Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2165/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 145 § 1 pkt 1a i c, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 1264/18 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 3 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. W. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Kolegium) z [...] października 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy.

Skarżący zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 12 ust 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017r. poz. 978, dalej : "u.k.p.") poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec Skarżącego przez co pozbawiony został Skarżący- mimo braku sankcji- możliwości odzyskania prawa jazdy kategorii B i tym samym wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.,

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargi w sytuacji, gdy decyzja Kolegium z [...] października 2018 r., utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Z. (Starosta) z [...] sierpnia 2018 r. orzekającą o odmowie wydania Skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B wydana została z naruszeniem przepisów art. 12 ust. 1 i 2 u.k.p., uzasadniającej jej uchylenie ze względu także na istotne naruszenie wskazanych przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu, że w świetle przywołanych w sprawie okoliczności faktycznych oraz obowiązujących ram prawnych odmowa właściwych instancyjnie organów administracji publicznej wydania prawa jazdy odpowiada prawu, a tym samym nie zasługują na uwzględnienie sformułowane w tym zakresie zarzuty skargi, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Przed przystąpieniem do odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę zaistniałego sporu.

Organy obu instancji odmówiły Skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii B. Przyczyną odmowy było ustalenie że wyrokiem Sądu Okręgowego w P., IV Wydział Karny-Odwoławczy, sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2018r. orzeczono wobec Skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii B na okres 5 lat. W ocenie organów, zaistniały zatem przesłanki do zastosowania art. 12 ust. 1 u.k.p. oraz 12 ust. 2 pkt 1 tejże ustawy.

Stanowisko to podzielił Sąd pierwszej instancji.

Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie. Wskazał, że ustalenia faktyczne są bezsporne. Wyjaśnił, że Sąd pierwszej instancji wadliwie uznał, iż ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie tej norm prawnej. Podniósł, że uwadze Sądu pierwszej instancji uszło, że art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p. wyklucza wydanie prawa jazdy, ale tylko w zakresie obowiązywania sądowego zakazu. Sąd karny nie orzekł wobec Skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B. Odmawiając wydania prawa jazdy tej kategorii, organy administracji orzekły faktycznie o zakazie prowadzenia pojazdów kategorii B, czego robić nie powinny. Wyjaśnił, że art. 12 ust. 2 u.k.p. ma zastosowanie jedynie do osób ubiegających się o nowe uprawnienia lub żądających zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Skarżący nie ubiegał się o wydanie nowych uprawnień, gdyż takowe uprawnienia posiada od kilkudziesięciu lat. W ocenie Skarżącego art. 12 ust. 2 u.k.p. nie ma zastosowania do osób, które tak jak on, uprawnienia już posiadają i żaden organ nie zatrzymał ich prawa jazdy kategorii B. Odmienna interpretacja prowadzi do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny orzekany przez sąd na mocy art. 42 kodeksu karnego może być modyfikowany przez art. 12 ust. 2 u.k.p..

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw

Należy wskazać, że sporna kwestia wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.k.p. obecnie w orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości. Była ona wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. oprócz przywołanych w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji wyroki NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3181/15, 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 226/16, 6 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1860/17, 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 213/19, 4 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2575/19, z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1172/20, 23 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 3575/18, 21 września 2021 r., sygn. akt I OSK 4340/18, 18 stycznia 2022 r., sygn. akt. I OSK 192/19 ).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może zostać wydane m.in. osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 u.k.p.).

Z analizy powyższych przepisów wynika, że sankcja administracyjna w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii, co do której sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, wykracza poza treść orzeczonego w wyroku karnym środka karnego i nie pozostaje z nim w bezpośrednim związku. To treść art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. powoduje, że właściwy organ nie może wydać lub zwrócić dokumentu prawa jazdy innych kategorii w okresie obowiązywania orzeczonego przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów. Konsekwencje wynikające wprost z przepisów prawa karnego (art. 42 Kodeksu karnego) pociągają za sobą również skutki na płaszczyźnie prawa administracyjnego, w postaci przewidzianych w nim sankcji. Orzeczenie odmowy zwrotu prawa jazdy nie może być w związku z tym uznane za sprzeczne z treścią wyroku karnego.

Skarżący nie kwestionuje, że na podstawie wyrokiem Sądu Okręgowego w P., IV Wydział Karny-Odwoławczy, sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2018r. orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów, do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii B na okres 5. Skutkiem orzeczenia tego zakazu, zgodnie z hipotezą reguły wynikającej z art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p., nie był dopuszczalny zwrot dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii B.

Chybiony jest zarzut niewłaściwego zastosowania art. 12 ust. 1 i ust. 2 1 u.k.p. poprzez rozszerzenie kręgu objętych nim podmiotów na osoby, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów, podczas gdy przepis ten powinien być stosowany jedynie do osób, które ubiegają się dopiero o wydanie prawa jazdy określonych w nim kategorii i nigdy ich nie posiadały, a wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wskazać bowiem należy, że ustawodawca wprost wskazał w art. 12 ust. 2 u.k.p., że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, jak też o przywrócenie uprawienia danej kategorii. W obecnym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jak i już dysponujących takim prawem jazdy. Przepisy art. 12 ust. 2 u.k.p. w sposób jednoznaczny obejmują zarówno sytuacje wydania po raz pierwszy w drodze decyzji administracyjnej prawa jazdy określonej kategorii, jak i zwrotu prawa jazdy już posiadanego przez kierowcę i zatrzymanego jako dokument.

W konsekwencji. Sąd pierwszej instancji nie naruszył również przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania oddalając skargę. Skoro Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego nie zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz, 1842 ze zm.).