Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1155/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 185 § 1, art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 36(4), art. 36(5), art. 36 (6) ust. 9, 10, art. 36 (6) ust. 2,
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Protokolant asystent sędziego Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] sierpnia 2012 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1618/13 w sprawie ze skargi P. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] sierpnia 2012 r. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od P. P. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] sierpnia 2012 r., kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia [...] listopada 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1618/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] – [...] sierpnia 2012 r. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, uchylił zaskarżona decyzję, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2012 r. z siedzibą w W. uchwałą z dnia [...] września 2012 r., nr [...] - stwierdziła, że P. P. (dalej: skarżący) uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Z uzasadnienia uchwały Komisji Egzaminacyjnej wynika, że skarżący z części pierwszej egzaminu (zestaw pytań testowych) otrzymał ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu (prawo karne) ocenę niedostateczną, z trzeciej części (prawo cywilne) ocenę dobrą, z czwartej części (prawo gospodarcze) ocenę dobrą oraz z piątej części (prawo administracyjne) ocenę dobrą, co w świetle art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych przesądza o negatywnym wyniku z egzaminu radcowskiego. Zadanie z drugiej części egzaminu radcowskiego polegało na sporządzeniu apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia - sporządzenia opinii prawnej o braku zasadności sporządzenia apelacji, z uwzględnieniem założeń podanych w treści zadania.

Skarżący, opierając się na wytycznych zawartych w poleceniu egzaminacyjnym, rozwiązał przedstawione zadanie sporządzając zarówno projekt apelacji, jak i opinię prawną, w której wskazał, że wniesienie apelacji, której projekt przedkłada nie gwarantuje sukcesu, gdyż liczyć się trzeba z tym, że Sąd odwoławczy nie tylko może nie przychylić się do wniosków tej apelacji, ale co więcej może uchylić orzeczenie w zakresie czynu pierwszego (groźba w przeddzień wigilii 2001 r.), ponieważ karalność tego czynu uległa przedawnieniu jeszcze przed wszczęciem postępowania. Skarżący dodał jednocześnie w sporządzonym na egzaminie projekcie opinii prawnej, że w tej sytuacji, ostateczna decyzja o wniesieniu środka odwoławczego zależy od klientki.

Rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego zostało sprawdzone przez dwóch egzaminatorów - członków Komisji Egzaminacyjnej: egzaminator SSO, która oceniła pracę negatywnie wystawiając ocenę niedostateczną oraz egzaminatora radcę prawnego, który wystawił ocenę dostateczną.

Uzasadniając ocenę negatywną, egzaminator SSO stwierdziła, że skarżący sporządził zarówno apelację, jak i opinię prawną o braku podstaw do wniesienia apelacji. Sporządzony projekt apelacji spełnia wymogi formalne, poza wymogami wskazanymi w art. 119 § 1 k.p.k., albowiem wskazane zostało zaskarżone orzeczenie, sformułowane zarzuty, a także określony został zakres i kierunek zaskarżenia oraz sformułowano wniosek. Skarżący nie wskazał roli procesowej mocodawczyni, przedmiotu i sygnatury akt sprawy, której dotyczy, brak przedstawienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Opinia została podpisana. Egzaminator w części dotyczącej prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji stwierdziła, że skarżący nie dostrzegł istoty zagadnienia sprowadzającego się do stwierdzenia, że w zakresie występku z art. 190 § 1 k.k. doszło do przedawnienia karalności, stąd zaskarżenie wyroku w jakimkolwiek zakresie będzie sprzeczne z interesem oskarżycielki posiłkowej, bowiem wobec stwierdzenia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 431 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., sąd odwoławczy będzie zobligowany do uchylenia wyroku w tej części - niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów - a postępowanie w tym zakresie umorzyć. Zdaniem egzaminator apelacja wniesiona przez pełnomocnika spowoduje wydanie orzeczenia korzystnego dla oskarżonego (art. 434 § 2 i art. 439 § 2 k.p.k.), a tym samym sprzecznego z interesem reprezentowanej przez zdającego strony. Zaistnienie zaś niedostrzeżonej przez sąd rejonowy negatywnej przesłanki procesowej determinowało konieczność sporządzenia przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej opinii o braku gravamen do zaskarżenia przez nią wyroku (art. 425 § 3 k.p.k.). Zarzut apelacji oparty na art. 46 § 1 k.k. wyprzedza zarzut skonstruowany na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k. Ponadto, skarżący poza szeregiem uchybień formalnych, w lakoniczny sposób wskazuje na przedawnienie czynu z art. 190 § 1 k.k., bez przywołania przepisów prawa karnego materialnego, jak i podstawy prawnej rozstrzygania przez sąd odwoławczy.

