Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2771/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Tomasz Janeczko, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

1. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB", "organ odwoławczy") decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186, dalej: "p.b."), po rozpatrzeniu odwołania Z. M. (dalej: "skarżący") z [...] lipca 2019 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB", ,,organ powiatowy’’) z [...] lipca 2019 r., Nr [...] umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie otworu okiennego w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że PINB w [...] na wniosek [...] wszczął [...] kwietnia 2018 r., postępowanie administracyjne w sprawie otworu okiennego w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...].

W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych 28 września 2018 r. ustalono, że na w/w działce znajduje się jednorodzinny budynek mieszkalny zlokalizowany w zmiennej odległości wynoszącej od 3,53 m do 3,60 m mierząc od zachodniej elewacji budynku do ogrodzenia usytuowanego pomiędzy działkami oznaczonymi nr ewid. [...]. W zachodniej ścianie budynku mieszkalnego istnieje jedno okno.

Organ powiatowy, pismem z 6 czerwca 2018 r. zwrócił się do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w [...] o podanie odległości w/w budynku mieszkalnego od zachodniej granicy sąsiedniej działki.

Starostwo Powiatowe w [...] w odpowiedzi wyjaśniło, że przebieg granicy pomiędzy działkami oznaczonymi nr ewid. [...] pozostaje przedmiotem sporu. Na podstawie postanowienia Wójta Gminy [...] Nr [...] z [...] lutego 2014 r., wszczęte zostało postępowanie rozgraniczeniowe (operat techniczny nr [...] przyjęty do zasobu 25 czerwca 2014 r.). Przedmiotowe postępowanie nie zostało ostatecznie rozstrzygnięte przez Wójta Gminy [...], a sprawa została przekazana sądowi do rozpatrzenia. Na dzień odpowiedzi Starostwo Powiatowe nie posiadało informacji dotyczącej zakończenia postępowania sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy [...] I Wydział Cywilny pod sygn. akt I Ns [...] ([...] lutego 2016 r. do państwowego zasobu geodezyjnego została przyjęta dokumentacja techniczna [...] dotycząca w/w postępowania rozgraniczeniowego).

Następnie PINB w [...] ponownie pismem z 16 sierpnia 2018 r., zwrócił się do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w [...] o podanie odległości w/w budynku mieszkalnego do zachodniej granicy działki (przedkładając jednocześnie kopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt I Ns [...]). Z treści postanowienia wynika, że strony zawarły ugodę w sprawie rozgraniczenia działek położonych w [...] oznaczonych nr ewid. [...]. Z protokołu sądowego z [...] kwietnia 2018 r. sporządzonego w w/w sprawie wynika, że strony dokonały rozgraniczenia opisanej nieruchomości przez wskazane tam punkty (tj. zgodnie z linią czerwoną na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę zaewidencjonowanej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...][...] lutego 2016 r. pod nr [...]).

W odpowiedzi Starostwo Powiatowe w [...] wskazało, że na podstawie danych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego północno zachodni narożnik budynku mieszkalnego usytuowany jest w odległości 3,5 m od zachodniej granicy.

[...]WINB podniósł, że obecny w siedzibie organu powiatowego [...] pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań do protokołu z 9 października 2018 r. oświadczył, że " (...) wnoszę o zamurowanie otworu okiennego w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się na działce o nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gdyż planuję rozbudowę własnego budynku i otwór ten będzie mi przeszkadzał". Następnie [...] pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań do protokołu z 10 października 2018 r. oświadczył, że "(...) przedmiotowy budynek mieszkalny został zbudowany około 1957-1958 roku, w tym też czasie został wykonany otwór okienny w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego".

Wypis z kartoteki budynków stanowiący załącznik do zaświadczenia Starosty [...] z [...] listopada 2018 r. (znak: [...] pod pozycją [...]) potwierdza, że na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...] w 1950 r., zakończono budowę budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 114 m2 oraz jednej kondygnacji.

