Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1094/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151, 145,3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.13 ust.1 pkt.3, art.13ha, art.13 hc, art.13i, 13k, 13 l
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art.2 pkt.33
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.

SENTENCJA

Dnia 27 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

S. Sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej jako "skarżący", strona") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2020 r., nr [...], który nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał: art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a.", art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4, ust.6 pkt 1, ust.9 oraz art.13 l ust.1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm.) – "udp" oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.) – zwanej dalej "u.t.d."

Do wydania ww. decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] grudnia 2019 r. stwierdzono przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: samochód ciężarowy), przez:

1. Urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie [...], na odcinku drogi krajowej nr [...] (granica państwowa) – węzeł [...],

2. Urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie [...], na odcinku drogi krajowej nr[...] (granica państwowa) – węzeł [...],

3. Urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie [...], na odcinku drogi krajowej nr [...] (granica państwowa) – węzeł [...],

Wymieniony powyżej odcinek drogi krajowej został wskazany w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek

opłaty elektronicznej.

W wyniku dokonanej kontroli stwierdzono, iż www. pojeździe samochodowym znajdowało się urządzenie pokładowe viaBOX służące do uiszczania opłat elektronicznych, którego użytkownik posiada podpisaną z pobierającym opłatę umowę w trybie przedpłaconym. Ponadto ustalono, iż w chwili przejazdu na koncie ww. użytkownika w systemie viaTOLL nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty.

Na podstawie danych zawartych w pozwoleniu czasowym ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 25100 kg. Ponadto w oparciu o dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym kontrolowanego pojazdu organ prowadzący postępowanie ustalił, iż posiadaczem ww. pojazdu samochodowego w dniu odnotowania naruszenia było przedsiębiorstwo: S. SP. z o.o.

Przebieg kontroli utrwalono w protokole o numerze: [...].

Mając powyższe na uwadze, pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Strona do dnia wydania decyzji nie złożyła dodatkowych wyjaśnień oraz żądań.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ wskazał, iż stosownie do treści art. 13k ust. 4 udp, stroną jest podmiot będący posiadaczem pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych naruszając obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej.

Zdaniem GITD, jest okolicznością bezsporną, że ww. pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu [...] grudnia 2019 r. po płatnym odcinku drogi krajowej, zaś za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ na koncie użytkownika w systemie viaTOLL nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty. Ponadto umowa użytkownika nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ podkreślił, że kierujący pojazdami samochodowymi oraz właściciele/posiadacze tychże pojazdów mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, co bezpośrednio wynika z treści art. 83 Konstytucji RP {"Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej").

Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 3 Ustawy o drogach publicznych, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.). Parametr dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu został oznaczony w pozycji [...] dowodu rejestracyjnego. Z danych uzyskanych przez organ wynika, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 tony, w związku, z czym przejazd podlegał opłacie elektronicznej.

W tej sprawie organ nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 189f oraz art. 189e Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto organ wskazał, że decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczania opłat elektronicznych mają charakter decyzji związanych. Organ rozstrzygając sprawę nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Ponadto wysokość nakładanych kar pieniężnych za konkretne naruszenia jest wyraźnie oznaczona w art. 13k ust. 1 i 3 Ustawy o drogach publicznych, a organy orzekające nie mają możliwości dowolnego wymierzania ich wysokości, ze względu na okoliczności danej sprawy.

Zdaniem organu, ustalenia poczynione w sprawie niniejszej niewątpliwie nakazują zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej. Zgodnie natomiast z art. 13kust. 1 pkt 2 Ustawy o drogach publicznych, z tytułu naruszenia obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 3 Ustawy o drogach publicznych - za przejazd pojazdu lub zespołu pojazdów, innego niż wymienionego w art. 13k ust. 1 pkt 1 Ustawy o drogach publicznych, kara administracyjna wynosi 1500 zł.

