Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 706/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Agata Zdunek po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1123/13 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji instruktorów techniki jazdy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję S. M. z dnia [...] lutego 2013 r.


UZASADNIENIE

I.

Wyrokiem z 24 października 2013r. sygn. akt: VII SA/Wa 1123/13Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalił skargę W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] marca 2013r. znak [..] w przedmiocie odmowy wpisania do ewidencji instruktorów i przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240,00 zł tytułem 23% VAT kwotę 55,20 zł.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji podał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] marca 2013r. utrzymało w mocy decyzję Starosty M. z [...] lutego 2013r. Organ odwoławczy podał, że dnia 29 stycznia 2013r.; do Starostwa Powiatowego w M. wpłynął wniosek wraz z aktami ewidencyjnymi. W M o wpis do ewidencji instruktorów w zakresie kategorii B, C, C+E prawa jazdy.

Pismem z 31 stycznia 2013r. organ I instancji poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wpisu do ewidencji instruktorów oraz o możliwości czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dokumentów i materiałów.

Starosta M. decyzją administracyjną Nr [...] z [...] lutego 2013r. odmówił wpisania do ewidencji instruktorów w zakresie kategorii C, C+E W. M. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że skarżący nie spełnia wymogu określonego w obowiązującym od 19 stycznia 2013r. art. 33 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o kierujących pojazdami - nie posiada co najmniej trzyletniego doświadczenia w prowadzeniu szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B.

Skarżący odwołał się do tej decyzji zarzucając całkowity brak poszanowania dla porządku prawnego, obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej i dowolną interpretację obowiązujących przepisów prawa. Wyjaśnił także, że w październiku 2012r. a więc pod rządami ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym złożył wniosek o wpisanie do ewidencji instruktorów w zakresie kategorii B, C, C+E. Niezbędne i obowiązujące kursy przewidziane tą ustawą odbył i ukończył, co do kategorii B w dniu 13 listopada 2012r., a co do kategorii C, C+E w dniu 4 stycznia 2013r. Egzamin na kategorię B pozytywnie zdał w dniu 10 grudnia 2012r., a na kategorię C, C+E w dniu 12 stycznia2013r. Wszelkie inne wymogi nakładane przez ustawę Prawo o ruchu drogowym z roku 1997r. zostały spełnione do 19 stycznia 2013r. a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami. Z tego powodu odwołujący uważa, że zgodnie z brzmieniem zapisu art. 134 ust. 4 pkt 4 tej ustawy spełnił wymogi do ubiegania się o wpis do ewidencji.

Skarżący podkreślił, że w chwili złożenia wniosku o wpis i wypełnianiu wszystkich wymogów niezbędnych do tego wpisu, obowiązywały go zasady i prawa wynikające z przepisów ustawy o Prawo o ruchu drogowym. Takie, a nie inne przepisy, obwiązujące do dnia 19 stycznia 2013r. były powodem, ubiegania się o ten wpis, powodem poniesienia pewnych nakładów i wiązania planów na przyszłość. Gdyby takie przepisy nie obowiązywały, to nie starałby się swojego życia wiązać z wpisem do ewidencji instruktorów i ponosić przez kilka miesięcy trudów i nakładów związanych z celem jego działania.

Nadto odwołujący zauważył, że przepisy nowej ustawy nie mogą działać wstecz. Fakt technicznego dokonania wpisu po dacie 19 styczeń 2013r. nie może przekreślać jego starań dokonanych w czasie obowiązywanie innego prawa. Decyzja Starosty M. została wydana z naruszeniem przepisów prawa tj. art. 134 ust. 4 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011r. i decyzja ta powoduje, że prawo działa wstecz.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 33 ust. 2 pkt 3 lit. a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Na podstawie art. 139 ustawy o kierujących pojazdami weszła ona w życie w dniu 19 stycznia 2013r. z wyjątkiem:

1) art. 125 pkt 9, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2) art. 110, który wchodzi w życie z dniem 19 stycznia 2014r.;