Biorąc powyższe pod uwagę, PINB w [...] przyjął, że budynek mieszkalny jednorodzinny znajdujący się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...] wybudowany został około 1950 r.

W wyniku rozpoznania sprawy PINB w [...] decyzją Nr [...] z [...] listopada 2018 r. (znak: [...]) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie otworu okiennego w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...].

Po rozpatrzeniu odwołania od w/w decyzji, [...]WINB decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2019 r. (znak: [...]) uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kolejno, PINB w [...] (ponownie rozpoznając sprawę), pismami z 13 marca 2019 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] oraz Urzędu Gminy [...] o przesłanie kopii dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę wyżej opisanego budynku mieszkalnego. W odpowiedzi w/w organy w pismach z 21 marca 2019 r. i 9 kwietnia 2019 r., poinformowały o braku posiadania żądanej dokumentacji.

W dalszej kolejności PINB w [...] pismem z 15 kwietnia 2019 r. zwrócił się do PODGiK Starostwa Powiatowego w [...] o przedstawienie historii naniesień zmian geodezyjnych na mapach w zakresie dotyczącym przebiegu granicy pomiędzy działkami o nr ewid. [...] położonymi jw. Odpowiedź w powyższym zakresie wpłynęła do organu powiatowego 13 maja 2019 r.

Pismem z 31 maja 2019 r. PINB w [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny o przesłanie poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia kończącego postępowanie rozgraniczeniowe w sprawie o sygn. akt I Ns [...] toczącego się pomiędzy [...] a [...]. W dniu 4 czerwca 2019 r., do organu I instancji wpłynęła żądana w piśmie z 15 kwietnia 2019 r. dokumentacja geodezyjna.

Następnie Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny Przy piśmie z 28 czerwca 2019 r. przesłał odpis prawomocnego postanowienia z [...] kwietnia 2018 r. wraz z ugodą sądową, wydanego w sprawie o rozgraniczenie.

[...]WINB zaznaczył, że organ powiatowy (dokonując analizy przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...]) wskazał, iż przed ustaleniem nowego przebiegu granicy (co nastąpiło mocą postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2018 r.), odległość budynku mieszkalnego na działce o nr ewid. [...] do wschodniej granicy działki wynosiła 4,10 m, co przedstawia mapa przebiegu spornej granicy (znak: [...]) sporządzona przez geodetę [...], w przebiegu od pkt nr [...] do [...] (wyznaczona na podstawie modernizacji ewidencji gruntów nr [...]). Ponadto - jak podkreślił organ I instancji - na w/w mapie uwidoczniono drugi przebieg spornej granicy od pkt nr [...] do [...] (wyznaczony na podstawie kontroli ewidencji gruntów [...]), według której odległość budynku mieszkalnego od strony zachodniej do granicy działki wynosiła zmienne 3,88 m do 4,00 m. Organ powiatowy stwierdził zatem, że budynek mieszkalny wraz z otworem okiennym w dacie budowy tj. 1950 r. nie naruszał ustaleń rozporządzenia Prezydenta o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli z [...] lutego 1928 r. Z tego względu PINB w [...] decyzją Nr [...] z [...] lipca 2019 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie otworu okiennego w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...].

2. [...] złożył w ustawowym terminie odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia organu powiatowego.

3. [...]WINB po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego, decyzja PINB w [...] powinna zostać utrzymana w mocy, ponieważ analiza materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie wykazała, iż organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, jak i prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, nie naruszając przy tym przepisów prawa.

[...]WINB podzielił stanowisko organu powiatowego, wskazujące na brak konieczności podejmowania działań w ramach nadzoru budowlanego w sprawie otworu okiennego w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...].

