Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 4137/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 128 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 7 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 7 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 465/18 w sprawie ze skargi G. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od S.Z. - jako następcy prawnego G.Z. - na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2018 r. (sygn. akt II SA/Łd 465/18), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi G. Z., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości w związku z wybudowaniem linii energetycznej.

Z uzasadnienia w/w wyroku wynikało, że na wniosek G. Z. zostało wszczęte postępowanie o ustalenie odszkodowania za szkody wyrządzone na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (w tym za utracone korzyści ) w związku z wybudowaniem linii energetycznej.

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, Prezydent Miasta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] – orzekając na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 6, art. 134, art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej: "u.g.n." – oraz art. 104, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. - orzekł o ustaleniu na rzecz G. Z. odszkodowanie w wysokości [...] zł za szkodę polegającą na utracie pożytków z opisanej wyżej nieruchomości w okresie od dnia 23 września 1976 r. do dnia 21 lipca 1983 r., do którego wypłaty zobowiązał [...] S.A. (pkt 1, 2 i 7 decyzji). W pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku, to jest: za utracone pożytki po dniu 22 lipca 1983 r., za straty i utracone pożytki za okres od dnia 23 września 1976 r. do dnia 21 lipca 1983 r. a także od dnia 22 lipca 1983 r. do dnia wydania decyzji za wybudowanie i eksploatowanie urządzeń, które ograniczają korzystanie z nieruchomości wskutek posadowienia słupów energetycznych i przesunięcia osi linii oraz za zmniejszenie wartości całej nieruchomości (pkt 3, 4, 5 decyzji). Ponadto w pkt 6 decyzji organ umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za naniesienia roślinne, określone w protokołach z dnia 21 lipca 1983 r. i dnia14 lipca 1986 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła G. Z. oraz – w części odnoszącej się do pkt 1, 2 i 7 decyzji – również [...] S.A.

Rozpoznając sprawę w instancji odwoławczej, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., Wojewoda [...] – orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ II instancji wskazał, że decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] maja 1975 r. nr [...], zatwierdzono plan realizacyjny przebiegu trasy linii 110 kV a następnie, decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...]sierpnia 1976 r. nr [...], zezwolono Zakładowi Energetycznemu [...] na przeprowadzenie w/w linii 110 kV [...] przez szereg nieruchomości w pasie operacyjnym o szerokości 16 m, w tym przez nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą własność G. Z.. Orzeczenie to wydane zostało na podstawie art. 35 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Aktualnie działka nr [...] została podzielona na trzy działki o numerach: [...] a linia energetyczna zlokalizowana została na obecnej działce nr [...]o pow. [...] ha.

Mając na uwadze niesporne ustalenia faktyczne, poczynione przez Prezydenta Miasta [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, a z których to ustaleń wynikało, że oś przedmiotowej linii energetycznej, wybudowanej na gruncie w porównaniu do jej przebiegu zatwierdzonego w projekcie, została przesunięta w kierunku północnym o ok 2 metry oraz, że projekt ten nie przewidywał by na działce nr [...] (obecnie [...]) miały być posadowione trzy słupy energetyczne (które w rzeczywistości zostały pobudowane), Wojewoda uznał, że postępowanie, zainicjowane wnioskiem G. Z., było bezprzedmiotowe - w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy, odwołując się do treści art. 35 ust. 1 w/w ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz art. 124 ust. 1 i art. 128 ust. 4 u.g.n., uznał bowiem, że w postępowaniu administracyjnym ustalane jest odszkodowanie wyłącznie wówczas, gdy powstałe szkody i zmniejszenie wartości nieruchomości są konsekwencją działania podejmowanego na podstawie decyzji administracyjnej. Zarówno zaś brak decyzji ograniczającej sposób korzystania z konkretnej nieruchomości, jak również wyrządzenie szkody w wyniku działań wykraczających poza zakres udzielonego w decyzji zezwolenia, wyklucza możliwość dochodzenia takiego roszczenia przed organem administracji i czyni właściwym do jego rozpoznania sąd powszechny.

