Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1398/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Notarialna
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 369
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 106, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie odwołania ze stanowiska notariusza 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 16 w związku z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm., dalej Pon.) oraz art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U.z 2013 r. Nr 267, dalej kpa.) po rozpoznaniu zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w G. z dnia [...] listopada 2013 r. o nr [...] pozytywnie opiniującą odwołanie J. M. ze stanowiska notariusza, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] czerwca 2011 r. M. R. - notariusz w S. przeprowadziła w kancelarii notariusza – J. M. (dalej: "skarżący") wizytację, podczas której oceniała całokształt działalności skarżącego, zarówno w zakresie organizacji kancelarii, prawidłowości prowadzenia ksiąg notarialnych, wydawania i przesyłania wypisów aktów notarialnych, jak i w zakresie redakcji, formy i strony prawnej aktów notarialnych. Wizytująca notariusz opisała w protokole wizytacji dostrzeżone uchybienia w działalności skarżącego, jednak mimo wskazanych uchybień oceniła działalność wizytowanego notariusza pozytywnie. Była to pierwsza wizytacja od czasu rozpoczęcia przez skarżącego działalności w dniu [...] maja 2010 r.

Zespół do spraw Wizytacji na swoim posiedzeniu, które odbyło się dnia [...] lipca 2011 r., podzielił opinię wizytatora i pozytywnie ocenił działalność skarżącego, proponując jednocześnie wydanie zarządzeń powizytacyjnych.

Powyższej oceny działalności notariusza J. M. nie podzieliła Rada Izby Notarialnej w G., która mocą uchwały nr [...] podjętej [...] lipca 2011 r. negatywnie oceniła działalność skarżącego. Uchwała nie została uzasadniona.

Następnie Rada rozpatrzyła protokół z drugiej wizytacji działalności skarżącego, przeprowadzonej [...] czerwca 2012 r. przez: E. R. - notariusza w S. i D. W. - notariusza w B.. Wizytatorzy opisali w protokole wizytacji dostrzeżone uchybienia w działalności wizytowanego notariusza, a jego pracę ocenili negatywnie.

Zespół do spraw Wizytacji na swoim posiedzeniu, które odbyło się [...] października 2012 r., podzielił opinię wizytujących notariuszy i negatywnie ocenił działalność skarżącego, proponując jednocześnie wydanie zarządzeń powizytacyjnych.

Powyższą ocenę działalności skarżącego podzieliła Rada Izby Notarialnej w G., która mocą uchwały nr [...], podjętej [...] października 2012 r., negatywnie oceniła działalność skarżącego. W ramach środków podjętych w celu usunięcia uchybień stwierdzonych w trakcie dokonanej wizytacji działalności wizytowanego notariusza, Rada zobowiązała notariusza do wykonania zarządzeń powizytacyjnych wskazanych w sentencji uchwały.

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia [...] marca 2013 r., zwrócił się do Rady Izby Notarialnej w G. o wydanie opinii w trybie art. 16 § 3 w zw. z art. 35 pkt 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158 ze zm.) w przedmiocie odwołania J. M. (dalej: "skarżący") ze stanowiska notariusza, wobec uzyskania dwóch ujemnych ocen w wyniku kolejnych wizytacji.

Rada Izby Notarialnej w G. w dniu [...] kwietnia 2013 r. podjęła uchwałę nr [...] w której wyraziła negatywną opinię w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska notariusza.

Rada wskazała, że w jej ocenie niemożliwym było przyznanie mocy dowodowej uchwale nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., mocą której skarżący uzyskał pierwszą ujemną ocenę w wyniku wizytacji. Powyższe, nawet przy uznaniu, że pozostałemu materiałowi dowodowemu zebranemu w tej sprawie – w szczególności materiałowi dowodowemu, na mocy którego notariusz uzyskał drugą ujemną ocenę w wyniku wizytacji – Rada nie odmówiła mocy dowodowej, spowodowało, w ocenie Rady, niemożliwym wydanie pozytywnej opinii w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska notariusza. Nadto, Rada Izby Notarialnej w G. rozpatrując materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie i czyniąc zadość regułom postępowania administracyjnego oraz swoim obowiązkom w zakresie nadzoru nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy uznała za zasadne przeprowadzenie kolejnej wizytacji działalności skarżącego po upływie roku od dnia drugiej wizytacji, przeprowadzonej dnia [...] czerwca 2012 r.

