Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2041/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1 i  art. 107  par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun – Kulik WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Naczelnik Gminy K. decyzją z dnia [...] czerwca 1975 r., nr [...] orzekł o przejęciu na własność Państwa opuszczonej nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, położonej we wsi B, I, gmina K., oznaczonej nr ewid. [...], stanowiącej własność Z. K.

Wnioskiem z dnia 25 lutego 2008 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 25 kwietnia 2008 r., F. K. wystąpił o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności ww .decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...] czerwca 1975 r. uzasadniając, że sporna nieruchomość nie była opuszczona, gdyż przez cały czas regulowany był podatek gruntowy, a czasowe zaniechanie uprawy spowodowane było usprawiedliwionymi okolicznościami. Następnie wnioskodawca sprecyzował żądanie w ten sposób, że wniósł o uchylenie decyzji, na podstawie art. 145 § 1, 4 i 5 w związku z art. 154 i 155 kpa.

Burmistrz K. postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Gminy K. z dnia [...] czerwca 1975 r., a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] stwierdził wydanie ww. decyzji z naruszeniem prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania F. K. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza K. z dnia [...] listopada 2009 r. w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przekazania przedmiotowej sprawy organowi właściwemu do wznowienia postępowania, tj. Agencji [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 313/10 oddalił skargę F. K. na powyższą decyzję uznając, że Kolegium prawidłowo wskazało, jako organ właściwy do rozpoznania sprawy, Agencję [...], a nie Burmistrza K.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Burmistrz K. przekazał według właściwości Agencji [...] przedmiotowy wniosek.

Agencja [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] stwierdziła wydanie z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...] czerwca 1975 r., nr [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji Agencji [...] z dnia [...] maja 2011 r. uznając, że Agencja [...] nie jest organem właściwym do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy K. z dnia [...] czerwca 1975 r. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206) organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy K. jest wojewoda.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi F. K., wyrokiem z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3212/14 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. Sąd stwierdził, że w sprawie został wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 313/10, który przesądził właściwość rzeczową Agencji [...] do rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji Agencji [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...].

Organ ten podniósł, że zgodnie z art. 268a kpa organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.

Decyzja Agencji [...] z dnia [...] maja 2011 r. została podpisana przez Zastępcę Dyrektora – A. M.. Jak wynika z nadesłanej przez tę Agencję - przy piśmie z dnia 17 lutego 2014 r. - kopii pełnomocnictwa udzielonego przez jej Prezesa A. M., ta ostatnia osoba nie była upoważniona do wydawania decyzji administracyjnych w trybie wznowienia postępowania, w zakresie spraw dotyczących przejmowania na własność Państwa opuszczonych gospodarstw rolnych.

Organ dodał, że w rozpatrywanej sprawie ww. decyzja z dnia [...] maja 2011 r. podpisana została przez osobę nieupoważnioną do działania w imieniu organu administracji publicznej. Decyzja ta jest nieważna z mocy prawa, ponieważ w sposób rażący naruszyła art. 107 § 1 kpa, gdyż pomimo, że zawiera oznaczenie organu, to nie została podpisana przez osobę działającą w jego imieniu. Konsekwencją prawną tego faktu jest uznanie badanego rozstrzygnięcia za wydane z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowi przesłankę do stwierdzenia jego nieważności.

Odnosząc się do wniosku F. K. o uzupełnienie postępowania dowodowego i przesłuchanie świadków na okoliczność, że gospodarstwo stanowiące własność Z. K. nie było gospodarstwem opuszczonym i nie podlegało przejęciu na podstawie ustawy z dnia z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz zarządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych organ wyjaśnił, że niniejsze postępowanie dotyczy zbadania zgodności z prawem decyzji Agencji [...] z dnia [...] maja 2011 r. Postępowanie to nie dotyczy zbadania zgodności z prawem w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...] czerwca 1975 r., w związku z tym wniosek o uzupełnienie postępowania dowodowego, poprzez przesłuchanie świadków jest niezasadny.

F. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że podstawą prawną wydania ww. decyzji powinien być art. 156 § 1 pkt 7 kpa., a nie art. 156 § 1 pkt 1 i art. 157 § 1 kpa., ponieważ unieważniona decyzja została wydana przez organ właściwy, natomiast została podpisana przez osobę nieupoważnioną, co skutkuje jej nieważnością z mocy samego prawa. Ponadto wskazał, że Minister nie poczynił działań w kierunku naprawienia błędu, którym było podpisanie decyzji przez osobę nieupoważnioną.

Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...] Minister sprostował z urzędu błąd pisarski w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2015 r. w ten sposób, że w sentencji tej decyzji podstawę prawną - art. 156 § 1 pkt 1 kpa., zastąpił podstawą prawną - art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...].

Organ uzasadnił, że zgodnie art. 107 § 1 kpa decyzja administracyjna powinna zostać podpisana z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego przez osobę upoważnioną do wydania decyzji. Konieczność podpisania decyzji przez osobę do tego upoważnioną jest jedną z obligatoryjnych przesłanek ważności decyzji administracyjnych. Orzeczenie Agencji [...] z dnia [...] maja 2011 r. zostało podpisane przez Zastępcę Dyrektora – A. M.. Z pełnomocnictwa udzielonego ww. osobie nie wynika, że Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych udzielił jej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w trybie wznowienia postępowania, w zakresie spraw dotyczących przejmowania na własność Państwa opuszczonych gospodarstw rolnych. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 107 § 1 kpa., ponieważ ww. decyzja została podpisana przez osobę do tego nieupoważnioną, co skutkuje jej nieważnością z mocy samego prawa.

Zgodnie z powyższym zarzut podniesiony przez wnioskodawcę, że podstawą wydania decyzji Ministra powinien być art. 156 § 1 pkt 7 kpa jest nietrafiony. Do przepisu art. 156 § 1 pkt 7 kpa odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 stycznia 1988 r., sygn. akt IV SA 941/87 wskazując, że przepis ten może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność. Przy czym w sprawie naruszony został przepis prawa formalnego - art. 107 § 1 kpa, a nie materialnego.

Odnosząc się do zarzutu strony, że Minister nie poczynił działań w kierunku naprawienia błędu, jakim jest podpisanie decyzji przez osobę nieupoważnioną, organ wskazał, że postępowanie nieważnościowe daje jedynie możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożył F. K. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie strony zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu i nie naprawia błędu organu.

Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, bowiem w złożonej skardze strona skarżąca nie podniosła żadnych nowych zarzutów, do których nie ustosunkowano się w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Dokonując w powyższym zakresie oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolowane w sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego były decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju, stwierdzające nieważności decyzji Agencji [...] z dnia [...] maja 2011 r. z uwagi na naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Postępowanie nadzorcze jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy czym zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia.

W ramach rozpatrzenia skargi F. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. tutejszy Sąd uchylił wymienione decyzje wskazując w uzasadnieniu swojego stanowiska , że organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Gminy K. z dnia [...] czerwca 1975 r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej, jest [...].

Sąd podkreślił, że powyższe zostało przesądzone w sprawie niniejszej wyrokiem wydanym w dniu 29 czerwca 2010 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi o sygn. akt II SA/Łd 313/10, w którym to orzeczeniu Sąd przesądził właściwość rzeczową Agencji Nieruchomości Rolnych do rozpoznania wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Gminy K. z dnia [...] czerwca 1975 r.

Wyrokiem tym na mocy art. 170 ppsa, związany jest nie tylko niniejszy Sądu, ale również Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z przepisu tego wynika bowiem, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Ponownie rozpoznając sprawę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, stosownie do wytycznych wskazanych w cytowanym wyroku , zbadał czy wydana w dniu 10 maja 2011 r. przez Agencję Nieruchomości Rolnych decyzja naruszyła pozostałe przepisy art. 156 § 1 k.p.a.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w pełni podziela i akceptuje ustalenia faktyczne i oceny prawne dokonane przez organ administracji , w związku z czym nie zachodzi potrzeba ich ponownego przytaczania .

Z akt sprawy bezsprzecznie wynika bowiem, że kontrolowana decyzja Agencji [...] z dnia [...] maja 2011 r. dotknięta jest wadą nieważności z tej przyczyny , że została podpisana przez zastępcę Dyrektora tej Agencji, A. M., który nie miał stosownego umocowania dla dokonania tej czynności w rozumieniu art.107 § 1 k.p.a, w konsekwencji czego zapadła z naruszeniem obowiązujących przepisów postępowania tj. art. 156 § 1 pkt.2 k.p.a.

Wbrew stanowisku F. K. zawartemu w treści złożonej przez niego skargi, wada zawarta w treści kontrolowanej decyzji nie mogła być przez organ administracji konwalidowana na tym etapie postępowania administracyjnego .

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.