Organ odwoławczy zaznaczył, że czynności kontrolne przeprowadzone 28 września 2018 r. potwierdziły, że w/w budynek mieszkalny, w którego zachodniej ścianie zlokalizowany został otwór okienny usytuowany jest aktualnie w zmiennej odległości wynoszącej od 3,53 m do 3,60 m mierząc od zachodniej elewacji budynku do ogrodzenia usytuowanego pomiędzy działkami oznaczonymi nr ewid. [...]. Powyższe znalazło potwierdzenie w oświadczeniu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w [...] (stanowiącym odpowiedź na zapytanie organu powiatowego z 6 czerwca 2018 r. oraz 16 sierpnia 2018 r.), zgodnie z którym północno zachodni narożnik budynku mieszkalnego usytuowany jest w odległości 3,5 m od zachodniej granicy działki. Z korespondencji prowadzonej pomiędzy Starostwem Powiatowym w [...] oraz PINB w [...] wynika, że przebieg granicy pomiędzy działkami oznaczonymi nr ewid. [...] pozostawał przedmiotem sporu zakończonego postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt I Ns [...]. Z treści postanowienia wynika, że strony zawarły ugodę w sprawie rozgraniczenia działek położonych w [...] oznaczonych nr ewid. [...]. Jak wynika z protokołu sądowego z [...] kwietnia 2018 r., strony dokonały rozgraniczenia opisanej nieruchomości przez punkty [...] tj. zgodnie z linią czerwoną na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę zaewidencjonowanej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...][...] lutego 2016 r. pod nr [...].

Zdaniem organu odwoławczego, analiza dokumentacji geodezyjnej zgromadzonej w sprawie wskazuje, że przed ustaleniem nowego przebiegu granicy (co nastąpiło mocą w/w postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2018 r.), odległość budynku mieszkalnego na działce o nr ewid. [...] do wschodniej granicy działki wynosiła 4,10 m co przedstawia mapa przebiegu spornej granicy (znak: [...]) sporządzona przez geodetę [...], w przebiegu od pkt nr [...] do [...] (wyznaczona na podstawie modernizacji ewidencji gruntów nr [...]). Na w/w mapie uwidoczniono drugi przebieg spornej granicy od pkt nr [...] do [...] (wyznaczony na podstawie kontroli ewidencji gruntów [...]), według której odległość budynku mieszkalnego od strony zachodniej do granicy działki wynosiła zmienne 3,88 m do 4,00 m. Powyższe potwierdza przesunięcie granicy pomiędzy w/w działkami w kierunku działki oznaczonej nr ewid. [...]. Okoliczność ta nastąpiła już po wybudowaniu obiektu na w/w działce.

[...]WINB podkreślił, że ustalenia faktyczne dokonane w w/w zakresie przez powiatowy organ nadzoru budowlanego nie budzą wątpliwości organu wojewódzkiego. Wątpliwości organu nie budzi także przyjęta przez PINB data zakończenia budowy opisanego wyżej budynku mieszkalnego. Wypis z kartoteki budynków stanowiący załącznik do zaświadczenia Starosty [...] z [...] listopada 2018 r., znak: [...] pod pozycją [...] potwierdza, bowiem że na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...] w 1950r., zakończono budowę budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 114 m2 oraz jednej kondygnacji. Podobnie wskazał [...] oświadczając do protokołu z 10 października 2018 r., pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że "(...) przedmiotowy budynek mieszkalny został zbudowany około 1957-1958 roku, w tym też czasie został wykonany otwór okienny w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego".

W ocenie [...]WINB, powyższe okoliczności potwierdzają zakończenie budowy budynku mieszkalnego położonego na działce oznaczonej nr ewid. [...] w miejscowości [...] w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku.

Wyjaśnił również, iż aktem prawnym aktualnym w dacie budowy opisanego wyżej budynku mieszkalnego pozostawało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli z [...] lutego 1928 r. W tym miejscu przytoczył przepis art. 277 ust. 1 w/w rozporządzenia zgodnie z którym "nowe budynki powinny być wznoszone z zachowaniem co najmniej niżej podanych odległości od granic sąsiadów:

a) budynki nieogniotrwałe - 6 metrów,

b) budynki ogniotrwałe, posiadające od strony granicy otwory, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi. - 4 metrów.

c) budynki ogniotrwałe, nie posiadające od strony granicy otworów, wspomnianych w pkt b), - 3 metrów".

