Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 289/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2, art. 24 ust. 2, art. 28 ust. 1, 2, 2a, 3 i 3a, art. 32
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 6, art. 7, art. 10, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku – wydaną po załatwieniu wniosku zainteresowanego o ponowne rozpatrzenie sprawy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r., ostatecznie odmawiając stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości - [...] zł., ubezpieczenie zdrowotne w wysokości – [...], Fundusz Pracy w wysokości – [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał na sytuację życiową zobowiązanego, podkreślając, że zgodnie z przedłożoną dokumentacją, W. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje u [...], z tytułu eksploatacji mieszkania nie ponosi żadnych kosztów. Zakład podkreślił, że W. S. pozostaje bez zatrudnienia od [...] r. i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., gdzie figuruje jak osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. ZUS przyjął, że zobowiązany wykonuje drobne prace dorywcze, z których otrzymuje środki finansowe w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Dodatkowo Organ administracji wskazał, że zgodnie z przedłożonymi dokumentami nieruchomości, których W. S. był właścicielem oraz współwłaścicielem w [...] części zostały zlicytowane przez Komornika Sadowego. Zakład przyznał, że W. S. nie dysponuje żadnym majątkiem oraz, że posiada zobowiązania [...] wysokości [...] zł . Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że należności z tytułu składek były przedmiotem postępowania egzekucyjnego. W [...] r. a Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. stwierdził bezskuteczność egzekucji w związku z nieściągalnością. W dalszej części uzasadnienia Zakład przywołał treść art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawodawcy zachodzi między innymi, gdy (art. 28 ust.3 u.s.u.s.) :

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.),

- wysokość nie opłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

- naczelnik urzędu skarbowego stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zakład potwierdził w uzasadnieniu okoliczność zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, wskazując, że prowadzona wobec skarżącego egzekucja okazała się nieskuteczna, nastąpiło zaprzestanie działalności przy jednoczesnym braku majątku skarżącego. Organ II instancji wywiódł, że powyższe daje możliwość umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednak zdaniem organu przeciwko umorzeniu przemawia fakt, że zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 61 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) postępowanie egzekucyjne może zostać ponownie wszczęte w sytuacji kiedy ujawniony zostanie majątek lub źródło dochodu zobowiązanego. W dalszej części uzasadnienia Zakład wskazał na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Kontynuując organ przywołał § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) zwanego w dalszej części uzasadnienia w skrócie rozporządzeniem, w którym określone zostały przesłanki umorzenia należności zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że wyniku ponownej analizy sytuacji skarżącego, po wszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego aktualnie nie zachodzą przesłanki prawne wynikające z treści art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a uzasadniające umorzenie zadłużenia. Organ II instancji wyjaśnił, iż podejmując ponownie decyzję odmowną wziął pod uwagę w szczególności fakt, że obecnie trudna sytuacja skarżącego nie nosi znamion trwałego stanu. W. S. dokonując w [...] r. rejestracji w urzędzie pracy wyraził gotowość podjęcia zatrudnienia. Z zebranej dokumentacji nie wynika, aby ze względu na stan zdrowia lub inne okoliczności był on pozbawiony możliwości zarobkowania. Zakład wskazał, że skarżący nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, wykonuje prace dorywcze. Dodatkowo organ administracji wyraźnie wskazał, że zadłużenie nie powstało wskutek nadzwyczajnych okoliczności takich jak klęska żywiołowa, zdarzenia losowe. Podsumowując wywiódł, że ewentualne umorzenie należności że strony Zakładu byłoby nieracjonalne i niezgodne z zasadą, że ryzyko prowadzenia działalność obciąża przedsiębiorcę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżący powoływał się na te same okoliczności, które wskazał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczące jego bardzo trudnej sytuacji życiowej. Dodatkowo zarzucił, że decyzje organu odwoławczego oraz organu I instancji są niesłuszne i krzywdzące. Skarżący podkreślił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych błędnie w uzasadnieniach swoich decyzji odnosił jego sytuację życiową do szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek sformułowanych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 uchwalonego na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wobec wystąpienia w jego sprawie przesłanek ujętych w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s.. Skarżący podkreślił, że świadomość, że decyzja o umorzeniu składek w wypadku ich całkowitej nieściągalności także należy do uznania administracyjnego organu i zaistnienie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy nie skutkuje automatycznym umorzeniem zadłużenia. Skarżący wskazał jednak, że opisana przez niego we wniosku o umorzenie zaległych składek sytuacja życiowa, finansowa i materialna w pełni uzasadnia umorzenie tego zadłużenia, którego uregulowanie w sposób oczywisty przekracza jego możliwości, tak obecnie jak i w przyszłości. Skarżący wskazał na trudną sytuację życiową w jakiej się znalazł, pokreślił, że w [...] r. zlikwidował działalność gospodarczą i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnych nieruchomości ani rzeczy ruchomych większej wartości. Nie posiada żadnych dochodów, nie dysponuje środkami nawet na zaspokojenie własnych podstawowych potrzeb życiowych. Od [...] r. korzysta ze wsparcia rodziny. Zamieszkuje u [...] w K. przy ulicy [...]. Jest na utrzymaniu [...]. Nieruchomości, których był właścicielem, zostały sprzedane w drodze licytacji przez komornika sądowego. Obecnie toczy się przeciwko skarżącemu postępowanie [...] w sprawie [...], gdzie stan zaległości wynosi [...] zł i w przypadku uzyskania jakichkolwiek dochodów czy świadczeń należności z tego tytułu będą one egzekwowane na poczet zaległości [...]. Wyjaśnił, że od [...] r. nie otrzymał z Urzędu Pracy żadnej propozycji pracy i z uwagi na wiek ([...] lata) oraz powszechnie znaną sytuację na rynku pracy szanse znalezienia przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia są praktycznie żadne. Skarżący dodatkowo wyjaśnił, że w sytuacji, w której podjąłby pracę, to byłaby ona bardzo nisko opłacana z powodu jego wieku i braku wykształcenia, a ewentualne dochody w pierwszej kolejności zostałyby przeznaczone na zaspokojenie wierzytelności z tytułu [...].

