Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 217/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 lit. a, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. art.  1, 2, 7, 8, 12, 13
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 136 art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2008 r., P. G., działając w imieniu swojej matki R. G., jako jej pełnomocnik, wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Opolu, z dnia 27 kwietnia 1963 r., nr [...], o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość.

W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że wywłaszczona nieruchomość, jako własność P. W., poprzedniczki prawnej R. G., stanowiła działkę nr A, położoną w O., o powierzchni 350 m², objęta była księgą wieczystą NR A, tom VII. Obecnie, po wywłaszczeniu, działka ta wpisana została do księgi wieczystej nr B.

Jako podstawę prawną żądania wznowienia postępowania administracyjnego P. G. wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. K 6/2005, którym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności przepisów art. art. 136, 137, 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Starosta Oleski, decyzją z dnia [...]., nr [...], wydaną na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. w związku z art. 145a K.p.a. odmówił R. G. wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w O., oznaczoną numerem działki A, o powierzchni 0,0350 m², zakończonego prawomocnym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 27 kwietnia 1963 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszoinstancyjny wyjaśnił, że nieruchomość będąca przedmiotem orzeczenia o wywłaszczeniu stanowiła własność P. W., która zmarła w dniu 19 grudnia 1977 r., wskazując iż do akt sprawy zostały dołączone: odpis zupełny aktu małżeństwa P. K. i J. W., H. F., córki J. i P., skrócony akt urodzenia R. F., odpis zupełny aktu zgonu J. W., syna J. i P., odpis skrócony aktu małżeństwa J. G. i R. F. Organ stwierdził, iż złożone dokumenty potwierdzają, że wnioskodawczyni R. G. winna zostać uznana za jedyną spadkobierczynię P. W., co oznacza, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone przez podmiot, któremu przysługują prawa strony.

Oceniając przedstawione żądanie, Starosta Oleski uznał, że skoro strona w swoim piśmie wskazała jako przyczynę wznowienia postępowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K.6/05, opublikowany w dniu 9 kwietnia 2008 r., to uznać należało, że zachowany został termin do złożenia podania o wznowienia postępowania oraz, że żądanie dotyczy podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o art. 145a K.p.a.

Organ wyjaśnił, że przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego orzeka o niezgodności z Konstytucją art. 136 ust. 6, części art. 137 ust. 2, art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492 z późn. zm.), czyli dotyczy przepisów prawa regulujących zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Tymczasem, jak wywodził organ I instancji, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 27 kwietnia 1963 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość wydane zostało w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) , obowiązujących w dacie wydania orzeczenia. Ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazany przez stronę jako przyczyna wznowienia postępowania nie dotyczył przepisów, będących podstawą rozstrzygnięcia wydanego w sprawie nr [...], dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości położonej w O., oznaczonej numerem działki A, organ uznał, że wskazana przez stronę przyczyna wznowienia postępowania nie mieści się wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 K.p.a., które jedynie stanowić mogą podstawę wznowienia postępowania. Dlatego organ I instancji argumentował, że w rozpatrywanej sprawie zasadne było wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania, bez uprzedniego wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, bowiem do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania może dojść również, gdy w sposób oczywisty można wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia a treścią dotychczasowej decyzji. Wobec tego, że w uzasadnieniu decyzji w sposób oczywisty wykazano brak związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia a treścią dotychczasowego orzeczenia Starosta Oleski orzekł jak w sentencji decyzji, odmawiając wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 3 K.p.a.

Organ odwoławczy – Wojewoda Opolski, decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania P. G., działającego w imieniu R. G., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że odwołanie to nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Starosty Oleskiego nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności przepisu art. 149 § 3 K.p.a. w związku z art. 145a § 1 K.p.a.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy zważył, że dopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie art. 145a K.p.a. jest ograniczona trzema przesłankami:

- istnienie rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną, (co w sprawie zostało spełnione),

- zachowanie terminu do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania (przesłanka również spełniona).

Natomiast trzecia przesłanka jest spełniona wówczas, gdy po rozpoznaniu rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną wydaną w oparciu o obowiązujący przepis prawa, Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności tego przepisu w Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. Wojewoda Opolski podkreślił, że P. G., działając w imieniu swojej matki R. G., jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. Orzeczeniem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Natomiast sporne orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 27 kwietnia 1963 r. dotyczyło wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co stanowi przedmiot odrębnego postępowania, będącego, jak to określił organ odwoławczy, "niejako postępowaniem poprzedzającym zwrot wywłaszczonej nieruchomości", zaś orzeczenie to zostało wydane na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, obowiązujących w dniu wydania orzeczenia.

