Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3195/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Op 28/18 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Op 28/18 oddalił skargę T. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) i nałożeniu sankcji.

T. B. wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a następnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 -2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278, dalej: ustawa o płatnościach), w zw. art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 i art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2014- 2020 (dalej: ustawa o wspieraniu ), w związku z § 2 ust. 1 pkt 1-3 , ust. 2 pkt 1-2 i ust. 3, § 3 ust. 1-2 i § ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 ( dalej: rozporządzenie ) w zw. z art. 336 kodeksu cywilnego (zwanego dalej k.c.) i w zw. z art. 19 ust. 2 i art. 23 ust. 2 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności dalej: rozporządzenie Komisji) - przez przyjęcie, że w rozumieniu ww. przepisów skarżący nie był posiadaczem gruntów położonych w P. w znaczeniu, które dawałoby mu uprawnienie do uzyskania na jego rzecz płatności przyznawanych na podstawie tej ustawy, a w konsekwencji odmowę przyznania płatności, jak też nałożenie sankcji na wnioskodawcę.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a to w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy, a to z kolei w zw. z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 19 ust. 2 i art. 23 ust. 2 rozporządzenia oraz art. 7 ust. 1 pkt 1-2, art. 8 ust. 1 pkt 1-4 i art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach - przez pominięcie faktu, że organy administracyjne przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie całkowicie zaniechały wyjaśnienia podstaw wykluczenia z płatności poszczególnych gruntów (choć nie wszystkie wykluczenia związane były z kwestią posiadania gruntów w P.) oraz wskazania, jaka powierzchnia wykluczeń dotyczyła poszczególnych przyczyn - gdy tymczasem prawidłowość wszystkich wykluczeń i ich dokładnej powierzchni ma znaczenie dla wysokości przyznanych płatności oraz nałożonej sankcji;

naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a to w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy - przez uznanie dowodu z protokołu oględzin przeprowadzonych przez pracownika KPP w G. w ramach odrębnego postępowania karnego, jako w pełni skuteczny dowód wykazujący twierdzenia J. J. co do szerokości ścieżek technologicznych.

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., a to w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy - przez uznanie postępowania dowodowego, przeprowadzonego przez organy administracji w obu instancjach, za prawidłowe, niedostrzeżenie w tym zakresie żadnych uchybień i uznanie za prawidłowe wniosków wyciągniętych z zebranego materiału dowodowego, polegające w szczególności na:

- ustaleniu, że to J. J. był posiadaczem gruntów położonych w P. - od września 2014 r. (w tym również w dniu 31 maja 2015 r.) i że to on, a nie T. B. wykonywał w tym okresie wszystkie prace polowe na ww. gruncie,

- ustaleniu, że brak oficjalnego odniesienia się do twierdzeń o dokonaniu prac na gruncie w P. miałoby świadczyć o niekwestionowaniu tego faktu przez T. B,,

- pominięciu przy ocenie wiarygodności świadków w osobach pracowników J. J. - tego, że są to osoby ściśle powiązane z J. J. i zależne od niego finansowo,

- pominięciu przy ocenie wiarygodności świadków w osobach pracowników J. J. - wybiórczej szczegółowości tych zeznań,

- przyjęciu istnienia ścieżek technologicznych o szerokości 36 m pomimo braku wiarygodnych dowodów, które by to potwierdzały, co dotyczy także oględzin dokonywanych bez udziału T. B.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W sprawie nie została wniesiona odpowiedź na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, przy czym na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Wobec tego, że taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione 3 w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie, że w rozumieniu tych przepisów skarżący nie był posiadaczem gruntów położonych w P. w znaczeniu, które dawałoby mu uprawnienia do uzyskania płatności. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał, czy kwestionuje wadliwe zastosowanie czy też wadliwą wykładnię tych przepisów, co tylko utrudnia przeprowadzenie kontroli zaskarżonego wyroku. Ponadto konstrukcja tego zarzutu może prowadzić do wniosku, że w istocie autor skargi kasacyjnej kwestionuje ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy administracyjne i zaaprobowane przez Sąd I instancji, gdyż podważa przyjęcie przez organy administracyjne i Sąd, że w rozumieniu przepisów prawa materialnego skarżący nie był posiadaczem gruntów. Oznacza to zatem, że autor skargi kasacyjnej zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego starał się podważyć ustalenia stanu faktycznego. Zauważyć natomiast należy, że kwestionowanie ustaleń stanu faktycznego następuje poprzez wskazanie naruszenia odpowiednich przepisów prawa procesowego, a nie materialnego.

Niezależnie od wskazanej wyżej konstrukcji zarzutu, która w zasadzie dyskwalifikuje jego rozpoznanie należy dodać, że uzasadniając posiadanie spornych gruntów autor skargi oparł się wyłącznie na art. 336 k.c. Zgodnie z tym przepisem posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Autor skargi kasacyjnej nie uwzględnił jednak tego, że posiadanie w znaczeniu cywilnoprawnym gruntów rolnych nie stanowi samoistnej przesłanki uzyskania płatności ONW, na co zresztą trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, który wyjaśnił, że szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy ONW zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego PROW na lata 2014- 2020.

