Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 552/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 2a, 3, 3a i 3b
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia NSA Józef Kremis, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje adwokatowi M. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) z VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku, wydaną wskutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie jej sprawy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej "u.s.u.s.") – Zakład Ubezpieczeń Społecznych (określany jako "ZUS", "Zakład" lub "organ") utrzymał swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie z dnia [...] r., w którym odmówiono stronie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu drugoinstancyjnego orzeczenia z dnia[...] września 2012 r. ZUS powołał się na następujące ustalenia. Wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z [...]. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez zainteresowaną. Wynosi ono w 2012 r. – średnio – około [...] zł miesięcznie. W wyniku potrąceń komorniczych, miesięczne dochody są jednak zmniejszone do poziomu około [...] zł. Opłaty eksploatacyjne ponoszone są w kwocie [...] zł miesięcznie. Zobowiązana wydatkuje ponadto stale [...] zł miesięcznie na leczenie [...]. W celu podniesienia własnych kwalifikacji zawodowych, rozpoczęła w [...] r. naukę w [...]. Oświadczyła ponadto, iż znacznym obciążeniem jej budżetu są koszty związane z bieżącym utrzymaniem (żywność, odzież, środki higieniczne).

Organ skonkludował, że z przedstawionego zestawienia wynika, iż wydatki znacznie przewyższają kwotę uzyskiwanego dochodu. Stwierdził jednocześnie – z powołaniem się na oświadczenie samej strony – że nie posiada ona zaległości z tytułu opłat eksploatacyjnych, gdyż finansowo pomaga jej rodzina.

Uwzględniając takie okoliczności organ uznał, iż w sprawie nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., tym bardziej, że zadłużenie skarżącej jest aktualnie dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].

W dalszej części uzasadnienia przywołano brzmienie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a także § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej – "rozporządzenie" albo "rozporządzenie wykonawcze"), wydanego na podstawie delegacji przewidzianej w art. 28 ust. 3b tej samej ustawy. Wymienione przepisy określają przesłanki, których spełnienie może przemawiać za umorzeniem zaległości wnioskodawcy, mimo braku stanu całkowitej nieściągalności.

Dokonując oceny z perspektywy tych szczególnych rozwiązań normatywnych Zakład wywodził, że nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ wziął w szczególności pod uwagę to, że gospodarstwo wnioskodawczyni nie jest pozbawione stałego źródła dochodu. Stwierdził, że choroba [...] ma co prawda charakter przewlekły i stanowi znaczne utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu rodziny, lecz ogólnej sytuacji materialnej strony nie można uznać za trudną na tyle, aby niemożliwe było spłacenie zadłużenia w ratach dostosowanych do możliwości płatniczych dłużniczki.

W uzasadnieniu zwrócono następnie uwagę, że podejmując rozstrzygnięcie w tego typu sprawach, organ musi postępować z najwyższą ostrożnością, ważąc interes zobowiązanego ale też interes finansów ubezpieczeń społecznych. Opierają się one na zasadzie powszechności opłacania składek. Umorzenia należności jest natomiast wyjątkiem od tej zasady. Powinno więc mieć charakter wyjątkowy. Podstawy do umorzenia nie mogą stanowić wszelkie okoliczności, będące następstwem określonych decyzji gospodarczych płatnika. Działalność gospodarcza jest ponadto prowadzona na własne ryzyko. Nie jest więc istotne, że zaległość składkowa nie powstała wskutek winy umyślnej bądź niewiedzy płatnika.

Zdaniem organu, nie sposób zaakceptować postawy, w której zobowiązany uchyla się od realizacji swoich powinności wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie wykazuje dobrej woli w celu uregulowania zaległości. Składki stanowią wszak podstawowe źródło zasilania Funduszu, z którego wypłacane są obecnie świadczenia innych ubezpieczonych, a w przyszłości – również świadczenia wnioskodawcy. Skuteczność egzekwowania przez ZUS obowiązku uiszczania bieżących składek oraz spłaty zaległych ma zatem bezpośredni związek z sytuacją życiową ubezpieczonych.