W tym stanie rzeczy, Wojewoda Opolski zgodził się ze stanowiskiem Starosty Oleskiego, iż wskazany we wniosku strony wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jako przyczyna wznowienia postępowania administracyjnego, w sposób oczywisty nie ma związku przyczynowego z postępowaniem, którego dotyczył wniosek o wznowienie. Zatem, wniosek ten nie mógł być uwzględniony, gdyż sporne orzeczenie z 27 marca 1963 r. nie zostało wydane na podstawie przepisów zanegowanych przez Trybunał Konstytucyjny. Organ odwoławczy, jeszcze raz powtórzył, że odmowa wznowienia postępowania w myśl art.149 § 3 K.p.a., następuje w drodze decyzji wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne albo, gdy uchybiono wymogom formalnym. Dodatkowo twierdząc, iż może do niej dojść także w sytuacji, gdy w sposób oczywisty można wyprowadzić wniosek o braku związku pomiędzy podstawą wznowienia a treścią dotychczasowej decyzji, co też, zdaniem organu, w niniejszej sprawie wystąpiło. Równocześnie organ zwrócił uwagę, że zarzuty podniesione przez stronę dotyczące braku merytorycznego odniesienia się do sprawy przez organ I instancji oraz nieprzeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia stanu faktycznego nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ przeprowadzone postępowanie wznowieniowe ograniczyło się do jego części wstępnej. W tej fazie organ administracji, do którego wpłynął wniosek o wznowienie postępowania, bada go wyłącznie pod względem formalnym, tzn. czy wniosek złożyła osoba będąca stroną postępowania oraz czy wniosek został złożony z zachowaniem terminów, o których mowa w art. 148 i art. 145a § 2 K.p.a. Wszelkie rozważania i czynności merytoryczne są na tym etapie niedopuszczalne, taka ocena może nastąpić dopiero w drugiej fazie postępowania wznowieniowego, to jest po wydaniu przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania. Z tych względów zarówno decyzja Starosty Oleskiego, jak i decyzja Wojewody Opolskiego nie mogła zawierać rozważań merytorycznych.

W skardze do Sądu R. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że merytorycznie wniosek jej dotyczył wznowienia postępowania w sprawie godziwego odszkodowania za wywłaszczoną działkę, a jako odszkodowanie domagała się przyznania innej nieruchomości gruntowej. Takie odszkodowanie, zdaniem skarżącej, gwarantują jej przepisy art. 7, art. 21, art. 77 Konstytucji RP. Zarzuciła, że powołane przepisy Konstytucji dają obecnie możliwość dochodzenia praw w postępowaniu sądowym w oparciu o art. 417 Kodeksu cywilnego, ponieważ art. 160 K.p.a., po wyroku Trybunału Konstytucyjnego został uchylony, jednakże aby skorzystać z tej drogi, wydana decyzja musi być objęta wznowieniem postępowania zakończonym decyzją wydaną w oparciu o art. 156 i art. 158 K.p.a. Tymczasem Wojewoda Opolski blokuje stronie prawo do starania się o słuszne odszkodowanie, dlatego zaskarżona decyzja narusza również konstytucyjne prawo równości i ochrony prawa własności wszystkich obywateli gwarantowane art. 64 Konstytucji. Skarżąca zwróciła uwagę, że brak jest terminów przedawniających roszczenie o należne odszkodowanie, w rozumieniu przepisów rozdziału 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 września 2005 r. w sprawie niezgodności z Konstytucją art. 160 § 5 K.p.a.

Skarżąca argumentowała, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r. nie stanowił wyłącznej podstawy żądania wznowienia postępowania, we wniosku wnosiła też o przyznanie innej nieruchomości, jako rekompensaty. Takie żądanie rekompensaty oznaczało, zdaniem skarżącej, potraktować jak wniosek o zwrot niezagospodarowanej części wywłaszczonej działki. Zważywszy, że wywłaszczenie dotyczyło gruntu pod budownictwo mieszkaniowe, natomiast przedmiotowa działka nr A została przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowo-handlowe. Uzasadniając stanowisko o przyznanie innej nieruchomości, w zamian za nieruchomość wywłaszczoną, skarżąca wskazywała, że część wywłaszczonej nieruchomości pozostała niezagospodarowana – jest tam skwer z huśtawką i parking. Skarżąca przyznała, że wprawdzie część wywłaszczonej nieruchomości, niezabudowana budynkami mieszkalnymi, nie jest w całości pozostałością działki nr A, jest to jednak grunt przyległy do sąsiedniej nieruchomości, i dlatego jej żądanie zostało określone jako "zwrot innej nieruchomości". Natomiast organ pierwszej i drugiej instancji do tak sprecyzowanego żądania się nie odniósł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia. Oznacza to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną sąd ocenia, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone określone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce, to w określonych prawem sytuacjach wadliwą decyzję eliminuje się z obrotu prawnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może wyręczać organów administracyjnych i wydawać orzeczenia o charakterze decyzji administracyjnej.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowiła decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, podjętą stosownie do przepisu art. 149 § 3 K.p.a., i odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem o charakterze decyzji administracyjnej.