3) art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2,art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 91-95, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c, pkt 4 i 5, ust. 2 pkt 1 lit. b oraz ust. 3, art. 100, art. 101, art. 102 ust. 1 pkt 2, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2, art. 105 ust. 1 i 2, art. 112 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 124 ust. 7 i ust. 10 pkt 2, art. 125 pkt 10 lit. c-f i lit. g w zakresie art. 114 ust. 1 pkt1 lit. b ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, pkt 13 oraz pkt 16 w zakresie art. 140 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 lit. a ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, oraz art. 136 ust. 1-3, które wchodzą w życie z dniem 4 stycznia 2016r.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 1-9 ustawy o kierujących pojazdami, instruktorem jest osoba, która: 1) posiada co najmniej wykształcenie średnie; 2) posiada prawo jazdy:

a) kategorii A co najmniej przez okres 3 lat - dotyczy instruktorów osób ubiegających się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, którzy uzyskują uprawnienia instruktora wyłącznie w zakresie prawa jazdy kategorii A,

b) kategorii B co najmniej przez okres 3 lat - dotyczy instruktorów osób ubiegających się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami ubiegających się ó uprawnienia do prowadzenia szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii B,

c) kategorii B+E, C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E odpowiednio do zakresu prowadzonych zajęć co najmniej przez okres roku oraz co najmniej 3-letnie doświadczenie w prowadzeniu szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B - dotyczy instruktorów osób ubiegających się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami rozszerzających uprawnienia do prowadzenia szkolenia o jednasz wymienionych kategorii;

3) posiada prawo jazdy kategorii B co najmniej przez okres 3 lat oraz pozwolenie na kierowanie tramwajem - dotyczy instruktorów osób ubiegających się o uzyskanie uprawnienia do kierowania tramwajem;

4) posiada ważne orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania czynności instruktora;

5) posiada ważne orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania czynności instruktora;

6) ukończyła z wynikiem pozytywnym kurs dla kandydatów na instruktorów i posiada zaświadczenie o jego ukończeniu - dotyczy instruktorów osób ubiegających się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi;

7) złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin sprawdzający kwalifikacje przed komisją powołaną przez wojewodę;

8) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za: a) przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, b) przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, c) przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, d) prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie po użyciu innego podobnie działającego środka, e) przestępstwo umyślne przeciwko życiu i zdrowiu, f) przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności; g) jest wpisana do ewidencji instruktorów.

Stosownie zaś do brzmienia art. 33 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami ewidencję instruktorów prowadzi starosta właściwy ze względu na miejsce ich zamieszkania, który:

1) wpisuje do ewidencji, w drodze decyzji administracyjnej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, osobę spełniającą wymagania, o których mowa w ust. 1 pkt 1-8;

2) nadaje instruktorowi numer ewidencyjny;

3) odmawia wpisu do ewidencji, w drodze decyzji administracyjnej, w przypadku gdy osoba:

a) nie spełnia wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 1-8, lub b) została skreślona z ewidencji w związku z dopuszczeniem się rażącego naruszenia przepisów w zakresie szkolenia - w okresie, o którym mowa w art. 46 ust. 5.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący odbył wymagany kurs dla kandydatów na instruktorów pod rządami nieobowiązującej już ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Organ podkreślił, że z brzmieniem art. 134 ustawy o kierujących pojazdami: 1) Szkolenie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy prowadzone w dniu wejścia w życie ustawy w formie kursu lub zajęć szkolnych jest kontynuowane na podstawie dotychczasowych przepisów 2) Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy wydane na podstawie przepisów ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym zachowuje ważność w zakresie, w jakim zostało wydane, 2a). Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A uzyskane na podstawie przepisów ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym uznaje się za zaświadczenie spełniające wymagania o których mowa w niniejszej ustawie także w zakresie prawa jazdy kategorii A2. 3) Egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, 3a) Wynik pozytywny z części teoretycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A, uzyskany przed dniem wejścia w życie ustawy, przez osobę która nie spełnia warunku o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a, uznaje się za ważny, na zasadach określonych w art. 52 ust. 1, w kiedy osoba ta przystępuje do części praktycznej egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii A2, 4) Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do osób. które są uczestnikami kursów, ukończyły kursy lub z daty egzamin:

1) na kartę rowerową;

2) na pozwolenie na kierowanie tramwajem;

3) dla kandydatów na egzaminatorów osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami;

4) dla kandydatów na instruktorów;

5) dla kandydatów na instruktorów techniki jazdy.

Wobec brzmienia powyższego przepisu a w szczególności ust. 4, fakt ukończenia kursów dla kandydatów na instruktorów i złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminów w tym zakresie nie może być przez organy administracji kwestionowany, bowiem W. M. złożył egzaminy sprawdzające kwalifikacje w zakresie kategorii B, C i C+E jeszcze przed. dniem wejścia w życie ustawy. Takie też stanowisko zaprezentował organ pierwszej instancji w swojej decyzji. Z tym że złożenie stosownych egzaminów jest tylko. jednym z elementów niezbędnych do dokonania przez Starostę M. wpisu do ewidencji instruktorów. Poza złożeniem z wynikiem pozytywnym egzaminów należy także spełnić pozostałe wymogi m.in., co do posiadania minimalnego 3-letniego doświadczenia w prowadzeniu szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia-do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 33 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o kierujących pojazdami). W związku z tym o dokonanie wpisu do ewidencji instruktorów może wystąpić osoba która ma co najmniej 3-letnie doświadczenie w prowadzeniu szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, po spełnieniu wszystkich pozostałych przesłanek.

