Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 486/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Wznowiono postępowanie przed NSA, uchylono wyrok NSA, uchylono wyrok WSA i umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 272 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3, art. 7 pkt 3.1 i 3.4 załacznika I
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi Z. Sp. z o.o. w R. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 28/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. Sp. z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 623/14 w sprawie ze skargi Z. Sp. z o.o. w R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. wznawia postępowanie zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 28/15; 2. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 28/15; 3. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 623/14, 4. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...], 5. umarza postępowanie administracyjne, 6. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Z. Sp. z o.o. w R. kwotę 1597 (słownie: jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 28/15, oddalił skargę kasacyjną Z. z o.o. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 września 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 623/14, wydanego z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] lipca 2013 r. w miejscowości R. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego oraz trzyosiowej naczepy. Pojazdem wykonywany był transport drogowy płyt szkła w stojakach w imieniu skarżącej spółki. Kontrolą stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wynosił 10,8 t i przekraczał dopuszczalną normę o 0,8t.

W związku z powyższym Małopolski Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] października 2013 r., na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej: p.r.d.), nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Wyrokiem z [...] maja 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie uznał skargę za niezasadną i ją oddalił.

Wspomnianym na wstępie wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powołanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2016 r. domagając się wznowienia postępowania zakończonego ww. wyrokiem, uchylenia wyroku NSA oraz poprzedzającego go wyroku WSA w Warszawie, a także decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Skargę wniesiono na podstawie art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), wskazując jako podstawę wznowienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 marca 2019 r., C-127/17, w sprawie Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ww. wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Z akt sprawy wynika, że oparte na podstawie art.272 § 3 p.p.s.a. żądanie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 roku, sygnatura akt II GSK 28/15, którym to wyrokiem oddalono skargę kasacyjną Z. Spółki z o.o. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 roku, sygnatura akt VIII SA/Wa 623/14, którym to wyrokiem została oddalona skarga tejże spółki na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 roku numer [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, oparte zostało na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C - 127/17.

Z treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C - 127/17 wynika, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53/WE.

W tym stanie rzeczy w celu realizacji prawa strony do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez TSUE wyroku z dnia 21 marca 2019 r., C-127/17, w sprawie Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.).

W związku z powyższym podkreślić należy, że z treści art. 272 § 3 p.p.s.a. wynika, że - niezależnie od podstawy wznowienia określonej w § 1 tego artykułu, którą stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, aktu normatywnego na podstawie którego zostało wydane orzeczenie - można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską, zaś przepis § 2 art. 272 p.p.s.a. - stanowiący, iż skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu - stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.

Niewątpliwie treść art.272 § 1 i § 3 p.p.s.a. uzasadnia stanowisko, aby podstawy wznowienia postępowania sądowadministracyjnego upatrywać w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Powyższe - gdy chodzi o zasadę - znajduje swoje potwierdzenie w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2017 r. w sprawie I FPS 1/17, w świetle której podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania.

Podzielając w całości pogląd prawny wyrażony w przywołanej uchwale oraz prezentowaną w jego uzasadnieniu argumentację prawną uznać należy, że jakkolwiek został on wyrażony na gruncie sytuacji odnoszącej się do orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości wydanego w trybie prejudycjalnym (art. 267 TFUE), to za uprawniony trzeba uznać wniosek, iż pogląd ten zachowuje swoją aktualność także w odniesieniu do wyroku wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości na podstawie art. 258 TFUE, a więc w trybie skargi Komisji Europejskiej przeciwko państwu członkowskiemu.

Ze wskazanego, jako podstawa żądania wznowienia postępowania sądowoadnministracyjnego, wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C - 127/17 wynika, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE.

W tym stanie rzeczy wskazać należy, że zgodnie ze stanowiskiem TSUE, art. 7 wymienionej dyrektywy, jako wyjątek od ustanowionej w jej art. 3 ust. 1 zasady swobodnego ruchu pojazdów, powinien podlegać wykładni ścisłej (zawężającej) co oznacza, że przewidziany w przywołanym przepisie brak dostosowania infrastruktury drogowej należy odnosić do sytuacji szczególnych, a mianowicie do sytuacji przykładowo w przepisie tym wymienionych (por. pkt 80 - 81 wyroku), co ma z kolei tę konsekwencję, że za równoważne wymienionym sytuacjom szczególnym nie można uznać sytuacji kreowanych na gruncie krajowej ustawy o drogach publicznych, której art. 41 ust. 2 i ust. 3 ustanawia dalej jeszcze idące wyjątki oraz warunki przemieszczania się po drogach krajowych pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 i pkt 3.4 załącznika nr I tej dyrektywy unijnej wartościom nacisku osi. Z uwagi na ich zakres oraz powszechnie obowiązujący charakter sytuacje te stanowią bowiem ograniczenia w stosowaniu zasady swobodnego ruchu pojazdów. Tym samym, wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku).

