Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2163/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10 par. 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2494/13 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2494/13, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 sierpnia 2013 r. nr WSO-I.621.1.289.2013 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji, przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że decyzją z [...] czerwca 2013 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł o wymeldowaniu skarżącego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek współwłaścicieli budynku A. K., K. R. i P. K.

W następstwie rozpatrzenia odwołania M. P., Wojewoda Mazowiecki opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołując się na wyjaśnienia skarżącego z 27grudnia 2012r., ustalił, że nie zamieszkuje on pod adresem stałego zameldowania, ponieważ jak stwierdził skarżący nie ma tam warunków do zamieszkania z powodu braku ogrzewania i toalety. Mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie wraz z żoną i dzieckiem. Okoliczności te potwierdzone zostały przez zeznania świadków C. Z. i A. W. Organ odmówił wiary zeznaniom świadków K. J. i J. L., ponieważ osoby te nie zamieszkują w pobliżu nieruchomości przy ul. [...], jak również zeznaniom A. G. i J. R., nie posiadającym wiedzy na temat tego, czy skarżący zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Organ nie uwzględnił także pisemnych wyjaśnień P. R., który jest znajomym skarżącego. Odnosząc się do twierdzeń M. P., żony skarżącego i jego pełnomocnika, o tym, że jej mąż zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, organ uznał je za niewiarygodne w kontekście oświadczeń jej męża o zamieszkiwaniu w innym lokalu od około 7 lat.

Organ odwoławczy uznał, że nie ma powodów do przeprowadzania dowodu z zeznań E. M., tym bardziej, że skarżący nie podał jej adresu. Odnosząc się do kwestii oświadczenia skarżącego o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia z dnia 27 grudnia 2013 r., organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 61 Kc dający możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli. Zdaniem organu spełniona została przesłanka do wymeldowania o jakiej mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. P. podniósł, że: decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 Kpa, ponieważ w dacie jej wydania A. K. nie była już współwłaścielką nieruchomości przy ul. [...]; w dniu 27 czerwca 2013 r. nieruchomość została sprzedana firmie [...] z siedzibą w Warszawie, która powinna być stroną tego postępowania; opuszczenie lokalu przez skarżącego nie było dobrowolne, ponieważ współwłaściciele nieruchomości nie wpuszczali go do lokalu; skarżący wszczął postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania, które prowadzone jest przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe, sygn. [...]; w przedmiotowym lokalu pozostały rzeczy osobiste skarżącego, do których nie ma dostępu i zmuszony jest do mieszkania z niepełnosprawnym dzieckiem u znajomych; organ nie uwzględnił w protokole zawierającym zeznania A. K., że potwierdziła ona, iż skarżący wraz z rodziną, po ślubie zamieszkał w przedmiotowym lokalu; organ nierzetelnie rozpoznał zebrany w sprawie materiał dowodowy, bez podstawy odmówił wiarygodności zeznań świadków K. J. i J. L., w sytuacji gdy są to osoby bliskie skarżącemu, z którymi często się spotyka; jednocześnie organ dał wiarę świadkowi, z którym skarżący nie ma kontaktu od 5 lat, a z drugiej strony nie przesłuchał P. R. i E. M.; pełnomocnik skarżącego otrzymał wezwanie na przesłuchanie świadków w dniu 7 czerwca 2013 r. – a więc z uchybieniem 7 dniowego terminu o jakim mowa w art. 79 § 1 Kpa; organ nie zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji; współwłaściciele próbowali wpływać na świadków.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego, popierając skargę, sprecyzował ją poprzez wskazanie naruszenia art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności (...) oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 10, art. 75, art. 77, art. 78, art. 79, art. 80, art. 107 § 3, art. 6, art. 9, art. 15, art. 50, art. 68, art. 81 i art. 11 Kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę powołał się na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w również w sposób dorozumiany – poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek stawianych przeszkód w dalszym zamieszkiwaniu, bierność w dochodzeniu praw związanych z powrotem do miejscem dotychczasowego pobytu, jest równoznaczna z uznaniem, że dana osoba podjęła dobrowolną decyzję o wyborze innego miejsca zamieszkania. Sąd pierwszej instancji, nie kwestionując tego, że skarżący wytoczył bliżej nie określone powództwo, które jest w toku, stwierdził, że okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu. Skarżący nie przedstawił dowodu na toczące się postępowanie, jednakże uznając, że rzeczywiście się toczy na podstawie sygnatury akt wywnioskować można, że zostało ono wniesione w 2013 r, kiedy to skarżący został ostatecznie pozbawiony przez współwłaścicieli dostępu do nieruchomości. W ocenie Sądu gdyby wcześniej rzeczywiście tam mieszkał z zamiarem stałego pobytu, byłaby to wystarczająca przyczyna do uznania, że z lokalu nie wyprowadził się dobrowolnie. Jednakże z wyjaśnień skarżącego z dnia 27 grudnia 2012 r., uprzedzonego o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, jednoznacznie wynika, że skarżący w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje od około 7 lat. W dacie składania zeznań miał jeszcze dostęp do lokalu i nie wspominał, aby ktokolwiek mu tego dostępu zabraniał. Także w piśmie z 28 lutego 2013 r. potwierdził, że dostęp do lokalu miał do 11 stycznia 2013 r. W związku z powyższym, zdaniem Sądu jest mało prawdopodobne aby postępowanie sądowe, na które się powołuje, wytoczone w 2012 r., o czym świadczy drugi element podawanej przez skarżącego sygnatury akt (rok), dotyczyło przywrócenia naruszonego posiadania, ponieważ musiałby je wytoczyć w ciągu 3 dni 2012 r. M. P. przesłuchana w dniu 9 stycznia 2013 r. nie potwierdziła, aby toczyło się tego rodzaju postępowanie. Dlatego w ocenie Sądu brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący wytoczył postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania. Ponadto, z powołanego wyżej wyjaśnienia wynika, że skarżący opuścił miejsce swego zameldowania około 2006 roku, a obowiązek wymeldowania nie powstał obecnie, ale znacznie wcześniej.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że co prawda organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 6, art. 8, art. 75 § 1 i art. 78 § 1 Kpa poprzez odmowę przesłuchania zawnioskowanych przez skarżącego świadków P. R. i E. M., to jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ z pozostałych dowodów, w tym wyjaśnień samego skarżącego z 27 grudnia 2012 r. wynikało, że skarżący od wielu lat nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu.

