Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 251/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Kinga Krzemińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2006 r. sprawy ze skargi K. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2004 r. (bez numeru) w przedmiocie zawieszenia adwokata w czynnościach zawodowych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę, 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] maja 2004 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...]. na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 z późn. zm.) zawiesiła adwokata K. P. w czynnościach zawodowych, do czasu uiszczenia zaległych składek korporacyjnych.

W uzasadnieniu Okręgowa Rada Adwokacka w [...]. podała, m. in., że:

Adwokat K. P. zalega z płatnością składek korporacyjnych od stycznia 2002 r., tj. dłużej niż sześć miesięcy. Na dzień 1 lutego 2004 r. zaległość z powyższego tytułu wyniosła kwotę 6. 802 zł. K. P. został wezwany do zapłaty przedmiotowej zaległości pismem z dnia 10 lutego 2004 r., które odebrał osobiście w dniu 18 lutego 2004 r. Pomimo odbioru wezwania i upływu wyznaczonego terminu, do czasu odbycia posiedzenia ORA - zaległe składki nie zostały przez adw. K. P. zapłacone. Wezwany dwukrotnie na posiedzenie ORA celem złożenia wyjaśnień - adw. K. P. nie stawił się.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki ustawowe warunkujące skorzystanie przez ORA w [...]. z uprawnienia do zawieszenia adwokata w czynnościach zawodowych do czasu uregulowania zaległych składek korporacyjnych. I tak: zaległość adw. K. P. w płaceniu składek znacznie przekracza sześć miesięcy i został on skutecznie wezwany do uregulowania należności.

Odwołanie od powyższej uchwały złożył zainteresowany.

Uchwałą z dnia [...] grudnia 2004 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpoznaniu odwołania adw. K. P. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. z [...] maja 2004 r., dotyczącej zawieszenia w czynnościach zawodowych, na podstawie art. 58 pkt 8 p. o a. postanowiło niejednomyślnie utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu organ podał m. in., że:

Zainteresowany został wpisany na listę adwokatów Wojewódzkiej Izby Adwokackiej w [...] decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 1957 r., a uchwałą Rady Adwokackiej w [...] z [...] czerwca 1957 r. wyznaczono mu siedzibę zawodową w [...]. Zainteresowany wykonywał praktykę adwokacką początkowo w kancelarii prywatnej, a z chwilą utworzenia w 1962 r. Zespołu Adwokackiego [...] w [...] został jego członkiem. Decyzją z dnia [...] maja 1991 r. Minister Sprawiedliwości wyraził zgodę na wykonywanie przez Zainteresowanego zawodu adwokata indywidualnie w [...].

Pismem z dnia 18 grudnia 1991 r. Zainteresowany powiadomił ORA w [...], iż zaprzestaje wpłacania stosownej kwoty na fundusz pożyczkowy i prosi o zwrot dotychczas wpłaconych przez Niego należności z tego tytułu. Zaprzestaje również płacić składkę na Ośrodek Wczasowy w N. i rezygnuje z dalszego ubezpieczenia. Od tego czasu w licznych pismach, kierowanych do ORA w [...], Zainteresowany kwestionował celowość płacenia składki, mając zastrzeżenia do finansowania szkolenia aplikantów adwokackich. Wystąpił nawet w tej sprawie do Ministerstwa Sprawiedliwości.

Akta osobowe Zainteresowanego zawierają od końca 1991 roku do chwili obecnej głównie pisma ORA w [...] dotyczące zaległości w płaceniu składki na potrzeby Izby wzywające do uregulowania należności oraz wyjaśnienia Zainteresowanego, kwestionujące wyliczone zaległości z tego tytułu oraz powołujące się z jednej strony na Jego zły stan zdrowia, a z drugiej na niecelowość finansowania przez samorząd adwokacki OW w N. i szkolenia aplikantów adwokackich.

Oprócz kilku uchwał odmawiających zwolnienia Zainteresowanego od płacenia składki, ORA w [...] podjęła w dniu [...] czerwca 2003 r. uchwałę o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia trwałej niezdolności Zainteresowanego do wykonywania zawodu adwokata, zaś w dniu [...] października 2003 r. uchwałę o zawieszeniu Go w czynnościach zawodowych do czasu uiszczenia zaległości z tytułu składki. Obydwie te uchwały zostały uchylone przez Prezydium NRA, przy czym ta ostatnia z przyczyn natury formalnej, z tym, iż obecnie zaskarżona uchwała stanowi jej kontynuację.

