Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust.1, art. 3, art. 4, art. 11 ust.2, art. 39 , art. 108 ust.1
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 107 par.3, art. 138 par.1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 21 ust.1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

SENTENCJA

Dnia 15 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. B., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A , kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P. odmówił przyznania M. D. zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca wystąpił w październiku 2017 r. o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup posiłku, zasiłku celowego na zakup opału. Wyjaśnił, że M. D. zamieszkuje sam, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku, jego źródło dochodu stanowi dodatek mieszkaniowy w wysokości 238,50 zł miesięcznie i dodatek energetyczny w wysokości 11,20 zł (łącznie miesięczny dochód stanowi kwota 249,72 zł). Jednocześnie wnioskodawca nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jak oświadczył - leczy się, jednak nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy, mimo wielokrotnego motywowania przez pracownika socjalnego do ustalenia stopnia niepełnosprawności, nie wywiązał się on z ustaleń w tym zakresie. Nadto organ zauważył, że w dniu 8 września 2017 r. z M. D. został zawarty kontrakt socjalny, którego celem była poprawa jego sytuacji zawodowej i nabycie umiejętności poszukiwania zatrudnienia. Zgodnie z jego ustaleniami M. D. był zobowiązany do: kontaktu z doradcą zawodowym w Powiatowym Urzędzie Pracy, regularnych wizyt w Powiatowym Urzędzie Pracy celem przeglądania ofert pracy (raz w tygodniu), przedstawienia karty aktywności zawodowej pracownikowi socjalnemu (raz w tygodniu). Ponadto M. D. przedstawiono oferty pracy celem złożenia CV, zaproponowano skontaktowanie się z Agencją Pracy Tymczasowej A oferującą pracę na stanowisku: sortowanie przesyłek kurierskich oraz pakowanie świec. M. D. nie wywiązał się jednak z zobowiązań, kontrakt został zerwany. Ponadto organ stwierdził, że M. D. jest osobą młodą (40 lat), w wieku aktywności zawodowej, zatem powinien wykazać maksymalną współpracę, a także samodzielność w zakresie rozwiązywania swojej trudnej sytuacji życiowej, przede wszystkim poprzez podjęcie zatrudnienia, podczas gdy nie jest on zainteresowany podjęciem zatrudnienia, a tym samym poprawą swojej sytuacji życiowej. Jednocześnie M. D. kilkakrotnie był informowany o konsekwencjach braku współpracy z pracownikiem socjalnym w celu rozwiązania swojej trudnej sytuacji. Organ podkreślił, że pomoc społeczna nie jest i nie może być traktowana jak źródło dochodu służące zaspokajaniu nawet najbardziej uzasadnionych potrzeb życiowych. Tym samym brak współpracy ze strony M.D. z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji poprzez brak aktywności zawodowej, niedotrzymanie postanowień kontraktu socjalnego stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Od powyższej decyzji M. D. wniósł odwołanie, kwestionując jednocześnie pozostałe decyzje tego organu wydane w dniu [...] w przedmiocie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup opału. Odwołujący się podniósł, że z decyzji organu I instancji nie wynika, jakiego okresu ona dotyczy. Podkreślił, że ostatnią pomoc społeczną otrzymał we wrześniu 2017 r. i od tego czasu pozostaje bez jakiegokolwiek źródła utrzymania. M. D. wyjaśnił ponadto, że był w Agencji Pracy Tymczasowej A i tam dowiedział się, że miałby być skierowany do pracy w firmie B . Odpowiedział wówczas, że tam go nie zatrudnią, ponieważ jest byłym pracownikiem firmy B , z którym firma ta rozstała się, a sprawa miała epilog w sądzie z jego powództwa i sprawę tę wygrał, a ponadto poinformował, że ma istotne przeciwwskazania zdrowotne. W karcie aktywności odnotowano wówczas, że odmówił podjęcia zatrudnienia z powodów zdrowotnych. Wyjaśnił też, że w firmie C (pakowanie świec) był w dziale kadr, ale okazało się, że oferta jest nieaktualna, co odnotowano w karcie aktywności zawodowej. Odwołujący wskazał jednocześnie, że obecnie jest skierowany do Krajowego Centrum Pracy i wypełnia harmonogram wizyt w tym Centrum w wyznaczonym czasie, a z Urzędem Pracy współpracuje przez okresowe wizyty u doradcy zawodowego celem m. in. wypełnienia karty aktywności zawodowej. Doradcy zawodowi z Krajowego Centrum Pracy i Urzędu Pracy są poinformowani o jego problemach zdrowotnych, mają w aktach opinię psychologa z 2015 r., z której wynikają ograniczenia zdrowotne skarżącego. Wnoszący odwołanie zaznaczył, że nawet z ustnej oceny doradcy zawodowego wynika, że będzie miał problem "z przejściem przez badanie lekarza medycyny pracy". Poinformował też, że jest w trakcie diagnostyki pod względem epilepsji, zamierza wystąpić o ustalenie stopnia niepełnosprawności, jak zostanie postawiona pełna diagnoza przez lekarza neurologa, pod opieką którego aktualnie pozostaje. Jest też leczony na "neuropatię jaskrową i problemy z układem krążenia" i wystąpi do lekarzy, którzy go leczą o wypełnienie wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wnoszący odwołanie zauważył, że cały czas wyraża wolę współpracy z pracownikiem socjalnym w celu aktywizacji zawodowej, mimo zerwanego kontraktu socjalnego, wskazując, że przekazał pracownikowi socjalnemu odpis ww. opinii psychologa. Do odwołania załączył opinię psychologiczną z dnia 2 kwietnia 2015 r. i "Informację dla lekarza kierującego" (bez daty) podpisaną przez lekarza medycyny specjalistę chorób oczu.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy na wstępie przytoczył przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa o pomocy społecznej", odnoszące się do zasad i trybu udzielania świadczeń z pomocy społecznej. W dalszej kolejności organ stwierdził, że M. D. nie przekroczył kryterium dochodowego uprawniającego do wnioskowanego świadczenia, co nie uzasadnia jednak automatycznie przyznania tego świadczenia, bowiem ocena podstaw przyznania zasiłków z pomocy społecznej musi uwzględniać cele i zadania pomocy społecznej.