Podsumowując, egzaminator stwierdziła, że zaproponowane rozstrzygnięcia problemu nie uwzględniają interesu strony, bowiem w interesie oskarżycielki posiłkowej jest uznanie winy oskarżonego i wymierzenie oskarżonemu kary za oba zarzucane mu przestępstwa, tym bardziej, gdy wyrok sądu I instancji w sposób istotny - bo korzystny - wpłynąłby na wynik toczącej się sprawy rozwodowej.

Drugi z egzaminatorów uzasadniając ocenę pozytywną (dostateczną) stwierdził, że wymogów formalnych opinii prawnej nie zachowano. Egzaminator zauważył, że rozważania prawne są bardzo lakoniczne. Apelacja, która nie była prawidłowym kierunkiem rozwiązania zadania z zakresu prawa karnego, nie podlega ocenie pod względem formalnym, nadto dopiero na końcu apelacji znajduje się ww. opinia prawna.

Oceniając pracę pod względem prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, egzaminator stwierdził, że skarżący zaskarżył wyrok sądu w części dotyczącej pkt 2 (w zakresie pominięcia obowiązku z art. 46 § 1 k.k.). Zauważył, że w opinii prawnej skarżący dostrzegł przedawnienie karalności czynu z pkt 1 wyroku (tj. z art. 190 § 1 k.k.) oraz skutek tego przedawnienia w postaci uchylenia orzeczenia w pkt 1 wskazując mocodawczyni, iż powinna liczyć się z tym, że z tego powodu może uchylić wyrok w zakresie czynu z pkt 1.

Egzaminator wymienił błędy i uchybienia, które uzasadniają obniżenie oceny pracy. Oceniając zaś zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu, egzaminator stwierdził, że w pracy zaproponowano opinię prawną ze wskazaniem przedawnienia karalności czynu z pkt 1 wyroku. Zdaniem egzaminatora, opinia prawna jest wprawdzie lakoniczna i skrótowa, jednakże daje stronie pokrzywdzonej w sposób zrozumiały wybór decyzji w oparciu o istotne dla rozwiązania zadania zagadnienia prawne, pomimo, że bardziej zasadne byłoby przedłożenie opinii prawnej z załączoną propozycją apelacji, a nie odwrotnie, jak to uczynił zdający.

Oboje egzaminatorzy stwierdzili, że język pracy skarżącego oraz jej styl są bez zastrzeżeń.

Skarżący złożył odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] z siedzibą w W, z dnia [...] września 2012 r. i wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez stwierdzenie, że z drugiej części egzaminu radcowskiego uzyskał ocenę pozytywną i tym samym, że z całego egzaminu uzyskał wynik pozytywny.

W wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, działając na podstawie art. 368 ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchwałą z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], utrzymała w mocy w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2012 r. z siedzibą w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego skarżącego.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Komisja Egzaminacyjna II stopnia wyjaśniła, że zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że sporną kwestią w przedmiotowym zadaniu było odpowiedzenie na pytanie, czy osoba przystępująca do rozwiązania niniejszego zadania powinna sporządzić opinię o braku podstaw do wniesienia apelacji, czy też powinna sporządzić apelację.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, iż bez wątpienia sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji jest - z punktu widzenia klienta - lepszym rozwiązaniem, niż sporządzenie apelacji. Niemniej organ odwoławczy nie wykluczył możliwości sporządzenia apelacji, której sformułowane zarzuty świadczą, iż egzaminowany wykazuje wiedzę i umiejętności niezbędne do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, bez wątpienia najistotniejszą kwestią zadania z prawa karnego było dostrzeżenie przez egzaminowanych błędu Sądu Rejonowego, który w swoim wyroku orzekł o czynie, co do którego nastąpiło przedawnienie karalności. Komisja Egzaminacyjna II stopnia podkreśliła, że zgodnie z art. 101 § 1 pkt 4 k.k. karalność przestępstwa, gdy chodzi o pozostałe występki niewymienione we wcześniejszych punktach, ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło pięć lat 5. Komisja wskazała, że do tej kategorii występków należy czyn zabroniony określony w art. 190 § 1 k.k.