Organ odwoławczy podniósł również, że jak wykazało przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe usytuowanie otworu okiennego zlokalizowanego w zachodniej ścianie opisanego budynku mieszkalnego nie naruszało w dacie budowy tego obiektu przepisów w/w rozporządzenia. Odległość ta wynosiła pierwotnie (tj. przed ustaleniem nowego przebiegu granicy) 4,10 m mierząc do wschodniej granicy działki sąsiedniej. Późniejsze zdarzenia w wyniku których nastąpiła zmiana granic działek nie może stanowić podstawy do zarzucania właścicielowi czy też inwestorowi naruszanie przepisów prawa. Aktualne usytuowanie obiektu nie wynika bowiem z niezgodnego z prawem działania inwestora/właściciela, ale ze zmiany przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami, która nastąpiła kilkadziesiąt lat po wybudowaniu inwestycji. Zmiana tego typu okoliczności faktycznych nie może być uznana za przesłankę późniejszego stwierdzenia naruszenia przepisów techniczno - budowlanych, jeżeli wcześniej obiekt budowlany spełniał określone w nich wymagania. Zatem ustalenie nowej linii granicznej (już po zakończeniu inwestycji) nie może być zatem uznane za okoliczność uzasadniającą prowadzenie postępowania z zakresu nadzoru budowlanego. Jeżeli bowiem obiekt został usytuowany zgodnie z warunkami decyzji o pozwoleniu na budowę, to późniejsza zmiana linii granicznej między działkami nie może być uznana za zdarzenie będące przesłanką nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych.

[...]WINB (odnosząc się do możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego odnośnie budynku wybudowanego w latach pięćdziesiątych XX wieku), przytoczył uchwałę 7 sędziów NSA z 16 grudnia 2013 r. (sygn. akt II OPS 2/13). Podał, że w toku postępowania nie udało się przechować dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę opisanego wyżej budynku mieszkalnego (pisma Archiwum Państwowego w [...] oraz Urzędu Gminy [...] z [...] marca 2019 r. i 9 kwietnia 2019 r.).

Ponadto podkreślił, że wobec nieistnienia w latach pięćdziesiątych regulacji prawnej zobowiązującej inwestorów czy zarządców nieruchomości do przechowywania dokumentacji budowlanej, w tym wydanych pozwoleń na budowę i przyjętych zgłoszeń robót budowlanych, a także istnienia tego obowiązku w stosunku do organów administracji jedynie przez okres pięciu lat - nie sposób przyjąć, że brak tych dokumentów oznacza realizację robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia bądź zgłoszenia, czy też wywodzić, że inwestycję wykonano niezgodnie z projektem budowlanym. Ponownie rozpoznając sprawę organ powiatowy uzupełnił materiał dowodowy w tym zakresie.

Wyjaśnił także kwestię stosunków własnościowych działki oznaczonej nr ewid. [...]. Zdaniem organu odwoławczego, z uproszczonego wypisu z rejestru gruntów z [...] marca 2019 r., wynika, że jej współwłaścicielami są: [...]. Kierując się numerami PESEL w/w osób organ zauważył, iż zostali oni urodzeni po 1945 r. ([...] w 1957 r., natomiast [...] w 1963 r.). Tymczasem przedłożona przez [...] w siedzibie organu powiatowego [...] maja 2019 r. kopia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z [...] września 2019 r., sygn. akt I NS [...] dotyczy stwierdzenia nabycia spadku po [...], który zmarł [...] lipca 1945 r. Powyższe potwierdza zbieżność imienia i nazwiska osoby wpisanej w w/w rejestrze gruntów ([...] urodzony w 1957 r.) oraz osoby w stosunku do której przeprowadzone zostało postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ([...] zmarły [...] lipca 1945 r.).

Tym samym [...]WINB stwierdził, że organ powiatowy dokonał właściwego ustalenia stron postępowania. Powyższe ustalenia uprawniały PINB w [...] do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. PINB w [...] zasadnie uznał, że w obecnym stanie rzeczy brak jest podstaw do podejmowania działań w ustawowo przyznanym zakresie w ramach nadzoru budowanego, co stanowi podstawę do umorzenia postępowania.