Rada postanowiła, że wizytacja ta zostanie przeprowadzona przez dwóch wizytatorów, którzy dotychczas nie przeprowadzali wizytacji działalności tego notariusza.

Kolejna wizytacja, została przeprowadzona dnia [...] czerwca 2013 r. przez E. P. — notariusza w I. i B. B. - notariusza w B.. W trakcie tej wizytacji wizytujące oceniły całokształt działalności wizytowanego notariusza, zarówno w zakresie organizacji kancelarii i ksiąg notarialnych, jak i w zakresie redakcji, formy i strony prawnej dokumentów. Wizytatorzy opisali w protokole wizytacji dostrzeżone uchybienia w działalności skarżącego, ocenę jego pracy pozostawili Radzie Izby Notarialnej w G..

Zespół do spraw Wizytacji na posiedzeniu, które odbyło się [...] lipca 2013 r., negatywnie ocenił działalność skarżącego, proponując jednocześnie wydanie zarządzeń powizytacyjnych.

Powyższą ocenę działalności skarżącego podzieliła Rada Izby Notarialnej w G., która mocą uchwały numer [...], podjętej dnia [...] sierpnia 2013 r., negatywnie oceniła działalność skarżącego. W ramach środków podjętych w celu usunięcia uchybień stwierdzonych w trakcie dokonanej wizytacji, Rada zobowiązała notariusza do wykonania zarządzeń powizytacyjnych wskazanych w sentencji uchwały.

Następnie Minister Sprawiedliwości pismem z dnia [...] października 2013 r. zwrócił się do Rady Izby Notarialnej w G. z prośbą o udzielenie informacji, czy Rada Izby Notarialnej w G. podtrzymuje negatywną opinię w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska notariusza, wyrażoną w uchwale Rady Izby Notarialnej w G. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Rada Izby Notarialnej w G. podjęła w dniu [...] listopada 2013 r. uchwałę nr [...] w której postanowiła nie podtrzymywać negatywnej opinii w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska notariusza wyrażonej w uchwale z dnia [...] kwietnia 2013 r. A contrario zatem uznała, że odwołanie notariusza będzie zasadne.

W uzasadnieniu uchwały wskazała, że mając na uwadze skutki, jakie wywołuje kolejna negatywna ocena działalności skarżącego oraz czyniąc zadość regułom postępowania administracyjnego w zakresie zebrania materiału dowodowego i swoim obowiązkom w zakresie nadzoru nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, jak również odnosząc się do wniosku skarżącego z dnia [...] października 2013 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie oceny jego działalności, zaprosiła notariusza na posiedzenie Rady w celu wysłuchania go. W ocenie Rady wyjaśnienia złożone przez skarżącego nie wniosły do sprawy żadnych nowych faktów ani dowodów, w oparciu o które Rada Izby Notarialnej mogłaby przystąpić do ponownego rozpatrzenia sprawy lub które mogłyby spowodować podtrzymanie przez Radę negatywnej opinii w przedmiocie odwołania notariusza J. M. ze stanowiska notariusza.

Zdaniem Rady mając na uwadze zabrany w sprawie obszerny materiał dowodowy, w szczególności wyjaśnienia złożone przez notariusza na posiedzeniu Rady, jak również uchwały Rady: nr [...], z dnia [...] października 2012 r. i nr [...], z dnia [...] sierpnia 2013 r., którym Rada przyznała pełną moc dowodową - Rada Izby Notarialnej nie znalazła podstaw do podtrzymania swojej negatywnej opinii w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska notariusza, wyrażonej w uchwale nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Skarżący od powyższej uchwały z dnia [...] listopada 2013 r. złożył zażalenie w którym podniósł, że Rada Izby Notarialnej w G. naruszyła art 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy jak również treść art 8 k.p.a. wskazując iż:

w dniu [...] czerwca 2011 r. notariusz M. R. dokonała wizytacji w jego kancelarii i wydała ocenę pozytywną, taką też ocenę jego pracy wydał Zespół ds. Nadzoru w dniu [...] lipca 2011 r. Wbrew takiemu stanowisku Rada Izby Notarialnej w G. uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. oceniła jago działalność jako notariusza negatywnie, przy czym uchwała ta została podjęta bez żadnego uzasadnienia, a skarżący miał możliwość zapoznania się z protokołem wizytacji i zawartymi w tym protokole uwagami dopiero wraz z doręczeniem mi uchwały, a więc już po jej podjęciu.