W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, zwrócenie uwagi przez zdającego na ten element spornego wyroku i wykazanie tego błędu, jak i połączenie ich ze stosownymi przepisami kodeksu postępowania karnego (k.p.k.), było podstawą uznania, iż egzaminowany rozumie i widzi zawarty w zadaniu problem.

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, dla poprawności rozwiązania problemu - należało wskazać następujące błędu Sądu Rejonowego:

I. obrazy prawa procesowego:

1) art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. - poprzez jego niezastosowanie, w przypadku, gdy karalność czynu określony w punkcie I wyroku uległa przedawnieniu;

2) art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych;

II. obrazy prawa materialnego:

1) art. 190 § 1 k.k. - poprzez jego zastosowanie, w przypadku, gdy nastąpiło przedawnienie karalności;

2) art. 86 § 1 i 2 k.k. - poprzez zastosowania instytucji kary łącznej w przypadku, gdy nie było podstaw do jego zastosowania.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że kolejną istotną kwestią zawartą w niniejszym zadaniu było odniesienie się do zagadnienia postępowania rozwodowego zainicjowanego przez oskarżycielkę posiłkową. Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, w tym zakresie należało omówić art. 11 k.p.c., mający niebagatelne znaczenie dla ewentualnego rozstrzygnięcia postępowania cywilnego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że skarżący sporządził apelację oraz opinię prawną o niezasadności jej wnoszenia.

W związku z powyższym Komisja Egzaminacyjna II stopnia, rozważając kwestię dopuszczalności takiego rozwiązania - podkreśliła, że zgodnie z art. 364 ust. 5 u.r.p., druga część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, skarżący był zobligowany do wyboru jednego z zaproponowanych sposobów rozwiązania zadania, a nie przedstawienia obu rozwiązań łącznie. Komisja uznała, że przyjmując inne stanowisko, postawiony zostałby znak zapytania nad sensem celu egzaminu radcowskiego. Zdaniem organu odwoławczego, z poleceń wynikało jasno, że klientka chciała otrzymać apelację albo opinie prawną. W tym względzie Komisja uznała, że twierdzenie skarżącego, iż "przede wszystkim jednak, ani z polecenia, ani z kazusu nie wynikało jednoznacznie czego oczekuje klientka, zgłaszająca się do radcy prawnego w celu uzyskania pomocy prawnej" - jest nieprawidłowe. W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, nie można również zgodzić się z poglądem strony skarżącej, iż "taka konstrukcja była rozwiązaniem optymalnym".

W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że skoro skarżący przedstawił apelację oraz opinię prawną, to fakt ten sam w sobie stanowił podstawę do wystawienia oceny niedostatecznej z uwagi na brak podstaw prawnych do dokonania oceny de facto obu prac. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie podzieliła poglądu skarżącego, iż "oba pisma stanowiły (...) integralną i logiczną całość", gdyż takie rozwiązanie nie jest przewidziane ani w ustawie o radcach prawnych, ani innych przepisach normujących egzamin radcowski.

Komisja podkreśliła, że skarżący otrzymał zadanie z zakresu prawa karnego, podczas którego miał wykazać się niezbędną wiedzą i umiejętnościami potrzebnymi dla wykonywania zawodu radcy prawnego. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący powinien w swojej pracy wykazać naruszenia prawa dokonane przez Sąd. W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, skarżący tego nie uczynił, natomiast na etapie odwołania próbuje wyjaśnić, jak sporządzona praca powinna zostać zinterpretowana. Zdaniem Komisji, konstruując poprawny pod względem formalnym środek zaskarżenia, skarżący winien był podjąć polemikę jurydyczną w najszerszym, merytorycznie poprawnym, zakresie, uwzględniając najbardziej korzystne rozwiązanie dla reprezentowanej strony. Według organu, ewentualne rozbieżności orzeczniczo - doktrynalne, które rzekomo występowały, skarżący powinien był wykorzystać na korzyść reprezentowanej strony.

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, skarżący oprócz podniesienia zarzutów związanych z rażąca niewspółmiernością kary, w żaden sposób nie wykazał się wiedzą dotycząca problematyki zawartej w zadaniu. Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że w polemikę skarżący wdał się dopiero w odwołaniu, wyjaśniając jednocześnie, jaki rzekomo miał zamiar w toku rozwiązywania zadania. Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że sama praca sporządzona przez skarżącego podlegała ocenie, a nie praca łącznie z aktualnie sporządzonym odwołaniem.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej dotyczących niejednolitej praktyki oceniania prac egzaminacyjnych w skali kraju, Komisja Egzaminacyjna II stopnia zwróciła uwagę na fakt, iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną, w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy dana sprawa nie jest rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie.