Kolegium wskazało następnie, że skarżący, podpisując kontrakt socjalny w dniu 8 września 2017 r., jako strona tego kontraktu określił wspólnie z pracownikiem socjalnym cele, które ma on osiągnąć, umożliwiające przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. W kontrakcie wskazano jako cel główny zwiększenie aktywności zawodowej skarżącego i podjęcie przez niego pracy. Natomiast jako cele szczegółowe i przewidywane efekty działania podano: cotygodniowy kontakt skarżącego z pracownikiem socjalnym w celu przeanalizowania aktywności zawodowej - Karta Aktywności Zawodowej Bezrobotnego (KAZB) oraz kontakt raz w tygodniu z Powiatowym Urzędem Pracy w sprawie aktualnych ofert pracy i kontakt z doradcą zawodowym w Powiatowym Urzędzie Pracy, a także bezpośredni i osobisty kontakt z pracodawcami. Z kontraktu socjalnego wynikało, że dla osiągnięcia tych celów M. D. skontaktuje się z pracodawcami w firmie D ul. A nr 83,C ul. B - do dnia 12 września 2017 r., raz w tygodniu we wtorek zgłosi się z kartą aktywności i przeanalizuje oferty pracy wspólnie z pracownikiem socjalnym - w terminie: 12 września 2017 r., 19 września 2017 r., 26 września 2017 r. i 3 października 2017 r. Z kolei pracownik socjalny będzie zobowiązany na bieżąco informować M. D. o ofertach pracy, szkoleniach, kursach, będzie na bieżąco wspólnie z M. D. analizował KAZB, a także będzie wnioskował o pomoc finansową z MOPR. Z kontraktu wynikało również, że ocena realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym nastąpi w dniu 3 października 2017 r.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, że M. D. nie dotrzymał postanowień kontraktu socjalnego. Notatki służbowe pracownika socjalnego wskazują bowiem, że M. D. w dniu 12 września 2017 r., mimo wcześniejszych ustaleń, nie zgłosił się do pracownika socjalnego z KAZB; w dniu 19 września 2017 r. również nie zgłosił się do MOPR celem przeanalizowania aktywności zawodowej zgodnie z ustaleniami kontraktu socjalnego; w dniu 26 września 2017 r., mimo wcześniejszych ustaleń zawartych w kontrakcie socjalnym, nie zgłosił się do MOPR, jak również w dniu 3 października 2017 r. nie zgłosił się o MOPR celem przeanalizowania aktywności zawodowej. Tym samym postanowienia kontraktu socjalnego zawartego w dniu 8 września 2017 r. zostały przez M. D. zerwane. Ponadto Kolegium zauważyło, że niedotrzymanie postanowień kontraktu socjalnego M. D. potwierdził też swoim podpisem złożonym w dniu 18 października 2017 r. w części II A kontraktu. Ponadto Kolegium wskazało, że w dniu 30 października 2017 r. M. D. złożył oświadczenie, w którym wskazał, iż przyczyną niewypełnienia przez niego warunków kontraktu były problemy wynikające z jego stanu zdrowia, odwołał się przy tym do wcześniej już złożonej opinii psychologa i potwierdził, iż nie złożył dokumentów o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Nadto dodał, że jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów.