Pismem z 26 marca 2020 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z dnia [...] lutego 2020 r., zarzucając naruszenie:

a) art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego na skutek pominięcia zestawienia przejazdów Skarżącego z systemu viaToll za okres od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] lutego 2020 r., co doprowadziło do uznania, że w dniu [...] grudnia 2019 r. przejazd Skarżącego bez opłaty na płatnym odcinku drogi nie był naruszeniem o znikomej wadze oraz że Skarżący poprzez późniejsze doładowanie środkami pieniężnymi systemu viaToll nie zaprzestał naruszania prawa;

b) art. 75§1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedopuszczenie dowodu w postaci zestawienia przejazdów Skarżącego z systemu via Toll za okres od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] lutego 2020 r., co doprowadziło do uznania, że waga naruszenia nie była znikoma oraz że Skarżący poprzez późniejsze doładowanie środkami pieniężnymi systemu viaToll nie zaprzestał naruszania prawa;

c) art. 189f pkt 1) kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie, podczas gdy brak uiszczenia opłaty za przejazd w wysokości 44,39 zł jest naruszeniem o znikomej wadze oraz późniejsze doładowania sytemu viaToll przez Skarżącego stanowi zaprzestanie naruszania prawa.

Jednocześnie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Złożył także wniosek o przeprowadzenie dowodu z zestawienia przejazdów Skarżącego z systemu viaToll za okres od [...] listopada 2019 r. do [...] lutego 2020 r., na potwierdzenie znikomości dokonanego naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów strona wskazała, że w przypadku gdyby organ z urzędu przeprowadził dowód z zestawienia przejazdów Skarżącego z systemu viaToll za okres od [...] listopada 2019 r. do [...] lutego 2020 r., to wówczas doszłoby do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ustaliłby bowiem stan faktyczny, z którego w ocenie Skarżącego wynika, że Skarżący naruszył prawo w sposób znikomy, gdyż nie uiścił opłaty za przejazd w wysokości 44,39 zł. Natomiast później zaprzestał naruszania prawa i doładował konto oraz dokonywał zapłaty za kolejne przejazdy odcinkami płatnymi. W dalszym okresie dokonywał kolejnych doładowań i pokrywał w pełnej wysokości opłaty za przejazd płatnymi odcinkami.

Ponadto Skarżący zaznaczył, że organ nie uzasadnił dlaczego nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 189 f pkt 1) Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organ nie wziął pod uwagę wysokości brakującej kwoty opłaty, tj. 88,78 zł, historii doładowań oraz wysokości pobranych opłat. Wskazał ponadto, że w analizowanym kontekście organ nie zwrócił także uwagi, że Skarżący rozpoczął korzystanie z systemu viaToll [...] listopada 2020 r. Nie był zatem doświadczonym użytkownikiem tego systemu poboru opłat. Nie posiadał wiedzy na temat jego działania oraz nie wiedział o tym, że na swoim koncie nie ma wystarczających środków na pokrycie opłaty za przejazd płatnym odcinkiem drogi. Podkreślił, że nie jest też przewoźnikiem, który świadczy usługi przewozu. Skarżący użytkuje bowiem pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w celu przewozu produkowanych przez niego towarów.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Argumentował, iż Skarżący zawierając umowę w formie przedpłaty przed wykonaniem przejazdu powinien zapewnić środki pieniężne na koncie użytkownika sytemu viaToll pozwalające jej na uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd w całości. Wskazał, że strona ma możliwość zasilenia konta w trybie przedpłaconym nie tylko poprzez wpłatę za pomocą gotówki w punkcie dystrybucji, ale przy wykorzystaniu różnych sposobów zapłaty, w tym przez wpłatę na indywidualny rachunek bankowy. Ponadto w trakcie przejazdu urządzenie viabox informuje kierowcę sygnałem świetlnym i dźwiękowym czy opłata elektroniczna jest prawidłowo pobierana jak również o fakcie, iż posiadane środki pieniężne na koncie użytkownika są bliskie wyczerpania i należy niezwłocznie doładować konto lub zjechać z drogi płatnej.