Stosownie do treści § 2 ust.1 rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanego dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.).

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie natomiast do § 2 ust. 3 rozporządzenia, płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego 5- letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. poz. d), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zasadniczą zatem kwestią sporną w sprawie było ustalenie czy skarżący posiadał w dniu 31 maja 2015 r. zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW na ten rok działki. Należy przy tym zaznaczyć, że to producent rolny musi wykazać, iż faktycznie posiadał w tym dniu grunty rolne deklarowane do płatności.

Trafnie Sąd I instancji wskazał, że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego, w ocenie tego Sądu, prawo własności gruntu w ujęciu cywilistycznym, do którego strona odwoływała się w trakcie postępowania, jest niedostateczne i na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Pojęcie "posiadania gruntów rolnych" w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności ONW nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować (spełniając przy tym inne przesłanki wymagane przepisami prawa krajowego i unijnego). Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności ONW jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność, oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo.

Nie jest zasadny zarzut zawarty w punkcie 1) w części dotyczącej zarzutów procesowych petitum skargi kasacyjnej. Zarówno z decyzji organów administracyjnych obu instancji oraz z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że kwestionowany areał 51,91 ha został wykluczony z płatności z tego samego powodu, a mianowicie w związku z kwestią posiadania gruntów.

W skardze kasacyjnej jej autor podniósł, że nie wszystkie grunty zostały wykluczone z płatności z ww. powodu, co oznacza, że nie wyjaśniono w sposób jednoznaczny podstawy tego wykluczenia. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie jednak zauważyć, że autor skargi kasacyjnej zarzut ten sformułował w istocie w sposób enigmatyczny i nie wskazał wprost o jakie działki i z jakiego innego powodu niż sporne posiadanie zostały wykluczone z płatności. Nie jest natomiast rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego czynienie poszukiwań w tym zakresie, tym bardziej, że jak już zaznaczono w decyzjach organów obu instancji oraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalono jeden i ten sam powód wyłączenia, a mianowicie spór o posiadanie gruntów.

Również nie są zasadne zarzuty zawarty w punkcie 2) i 3) w części dotyczącej zarzutów procesowych petitum skargi kasacyjnej, dotyczące ustalenia stanu faktycznego w sprawie, którego następstwem było wykluczenie spornych gruntów z płatności przyznanych skarżącemu kasacyjnie.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie dokonana przez organy administracyjne i zaakceptowana przez Sąd I instancji nie narusza postanowień art. 80 k.p.a.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że ocenie poddano kompletny materiał dowodowy, w tym również zeznania skarżącego (T. B.) oraz świadka J. L. (szwagra T. B.). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że pozostali świadkowie byli pracownikami J. J. nie dyskwalifikuje wiarygodności ich zeznań. Również spójność tych zeznań, pomimo upływu czasu, a także ich szczegółowość nie stanowią automatycznie podstawy do ich kwestionowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nie wykazał natomiast konkretnych okoliczności, które mogą rzucać cień na ocenę materiału dowodowego w powyższym zakresie.

W dalszej kolejności należy wskazać, że protokół oględzin przeprowadzonych przez pracownika KPP w G. w ramach odrębnego postępowania karnego, jako dowodu potwierdzającego twierdzenia J. J. co do szerokości ścieżek technologicznych w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym stanowił dowód z dokumentu urzędowego. Był to natomiast dowód z oględzin ale w postępowaniu karnym. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zatem dowód z oględzin przeprowadzonych w innym postępowaniu może być dowodem w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie zaś z art. 76 § 1 dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Skoro jednak w postępowaniu administracyjnym nie doszło do przeprowadzenia dowodu z oględzin, to organ administracyjny nie miał podstaw ani też obowiązku do informowania strony o przeprowadzeniu tego dowodu celem zagwarantowania czynnego udziału w sprawie.

Na koniec Naczelny Sąd Administracyjny pragnie przypomnieć, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 tego aktu w postępowaniu o przyznanie pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Natomiast zgodnie z ustępem 2 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu , o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Analiza powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że w postępowaniu dotyczącym przyznania pomocy w ramach działań objętych PROW na lata 2014 -2020, kwestionowanie ustaleń organów administracyjnych powinno odbywać się w połączeniu ze zwiększoną aktywnością strony tego powstępowania, która zamierza kwestionować te ustalenia.

Powyższe spostrzeżenie potwierdza tylko niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej ujętych w punkcie 2) i 3) w części dotyczącej zarzutów procesowych petitum skargi kasacyjnej, dotyczących ustalenia stanu faktycznego w sprawie.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty za niezasadne i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.