uzgodnił dokumentację projektową prac dostosowawczych. Były to różne postępowania, których nie można było skwitować jedną, ogólną odmową. Jednocześnie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej nie nakazał [...] Komendantowi wszczynania postępowań z urzędu, lecz tylko wskazał, że w podnoszonych przez wnioskodawców sprawach istnieje taka możliwość. Dokonana w ten sposób ocena stanu prawnego w żaden sposób nie jest wiążąca dla Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w niniejszym postępowaniu, którego kwestią zasadniczą jest, czy wnioskodawców można uznać za strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia.

Organ nawiązując do kolejnego zarzutu wskazał, że skoro wnioskodawców nie można uznać za strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia to nie było potrzeby przeprowadzania czynności kontrolno - rozpoznawczych.

Sformułowany przez wnioskodawców zarzut naruszenia art. 32 i 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej organ uznał również za bezzasadny, gdyż odmawiając wszczęcia postępowania na wniosek osób niebędących stronami postępowania Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej nie naruszył zasady konstytucyjnej równości, wręcz przeciwnie - postępując w myśl żądań wnioskodawców dopuściłby się jej naruszenia.

Wskazano również, że wbrew stanowisku wnioskodawców organy Państwowej Straży Pożarnej nie naruszały ich praw własności, jak to wykazano wyżej. Z tego samego powodu nie można podzielić zarzutu naruszenia u przepisów Kodeksu cywilnego, dotyczących ich prawa własności. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nie wypowiadał się bowiem w swoim postanowieniu z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] o prawach własności wnioskodawców do dysponowania ich własnością (lokalami mieszkalnymi), natomiast wypowiadał się m.in. co do warunków ewakuacji i obudowy dróg ewakuacyjnych, do czego miał pełne prawo na mocy przytoczonych wyżej przepisów ustawowych.

Reasumując organ stwierdził, że w postanowieniu Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] prawidłowo uznano i uzasadniono, iż wnioskodawcy nie mogą wnosić o stwierdzenie nieważności postanowienia [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], jako strony postępowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygniecie wniosła B. Z.. Zarzuciła naruszenie: art. 28 k.p.a. w zw. z § 68 ust. 1 i 4, § 236 ust. 1, § 239 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i usytuowanie, art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, § 15 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów - poprzez bezzasadne przyjęcie, że inwestycja nie wpływa negatywnie na warunki korzystania z jej mieszkania chronione przepisami prawa materialnego, w tym w kwestii bezpieczeństwa pożarowego i w konsekwencji, że nie ma interesu prawnego w postępowaniu, art. 28 k.p.a. w zw. z art. 251 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 32 i 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej  poprzez nie równe traktowanie jej jako posiadającej spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania budynku oraz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" jako zarządzającej częścią wspólną tego budynku i w konsekwencji uznanie, że przymiot strony w postępowaniu ma tylko wspomniana Spółdzielnia, art. 7, art.77 § 1 art., 80, art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, wybiórcze rozpatrzeniu materiału dowodowego i na tej podstawie jej rozstrzygnięcie, niewyjaśnienie w uzasadnieniu postanowienia dlaczego części dowodom odmówiono wiarygodności.