Podkreślić należy, że ograniczenia wynikające z przywołanej regulacji krajowej, która uznana została za niekorespondującą z art. 3 i art. 7 przywołanej dyrektywy, w równym i takim samym stopniu oddziałują również na krajowy ruch pojazdów.

Z art. 41 ustawy o drogach publicznych co do zasady bowiem wynika, że (wszystkie) pojazdy (bez względu na ruch, w którym uczestniczą) o maksymalnym nacisku osi napędowej nieprzekraczającym wartości 11,5 t objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 i ust. 3 wymienionej ustawy krajowej, zaś pojazdy nieprzekraczające maksymalnego nacisku pojedynczej osi wynoszącego 10 t, objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 przywołanej ustawy. Zniesienie zaś wskazanych ograniczeń w ruchu tych pojazdów - to jest zarówno w ruchu międzynarodowym, jak i w ruchu krajowym - wymaga spełnienia warunku posiadania specjalnego płatnego zezwolenia niepozostającego w jakimkolwiek związku ze stanem (stopniem uszkodzenia) dróg publicznych lub ich odcinków.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mimo, że przejazd w związku z wykonywaniem którego nałożono na stronę karę pieniężną, był przejazdem wykonywanym w ruchu krajowym, zaś wskazany wyżej wyrok Trybunału Sprawiedliwości zapadł na tle podnoszonego we wniosku Komisji Europejskiej zagadnienia odnoszącego się do (oceny) wynikających z prawa polskiego ograniczeń w ruchu międzynarodowym pojazdów, to jednak za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że orzeczenie to ma dalej idące konsekwencje, albowiem prezentowana w jego uzasadnieniu argumentacja ma ten walor, że jest jednak szerzej zorientowana. Uzasadnia ona obowiązek dokonywania oceny prawidłowości wykonywania krajowego ruchu pojazdów z pozycji argumentów odnoszących się do międzynarodowego ruchu pojazdów, w świetle których doszło do stwierdzenia naruszenia przez Polskę przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, a więc innymi słowy, na podstawie takich samych - a co za tym idzie również systemowo spójnych - kryteriów prawnych, co należy uznać za tym bardziej usprawiedliwione, że w świetle porządku krajowego - art. 2 i art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP - oraz unijnego - art. 2 TUE - nie ma podstaw do diametralnie różnego traktowania podmiotów znajdujących się w zasadniczo tożsamej sytuacji. Odmienne w tym zakresie stanowisko polegającej na stosowaniu dwóch reżimów prawnej oceny przejazdu, a mianowicie jednego - dla przejazdu w ruchu międzynarodowym oraz drugiego - dla przejazdu w ruchu krajowym - byłoby sprzeczne z wymienionymi wyżej konstytucyjnymi zasadami: demokratycznego państwa prawa (art. 2), zasadą równości (art. 32) i proporcjonalności (art. 31) oraz wyrażoną w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej wspólnotową zasadą równego traktowania i niedyskryminacji (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2019 r. w sprawach II GSK 412/17 oraz II GSK 39/17).

W rozpoznawanej sprawie zatrzymano do kontroli - na drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnym nacisku osi 10 t. – zespół pojazdów składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego oraz trzyosiowej naczepy. Podczas kontroli, w wyniku pomiarów ww. pojazdu członowego, stwierdzono, że nacisk jego pojedynczej osi napędowej wynosił 10,8 t., co po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonego do 0,1 t. w górę dało przekroczenie o 0,8 t. Ponadto ustalono, że podmiot wykonujący przejazd przewoził ładunek podzielny w postaci płyt szkła w stojakach co oznaczało, że posiadane zezwolenie nie uprawniało do przewozu takiego ładunku. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu członowego.

W związku z powyższym stosownie do art. 282 § 1 i § 2 p.p.s.a., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 28/15 podlegał uchyleniu. Jednocześnie, wobec charakteru istoty sprawy odnoszącego się do podstaw przypisania stronie naruszenia, za które nałożono na nią karę pieniężną, a których istnienie w świetle przywołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C - 127/17 należało podważyć, na podstawie art. 188 p.p.s.a. podlegał również uchyleniu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września r., sygn. akt VIII SA/Wa 623/14 oraz kontrolowana przez ten Sąd decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego i poprzedzającą ją decyzja organu administracji I instancji, co w konsekwencji uzasadniało potrzebę umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 i art. 276 w związku z art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 3 p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.