2) w dniu [...] czerwca 2012 r. notariusze E. R. i D. W. dokonały wizytacji jego kancelarii i wydały ocenę negatywną, i taką też ocenę jego pracy wydała Rada Izby Notarialnej w G. uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2012 r., przy czym, dopiero w dniu [...] listopada 2012 r. skarżący otrzymał z Izby Notarialnej w G. pismo zwierające w załączeniu wymienioną uchwałę w przedmiocie negatywnej oceny jego działalności jako notariusza wraz z zawartymi w tej uchwale zarządzeniami powizytacyjnymi oraz protokół wizytacji z dnia [...] czerwca 2012 r. dokonanej przez notariuszy E. R. i D. W., a zatem przed podjęciem uchwały został pozbawiony możliwości ustosunkowania się do zwartych w protokole uwag i zarzutów, co uczynił dopiero w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. wnosząc ponadto o ponowne rozpatrzenie mojej sprawy, jak również o ustosunkowanie się do wniesionych przeze mnie zastrzeżeń do protokołu z poprzedniej wizytacji mojej kancelarii z dnia [...] czerwca 2011 r. dokonanej przez M. R. notariusza w S., tym bardziej, że w wyniku tego protokołu uchwała Rady Izby Notarialnej w G. nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie oceny jego działalności jako notariusza została podjęta w identyczny sposób i trybie, jak i tego, że pomimo pozytywnej oceny kontrolującej jego działalności jako notariusza, Rada oceniła jego działalność jako notariusza negatywnie, nie uzasadniając swojego stanowiska. W odpowiedzi skarżący otrzymał pismo Rady z dnia zawierające praktycznie tylko polemikę dotycząca interpretacji prawa.

3) Rada w ogóle nie podjęła próby wyjaśnienia istnienia dwóch różnych wersji protokołu z wizytacji kancelarii przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2013 r. przez notariuszy E. P. i B. B..

Podał, że z wersji protokołu, którą mu doręczono wynika, że notariusze E. P. i B. B. po dokonaniu wizytacji kancelarii skarżącego w dniu [...] czerwca 2013 r. oceniły jego pracę ledwie dostatecznie (nie negatywnie), tj. wynik tej kontroli był dla skarżącego pozytywny. Z wersji natomiast będącej w posiadaniu Rady wynika, że notariusze E. P. i B. B. po dokonaniu wizytacji kancelarii skarżącego w dniu [...] czerwca 2013 r. oceniły pracę skarżącego negatywnie.

Zdaniem skarżącego skoro nie jest wiadomym, który z tych dwóch protokołów przyjąć należy jako prawdziwy, to również wątpliwa i mało wiarygodna staje się wydana ocena zawarta w uchwale Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie negatywnej oceny działalności skarżącego jako notariusza, na którą Rada powołuje się w zaskarżonej uchwale, przy tym znamiennym jest również i to, że Rada w uzasadnieniu tejże uchwały powołuje się na protokół Zespołu do spraw Wizytacji z dnia [...] lipca 2013 r., który nie zawiera żadnego uzasadnienia dla wyrażonego tam stanowiska, a ponadto, jak zespół ten mógł się zajmować tym protokołem z wizytacji kancelarii skarżącego, skoro wg otrzymanego z Rady odpisu, Izba protokół dotyczący wizytacji kancelarii otrzymała w dniu [...] lipca 2013 r.

5) odnosząc się do zarzutu Rady, że w latach 2011-2013 Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wydał 15 orzeczeń oddalających wnioski na podstawie umów zawartych w formie aktu notarialnego sporządzonego przez skarżącego, podał, że wg rzeczywistego stanu faktycznego na dzień [...] listopada 2013 r.:

Rep. [...] nr [...],[...] - oddalenie prawomocne, nie można było z przyczyn formalno-prawnych dokonać przyłączenia nabytej działki do księgi wieczystej nabywców;

Rep. [...] nr [...],[...],[...] - dokonano wpisu prawa własności na rzecz spółki zgodnie z treścią aktów