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął co następuje;

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr `153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a"), w tym także na decyzje wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Kryterium legalności przewidziane w art.1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzje administracyjne uchybiające prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcie dotknięte wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b) , a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c).

Podkreślenia wymaga, że wojewódzkie sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie prowadzą postępowania dowodowego we własnym zakresie, Sąd wskazuje, że jako sąd administracyjny kompetentny był więc jedynie do oceny legalności zaskarżonej decyzji wydanej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

Należy również podkreślić, że Sąd nie ocenia zaskarżonej decyzji z punku widzenia jej celowości czy słuszności.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, to jest oceniając czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które dawałyby podstawę do wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu prawnego.

Materialna możliwość umorzenia należności z tytułu składek przewidziana została w art. 28 ust. 1 i 2 oraz w art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11. poz. 74 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s."), nadto w myśl art. 32 u.s.u.s przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i składek zdrowotnych. Pod pojęciem należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s).

Analizując przepisy dotyczące umorzenia należności z tytułu składek Sąd zauważa, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s należności te mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Wyliczenie to stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Natomiast w art. 28 ust. 2a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia tych należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak wyłącznie należności ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek ( art. 4 pkt 2 u.s.u.s. zawiera definicję płatnika składek). Przesłanki umorzenia należności w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

– gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych;

– poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu

– składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

– przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Podkreślenia jednak w tym miejscu uzasadnienia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 1 , ust. 2 i ust. 3a w związku z § 3 rozporządzenia mamy doczynienia z uznaniem administracyjnym, gdyż ustawodawca wyraźnie podkreśla, że należności te "mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład" (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.), "mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności" (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.), "mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Powyższe oznacza, że organ przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym czy składki powinny być umorzone czy też nie rozstrzyga nie Sąd, a Zakład, który może ale nie musi je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i § 3 rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. W uchwale z dnia 6 maja 2004 (sygn. akt IIUZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., może, ale nie musi umorzyć zaległości. Nie można jednak oczywiście przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej w skrócie k.p.a.), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Powyższe oznacza, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący w naszym państwie system prawny. Granice uznania administracyjnego wynikają zatem z woli ustawodawcy, wyrażonej w obowiązującym systemie prawnym (por. Z. Janowicz w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa – Poznań 1992 r., s. 270 i nast.) Podobnie w orzecznictwie administracyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III S.A. 3118/01 POP 2004/4/77) uznanie administracyjne nie oznacza swobody decyzji dla organu administracji i ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie. Przede wszystkim pokreślenia wymaga, że zaistnienie przewidzianych w powołanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi. Ulga taka jest bowiem przywilejem, który może być przyznany decyzją, ale nie jest prawem i sądowa kontrola w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, lecz do zbadania, czy organ wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego.

Wskazać także należy, że w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji ogranicza się do zbadania, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności Sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie k.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.), czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art.107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest bowiem szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualne okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia jej właściwą kontrolę ze strony sądu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2715/08; por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 1320/01, LEX nr 137809).

Skarga w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestionowania dokonanej przez organy administracji publicznej oceny sytuacji majątkowej i życiowej skarżącego.

