Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1711/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1 lit.a, art.32 ust.1, ust.2
journal: Dz.U. 2004 nr 8 poz 66
law: Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Andrzej Góraj (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w L. decyzją nr [...]

z dnia [...] marca 2016 r. orzekł o waloryzacji emerytury wojskowej [...]. Z.G.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. zatytułowanym "wezwanie" wyżej wymieniony wniósł o usunięcie braków formalnych w przywołanej wyżej decyzji z dnia [...]marca 2016 r.

Dyrektor WBE w L. powyższe pismo zakwalifikował jako odwołanie od przedmiotowej decyzji i w dniu 29 kwietnia 2016 r. przekazał przedmiotowe odwołanie wraz z odpowiedzią do Sądu Okręgowego w L. – [...] Wydziału [...].

Zainteresowany w dniu 16 maja 2016 r., poprzez Dyrektora WBE w L., skierował do Ministra Obrony Narodowej pismo zatytułowane - "Odwołanie do II instancji w postępowaniu administracyjnym od decyzji Dyrektora WBE w L. z dnia [...] marca 2016 r., decyzja [...]". W przedmiotowym piśmie wyżej wymieniony wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora WBE w L. nr EWU [...] z dnia [...] marca 2016 r. o waloryzacji emerytury wojskowej oraz poprzedzających decyzji od 1999 roku, nakazanie usunięcia braków formalnych tejże decyzji i decyzji poprzedzających, wydanie lub też zobowiązanie wojskowego organu emerytalnego w L. do wydania decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. postanowił zwrócić wnioskodawcy podanie z dnia [...] maja 2016 r., w trybie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem w jego ocenie właściwym w sprawie jest sąd powszechny.

Zainteresowany w dniu [...] czerwca 2016 r. (data wpływu: [...]lipca 2016 r.) złożył zażalenie na postanowienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., będące w istocie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.) oraz pkt 1 ppkt 1 upoważnienia Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., po rozpatrzeniu wniosku [...] Z.G. z dnia [...] czerwca 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie zwrotu wnioskodawcy podania z dnia [...]maja 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r.

W ocenie organu II instancji, przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...]z dnia [...] czerwca 2016 r. nie dotyczyło kwestii waloryzacji jego świadczenia emerytalnego, gdyż rozstrzygało wyłącznie zagadnienie jego podania z dnia [...] maja 2016 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, że odnosząc się do żądań wnioskodawcy - organ I instancji słusznie zauważył, że ustalenie okoliczności mających wpływ na prawo i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego następuje w formie decyzji administracyjnej wydawanej przez wojskowy organ emerytalny w myśl przepisów art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2015 r., poz. 330 z późn. zm.).

Równocześnie w myśl art. 31 ust. 4 wyżej cytowanej ustawy od decyzji, o której mowa w ust. 1 przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Również wszelkie wnioski o uchylenie, stwierdzenie nieważności decyzji organu rentowego, w tym decyzji wydawanych przez wojskowe organy emerytalne podlegają zaskarżeniu w drodze postępowania przed właściwym sądem powszechnym.

Powyższe stanowisko, co uwypuklił organ, znajduje odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych i powszechnych. W szczególności organ przywołał uchwałę w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10), której nadano moc zasady prawnej oraz uchwałę w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r. (sygn. akt I OPS 1/13). W świetle wykładni przepisów dokonanych w powyższych orzeczeniach nie ulega wątpliwości, iż Minister Obrony Narodowej nie jest organem właściwym do rozpatrywania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, bowiem badanie legalności decyzji dotyczących zaopatrzenia emerytalnego należy do właściwości sądów powszechnych.

W odniesieniu do wskazanego przez wnioskodawcę orzecznictwa sądów powszechnych i administracyjnych, organ wskazał, iż sądy administracyjne dwukrotnie wskazywały zainteresowanemu na brak kognicji sądów administracyjnych w sprawach świadczeń pieniężnych z tytułu wojskowego zaopatrzenia emerytalnego (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 374/10, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 279/11).