Organ zauważył, że użytkownik ma również możliwość sprawdzenia stanu salda konta m.in, telefonicznie czy w punkcie dystrybucji urządzeń. W związku z powyższym użytkownik powinien posiadać wiedzę o aktualnym stanie salda, a doładowanie konta po zarejestrowanym naruszeniu nie prowadzi do jego konwalidacji, bowiem korzystający z dróg publicznych winien wnieść przedpłatę w wysokości zapewniającej uiszczenie opłaty elektronicznej na całej przestrzeni dokonywanego przejazdu.

Odnosząc się do zarzutu braku zastosowania art.189f pkt 1 kpa, organ wskazał, że waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z drogi publicznej; dodatkowo obowiązek ten jest jednoznacznie określony w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg; w szczególności kara administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu/rodzaj prowadzonej przez wykonującego przejazd działalności, jednorazowość czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia. Podkreślił przy tym fakt, że Skarżący wielokrotnie w okresie od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] grudnia 2019 r. nie uiścił opłaty elektronicznej za wykonywane przejazdy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej zwana: "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował zadość regułom postępowania administracyjnego przewidzianym w art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. — zwanej dalej "k.p.a.") a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom art. 107 § 3 k.p.a.

Na skarżącego została nałożona przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego kara pieniężna w wysokości tysiąca pięciuset złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 z późn. zm., dalej też jako "udp".).

Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy, o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W myśl art. 13ha ust. 1 udp opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 udp). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 udp). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 udp.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy udp, obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 udp (odpowiednia kategoria pojazdu).

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1), 1500 zł - w pozostałych przypadkach (pkt 2).

W myśl art. 13l ust. 1 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 udp rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406) – dalej "rozporządzenie z 27 sierpnia 2015 r." Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 27 sierpnia 2015 r. przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, zwaną dalej "umową";

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczna dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

§ 6 ust. 1 ww. rozporządzenia z 27 sierpnia 2015 r. wskazuje, iż opłatę elektroniczną wnosi się w trybie:

1) przedpłaty albo

2) płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Natomiast w § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, że wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, o którym, mowa § 6 ust. 1 pkt 1, następuje przed rozpoczęciem z korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Podkreślenia wymaga, że w Rzeczypospolitej Polskiej, w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Range Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponder (tzw. viaBox) wysyłający dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBox) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej. Oznacza to, że samo wyposażenie pojazdu w urządzenie służące do naliczania opłaty elektronicznej (viaBoX) nie wystarcza. Jego użytkownik, czyli skarżący, obowiązany był do sprawdzania stanu konta przedpłaconego przed wykonaniem transportu.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) skontrolowanego zespołu pojazdów, składającego się z samochodu ciężarowego oraz przyczepy przekraczała 3,5 t (zgodnie z danymi uzyskanymi z CEPiK dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosiła 25 100 kg.) Ponadto nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdu odcinkiem drogi krajowej ujętym w załączniku nr [...] do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 890 z późn. zm.),zaś za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna ponieważ na koncie użytkownika w systemie viaTOLL nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty. Co istotne umowa użytkownika nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu.

Analizując sprawę, Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy. Przejazdy pojazdu w dniu [...] grudnia 2019 r. zostały zarejestrowane w systemie elektronicznego poboru opłat i został wygenerowany zapis ewidencyjny: Brak środków na koncie użytkownika. Użytkownik zgodnie z zawartą umową nie miał możliwości uiszczenia opłaty po przejeździe. Powyższy dowód potwierdza, iż kontrolowany pojazd poruszał się płatnym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej co determinuje konieczność nałożenia kary pieniężnej.

Odnosząc się do zarzutu nie odstąpienia od nałożonej kary, Sąd wskazuje, iż

zgodnie z art. 189f § 1 kpa organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, a do stwierdzonego naruszenia nie doszło wskutek działania siły wyższej. Wyłączenie karalności wskutek siły wyższej dotyczyć będzie wyłącznie tych zdarzeń, które były w praktyce obiektywnie niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenie im pozostawało obiektywnie poza zasięgiem strony. Natomiast niedopełnienie obowiązku doładowania umowy w systemie viaTOLL, jest okolicznością zależną od strony. Korzystający z drogi publicznej nie posiadał środków pieniężnych, które pozwalałyby na uiszczenie opłaty elektronicznej za sporny przejazd.