Na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego Sąd nie dopatrzył się jednak, aby organy nie dopełniły formalności wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu decyzji odniesiono się do indywidualnej sytuacji skarżącego opisanej przez niego w trakcie postępowania administracyjnego. Wnioskom wyciągniętym z ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącego nie można zarzucić, że są dowolne. Niekwestionując trudnej sytuacji skarżącego organy wskazały jednak, że obecnie trudna sytuacja skarżącego nie nosi znamion trwałego stanu. W. S. dokonując w [...] r. rejestracji w urzędzie pracy wyraził gotowość podjęcia zatrudnienia, a z zebranej dokumentacji nie wynika, aby ze względu na stan zdrowia lub inne okoliczności był on pozbawiony możliwości zarobkowania. Zakład wskazał, że skarżący nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, wykonuje prace dorywcze. Dodatkowo organ administracji wyraźnie wskazał, że zadłużenie nie powstało wskutek nadzwyczajnych okoliczności takich jak klęska żywiołowa, tak więc umorzenie należności byłoby niezgodne z zasadą, że ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej obciąża przedsiębiorcę.

W opinii Sądu, nie ulega wątpliwości, że w stanie faktycznym sprawy zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności. Ustalony w toku postępowania stan majątkowy skarżącego wskazywał bowiem, że w jego przypadku Naczelnik Urzędu Skarbowego K. stwierdził brak majątku. W świetle powyższego zbędnym było rozpatrywanie przez organy administracji sytuacji życiowej skarżącego z punku widzenia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jednak wobec faktu, że decyzje ZUS w sprawie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne mają charakter uznania administracyjnego nie stanowiło to istotnego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu uzasadnienia należy dodatkowo podkreślić, że przy podjęciu decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytuacji musi być uwzględniony nie tylko interes zobowiązanego, ale również interes publiczny. W tym kontekście trzeba stwierdzić, że nadmiernie szerokie stosowanie instytucji umorzenia składek, wobec ich powszechności mogłoby spowodować zagrożenie dla stabilności finansowania systemu ubezpieczeń społecznych w kraju, jak powszechnie wiadomo stale mającego problemy z niedoborem środków. Umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek, uwzględniając cele na które są przeznaczone, organy odpowiedzialne za ich pobór zobowiązane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli więc właściwy organ dostrzeże jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne rozstrzygnięcie dla wnioskodawcy nie może być uznane za dowolne (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt III S.A./Wa 2426/06, Lex nr 328891).

Należy również wskazać, że z treści podnoszonych przez skarżącego okoliczności, którymi uzasadnia prośbę o umorzenie zaległych należności powstałych tytułu niepłacenia składek na ubezpieczenia społeczne wynika, że głównym wierzycielem skarżącego jest jego [...] letni, [...], na rzecz którego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. została przysądzona nieruchomość stanowiąca wcześniej własność W. S. Sąd zauważa ponadto, że skarżący pomimo, iż występował o umorzenie swoich długów wobec ZUS i organów podatkowych nigdy nie wystąpił do Sądu o umorzenie obowiązku [...] wobec swojej bezspornie trudnej sytuacji majątkowej.

W opinii Sądu Zakład Ubezpieczeń Społecznych był uprawniony do twierdzenia, że płatnik, który nie dokonuje wpłaty należności, nie wywiązuje się z podstawowego obowiązku, który nakłada na niego ustawodawca i narusza tym samym zasadę równości obywateli odnośnie ponoszenia obciążeń na rzecz Państwa. Organ orzekający w sprawie umorzenia należności tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest bowiem zobowiązany wydając decyzję do wzięcia pod uwagę interesu ogólnospołecznego, ponieważ zasadą jest uiszczanie wszelkich zobowiązań stanowiących podstawowe źródło dochodów budżetowych, z których realizowane są przecież cele ogólnospołeczne.

Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, organ rozpatrzył całokształt zebranego materiału dowodowego i ocenił go w kontekście przesłanek umorzenia ujętych w powołanych przepisach prawa. Przed wydaniem decyzji Zakład umożliwił stronie wypowiedzenie się do zebranego w sprawie materiału dowodowego i zgłoszonych żądań, realizując tym samym prawo skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu i dając możliwość zajęcia końcowego stanowiska w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, nie ma zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przyczyną uchylenia decyzji nie może być bowiem niezadowolenie strony z zawartego w niej rozstrzygnięcia nawet jeśli w jej ocenie sytuacja materialna, finansowa, życiowa uzasadniają umorzenie należności.

Na końcu Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie zadłużenia. Ponadto przepisy u.s.u.s. przewidują możliwość uzyskania ulgi w postaci zawarcia układu ratalnego polegającego między innymi na rozłożeniu na raty zaległych należności składkowych.

Ponieważ sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia prawa według art. 145 § 1 p.p.s.a. należało, zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a., orzec jak w sentencji wyroku