Zdaniem Sądu, obie zaskarżone decyzje nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przepisu art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 145a § 1 K.p.a.

Na wstępie należy stwierdzić, że postępowanie wznowieniowe jest jednym z postępowań nadzwyczajnych, którego zainicjowanie wymaga spełnienia określonych przesłanek, w tym wskazania podstawy wznowienia wyznaczającej zakres badania podania o wznowienie postępowania.

Skarżąca jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu nr [...] z dnia 27 kwietnia 1963 r., wydanego na podstawie art. art. 1,2,7,8,12,13 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05, OTK-2008/3/41, Dz. U. RP 2008/59/369. Wprawdzie skarżąca wyraźnie nie wskazała, że podstawę jej żądania stanowi przepis art. 145a K.p.a., to jednak w ocenie Sądu, powołanie się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, pozwalało na przyjęcie przez organy, że żądanie wznowienia postępowania administracyjnego opiera się na przesłance określonej w art. 145a K.p.a.

Zgodnie z przepisem art. 145a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Dopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 K.p.a. jest ograniczona dwoma przesłankami pozytywnymi. Pierwszą przesłanką jest rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną, co w niniejszej sprawie zostało spełnione. Drugą przesłanką wznowienia jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Przesłanka ta - zdaniem Sądu - jest spełniona, jeżeli po rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną, w oparciu o obowiązujący przepis prawa, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą (tak również: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 646).

Przywołanym przez stronę skarżącą orzeczeniem z dnia 3 kwietnia 2008 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis art. 136 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest niezgodny z art. 2, art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 137 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji. Art. 229a ustawy powołanej w punkcie 1 sentencji wyroku jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji oraz, że art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.) jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji.

Sporna decyzja – orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 27 kwietnia 1963 r. w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie została wydana na podstawie przepisów zanegowanych przez Trybunał Konstytucyjny, a więc zdaniem Sądu, należało zgodzić się ze stanowiskiem organu i uznać, że wskazany we wniosku strony wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jako przyczyna wznowienia postępowania administracyjnego, w sposób oczywisty nie ma związku przyczynowego z postępowaniem, którego dotyczył wniosek o wznowienie postępowania. Zatem, wniosek skarżącej o wznowienie postępowania w trybie art. 145a K.p.a. nie mógł zostać uwzględniony, gdyż zarówno przepisy ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jak i ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141ze zm.), nie były podstawą wydania decyzji w ramach spornego postępowania.

Z treści przepisu art. 149 § 2 K.p.a., określającego skutki postanowienia o wznowieniu postępowania wynika, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania organ może wydać w tych wypadkach, gdy z żądaniem wystąpiła osoba która nie jest stroną albo która wprawdzie stroną jest, ale wniosła żądanie po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Decyzję taką organ może również wydać, gdy żądanie pochodzi od strony niemającej zdolności do czynności prawnych, działającej bez przedstawiciela ustawowego. Do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania może również dojść wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń strony wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia, a treścią dotychczasowej decyzji. Innymi słowy, jeżeli da się z góry wykluczyć ten związek przyczynowy, dopuszczalne będzie podjęcie decyzji odmownej (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny (w:) wyroku z dnia 6 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1652/95; wyroku z 17 stycznia 2006 r. II GSK 307/05 niepubl., tak również (w:) P. Przybysz "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, teza 4 do art. 149 K.p.a., Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Zakamycze, 2005 wyd. II – komentarz do art. 149 K.p.a.).

W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie w sposób oczywisty można było z twierdzeń skarżącej wyprowadzić wniosek o braku jakiegokolwiek związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia (art. 145a § 1 K.p.a.), a treścią decyzji w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W tym miejscu podnieść należy, że zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami regulowały kwestie związane ze zwrotem wywłaszczonych nieruchomości. Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W myśl ustępu trzeciego tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Taka generalna regulacja przepisu w przedmiocie określenia zakresu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że roszczenie to przysługuje także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem to, czy nieruchomość była objęta wywłaszczeniem, bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy własność została odjęta na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czy też przepisów dawnych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, iż postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, które można wszcząć składając wniosek na podstawie wyżej wskazanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami jest postępowaniem w odrębnej, innej sprawie, niż postępowanie wywłaszczeniowe.

