Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 622/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 190; art. 153; art. 183 par 1 i 2; 168 ust. 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28;
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 164; art. 256 ust. 1;
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1615
law: Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. sprawy ze skargi B.O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej B. O. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r. Urząd Patentowy RP umorzył postępowanie w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "STUDENT" (R. [...]).

Jako podstawę prawną skarżonej decyzji podano art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2-13 r. , poz. 1410 ze zm.), dalej p.w.p.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W lipcu 2006 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej uprawniona) ochrony na znak towarowy słowno-graficzny "STUDENT" (dalej sporny znak), z pierwszeństwem od dnia 9 października 2003 r. Sporny znak przeznaczony został do oznaczania towarów wg klasyfikacji nicejskiej w klasie 16, tj. "krzyżówki, czasopisma i książki z krzyżówkami". Oznaczenie to zostało zarejestrowane pod nr R. [...].

W sierpniu 2011 r. B. O. (dalej skarżąca) wniosła o unieważnienie spornego znaku. Podstawą swojego żądania uczyniła naruszenie art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 p.w.p. w zakresie krzyżówek i alternatywnie art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zakresie krzyżówek lub dla czasopism i książek z krzyżówkami. Skarżąca podniosła, że kolorowa ramka i kratki w tej ramce są od dawna elementami typowymi, zwyczajnymi dla wydawnictw krzyżówkowych, także jako elementy konieczne do wpisywania haseł. Ponadto, przed datą zgłoszenia spornego znaku, kolorowe ramki dla publikacji szaradziarskich były powszechnie stosowane. Samo zaś słowo "STUDENT" będzie odbierane jako cecha (właściwość) towaru, tj. stopień trudności krzyżówki. Słowo to jest bez znaczenia w całościowym oddziaływaniu znaku, jest słabo widoczne i zostanie pominięte przez odbiorców. Zdaniem skarżącej, przez rejestrację znaku w postaci kolorowej ramki, uprawniona dąży do monopolizacji zadań krzyżówkowych, co jest niedopuszczalne.

Pismem z [...] grudnia 2011 r. uprawniona wniosła o oddalenie ww. wniosku i podkreśliła, że sama skarżąca jest uprawniona z tytułu rejestracji znaku towarowego "KRZYŻÓWKI Z KORONĄ", a więc znaku zawierającego słowo krzyżówki i przeznaczonego do oznaczania krzyżówek. Nadto wskazała, że sporny znak jest znakiem słowno-graficznym, w którym znajduje się słowo "STUDENT" i ten element słowny ma dominujące i wyróżniające znaczenie, co potwierdza orzecznictwo. Sporny znak towarowy "STUDENT", posiadający określoną warstwę graficzną i przeznaczony dla oznaczania czasopism szaradziarskich, jest znakiem wybitnie fantazyjnym.

I.

Urząd Patentowy RP decyzją z [...] marca 2013 r. oddalił wniosek skarżącej o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy, uznając zarzut udzielenia tego prawa w odniesieniu do krzyżówek z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 p.w.p. za niezasadny. Stwierdził, że krzyżówka jest towarem, który może być sprzedawany. Słowo krzyżówka jest powszechnie używane w języku potocznym jako oznaczenie czasopisma zawierającego zadania diagramowe oraz inne zagadki, a także jest podawane na stronach internetowych różnych kolporterów jako określenie kategorii czasopism.

Za niezasadny organ uznał także zarzut udzielenia spornego prawa ochronnego w odniesieniu do krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 p.w.p., ponieważ towary te skierowane są do szerszej grupy konsumentów. Są to towary, które ze względu na niską cenę należy uznać za ogólnodostępne i powszechnego użytku, a ich nabywcami są osoby w różnym wieku, niezależnie od płci, wykształcenia, statusu społecznego, często są to hobbyści. Zatem są to odbiorcy właściwe poinformowani i uważni. Urząd Patentowy RP stwierdził - biorąc pod uwagę cechy strukturalne spornego znaku towarowego, że jako całość posiada on dostateczne znamiona odróżniające. Sama kolorowa ramka i kratka (określona przez uprawnioną jako diagram krzyżówki o jasnoniebieskich polach) nie mają cech odróżniających, gdyż są powszechnie używane w wydawnictwach krzyżówkowych, ale element słowny "STUDENT" już takie cechy posiada. Nie odnosi się bezpośrednio i konkretnie do samego towaru lub jego cech, więc nie można uznać go za element opisowy, pozbawiony zdolności odróżniającej. Słowo to oznacza osobę studiującą i choć zapisane jest małą czcionką umieszczono je w miejscu wyraźnie widocznym zauważalnym przez odbiorcę. Urząd Patentowy RP przyjął, że jedynie drogą skojarzeń myślowych odbiorca może kojarzyć to słowo ze stopniem trudności zadania szaradziarskiego, a to w jego ocenie za mało, by uznać je za opisowe względem towaru, gdyż skojarzenie to nie wystąpi bez głębszej refleksji u odbiorcy.