W końcowym fragmencie uzasadnienia podkreślono, że skoro umorzenie należności z tytułu składek jest instytucją nadzwyczajną, ten sam element nadzwyczajności powinna zawierać argumentacja strony. Zainteresowana nie wykazała jednak zaistnienia jakiejkolwiek okoliczności niezależnej od sposobu postępowania zobowiązanego, bądź spowodowanej działaniem czynników, na które wnioskodawca nie może mieć wpływu. W ocenie organu, ważny interes podatnika to sytuacja, gdy wskutek nadzwyczajnych okoliczności, jak klęska żywiołowa czy zdarzenia losowe, płatnik nie jest w stanie uregulować zaległości. W niniejszej sprawie nie wykazano zaś, aby zadłużenie powstało wskutek okoliczności tego rodzaju.

W skardze zainteresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażądała ona uchylenia obu decyzji wydanych w jej sprawie przez Zakład i zasądzenia kosztów. Skarżąca sformułowała następujące zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mające – w jej ocenie – istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy – poprzez dokonaniu dowolnej, arbitralnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i nieuwzględnienie tych, które obrazują sytuację finansową i życiową wnioskodawczyni, a w konsekwencji – niezasadne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki warunkujące umorzenie zadłużenia z uwagi na brak ważnego interesu osoby zobowiązanej;

2. pominięcie faktu, iż zaspokajanie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej oraz opłacanie innych wydatków (leczenie[...], nauka) przekracza osiągany dochód, a tym samym nie pozwala na regulowanie zaległych składek bez powstania sytuacji braku możliwości zaspokojenia wspomnianych potrzeb;

3. odmówienie znaczenia okolicznościom towarzyszącym powstaniu zadłużenia, do czego doszło bez winy skarżącej;

4. pominięcie przedawnienia części należności objętych wnioskiem strony.

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej skrótowo "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez Zakład w sprawach tego rodzaju, co rozpoznawana.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej w razie stwierdzenia co najmniej jednego z naruszeń prawa materialnego lub procesowego, wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym, choć nie wszystkie zarzuty sformułowane przez stronę skarżącą zasługiwały na uwzględnienie.

Za chybione należało w szczególności uznać dwa ostatnie zarzuty skargi.

Prawdą jest, że rozstrzygając niniejszą sprawę organ nie uznał okoliczności towarzyszących powstaniu zaległości wnioskodawczyni wobec Zakładu za fakty, które przemawiałyby za uwzględnieniem żądania strony. Dał jednak wyraz swojej ocenie tej kwestii w ostatnim zdaniu uzasadnienia na s. 4. Wywiedziono tam, iż ponieważ działalność gospodarcza jest prowadzona na własne ryzyko danego podmiotu, to z punktu widzenia wierzyciela (ZUS) nie może więc mieć istotniejszego znaczenia to, że zaległość nie powstała wskutek winy umyślnej podatnika lub jego niewiedzy.