Skarżąca wniosła o uchylenie obu postanowień organu. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazał, że w postanowieniem z [...] maja 2011 r. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Staży Pożarnej wyraził zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w inny sposób niż określono w przepisach techniczno-budowlanych w budynku przy ul. L. w W., które mają polegać m.in. na zainstalowaniu drzwi przeciwpożarowych o odporności ogniowej El 60 (a zatem ciężkich, masywnych) wydzielających klatki schodowe od strony korytarzy piętrowych, wymianie drzwi do niektórych mieszkań, w tym jej mieszkania, na przeciwpożarowe o odporności ogniowej 11 30S.Szczegółowo kwestie to określa "Ekspertyza techniczna stanu ochrony przeciwpożarowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. L. w W." z kwietnia 2011 r. Podniosła, że drzwi na klatce mają być instalowane w bardzo małej odległości od drzwi do jej mieszkania pod kątem prostym od tych drzwi (mieszkanie znajduje się w środkowym pionie klatki nr 2). Zgodnie z wykonanym na podstawie ekspertyzy "Projekcie budowlano - wykonawczym dostosowania budynku przy ul. L. do ekspertyzy i postanowień Państwowej Straży Pożarnej" odległość ta wynosi tylko 37 cm. W dodatku drzwi na klatce będą miały szerokość zaledwie 90 cm i samozamykacz. Wydzielona zostanie powierzchnia klatki schodowej o wymiarach zaledwie ok. 2,4 m x 1,35 m, z trzech jej stron będą drzwi, zaś z czwartej strony winda. Takie rozwiązanie znacznie utrudni wejście do/ wyjście z jej mieszkania, ponadto wpłynie też negatywnie na możliwość ewakuacji z mieszkania na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej (§ 236 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2012r., r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), co spotęgują wąskie drzwi na klatce (jak już wskazywałam o szerokości 90 zamiast wymaganych 1,2 m - § 239 ust. 4 w zw. z § 68 ust. 1 w/w rozporządzenia. Drzwi na klatce mają otwierać się w kierunku drzwi do mieszkania, a dalej schodów klatki schodowej, które stanowią drogę ewakuacyjną. Po ich zainstalowaniu powstanie niebezpieczeństwo (duże zagrożenie uderzenia drzwiami) dla wchodzących / wy< wychodzących z mieszkania, jak i dla osób poruszających się po schodach. Po całkowitym otwarciu drzwi na klatce szerokość schodów na klatce schodowej wyniosłaby tylko ok. 30 cm. Tymczasem zgodnie z § 68 ust. 1 i 4 ww. rozporządzenia minimalna szerokość użytkowa biegu schodów powinna wynosić 1,2 m, a spocznika 1,5 m; szerokości te nie mogą być ograniczane przez zainstalowane urządzenia oraz elementy budynku (w postanowieniu z [...] maja 2011 r, wyrażono zgodę na zmniejszenie tych szerokości, ale tylko odpowiednio do 1,19 m i 1,15 m). Będzie to dodatkowy czynnik utrudniający wejście do / wyjście z jej mieszkania, ewakuację z niego.

Skarżąca podniosła też, że w świetle cyt. "zatwierdzonego decyzją Prezydenta [...] nr [...] z [...] listopada 2012r,, drzwi mają otwierać się na drzwi do mieszkania. W konsekwencji otwarcie drzwi na klatce przesłoni drzwi do mieszkania - przy całkowitym otwarciu drzwi no klatce szerokość wyjścia z jej mieszkania wyniesie tylko ok. 20 cm. Tymczasem najmniejsza szerokość drzwi, stanowiących wyjścia ewakuacyjne z pomieszczenia, w świetle ościeżnicy powinna wynosić 0,9 m, a w przypadku drzwi służących do ewakuacji do 3 osób - 0,8 m (§ 239 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r.). W tej sytuacji otwarcie drzwi na klatce uniemożliwi wyjście z jej mieszkania, w tym ewakuację oraz niebezpieczeństwo uderzenia osób wchodzących, czy wychodzących z mieszkań środkowego pionu drzwiami na klatce, otwieranymi przez inne osoby poruszające się po klatce schodowej.

Skarżąca wskazała, że w maju 2013 roku w projekcie zostały wprowadzone nieistotne zmiany zakładające jeszcze inny kierunek otwierania drzwi. Według uzgodnienia pożarowego możliwe jest zamontowanie drzwi na klatce niezależnie od kierunku otwierania.

