Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 440/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par. 1 i art. 145 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi E.Ł na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z 21 lipca 2020 r. nr 1060/2020 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") odmówił E.Ł. (zobowiązana, wnioskodawczyni) umorzenia należności z tytułu składek.

1.1 W uzasadnieniu wskazano, że 18 maja 2020 r. zobowiązana zwróciła się do ZUS o umorzenie składek, powołując się na sytuację zdrowotną oraz finansową. Podała, że w związku z pogarszającym się stanem zdrowia jej małżeństwo nie przetrwało i zostało rozwiązane wyrokiem rozwodowym w 2007 roku. Po odbyciu kursów związanych z refleksologią w 2008 r. otworzyła gabinet masażu. W 2010 r. stan jej zdrowia uległ pogorszeniu, co skutkowało brakiem możliwości wykonywania pracy w odpowiednim wymiarze, co w konsekwencji spowodowało powstanie zadłużenia wobec ZUS. Następnie wobec przejścia na emeryturę miała nadzieję, że dodatkowo będzie pracować zarobkowo, co umożliwi spłatę powstałego zadłużenia wobec ZUS. W 2018 r. stan zdrowia zobowiązanej ponownie się pogorszył, przeszła trzy zabiegi operacyjne, a od 26 lipca 2019 r. poddawana jest zabiegom chemioterapii. Wnioskodawczyni podała również, że od 1 lutego 2018 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Podkreśliła, że wobec aktualnej sytuacji zdrowotnej oraz materialnej nie ma możliwości uregulowania zadłużenia wobec ZUS. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oświadczyła, że sytuacja materialna związana jest z jej stanem zdrowia, zaś jeżeli ulegnie on poprawie wówczas będzie mogła podjąć zatrudnienie.

1.2 ZUS stwierdził, że nie upłynął termin, w którym należności z tytułu składek mogą być dochodzone.

1.3 Ustalił, że wnioskodawczyni pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1333,76 zł brutto (z którego potrącana jest przez komornika kwota 254,91 zł), a do wypłaty pozostaje kwota 878,81 zł. Stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 300 zł; inne 800 zł. E.Ł. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie ma innych zobowiązań poza tymi w ZUS. Jest posiadaczem tylko ruchomości, tj.: samochodu Opel Corsa z 2001 r., radioodtwarzacza oraz telewizora o deklarowanej wartości 160 zł.

1.4 ZUS wskazał, że należności z tytułu składek mogą być, co do zasady, umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. z 2020 r., poz. 266 - zwanej dalej: "u.s.u.s."). Przypadki nieściągalności należności zostały wymienione w przepisach art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Zdaniem organu, w okolicznościach niniejszej sprawy żaden z nich nie zachodzi. Zaległości E.Ł. dochodzone są w trybie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora ZUS w Sosnowcu. W jej toku organ dokonał zajęcia rachunku bankowego ING Bank Śląski, Euro Bank, Bank Polska Kasa Opieki S.A., Getin Noble Bank – egzekucja okazała się nieskuteczna z powodu braku środków na koncie. Następnie w ramach postępowania egzekucyjnego została zajęta wierzytelność w Urzędzie Skarbowym w B.. Z kolei w 2018 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego ING Bank Śląski oraz świadczenia emerytalnego. Egzekucja okazała się skuteczna. W trakcie ostatnich 6 miesięcy na rzecz ZUS zostały przekazane środki finansowe w wysokości 3 104,54 zł. Tym samym w realiach przedmiotowej sprawy nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., stąd umorzenie należności na ich podstawie jest niemożliwe.

1.5 Gdy nie zachodzi całkowita nieściągalność ZUS może umorzyć należności, jeśli stwierdzi, że z powodu sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego dłużnik nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Możliwość ta wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365), zwanego dalej: "rozporządzeniem".

Organ stwierdził, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie została spełniona, ponieważ wnioskodawczyni nie wskazała takich okoliczności. Strona nie spełniła również przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 rozporządzenia, bowiem jej sytuacja zdrowotna wprowadza jedynie utrudnienia w codziennej egzystencji, lecz nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Na tym etapie postępowania nie może jednoznacznie wykluczyć, że w przyszłości zobowiązana nie będzie osiągała dochodów z tytułu zatrudnienia bądź z tytułu prowadzonej działalności, w wysokości pozwalającej na spłatę zadłużenia czy to w formie dobrowolnej, czy to w ramach potrąceń egzekucyjnych. Zdaniem organu odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie tylko obecnie, ale również w przyszłości nie będzie miał możliwości spłaty zaległości.