W świetle powyższego, zwrot podania wnioskodawcy z dnia [...] maja 2016 r., w trybie określonym w art. 66 § 3 k.p.a., w sytuacjach gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, należało, w ocenie organu, uznać za prawidłowe.

Od powyższego rozstrzygnięcia strona wywiodła skargę do tutejszego Sądu, podnosząc, że działa w imieniu własnym - na podstawie:

• art. 78, art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

• art. 3 § 1 § 2 pkt 1, art. 13 § 2, art. 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

• art. 15 i art. 157 §1 k.p.a.;

• art. 156 k.p.a., w związku z art. 1 i 2 k.p.c.;

• uchwały Sądu Najwyższego z dnia 07 kwietnia 2010 r. ( sygn. akt UZP 3/10).

Strona skarżąca zarzuciła Ministrowi Obrony Narodowej naruszenie:

1. art. 2, art. 7, art. 32, art. 78, art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

2. art. 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 17 pkt 3, art. 24 § 1 pkt 5, art. 156 § 1 pkt 1 - 7 - w związku z art. 1 i art. 2 k.p.c., art. 157 § 1, 2 i 3, art. 158 § 1, art. 180, art. 181 k.p.a. w związku z art. 11 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 – t. j. z 2004 r. oraz z 2013 r.); art. 232 k.p.a.;

3. art. 1, art. 2 pkt 1) ppkt a) i d), art. 3 ust. 1 pkt 8, 5 ust. 1, art. 6 ust. 1-3 (w brzmieniu pierwotnym, a który został zmieniony [...] marca 1999 r. pozaprawnym rozkazem [...] R.C. - dyrektora DE MON - dokonał tego niezgodnie z art. 186 ust. 2 pkt 1 ustawy z FUS w związku z art 196 ustawy z FUS. Następnie przepis pominięty w tekście jednolitym wojskowej ustawy emerytalnej w opublikowanym w 2002 r. (Dz. U. z 2002 r., poz. 108), przez co rażąco naruszono art. 190 ust.1 Konstytucji w związku z wyrokiem TK sygn. akt K 5/99 ), art. 31 ust. 1 ustawy wue;

4. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 07 kwietnia 2010 r. ( sygn. akt UZP 3/10);

5. § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r.

6. art 2 ppk 21 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. 1996 r. Nr 10, poz. 56).

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...].08.2016 r. oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r.;

2. zobligowanie Ministra Obrony Narodowej do rozpoznania mojego "Odwołania do II instancji w postępowaniu administracyjnym..." z dnia [...] maja 2016 r. zgodnie z obowiązującym stanem prawnym i wydania stosownej decyzji;

3. uchylenie wadliwej (zaskarżonej) decyzji administracyjnej wojskowego organu emerytalnego z dnia [...] marca 2016 r. (nazwanej decyzją waloryzacyjną).

4. stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych ("waloryzacyjnych") dyrektora wojskowego organu emerytalnego w L., wydanych po 1 stycznia 1999 oraz 2004 r.;

5. zobligowanie dyrektora organu do wydania nowych decyzji pozbawionych wad prawnych, ze względu na ich sprzeczność (z mocy art 58 k.c.) z następującymi przepisami:

• art. 2, art. 7, art. 32, art. 78 i art. 92, art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w związku z wyrokiem TK sygn. akt K 5/99 oraz wyrokiem TK sygn. akt K 4/99, w którym to wyroku Trybunał nie badał zgodności art. 6 ust. 1-3 wojskowej ustawy emerytalnej w brzmieniu nadanym przez art. 159 pkt 1 ustawy z FUS - sentencja wyroku (Dz. U. z 1999, poz. 1215);

• art. 1 k.p.c.;