Powołując się na opisane powyżej okoliczności skarżąca stwierdziła, że inwestycja wpłynie negatywnie na warunki korzystania z jej mieszkania chronione przepisami art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej oraz § 15 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, Innych obiektów budowlanych i terenów - w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i możliwości ewakuacji oraz warunków umożliwiających szybkie i bezpieczne opuszczenie strefy zagrożonej lub objętej pożarem, w tym dostatecznej szerokości wyjść i dojść ewakuacyjnych. Z uwagi im układ klatki, na której znajduje się jej mieszkanie, nie jest możliwe zainstalowanie drzwi na klatce w istotnie dalszej odległości od drzwi do mieszkania niż wskazano w projekcie (37 cm); wiązałoby to się z koniecznością gruntownej przebudowy klatki, w tym przeniesienia szybu windy. Nawet możliwość zainstalowania drzwi na klatce w odległości wskazanej w projekcie jest wątpliwa gdyż na jednej ze ścian, przy której stawiany byłby murek, do jakiego montowane byłyby drzwi jest mokry pion. Nie jest również możliwe istotne zwiększenie szerokości drzwi na klatce w stosunku do wskazanych w projekcie (90 cm), gdyż obecnie w tym miejscu jest przejście o szerokości 1,2 m, a stawiany byłby jeszcze wspomniany murek. Tym samym, całkowicie chybiona jest zatem sugestia zawarta w zaskarżonym postanowieniu że "kwestię utrudnień w komunikacji można uregulować poprzez naniesienie nieistotnych zmian w dokumentacji projektowej". Świadczy to o braku wiedzy u wydającego zaskarżone postanowienie co do układu klatki nr 2 budynku przy ul. L.. Do wyjaśnienia tych kwestii mogłoby się tez istotnie przyczynić przeprowadzenie oględzin klatki nr 2, co nie zostało przez organ uwzględnione.

Skarżąca stwierdziła , że przewidziana również w postanowieniu [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej wymiana drzwi do mieszkania będzie stanowiła ingerencję w moją własność, nawet gdyby wstawione zostały drzwi o tej samej szerokości jak obecnie. Faktem jest jednak, że projekt przewiduje szersze otwory drzwiowe (90 cm zamiast obecnych 80 cm).

W nawiązaniu do stanowiska organu, że problemy związane z inwestycją wnioskodawcy mogą rozwiązać poprzez odpowiednią współpracę ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]", skarżąca wskazała, że nie jest to możliwe z uwagi na postawę Spółdzielni, która w sprawie nie traktuje mieszkańców podmiotowo, nie reprezentuje ich interesów, wprost przeciwnie - sprzeczne są interesy członków i Spółdzielni. Spółdzielnia uzasadnia instalację drzwi nakazami Państwowej Straży Pożarnej. Nakaz taki, wydany decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w W. z [...] kwietnia 2010 r., [...], dotyczył zapewnienia prawidłowej długości dojścia ewakuacyjnego w budynku przy ul. L. lub zastosowania rozwiązań zamiennych wskazanych na podstawie ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo - rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z [...] Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej . Nie określał zatem jakie rozwiązania zamienne mają być zastosowane. Instalowanie drzwi na klatkach schodowych przewidziano dopiero w wykonanych na zlecenie Spółdzielni ekspertyzie, a następnie projekcie. Wychodzi więc na to, że Spółdzielnia jest zainteresowana tylko zrealizowaniem nakazu Państwowej Straży Pożarnej w zakresie długości dróg ewakuacyjnych. Nie zwraca zaś uwagi, że doprowadzi do uniemożliwienia dotarcia mieszkańcom do tych dróg I w konsekwencji ewakuowania się w razie zagrożenia oraz spowoduje niebezpieczeństwa i utrudnienia w życiu codziennym, choć może mieć wpływ na to jakie prace w związku z nakazem Państwowej Straży Pożarnej zostaną wykonane. Uważa, że ma być tak jak założyli - Zarząd, Rada Nadzorcza oraz wynajęci przez Spółdzielnię - projektant i rzeczoznawca ppoż.