Wojewoda podkreślił więc w tym miejscu, iż powstałe na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] szkody oraz zmniejszenie jej wartości były wynikiem działań inwestora, wykraczających poza zakres udzielonego mu przez organ administracji zezwolenia. Nie można więc było uznać by były one wynikiem inwestycji wykonanej na podstawie decyzji organu administracji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

Argumentując powyższe stanowisko Wojewoda powołał się dodatkowo także na treść szeregu wyroków sądów powszechnych, a z których wynikało, że na rzecz G. Z. zasądzono kwoty: [...] zł z odsetkami od dnia 1 stycznia 1992 r. (wyrok Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 24 maja 1993 r. sygn. akt II C 2354/91) i [...] z odsetkami od dnia 1 stycznia 1992 r. (wyrok Sądu Wojewódzkiego w łodzi z dnia 31 stycznia 1994 r. sygn. akt II C 1721/93) – z tytułu odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości stanowiącej działki: [...] a ponadto wyrokami Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 11 lutego 2010 r. (sygn. akt II C 1307/09 ) i Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 8 lipca 2010 r. (sygn. akt I ACa 373/10), [...] została zobowiązana do usunięcia powyższych trzech słupów linii energetycznej znajdujących się na nieruchomości wnioskodawczyni. Sądy powszechne – jak podkreślił Wojewoda - uznały bowiem, że ingerencja w prawo własności strony nie była w tym przypadku zgodna z prawem. Powyższe potwierdzało więc, iż pomimo funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1976 r., [...] S.A. nie miała i nie ma tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości G. Z. z uwagi na to, iż zrealizowana inwestycja wykraczała poza zakres udzielonego zezwolenia. Ustalając na rzecz właścicielki gruntu odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości oraz za bezumowne korzystanie z nieruchomości, jak również nakazując usunięcie słupów jako postawionych niezgodnie z prawem, sądy powszechne przesądziły zatem, iż właściwą drogą do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, związanych z wybudowaniem linii energetycznej na gruncie zlokalizowanym w [...] przy ul. [...], była droga sądowa, a nie postępowanie administracyjne.

Na wyżej przedstawioną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. G. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której m. in. twierdziła, iż decyzja ta narusza przepisy ustawy wywłaszczeniowej jak i przepisy kodeksu postępowania administracyjnego a także ustawę zasadniczą i jako taka nie może pozostać w obrocie prawnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestniczka postępowania - [...] S.A. z siedzibą w [...] wnosiła o oddalenie skargi podkreślając, że roszczenia skarżącej, związane z wybudowaną na należącej do niej nieruchomości siecią elektroenergetyczną, zostały zaspokojone poprzez uzyskanie orzeczeń w postępowaniu cywilnym, a w związku z tym nie było podstaw do ustalenia na jej rzecz jakiegokolwiek odszkodowania w postępowaniu administracyjnym. Ponadto wskazywała również, że roszczenie skarżącej o wypłatę odszkodowania uległo już przedawnieniu na podstawie art. 117-127 k.c.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga G. Z. była zasadna.

Zdaniem Sądu I instancji, o bezprawności przedmiotowej inwestycji można byłoby mówić bowiem jedynie wówczas, gdyby realizowano ją w warunkach samowoli budowlanej, bez jakichkolwiek zezwoleń. Tymczasem bezspornie inwestor w tym przypadku dysponował zarówno decyzją lokalizacyjną, jak i zezwalającą na zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji. Wprawdzie Sąd Wojewódzki uznał, że wybudowanie na nieruchomości skarżącej urządzeń, w postaci trzech słupów energetycznych i ich podłączenie do sieci bez wątpienia było działaniem bezprawnym i w związku z tym, w tym zakresie kwestie odszkodowawcze nie podlegały kognicji organów administracji, ale już (cyt.): "odstępstwo co do ulokowania linii w stosunku do pozwolenia, skoro i tak linia ta mieściła się w liniach określających zasięg inwestycji, nie uprawnia do wniosku wysnutego przez organ odwoławczy". W związku z tym Sąd Wojewódzki uznał, że skoro część spornej inwestycji została zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, to - co do zasady - skarżącej z tego tytułu przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie na jej rzecz stosownego odszkodowania na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami. Rolą organu administracji było natomiast ustalenie, w jakim zakresie odszkodowanie to winno przysługiwać. Sąd nadmienił też, że z powołanych przez Wojewodę orzeczeń sądów powszechnych nie wynikało by zostało w postępowaniu cywilnym ustalone odszkodowanie za ograniczenie skarżącej sposobu korzystania z jej nieruchomości za czas budowy inwestycji.

W konkluzji Sąd Wojewódzki więc przyjął, iż sprawa odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z wybudowaniem sieci energetycznej w części obejmującej przestrzeń 16-to metrowego pasa operacyjnego w kierunku wschód - zachód (880 m2) nadawała się do merytorycznego rozstrzygnięcia, a to z kolei oznaczało, że przynajmniej w części skarżąca była uprawniona do wystąpienia do organu administracji z roszczeniem odszkodowawczym, a zatem postępowanie nie było bezprzedmiotowe, co nie uprawniało organu odwoławczego do jego umorzenia. Tym samym, organ II instancji – w ocenie Sądu Wojewódzkiego - naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. a skutkiem tego było naruszenie art. 15 k.p.a., wyrażającego zasadę dwuinstancyjności postępowania. Sprawa nie została bowiem rozpatrzona pod względem merytorycznym przez organ odwoławczy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, [...]S.A. z siedzibą w Lublinie zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez bezpodstawne uznanie, że uzasadnienie wydanej przez Wojewodę [...] decyzji jest błędne i nie zawiera prawidłowego rozstrzygnięcia organu, co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji, w sytuacji gdy decyzja wydana przez organ drugiej instancji odpowiada prawu, zaś jej uzasadnienie w sposób precyzyjny wyjaśnia przyczyny uchylenia decyzji i umorzenia postępowania, wobec czego decyzja jako prawidłowa i zgodna z prawem nie powinna zostać uchylona,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez bezpodstawne uznanie, że uzasadnienie wydanej przez Wojewodę [...] decyzji winno odnosić się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w sytuacji, gdy decyzja wydana w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. kończy postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia, zatem organ nie musi odnosić się do wszystkich zarzutów;

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przepisów prawa materialnego, to jest:

1. art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U.1958.17.70) - przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja wydana na tej podstawie prawnej mogła wywołać skutki określone w tej ustawie i została zrealizowana zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową, z uwagi na to, że ostatecznie wybudowania linia energetyczna mieściła się z liniach określających zasięg inwestycji w związku z czym była zgodna z wydaną decyzją, podczas gdy przesunięcie osi linii o 2 m, skutkuje przesunięciem także pasa ochronnego, co w konsekwencji powodowało, że nie sposób uznać że wybudowana infrastruktura elektroenergetyczna jest wynikiem inwestycji wykonanej na podstawie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oraz brak jest podstaw do ustalenia w postępowaniu administracyjnym odszkodowania, a postępowanie jako bezprzedmiotowe winno zostać umorzone,

2. art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami - przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że roszczenie skarżącej o odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z przebiegającą linią energetyczną co do zasady przysługuje oraz, że owo roszczenie nie zostało w całości zaspokojone na mocy wyroków sądów powszechnych, podczas gdy powstałe na nieruchomości szkody nie są wynikiem działań podjętych na podstawie decyzji administracyjnej, co powoduje, że wyłączona jest możliwość dochodzenia rekompensaty przed organem administracji publicznej, zaś odszkodowania przyznane skarżącej na drodze postępowań cywilnych pokryły wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem linii energetycznej, w tym zmniejszenie wartości nieruchomości oraz szkodę w postaci utraconych pożytków, zaś przyznanie skarżącej odszkodowania na drodze administracyjnej prowadzić będzie do naruszenia pewności obrotu prawnego.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania G. Z. wnosiła o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2019 r., Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie z uwagi na śmierć G. Z. zaś wobec zgłoszenia się następcy prawnego zmarłej uczestniczki postępowania w osobie S. Z., postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów a które okazały się zasadne.

Skarga kasacyjna została w tym przypadku oparta na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego, w postaci błędnej wykładni art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz.70) oraz art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.), dalej: "u.n.g." a także istotnym naruszeniu przepisów postępowania, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Kluczowe znaczenie w tej sprawie miała jednak kwestia materialnoprawna, co uzasadniało dokonanie w tym przypadku w pierwszej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych materialnoprawnych.

Przedmiotowa sprawa, jak wyjaśniono na wstępie, dotyczyła wniosku G. Z. o ustalenie odszkodowania za szkody wyrządzone na nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. [...] (w tym za utracone korzyści ) w związku z wybudowaniem linii energetycznej.