• art. 15, art. 24 § 1 pkt 5, art. 104, art. 156 § 1 pkt: 1, 2, 7 art 157 §1 k.p.a.;

• art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 13 i ust. 2, art. 6, art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm. z 17.06. 2013 r.):

• art 2 pkt 21 ustawy z dnia 14.12.1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. 1996 r. Nr 10, poz. 56);

6. przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność skarżącego;

7. zastosowanie przez Sąd w sprawie kosztów sądowych przepisów prawa określonych w art. 239 pkt 1 lit. d oraz art. 241 ustawy ppsa.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że nie jest to spór dotyczący waloryzacji świadczenia i nie podlega jurysdykcji sądu ubezpieczeń społecznych, co przesądza ustawa z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (SUS) oraz art. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - lecz spór dotyczący stwierdzonych wad formalnych w decyzji administracyjnej, efektem których jest naruszenie praw materialnych i majątkowych (In fraudem leais), i odmowa organu usunięcia tychże wad, a to podlega zaskarżeniu w organie II instancji administracyjnej, czyli MON.

Wezwanie organu do usunięcia istotnych wad zmierzało do stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej wadą z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., i wycofania jej z obiegu prawnego. A zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ administracyjny wyższego stopnia, czyli Minister Obrony Narodowej.

Natomiast zgodnie z art 158 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji administracyjnej. a nie w drodze wyroku sadu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Strona na potwierdzenie prezentowanych tez podała, iż:

• Sędzia Sądu Najwyższego J.S. w zdaniu odrębnym do uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie I UZP 3/10, wypowiedziała się następująco:

"Postępowanie toczące się w trybie art 158 k.p.a. jest jednym z trybów pozaodwoławczych; nie jest kontynuacją rozpoznawania sprawy będącej przedmiotem decyzji administracyjnej, lecz sprawą "w przedmiocie stwierdzenia nieważności" tej decyzji, które - z mocy art 16 § 1 zdanie drugie k.p.a. - może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w tym Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest więc samodzielnym postępowaniem administracyjnym ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Rozstrzygnięcie kończące to postępowanie następuje w drodze decyzji (art 158 § 1 k.p.a.), która ma charakter kasacyjny".

• Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 kwietnia 2010 r. II UZP 3/10 stwierdził: "skoro do unieważnienia z urzędu decyzji administracyjnej, niezbędne jest stwierdzenie jej wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. i w przepisach, do których odsyła art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., konieczne jest wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego, które to postępowanie ma charakter samodzielny, a jego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art 156 § 1 k.p.a., postępowanie to nie jest kontynuacją rozpoznawania sprawy będącej przedmiotem decyzji administracyjnej".

Skarżący wywodząc, że organem właściwym do rozpatrywania tego typu (zakresu) odwołań (skarg) jest MON, powołał się na:

• art 184 Konstytucji stanowiący, że: "Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej."

• art. 1 § 1 i 2 ustawy "Prawo o ustroju sądów administracyjnych" (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) mówiącym, że: "§ 1. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; § 2. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem".

"§ 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a".

Strona uwypukliła również, że ustawodawca w ustawie z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) nie zawarł przepisów określających postępowanie emeryta lub rencisty wojskowego w przypadku wydania jemu przez wojskowy organ emerytalny decyzji administracyjnej dotkniętej wadą zwarta wart. 156 k.p.a. Jednakże w art. 11 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin zawarł, że:

"W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji."

W tym wypadku art. 157 § 1 k.p.a. uzupełnia tą lukę i stanowi, że:

"Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ".