Odnośnie do oświadczenia skarżącego o uchyleniu się od skutków prawnych zeznań z dnia 27 grudnia 2012 r., które wpłynęło do organu 10 stycznia 2013 r., Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 61 Kc, z którego wynika, że odwołanie oświadczenia woli jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka równoczesności o jakiej mowa w art. 61 Kc. Odnosząc się natomiast do podniesionej na rozprawie wady oświadczenia woli wywodzonej z art. 82 Kc, Sąd zauważył, że skarżący w oświadczeniu o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli powołał się na działanie pod wpływem emocji związanych z wymeldowaniem oraz w związku z chorobą i operacją, która odbyła się 4 stycznia 2013 r. Z kolei na rozprawie pełnomocnik skarżącego stwierdził, że skarżący wskazywał na wadę oświadczenia woli o jakiej mowa w art. 82 Kc (brak świadomości lub swobody w powzięciu decyzji wywołany stanem wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, w szczególności choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo inne, chociażby nawet przemijające zaburzenie czynności fizycznych). Wskazywany przez skarżącego stan nie mieści się zatem w hipotezie tej normy. Sam fakt zdenerwowania toczącym się postępowaniem o wymeldowanie, czy stres związany z operacją nie jest wystarczającym powodem do uznania, że skarżący działał w warunkach wyłączających swobodne albo świadome powzięcie decyzji.