Rep. [...] nr [...],[...] - prawa nabywców zostały wpisane;

Rep. [...] nr [...],[...] - oddalenie wniosku o wpis hipoteki prawomocne z uwagi na to, że hipoteka o tej samej treści - zabezpieczająca tą samą wierzytelność i z tej samej umowy została wcześniej ustanowiona, sprawa dotyczyła przedłużenia gwarancji ubezpieczeniowej kontraktowej, której podstawą była wcześniejsza umowa. Poprzednia hipoteka miała zostać wykreślona;

5. Rep. [...] nr [...],[...] - oddalony wniosek o wpis hipoteki (art.930§3 kpc);

Rep. [...] nr [...],[...],[...] - prawa spółki zostały wpisane;

Rep. [...] nr [...],[...] - prawa spółki zostało wpisane;

Rep. [...] nr [...],[...] - prawa spółki zostały wpisane;

9. Rep. [...] nr [...],[...] - [...] .została zamknięta, a prawa spółki wpisane do nowozałożonej, zgodnie z wnioskiem, [...];

10. Rep. [...] nr [...][...] - oddalony wniosek o wpis hipoteki (art.930§3 kpc]

Rep. [...] nr [...][...],[...] - w [...] wpisu do [...] sprawa w toku.

Rep. [...] nr [...],[...]- wpisu dokonano.

Skarżący końcowo podkreślił, iż Rada podejmując zaskarżoną uchwałę nie wzięła w ogóle pod uwagę tego, iż skarżący zastosował się do zaleceń powizytacyjnych, że nie było skarg na pracę skarżącego ani nie toczyły się i nie toczą się żadne postępowania sądowe, administracyjne lub odszkodowawcze związane z wykonywanymi obowiązkami, a ponadto, że żaden ze sporządzonych przez skarżącego aktów notarialnych nigdy nie był przedmiotem postępowania sądowego w postępowaniu cywilnym o stwierdzenie nieważności.

Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] utrzymała w mocy uchwałę z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w sprawie opinii w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska notariusza.

W uzasadnieniu wskazała, że przedmiotowa uchwała Rady Izby Notarialnej w G. wydana została na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza protokołów powizytacyjnych, zawierających zdecydowanie ujemne oceny działalności skarżącego. Zwróciła także uwagę, że ani ona, ani też rady izb notarialnych nie zostały wyposażone przez prawo w żadne mechanizmy weryfikacji pracy wizytatorów. W tej sytuacji zarzuty stawiane pracy wizytowanych notariuszy przez wizytatorów zarówno Rada Izby Notarialnej w G. jak i Krajowa Rada Notarialna uznają za uzasadnione. Tyczy się to również przedmiotowej sprawy - Krajowa Rada Notarialna nie jest kompetentna do odpowiadania na stawiane przez skarżącego zarzuty wobec pracy wizytatorów. Zdaniem Krajowej Rady Notarialnej w sytuacji, kiedy notariusz otrzymał co najmniej dwie ujemne oceny powizytacyjne, organy samorządu notarialnego muszą zaopiniować pozytywnie odwołanie tak ocenionego notariusza. Przyjęcie inaczej oznaczałoby przyznanie radom izb notarialnych kompetencji do weryfikacji pracy wizytatorów tymczasem, kompetencja taka nie wynika z żadnych przepisów powszechnie obowiązującego prawa.

W opinii Krajowej Rady Notarialnej Rada Izby Notarialnej w G. w sposób rzetelny i niepozostawiający wątpliwości przeanalizowała protokoły powizytacyjne. Podkreśliła, że skarżący uzyskał dwie kolejne ujemne oceny w wyniku dwóch kolejnych wizytacji, a ustalenia dokonane przez wizytatorów wskazują na powtarzalność uchybień i błędów popełnianych przy wykonywaniu czynności zawodowych, które nie zostały skorygowane pomimo wydania skarżącemu szczegółowych i precyzyjnych zarządzeń powizytacyjnych po każdej wizytacji. Co więcej, w celu ustalenia okoliczności, które Rada Izby Notarialnej w G. brała pod uwagę przy podejmowaniu uchwały skarżący został zaproszony na posiedzenie organu. Notariusz otrzymał więc możliwość wyjaśnienia okoliczności wskazujących na nieprawidłowości w wykonywaniu przez niego zawodu, co zostało przeanalizowane przez Radę Izby Notarialnej w G.. Zebrane fakty w ocenie Krajowej Rady Notarialnej nakazują stwierdzić, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego wskazała, że nietrafnym jest wniosek notariusza jakoby Rada Izby Notarialnej w G. oparła się na uchwale Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. bowiem w treści uzasadnienia uchwały Rady Izby Notarialnej Nr [...] z dnia [...] listopada organ stwierdza, że "w jej ocenie niemożliwym było przyznanie mocy dowodowej uchwale Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., mocą której notariusz J. M. uzyskał pierwszą ujemną ocenę w wyniku wizytacji." Zarzut skarżącego jest więc w tym zakresie bezpodstawny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie ww. uchwały Krajowej Rady Notarialnej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. wraz z poprzedzającą ją uchwałą z dnia [...] listopada 2013 r.

Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie art 1, art.77 §1 oraz naruszenia 124 § 1 w zw. z art. 106 § 5 k.p.a, art. 124 § 2 w z w. z art. 125 § 3 i art. 107 §3 i §5 w zw. z art. 126 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że Krajowa Rada Notarialna miała obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przed podjęciem uchwały zgodnie z wymogami procedury i dokonania oceny zgłoszonych dowodów, wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz ustalenie stanu faktycznego, który stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, albowiem organ całkowicie nie odniósł się do podniesionego w zażaleniu zarzutu rozbieżności w dokonanej ocenie zawartej w protokole z wizytacji przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2013 r. jak również nie odniósł się do podniesionego zarzutu odmowy skarżącemu prawa do wyjaśnienia sprawy pisma Sądu Rejonowego w S.z dnia [...] listopada 2013 r. a także pominął fakt, że w uzasadnieniu uchwały z dnia [...] listopada 2013 r. powołano się na negatywną ocenę działalności skarżącego jaką wydał Zespół do spraw wizytacji Rady izby Notarialnej w G. na posiedzeniu w dniu [...] lipca 2013 r.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 124 § 1 k.p.a w zw. z art..l06 k.p.a. podał, że postanowienie wydane przez organ kolegialny powinno być podpisane przez wszystkich członków tego organu biorących udział w wydaniu postanowienia, tymczasem zaskarżona uchwała z dnia [...] lutego 2014 r. została podpisana jedynie przez Prezesa Krajowej Rady Notarialnej, dotyczy to również uchwały z dnia [...] listopada 2013 r. która również została podpisana jedynie przez Prezesa Krajowej Rady Notarialnej Rady Izby Notarialnej w G., jak również uchwały Rady Izby Notarialnej w G. z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Wskazując na zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 125 § 3 oraz art. 107 § 3 i § 5 w zw. z art. 126 k.p.a., podniósł, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie wyjaśnił wszechstronnie zawartego w nim rozstrzygnięcia i nie odniósł się do zarzutów zawartych w zażaleniu. Zdaniem skarżącego ogólnikowe stwierdzenie, że zebrane fakty w ocenie Krajowej Rady Notarialnej nakazują stwierdzić, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, jak również powtórzenie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wywodów organu I instancji nie czynią zadość wymaganiom uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Notarialna wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 369 ze zm.) Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej, wydanej na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w terminie miesiąca od daty wpływu wniosku. Organ samorządu notarialnego współdziałający w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez właściwy organ (Minister Sprawiedliwości) działa na zasadach określonych w art. 106 k.p.a. Przepis art. 106 k.p.a. ma zastosowanie wówczas, gdy inny przepis prawa (w tym przypadku art. 16 § 3 Prawa o notariacie) uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ. Podkreślenia przy tym wymaga, że z jednej strony organ współdziałający nie jest organem prowadzącym postępowanie w sprawie zasadniczej (odwołania ze stanowiska notariusza), a z drugiej, organ podejmujący rozstrzygnięcie w sprawie głównej nie może sprawdzać czy weryfikować postanowienia akcesoryjnego wydanego w trybie art. 106 k.p.a. Weryfikacja tego postanowienia jest możliwa wyłącznie w drodze zażalenia, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na organie współdziałającym w postępowaniu właściwym ciążą wszystkie obowiązki wynikające z przepisów procesowych (vide glosa J. Borkowski do wyroku NSA z dnia 20 listopada 1997 r., V SA 2699/96, OSP 1999/3/56).