Skład orzekający Sądu w pełni podziela takie stanowisko. W uzasadnieniu skargi (s. 3-4) przyznano, że zaległości powstały wskutek zawieszenia prowadzenia nierentownej działalności, a także powierzenia prowadzenia spraw księgowo-kadro-wych [...], do którego skarżąca miała zaufanie, a który (co wyszło na jaw później) zaufanie to zawiódł, zatajając fakt istnienia zadłużenia. Takie usprawiedliwienie nie może być przyjęte. Nawet w prawie prywatnym przyjęta została zasada pełnej odpowiedzialności dłużnika – jak za własne działanie! – za zachowanie się osób trzecich, którymi posługuje się on przy wykonaniu własnego zobowiązania (zob. art. 474 k.c.). Regułę tą należy tym bardziej respektować w odniesieniu do długów publicznych, ciążących przy tym na profesjonalistach, za jakich powszechnie uznaje się przedsiębiorców, a więc osoby prowadzące działalność gospodarczą (z reguły przynoszącą dochód) na własny rachunek. Tłumaczenie skarżącej jest bardzo wygodne, ale bezzasadne ze względu na to – co trafnie podkreślił organ – że to przedsiębiorcę obarcza ryzyko, między innymi także co do wyboru osób trzecich, którym powierza prowadzenie choćby tylko części zadań w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Skutki podjęcia w tym zakresie nietrafnych decyzji (jak w rozpoznawanej sprawie) nie mogą być absolutnie przenoszone na ZUS. Przyjęcie odmiennego zapatrywania stanowiłoby bowiem w istocie przyzwolenie na respektowanie skuteczności tłumaczeń tego rodzaju, po które sięgnęła skarżąca w rozpoznawanym przypadku. To z kolei godziłoby ewidentnie w interes Zakładu (bezpośrednio), a także w interesy innych ubezpieczonych (pośrednio), skoro prowadziłoby do dyspensowania podmiotów prowadzących działalność od powinności zwrotu zaległości, powstałych wskutek nieuiszczenia składek, co prawda z winy osób trzecich, ale tych, którym przedsiębiorca powierzył częściowe nawet prowadzenie swoich spraw.

Z kolei zarzut przedawnienia części zaległości, których dotyczył wniosek strony, może mieć znaczenie jako ewentualny zarzut przeciwegzekucyjny, stosownie do postanowienia art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.). W sprawach, których przedmiotem jest zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności wobec ZUS, kwestia ta nie ma zasadniczo znaczenia, albowiem w sprawach tych nie jest przecież przesądzana kwestia rozmiaru zadłużenia wobec Zakładu.

Wypada natomiast zgodzić się – przynajmniej częściowo – z tą częścią zarzutów strony skarżącej, które tyczą zakresu dokonanych przez organ ustaleń okoliczności faktycznych mających wpływ na niewadliwe załatwienie wniosku skarżącej oraz braku wszechstronności oceny materiału dowodowego, dokonanej z przekroczeniem granic swobodnego uznania.

Przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie, że w sprawach umorzenia (lub od-mowy zastosowania tej ulgi) ZUS orzeka na zasadzie uznania administracyjnego. Wymaga to jednak w pierwszej kolejności ustalenia wszystkich ważkich okoliczności stanu faktycznego podlegającego następnie prawidłowo dokonanej ocenie. Standardowi temu nie odpowiada w pełni przeprowadzenie w tej konkretnej sprawie postępowanie wyjaśniając, ani – tym bardziej – ocena zgromadzonych dowodów.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi – poza sporem – stan całkowitej niewypłacalności zobowiązanej, w rozumieniu art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Prowadzone jest bowiem aktualnie, i to skutecznie, postępowanie egzekucyjne. Nie można jednak tracić z pola widzenia innego, istotnego aspektu. Otóż w judykaturze wyrażono zapatrywanie, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (jak w rozpoznawanej sprawie) przesłankę całkowitej nieściągalności zastąpił prawodawca istnieniem ważnego interesu tej kategorii ubezpieczonych, przemawiającego za koniecznością umorzenia należności. W szczególności, przy umarzaniu nieopłaconych przez płatników należności ocenia się zawsze niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, po ewentualnym opłaceniu zaległości, z uwzględnieniem jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. W § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, do zagrożeń tego typu zaliczono pozbawienie zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, co musi być zawsze przedmiotem oceny wpływającej na wynik sprawy (vide np. niepublikowane wyroki NSA: z dnia 21 stycznia 2009 r., II GSK 650/08 i z dnia 22 listopada 2012 r., II GSK 1705/11).