Reasumując, Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że w pierwszym rzędzie należy wskazać, iż skarżący sporządził pracę, która zawierała oba rozwiązania, zamiast jednego, co - zdaniem Komisji - było już powodem do wystawienia oceny niedostatecznej.

Skarżący dostrzegł kwestię przedawnienia karalności pierwszego przestępstwa, a jego praca spełniała wymogi formalne pisma procesowego, jakim jest apelacja, to jednocześnie zaproponował sposób rozstrzygnięcia zadania, który nie uwzględniał interesu osoby, którą reprezentował i to w konkretnej indywidualnej sprawie. Uchybienie to, zdaniem organu odwoławczego, stanowiło niezwykle ważne kryterium oceny.

Ponadto, Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że zaproponowany przez stronę skarżącą sposób rozwiązania zadania nie tylko nie zabezpieczał interesu osoby reprezentowanej, ale również wskazywał na nieznajomość wielu przepisów prawa karnego materialnego i procesowego oraz nieumiejętność ich prawidłowej interpretacji. Treść zadania winna być podstawą ustalenia woli pokrzywdzonej, a tym samym zakreślać granice jej interesu w określonym sposobie rozwiązania zadania.

W świetle powyższych wywodów, organ uznał, że rozbieżności w uzasadnieniach ocen cząstkowych żadną miarą nie mogły podważyć prawidłowości samego wniosku co do konieczności ocenienia pracy strony skarżącej z prawa karnego na ocenę niedostateczną. W tym względzie, Komisja Egzaminacyjna II stopnia podziela w całości ocenę egzaminator SSO. W świetle bowiem kryteriów oceny wymienionych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jak również celu egzaminu radcowskiego, wystawiona ocena jawiła się jako prawidłowa. Tym samym organ odwoławczy uznał, że nie doszło do obrazy przepisu art. 365 ust. 2 cyt. ustawy.

Pismem z dnia [...] maja 2013 r. P. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z dnia [...] marca 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną uchwałę.

Sąd I instancji uznał, że wydając sporną uchwałę, Komisja Egzaminacyjna II stopnia dopuściła się - mogącego mieć wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.

Według Sądu, w konsekwencji powyższych uchybień proceduralnych organ odwoławczy nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy rzeczywiście nie doszło do naruszenia przepisu art. 365 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - polegającego na zaniechaniu obiektywnej oceny zastosowanych przez skarżącego w rozwiązaniu drugiej części egzaminu radcowskiego (prawo karne) przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego przez niego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zdający miał reprezentować, sporządzając stosowny projekt apelacji bądź opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia apelacji. Tym samym organ odwoławczy, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i stosowanego przez nie prawa.

Dalej, Sąd I instancji nie podzielił zarzutu naruszenia art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. Sąd wskazał, że skarżący zarzucił, że Sędzia NSA Z. Z. z jednej strony brał udział w przygotowywaniu pytań egzaminacyjnych na egzamin radcowski w roku 2012, z drugiej zaś, był także członkiem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, kładzie się cieniem na jego obiektywizm i wyklucza go, jako członka komisji odwoławczej.

Odnosząc się do powyższego zarzutu strony skarżącej Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że ustawa o radcach prawnych wyraźnie określa przypadki, w których konieczne staje się wyłączenie członka komisji, w tym także członka komisji odwoławczej (vide: art. 368 u.r.p.). W tej sytuacji Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że skoro kwestia możliwości wyłączenia od udziału w pracach komisji odwoławczej uregulowana została przez ustawodawcę nie w Kodeksie postępowania administracyjnego, lecz kompleksowo w ustawie o radcach prawnych, należy przyjąć, że - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - w stosunku do Sędziego NSA Z. Z. nie zaistniały podstawy do jego wyłączenia określone w/w przepisami ustawy o radcach prawnych, a więc zarzut skarżącego oparty o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest trafny.

