Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1570/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 i  art. 41
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 10 a i  art. 18  ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 23 a i  art. 32
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Monika Nowicka Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi C. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu odwołania C. Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Inspektora ds. Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o uchyleniu w całości decyzji z dnia [...] października 2006 r. nr [...] dotyczącej przyznania zaliczki alimentacyjnej - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z [...] października 2006 r. nr [...] przyznano zaliczkę alimentacyjną na rzecz E. i A. Z. na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.

Powyższa decyzja została uchylona decyzją z [...] czerwca 2009 r.

nr [...]. Decyzję organ I instancji uzasadnił tym, że w okresie za jaki przyznano zaliczkę alimentacyjną C. Z. pracowała na terenie W. i wówczas miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Od decyzji organu I instancji C. Z. złożyła odwołanie.

W odwołaniu wskazała, że w 2005 r. wyjechała do W. Tam została zatrudniona przez T. K. z K. Praca była mało satysfakcjonująca gdyż do pracy wożono ją dwa, trzy razy w tygodniu. T. K. dał jej mieszkanie i dowoził do pracy. To od niego zależało kiedy szła do pracy. Nie pracowała regularnie i do 2007 r. nie miała stałych godzin. Podała, że w 2008 r. podjęła pracę legalną na terenie W. o czym poinformowała opiekę społeczną w T. Od lutego 2008 r. nie pobierała w P. zasiłku rodzinnego i zaliczki alimentacyjne na obie córki.

Od marca 2008 r. pobierała zasiłek rodzinny na terenie W. na córkę A. Na córkę E. nie pobierała zasiłku rodzinnego ani zaliczki alimentacyjnej w P. ani w W.

Ponadto wskazała, że zmuszona była do wyjazdu za granicę, gdyż mąż od kilku lat nie łoży na utrzymanie rodziny.

Po rozpoznaniu odwołania i całości sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że w dniu 23 lutego 2009 r. do OPS w T. wpłynęło pismo z 31 lipca 2008 r. z firmy CSA informujące, że C. Z. pracowała za granicą od 13 października 2005 r. do 5 stycznia 2008 r.

Organ podał, że zgodnie z art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję alimentacyjną, na mocy której strona nabyła prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Na podstawie art. 41 tej ustawy sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych.

Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z 22 maja 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z 2005 r.) w sprawach nieregularnych w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych. Następnie organ wskazał na przepis art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego treść w całości przytoczył.

Organ podał, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję alimentacyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

W rozpatrywanej sprawie [...] Centrum Polityki Społecznej w W., w piśmie z 28 kwietnia 2009 r. stwierdziło, że w okresach zatrudnienia poza granicami kraju tj. od 13 października 2005 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W związku z tym, na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzją z [...] czerwca 2009 r. nr [...] Wójt Gminy w T. uchylił w całości decyzję z [...] października 2006 r. nr [...] tj. dotyczącą zaliczki alimentacyjnej za okres w którym skarżąca stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Organ podniósł, że decyzję w sprawie prawa do zaliczki alimentacyjnej za okresy objęte zaskarżoną decyzją wyda zgodnie z kompetencją marszałek województwa.

Organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty odwołania nie znajdują potwierdzenia w piśmie z firmy CSA, w której to zawarta została informacja, że C. Z. pracowała w W. od 13 października 2005 r. do 5 stycznia 2008 r.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. organ rozpatrując wniosek prawidłowo postąpił uchylając decyzję z [...] października 2006 r.

nr [...] dotyczącą przyznania zaliczki alimentacyjnej C. Z. na rzecz E. i A. W okresie objętym uchyloną decyzją mają bowiem zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła C. Z.. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w 2005 r. wyjechała do W. B., gdyż mąż nie łożył na dom.

Początkowo pracowała nieregularnie 2-3 razy w tygodniu. Dopiero w 2008 r. podjęła legalną pracę, o czym powiadomiła organ pomocy społecznej w T.

Skarżąca podniosła, iż od marca 2008 r. pobierała w W. zasiłek na córkę A.. Nie pobierała jednak zasiłku na córkę E.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przy czym zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ,,p.p.s.a.", Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to, że sąd administracyjny nie ma obowiązku w ocenie legalności przedmiotu zaskarżenia ograniczać się tylko do zarzutów i wniosków sformułowanych w skardze.

Biorąc pod uwagę obowiązujące kryterium zgodności z prawem (w rozpatrywanej sprawie ustawa nie stanowi inaczej) zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Organ I instancji decyzją z [...] czerwca 2009 r. uchylił własną decyzję z

[...] października 2006 r., gdyż w jego ocenie skarżąca stała się uprawniona do świadczenia w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Jako podstawę rozstrzygnięcia organy powołały oprócz przepisów kpa, przepisy prawa materialnego tj.:

- art. 24, art. 41 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7);

- art. 10a i art. 18 ust. 2 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.);

- art. 23a ust 5, art. 32 ust 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.).

Zważyć jednak należy, że bezwzględnym warunkiem do zmiany decyzji jest obowiązywanie normy prawnej, która może mieć zastosowanie do stanu faktycznego objętego zakresem rozstrzygnięcia. Inaczej mówiąc, istotne jest, od jakiej daty do porządku prawnego wprowadzony został przepis prawa dopuszczający możliwość uchylenia ostatecznej decyzji bez zgody strony w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Analizując przepisy prawne wskazane przez organ stwierdzić należy, że nie stwarzają one podstawy do uchylenia decyzji z przyczyn i z dniem wskazanym przez organy.

Przepis art. 41 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, a więc na podstawie przepisów ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Z kolei art. 18 ust. 2 tej ustawy stanowi m. in., że w sprawach nie uregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą. Powyższy przepis organ zastosował w związku z art. 23a ust. 5 i art. 32 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Rzecz jednak w tym, że przepis art. 23a został dodany do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 109, poz. 747) i wszedł w życie

6 lipca 2007 r. Mocą tej samej ustawy nadano nowe brzmienie przepisowi art. 32 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wskazać należy, że ustawie z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym nie nadano mocy wstecznej.

Oznacza to, że przepisy art. 23 a i 32 ust. 1 (w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą) mogą mieć zastosowanie do stanów faktycznych i prawnych zaistniałych od dnia wejścia ich w życie.

Podnieść należy, że przed dniem 6 lipca 2007 r. ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawierała normy prawnej uprawniającej do uchylenia decyzji bez zgody strony z uwagi na nabycie prawa do świadczeń w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia.

Uchylona decyzja o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej została wydana

[...] października 2006 r. i przyznawała świadczenie od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Wobec tego jedynie za okres od 6 lipca 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. organ mógł rozważyć zastosowanie nowej instytucji prawnej.

Dodać należy, że przepis art. 3 pkt 15a) ustawy o świadczeniach rodzinnych definiujący pojęcie przepisów zabezpieczenia społecznego również został wprowadzony do tej ustawy ustawą z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym i wszedł w życie 6 lipca

2007 r.

Także przepisy ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie zawierały regulacji dotyczących zmiany decyzji z przyczyn wyżej wskazanych.

Również przepisy ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie mogą mieć zastosowania do decyzji wydanej pod rządami innej ustawy.

Dlatego z przyczyn wyżej omówionych zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji dotknięte są wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 23a i

art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którym ustawodawca nie nadał mocy wstecznej

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.