W kwestii zeznań K. J. Sąd wyjaśnił, że wbrew temu co twierdzi skarżący z zeznań tych nie wynika, by do daty wszczęcia postępowania o wymeldowanie skarżący wraz z rodziną mieszkał w spornym lokalu. Z zeznań wynika tylko, że świadek była tam w styczniu 2013 r. a więc po wszczęciu postępowania, a we wcześniejszym okresie, nie wiadomo jakim, bywała tam. Potwierdza to zatem wersję przedstawioną przez współwłaścicieli, że dopiero pod koniec 2012 r. skarżący zaczął przynosić do domu swoje rzeczy osobiste i pozorować stałe zamieszkanie. Podobnie z zeznań J. R., szwagierki skarżącego, nie wynika, by skarżący w sposób ciągły mieszkał w przedmiotowym lokalu, nie zaś przy ul. [...] wraz z żoną i dzieckiem. Także z zeznań M. P. nie wynika, aby jej mąż i ona sama na stałe mieszkali w przedmiotowym lokalu. Sąd stwierdził, że w świetle protokołu z oględzin, trudno sobie wyobrazić, aby odpowiedzialni rodzice mieszkali na stałe w jednopokojowym mieszkaniu bez wody, toalety i światła. Okoliczności braku wody i toalety, ogrzewania potwierdził zresztą sam skarżący podając to jako powód niezamieszkiwania z powodu złych warunków lokalowych. Poza tym okoliczności zamieszkiwania skarżącego przy ul. [...] potwierdziła nawet jego szwagierka. Odnośnie odstąpienia od przesłuchania przez organ w charakterze świadków E. M. i P. R., Sąd pierwszej instancji stwierdził, że jakkolwiek organ dopuścił się w tym zakresie uchybienia art. 75 § 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa, to jednak nie miało ono istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z oświadczenia P. R. wynikało, że przebywał w spornym lokalu czasowo, co potwierdził choćby C. Z. Poza tym świadek wyjechał za granicę, co niewątpliwie utrudniało przeprowadzenie dowodu w czasie w którym organ zobowiązany był do rozstrzygnięcia sprawy. Trudno zatem uznać, że organ "nie chciał przesłuchać" tego świadka, skoro wezwał go na przesłuchanie, a czynność nie została przeprowadzona z powodu nieobecności jednej ze stron, a później świadek wyjechał i w związku z tym nie było możliwości jego przesłuchania w terminie przeznaczonym do wydania merytorycznej decyzji. Odnośnie zarzutu o braku zawiadomienia stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, przed wydaniem decyzji, Sąd pierwszej instancji powołał się na ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym postawienie organowi zarzutu braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwości składania wniosków wymaga dla jego skuteczności wykazania jakiej konkretnie czynności procesowej organ został pozbawiony, jakiego dowodu nie mogła przedstawić i jaki to miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu skarżący nie wskazał jakiej czynności nie mógł wykonać i jaki to miało wpływ na wynik sprawy.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi sprecyzowanych na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby poza wymienionymi wcześniej przepisami procedury organ naruszył inne przepisy postępowania administracyjnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Skarżący w toku postępowania czynnie w nim uczestniczył, nie tylko poprzez udział w czynnościach procesowych, ale i przez składanie pism procesowych zawierających wnioski dowodowe i ustosunkowujących się do przeprowadzonych dowodów, co świadczy o tym, że miał swobodę w podejmowaniu czynności procesowych. Organ brał pod uwagę i oceniał twierdzenia stron, a następnie się do nich odniósł w uzasadnieniu, z czynności sporządzał protokoły, w których wskazywał osoby biorące w nich udział, odczytywane i podpisywane przez biorących udział w tych czynnościach.

W skardze kasacyjnej M. P. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa, naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący nie spełniał warunków do wymeldowania z przedmiotowego lokalu.

Ponadto, na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa ww. wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 Ppsa w zw. z art. 10 § 1 Kpa poprzez nienależyte wykonanie ciążącego na Sądzie pierwszej instancji obowiązku kontroli działalności administracyjnej i oddalenie skargi, mimo że w sprawie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu; art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez pominięcie, że materiał dowodowy mógłby zostać uzupełniony o przesłuchanie wskazywanych przez skarżącego świadków, tj. E. M. i P. R., a nadto, że oświadczenie skarżącego złożone w dniu 27 grudnia 2012 r. było w świetle prawa nieważne z uwagi na treść art. 82 Kodeksu cywilnego;

- art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 Ppsa poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 Ppsa, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 Kpa).