Zdaniem Sądu I instancji na gruncie niniejszej sprawy skarżący nie uprawdopodobnił, że udział Sędziego NSA Z. Z., jako członka Komisji Egzaminacyjnej II stopnia - w rozpatrywaniu odwołania może budzić jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności z uwagi na fakt, iż osoba ta wcześniej była członkiem zespołu przygotowującego pytania na egzamin radcowski w 2012 r. Według Sądu, członkostwo we wspomnianym zespole w żaden sposób nie przekłada się (nie rzutuje) na ocenę, której została poddana praca egzaminacyjna skarżącego, tym bardziej, że przedmiotem sporu nie jest kwestia związana z oceną pracy z prawa administracyjnego, lecz prawa karnego, zaś wspomniany członek Komisji Egzaminacyjnej II stopnia w zakresie tej części egzaminu nie brał udziału zarówno w przygotowywaniu pytań, jak i dokonywaniu oceny pracy (projektu apelacji karnej), sporządzonej przez skarżącego w ramach egzaminu radcowskiego.

Dalej Sąd I instancji wskazał, iż w ocenie Sądu, materiał dowodowy sprawy - praca pisemna skarżącego z części drugiej egzaminu radcowskiego (projekt apelacji od wyroku karnego Sądu Rejonowego wraz z projektem opinii prawnej) oceniona w świetle mających zastosowanie do objętych nią kwestii faktyczno - prawnych przepisów prawa oraz poglądów orzecznictwa i doktryny - nie został w pełni prawidłowo rozpatrzony przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, przez co organ ten dopuścił się niewątpliwej obrazy reguł postępowania administracyjnego, wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Sformalizowany tryb podjęcia spornej uchwały przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia ma - w zamierzeniu ustawodawcy - gwarantować pełne rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania i należytą ich ocenę.

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że sporną kwestią w zadaniu z prawa karnego było odpowiedzenie na pytanie czy osoba przystępująca do rozwiązania tego zadania powinna sporządzić opinię o braku podstaw do wniesienia apelacji, czy też powinna sporządzić apelację od wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy.

Należy zauważyć, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała wprawdzie, iż bez wątpienia sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji jest, z punktu widzenia klienta, lepszym rozwiązaniem niż sporządzenie apelacji, niemniej jednocześnie Komisja wyraźnie wskazała w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że nie wyklucza możliwości sporządzenia apelacji, której sformułowane zarzuty świadczą, iż egzaminowany wykazuje wiedzę i umiejętności niezbędne do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że najistotniejszą kwestią zadania z prawa karnego na egzaminie radcowskim było dostrzeżenie przez egzaminowanych błędu Sądu Rejonowego, który w swoim wyroku orzekł o czynie, co do którego nastąpiło przedawnienie karalności. Komisja wskazała przy tym, że zwrócenie uwagi na ten element wyroku i wykazanie tego błędu, jak i połączenie ich ze stosownymi przepisami kodeksu postępowania karnego, było podstawą uznania, iż egzaminowany rozumie i widzi zawarty w zadaniu problem.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia, odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących oceny pracy z zakresu prawa karnego - stwierdziła, że podstawowym zarzutem, jaki należy postawić pracy skarżącego jest ten, że "skarżący przedstawił apelację oraz opinię prawną, co w ocenie Komisji Odwoławczej samo w sobie było podstawą do wystawienia oceny niedostatecznej z uwagi na brak podstaw prawnych do dokonania oceny de facto obu prac".

Jednakże, pomimo powyższego, kategorycznego stwierdzenia, organ wskazał jednocześnie, na co - zdaniem Sądu - trzeba zwrócić uwagę, że "Komisja Odwoławcza dokonała oceny obu prac mając na uwadze rozważenie całości materiału".

Zdaniem Sądu, mając na uwadze stanowisko organu odwoławczego, należy zgodzić się ze stroną skarżącą i uznać, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia wykazała się pewnego rodzaju niekonsekwencją, by nie rzec wewnętrzną sprzecznością poglądów zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Skoro Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że przeprowadzi ocenę obu projektów (projektu apelacji i opinii prawnej), sporządzonych na egzaminie przez skarżącego, to nie powinna ponownie podkreślać, że "Skarżący wykazał się nieumiejętnością należytej oceny interesu osoby reprezentowanej, gdyż sporządził również apelację".

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., wspomnianych niekonsekwencji w stanowisku organu zaprezentowanym w spornej uchwale z dnia [...] marca 2013 r. jest zdecydowanie więcej. Sąd I instancji szczegółowo wszystkie je wymienił i omówił.