Poza powyższym Samorządowe Kolegium wyjaśniło że na podstawie art. 139 ustawy o kierujących pojazdami, ustawa ta weszła w życie zasadniczo w dniu 19 stycznia 2013r. i nie zawiera przepisów przejściowych ograniczających stosowanie przepisów art. 33 w takim zakresie jak domaga się tego odwołujący. Ponadto organ odwoławczy zwracał uwagę, że ustawa z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami została opublikowana była w Dzienniku Ustaw z 10 lutego 2011r. pod Nr 30, poz. 151. Tym samym od dnia opublikowania do dnia wejścia w życie dzielił ją okres prawie 2 lat i w tym czasie możliwe było zapoznanie się ze wszelkimi zmianami jakie będą obowiązywały w nowym porządku prawnym regulowanym ustawą o kierujących pojazdami.

II.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny złożył W. M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego zarzuciła organowi naruszenie art. 33 ust. 2 pkt 3 i art. 134 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011r., §44 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 października 2005r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów w zw. z art. 35§2 i art. 1 pkt 2 k.p.a., oraz art. 7, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest niezasadna.

W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji podał, że podstawą materialnoprawną decyzji był art. 33 ust. 1, pkt 2c, pkt 7 obowiązującej od 19 stycznia 2013r. ustawy z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami w myśl którego instruktorem jest osoba która posiada prawo jazdy kategorii B+E, C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E odpowiednio.do zakresu prowadzonych zajęć co najmniej przez okres roku oraz co najmniej 3-letnie doświadczenie w prowadzeniu szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania" pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B - dotyczy instruktorów osób ubiegających się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami rozszerzających uprawnienia do prowadzenia szkolenia o jedną z wymienionych kategorii;, a nadto odbyła z wynikiem pozytywnym kurs dla instruktorów i egzamin sprawdzający kwalifikacje przed komisją powołaną przez Wojewodę.

Jak wynika z akt sprawy skarżący złożył wniosek o wpisanie do ewidencji instruktorów w październiku 2012r. - a więc w czasie obowiązywania przepisów ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Niezbędne kursy co do poszczególnych kategorii prawa jazdy odbył (i zdał konieczne egzaminy) w okresie od listopada 2012r. do 12 stycznia 2013r. spełniając wymogi nałożone przez ustawę o ruchu drogowym z 1997r. Słusznie organ stwierdził, iż biorąc pod uwagę treść art. 134 ustawy z 5 stycznia 2011r., o kierujących pojazdami obowiązującej w dacie wydania rozstrzygnięcia należało uznać, iż skarżący spełnił wymogi w zakresie ukończenia kursów dla kandydatów na instruktorów i złożył z wynikiem pozytywnym egzamin w tym zakresie. Zasadnie też przyjął, że mimo to skarżący nie spełnił wymogu określonego w art. 33 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z 5 stycznia 2011r. bowiem nie wykazał wymaganego tym przepisem co najmniej 3 letniego doświadczenia w prowadzeniu szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia co do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B.

IV.

Skarżący działając przez pełnomocnika adwokata, zaskarżył powyższy wyrok w pkt I. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.), naruszenie prawa materialnego:

1.art. 33 ust. 1 pkt 2c ustawy z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami w zw z art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez sąd dokonujący kontroli legalności decyzji SKO. W braku norm intertemporalnych odnoszących się do przepisów wprost regulujących sytuację skarżącego, wydanie decyzji o odmowie wpisu do ewidencji instruktorów nauki jazdy kategorii C i C+E na podstawie w/w przepisu uokp nie daje się pogodzić z wynikająca z art. 2 Konstytucji zasadą lex retro non agit a rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie powinno było zostać wydane w oparciu o przepisy regulujące nabycie uprawnień instruktora nauki jazdy kategorii C, C+E w szczególności art. 105 ust. 2 pkt 1-6 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym przed 19 stycznia 2013r.,

2. art. 105 ust. 2 pkt 1-6 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw z art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie przez sąd dokonujący kontroli legalności zaskarżonej decyzji SKO przy ocenie czy skarżący nabył uprawnienia instruktora prawa jazdy kategorii C, C+E a w konsekwencji-odmowa wpisu do ewidencji instruktorów.