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w kontekście zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...) i przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego", skarżący m.in. wskazał, że nie przeprowadzono w sposób prawidłowy postępowania dowodowego. Organ pominął okoliczność, że w spornym lokalu znajdują się rzeczy osobiste skarżącego, co zostało potwierdzone w toku oględzin, że spotykał się tam ze znajomymi, zamieszkiwała tam również żona i syn skarżącego o czym świadczą zeznania K. J. i J. L. Wskazał, że lokal przy ul. [...], mimo braku wygód, posiadał ogrzewanie i dostęp do energii elektrycznej oraz wody. Do opuszczenia lokalu przez skarżącego doszło dopiero na skutek działań osób trzecich, tj. współwłaścicieli budynku, którzy z dnia na dzień uniemożliwili dostęp do budynku zmieniając zamki w drzwiach. Skarżący podniósł, że na żadnym etapie postępowania nie ustalono, gdzie aktualnie skarżący zamieszkuje i czy miejsce to traktuje jako centrum swoich interesów życiowych. Nie wzięto pod uwagę, że skarżący w każdy możliwy sposób zmierza do tego, aby powrócić do miejsca swojego zameldowania (w drodze postępowania cywilnego, poprzez interwencje na Policji). Zdaniem skarżącego okoliczność, że nie wytoczył powództwa cywilnego w roku 2012 ma znacznie drugorzędne, ponieważ do dnia 17 kwietnia 2013 r. miał dostęp do lokalu i dopiero po tej dacie konieczne stało się wytoczenie powództwa o przywrócenie posiadania. Skorzystanie ze środków prawnych umożliwiających przywrócenie prawa do przebywania w lokalu wyeliminowało w niniejszej sprawie przypisanie skarżącemu intencji ułożenia sobie życia w innym miejscu.

Przechodząc do uzasadnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 Ppsa oraz art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 Ppsa w zw. z art. 10 § 1 Kpa skarżący przywołał wyrok NSA w sprawie II OSK 1351/10, zgodnie z którym za rażące naruszenie uznaje się oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania określonych w art. 6-11 Kpa w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, jak też mającym wpływ na nieprawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa wskazano na rozbieżności między tym co znajduje się w protokołach z przesłuchań świadków, a tym do powołane zostało w uzasadnieniach zapadłych decyzji, np. M. P. wskazywała, że jej mąż zamieszkiwał w spornym lokalu od 2008 roku, była tam energia elektryczna, do stycznia 2013 r. również woda; z oględzin nie wynikały żadne przeciwwskazania do zamieszkiwania skarżącego z rodziną w spornym lokalu. Najistotniejsze jednak zdaniem autora skargi kasacyjnej było nieprzesłuchanie E. M. i P. R. Zeznania tych świadków wyjaśniłyby bowiem, jak w rzeczywistości kształtowała się kwestia zamieszkiwania w lokalu przy ul. K. Dodatkowo podniesiono, że choć nie było możliwości przesłuchania P. R. w terminie określonym w wezwaniu, to z uwagi na przedłużenie terminu rozstrzygnięcia sprawy do dnia 31 lipca 2013 r., jego późniejsze przesłuchanie umożliwiłoby wydanie decyzji w przewidzianym terminie. W kwestii uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli z dnia 27 grudnia 2012 r., na podstawie art. 82 Kc skarżący wskazał, że składając powyższe oświadczenie znajdował się pod wpływem silnych leków, był tuż przed poważną operacją i działał w sytuacji stresowej. Wszystko to spowodowało, że nie był świadomy sensu składanego przed organem administracji oświadczenia oraz jego długofalowych skutków. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 Ppsa poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 Ppsa podniesiono, że każde naruszenie zasad postępowania administracyjnego oraz działanie organu administracji państwowej niezgodne z prawem skutkuje utratą zaufania do tych organów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Wszystkie jej zarzuty sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy i zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych oraz podważenia wniosków i ocen, jakie wyprowadziły organy i Sąd z zebranego materiału dowodowego.

Z uwagi na zawarcie w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy rozpoznać te drugie, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn. FSK 618/04; ONSAiWSA z 2005 r., nr 6, poz.120 ).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne.

Pierwszy z zarzutów procesowych dotyczy naruszenia przez organy administracji art. 10 § 1 Kpa polegającego na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji ani skarżący, ani jego pełnomocnik nie zostali poinformowani o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji. W tym miejscu należy wskazać na ugruntowany w orzecznictwie NSA pogląd, zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 10 Kpa może odnieść zamierzony skutek, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie wskazał istotnych z punktu widzenia prawidłowego rozpatrzenia sprawy czynności, których mógłby dokonać przed organem pierwszej instancji. Organy administracji nie stwarzały skarżącemu przeszkód w dostępie do akt sprawy. Z treści skargi, odwołania, a także ze skargi kasacyjnej nie wynika jakich to czynności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, skarżący nie mógł podjąć z powodu braku zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Analiza akt administracyjnych wskazuje na to, że w toku postępowania skarżący brał czynny udział w postępowaniu. Wszelkie zastrzeżenia, które skarżący chciał zgłosić w trybie art. 10 § 1 Kpa, mógł także zawrzeć w odwołaniu do Wojewody. Postępowanie przed organem drugiej instancji jest bowiem postępowaniem merytorycznym, w toku którego organ ten obowiązany jest rozpoznać wnioski stron.