2. Na powyższą decyzję E.Ł. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając:

1. nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej, zwiększonych kosztów utrzymania, w szczególności wydatków związanych z koniecznością wynajmu mieszkania, leczeniem w chorobach nowotworowych, dojazdów do lekarzy, a w konsekwencji naruszenie art. 7, 8, 10 i 77 K.p.a., co ma bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji;

2. naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nie wyjaśnienie, z jakich przyczyn nie uwzględniono w decyzji okoliczności, podnoszonych we wniosku, a dotyczących zwiększonych kosztów utrzymania skarżącej, wpływu jej stanu zdrowia na możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności;

3. naruszenie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie, mimo że w sprawie tej zachodzą przesłanki wymienione w tych przepisach.

2.1 W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ, podejmując decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia w ogóle nie ustalił sytuacji życiowej, majątkowej oraz zdrowotnej. Jej zdaniem natomiast istnieją ustawowe przesłanki umorzenia należności z tytułu składek. Organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się też do dowodów zgromadzonych w sprawie, do prawnych przesłanek umorzenia, a wskazał jedynie, że "ze zrozumieniem" odnosi się do sytuacji Pani E.Ł.

2.2 Powołując się na orzecznictwo sądowe skarżąca podniosła, że organ winien dokonać analizy sytuacji materialnej zobowiązanego, uwzględniając również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego. Podkreśliła, że od kwoty należności głównej naliczane są odsetki, co powoduje dalsze zwiększanie kwoty zobowiązania pomimo wdrożenia egzekucji. Organ powinien rozważyć, czy sytuacja majątkowa skarżącej, jej stan zdrowia, wiek w porównaniu z wielkością zadłużenia nie prowadzi do sytuacji, gdy prowadzenie ewentualnego postępowania egzekucyjnego, nie doprowadzi do sytuacji, gdy zobowiązanie nie tylko nie będzie spłacone, ale będzie nadal wzrastać. Nadto celem ustalenia czy strona jest w stanie spłacić istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania, organ zobowiązany jest porównać stwierdzoną sytuację majątkową zobowiązanego do zaległej należności i wykazać, czy jego dochody w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia oraz zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania. W konsekwencji podkreśliła, że ZUS nie przeprowadził takiej analizy, tj. nie ustalił wnikliwie sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanej oraz nie dokonał jej oceny pod kątem możliwości spłaty przez nią zobowiązania i skutków spłaty zadłużenia. Zdaniem skarżącej, wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużenia. W systemie ubezpieczeń społecznych mieści się bowiem również funkcja ochronna, która nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny.

2.3 Skarżąca stwierdziła, że posiada bardzo trudną sytuację majątkową oraz cierpi na ciężką, przewlekłą chorobę, dlatego zostały spełnione ustawowe przesłanki umorzenia jej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zestawiając swe dochody i wydatki, w tym te ponoszone w związku z prowadzonym leczeniem, w podsumowaniu wskazała, że podstawowe koszty jej utrzymania wynoszą 1760 zł. Otrzymywane świadczenie emerytalne nie zapewnia jej minimum socjalnego. Potrącenia komornicze zaś, związane z zapłatą należności wobec ZUS pogłębiają ubóstwo skarżącej, która jest w stanie przeżyć tylko dzięki wsparciu materialnemu udzielanemu jej przez życzliwych ludzi. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązaną, pozbawioną możliwości zaspokajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków przekazywanych jej przez przyjaciół i życzliwe jej osoby, wskazuje, że znajduje się ona w biedzie. Choruje na przewlekłą białaczkę limfocytową, na przestrzeni wielu lat przeszła liczne zabiegi. Obecnie znajduje się pod kontrolą onkologiczną. Wykupuje tylko podstawowe leki, albowiem faktycznie jej pełne leczenie kosztowałoby 500 zł miesięcznie. Wiele osób z własnej woli pomaga jej finansowo w utrzymaniu, stąd też żyjąc bardzo skromnie, nie korzysta póki co z pomocy społecznej. Nie może dodatkowo podjąć się żadnych zajęć zarobkowych, albowiem z uwagi na obecny stan zdrowia (nawrót nowotworów, chemioterapie) musi prowadzić - jak wynika z kart informacyjnych leczenia szpitalnego - oszczędny tryb życia.