Zaprezentowane stanowisko znajduje w pełni uzasadnienie w postanowieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., wedle którego, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, o których dopiero co wspomniano, mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ust. 3b, zawierający delegację do wydania rozporządzenia wykonawczego w przedmiocie owych nadzwyczajnych przypadków umarzania zaległości, nakazuje z kolei uwzględnić ważny interes zobowiązanego (celowe podkreślenia składu orzekającego) jako przesłankę przemawiającą za ewentualnym umorzeniem. Ów ważny interes został doprecyzowany – między innymi – w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, dopuszczającym możliwość umorzenia należności składkowych przy wykazaniu przez zainteresowanego, że nie jest on w stanie opłacić tych należności ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności wtedy, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Dobitnego zaakcentowania wymaga w związku z tym, że wskazane przez organ motywy odmowy nie uwzględniają niemal w ogóle dyrektyw zawartych w przywołanych rozwiązaniach normatywnych, zaś ocena faktów ustalonych w postępowaniu wyjaśniającym jest ogólnikowa i pobieżna.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono obszernie powody, dla których konieczna jest ochrona interesu samego Zakładu (ściślej – Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a pośrednio – interesu innych ubezpieczonych). Na tej kanwie wywiedziono, że skoro umorzenie należności z tytułu składek jest instytucją nadzwyczajną, to również argumentacja strony powinna zawierać element nadzwyczajności. Na tle tych rozważań, organ uznał za ważny interes dłużnika jedynie taką sytuację, gdy wskutek nadzwyczajnych okoliczności, jak klęska żywiołowa czy zdarzenia losowe, płatnik nie jest w stanie uregulować zaległości.

Z takim rozumowaniem nie sposób się zgodzić. Nadzwyczajne okoliczności uzasadniające uznanie wagi interesu osoby zobowiązanej zostały wszak wyeksponowane osobno, w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Przesłanki tam wskazane są jednak tylko jedną z trzech odrębnie wymienionych w tym paragrafie sytuacji doprecyzowujących pojęcie ważnego interesu zobowiązanego, z której to kategorii legislator uczynił podstawowy, nadrzędny wymóg uzasadniający możliwość skutecznego ubiegania się o umorzenie należności, mimo braku stanu całkowitej nieściągalności. Nieuwzględnianie tak szerokiego ujęcia rozważanej obecnie, podstawowej przesłanki umorzenia i konsekwentna odmowa zastosowania tej instytucji wyłącznie w imię ochrony interesu Zakładu (Funduszu, innych ubezpieczonych), czyniłoby w istocie samą ulgę martwą, co z pewnością nie leżało w zamyśle prawodawcy. Gdyby brał on pod uwagę wyłącznie wartości społeczne, nie licząc się z interesem jednostki (zobowiązanego), po prostu nie stworzyłby specyficznego instrumentu uregulowanego w art. 28 ust. 3a, ust. 3b u.s.u.s. oraz w przepisach rozporządzenia wykonawczego z 2003 r.

Uwzględniając w takim kontekście brzmienie § 3 ust. 1 pkt 1 wspomnianego rozporządzenia, trzeba mieć dodatkowo na uwadze, że strona wykazała ponad wszelką wątpliwość – przyznał to nawet organ – iż opłacenie zaległości przekracza jej aktualne możliwości dochodowe, jeśli zważyć konieczność poniesienia wydatków na zaspokojenie jej własnych potrzeb oraz potrzeb jej chorej przewlekle [...] (szczegółowego zestawienia dochodów skarżącej i wydatków zsumowanych z zajęciami egzekucyjnymi dokonano w uzasadnieniu skargi). W tej sytuacji, podstawowym obowiązkiem organu było logiczne uzasadnienie, dlaczego odmawia on umorzenia zaległości, mimo ustalenia, że została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1, stanowiąca – co wymaga ponownego przypomnienia – konkretyzację interesu dłużnika, do którego nawiązał prawodawca w art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Tymczasem uzasadnienie kontrolowanej decyzji takiego wyjaśnienia motywów odmowy nie zawiera. Za wystarczające nie może być absolutnie uznane stwierdzenie, że wnioskodawczyni i jej [...] mają obecnie stabilne źródło utrzymania, w postaci dochodów z wynagrodzenia za pracę. Jak się bowiem okazuje źródło to nie wystarcza na pokrycie przez skarżącą wszystkich deklarowanych (kolejne, celowe podkreślenie Sądu) wydatków i powinności wobec ZUS, egzekwowanych aktualnie przymusowo. To, że należności są teraz opłacane na bieżąco wynika – jak oświadczyła sama zainteresowana – z pomocy udzielanej jej przez "najbliższych" (jak to określiła; organ nie zweryfikował i nie podważył prawdziwości takiego twierdzenia). Pomoc osób trzecich w zaspokajaniu uzasadnionych potrzeb materialno-bytowych nie uzasadnia automatycznie (bez przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie) twierdzenia, że w takiej sytuacji nie zachodzi przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, tym bardziej, że organ przyznał, iż przewlekły charakter choroby [...] wnioskodawczyni stanowi znaczne utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu rodziny.