W swoim piśmie z dnia 1 kwietnia 2004 roku Zainteresowany, poza wyrażeniem braku zaufania do ówczesnej Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z powodów tam wymienionych, poinformował, iż Jego dochód z praktyki adwokackiej w marcu br. wyniósł kwotę 100 zł. i zaproponował "dobrowolne odejście z adwokatury pod warunkiem wzajemnych rezygnacji z wszelkich roszczeń w tym sądowych, również izby [...]".

Propozycja powyższa może być w przyszłości przedmiotem rozważań ORA w [...], jednakże nie może mieć ona wpływu na rozstrzygnięcie odwołania Zainteresowanego od zaskarżonej uchwały. Obowiązek płacenia składki na potrzeby Izby nie wymaga uzasadnienia, a Zainteresowany takiego obowiązku nie wypełnia. Uchwała Zgromadzenia Izby Adwokackiej w [...] w przedmiocie wysokości składek rocznych na potrzeby Izby nie może być skutecznie kwestionowana przez poszczególnych członków korporacji. Doprowadzenie do powstania zaległości z tytułu składek na potrzeby Izby za okres dłuższy, niż 6 miesięcy, pozwalało ORA w [...] zawiesić Zainteresowanego w czynnościach zawodowych, a Prezydium NRA nie znajduje podstaw do uwzględnienia odwołania Zainteresowanego od zaskarżonej uchwały.

Skargę na powyższą uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2004 r. złożył K. P., zwany dalej skarżącym.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m. in., że:

Zaskarżone uchwały nie podają, jakie składki roczne a nie miesięczne powinni płacić członkowie [...] Izby Adwokackiej i czy powinny być zgodne z rocznym budżetem.

W Izbie [...] już od dłuższego czasu praktycznie nie ma uchwalanego budżetu i składek, dlatego wydatki są dokonywane niezgodnie z działalnością adwokatury.

Zaskarżone uchwały nie podają, czy prowadzenie Ośrodka Wczasowego w N. powinno obciążać również adwokatów, którzy nie korzystają z jego usług. To samo dotyczy kosztów szkolenia aplikantów, wywodzących się przeważnie z rodzin adwokackich.

Niektóre stwierdzenia zawarte w uchwale NRA a dotyczące życiorysu zainteresowanego są potwierdzeniem korupcji panującej w adwokaturze [...].

Podanie skarżącego o przyjęcie go do adwokatury zostało rozpoznane po dwukrotnym uchyleniu odmownej decyzji ORA w [...], mimo braku merytorycznych zarzutów, przez Ministra Sprawiedliwości. Przy czym w [...] był w tym czasie tylko jeden adwokat, który zmarł w 1957 r., jako członek Zespołu Adwokackiego [...] w [...] (filia w [...]). Starania zainteresowanego o przyjęcie go do tego zespołu zostały rozpoznane negatywnie, ponieważ obawiano się, że w początkowym okresie działalność może być ujemna dla adwokatów [...], dojeżdżających ze [...].

W tym czasie w [...] było bardzo dużo Rosjan. Z tego powodu stałe zamieszkanie nie było atrakcją.

Skarżący był i jest zdania, że koszty szkolenia aplikantów w chwili obecnej powinny być ponoszone przez patronów, którzy korzystają z ich pracy, tym bardziej, że do adwokatury [...] byli i są przyjmowani przeważnie członkowie rodzin. Dowodem tego jest czwarte pokolenie na aplikacji w rodzinie Ł. - inicjatora i wykonawcy szykan w stosunku do odwołującego się.

Z tego powodu skarżący pisał do Ministra Sprawiedliwości, mając złudzenie co do Jego bezstronności w rozpatrywaniu spraw, tym bardziej, że niektórzy z nich byli adwokatami, przed przejściem na stanowisko ministra. Naczelna Rada Adwokacka od 11 marca 2003 r. nie raczyła rozpoznać wniosku o wznowienie postępowania od orzeczenia opartego na fałszywych dowodach adw. Ł. I innych z jego polecenia.

Z powyższych względów istnieje słaba nadzieja na bezstronne rozpoznanie odwołania, skoro pożyczki były udzielane po znajomości, chociaż składki były płacone przymusowo na K.F.P.

Zdaniem skarżącego postępowanie ORA i NRA jest rażąco sprzeczne z przepisami Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka podtrzymała swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu uchwały z dnia [...] grudnia 2004 r., wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Kontrolując zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia powyższych kryteriów sąd stwierdził naruszenie prawa procesowego uzasadniające jej uchylenie.

Zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 58 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (p. o a.).

Zgodnie z treścią wymienionego powyżej artykułu do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej należy rozpoznawanie odwołań od uchwał okręgowych rad adwokackich.