Urząd Patentowy RP nie zgodził się również z twierdzeniem skarżącej, że słowo "STUDENT" jest elementem informacyjnym w spornym znaku, mającym wskazywać na stopień trudności zadań, ponieważ odnosi się ono do osoby rozwiązującej krzyżówki, a nie do samej krzyżówki. Podniesioną przez skarżącą okoliczność, że sporny znak nie jest widoczny w trakcie zakupu oznaczanych nim towarów, a tym samym nie może odróżniać tych towarów, uznała zaś za niepotwierdzoną żadnym dowodem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 lutego 2014 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1935/13) uwzględnił skargę B. O. i uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] marca 2013 r. Sąd uznał, że skarżąca miała interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Ponadto WSA stwierdził, że - wbrew zarzutom skarżącej, sporny znak towarowy cechuje się samodzielnością względem oznaczanych towarów, albowiem stanowi oznaczenie, które nie jest zdeterminowane wyłącznie względami (cechami) funkcjonalnymi towarów, do oznaczania których zostało przeznaczone. Jednocześnie Sąd nie zgodził się z zarzutem skarżącej, jakoby Urząd Patentowy RP wydając skarżoną decyzję niesłusznie przyjął, że krzyżówka jest towarem, który może być przedmiotem normalnych transakcji handlowych. Zdaniem Sądu - wbrew sugestiom skarżącej - krzyżówka, jako synonim czasopisma (publikacji) zawierającego zadania logiczne (zadania diagramowe i szarady), stanowi towar, na który przedsiębiorca jak najbardziej może nakładać w obrocie handlowym znaki towarowe.

Zdaniem WSA Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się - mającego zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a także z uwagi na przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadzenie wadliwej i niepełnej zarazem analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji tych uchybień dokonał błędnych ustaleń, które stanowiły podstawę odmowy unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w oparciu o przepisy art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 p.w.p.

A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] od powyższego wyroku WSA wniosła skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) wyrokiem z 8 września 2015 r. (sygn. akt II GSK 1861/14) oddalił. Sąd kasacyjny podzielił stanowisko sądu I instancji, że Urząd Patentowy RP nie przeprowadził - w świetle art. 129 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w.p., całościowej oceny zdolności odróżniającej spornego znaku w formie zgłoszonej do ochrony, co odnosi się w szczególności do oceny części graficznej i kolorystycznej tego znaku, a w szczególności kolorowych pól diagramu krzyżówki, a także obramowania znaku, tj. barwnego prostokąta. Elementy te, wchodzą w zakres spornego znaku, co wynika z treści opisu zgłoszenia znaku do ochrony. Urząd Patentowy RP nie ocenił w stopniu pozwalającym na skontrolowanie prawidłowości zaskarżonej decyzji ww. elementów graficznych i kolorystycznych spornego znaku w kontekście ich zdolności odróżniającej. Kwestia ta ma istotne znaczenie praktyczne, z uwagi na używanie przez uprawnioną spółkę tych elementów znaku w krzyżówkach i wydawnictwach krzyżówkowych. Wprawdzie sposób używania oznaczenia nie ma wpływu na jego zdolność bycia znakiem towarowym, niemniej w postępowaniu spornym o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy sposób jego używania może być dla organu pomocny przy ocenie znaczenia jakie poszczególne elementy znaku są decydujące przy całościowej ocenie zdolności odróżniającej danego znaku.

II.