Reasumując, należy - zdaniem Sądu - uznać, iż Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie wykazała w sposób należyty, w kontekście prawidłowo wytkniętych błędów w sporządzonym przez skarżącego projekcie apelacji karnej, dlaczego sposób stosowania przez zdającego przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji i poprawności zaproponowanego przez niego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym reprezentował, nie dało wystarczających podstaw do przyjęcia pozytywnej oceny z części drugiej egzaminu radcowskiego.

Dalej Sąd I instancji powołując art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych i ustaloną w tym przepisie skalę ocen przewidzianych dla rozstrzygania przy analizie egzaminu radcowskiego wskazał, iż spectrum możliwych do zastosowania ocen (od oceny niedostatecznej do oceny celującej) sprawia, iż przy ocenie projektu apelacji, czy też opinii prawnej informującej klientkę o ryzyku jej wniesienia, należy uwzględnić wpływ poszczególnych aspektów sporządzonej przez zdającego apelacji karnej uzupełnionej opinią prawną nie tylko pod kątem zastosowania oceny niedostatecznej, ale również oceny pozytywnej. Zdaniem Sądu, uznać trzeba, że poszczególne uchybienia rzeczywiście powinny być oceniane przy zastosowaniu kryteriów przypisanych dla każdej z poszczególnych ocen. Należy w tej sytuacji stwierdzić, że organ odwoławczy winien w sposób precyzyjny przedstawić w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, dlaczego - w kontekście wymogów ustawowych oraz celów egzaminu radcowskiego - projekt apelacji sporządzony przez skarżącego w żaden sposób nie mógł być zakwalifikowany na ocenę dostateczną, skoro sama Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że skarżący dostrzegł główny problem zawarty w zadaniu z prawa karnego.

Zdaniem Sądu I instancji, wydając sporną uchwałę z dnia [...] marca 2013 r., Komisja Egzaminacyjna II stopnia dopuściła się obrazy w/w norm postępowania, albowiem nie odniosła się w uzasadnieniu swej uchwały w sposób precyzyjny do wszystkich zarzutów strony skarżącej dotyczących wadliwości oceny jej pracy z prawa karnego (projektu apelacji wraz z opinią prawną), sporządzonej podczas egzaminu radcowskiego w sierpnia 2012 r. Uchybienia formalne poczynione w toku niniejszego postępowania przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, uniemożliwiły Sądowi prawidłowe ustosunkowanie się do zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., uzasadnienie spornej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie spełnia wymogów stawianych przez normę prawną wyrażoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienie to nie zawiera pełnych wyjaśnień okoliczności branych pod uwagę przy wydawaniu decyzji administracyjnej (uchwały) rozstrzygającej o wyniku egzaminu radcowskiego.

W konsekwencji Sąd, rozstrzygając niniejszą sprawę - uznał, iż organ odwoławczy nie odniósł się w sposób pełny do wszystkich przywołanych przez skarżącego argumentów na okoliczność braku podstaw do rozstrzygnięcia na niekorzyść strony poprzez wystawienie oceny niedostatecznej z części drugiej egzaminu radcowskiego, dotyczącej prawa karnego.

Mając na względzie powyższe uznać należy, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. nie rozważyła należycie i wszechstronnie całokształtu zebranego materiału dowodowego i z naruszeniem art. 80 k.p.a. ustaliła, że nie zachodziły podstawy do poprawienia oceny z części drugiej egzaminu radcowskiego.

W konsekwencji uznać należy, że w spornej uchwale z dnia [...] marca 2013 r. nie przeprowadzono pełnego wyjaśnienia przyjętej przez ten organ oceny z zakresu drugiej części egzaminu radcowskiego, a więc nie wyjaśniono w sposób wszechstronny, dlaczego sporny projekt apelacji uzupełniony opinią prawną sporządzoną dodatkowo na egzaminie przez skarżącego, nie zasługiwał w żaden sposób na ocenę pozytywną.