Skoro zaś "Rozstrzygniecie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji", to, w ocenie skarżącego, przepisy te wskazują na bezwzględną zasadę rozpatrywania spraw w sferze władzy wykonawczej w sposób dwuinstancyjny. Wskazują również, w sposób jednoznaczny że właściwym organem w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętych wadami zawartymi w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia - w przedmiotowej sprawie Minister ON, zgodnie z art 157 § 1 k.p.a., a zgodnie z art 158 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Działając w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, Stowarzyszenie [...] przychyliło się do wniosków zawartych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ono prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy od decyzji w sprawie zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych, stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, czy też skarga do sądu administracyjnego. Powołana wyżej ustawowa regulacja nie zawiera bowiem uregulowania w tym zakresie.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), emerytura wojskowa jest świadczeniem pieniężnym przysługującym w ramach zaopatrzenia emerytalnego. Wedle zaś treści art. 31 tejże ustawy, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny (ust. 1). Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ust. 4). Odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie 60 dni od dnia zgłoszenia wniosku (ust. 3a i ust. 5).

Zgodnie zaś z art. 32 ust. 1 tej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej albo z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie zostaną przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne albo ujawnione nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, a mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość. Decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach k.p.a. – o czym stanowi art. 32 ust. 2 ww. ustawy.

Treść wyżej powołanych przepisów prowadzi do konkluzji, że skoro decyzje emerytalne (w tym waloryzacyjne), zawierają jakiekolwiek wady, to podlegają badaniu przez Sąd powszechny. Tylko bowiem ten Sąd jest władny z mocy ustawy do oceny, czy ewentualne wady omawianego rozstrzygnięcia istotnie miały miejsce. Badaniu przez Sąd powszechny, pod względem zgodności z prawem, podlega bowiem cała decyzja emerytalne, a więc wszelkie jej elementy.

Powyższy wniosek pozostaje w zgodzie ze stanowiskiem prezentowanym przez Sądy administracyjne, w tym m.in. przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 279/07 (publikowany - ONSA i WSA 2008 nr 6, poz. 94) podniósł, cyt: "To, że wojskowy organ emerytalny stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (może zmienić, uchylić lub unieważnić decyzje na zasadach określonych w tym Kodeksie), nie zmienia zasady, iż decyzje wydawane na podstawie art. 32 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1993 r. są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie można z tego przepisu wyprowadzać wniosku, że skoro przepis nie wskazuje wyraźnie, że od decyzji wydanej na podstawie tego przepisu przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu powszechnego, to tym samym przysługuje zainteresowanemu skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego. Zasadą jest przecież, że w sprawach nieuregulowanych w powołanej ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, a mimo stosowania przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie od decyzji wojskowego organu emerytalnego przysługuje do sądu powszechnego (art. 11 i 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r.). Nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie o zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej, od której przysługiwało zainteresowanemu odwołanie do sądu powszechnego, podejmowane jest na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. w formie decyzji, która dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego, co oznacza, że również od tej decyzji przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu powszechnego, to nic innego jak wydanie nowego rozstrzygnięcia w spawie dotyczącej tego samego stosunku prawnego. Również rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia decyzji ostatecznej (stwierdzenia jej nieważności), wydane na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. Przyczyną unieważnienia decyzji (stwierdzenia jej nieważności) może być miedzy innymi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), a wówczas przedmiotem oceny jest samo prawo zainteresowanego do zaopatrzenia emerytalnego oraz wysokość świadczeń pieniężnych z tytuł tego zaopatrzenia. Nie jest uprawniona taka wykładnia przepisu art. 32 ust. 2 w związku z art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., która prowadziłaby do wniosku, że w sprawach dotyczących tego samego stosunku prawnego byłby właściwy sąd powszechny, ale także sąd administracyjny, w zależności od tego w jakim trybie została wydana decyzja wojskowego organu emerytalnego". Skład orzekający zaprezentowany pogląd w pełni podziela.