W ocenie Kolegium przedstawiona postawa skarżącego uzasadnia uznanie, że nie jest on zaangażowany w poprawę własnej sytuacji życiowej. Znajdujące się w aktach sprawy dwie Karty Aktywności Zawodowej Bezrobotnego zawierają wykazy podejmowanej przez skarżącego działalności w zakresie poszukiwania pracy (10 wpisów we wrześniu 2017 r. i 9 wpisów w październiku 2017 r.), które nie świadczą o zaangażowaniu w poszukiwanie pracy. Kolegium podkreśliło, że skarżący jest osobą bezrobotną i dyspozycyjną, a zatem poszukiwanie pracy we własnym zakresie oraz kontakt z pracownikiem socjalnym jeden raz w tygodniu nie wiąże się dla niego z żadnymi niedogodnościami czy trudnościami. Brak aktywności w poszukiwaniu pracy i zerwany kontrakt socjalny nie mogą być usprawiedliwione tym, że skarżący przedstawia opinię psychologiczną z 2015 r. i pismo specjalisty chorób oczu zatytułowane "Informacja dla lekarza kierującego", i jednocześnie nie jest zainteresowany uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ani nie przedstawia żadnych dokumentów świadczących o aktualnym stanie zdrowia. Usprawiedliwieniem dla sytuacji skarżącego nie są także wyjaśnienia przedstawione w odwołaniu na temat braku możliwości zatrudnienia czy odwoływanie się do "ustnej oceny doradcy zawodowego", że skarżący będzie miał problem "z przejściem przez badanie lekarza medycyny pracy".

Podsumowując organ II instancji uznał, że w okolicznościach sprawy organ I instancji był uprawniony do odmowy przyznania zasiłku z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, skoro ustawodawca przyjął, że celem pomocy społecznej nie jest trwałe wyręczanie beneficjenta w zaspokajaniu jego potrzeb bytowych, lecz jego aktywizacja, tak aby mógł samodzielnie zaspokajać swe potrzeby, przy jednoczesnym uznaniu za brak współdziałania zachowań wymienionych w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności niedotrzymywania postanowień kontraktu socjalnego, to odmowa przyznania pomocy społecznej z uwagi na zerwanie kontraktu socjalnego nie narusza prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wniósł M. D. , zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 4, art. 11 i art. 38 ustawy o pomocy społecznej, a tym samym uniemożliwienie mu nabycia prawa do przedmiotowego zasiłku celowego od dnia 1 października 2017 r. Kwestionując jednocześnie pozostałe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do wskazanego zasiłku celowego za okres od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. w łącznej kwocie 846 złotych 42 groszy (obejmującej także pozostałe żądane przez niego zasiłki) wraz z ustawowymi odsetkami od tej sumy od 1 października 2017 r. do dnia wypłacenia zaległego świadczenia. Jednocześnie wniósł o zasądzenie wypłaty należnego zasiłku celowego za okres od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2017r. oraz o zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości począwszy od 1 października 2017 r. do dnia wypłaty zaległego zasiłku, a także o zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa od pracownika socjalnego zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz opłat sądowych. Alternatywnie skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu organów administracji w całości lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o podjęcie mediacji przed mediatorem sądowym. Dodatkowo skarżący wniósł o zwolnienie od opłat sądowych, kosztów postępowania sądowego i zastępstwa procesowego oraz o przyznanie pełnomocnika z urzędu.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w chwili obecnej został bez pomocy i znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej. Posiada różnego rodzaju problemy zdrowotne, które dyskwalifikują go w podjęciu pracy zgodnej z jego kwalifikacjami, a jeśli zostanie skierowany do lekarza medycyny pracy, to będzie miał obowiązek poinformować go o swoich przeciwwskazaniach zdrowotnych. Jednocześnie skarżący zwrócił uwagę, że pracodawcy nie czynią problemu przy zatrudnianiu osób niepełnosprawnych posiadających stosowne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Jednakże uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie jest proste, bowiem kryteria przyznawania takich orzeczeń są zaostrzone. Skarżący wyjaśnił przy tym, że rozważa w przyszłym roku wystąpienie o ustalenie stopnia niepełnosprawności do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P., ponieważ są ku temu przesłanki, obecnie zaś czeka na postawienie przez neurologa pełnej diagnozy co do podejrzenia epilepsji.