W ocenie [...]WINB, organowi I instancji nie można zarzucić obrazy przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. W ramach prowadzonego postępowania, organ powiatowy wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy jak również dokonał oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami zawartymi w k.p.a. Argumenty przedstawione przez skarżącego w odwołaniu nie wnoszą do sprawy istotnych elementów i w świetle Prawa budowlanego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I instancji.

W konsekwencji, [...]WIBN decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] - utrzymał w mocy decyzją organu powiatowego z [...] lipca 2019 r., nr [...].

4. Skargę do WSA w Warszawie na powyższą decyzję [...]WINB z [...] sierpnia 2019 r., wniósł [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

a) art. 105 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez umorzenie postępowania pomimo nieprzeprowadzenia przez organ wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w sprawie, w szczególności ustaleń dotyczących rodzaju oraz daty przeprowadzenia prac budowlanych na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...], co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

b) art. 105 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez ustalenie jako daty ukończenia budowy na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...] na 1950 r., pomimo, iż z dowodów pod postacią zeznań wynikała data późniejsza, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. W związku z powyższymi zarzutami, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także ,,przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, które to nie zostały zapłacone ani w całości ani w części’’.

5. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

1. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie organy umorzyły postępowanie administracyjne (art. 105 §1 k.p.a.) w sprawie otworu okiennego w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...] w sytuacji, gdy odległości pomiędzy budynkami nie wynikały z niezgodnego z prawem działania inwestorów ale ze zmiany przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami (ugoda), która nastąpiła kilkadziesiąt lat po wybudowaniu inwestycji.

2. W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej prawy nie jest sporny i został w sposób prawidłowy oceniony i zinterpretowany przez organy administracji. Analiza akt sprawy potwierdziła, że:

- przed ustaleniem nowego przebiegu granicy odległość budynku mieszkalnego na działce o nr ewid. [...] do wschodniej granicy działki wynosiła 4,10 m (co przedstawia mapa przebiegu spornej granicy sporządzona przez geodetę [...] – w aktach sprawy);

- budynek mieszkalny wraz z otworem okiennym w dacie budowy tj. około 1950 r. nie naruszał obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli z [...] lutego 1928 r. (Dz.U. z 1939 r. Nr 34 poz. 216); wskazane w rozporządzeniu odległości usytuowania budynków zostały zachowane;

- w toku postępowania administracyjnego nie udało się uzyskać (odnaleźć) dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego (pomimo starań organów w tym zakresie);

- strony zawarły ugodę w sprawie rozgraniczenia działek położonych w [...] oznaczonych nr ewid. [...]; z protokołu sądowego z [...] kwietnia 2018 r. wynika, że dokonano rozgraniczenia opisanej nieruchomości przez wskazane tam punkty (tj. zgodnie z linią czerwoną na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę zaewidencjonowanej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...][...] lutego 2016 r. pod nr [...]);

- po zawarciu ugody i ustaleniu granicy działek, budynek w którego zachodniej ścianie zlokalizowany został otwór okienny usytuowany jest w zmiennej odległości wynoszącej od 3,53 m do 3,60 m mierząc od zachodniej elewacji budynku do ogrodzenia usytuowanego pomiędzy działkami oznaczonymi nr ewid. [...];

- materiał dowodowy sprawy wykazał, że pomiędzy w/w działkami nastąpiło przesunięcie granicy, jednak miało miejsce już po wybudowaniu w/w budynku, którego budowa zakończyła się w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku;

