Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1954/00
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2001-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Policja
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1, art. 100, art. 114
journal: Dz.U. 1990 nr 30 poz. 179
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Teza: Policjant nie ma prawa do dodatkowego uposażenia za pełnienie służby w czasie przekraczającym ustalony rozkład czasu służby.

TEZY

Policjant nie ma prawa do dodatkowego uposażenia za pełnienie służby w czasie przekraczającym ustalony rozkład czasu służby.


UZASADNIENIE

Decyzją z 31 września 2000 r. komendant powiatowy Policji w P. na podstawie zarządzenia komendanta głównego Policji w sprawie rozkładu czasu służby policjantów - orzekł o odmowie wypłacenia uposażenia za godziny nadliczbowe Wacławowi R. za okres pełnienia przez niego służby w Komendzie Rejonowej Policji w P. Po rozpatrzeniu odwołania, komendant wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym stwierdził, że odwołujący się pozostawał w służbie w policji do 30 września 1998 r., kiedy to został zwolniony ze służby. Na podstawie art. 114 ustawy naliczono i wypłacono wszystkie świadczenia finansowe należne policjantowi z tytułu rozwiązania stosunku służbowego.

Wacław R. wystąpił z żądaniem naliczenia należności finansowych za godziny nadliczbowe do Sądu Rejonowego w P, który przekazał sprawę komendantowi powiatowemu Policji w P.

Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./, czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Ustawodawca jednocześnie zdecydował, że rozkład czasu służby określa komendant główny Policji. W zarządzeniu nr 10/91 komendant główny Policji postanowił, że czas służby policjantów wynosi 40 godzin tygodniowo, a jego przedłużenie ponad normę 40 godzin może nastąpić na polecenie przełożonego lub w celu wykonania nie cierpiących zwłoki czynności służbowych. Za przedłużony czas służby policjantowi należy udzielić czasu wolnego w tym samym wymiarze. We wskazanych wyżej przepisach traktujących o czasie służby policjanta nie występuje termin "godziny nadliczbowe", a jako ekwiwalent za służbę w czasie przedłużonym przepisy przewidują czas wolny. Na podstawie art. 99 ust. 2, art. 100 i art. 104 ust. 1 ustawy o Policji, policjant z tytułu służby otrzymuje uposażenie i świadczenia pieniężne. Na uposażenie składa się: uposażenie zasadnicze i dodatki za stopień, dodatek służbowy, dodatki uzasadnione szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami albo miejscem pełnienia służby. Innych składników uposażenia ustawa o Policji nie przewiduje. Dotyczy to w szczególności wynagrodzenia za służbę w godzinach nadliczbowych. Z tych przyczyn decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem.

Wacław R. zaskarżył do NSA rozstrzygnięcia organów obu instancji. Podkreślił, że przepracował ponad normę 224 godziny i zarzucił, że ten wymiar dodatkowych godzin pracy nie został zrekompensowany. Nie otrzymał też w stosownym czasie dni wolnych od pracy ani ekwiwalentu pieniężnego. Wskazując na przepisy dotyczące wynagrodzenia za pracę twierdził, że winien otrzymać stosowne zadośćuczynienie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest nieuzasadniona.

Podkreślił, że poza sporem pozostaje okoliczność, iż skarżąc pozostawał w służbie w Policji do 30 września 1998 r., kiedy to został z niej zwolniony. Nie jest kwestionowane również to, że na podstawie art. 114 ustawy naliczono i wypłacono mu świadczenia finansowe należne policjantowi, z którym rozwiązano stosunek służbowy, za wyjątkiem naliczenia należności finansowych za godziny nadliczbowe. Spór więc sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy policjantowi przysługuje wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych.

Aby udzielić odpowiedzi na postawione pytanie, należy sięgnąć do ustawy o Policji, która kompleksowo reguluje zagadnienia dotyczące m.in. służby w Policji oraz uposażenia i innych świadczeń pieniężnych policjantów. I tak stosownie do art. 100 ustawy uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. Ustawa wyróżnia dodatki do uposażenia: dodatek za stopień, dodatek służbowy oraz dodatki uzasadnione szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami albo miejscem pełnienia służby /art. 104/. Innych składników uposażenia ustawa nie przewiduje; nie zna też pojęcia "wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych", którym posługuje się Kodeks pracy. Unormowania powyższe korespondują z art. 33 ustawy, który stwierdza, że czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Rozkład czasu służby określa komendant główny Policji. Wobec tego konkluzja jest taka, że w czasie trwania stosunku służbowego policjant nigdy nie pełni służby w godzinach nadliczbowych. Na marginesie należy nadmienić, że komendant główny Policji wewnętrznym aktem uregulował czas służby policjantów, przewidując jedynie za przedłużony czas służby /a nie za pracę w godzinach nadliczbowych/ ekwiwalent w postaci czasu wolnego.

Pozostaje jeszcze do rozważenia, czy ustawa o Policji nie przewiduje rekompensaty zwolnionemu ze służby policjantowi, który nie wykorzystał w okresie trwania stosunku służbowego czasu wolnego za przedłużony czas służby. Tej materii dotyczy art. 114 ustawy, który stanowi, że policjant zwolniony ze służby na podstawie art. 38 ust. 4 i art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 3-6 oraz ust. 3 otrzymuje:

1/ odprawę,

2/ ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe,

3/ zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w danym roku przejazd, ze środków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych,

4/ zwrot kosztów przejazdu do obranego miejsca zamieszkania dla siebie, małżonka i dla dzieci pozostających na jego utrzymaniu oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego według zasad obowiązujących przy przeniesieniach służbowych,

5/ niewykorzystane w danym roku świadczenia pieniężne przysługujące stosownie do przepisów wydanych na podstawie art. 73 ust. 4.

Tak więc i ten przepis nie daje podstawy do wypłaty jakiegokolwiek ekwiwalentu pieniężnego za przedłużony czas służby.