Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 4151/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spraw.) Sędzia NSA Jolanta Rajewska Asesor WSA Andrzej Kołodziej Protokolant Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia[...]września 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia[...]lipca 2003 r. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. P.kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Prezydent. W. decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. wydaną na podstawie art. 104 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 7, poz. 960/ orzekł o wymeldowaniu Pana A.P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w W.

W uzasadnieniu wskazano, że przeprowadzone na wniosek K. K. postępowanie wykazało, że A. P. opuścił przedmiotowy lokal przed kilku laty, nie dokonując obowiązku wymeldowania. Powołując się na pierwszą część przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2000 r. opublikowany w Dz.U. z 19 czerwca 2002 r. Nr 78 stwierdzono, że wymeldowanie decyzją administracyjną następuje w sytuacji, gdy osoba co do której prowadzone jest postępowanie, opuściła lokal bez wykonania obowiązku wymeldowania się. W sprawie bezspornym jest, że A. P. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] położonym przy ul. [...] w W., co sam potwierdził w składanych w dniu 6 czerwca 2003 r. wyjaśnieniach. Fakt ten został też udokumentowany przez oświadczenia sąsiadów oraz przeprowadzony wywiad policyjny.

W odwołaniu od tej decyzji A. P. zarzucił naruszenie art. 7 kpa przez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podniósł, że całe postępowanie ograniczyło się do odebrania oświadczeń od dwóch sąsiadów tj. koleżanki żony i bliskiego znajomego ojca żony oraz przeprowadzenia wywiadu policyjnego. Wniósł o odebranie oświadczeń od innych sąsiadów, zasięgnięcia informacji u pracowników administracji osiedla przy ul. [...] oraz przesłuchanie w charakterze świadków rodziców J.i A. małżonków P.. Zaprzeczył też by w trakcie składania wyjaśnień w dniu 6 czerwca 2003 r. stwierdził, że nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Przyznał, że charakter jego pracy i związane z nią częste wyjazdy służbowe poza W.powodują, że nie może być w mieszkaniu codziennie.

Wojewoda[...] decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta. W. z dnia [...] lipca 2003 r. orzekającej o wymeldowaniu A.P. z pobytu stałego z lokalu nr [...]przy ul. [...] w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się do stanu prawnego Wojewoda[...] podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960) z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP (o czym ogłoszono w Dz.U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716). W konsekwencji tego orzeczenia, organ wydając decyzję administracyjną o wymeldowaniu w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bada wyłącznie kwestię opuszczenia lokalu.