Dodatkowo skarżąca podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej akcentuje uprawnienia Spółdzielni pomija natomiast to, że zgodnie z art. 251 Kodeksu cywilnego osobie, która posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, przysługuje ochrona właściwa dla ochrony prawa własności. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że posiadającym spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania przysługuje przymiot strony na podstawie art. 28 k.p.a., jeżeli realizacja inwestycji spowoduje naruszenie warunków korzystania z mieszkania, które są chronione przepisami prawa, tym bardziej gdy też stosunek spółdzielni i skarżącego do inwestycji jest odmienny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego : z 8 maja 2009 r., II OSK 722/08 i z 7 listopada 2003 r., IV SA 1305/02). Niezasadne jest przy tym przyjęcie w zaskarżonym postanowieniu że wskazywane we wcześniejszych wystąpieniach orzeczenia sądów administracyjnych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego : z 14 stycznia 2011 r., II OSK 69/10 i z 5 marca 2010 r., II OSK 494/09 oraz wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 8 maja 2006 r., VII SA/Wa 254/06) dotyczące uznawania za stronę posiadających spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę nie mogą być uwzględnione w sprawie. Zostały one wydane na postawie przepisów ustawy - Prawo budowlane, które w kwestii stron postępowania są bardziej restrykcyjne niż art. 28 k.p.a. Projekt, po przedstawieniu, którego Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" uzyskała pozwolenie na I budowę jest bezpośrednio związany z ekspertyzą i postanowieniem [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z [...] maja 2011 r., na co wskazuje już jego nazwa ("Projekt budowlano - wykonawczy dostosowania budynku przy ul. L. do ekspertyzy i postanowień Państwowej Straży Pożarnej"). Jednocześnie nie ma przepisów zawężających pojęcie strony postępowania w sprawach dotyczących ustawowego zakresu działania organów Państwowej Straży Pożarnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył ,co następuje.

Rzeczą Sądu było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. zaskarżone i poprzedzające je postanowienie odpowiadają przepisom prawa.

Przypomnijmy - przedmiotem sądowej kontroli była orzeczenie o odmowie wszczęcia, na wniosek m.in. skarżącej, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, którym wyrażono zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w inny sposób niż to określono w przepisach techniczno budowlanych dla budynku mieszkalnego pozostającego w zasobach spółdzielni mieszkaniowej. Skarżąca jest członkiem Spółdzielni oraz przysługuje jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w przedmiotowym dla sprawy budynku.

Wyjaśniając tryb wydawania postanowień Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w sprawie rozwiązań zamiennych i zastępczych należy zwrócić uwagę, że organ może działać tylko w zakresie wyznaczonym przez prawo.

I tak zgodnie z art. 123 § 1 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Zgodnie z art. 123 § 2 k.p.a., postanowienie dotyczy kwestii wynikłej w toku postępowania, lecz nie rozstrzyga o istocie sprawy. Ta konstrukcja prawna, wykorzystana w § 16 ust. 1 i 1a rozporządzenia z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121 poz. 1137, z późn. zm.), określa kompleksowo kwestie związane z możliwością zastosowania rozwiązań zamiennych. Warunkiem niezbędnym do zastosowania tego rozwiązania było przedłożenie przez wnioskodawcę rozwiązania zamiennego zapewniającego niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej oraz jego uzgodnienie z właściwym organem ochrony przeciwpożarowej. W ocenie organu wymogi te zostały wypełnione przez stronę postępowania czyli Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", co oznacza, że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej znalazł podstawy do dopuszczenia zaproponowanych rozwiązań zamiennych zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu.

Jak słusznie podkreślał organ w ramach procedury uzgadniania rozwiązań zamiennych możliwa jest akceptacja kilku różnych rozwiązań, nawet jeśli istniałoby w obrocie prawnym inne wcześniej wydane postanowienie właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego, pod warunkiem, że wnioskujący udowodni, iż to na nim spoczywa obowiązek wynikający z art. 4 i 4a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380, ze zmianami) oraz wynikający z § 16 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie uzgadniania projektu budowlanego warunek, że przedstawione rozwiązania zamienne zapewnią niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej.

Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 k.p.a. - postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 61a. § 1. k.p.a. - gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. , zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu obu rozstrzygnięć organu - członkowie spółdzielni mieszkaniowej nie są stronami w postępowaniu w sprawach ochrony przeciwpożarowej, prowadzonych przez organy Państwowej Straży Pożarnej, w tym uzgodnienia w trybie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) w związku z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137 z późn. zm.).

Jak wynika z definicji strony postępowania, określonej w art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że członków spółdzielni na zewnątrz reprezentuje spółdzielnia przez odpowiednie ciała statutowe, wyjątkowo członek spółdzielni może stać się stroną postępowania w szczególności w przedmiocie pozwolenia na budowę wówczas, gdy wykaże potrzebę zindywidualizowanej ochrony jego prawa. Słusznie organ wskazał, że powołane przez skarżącą wyroki sądów administracyjnych dotyczyły uznawania za stronę w postępowaniu w sprawach pozwolenia na budowę i nie dotyczyły ustawowego zakresu działania organów Państwowej Straży Pożarnej.

W niniejszej sprawie orzeczenie, objęte wnioskiem o stwierdzenia nieważności oparte było na przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137ze zm.), odnosiło się do oceny ekspertyzy stanu ochrony przeciwpożarowej budynku.

Zgoda w zakresie wymagań przeciwpożarowych dotyczyła m.in. wydzielenia klatek schodowych od strony korytarzy drzwiami przeciwpożarowymi o określonej klasie odporności ogniowej, zamknięcia mieszkań z których wyjście prowadzi bezpośrednio na klatkę schodową za pomocą drzwi przeciwpożarowych o określonej klasie odporności ogniowej. Wbrew stanowisku skarżącej postanowienie objęte wnioskiem o stwierdzenie jego nieważności nie dotyczyło dysponowania jej własnością, lokalem mieszkalnym, natomiast wypowiadało się m.in. co do warunków ewakuacji i obudowy dróg ewakuacyjnych w częściach wspólnych budynku.

W okolicznościach mniejszej sprawy doszło do ww. uzgodnienia z zakresu ochrony pożarowej przyjętych przez Spółdzielnie rozwiązań. Uzgodnienie otworzyło możliwość realizacji określonej inwestycji przez Spółdzielnię. Dopiero na etapie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę członek spółdzielni w trybie art. 28 ustawy Prawo budowlane w wyjątkowych okolicznościach, poprzez wykazanie zindywidualizowanego interesu prawnego, może uzyskać status strony tego postępowania obok inwestora – spółdzielni.

Jak słusznie wskazywał organ, w świetle ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r., o ochronie przeciwpożarowej (dz.U. z 2009r., Nr 178, poz.1380 że zm.) oraz ww. rozporządzenia organ ma obowiązek każdorazowego uzgadniania projektów, czy to budowlanych, czy to realizacji inwestycji w już istniejących obiektach pod kątem ochrony pożarowej, a o tym ostatecznie, które z uzgodnionych rozwiązań wprowadzi inwestor pozostaje jego wyborem. Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, przewidzianych prawem stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. W przypadku spółdzielni mieszkaniowej mamy zwykle do czynienia z osobą prawną, faktycznie władającą budynkiem i terenem spółdzielni, w rozumieniu art. 4 ust. 1a ww. ustawy o ochronie przeciwpożarowej, gdyż opiewają na to umowy z członkami spółdzielni. Wynika to ze statutu spółdzielni, opartego na ustawie z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr. 188, poz.1848 z pózn. zm.), ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 z późn. zm.) oraz umów indywidualnych, zawieranych między spółdzielnią a jej członkami, czy też z osobami nie będącymi członkami spółdzielni.

Sąd podziela wskazanie organu - w odniesieniu do okoliczności sprawy wskazać należy na § 6 ust. 2 Statutu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", z siedzibą w W. przy ul. T.cyt. "Spółdzielnia zarządza nieruchomościami stanowiącymi jej mienie oraz mienie jej członków jak również nieruchomością nie stanowiącą jej mienia lub mienia jej członków na podstawie umowy zawartej z właścicielem (współwłaścicielami) tej nieruchomości".