Urząd Patentowy RP ponownie rozpoznając sprawę o unieważnienie prawa ochronnego na sporny słowno-graficzny znak towarowy "STUDENT" przeprowadził rozprawę, na której zarówno skarżąca, jak i uprawniona podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.

Uprawniona nadto podniosła, że w jej ocenie wyrok NSA nie przesądził kwestii interesu prawnego skarżącej w tej sprawie, który powinien istnieć przez cały czas postępowania. Zdaniem uprawnionej w zakresie działalności gospodarczej skarżącej zaszły zmiany i aktualnie prowadzi ona agencję reklamową. Nadto poinformowała, że prawo na sporny znak towarowy wygasło i wobec tego nie stanowi ono żadnej przeszkody dla działalności skarżącej.

W odpowiedzi skarżąca stwierdziła, że posiada interes prawny w niniejszej sprawie - co potwierdza wydruk z CEIDG. Odnośnie faktu wygaśnięcia spornego prawa podniosła, że nie jest to przeszkodą w unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy RP stwierdził, że jest związany zarówno oceną prawną, jak i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. orzeczeniach WSA i NSA, tj. odpowiednio VISA/Wa 1935/13 i II GSK 1861/14. Nie mniej wyjaśnił, że rozpatrując tą sprawę uwzględnił także okoliczność, że pomiędzy skarżącą, a uprawioną toczą się inne, analogiczne postępowania o unieważnienie innych znaków towarowych, przeznaczonych do oznaczania towarów w klasie 16, tj. m.in. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2040/13, w której to - w jego ocenie, w sposób najgłębszy zweryfikowano istnienie po stronie skarżącej interesu prawnego. Ostatecznie organ, kierując się innymi podobnymi sprawami toczącymi się pomiędzy tymi stronami, przyjął, że także w toku ponownego postępowania w tej sprawie obowiązany był dokonać "po pierwsze pogłębionej analizy posiadania przez wnioskodawcę aktualnego i realnego interesu prawnego (art. 164 p.w.p.) w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego znaku i jednoznacznego wskazania w jakim zakresie sporna rejestracja uniemożliwiała mu w dacie złożenia wniosku swobodne prowadzenie działalności gospodarczej" (str. 39 uzasadnienia wyroku VI SA/Wa 2040/13).

Urząd Patentowy RP, ponownie rozpatrując wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "STUDENT" wskazał, że sporny znak korzysta z pierwszeństwa od 9 października 2003 r. służył do oznaczania towarów w klasie 16, przy czym to prawo wygasło z dniem 9 października 2013 r. Nadto skarżąca wnosząc o unieważnienie spornego znaku uczyniła to w oparciu o art. 164 p.w.p., zgodnie z którym z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny.

W ocenie Urzędu Patentowego RP przedstawiona przez skarżącą argumentacja interesu prawnego nie uzasadnia jej żądania unieważnienia spornego prawa. W uzasadnieniu interesu prawnego skarżącej zabrakło bowiem elementów stanowiących o istocie samego interesu prawnego, jego cech, tj.: bezpośredniości, konkretności, realności, jak i aktualności, ocenianych w relacji do okoliczności faktycznych tej sprawy. Skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że aktualnie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynikającym z treści wydruków dotyczących jej przedsiębiorstwa, a sam wpis, nawet szczegółowo wskazujący charakter tej działalności jak: przeważająca działalność gospodarcza i wykonywana działalność gospodarcza, nie kreuje działalności per se.

Po drugie, skoro uprawniona wykazała, że prawo na sporny znak towarowy wygasło i ochrona nie została przedłużona, to skarżąca nie może zasadnie twierdzić, że istnienie tego prawa stanowi przeszkodę w aktualnie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Prawo wyłączne na sporny znak wygasło z dniem 9 października 2013 r., zatem obecnie nie stwarza ona skarżącej sytuacji realnego i bezpośredniego zagrożenia ograniczenia wolności w prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej. Ponadto organ ustalił, że między stronami nie toczą się żadne postępowania sądowe dotyczące choćby pośrednio spornego prawa. Uprawniona nie domaga się od skarżącej zaprzestania działań w związku z wygasłym aktualnie prawem na sporny znak towarowy. Urząd Patentowy RP wyjaśnił przy tym, że wygaśnięcie prawa na sporny znak nastąpiło na skutek upływu okresu, na które zostało ono udzielone oraz niezłożenia przez uprawnioną wniosku o przedłużenie tej ochrony, więc prawo to wygasło ex lege.