Oznacza to, że doprowadzenie do wydania przez organ orzeczenia o zwrocie uprzednio wywłaszczonej nieruchomości, zbędnej na cel wywłaszczenia, musi zostać wydane w odrębnej sprawie administracyjnej, rozpatrzonej po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, niezależnie postępowania w sprawie o wznowienia postępowania w przedmiocie wywłaszczenia.

Powtórzmy, postępowanie o wznowienie którego wnosiła skarżąca, prowadzone było w przedmiocie wywłaszczenia, a więc postępowanie to w trybie przepisów art. 145 i 145a K.p.a., stwarzało możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną, tylko z uwagi na fakt, że po wydaniu orzeczenia z 1963 r. o wywłaszczeniu, ujawniła się wadliwość tego postępowania albo też pojawiły się okoliczności, które pozbawiają znaczenia te przesłanki, na których oparto rozstrzygnięcie sprawy, np. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym.

Zauważyć przyjdzie, że przepis art. 188 pkt 1 Konstytucji RP zawierający wymóg zgodności ustaw z Konstytucją ma zastosowanie do ustaw obowiązujących po dniu wejścia w życie Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r. oraz do takich ustaw, które wprawdzie formalnie zostały uchylone, lecz na ich podstawie w dalszym ciągu mogą być wydawane akty administracyjne czy wyroki sądowe. Nie mogą natomiast być oceniane według obecnych standardów konstytucyjnych akty prawne uchylone przed dniem 16 października 1997 r. i niestanowiące podstaw prawnych do wydawania po tej dacie decyzji, innych aktów administracyjnych czy wyroków, mimo, że wywołane przez te akty skutki prawne są trwałe i sięgają czasu teraźniejszego. Konstytucja z 1997 r. nie może być bowiem kryterium oceny historycznych aktów prawnych wydawanych w innej rzeczywistości (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2007 r., sygn. I OSK 881/06, LEX 345920).

Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania Sąd, działając w ramach określonych w art. 134 P.p.s.a., podzielił stanowisko Wojewody Opolskiego o braku jakiegokolwiek związku przyczynowego miedzy wskazaną przez skarżącą podstawą wznowienia a treścią dotychczasowej decyzji, co uzasadniało odmowę wznowienia postępowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi o nieuwzględnieniu przez organu "racji merytorycznych" zgłoszonego żądania, zwrócić uwagę raz jeszcze należy, że z art. 149 § 2 K.p.a. wynika wyłączenie dopuszczalności wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw do wznowienia postępowania. Ustalenie wystąpienia podstaw wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania prowadzonego zgodnie z regułami prawa procesowego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 K.p.a. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu jest niedopuszczalna. Oznacza to, że negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia postępowania o wywłaszczeniu nieruchomości, a więc stwierdzenie, że żądanie wznowienia postępowania nastąpiło z przyczyny innej niż wymienione enumeratywnie w art. 145 K.p.a. oraz art. 145a K.p.a., nie pozwalało organowi na merytoryczne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. W konsekwencji, skoro nie potwierdziło się istnienie przesłanek pozwalających na wznowienie postępowania administracyjnego o wywłaszczeniu nieruchomości, to niemożliwym było przeprowadzenie przez organ drugiego etapu postępowania wznowieniowego polegającego, do czego zmierzała skarżąca, na uchyleniu decyzji dotychczasowej – orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu nr [...], bądź na wydaniu decyzji odszkodowawczej lub o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, uprzednio stanowiącej własność P. W.

Równocześnie mając na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonego aktu uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jego wydania, nie można czynić zarzutu organowi orzekającemu, że nie rozważył podania skarżącej w kontekście podstaw wznowienia niewskazanych przez stronę we wniosku, a wyartykułowanych dopiero w skardze – stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z 23 września 2003 r., niekonstytucyjności przepisu art. 160 K.p.a. Przyjęcie argumentacji skarżącej oznaczałoby, że wskazywanie podstawy wznowienia jest zbędne, gdyż to obowiązkiem rozpatrującego podanie o wznowienie organu byłoby zbadanie wystąpienia wszelkich podstaw wznowienia.

Biorąc powyższe pod uwagę, stosownie do przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.