Drugi z zarzutów procesowych eksponuje okoliczność nieprzesłuchania w charakterze świadka P. R. i E. M. oraz kwestię uchylenia się skarżącego od skutków jego wyjaśnień złożonych w dniu dnia 27 grudnia 2012 r. W tym dniu skarżący, przesłuchiwany przez organ ewidencyjny wyjaśnił, że w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje od 7 lat, ponieważ nie ma tam warunków do zamieszkiwania - w lokalu nie ma toalety, ogrzewania, przecieka dach, a z żoną (M. P.) i dzieckiem mieszka w Warszawie przy ul. [...]. Nie zamierza jednak się wymeldować z lokalu nr [...] przy ul [...], bo nie widzi takiej potrzeby. Wyjaśnił, także że do tego lokalu przy ul. [...] posiada klucze i był tam tydzień temu.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu wady "oświadczenia woli" z dnia 27 grudnia 2012 r., ponieważ uznanie wartości dowodowej wyjaśnień złożonych przez skarżącego rzutuje na ocenę odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania ww. świadków.

Zgodnie z art. 82 zd. 1 Kc nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Wyrażenie woli to z kolei każde zachowanie się osoby dokonującej czynności prawnej, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (art. 60 Kc). Oświadczeniem woli w powyższym rozumieniu jest więc takie zachowanie, które wyraża w sposób dostateczny zamiar (wolę) wywołania skutku prawnego, tj. ustanowienia, zmiany lub zniesienia stosunku cywilnoprawnego.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący składając wyjaśnienia w dniu 27 grudnia 2012 r. nie wyrażał zamiaru ustanowienia, zmiany lub zniesienia jakiegokolwiek stosunku cywilnoprawnego. Jego oświadczenie było oświadczeniem wiedzy, w którym informował organ o konkretnych okolicznościach faktycznych, nie zaś oświadczeniem woli w rozumieniu prawa cywilnego, do którego znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące wad oświadczeń woli (m.in. art. 82 Kc). W niniejszej sprawie nie ma wobec tego zastosowania art. 82 Kc. Złożone przez skarżącego w dni w dniu 27 grudnia 2012 r. wyjaśnienia, są dowodem w sprawie, które należało ocenić, jak każdy inny dowód stosownie do reguł swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kpa). Skarżący, jak to wyżej opisano, wyjaśnił wprost, że w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje od 7 lat z uwagi na złe warunki mieszkalne i zajmuje inny lokal wraz ze swoją rodziną. Nie ma żadnych przesłanek w rozpoznawanej sprawie, aby wyjaśnienia te uznać za budzące wątpliwości. Taki stan rzeczy wynika z zebranych w sprawie dowodów. Współwłaściciele przedmiotowego lokalu: K. R., P. K. oraz A. K. wyjaśnili, że skarżący od lat nie mieszka w tym lokalu. Ponadto K. R. i P. K. stwierdzili, że w lokalu tym zamieszkuje P. R., który podnajmuje go od skarżącego. Okoliczność tę potwierdził także świadek A. W., który zeznał, że w 2012 roku odwiedzał w przedmiotowym lokalu przy ul. [...] swojego kolegę P. R., który zamieszkiwał tam ze swoją dziewczyną. Według zeznań tego świadka P. R. wynajmował ww. lokal, posiadał w nim swoje rzeczy. Tę okoliczność potwierdził także w swych zeznaniach M. P., który zeznał, że jego brat nie mieszka w tym lokalu od 5 lat oraz że lokal ten był wynajmowany. Świadek C. Z. zeznał, że skarżący nie mieszka od około 8 lat w przedmiotowym. Sam P.R. w złożonym przez siebie pisemnym oświadczeniu potwierdził też, że przebywał czasowo w przedmiotowym lokalu.

W świetle powyższego nieprzesłuchanie na wniosek skarżącego w charakterze świadka P. R., choć jest naruszeniem art. 75 § 1 i art. 77 § 1 Kpa nie wpływa na wynik sprawy, ponieważ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do uznania, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego skarżącego, że nie przebywa on w tym lokalu z zamiarem stałego w nim zamieszkiwania.