Ponadto skarżący wskazał, że jest w stanie podjąć mediację za pomocą mediatora sądowego, jeśli miałoby to przyspieszyć bieg sprawy i zawarcie ugody dla niego korzystnej, a mianowicie doprowadzić do zmiany zaskarżonych decyzji na jego korzyść. Z treści kwestionowanych decyzji jednoznacznie bowiem wynika, że pomoc jest wstrzymana bez określenia jakiegokolwiek terminu, na jaki czas miałaby ona być wstrzymana. Skarżący podkreślił, że w styczniu 2018 r. miał zamiar złożyć wniosek o pomoc do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, ponieważ zaczął się nowy rok budżetowy.

Podsumowując skarżący zarzucił, że decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zostały wydane z rażącym naruszeniem praw konstytucyjnych i swobód obywatelskich poprzez pozbawienie prawa do pomocy społecznej, wskazując, że osoba wydająca decyzje jest pozbawiona jakiejkolwiek empatii, a jednocześnie następuje tu też naruszenie praw zawartych w odpowiednich zbiorach prawa unijnego oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2018 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie mediacji, pismem z dnia 15 lutego 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie wyraziło bowiem zgody na mediację w niniejszej sprawie.

Na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, iż nie zostały one pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.). Przesłanki przyznania zasiłku celowego reguluje art. 39 tej ustawy, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne (ust. 3). Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, który Sąd w pełni podziela, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że to organ ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym oraz wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (zob. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1794/10, dostępny pod adresem: http://cbois.nsa.gov.pl).

Jednocześnie należy wskazać, że rozpatrzenie wniosku o przyznanie tego rodzaju świadczenia powinno nastąpić z uwzględnieniem celu pomocy społecznej. Tym zaś w świetle art. 2 ust. 1 powołanej ustawy jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art.3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Podkreślić przy tym należy, że art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie zaś z art. 11 ust.2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