Niewątpliwie zatem w sprawach, w których uchwały organów samorządu notarialnego zapadają w sprawach indywidualnych są one rozstrzygnięciami administracyjnymi, a postępowanie musi odpowiadać zasadom k.p.a.

Sądowa kontrola takich uchwał (w przedmiocie wyrażenia opinii w sprawie odwołania notariusza) o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Jak wcześniej wspomniano, podstawę prawną zasięgnięcia opinii rady izby notarialnej stanowi art. 16 § 3 Prawa o notariacie. Powołany przepis nie określa ani zakresu, ani elementów jakie powinna zawierać opinia. Zadaniem rady izby notarialnej jest wyłącznie wydanie opinii pozytywnej lub negatywnej, która może przyczynić się do rozszerzenia stanu faktycznego sprawy i pozyskania argumentów przemawiających za lub przeciw odwołaniu notariusza w postępowaniu toczącym się przed Ministrem Sprawiedliwości. Opinia rady jako organu współdziałającego nie jest wiążąca, ma jedynie wzbogacić wiedzę organu prowadzącego postępowanie o przebiegu pracy zawodowej opiniowanego, przestrzeganiu przez niego zasad etyki zawodowej, ewentualnie innych okolicznościach istotnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie odwołania notariusza ze stanowiska.

W rozpoznawanej sprawie, dotyczącej wyrażenia opinii w przedmiocie odwołania notariusza, obowiązkiem organów samorządu notarialnego było przeprowadzenie postępowania dowodowego co do zasadności wniosku, zgodnie z wymogami art. 7 k.p.a. , nakazującymi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela oraz wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego zgodnie z wymogami art.77 § 1 k.p.a.

W sprawie niniejszej jednak, orzekające organy obu instancji nie wywiązały się ze wskazanych powinności.

W postępowaniu kluczowe znaczenia miało zagadnienie, czy skarżący uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego.

Sąd stwierdza, że kwestia ta nie została jednoznacznie wyjaśniona.

W aktach sprawy znajdują się dwie wersje protokołu z wizytacji notariusza J. M. prowadzącego kancelarię notarialną w S. przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2013 roku przez notariuszy: B. B. i E. P..

W jednej wersji (str. [...] protokołu) wskazano, że kontrolowany notariusz "od ostatniej wizytacji zastosował się do części wytycznych powizytacyjnych."

Wizytujące wskazały, że działalność skarżącego notariusza oceniają jako "ledwie dostateczną" i wnioskują o dokonanie w najbliższym czasie ponownej wizytacji.

Natomiast w drugiej wersji protokołu (również str. [...]) podano, że notariusz "od ostatniej wizytacji zastosował się do części wytycznych powizytacyjnych."

Wizytujące podały również, że " pozostawiają Radzie Izby Notarialnej w G. ocenę pracy Pana Notariusza J. M.".

Sąd stwierdza, że analiza obu ww. wersji protokołów nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że w wyniku wizytacji przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2013r. skarżący notariusz uzyskał ujemną ocenę.

W tej sytuacji Sąd pragnie podkreślić, że skoro nie jest jasne, którą z wersji protokołu przyjąć należy jako obowiązującą, to również wątpliwa i mało wiarygodna staje się ocena zawarta w uchwale Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie negatywnej oceny działalności skarżącego jako notariusza.

W tych okolicznościach Sąd stwierdza, że w toku postępowania uzgodnieniowego prowadzonego w trybie art. 106 k.p.a. organy samorządu notarialnego nie wyjaśniły okoliczności mającej kluczowe znaczenie w sprawie tj. kwestii oceny notariusza po wizytacji dokonanej w dniu [...] czerwca 2013r.

Z całą mocą należy podkreślić, że okoliczność ta nie została wyjaśniona również w toku postępowania zażaleniowego, pomimo, że skarżący wyraźnie na nią wskazywał w swoim zażaleniu.

Skoro postępowanie dowodowe w sprawie przebiegało z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zawiera koniecznych wyjaśnień, co do podstaw rozstrzygnięcia Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy samorządu notarialnego będą związane powyższymi wskazaniami stosownie do art. 153 p.p.s.a. i dokonają pełnej oceny zgromadzonych dowodów.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.