3. Zdaniem Sądu, aktualne usytuowanie budynku nie wynika z niezgodnego z prawem działania inwestora/właściciela, ale ze zmiany przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami, która nastąpiła kilkadziesiąt lat po wybudowaniu inwestycji. Zmiana ta – co należy mocno podkreślić - nastąpiła w wyniku zawarcia ugody pomiędzy spornymi stronami. Po tym czasie Skarżący domagał się zamurowania otworu okiennego z powodu planów na powiększenie własnego budynku. W ocenie Sądu, niezrozumiałe są zarzuty Skarżącego odnośnie do nieprzeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego w sprawie i wskazywane w skardze braki związane z ustaleniami daty budowy spornego budynku (a właściwie i ściśle ujmując otworu okiennego). Stąd bezzasadne można uznać zarzuty naruszenia art. 77 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Z zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organu do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego urzeczywistnia się poprzez nałożenie na organ obowiązku wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego, a następnie dokonanie oceny znaczenia i wartości tego materiału i oceny czy dana okoliczność została udowodniona (por. wyrok WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 874/19).

W ocenie Sądu, późniejsze zdarzenia w wyniku których nastąpiła zmiana granic działek (w wyniku zawarcia ugody) nie mogą stanowić podstawy do zarzucania właścicielowi czy też inwestorowi naruszania przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że zmiana tego typu okoliczności faktycznych nie może być uznana za przesłankę późniejszego stwierdzenia naruszenia przepisów techniczno - budowlanych, jeżeli wcześniej obiekt budowlany spełniał określone w nich wymagania. A zatem ustalenie nowej linii granicznej (już po zakończeniu inwestycji) nie może być uznane za okoliczność uzasadniającą prowadzenie postępowania z zakresu nadzoru budowlanego. Jeżeli bowiem obiekt został usytuowany zgodnie z warunkami decyzji o pozwoleniu na budowę, to późniejsza zmiana linii granicznej między działkami nie może być uznana za zdarzenie będące przesłanką nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 5 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Po 422/07). Taka sytuacja uzasadnia zatem umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowego.

4. Dodatkowo należy wskazać, że okoliczności związane z tym, że nie można odnaleźć dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę opisanego wyżej budynku mieszkalnego (lub daty wybicia otworu okiennego) wynikają z tego, że nie było w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku regulacji prawnej zobowiązującej inwestorów czy zarządców nieruchomości do przechowywania dokumentacji budowlanej, w tym wydanych pozwoleń na budowę i przyjętych zgłoszeń robót budowlanych. W związku z tym nie można przyjąć, że brak tych dokumentów oznaczał realizację robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia bądź zgłoszenia, czy też wywodzić, że inwestycję wykonano niezgodnie z projektem budowlanym.

Przypomnieć również należy, że sprawa dotyczy budowy z około 1950 r. W tym czasie obowiązywała ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. nr 38 poz. 229 ze zm.). Ustawa ta nie nakładała na właściciela obiektu budowlanego obowiązku archiwizowania dokumentacji (tak jak czyni to obecnie obowiązujący art. 63 p.b.). Wówczas organy wydające pozwolenie na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących pozwoleń na budowę tylko przez 5 lat. Skoro zatem p.b. z 1974 r. nie zawierało regulacji odpowiadającej art. 63 p.b., to należy przyjąć, że gdy w zasobach administracji publicznej brak jest materiałów pozwalających na ocenę legalności przystąpienia do użytkowania, to taki fakt może być podstawą umorzenia postępowania w sprawie tego obiektu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 419/17). Samowoli budowlanej nie można bowiem domniemywać (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 października 2015 r., sygn. akt II SA/Po 676/15).

5. Zdaniem Sądu, organy zasadnie umorzyły postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.). Zasadne jest twierdzenie, że nie ma podstaw do przyjęcia, że rozpoznanie skargi na decyzję umarzającą postępowanie administracyjną jest formą ochrony niezgodną ze standardami wynikającymi z art. 45 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2876/15). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 617/18). Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga sprawy co do istoty, jest więc orzeczeniem formalnym kończącym sprawę bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia i jest wyjątkiem, który należy traktować jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 626/18). Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

6. Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił ocenę prawną dokonaną przez organy obu instancji i skargę oddalił jako bezzasadną (art. 151 p.p.s.a.).