2.4 Zdaniem skarżącej jej sytuacja majątkowa i życiowa wskazuje, że nie jest ona w stanie opłacić zaległości z tytułu składek ZUS w łącznej, ogromnej, w porównaniu z jej dochodami kwocie 100 351,06 zł, ponieważ pociągnęłoby to dla niej zbyt ciężkie skutki; pozbawiłoby (pozbawia) skarżącą możliwości zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych. Przewlekła choroba z kolei pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności ZUS.

2.5 W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2021 r., poz.137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), określanej dalej jako: "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach sąd stwierdził, że skarga była zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

3.2 Na wstępie należało odnotować, że sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 22 grudnia 2020 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

3.3 Ramy materialnoprawne umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wyznaczały przepisy art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. Zasadniczo należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wobec natomiast ustalenia braku przesłanki nieściągalności ZUS przeprowadza postępowanie w oparciu o przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia, w świetle których ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych (po uprzednim wykluczeniu stanu nieściągalności) organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku natomiast ustalenia zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności (w szczególności podanych przykładowo w przepisie § 3 rozporządzenia), postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta z uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Dążąc do załatwienia sprawy organ zobowiązany jest też mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Dokonując tych czynności organ musi kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, by nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny, m.in. logiki, doświadczenia życiowego i wszechstronności.

Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.

3.4 W niniejszej sprawie wobec skuteczności prowadzonej wobec skarżącej egzekucji organ prawidłowo stwierdził brak przesłanki nieściągalności. ZUS był zatem zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia.

3.5 Zdaniem sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można zaakceptować oceny i stanowiska organu, stwierdzającego brak przesłanek umorzenia należności, o których mowa w § 3 rozporządzenia. W tym zakresie proces decyzyjny organu został przeprowadzony wadliwie. Organ zgromadził wprawdzie materiał dowodowy, co do sytuacji materialnej i zdrowotnej zobowiązanej jednak jego ocena okazała się dowolną, przekraczającą granice określone przepisem art. 80 K.p.a. Jak już wyżej natomiast wskazano korzystanie z uznania administracyjnego przez organ możliwe jest dopiero na kolejnym etapie postępowania, po stwierdzeniu istnienia przesłanek umorzenia.

Uznając brak przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, która zachodzi gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, organ wskazał, że wnioskodawczyni pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1333,76 zł brutto, a po potrąceniach komorniczych (254,91 zł) do wypłaty pozostaje kwota 878,81 zł. Wydatki stanowią kwotę 1100 zł i jak podał organ "należą do stałych opłat jakie ponosi Pani z tytułu utrzymania i nie spełniają przesłanki do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Nie można uznać, że opłaty np. za gaz czy energię elektryczną są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki. Opłaty te ponoszone są przez ogół społeczeństwa". Pomimo tego, że wydatki przewyższają dochody to brak informacji aby wnioskodawczyni miała problemy z regulowaniem opłat; nie korzysta też z pomocy społecznej.

Taka argumentacja organu w zakresie oceny omawianej przesłanki nie może zostać zaakceptowana. W celu ustalenia istnienia omawianej przesłanki konieczne jest bowiem określenie dochodów i wydatków osoby zobowiązanej, a przede wszystkim relacji pomiędzy tymi wielkościami i ich zestawienie z wielkością zaległości. Wystarczającą przesłanką dla ewentualnego umorzenia zaległości (przy braku przesłanki nieściągalności) jest ustalenie (stosownie do brzmienia przepisu § 3 in principio rozporządzenia) czy zobowiązana wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. Skoro w sprawie niesporne jest, że niezbędne wydatki skarżącej przewyższają jej dochód to niewątpliwie zapłata należności pociągnęłaby dla niej zbyt ciężkie skutki; pozbawiłaby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 pkt 1 rozporządzenia). Co znamienne, organ nie podważył "niezbędności" wskazanych przez wnioskodawczynię wydatków. Mało tego a contrario potwierdził, że opłaty za gaz czy energię elektryczną należą do niezbędnych. W żadnej mierze nie zasługiwało natomiast na akceptację wnioskowanie organu, że skoro wydatki takie nie mają charakteru nadzwyczajnych, to nie spełniają przesłanki umorzenia. Otóż z punktu widzenia oceny przesłanki umorzeniowej ważkim jest, że wydatki te posiadają przymiot niezbędnych i ich wielkość przewyższa dochód wnioskodawczyni.