Należy podkreślić, że kara pieniężna za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierzana jest za naruszenie, które już nastąpiło tzn. miało miejsce w przeszłości. Strona w żaden sposób nie może również usunąć naruszonego prawa, bowiem uiszczenie należnej za przejazd opłaty elektronicznej jest możliwe jedynie w momencie wykonywania tego przejazdu za pośrednictwem urządzenia viabox znajdującego się w pojeździe. W trakcie przejazdu prawidłowo działające urządzenie viabox informuje kierowcę, czy posiada on wystarczające środki na koncie użytkownika, niezbędne do poruszania się po płatnych odcinkach dróg krajowych poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych. Urządzenie viabox wydaje sygnały dźwiękowe, w momencie gdy pojazd przejeżdża pod bramownicą, czyli punktem poboru opłat. Pojedynczy sygnał dźwiękowy oznacza, że użytkownik ma wystarczające środki na koncie i opłata została pobrana, a tym samym przejazd jest dozwolony. Dwa sygnały dźwiękowe informują, że opłata została pobrana, przejazd jest dozwolony, jednakże posiadane środki pieniężne na koncie użytkownika są bliskie wyczerpania i należy niezwłocznie doładować konto lub zjechać z drogi płatnej. Cztery sygnały dźwiękowe wskazują brak środków na koncie lub wadliwe działanie urządzenia viabox, jak również wskazują, iż opłata za przejazd nie została pobrana i dalszy przejazd nie jest dozwolony. Dodatkowo, użytkownik - kierowca może sprawdzić poziom środków pieniężnych na koncie użytkownika poprzez naciśnięcie przycisku na urządzeniu, w każdym punkcie Dystrybucji i Punkcie Obsługi Klienta lub za pośrednictwem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta viaTOLL. W sytuacji gdy urządzenie nie działa prawidłowo, użytkownik powinien udać się do najbliższego punktu obsługi klienta, zgłosić reklamację i dokonać wymiany urządzenia viabox. Ponadto na stronie internetowej www.viatol.pl operator systemu zamieszcza informacje niezbędne użytkownikowi do prawidłowego korzystania z systemu elektronicznego poboru opłat. Można tam znaleźć m.in. wysokość stawek opłat określonych w załącznikach nr 3 i 4 do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, rozmieszczenie punktów obsługi klienta, a także skorzystać z kalkulatora opłaty elektronicznej, który pozwala na wyliczenie wysokości należnej opłaty za przejazd pojazdu zaplanowaną trasą z uwzględnieniem parametrów pojazdu.

W dniu naruszenia kierujący pojazdem miał zatem dostateczną możliwość sprawdzenia stanu salda i posiadał informację o braku środków pieniężnych na koncie użytkownika viabox. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i przedstawionych przez stronę argumentów nie można więc uznać, że waga naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych.

Jedyna możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynika z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ nie mógł zastosować instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu opisanej w art. 189f § 1 pkt 1 kpa. W sprawie nie wystąpiły również okoliczności przewidziane w art. 189e kpa. Jeżeli strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej jakim jest doładowanie środkami pieniężnymi konta użytkownika w systemie viaTOLL, to nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e kpa, czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 kpa.

Należy podkreślić, że doładowanie konta użytkownika po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego anulowania.

Z jednoznacznych ustaleń kontroli mobilnej przeprowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wynika, że kara pieniężna w wysokości 1.500 zł prawidłowo została nałożona na Skarżącego, jako właściciela pojazdu, poruszającego się po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Sąd uznał tym samym, że poczynione przez organ administracji ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. W tych okolicznościach stanu faktycznego sprawy brakuje przesłanek dla uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z zestawienia przejazdów Skarżącego z systemu viaToll za okres od [...] listopada 2019 r. do [...] lutego 2020 r., na potwierdzenie znikomości dokonanego naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa, które to okoliczności nie budzą istotnych wątpliwości w sprawie.

W takim stanie rzeczy, wydaną w rozpatrywanej sprawie decyzję należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych też względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.