Zdaniem organu nie można przyjąć, aby interes prawny skarżącej posiadał ww. cechy - realności i aktualności, skoro fakty i okoliczności zaistniałe w sprawie nie wykazują związku pomiędzy jej sytuacją prawną, a prawem na sporny znak towarowy.

B. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), tj.:

1. art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA z 12 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1935/13, tj. wyroku wydanego w niniejszej sprawie i utrzymanego w mocy wyrokiem NSA z 8 września 2015 r., sygn. akt: II GSK 1861/14, a to poprzez przyjęcie, że nie legitymuje się interesem prawnym w postępowaniu o unieważnienie prawa na sporny znak, co skutkowało wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, podczas gdy w ww. wyrokach WSA i NSA przesądziły o jej interesie prawnym Skarżącej;

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, dowolną ocenę dowodów oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie w jakim Urząd Patentowy RP przyjął, że nie wykazała ona okoliczności przemawiających za uznaniem jej indywidualnego, realnego, aktualnego i bezpośredniego interesu prawnego w unieważnieniu spornego znaku, podczas gdy faktycznie wykazała takie okoliczności;

3. art. 8 k.p.a. ustanawiającego zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie odmiennej decyzji w porównaniu z innymi rozstrzygnięciami wydanymi w analogicznych stanach faktycznych i prawnych (tj. w trzech sprawach dot. znaków "Geniusz" oraz wbrew niedawno wydanemu wyrokowi WSA z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt: VI SA/Wa 979/16);

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 164 p.w.p. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu braku po jej stronie interesu prawnego w unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy, podczas gdy wykazała interes prawny w rozumieniu ww. przepisów.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji umarzającej postępowanie w sprawie.

Zdaniem skarżącej organ błędnie odwołał się w tej sprawie do uzasadnienia wyroku zapadłego w innej sprawie tj. VISA/Wa 2040/13, pomijając przy tym wyrok zapadły w tej sprawie tj. VISA/Wa 1935/13, w którym Sąd potwierdził po jej stronie istnienie interesu prawnego w dochodzeniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak. Wskazała, że organ na podstawie art. 153 p.p.s.a. związany był powyższą oceną prawną, a mimo to pominął ją i obecnie zanegował po jej stronie istnienie interesu prawnego w dochodzeniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak. Dodatkowo przywołała liczne sprawy zawisłe przed WSA, w tym sprawę o sygn. akt VISA/Wa 1138/10, w której WSA potwierdził istnienie po jej stronie interesu prawnego "jako dystrybutor czasopism zawierających szarady i krzyżówki - ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, gdyż wynika to z ograniczenia jej działalności gospodarczej w zakresie dystrybucji omawianych towarów opatrzonych, w jej ocenie, ogólnoinformacyjnym oznaczeniem 1000".

Skarżąca stwierdziła również, że Urząd Patentowy RP w sposób całkowicie dowolny zakwestionował stosunek konkurencji pomiędzy nią a uprawnioną. W szczególności zdezawuował znaczenie wydruków z CEIDG oraz wynikający z nich zakres działalności. Wskazała, że wydruki te potwierdzają działalność konkurencyjną stron. Jak bowiem dowodzą jej działalność gospodarcza "oczywiście obejmuje działalność wydawniczą (np. kod PKD 58.14.Z - m.in. wydawanie czasopism i pozostałych periodyków ukazujących się mniej niż 4 razy w tygodniu, w formie drukowanej lub elektronicznej, włączając Internet; kod PKD 58.11.Z - m.in. wydawanie książek, broszur, ulotek i podobnych publikacji, włączając słowniki i encyklopedia, w formie drukowanej, elektronicznej i dźwiękowej lub w Internecie; kod PKD 58.19.Z - m.in. wydawanie, włączając udostępnianie w trybie on-line: katalogów, materiałów reklamowych, fotografii, rycin i pocztówek itp.)".

Za potwierdzeniem jej interesu prawnego przemawia również okoliczność, że na mocy ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy Prawo własności przemysłowej (ostania nowelizacja ww. ustawy), odstąpiono od przesłanki interesu prawnego we wszczęciu postępowania o unieważnienie i wygaszenie prawa ochronnego na znak towarowy. Oznacza to, że wnioskodawca nie musi już wykazywać istnienia interesu prawnego w celu uzyskania decyzji stwierdzającej unieważnienie prawa do znaku. Zasada ta dotyczy nie tylko znaków zgłoszonych po dacie wejścia w życie nowelizacji (tj. 15 kwietnia 2016 r.), ale także znaków zgłoszonych z wcześniejszą datą pierwszeństwa. Zgodnie bowiem z art. 2 powoływanej ustawy, w postępowaniach o unieważnienie praw ochronnych, dotyczących znaków towarowych zgłoszonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, a wszczętych po dniu jej wejścia w życie, nie jest wymagane wykazanie interesu prawnego. Powyższe zmiany w przepisach prawa (odpowiednio, w art. 164 i w art. 169 p.w.p.) dobitnie dowodzą postrzegania przez ustawodawcę przesłanki interesu prawnego jako zbędnej bariery we wszczęciu postępowania spornego (o wygaszenie albo o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy). To stanowisko ustawodawcy powinno zdaniem skarżącej zostać uwzględnione także w sprawach takich jak niniejsza, gdzie w rachubę wchodzi ocena interesu prawnego (z uwagi na datę złożenia wniosku w celu wszczęcia postępowania). Przemawia mianowicie za wykluczeniem takiej interpretacji wskazanej przesłanki, która stanowiłaby bezzasadne utrudnienie w realizacji prawnie chronionych interesów wnioskującego o unieważnienie w postępowaniu spornym.

Skarżąca odniosła się także do istoty sprawy - do opisowości spornego znaku, wskazując, że jako taki nie miał zdolności odróżniającej i nie mogło zostać na niego udzielone prawo ochronne, gdyż powinien być wyłączony spod ochrony, jako oznaczenie opisowe dla towarów z klasy 16 (art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.).

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi.

Uprawniona – A. sp. z o.o. z siedzibą w [...], nie zajęła stanowiska w sprawie po wniesieniu skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota rozpoznawanej sprawy dotyczyła oceny prawidłowości decyzji Urzędu Patentowego RP, który umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z powodu braku po stronie skarżącej B. O. interesu prawnego oraz ze względu na fakt, że sporny znak towarowy słowno-graficzny "STUDENT" nr R. [...] wygasł z mocy prawa z dniem 9 października 2013 r.

W ocenie Sądu zarzuty skargi są zasadne. Jednakże przed przystąpieniem do ich oceny należy poczynić kilka uwag natury ogólnej.

Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w: / T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).

W konsekwencji należy uznać, że związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1861/14 co do zasady podzielił stanowisko Sądu I instancji w zakresie konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ zgodnie z prawidłowymi wytycznymi tego Sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku z 12 lutego 2014 t. sygn. akt VI SA/Wa 1935/13.

Po drugie, Sąd zauważa, że w pojęciu "ocena prawna" w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. mieści się, przede wszystkim, wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Determinuje ona zatem wskazania co do dalszego postępowania, działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza natomiast, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie poglądowi wyrażonemu we wcześniejszym orzeczeniu.( por. II SA/Kr 959/13 wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 października 2013 r. LEX nr 1384916).