Wskazując na powyższe wniesiono na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia WSA i rozpoznanie skargi.

Uzasadniając skargę kasacyjną skarżąca przedstawiła uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 29 kwietnia 2015r. wniosła o zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu bowiem koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.

V.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż ma usprawiedliwione podstawy, a zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (argumentum a contrario z art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

Dokonując kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej zasadnie przywołał w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 134 ustawy z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami. Ustawa ta, na podstawie art. 16 ust. 2 (transpozycji) Dyrektywy 2006/126/WE parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz. U. UE. L 2006.403.18), stosowana jest przez państwa członkowskie od 19 stycznia 2013r.

Art. 134 ustawy o kierujących pojazdami, jest przepisem przejściowym i stanowi w ust. 1, że szkolenie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy prowadzone w dniu wejścia w życie ustawy w formie kursu lub zajęć szkolnych jest kontynuowane na podstawie dotychczasowych przepisów. Wedle ust. 3 egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie. Z ust. 4 wynika natomiast, że przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do osób, które są uczestnikami kursów, ukończyły kursy lub zdały egzamin m.in. dla kandydatów na instruktorów oraz dla kandydatów na instruktorów techniki jazdy.

Z przepisu tego wynika (chociaż sposób jego zredagowania może budzić wątpliwości co do poprawności zastosowanej techniki legislacyjnej), że do instruktorów, którzy na dzień 19 stycznia 2013r. zdali egzamin dla kandydatów na instruktorów, mają zastosowanie przepisy ust. 1, czyli, że osoby te ubiegają się o uprawnienia na podstawie dotychczasowych przepisów.

Oceniając jakie przepisy ustawy winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie nie można pominąć tego, że jedną z konstytucyjnych zasada jest zasada niedziałania prawa wstecz, stanowiąca podstawę porządku prawnego. U podstaw tej zasady leży wyrażona w art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawnego (wyrok TK z 17 grudnia 1997r. sygn. akt: K 22/96). Istotę zasady niedziałania prawa wstecz można sprowadzić do twierdzenia, że prawo powinno co do zasady działać ,,na przyszłość", wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które mogłyby być stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem. Innymi słowy, następstwa prawne zdarzeń mających miejsce pod rządami dawnych norm, należy oceniać wg tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy (wyrok TK z 12 maja 2009r. sygn. akt: P 66/07). Zakaz wstecznego działania prawa jest istotny szczególnie w przypadku, gdy wpływa ono w sposób niekorzystny na te interesy, zwłaszcza prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami.

W wyroku z 10 grudnia 2007r. sygn. akt: P 43/07 (Lex nr 321915) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "zasada lex retro non agit, wywodzona z art. 2 Konstytucji, stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. Zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przed wejściem ich w życie. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa (wyroki TK z 5 listopada 2002r., sygn. akt: P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80 i powołane tam orzeczenia; z 7 lutego 2006r., sygn. akt: SK 45/04, OTK ZU nr 2/A/2006, poz. 15 oraz z 5 września 2007r., sygn. akt: P 21/06)".

Również w wyroku z 12 maja 2009r. sygn. akt: P 66/07 (Lex nr 511940) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "istotę zasady niedziałania prawa wstecz można sprowadzić do twierdzenia, że prawo powinno co do zasady działać "na przyszłość", wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem w życie. Innymi słowy, następstwa prawne zdarzeń, mających miejsce pod rządami dawnych norm, należy oceniać według tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy (por. np. powołany wyrok o sygn. P 43/07)".

Retroaktywne działanie nowego prawa może odnosić się do skutków prawnych powstałych lub trwających w obrocie prawnym. Jeżeli chodzi o powstanie skutków prawnych, to można przyjąć, że już z chwilą zakończenia realizacji wzorca normatywnego dochodzi do powstania nieskonkretyzowanych skutków prawnych w płaszczyźnie normatywnej. Jeżeli w okresie obowiązywania dotychczasowej normy która jest konkretyzowana, stan faktyczny będący podstawą powstania skutku prawnego został zamknięty, to fakt, że w okresie tym nie nastąpiło wiążące powstanie skutku prawnego, nie może nie mieć znaczenia dla kwestii oceny, czy nowe prawo, rozciągając nowe skutki nad tym stanem, ma charakter retroaktywny. Przyjmując, że retroakcja oznacza powiązanie nowych skutków prawnych z realnym stanem faktycznym relewantnym prawnie, który zrealizował w całości normatywny wzorzec wynikający z dawnego prawa, można stwierdzić, że zniesienie albo modyfikacja skutków, które powstały na poziomie normatywnym jako aktualne następstwa prawne określone w dyspozycjach dotychczasowych norm, ale nie zostały przed wejściem w życie nowego prawa wiążąco ,,powstałe" jest właśnie retroaktywnym działaniem nowego prawa.