Decyzją organu I instancji - Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] września 2017 r., wydaną na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 6, art. 134, art. 233 u.n.g., wniosek ten w części został uwzględniony (ustalono na rzecz wnioskodawczyni odszkodowanie w wysokości [...] zł za szkodę polegającą na utracie pożytków z opisanej wyżej nieruchomości w okresie trwania budowy linii energetycznej to jest od dnia 23 września 1976 r. do dnia 21 lipca 1983 r., do którego wypłaty zobowiązana zastała [...]S.A. - pkt 1, 2 i 7 decyzji), w pozostałym zaś zakresie orzeczono o nieuwzględnieniu wniosku (pkt 3, 4 i 5 decyzji) a części dotyczącej odszkodowania za nasadzenia roślinne - umorzono postępowanie (pkt 6 decyzji). Rozpatrując sprawę w instancji odwoławczej, Wojewoda [...], zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. – orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o umorzeniu postępowania przed organem I instancji.

Organ odwoławczy uznał bowiem, że postępowanie, zainicjowane w/w wnioskiem było bezprzedmiotowe - w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. - gdyż wykluczało możliwość dochodzenia roszczenia przed organem administracji a jednocześnie czyniło właściwym do jego rozpoznania sąd powszechny, bo nie tylko działanie inwestora bez decyzji ograniczającej sposób korzystania z konkretnej nieruchomości przez jego właściciela, ale również wyrządzenie mu szkody w wyniku działań wykraczających poza zakres udzielonego w decyzji zezwolenia czyni, że nie sposób było uznać, iż wybudowana infrastruktura elektroenergetyczna była inwestycją wykonaną na podstawie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości i zgodnie z treścią zawartego w tej decyzji zezwolenia. W rozpoznawanym zaś przypadku na nieruchomości, stanowiącej własność G. Z. doszło do wybudowania trzech słupów linii energetycznej, choć ani decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] maja 1975 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego przebiegu trasy linii 110 kV ani decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 1976 r. nr [...] o zezwoleniu Zakładowi Energetycznemu [...]na przeprowadzenie w/w linii 110 kV [...] przez m. in. w/w nieruchomość tej budowy na nieruchomości G. Z. nie przewidywała a ponadto załącznik graficzny do decyzji zatwierdzającej lokalizację szczegółową z 1975 r. przewidywał, że w/w linia energetyczna będzie przebiegała w innym miejscu niż to, w którym została przeprowadzona.

Z tym stanowiskiem częściowo nie zgodził się Sąd Wojewódzki. Sąd ten wprawdzie podzielił pogląd organu odwoławczego w kwestii braku możliwości dochodzenia przez stronę w postępowaniu administracyjnym odszkodowania z powodu wybudowania na jej nieruchomości wspomnianych słupów, ale wskazując, że skoro decyzją z 1976 r. zezwolono inwestorowi na przeprowadzenie robót w pasie 16 m wzdłuż projektowanej linii (po 8 m na każdą stronę od środka osi linii) to jej przesunięcie o 2 m w kierunku północnym od osi wyznaczonej w projekcie nie miało znaczenia dla oceny dopuszczalności przedmiotowego wniosku w postępowaniu administracyjnym.

Z tym stanowiskiem nie zgadzała się skarżąca kasacyjnie [...]S.A. z siedzibą w [...], podnosząc, iż przesunięcie wybudowanej na nieruchomości G. Z. osi linii energetycznej o 2 m w kierunku północnym, skutkowało przesunięciem także pasa ochronnego, co w konsekwencji powodowało, że nie sposób było uznać, że wybudowana infrastruktura elektroenergetyczna była wynikiem inwestycji wykonanej na podstawie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości a więc brak było podstaw do ustalenia w postępowaniu administracyjnym odszkodowania. Postępowanie to zatem jako bezprzedmiotowe winno zostać umorzone.