Jak wynika z treści uchwały z dnia [...] grudnia 2004 r. została ona podjęta niejednomyślnie. Nigdzie ani w treści uchwały ani w treści jej uzasadnienia nie jest wskazana ilość głosów oddanych za uchwałą i przeciw niej.

Jest to o tyle istotne, że Sąd nie dysponuje wiedzą na temat ilości osób uczestniczących w głosowaniu, które podejmowały zaskarżoną uchwałę, a więc nie może skontrolować, czy podjęta ona została w sposób prawidłowy.

Ponadto w ocenie Sądu, przed podjęciem uchwały o utrzymaniu w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, winno sprawdzić czy uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] została podjęta w głosowaniu tajnym.

Stosownie zaś do art. 44 ustawy Prawo o adwokaturze do zakresu działania okręgowej rady adwokackiej należą wszystkie sprawy adwokatury, których załatwienia ustawa nie zastrzega organom adwokatury oraz innym organom izb adwokackich, organom zespołów adwokackich lub organom państwowym. Do zakresu działania okręgowej rady adwokackiej należy ponadto występowanie do organów rejestrowych lub ewidencyjnych z wnioskiem o wszczęcie postępowania o wykreślenie z rejestru lub ewidencji podmiotu prowadzącego działalność w zakresie pomocy prawnej niezgodnie z przepisami ustawy. Okręgowa rada adwokacka może zawiesić w czynnościach zawodowych, do czasu uiszczenia należności, adwokata, który zalega pomimo wezwania - z zapłatą składki dłużej niż 6 miesięcy.

Natomiast art. 45 w/w ustawy stanowi, iż do ważności uchwały okręgowej rady adwokackiej wymagana jest obecność co najmniej połowy członków, w tym dziekana lub wicedziekana. Uchwała okręgowej rady adwokackiej zapada większością głosów; w razie równości głosów przeważa głos przewodniczącego. Uchwały w sprawach osobowych zapadają w głosowaniu tajnym. W razie równości głosów rozstrzyga przewodniczący, który ujawnia swój głos.

Należy zauważyć, iż niewątpliwie zawieszenie adwokata na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze w czynnościach zawodowych, do czasu uiszczenia zaległych składek korporacyjnych należy do spraw osobowych, a więc powinna zapaść w głosowaniu tajnym.

"Uchwały w sprawach osobowych zapadają w formie głosowania tajnego. W pozostałych sprawach głosowanie odbywa się w formie jawnej. Uchwały zapadają zwykłą większością głosów, jednakże w razie równości głosów decyduje głos przewodniczącego. Przy tajnym głosowaniu obowiązuje ta sama zasada i wobec tego przewodniczący powinien ujawnić swoje stanowisko zajęte w głosowaniu tajnym" - (por. Z. Krzemiński "Prawo o adwokaturze. Komentarz. " wyd. Beck, 1998 r., s. 92).

Tak więc w sprawie niniejszej tajność głosowania miała obligatoryjny charakter i nie można było od niej odstąpić.

Z wypisu z protokołu posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2004 r. nie wynika w jakim trybie uchwała została podjęta – głosowanie tajne czy jawne. Ponieważ do protokołu nie zostały załączone żadne wyjaśnienia odnośnie sposobu głosowania, brak także kart do głosowania, a więc w ocenie Sądu nie można bez głębszego wyjaśnienia kwestii tajności głosowania podjąć uchwały o utrzymaniu w mocy uchwały dotyczącej sprawy osobnej.

Istota tajności głosowania, jak już wyżej podkreślono, stanowi zapewnienie głosującemu tajemnicy wyboru. Głosowanie prowadzone w taki sposób nie pozwala ustalić kto jak głosował. W przedmiotowej sprawie tajność głosowania miała charakter obligatoryjny i dlatego w pierwszej kolejności winna być zweryfikowana przez Prezydium Krajowej Rady Adwokackiej.

Z całą pewnością jest to zauważalne uchybienie organu, które miało wpływ na wynik sprawy. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie wzięło powyższego pod uwagę i uchwałą z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymało w mocy zaskarżona uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] bez weryfikacji tajności głosowania.

Możliwość zaistnienia uchybienia dyspozycji art. 45 ust. 3 p. o a. przez organ daje zatem podstawę do uwzględnienia skargi, bez konieczności ustosunkowywania się do zarzutów podniesionych przez skarżącego.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej rozpatrując ponownie sprawę powinno zatem wziąć pod uwagę sposób w jaki zostało podjęte głosowanie w dniu [...] maja 2004 r. Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] w sprawie zawieszenia adwokata K. P. w czynnościach zawodowych, do czasu uiszczenia zaległych składek korporacyjnych i podjąć stosowną uchwałę.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.

O wykonalności uchylonej uchwały Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.