W konsekwencji opłacenie należności z tytułu składek pozbawi zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z tych względów, wbrew ocenie dokonanej przez organ, należało uznać, że w przypadku skarżącej wystąpił warunek umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek określony w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Nie zmienia tej oceny fakt, że organ skutecznie egzekwuje przymusowo część tej należności, bowiem wynik wykładni systemowej wewnętrznej przepisów art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia doprowadza do jednoznacznych wniosków, że ustawodawca właśnie dopuszcza możliwość umorzenia należności (po potwierdzeniu przesłanek z § 3 rozporządzenia) pomimo ich ściągalności. Całkowita nieściągalność stanowi natomiast samodzielną przesłankę umorzenia (art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.).

Za dowolną ponadto należało uznać ocenę ZUS w zakresie wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zdaniem organu dysponowanie przez skarżącą dochodem w postaci świadczenia emerytalnego wypłacanego bez względu na stan zdrowia oraz okoliczność możliwości ubiegania się o pomoc z programu 500+ i niewskazanie kosztów leczenia, świadczy o tym, że w przypadku skarżącej nie wystąpiła ww. przesłanka umorzenia należności. Zdaniem sądu, taka argumentacja również nie może zostać zaakceptowana. Omawiana przesłanka występuje w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ocena sytuacji wnioskodawcy w kontekście wskazanej przesłanki wymaga rozważenia czy choroba nie pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Innymi słowami czy zapłata zaległości przez skarżącą, z uwagi na jej problemy zdrowotne, jest w ogóle możliwa. Wymaga przy tym przypomnienia, że przedmiotowa zaległość wynosi 100 351,06 zł, a jedynym źródłem utrzymania skarżącej jest świadczenie emerytalne, które jak wyżej wskazano, przeznaczane jest na bieżące potrzeby związane z codzienną egzystencją. Poza sporem przy tym pozostaje, że problemy zdrowotne skarżącej (jest osobą chorą na przewlekłą białaczkę limfocytową, na przestrzeni wielu lat przeszła liczne i poważne operacje związane z leczeniem nowotworów; znajduje się pod stałą kontrolą onkologiczną z powodu nawrotu nowotworów i stosowaną chemioterapią) nie dają perspektywy poprawy jej sytuacji materialnej i zwiększenia możliwości płatniczych, umożliwiających spłatę należności ZUS. Podjęcie przez skarżącą zatrudnienia jest niemożliwe.

Opisana sytuacja powoduje, że przewlekła choroba skarżącej pozbawia ją możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, co realizuje hipotezę normy § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Na ocenę wystąpienia omawianej przesłanki, w świetle brzmienia tego przepisu, nie ma wpływu eksponowana przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczność, że skarżąca nie przedstawiła dokumentu stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy.

W konsekwencji należy stwierdzić, że ZUS nie dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do norm zawartych w rozporządzeniu.

3.6 Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ uwzględni powyższej wyrażoną ocenę prawną. Stwierdzając istnienie przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia przejdzie do kolejnego etapu postępowania – wyboru rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, który to wybór wyczerpująco uzasadni, stosownie do regulacji kodeksu postępowania administracyjnego, o których mowa w pkt 3.3. Jednocześnie winien uwzględnić, że uznaniowy charakter decyzji ZUS może prowadzić do odmowy uwzględnienia wniosku, gdy żądaniu strony organ przeciwstawi i uzasadni zaistnienie ważnego interesu publicznego (społecznego), przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony (zob. np. wyrok NSA: z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 203/11, czy z 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 4401/16 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

3.7 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.