W świetle powyższych regulacji w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącego nie można koncentrować się jedynie na okoliczności, że skarżący pozostaje osobą bezrobotną i jak podaje – leczy się oraz nie osiąga dochodu. Niewątpliwie osoba dotknięta problemem bezrobocia może być objęta pomocą społeczną, w tym w formie zasiłku celowego, aczkolwiek w świetle założeń ustawy o pomocy społecznej od osoby tej wymaga się również aktywności w dążeniu do poprawy jej sytuacji bytowej i materialnej. Podzielić przy tym należy stanowisko Kolegium zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pomoc społeczna nie jest i nie może być traktowana jako źródło dochodu służące zaspokajaniu nawet najbardziej uzasadnionych potrzeb życiowych. Nie polega ona bowiem jedynie na bezzwrotnym przekazywaniu środków pieniężnych czy udzielaniu świadczeń niepieniężnych w tym znaczeniu, że udzielanie tego rodzaju pomocy jest jedynie środkiem służącym w dążeniu do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Założenie tego rodzaju musi przewidywać aktywność społeczną beneficjenta pomocy społecznej, którą ustawa o pomocy społecznej określa mianem "współdziałania". Jedną z form współdziałania jest kontrakt socjalny zawierany na podstawie przepisu art. 108 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej pracownik socjalny zatrudniony w ośrodku pomocy społecznej lub w powiatowym centrum pomocy rodzinie może zawrzeć kontrakt socjalny z tą osobą lub rodziną, w celu wzmocnienia aktywności i samodzielności życiowej, zawodowej lub przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, który wskazuje, że skarżący spełnia podstawowe przesłanki przyznania świadczenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, gdyż jest osobą bezrobotną, nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego od wnioskowanego świadczenia, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i jak podaje – leczy się. Prawidłowym jest również wniosek organu, że skarżący nie zrealizował zawartych w kontrakcie socjalnym z dnia 8 września 2017 r. własnych zobowiązań, w ramach których zobowiązał się, że podejmie współpracę z pracownikiem socjalnym w celu zwiększenia aktywności zawodowej (na bieżąco), skontaktuje się z pracodawcami w firmie D ul. A nr 83, C ul. B - do dnia 12 września 2017 r., raz w tygodniu we wtorek zgłosi się z kartą aktywności i przeanalizuje oferty pracy wspólnie z pracownikiem socjalnym - w terminie: 12 września 2017 r., 19 września 2017 r., 26 września 2017 r. i 3 października 2017 r. Ocena realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym miała nastąpić w dniu 3 października 2017 r. W tym dniu skarżący nie zgłosił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, podobnie jak nie uczynił tego we wcześniej ustalonych terminach. W związku z tym organ prowadzący postępowanie trafnie przyjął, że w dniu 3 października 2017 r. doszło do zerwania kontraktu socjalnego przez skarżącego. Fakt ten potwierdził zresztą także sam skarżący w dniu 18 października 2017 r. własnym podpisem złożonym w części II A kontraktu. W tym kontekście Kolegium trafnie odniosło się również do wyjaśnień skarżącego zawartych w oświadczeniu z dnia 30 października 2017 r. wskazując, że brak aktywności w poszukiwaniu pracy i zerwany kontrakt socjalny nie mogą być usprawiedliwione tym, że skarżący przedstawia opinię psychologiczną z 2015 r. i pismo specjalisty chorób oczu zatytułowane "Informacja dla lekarza kierującego" i jednocześnie nie jest zainteresowany uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ani nie przedstawia żadnych dokumentów świadczących o aktualnym stanie zdrowia. Usprawiedliwieniem dla sytuacji skarżącego nie są także wyjaśnienia przedstawione w odwołaniu na temat braku możliwości zatrudnienia czy odwoływanie się do "ustnej oceny doradcy zawodowego", że skarżący będzie miał problem "z przejściem przez badanie lekarza medycyny pracy". W ocenie Sądu stanowisko to zasługuje na aprobatę, bowiem skarżący, choć w toku postępowania kilkakrotnie powoływał się na problemy zdrowotne, nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego jego aktualny stan zdrowia, a ponadto we własnym zakresie, mimo braku ku temu kompetencji, powoływał się na ewentualne problemy z "przejściem przez badanie lekarza medycyny pracy". Podjęcie zaś działań w kierunku uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności odłożył w czasie, rozważając poczynienie w tej kwestii starań w przyszłym roku.

Zdaniem Sądu, w tej sytuacji Kolegium trafnie przyjęło, że organ I instancji był uprawniony do odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Skarżący nie wywiązał się z postanowień kontraktu socjalnego i ta właśnie okoliczność świadcząca o braku współpracy z organem wraz z wykazanym brakiem aktywności w poszukiwaniu pracy uprawniała organ do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej. Sąd pragnie przy tym podkreślić, że Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, nie uchybiło przepisom postępowania, na które powołuje się skarżący w skardze, tj. art. 7, art. 77 i art. 138 § 1 k.p.a. Organy obu instancji w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważyły bowiem cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonały prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, a przy tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 i § 3 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714) – pkt 2 sentencji wyroku.

IB