Reasumując Sąd I instancji wskazał, że w toku ponownego postępowania Komisja Egzaminacyjna II stopnia zobowiązana będzie dokonać jeszcze raz pogłębionej analizy całego zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego, która pozwoli na podjęcie właściwej decyzji, zgodnej z treścią przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, kierując się stosownymi wytycznymi Sądu wskazanymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ odwoławczy winien przede wszystkim ustosunkować się szczegółowo w uzasadnieniu uchwały do wskazanych wyżej zarzutów skarżącego, pamiętając jednocześnie o obowiązku płynącym głównie z normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości złożyła skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną zarzuciła naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia w sposób nienależyty przeprowadziła postępowanie w niniejszej sprawie z naruszeniem ogólnych zasad postępowania, nie podejmując wszelkich niezbędnych kroków dla wyjaśnienia stanu faktycznego, sporządzając uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawarła w nim wewnętrzne sprzeczności, nie odnosząc się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie wskazując wyraźnie przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów odwoławczych i nie dokonując jednoznacznego wyjaśnienia dlaczego stwierdzone błędy nie dały wystarczających podstaw do przyjęcia pozytywnej oceny z części drugiej egzaminu radcowskiego, podczas gdy organ odwoławczy w sposób prawidłowy zgromadził i rozważył całokształt materiału dowodowego, a także w sposób prawidłowy wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Komisja II Stopnia przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej wskazujących na naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania przypomnieć należy, powołując się na naruszenie wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa, w ramach określonej wyżej podstawy kasacyjnej, iż kasator winien wykazać, że naruszenie tych przepisów prawa miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oznacza to, że niezależnie od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację, w której wykaże wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykaże, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

Przedstawione wyżej stanowisko jest o tyle istotne, bowiem właśnie z treści powołanego w skardze kasacyjne przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc stosownie do treści tego przepisu tylko naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Wniesiona skarga kasacyjna spełnia wskazane wyżej wymogi i zawiera zarzuty skutkujące uchyleniem zaskarżonego wyroku.

W związku z powyższym na wstępie należy stwierdzić, że Sąd I instancji błędnie uznał, że uchwała ustalająca wynik egzaminu radcowskiego ma charakter uznaniowy, a członkowie komisji egzaminacyjnych oceniają zadania egzaminu, korzystając z "luzu decyzyjnego". W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że podejmowanie decyzji uznaniowych ma miejsce wówczas, gdy organ administracji, w granicach wytyczonych przepisami prawa i ustalonym stanem faktycznym, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że w określonych warunkach organ, przedkładając interes społeczny nad słuszny interes strony, może odmówić stronie przyznania dochodzonego przez nią prawa. Podejmowane przez komisje egzaminacyjne do spraw wyniku egzaminu radcowskiego uchwały nie są podejmowane w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego. Zarówno Komisja, decydując o wyniku egzaminu na podstawie art. 366 ust. 2 u.r.p., jak też rozpatrująca na zasadzie art. 368 ust. 9 i 10 u.r.p. odwołania od tych rozstrzygnięć Komisja Egzaminacyjna II stopnia są związane treścią art. 366 ust. 1 u.r.p., zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Z powołanej normy wynika jednoznacznie, że uzyskanie przez zdającego pozytywnych ocen z wszystkich części egzaminu radcowskiego stwarza dla komisji egzaminacyjnych obu instancji obowiązek podjęcia uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu (związanie administracyjne) i konsekwentnie uzyskanie z jednego zadania oceny niedostatecznej stanowić musi o negatywnym wyniku egzaminu. W tak ukształtowanym normatywnie sposobie podejmowania decyzji o wyniku egzaminu radcowskiego trudno dopatrzeć się charakterystycznej dla uznania administracyjnego możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia (vide wyroki NSA z dnia 16.08.2012 r. II GSK 285/12, z dnia 19.03. 2013 r. II GSK 2333/11, z dnia 27.04.2014 r. II GSK 1987/12 niepubliowane).

Strona wnosząca skargę kasacyjną trafnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwaga ta dotyczy przede wszystkim stwierdzenia przez WSA, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie wyjaśniła wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonała dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie oceny poprawności rozwiązania zadania z prawa karnego.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska zawartego w zaskarżonej uchwale o negatywnym wyniku końcowym z egzaminu radcowskiego, wskazując iż o takim wyniku nie mogła zadecydować ocena niedostateczna z drugiej części egzaminu radcowskiego, to jest z zakresu prawa karnego.

Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 364 ust. 1 u.r.p. istota egzaminu radcowskiego sprowadza się do sprawdzenia przygotowania prawnego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, a więc zawodu, którego wykonywanie, jak wynika z treści art. 6 ust. 1 u.r.p., polega na świadczeniu pomocy prawnej, która ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na rzecz których jest wykonywana.

W myśl tego przepisu prawa w ramach egzaminu radcowskiego sprawdzeniu poddawana, jest wiedza zdającego z zakresu prawa i umiejętność jej praktycznego zastosowania, w tym także z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego.

