Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 173/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w wydziale IV na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

B.W. wnioskiem z [...] sierpnia 2005r. zwrócił się o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z 31 maja 1996r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 1996r., nr 87, poz. 395 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniu pieniężnym). Do wniosku dołączono między innymi opinię Zarządu Głównego Związku Sybiraków z [...] świadectwa szkolne wystawione w miejscowości Ujazd, zaświadczenie Archiwum Państwowego w Krakowie z [...] z którego wynika, że skarżący został wysiedlony do miejscowości Ujazd w gminie Trzciana w dniu [...] lutego 1941r. oraz kopię 6 strony publikacji pt."Konspiracja Wielkopolska1939-1945" autorstwa A. Czubińskiego i Z. Szymankiewicza (Wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza, Poznań 1988r.).

Decyzją nr [...] z [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym odmówił skarżącemu przyznania prawa do wskazanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w rozumieniu przepisów powołanego aktu prawnego represją jest deportacja do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Zdaniem organu skarżący nie spełnia kryterium deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II Rzeczypospolitej.

Skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał na ciężkie warunki bytowe w czasie deportacji.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją nr [...] z [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu, skoro z zaświadczenia z Archiwum Państwowego w Krakowie z [...] wynika, że skarżący został wysiedlony z miejscowości Biała w powiecie Czarnkowskim na teren Generalnej Guberni i pracował w miejscowości Ujazd w gminie Trzciana, to nie spełnia wymogów ustawy o świadczeniu pieniężnym. Praca wykonywana na terenie państwa polskiego w granicach sprzed 1 września 1939r. nie jest bowiem represją w rozumieniu przepisów powołanej ustawy i świadczenie za jej wykonywanie nie przysługuje.

Skarżący na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podtrzymał w niej swoje wcześniejsze argumenty, a ponadto podniósł, że miejscowość do której został deportowany znajdowała się w tamtym okresie na terenie należącym do III Rzeszy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów

Zgodnie z art. 1 ust. 1. ustawy o świadczeniu pieniężnym, przysługuje ono osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący jest i był obywatelem polskim, jak również to, że posiada stałe miejsce zamieszkania w Polsce.

Jednak w celu określenia podmiotowego zakresu uprawnionych do świadczenia pieniężnego ustawodawca posłużył się również kryterium podlegania "represjom". Zgodnie z legalną definicją wyrażoną w art. 2 wskazanej ustawy, przez represję rozumie się: osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych - pkt 1, oraz deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach - pkt 2 lit "a" i "b".

W świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie budzi wątpliwości Sądu, że organ prawidłowo ustalił miejsce deportacji skarżącego. Wynika to zarówno z zaświadczenia wydanego 18 czerwca 2004r. przez Archiwum Państwowe w Krakowie, jak i z oświadczeń skarżącego. Kwestią sporną jest natomiast, czy praca przymusowa wykonywana przez skarżącego w miejscowości Ujazd gmina Trzciana jest represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym.

Wykładnia językowa wskazanego przepisu wskazuje na to, że za represję uznać można jedynie pracę przymusową wykonywaną na skutek deportacji z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w granicach sprzed 1 września 1939r. na tereny III Rzeszy, bądź też tereny przez nią okupowane w okresie wojny w latach 1939-1945. Zdaniem Sądu organ słusznie przyjął, że o deportacji z terytorium o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. "a" może być mowa jedynie w przypadku, gdy skarżący został wywieziony z terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939r. Na taką wykładnię rzeczonego przepisu wskazuje także doktryna i utrwalona linia orzecznictwa sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA w Warszawie z 9 grudnia 1999r. sygn. akt V SA 1086/99 publ.: LEX nr 4929).

Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący został wywieziony z rodzinnej miejscowości Biała w powiecie Czarnkowskim; wywiezienie to jednak nie miało charakteru wskazanego w art. 2 pkt 2 lit "a" albowiem miejscem docelowym deportacji była miejscowość Ujazd w gminie Trzciana, położona na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej w granicach sprzed 1 września 1939r.

Skarżący podnosi, że obszar, na który został deportowany znajdował się w tamtym okresie pod okupacją III Rzeszy i wobec tego spełnia przesłankę wskazaną w art. 2 pkt 2 lit "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym. Organ nie kwestionował tego faktu, jest on bowiem bezsporny w świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego i powszechnego stanu wiedzy. Sąd uznał za konieczne podkreślenie, że represja w rozumieniu omawianych tu przepisów uzależniona jest jednak od dwóch czynników. Pierwszym z nich jest wywiezienie poza granice Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 września 1939r., a drugim okoliczność skierowania deportowanego na tereny III Rzeszy lub przez nią okupowane w latach 1939-1945. Dopiero spełnienie obu tych warunków łącznie daje podstawę do przyjęcia, że osoba podlegała represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym.

Reasumując powyższe wywody, należy stwierdzić, że deportacja skarżącego nie miała charakteru represji określonego w art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym. Mimo wywiezienia na obszar okupowany przez III Rzeszę, skarżący nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i w jej granicach sprzed 1 września 1939r.

Wobec powyższego ze względu na brak podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...] z [...] Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153,, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak