Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1164/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 138  par. 2,  art. 145  par. 1  pkt 4,  art. 151  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skarg Gminy K. i Skarbu Państwa - Starosty [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargi.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 1 w zw. z art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa komunalizacyjna", stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, przez Gminę K. własność nieruchomości gruntowej położonej w S., stanowiącej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów numerem [...] o pow. [...] ha (obręb [...]) uregulowanej w KW nr [...].

Wnioskiem z dnia 14 maja 2009 r. R. C. i A. P. wystąpiły o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją, powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." W uzasadnieniu wniosku wskazały, że przed Sądem Rejonowym w O. toczy się postępowanie (prowadzone pod sygn. akt [...]) z ich powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wpisanie ww. osób w księdze wieczystej jako właściciela działki nr [...], będącej przedmiotem kwestionowanej decyzji. Wszystko bowiem wskazuje, że wpisu Skarbu Państwa, jako właściciela nieruchomości, dokonano bezpodstawnie. W tej sytuacji wnioskodawczynie są stronami w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., w rozumieniu art. 28 K.p.a., i bez własnej winy nie brały w tym postępowaniu udziału. O wydaniu decyzji komunalizacyjnej dowiedziały się natomiast w dniu 13 maja 2009 r. z pisma Sądu Rejonowego w O.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2009 r. Decyzja ta uchylona została następnie decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...].

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., a następnie postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. postępowanie to zawiesił do czasu zakończenia postępowania sądowego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w O. pod sygn. akt [...]. Przedmiotowe postępowanie podjęte zostało następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawczynie jako podstawę wznowienia postępowania wskazały przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., podając że bez własnej nie brały udziału w ww. postępowaniu. Organ podał, że stronami postępowania prowadzonego w trybie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych są Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel mienia oraz gmina, która mienie to przejmuje. Inne osoby mogą brać w nim udział gdy wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, ponieważ mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji. W ocenie organu, załączone przez wnioskodawczynie dokumenty, tj. uwierzytelniona kopia Aktu Własności Ziemi z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...], pismo Starosty [...] z dnia 26 stycznia 2009 r. nr [...], postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] października 2009 r. sygn. akt [...], odpis księgi wieczystej KW [...], nie dają podstaw do uznania, że A. P. i R. C. były właścicielkami nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] w dacie 27 maja 1990 r. W tej sytuacji osoby nie mogły być traktowane jako strony postępowania komunalizacyjnego. Organ wskazał również, że podstawowym dokumentem wskazującym na prawo własności jest wpis w księdze wieczystej. Z akt sprawy wynika natomiast, że działka nr [...] zapisana była jako własność Skarbu Państwa w KW nr [...]. Podstawą wpisu był art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). Zatem nabycie spornej nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło z dniem wejścia w życie przepisów tej ustawy, tj. w dniu 1 października 1985 r. Bez znaczenia jest fakt, że sam wpis tego prawa w księdze wieczystej dokonany został później. Organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa, z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej, nie mogą samodzielnie dokonywać innych ustaleń. Skoro więc wpis w księdze wieczystej objęty był domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, to domniemanie to nie mogło być obalone w wyniku postępowania administracyjnego, tym bardziej, że rozstrzygnięcie sporów o własność następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym. Wobec powyższego w ocenie organu, brak było podstaw do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., gdyż nie była ona dotknięta wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2015 r., na skutek odwołania R. C. i J. P., działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. i przekazała mu sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem organu odwoławczego, nie jest prawidłowe twierdzenie o związaniu w tej konkretnej sprawie organów administracji wpisami w księdze wieczystej nr [...] dokonanymi w trybie art. 51 ust 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, bowiem jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa wobec tych, którzy nabyli własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości na podstawie przepisów prawa, bez zawierania umowy. W związku z tym domniemanie zgodności wpisu prawa jawnego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest wzruszalne i może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego. Przeciwdowód w tym zakresie może być przeprowadzony nie tylko w procesie o uzgodnienie wpisu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ale w każdym innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia. Wyjaśnienie tej kwestii w niniejszym postępowaniu administracyjnym (komunalizacyjnym), odnoszącym się do stanu prawnego działki nr [...] na dzień 27 maja 1990 r., a dopiero potem przed sądem powszechnym (dla stanu aktualnego), jest istotne przede wszystkim z uwagi na fakt, że w sprawie o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej (na dzień 27 maja 1990 r.) z rzeczywistym stanem prawnym, sąd powszechny jest związany taką decyzją komunalizacyjną. Jej podjęcie wymaga zatem odpowiedniej staranności. Ponadto dopiero po prawidłowym wyjaśnieniu stanu własnościowego działki nr [...] w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. będzie można ocenić, czy odwołujące mają interes prawny do występowania w tym postępowaniu oraz przymiot strony, czy też go nie mają.

Organ odwoławczy wskazał, że wobec powyższego oraz z uwagi na nie związanie organów wpisem własnościowym spornego mienia w KW nr [...], Wojewoda [...] winien zbadać prawidłowość postępowania organów administracji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych w odniesieniu do działki nr [...]. Na podstawie wspomnianego przepisu, w brzmieniu wówczas obowiązującym, "grunty oddane i zajęte na drogi publiczne, wybudowane z udziałem czynu społecznego i istniejące w tym dniu (1 października 1985), stają się z mocy prawa własnością Państwa." Przed dniem 27 maja 1990 r. do dróg publicznych ustawodawca zaliczał tylko drogi: krajowe, wojewódzkie, gminne oraz zakładowe (art. 3 ustawy o drogach publicznych). Organ I instancji powinien więc ustalić w sposób udokumentowany czy, a jeśli tak, to którą z kategorii dróg publicznych miała przed dniem 1 października 1985 r. droga stanowiąca działkę nr [...] (uwidoczniona na k-8). Zaliczenie drogi publicznej do kategorii gminnej następowało przed dniem 27 maja 1990 r. w drodze uchwały wojewódzkiej rady narodowej (art. 7 ust. 2 ww. ustawy), a ogłoszenie treści takiej uchwały było dokonywane w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 9 ww. ustawy). Nadto, gdyby była to droga publiczna, z treści powołanego art. 51 ust 1 pkt 2 wynika, że wymagane było również wykazanie oddania danego gruntu na ten cel przez dotychczasowego właściciela oraz prowadzenie prac związanych z urządzeniem takiej drogi z udziałem czynu społecznego.

W ocenie organu odwoławczego, dopiero przeprowadzenie postępowania dowodowego w podanym zakresie wykaże, czyją faktycznie własność stanowił wcześniej grunt, na którym wytyczono przedmiotową drogę, a tym samym możliwe będzie rozstrzygnięcie, czy działka nr [...] spełniała warunki określone w art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, nieudokumentowanie powyższych okoliczności skutkowało naruszeniem przez Wojewodę [...] przepisu art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., co doprowadziło do uchylenia wydanej prze niego decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Gmina K. oraz Skarb Państwa – Starosta [...] wnosząc o jej uchylenie i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Gmina K. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 138 § 2 oraz art. 8, art. 12 i art. 136 K.p.a. W uzasadnieniu skargi przywołała stanowisko doktryny i judykatury dotyczące możliwości wydawania decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 K.p.a. i wskazała, że organ odwoławczy nie wykazał w sposób przekonywujący, że Wojewoda [...] naruszył przepisy postępowania oraz że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez ten organ obarczone było uchybieniami, których nie można było uzupełnić w trybie art. 136 K.p.a.

Skarb Państwa-Starosta [...] zaskarżonej decyzji zarzucił z kolei naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj.

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nieprawidłową, sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, zwłaszcza przejawiającą się w uznaniu, że przedmiotowa nieruchomość w okresie od 1 października 1985 r. do 27 maja 1990 r. nie mogła stanowić własności Skarbu Państwa, w sytuacji gdy z materiału dowodowego jednoznacznie fakt ten wynikał;

b) art. 8 K.p.a. poprzez brak konsekwencji, bowiem w wydanej decyzji organ twierdzi, że wpisy w księgach wieczystych dla organów są wiążące jako objęte domniemaniem ich zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, a z drugiej formułuje dla organu I instancji wytyczne, by dokonał oceny zasadności wystąpienia o wpis, a także treści samego wpisu własności Skarbu Państwa w KW nr [...];

c) art. 6 K.p.a. poprzez nierespektowanie przez organ obowiązujących przepisów prawa, tj. domniemań prawnych obowiązujących na gruncie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.), w ten sposób, że organ dowolnie zinterpretował stan prawny ujawniony w księdze wieczystej, a w konsekwencji poddał w wątpliwość jego zgodność ze stanem prawnym rzeczywistym, mimo że w tym zakresie związany był domniemaniem, które w trakcie postępowania nie zostało obalone;

d) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a w konsekwencji zaniechanie wydania w tym zakresie decyzji co do istoty sprawy w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy w pełni uprawniał do tego organ;

2. przepisów prawa materialnego, tj.

a) art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych poprzez nieprawidłowe zastosowanie, w następstwie którego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa błędnie stwierdziła, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na stwierdzenie, że dz. nr [...] została przez dotychczasowego właściciela wydana na urządzenie drogi dla okolicznych mieszkańców, tj. z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego przed dniem 1 października 1985 r. oraz że urządzona na tym gruncie droga powstała w wyniku prac z udziałem czynu społecznego, w sytuacji gdy akta sprawy jednoznacznie dawały podstawy do ustalenia ww. okoliczności, a tym samym że decyzja komunalizacyjna była prawidłowa;

b) art. 3 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez jego niewłaściwą wykładnię, w następstwie której organ dokonał błędnych ustaleń, a w konsekwencji bezpodstawnie podważył domniemanie prawne z art. 3 ust. 1 tej ustawy nie mając ku temu podstaw, stwierdzając, że organ I instancji powinien dokonać zasadności wystąpienia o wpis, a także treść samego wpisu własnościowego Skarbu Państwa w KW nr [...], co skutkuje ignorowaniem jurysdykcji sądu powszechnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2015 r. R. C. i A. P. wniosły o oddalenie skarg. Uczestniczki postępowania wskazały, że droga będąca przedmiotem postępowania, mająca jakoby być wykonana czynem społecznym, to istniejąca nieutwardzona droga służąca R. C., a poprzednio jej rodzicom, jako dojazd do pól. Ponadto wyrokiem z dnia [...] lipca 2011 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w O., uwzględniając powództwo uczestniczek o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ustalił, że przedmiotowa droga nie została wybudowana w ramach czynu społecznego (pozwanym był najpierw Skarb Państwa, a później po komunalizacji Gmina K.). Pozwani nie przedstawili na tę okoliczność żadnego dowodu. Trudno przy tym uznać, aby w czynie społecznym miała zostać wybudowana droga, która nawet nie jest utwardzona. Strony wskazały, że Gmina K. od ww. wyroku wniosła apelację do Sądu Okręgowego w [...]. Postępowanie jednak zostało przez Sąd zawieszone do czasu zakończenia przedmiotowego postępowania komunalizacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wydana na podstawie przepisu art. 138 § 2 K.p.a., zgodnie z którym w sytuacji gdy organ odwoławczy stwierdzi, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z kwalifikowanym naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Podjęcie decyzji przez organ I instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Tylko w takim przypadku organ odwoławczy ma kompetencje kasacyjne.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo zastosowała powyższy przepis uznając, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego.

Kontrolowaną przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., wydaną po wznowieniu postępowania, Wojewoda [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., odmówił uchylenia decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] kwietnia 2009 r., uznając że R. C. i A. P. nie przysługiwał w postępowaniu zakończonym tą decyzją przymiot strony. Jak prawidłowo wskazał przy tym organ, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stronami postępowania komunalizacyjnego prowadzonego w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, są Skarb Państwa oraz właściwa gmina, a także podmiot wykazujący, że to jemu, a nie Skarbowi Państwa w dniu 27 maja 1990 r. przysługiwał tytuł własności do mienia stanowiącego przedmiot komunalizacji (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 770/06, https://cbois.nsa.gov.pl/). We wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją komunalizacyjną R. C. i A. P. podniosły, że w dacie komunalizacji były właścicielkami działki nr [...] oraz że przed Sądem Rejonowym w O. toczy się postępowanie (prowadzone pod sygn. akt [...]) z ich powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wpisanie ich w księdze wieczystej jako właściciela działki nr [...] w miejsce Skarbu Państwa.

W ocenie Sądu, w takiej sytuacji koniecznym było zbadanie przez organ, czy wnioskodawczyniom faktycznie w dacie 27 maja 1990 r. przysługiwał tytuł własności do przedmiotowego gruntu, a tym samym i przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Jak słusznie wskazała natomiast Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, ustaleń takich w sprawie zabrakło. Zarówno z treści decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r., jak również z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Wojewoda [...] przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że z żadnego dokumentu przedstawionego przez wnioskodawczynie nie wynika, aby w dacie 27 maja 1990 r. były one właścicielkami dz. nr [...], podczas gdy w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, jako jej właściciel widniał Skarb Państwa na mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, a zatem jej właścicielem był od dnia 1 października 1985 r. W ocenie Wojewody wpis ten, jako korzystający z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, był dla organów orzekających w sprawie wiążący, a domniemanie to nie mogło być obalone w wyniku postępowania administracyjnego, tylko przed sądem powszechnym.

Z takim stanowiskiem nie można jednak się zgodzić. Jak prawidłowo zauważył organ odwoławczy, nabycie własności działki nr [...] przez Skarb Państwa nastąpiło na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, a zatem z mocy prawa z dniem 1 października 1985 r. Jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jedną z koniecznych przesłanek zastosowania przepisu art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych) jest nabycie nieruchomości przez czynność prawną zmierzającą do przeniesienia prawa. Nie wchodzi natomiast w jego zakres nabycie prawa ex lege. Przeciwko wykładni rozszerzającej tego przepisu przemawia również wyjątkowość instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, wynikająca zarówno z wyłączenia - w razie jej skutecznego zastosowania - zasady, że nikt nie może przenieść więcej praw, niż sam posiada, jak i z wagi skutków, które wywiera w sferze prawnej rzeczywistego właściciela nieruchomości i osoby trzeciej (por. m.in. wyrok z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt II CSK 451/12; uchwała z dnia 30 maja 1994 r. sygn. akt III CZP 72/94, OSNCP 1994, nr 12, poz. 235; wyrok z dnia 23 stycznia 2004 r. sygn. akt III CK 244/02, niepubl.; wyrok z dnia 22 września 1997 r. sygn. akt II CKN 730/97, OSP 1998, nr 7-8, poz. 139, a także wyrok NSA z dnia 30 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1630/10.). Jak wskazał również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt II CSK 451/12 zasada nemo plus iuris in alium transfere potest, quam ipse habet obowiązuje jedynie przy nabyciu pochodnym, czyli przejściu prawa z jednego podmiotu na drugi i tylko w tym wypadku może zostać wyłączona przez działanie rękojmi; jeżeli nabycie następuje z mocy prawa, nie dochodzi do jego przeniesienia i zasada ta nie ma zastosowania. Nabycie prawa ex lege nie może być zatem chronione regułą wiarygodności ksiąg wieczystych.

W konsekwencji, powoływanie się przez Wojewodę [...] na powstanie po stronie Skarbu Państwa prawa własności do przedmiotowej nieruchomości z dniem wejścia w życie ustawy o drogach publicznych, tj. z dniem 1 października 1985 r., bez samodzielnego zbadania, czy faktycznie ziściły się przesłanki do zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, szczególnie w sytuacji, gdy Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia [...] lipca 2011 r. sygn. akt [...] (wyrok nieprawomocny) uznał, że przesłanki te nie zostały spełnione, prowadzi do przekonania, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo zastosowała instytucję przewidzianą w art. 138 § 2 K.p.a. i uchyliła decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W tej sytuacji za niezasadne należało uznać zarzuty skarg dotyczące bezpodstawnego zastosowania tego przepisu, a w konsekwencji naruszenia pozostałych przepisów postępowania, tj. art. art. 6, 7, 8, 12, 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych i wskazanych przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Analiza zaskarżonej decyzji oraz wniesionych skarg prowadzą bowiem do wniosku, że organ odwoławczy nie naruszył w niniejszej sprawie przepisu art. 138 § 2 K.p.a., gdyż okoliczności, których wyjaśnienie nakazał w decyzji kasacyjnej były niezbędne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nie mogły zostać wyjaśnione w toku uzupełniającego postępowania dowodowego. Stąd organ nie naruszył również przepisu art. 136 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.