Dotychczasowe wywody dowodzą wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów proceduralnych, zwłaszcza zaś art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności, pobieżna ocena okoliczności faktycznych sprawy, nie uwzględniająca dyrektyw określonych w art. 28 ust. 3a i ust. 3b, a także w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wymyka się w istocie spod kontroli Sądu. Stwierdzone naruszenia mogły mieć – z oczywistych powodów – wpływ na wynik sprawy. To z kolei obligowało Sąd do zastosowania dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., a w konsekwencji – do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego (punkt I wyroku).

W efekcie takiego rozstrzygnięcia organ rozpatrzy raz jeszcze wniosek skarżącej, biorąc pod uwagę aktualną (na dzień wydawania ponownego rozstrzygnięcia) sytuację materialno-bytową i rodzinną zainteresowanej, oraz dokonując wszechstronnej i szczegółowej, a przy tym nie przekraczającej zasad logicznego rozumowania oraz granic swobody uznania oceny wszystkich okoliczności ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego. Ocena powinna być przy tym przeprowadzona w sposób uwzględ-niający wszystkie wskazówki pomieszczone w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Chodzi w szczególności o drobiazgowe rozważenie wspomnianych ustaleń w aspekcie przesłanek umorzenia sformułowanych w art. 28 ust. 2a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, wydanego na podstawie delegacji z art. 28 ust. 3b tej samej ustawy. W ich ramach należałoby zwłaszcza skupić się co najmniej na trzech zagadnieniach. Po pierwsze, na dokonaniu oceny, czy wszystkie deklarowane przez zainteresowaną potrzeby mieszczą się rzeczywiście w zakresie "niezbędnych potrzeb życiowych" w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Po drugie, na wyjaśnieniu podmiotowego (kto?) i przedmiotowego (ile?) zakresu pomocy udzielanej skarżącej przez osoby "najbliższe" (jej rodzinę). Nie można wszak wykluczyć, że chodzi w tym wypadku o świadczenia alimentacyjne, do których osoby te są zobowiązane, co stanowiłoby dodatkowe wsparcie, wynikające z realizacji powinności przewidzianych w przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, uzupełniające zatem w sposób prawnie uzasadniony dochody rodziny wnioskodawczyni. Po trzecie, na przesądzeniu, czy całokształt okoliczności sprawy przemawia za udzieleniem ulgi, o którą ubiega się wnioskodawczyni, czy też wystarczy zawarcie z nią układu ratalnego, obejmującego taką wysokość okresowych wpłat, które nie pozbawiłoby jej możliwości zaspokajania wszystkich niezbędnych potrzeb przy uwzględnieniu wysokości osiąganych dochodów. W tym zakresie, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jedynie wzmiankuje o istnieniu takiej możliwości, jednak bez szczegółowej analizy tej problematyki.

Orzeczenie o kosztach (punkt II wyroku) wydano na podstawie § 2 ust. 3 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).