Z zebranego w sprawie materiału bezspornie wynika, że ta przesłanka została spełniona. A. P. wskazał, iż charakter wykonywanej pracy nie pozwala na codzienny jego pobyt w domu. Wojewoda jednak wyjaśnieniom tym nie dał wiary, gdyż nie znajdują one potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Fakt trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego potwierdza pismo Komendy Rejonowej Policji W. sporządzone na okoliczność przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Z informacji uzyskanych wówczas od sąsiadów wynika, że A. P. od kilku lat nie przebywa w spornym lokalu. Podobnej treści oświadczenia dołączone zostały do akt sprawy. Tę okoliczność potwierdza też wnioskodawczyni. Z dołączonej przez zainteresowanego kserokopii umowy o pracę wynika, że pracuje on od 1998 r. w U.. W świetle wskazanych okoliczności, zdaniem wojewody, trudno przyjąć, że życie A. P. skoncentrowane jest w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. P. zarzucił Wojewodzie [...] naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędną jego wykładnię oraz art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa poprzez ich niezastosowanie w postępowaniu przed organem odwoławczym. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniósł, że już w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazał, że ustalenia faktyczne dokonane przez ten organ oparte zostały na znikomej ilości dowodów i zaproponował zasięgnięcie informacji o jego zamieszkaniu od innych lokatorów budynku przy ul. [...] w W. oraz pracowników administracji osiedla przy ul. [...] i rodziców. Żaden z powyższych wniosków dowodowych nie został uwzględniony. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji nie ustosunkował się do zwartych w odwołaniu wniosków dowodowych i nie wskazał dlaczego przeprowadzenie ich uważa za zbędne, mimo że obowiązek taki wynika wprost z art. 107 § 1 w zw. z art. 140 kpa. Materiał dowodowy zebrany w sprawie sprowadza się do oświadczeń dwóch osób. Tymczasem jak przyjmuje Naczelny Sąd Administracyjny okoliczności istotne dla sprawy np. zeznania świadków tylko wtedy mają wartość dowodową, gdy są utrwalone w protokole (OSNA 1982, nr 1 , poz. 54). Formy tej nie zachowano. Natomiast fakt, że jest zatrudniony poza W. nie oznacza, że swoje interesy życiowe skoncentrował w innym miejscu. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy nie uwzględniając złożonych wniosków dowodowych zaniechał podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy czym naruszył jego słuszny interes.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], po ponownej analizie akt sprawy, nie znalazł podstaw do zmiany zajętego stanowiska z argumentacją taką jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego sądu znajduje się siedziba Wojewody [...] - art. 13 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Oznacza to, że jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd obowiązany jest skargę oddalić. Należy jednak zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżona jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo i to w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia. Otóż obie decyzje zostały wydane na podstawie materiału dowodowego sprowadzającego się do odebrania od stron postępowania wyjaśnień w formie protokołu przyjęcia podania - skargi - wniosku wniesionego(ej) ustnie, wywiadu policyjnego, z którego wynika, że skarżący od kilku lat nie przebywa i nie zamieszkuje w lokalu nr[...]przy ul. [...] , a informację tę uzyskano od sąsiadów i złożonych przez K. K. dwóch oświadczeń -znajomej A.S. i sąsiada J. H.. Tymczasem zgodnie z art. 67 § 1 kpa organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Wynika z tego, że organ administracji publicznej jest obowiązany sporządzić protokół z czynności postępowania, jeżeli przepis kodeksu tak stanowi. Takim przepisem jest art. 67 § 2 pkt 2 kpa, w myśl którego sporządza się protokół z przesłuchania strony, świadka i biegłego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (porównaj wyrok NSA z dn. 4 czerwca 1982 r., I S.A. 258/82, ONSA 1982, nr 1, poz. 54) okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a taką niewątpliwie jest ustalenie, czy skarżący opuścił miejsce pobytu stałego bez dokonania obowiązku wymeldowania, mają wartość dowodową tylko wówczas, gdy zostały przez organ administracji utrwalone w formie protokołu zgodnie z art. 67 i n. kpa. Okoliczności takie nie mogą być uznane za udowodnione, jeżeli zostały utrwalone w postaci oświadczeń odebranych od innych osób i złożonych przez stronę tego postępowania. Podobnie nie można uznać za udowodnione sprzecznych stanowisk przedstawionych przez strony, jeżeli nie zostały utrwalone w formie protokołu - w tym przypadku protokołu przesłuchania strony. Udokumentowanie tych czynności w formie protokołu przyjęcia podania - skargi - wniosku wniesionego(ej) ustnie nastąpiło z naruszeniem art. 67 § 1 i 2 kpa, przy czym w stosunku do A. P. jest zupełnie niezrozumiałe, a wobec K. K. zbędne, bowiem wniosek o wymeldowanie złożony został na piśmie. Także znajdujący się w aktach sprawy wywiad policyjny potwierdzający, że skarżący nie mieszka w spornym lokalu od kilku lat, nie wskazuje poza ogólnikowym stwierdzeniem, że informacje uzyskano od sąsiadów, od kogo wiadomości te uzyskano, po to by organ administracji miał możliwość potwierdzenia tego faktu. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza, to, że organy te zobowiązane są także przeprowadzić dowody wskazane przez stronę. Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy - art. 78 § 1 kpa. W myśl zaś § 2 tego przepisu organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba, że mają one znaczenie dla sprawy. Oznacza to, że jeżeli strona zgłasza dowód, którego nie zgłaszała w toku postępowania dowodowego, organ może nie uwzględnić żądania, jeżeli żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. W przypadku zaś gdy dowód zgłoszony jest na tezę odmienną a ma znaczenie dla sprawy, dowód powinien być dopuszczony. Tymczasem organ II instancji pominął wnioski dowodowe złożone przez skarżącego i nie wyjaśnił dlaczego przeprowadzenie ich uważa za zbędne. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona - art. 80 kpa. Wynika stąd, że proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie postępowania zgodnie z przepisami kodeksu. Naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ich ocena jest wadliwa, a decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów uznając, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo, z mocy art. 145 § 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt I wyroku. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania wydano w oparciu o przepis art. 200 w związku z art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzoną kwotę 10 zł stanowi wpis uiszczony przez skarżącego.