Stosownie do treści art. 364 ust. 5 u.r.p., w brzmieniu obowiązującym w 2012 roku, druga część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo - w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia - na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Z kolei zgodnie z art. 365 ust. 2 u.r.p., w brzmieniu obowiązującym w 2012 roku, ocena rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonywana jest niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, której dotyczy praca pisemna, a egzaminatorzy mają brać pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Oznacza to, że w świetle powołanych regulacji prawnych decydujące znaczenie dla uchwały w sprawie wyniku egzaminu radcowskiego, ma zebrany w sprawie i podlegający ocenie materiał dowodowy, który stanowią rozwiązane zadania ze wszystkich części egzaminu i wystawione przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów oceny cząstkowe z kolejnych zadań na etapie postępowania przed Komisją Egzaminacyjną oraz dodatkowo pisemne opinie dotyczące zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów wraz ze stanowiskiem opiniujących na etapie postępowania przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia.

Z akt sprawy wynika, że zadanie z zakresu prawa karnego sprowadzało się do sporządzenia apelacji albo opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji. W informacjach dla zdającego w części drugiej egzaminu znajduje się następująca informacja dotycząca zadania z prawa karnego: "Po zapoznaniu się z aktami sprawy proszę przygotować - jako pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej radca prawny T. R. - apelację, albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia, proszę sporządzić opinię prawną". W ocenie NSA treść zadania postawionego przed zdającym egzamin jest więc jasna i nie może budzić żadnych wątpliwości. Należało w oparciu o przedstawiony stan faktyczny, działając jako pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej, sporządzić apelację albo opinię prawną o braku podstaw do wniesienia apelacji.

Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu Sądu I instancji, nie dawał podstaw do przyjęcia, że zdający rozwiązał zadanie z zakresu prawa karnego poprzez sporządzenie apelacji zawierającej załącznik w postaci opinii prawnej o braku podstaw do jej wniesienia.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że trafnie podnosi kasator, iż zdający rozwiązując zadanie z zakresu prawa karnego przedstawił oba rozwiązania, a więc sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia apelacji oraz sporządził apelację. Tak więc odwołując się do treści wymienionego wyżej przepisu art. 364 ust. 5 u.r.p., w brzmieniu obowiązującym w 2012 roku, uznać należy za wadliwe takie rozwiązanie zadania z prawa karnego, w którym zdający przedstawia komisji egzaminacyjnej dwa wzajemnie wykluczające się rozwiązania. Pamiętać bowiem należy, że w stanie faktycznym na tle którego zdający miał przedstawić właściwe rozwiązanie zadania istota zagadnienia sprowadzała się do dostrzeżenia przez zdającego przedawnienia karalności czynu z art. 190 § 1 k.k. i uwzględnienia interesu oskarżycielki posiłkowej, którą zdający jako pełnomocnik reprezentował w tym procesie.

Przedstawienie komisji egzaminacyjnej zarówno apelacji jak i opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia apelacji wskazuje na niezrozumienie przez zdającego zadania z zakresu prawa karnego i świadczy także o nieuwzględnieniu interesu reprezentowanej strony. W tym miejscu należy zauważyć, że w orzecznictwie NSA prezentowane jest stanowisko wskazujące na to, że rozwiązanie zadania nawet poprawne pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (vide wyrok NSA z 8.08.2012 r. II GSK 1037/12, wyrok NSA z 27.02.2014 r. II GSK 1987/12 niepublikowane).

Przenosząc to na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że z akt sprawy wynika, że Komisja Egzaminacyjna uznała, iż prawidłowe rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego winno sprowadzać się do sporządzenia opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia apelacji. Takie rozwiązanie zadania pozostaje w interesie strony (oskarżycielki posiłkowej) którą zdający reprezentuje jako jej pełnomocnik. Rozwiązanie zadania polegające na sporządzeniu apelacji, nawet z pozostawieniem decyzji co do jej wniesienia samej mocodawczyni, nie może przemawiać za tym, że zdający dostrzega w takim rozwiązaniu naruszenie interesów oskarżycielki posiłkowej bowiem po jej wniesieniu sąd powszechny wyda orzeczenie na korzyść oskarżonego, a to z uwagi na treść art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w związku z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Zasadnie więc organ uznał, że zaproponowane przez zdającego rozwiązania zadania nie spełniają oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu karnym.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.