Z tym stanowiskiem zgadza się też skład orzekający.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Aktualnie omawiana problematyka jest zaś u normowana w art. 124 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Do przepisu tego nawiązuje zaś art. 128 ust. 4 u.g.n., stanowiąc, iż odszkodowanie przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Jak zatem z treści powyższych przepisów wynika zarówno z regulacji prawnej, pochodzącej z 1958 r., jak i przepisów obecnie powyższą kwestię normujących, warunkiem dochodzenia odszkodowania, ustalanego w postępowaniu administracyjnym, jest wymóg, by przeprowadzona inwestycja (powodująca szkodę) była legalna. Oznacza to jednak, że realizację owej inwestycji nie tylko musi poprzedzać wydanie stosownej decyzji administracyjnej ( w czasie obowiązywania ustawy z 1958 r. była nią decyzja zatwierdzająca lokalizację szczegółową a pod rządami ustawy o gospodarce nieruchomościami jest nią albo plan miejscowy albo decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego), ale inwestycja ta, w tym jej rozmiary i lokalizacja, musi być zgodna z treścią takiej decyzji (treścią planu). Nie ma przy tym wątpliwości, że na treść decyzji składa się nie tylko jej część opisowa, ale i załącznik graficzny zawierający odpowiedni plan sytuacyjny.

W rezultacie zatem ponieważ - jak przyjęły organy obu instancji a pogląd ten nie był w sprawie sporny - porównując istniejący przebieg przedmiotowej linii energetycznej z jej trasą zatwierdzoną w decyzji z 1975 r. stwierdzić należy, że wybudowana inwestycja miała w rzeczywistości inną lokalizację aniżeli ta, która wynikała z treści w/w decyzji (załącznika graficznego stanowiącego jej integralną treść). W związku z tym przyjąć należało, iż wybudowana infrastruktura elektroenergetyczna nie miała oparcia w treści żadnej decyzji administracyjnej. Z tego też więc powodu wyrokami Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 11 lutego 2010 r. (sygn. akt II C 1307/09 ) i Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 8 lipca 2010 r. (sygn. akt I ACa 373/10), [...]została zobowiązana do usunięcia powyższych trzech słupów linii energetycznej znajdujących się na nieruchomości G. Z.. Poprzez wybudowanie bowiem owych słupów – zdaniem sądów powszechnych – inwestor dokonał nieuprawnionej ingerencji w prawo własności właściciela nieruchomości. Zauważyć zaś w tym miejscu wypada, że również budowa owych słupów była poprzedzona wydaniem decyzji z dnia [...] maja 1975 o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy trasy linii 110 kv i decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. zezwalającej na budowę. Przyjęcie zatem poglądu, wyrażonego przez Sąd Wojewódzki, różnicowało by działanie inwestora polegające na budowie obiektu nieprzewidzianego na danym terenie w decyzji o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej od jego działania polegającego na budowie inwestycji w innej lokalizacji aniżeli ta, która została zatwierdzona w w/w decyzji. Takie różnicowanie nie ma zaś żadnego logicznego uzasadnienia a przede wszystkim nie ma oparcia w przepisach prawa, które – jak wyżej wspomniano – wymagały i nadal wymagają zgodności realizacji inwestycji przesyłowej z zatwierdzoną w decyzji lokalizacją.

Z tych powodów nie można było w analizowanym przypadku twierdzić, że realizując inwestycję, polegającą na budowie trasy linii 110 kv [...], inwestor działał w ramach upoważnienia udzielonego mu przez organ, stosownie do art.35 ust. 1 ustawy z 1958 r. Tym samym, wyrządzone właścicielce nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] szkody były szkodami podlegającymi naprawieniu w drodze postępowania cywilnego. Generalnie bowiem kompetencje do rozpoznania sprawy cywilnej ma sąd powszechny (art. 2 § 1 kodeksu postępowania cywilnego). Fakt zaś istnienia – co do zasady - możliwości dochodzenia przez stronę roszczenia odszkodowawczego przed sądem powszechnym powoduje to, że wszelkie zarzuty, zawarte w skardze wniesionej do Sądu Wojewódzkiego, a oparte o treść przepisów konstytucyjnych, nie były zasadne.

W konsekwencji należało uznać, iż stanowisko organu wojewódzkiego o bezprzedmiotowości – w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. - postępowania, wszczętego na skutek wniosku G. Z., było trafne a to prowadziło do uznania, że decyzja zaskarżona, którą organ wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy ma prawo m. in. uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, była trafna.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny - uznając, że istota sprawy była w tym przypadku dostatecznie wyjaśniona – orzekł z mocy art. 188 w zw. z art. 151 i art. 193 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 203 pkt 2 p.p.s.a.