W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Sąd stwierdza, że organ prawidłowo przyjął - tylko Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] z siedzibą przy ul. T.w W., jest stroną w postępowaniach zarówno w trybie zwykłym jak i nieważnościowym, w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynku przy ul. L. w W. pozostającego w jej zasobach i pod jej zarządem.

Reasumując skarżąca nie jest stroną w postępowania w sprawie ochrony przeciwpożarowej, prowadzonych przez organy Państwowej Straży Pożarnej, w tym uzgodnienia w trybie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) w związku z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137 z późn. zm.) – tym samym nie mogła skutecznie dochodzić wszczęcia objętego jej wnioskiem postępowania nieważnościowego.

Powyżej, przedstawionej sądowej oceny prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym i poprzedzającym go postanowieniu organu nie mogły zmienić zarzuty skargi.

Powtórzmy jeszcze raz : rozwiązania z zakresu ochrony przeciwpożarowej, pozytywnie zaopiniowane przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w jego postanowieniu z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], nie ingerowały w przestrzeń mieszkalną skarżącej, gdyż jak wynika z akt sprawy, zakres prac jedynie akceptowanych, a nie nakazanych przez organ w jego postanowieniem, w odniesieniu do mieszkań dotyczył wymiany drzwi zwykłych na przeciwpożarowe, zachowując jednocześnie kierunek ich otwierania.

Przymiot strony skarżąca nie może skutecznie wykazać powołując się na rozwiązania projektowe związane z zabezpieczeniem pożarowym w bezpośrednim otoczeniu jej mieszkania, bowiem te dotyczą elementów "obudowy" pod względem przeciwpożarowych części wspólnych budynku, a za przyjęte rozwiązania w porozumieniu z organami Państwowej straży pożarnej odpowiada Spółdzielnia.

Sąd podkreśla, że nie ma przeszkód, żeby swoje uwagi skarżąca kierowała do właściwych ciał statutowych Spółdzielni, które uwzględniając je mogą opracować inne rozwiązania, przedłożone następnie do uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej. Powoływany, przez skarżącą, brak właściwej współpracy miedzy władzami Spółdzielni a jej członkami, stanowi wewnętrzny problem pozostający poza niniejszym postępowaniem i jego sądową oceną .

Bezpodstawne są zarzuty skarżącej, że Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej nie rozpatrzył sprawy w sposób merytoryczny.

Jak wskazano powyżej orzeczenie oparte zostało na przepisie art. 61a k.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w sprawie, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Oznacza to, że w postanowieniu odmawiającym wszczęcia postępowania, które jest rozstrzygnięciem o charakterze formalnym nie można rozpatrywać argumentów merytorycznych sprawy. Skoro bowiem na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania.

Powtórzmy - instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. Stanowisko takie jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Sąd podziela argumentacje organu, co do już wcześniej prezentowanych zarzutów, ponowionych następnie w skardze - nie doszło w toku niniejszego postępowania do naruszenia zasad konstytucyjnych wyrażonych w art. 32 i 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Organ odmawiając wszczęcia postępowania na wniosek pochodzący od osoby niebędącej stroną postępowania nie narusza przepisów prawa a przeciwnie chroni przed ich naruszeniem . Wydanie bowiem orzeczenia w postępowaniu wszczętym na wniosek nie pochodzący od strony skutkuje stwierdzeniem jego nieważności.

Także wbrew zarzutom sformułowanym w skardze , organ nie naruszył przepisów z zakresu ochrony prawa własności przewidzianych w Kodeksie Cywilnym – nie orzekał o prawie własności a wypowiadał się co do warunków ewakuacji i obudowy dróg ewakuacyjnych, do czego miał pełne prawo na mocy przytoczonych wyżej przepisów ustawowych.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) .