W ocenie Sądu uzasadniony jest zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA z 12 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1935/13, tj. wyroku wydanego w niniejszej sprawie i utrzymanego w mocy wyrokiem NSA z 8 września 2015 r., sygn. akt: II GSK 1861/14, podczas gdy w ww. wyrokach WSA i NSA przesądziły o interesie prawnym skarżącej. W konsekwencji za zasadny należało też uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 164 p.w.p. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu braku po stronie skarżącej interesu prawnego w unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że organ nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Sądu I instancji a potwierdzonych w wyroku Sądu kasacyjnego. Fakt, że NSA nie wypowiedział się w tej kwestii expressis verbis nie oznacza automatycznie, iż w takiej sytuacji organ jest uprawniony do ponownego badania interesu prawnego wnioskodawcy. Należy w tym miejscu podkreślić, co uszło uwadze Urzędu Patentowego, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. Skoro zatem skarga kasacyjna nie podniosła zarzutu naruszenia prawa materialnego czyli art. 28 k.p.a. zatem sąd kasacyjny nie mógł zająć się tym z urzędu, chyba, że zachodzi nieważność postępowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji brak rozważań dotyczących interesu prawnego strony zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu kasacyjnego automatycznie nie oznacza, że Urząd Patentowy ponownie rozpoznając sprawę o unieważnienie tego znaku towarowego może pominąć stanowisko Sądu I instancji zawarte w wyroku uchylającym. Skoro skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona, zatem wskazania Sądu I instancji co do faktu posiadania przez skarżącą interesu prawego są aktualne i wiążą organ w konkretnej sprawie. Z przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. dotyczy tylko dwóch sytuacji – pierwsza jest związana z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast druga sytuacja ma miejsce wówczas, gdy następuje zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd. W rozpoznawanej sprawie nie nastąpiła zasadnicza zmiana stanu faktycznego, trudno bowiem uznać za taka zmianę fakt, że skarżąca w toku postępowania złożyła wypis z CEBOIS wskazujący na zakres wykonywanej działalności gospodarczej tj. działalności wydawniczej.

Po drugie, co zostało podniesione w skardze, w dacie wydania zaskarżonej decyzji stan prawny uległ zmianie bowiem zgodnie z dokonaną nowelizacją z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy Prawo własności przemysłowej odstąpiono od przesłanki interesu prawnego we wszczęciu postępowania o unieważnienie i wygaszenie prawa ochronnego na znak towarowy ( art. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej, Dz.U.2015.1615). Nowelizacja weszła w życie 15 kwietnia 2016 r., zaś zaskarżona decyzja została wydana [...] lipca 2016 r. Ponadto zasada ta dotyczy nie tylko znaków zgłoszonych po dacie wejścia w życie nowelizacji (tj. 15 kwietnia 2016 r.), ale także znaków zgłoszonych z wcześniejszą datą pierwszeństwa. Zgodnie bowiem z art. 2 powoływanej ustawy, w postępowaniach o unieważnienie praw ochronnych, dotyczących znaków towarowych zgłoszonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, a wszczętych po dniu jej wejścia w życie, nie jest wymagane wykazanie interesu prawnego.

Przyjętego w tej sprawie stanowiska nie zmienia także okoliczność, że prawo na sporny znak towarowy wygasło z dniem 9 października 2013 i ochrona nie została przedłużona. Urząd Patentowy wyciągnął błędny wniosek, że w takiej sytuacji brak jest "realnego i bezpośredniego zagrożenia ograniczenia wolności w prowadzeniu działalności gospodarczej". Sąd nie podziela tego stanowiska organu, które legło u podstaw umorzenia postępowania uznając, że fakt wygaśnięcia spornego prawa ochronnego automatycznie nie spowodował unicestwienia interesu prawnego oraz bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o unieważnienie znaku.

Sąd zwraca uwagę, że unieważnienie znaku następuje ze skutkiem ex tunc (wstecznym), czyli od dnia, od którego istniała ochrona, co pociąga za sobą nieważność czynności prawnych dokonanych dotychczas przez uprawnionego do znaku. ( por. wyrok NSA z 16 września 2004 r., sygn. akt II GSK 774/04). Natomiast takiego skutku nie ma wygaśnięcie znaku z mocy prawa na skutek upływu czasu, na który zostało udzielone (art.168 ust. 1 pkt 1 p.w.p).

Idąc tym tokiem rozumowania Sąd uznał za zasadne także pozostałe zarzuty skargi zawarte w pkt I ppkt 2 i 3 petitum skargi, dotyczące naruszenia przepisów postępowania , co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest do zastosowania się do wytycznych zawartych w wyroku WSA z 12 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1935/13 utrzymanego w mocy wyrokiem NSA z 8 września 2015 r., sygn. akt: II GSK 1861/14 a także weźmie pod uwagę zmianę przepisów p.w.p., o której była mowa wyżej.

Stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów postępowania i prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

O wysokości kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na mocy § 14 ust. 1 pkt 1, lit. b) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. 2015 r. poz.1804).