Również brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka E. M. nie miał wpływu na rozstrzygnięcie. Wniosek w tym zakresie skarżący zgłosił w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji , na okoliczność czynionych przez współwłaścicieli budynku przy ul. [...] prób przekupstwa, względnie innej presji na świadków, a więc na okoliczności pozostające w sferze domniemań, nie wyjaśniających istoty tej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył również art. 141 § 4 Ppsa poprzez nieustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 8 Kpa, w którym wyrażona została zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej w naruszeniu zasad postępowania administracyjnego oraz działaniu niezgodnym z prawem. Skoro jednak Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji trafnie uznał, jak to wyżej wskazano, że jest ona zgodna z prawem materialnym mającym w tej sprawie zastosowanie (o czym niżej) i nie stwierdził istotnych uchybień postępowania administracyjnego w wyniku czego oddalił skargę, to zarzut naruszenia art. 8 Kpa, jest nieuzasadniony.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.), biorąc pod uwagę, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie został przez skarżącego kasacyjnie podważony, stwierdzić należy, że zarzut ten nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w świetle którego, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Konsekwencję niedopełnienia powyższego obowiązku przewiduje art. 15 ust. 2 ww. ustawy stanowiąc, że w takiej sytuacji organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły, że skarżący od 7 lat nie mieszka w lokalu przy ul. [...], a jego centrum życiowe znajduje się w innym lokalu, w którym zamieszkuje wraz z żoną i dzieckiem, co wynikało także z wyjaśnień samego skarżącego. Próby podważenia tych ustaleń w toku postępowania administracyjnego oraz przed Sądem pierwszej instancji okazały się nieskuteczne.

W tej sytuacji nie ma znaczenia, że w spornym lokalu znajdują się rzeczy osobiste skarżącego. Nawet z wyjaśnień żony skarżącego M. P. złożonych w dniu 9 stycznia 2013r. nie wynika jednoznacznie, aby rodzina zamieszkiwała w spornym lokalu. Oświadczyła ona, że w tym dniu złożyła podanie o zameldowanie jej oraz syna w przedmiotowym lokalu. Fakt zamieszkiwania M. P. w innym lokalu - przy ul. [...] potwierdziła ponadto jej siostra J. R. Widywała ona tam również skarżącego.

Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że organy miały podstawy do przyjęcia, że zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy pozwala na sformułowanie wniosku, że lokal, z którego skarżący został wymeldowany, nie stanowił jego centrum życiowego od 7 lat. Argumentacja o braku dobrowolnego opuszczenia lokalu nie może być skuteczna. Skarżący w żaden sposób, nie wykazał, że wniósł pozew o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W pełni zasługuje też na akceptację argumentacja Sądu pierwszej instancji zawarta w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przedłożona na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym kserokopia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe z dnia [...] listopada 2014r.w sprawie sygn. akt [...] (potwierdzona za zgodność przez pełn. skarżącego- radcę prawną), którym ten Sąd oddalił powództwo A.K., P.K. i K. R. o eksmisję M. P. z przedmiotowego lokalu mieszkalnego (Sąd nie sporządzał uzasadnienia tego wyroku) nie ma znaczenia dla wyniku tej sprawy z przyczyn faktycznych i prawnych.

Po pierwsze budynek, w którym znajdował się przedmiotowy lokal mieszkalny, jak wynika z wyjaśnień uczestniczki złożonych w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, został już wyburzony, czego strona przeciwna nie kwestionowała.

Po drugie oddalenie powództwa o eksmisję nie świadczy o tym, że skarżący przebywa w tym lokalu z zamiarem stałego tu zamieszkiwania, ponieważ w postępowaniu o eksmisję sąd bada przede wszystkim tytuł prawny do lokalu, a nie stan posiadania. Można więc być zameldowanym w danym lokalu, a mimo to być z niego prawnie eksmitowanym. Samo zameldowanie w lokalu, nie daje przecież żadnego tytułu prawnego do lokalu. Zameldowanie i wymeldowanie są bowiem jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu - opuszczenia lokalu. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkiwania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego poprzez rejestrowanie uprawnień do lokalu przez organ meldunkowy (por. wyrok TK z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01, OTK-A 2002, Nr 3, poz. 34).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.