Odnosząc się do zagadnienia retroaktywnego oddziaływania nowego prawa na skutki prawne trwające w obrocie prawnym, trzeba zauważyć, że skutki te mogą polegać na nabyciu uprawnienia lub obciążeniu obowiązkiem jednorazowo w określonym punkcie czasowym (np. nabycie prawa do szkolenia innych kierowców czyli nabycie uprawnień instruktora) albo na ciągłym i wielokrotnym aktualizowaniu się uprawnień lub obowiązków w określonym odcinku czasowym (np. pobieranie świadczeń emerytalnych lub rentowych, świadczeń rodzinnych, świadczeń z zakresu pomocy społecznej lub pomocy bezrobotnym, w odstępach comiesięcznych).

Gdy prawodawca obejmuje oddziaływaniem nowego prawa skutki prawne, które już zostały zrealizowane przed ogłoszeniem nowej regulacji, to mamy do czynienia z retroaktywną ingerencją polegającą na substytucji nowych skutków prawnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy poddanej kontroli instancyjnej, wskazać należy, że zdarzenie prawne polegające na zdaniu z wynikiem pozytywnym przez skarżącego egzaminu uprawniającego go do bycia instruktorem (instruktorem techniki jazdy) w kategorii C,C+E nastąpiło w okresie obowiązywania ustawy z 20 czerwca 1997r. a przed wejściem w życie ustawy z 5 stycznia 2011r. Z dniem 12 stycznia 2013r. (data ostatniego zdanego egzaminu) spełnił wszystkie ustawowe przesłanki do otrzymania uprawnień instruktora. Przyjęcie odmiennego poglądu, że uprawnienia instruktora winno zostać wydane na podstawie przepisów ustawy z 5 stycznia 2011r., stanowiłoby naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz. Oznaczałoby bowiem, że do zdarzenia prawnego zamkniętego czasowo w dniu 12 stycznia 2013r. (nabycie uprawnienia w wyniku zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym) zastosowano by nową ustawę. W istocie ustawa z 5 stycznia 2011r. stosowana by była z mocą wsteczną do zdarzenia prawnego zakończonego przed jej wejściem w życie. Pogorszyłoby to sytuacje prawną skarżącego gdyż nowe uregulowanie wprowadza nową przesłankę posiadania co najmniej trzyletniego doświadczenia w prowadzeniu szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 33 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami), która nie była przewidziana w poprzednio obowiązującej ustawie.

Nowe uregulowanie jest zatem niekorzystne dla skarżącego.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna miała usprawiedliwione podstawy. Skarżący W. M. w dniu 12 stycznia 2013r. spełnił wszystkie ustawowe przesłanki do nabycia uprawnienia do bycia instruktorem (instruktorem techniki jazdy) i wpis do ewidencji instruktorów winien nastąpić na podstawie wówczas obowiązujących przepisów tj. przepisów obowiązujących w dacie 12 stycznia 2013r.

Sąd I instancji oraz organy administracji błędnie zinterpretowały art. 134 ustawy z 5 stycznia 2011r. w zw z art. 33 ust. 1 pkt 2c ustawy o kierujących pojazdami a w konsekwencji nie zastosowały art. 105 ust. 2 pkt 106 ustawy Prawo o ruchu drogowym naruszając jednocześnie zasadę lex retro non agit będącą elementem demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego o wpis do ewidencji instruktorów, organy administracji winny uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu a następnie wydać rozstrzygniecie w tej sprawie.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną i uchylił zaskarżony wyrok oraz działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji czyli Starosty M. z [...] lutego 2013r.

Art. 188 p.p.s.a., zezwala na uchylenie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i merytoryczne rozpoznanie skargi strony przez Sąd II instancji pod warunkiem niestwierdzenia naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Celem takiego rozwiązania prawnego jest usprawnienie postępowania sądowego, przy jednoczesnym zapewnieniu stronom postępowania prawa do rzetelnego rozpoznania sprawy przez sądy dwóch instancji. Zatem jeżeli Sąd I instancji bez istotnych naruszeń przeprowadził procedurę sądowoadministracyjną, a tak było w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do przekazywania mu sprawy do ponownego rozpoznania. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę merytorycznie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnik skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Stosownie do §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U z 2013r. poz. 461) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.