Prawidłowość zaprezentowanego powyżej stanowiska potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10 (publik. – LEX nr 738185), której Sąd postanowił nadać moc zasady prawnej. Sąd Najwyższy przyjął, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu podjętej uchwały Sąd stwierdził, iż w regulacjach art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyrażona została właściwa sprawom ubezpieczeniowym zasada "względnej ostateczności" decyzji Zakładu po to, aby zmiany w decyzjach zgodnie i z interesem zainteresowanego mogły następować w trybie "maksymalnie uproszczonym". Na sądowej drodze (dwuinstancyjnej), korzystając z przewidzianych w procedurze cywilnej środków, strony uzyskują możliwość pełnego (co do istoty) wyjaśnienia wszystkich spornych kwestii tak w zakresie faktów jak i prawa. Wyraża się w tym istota przyjętego dla spraw ubezpieczeń społecznych specjalnego – sądowego (przed powszechnym sądem ubezpieczeń społecznych) trybu odwoławczego. Tak pełnej i odpowiadającej zasadom stosunku ubezpieczenia społecznego ochrony nie zapewniłaby – według alternatywnego modelu interpretacji przedmiotowego trybu odwoławczego – właściwość sądu administracyjnego, który w zasadzie nie przeprowadza dowodów i działa wyłącznie kasacyjnie.

W powyższej uchwale Sąd Najwyższy zwrócił także uwagę, że decyzje ostateczne Zakładu podlegają weryfikacji w trybie odwoławczym przed sądem także według kryteriów, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., zostały one w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłączone z określonego w tym przepisie trybu uchylania, zmiany lub unieważnienia decyzji ostatecznej przez Zakład, jeżeli zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu. Zasada nieorzekania o nieważności decyzji w zwykłym postępowaniu odwoławczym podlega odpowiedniej modyfikacji w sprawach, w których bezpośrednim przedmiotem, a w konsekwencji również przedmiotem orzeczenia co do istoty sprawy w rozumieniu art. 47714 § 2 k.p.c., jest "unieważnienie decyzji". Konstytucja RP sprawowanie wymiaru sprawiedliwości powierza sądom powszechnym: "we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów" (art. 177). Określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do sądu odnosi się do sądu właściwego. Właściwość sądów ubezpieczeń społecznych w sprawach z odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnych sprawach ubezpieczeń społecznych odpowiada ustawowo ukształtowanym zasadom trybu odwoławczego w tych sprawach. Wyjątki są ściśle określone. Rozszerzenie, w drodze wykładni rozszerzającej właściwości sądów administracyjnych byłoby niezgodne z Konstytucją RP.

Biorąc pod uwagę, iż przepis art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych jest w istocie tożsamy z art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie może budzić wątpliwości, iż powyższa uchwała przesądza kwestię właściwości rzeczowej sądów powszechnych także w odniesieniu do spraw rozstrzyganych na podstawie powołanego przepisu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. Zasadnicze bowiem znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie".

W tym miejscu na marginesie, odnosząc się do przywołanego przez Sąd kasacyjny w cytowanym wyroku przepisu art. 83a, zasadnym wydaje się przytoczenie tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2013 r. (I OPS 1/13), zgodnie z którą, od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do Sądu administracyjnego.

Skoro zatem sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach ze skarg na decyzje Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie odmowy stwierdzenia, czy też uchylenia decyzji emerytalnych, to w konsekwencji, z uwagi na tożsamy przedmiot sprawy, nie są one również właściwe w sprawach ze skarg na bezczynność w rozpatrzeniu wniosków o wzruszenie w tych trybach wydanych ostatecznych decyzji emerytalnych.

W świetle powyższego skarżone rozstrzygnięcie jawiło się jako prawidłowe, gdyż Minister nie posiada kompetencji prawnych do rozpoznawania odwołań od decyzji emerytalnych. Przeciwne wnioski prowadziłyby do powstania w omawianej kategorii spraw swoistego dualizmu podmiotów uprawnionych do weryfikacji tego samego rozstrzygnięcia. Taka zaś sytuacja, z punktu widzenia racjonalności ustawodawcy, i jednolitości systemu prawnego, nie byłaby możliwa do zaakceptowania.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).