Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 232/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 6, art. 23 ust. 1, art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 62, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W przepisach ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ obowiązującej w dacie wydania obu zaskarżonych decyzji, brak jest podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności za należności celne z tytułu sprowadzenia przez obu importerów części samochodowych, sklasyfikowanych następnie /po wznowionym postępowaniu/, zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej jako wyrób gotowy tj. samochód w stanie rozmontowanym.

TEZY

W przepisach ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ obowiązującej w dacie wydania obu zaskarżonych decyzji, brak jest podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności za należności celne z tytułu sprowadzenia przez obu importerów części samochodowych, sklasyfikowanych następnie /po wznowionym postępowaniu/, zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej jako wyrób gotowy tj. samochód w stanie rozmontowanym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skarg Jerzego P. i Włodzimierza W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 23 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 31 października 1997 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

W dniu 1.03.1997 r. Jerzy P. zgłosił do odprawy celnej przywozowej podzespoły do samochodu osobowego marki Ford Fiesta, a mianowicie: silnik wysokoprężny (...) ze skrzynią biegów, układem kierowniczym, zawieszeniem przednim i tylnym oraz kompletem kół jezdnych. Rzeczy te zostały dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. zawartą w dokumencie (...).

Natomiast w dniu 4.03.1997 r. Włodzimierz W. zgłosił do odprawy celnej nadwozie (...) do samochodu osobowego marki Ford Fiesta, które Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym decyzją zawartą w dokumencie (...).

Następnie w Urzędzie Miasta Cz. Dariusz Ch. zarejestrował samochód Ford Fiesta złożony z powyższych części, przy czym wcześniej, odkupił te części od Jerzego P. i Włodzimierza W.

Wobec stwierdzenia w toku weryfikacji, że dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym części stanowiły rozmontowany pojazd samochodowy marki Ford Fiesta, Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. postanowieniami z dnia 14.10.1997 r. wznowił postępowanie w sprawie przywozu podzespołów do samochodu osobowego zakończonych decyzjami ostatecznymi zawartymi w powyższych dowodach odprawy celnej i to podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Następnie decyzją z dnia 31 października 1997 r. (...) na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1, art. 77 ust. 1 pkt 1 Prawa Celnego skierowaną do Jerzego P. i Włodzimierza W. uchylił swoje decyzje zawarte w dowodach odpraw celnych przywozowych (...) z dnia 1.03.1997 r. i (...) z dnia 4.03.1997 r. i dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony samochód osobowy marki Ford Fiesta w stanie rozmontowanym oraz dokonał wymiaru należności celnych dla importowanego towaru. Po zaliczeniu cła uiszczonego od powyższych odpraw celnych, pozostało do uiszczenia 6.429,00 zł.

Organ celny stwierdził, iż w systemie firmy Ford, numer silnika jest powtórzeniem ostatnich siedmiu znaków numeru nadwozia, czyli silnik odprawiony ostatecznie według (...) był fabrycznie montowany do nadwozia odprawionego ostatecznie według (...). Wynika z tego, że strony sprowadziły nie części samochodowe, lecz samochód w częściach. Samochód bowiem nie przestaje nim być tylko dlatego, że w celu uniknięcia zapłacenia cła w przewidzianej kwocie, został sprowadzony w częściach, a następnie zmontowany.

Zaś podstawę prawną uznania zgłoszonych do odprawy celnej części za towar posiadający charakter wyrobu kompletnego, a wiec samochodu ale w stanie rozmontowanym, stanowi reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, zawarta w obowiązującej w dniu zgłoszenia celnego taryfie celnej importowej, która stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/.

Nadto zarzucił, iż działanie stron polegające na odrębnym zgłoszeniu części, partiami w dwóch różnych dniach, rozbiciu zakupu na dwóch różnych importerów, a następnie złożenie tych samych części w jeden samochód i wnioskowanie o jego rejestrację wskazują, że było ono zamierzone i podjęte świadomie, mające na celu ominięcie obowiązujących przepisów prawa i wprowadzenie organów celnych w błąd przez zasugerowanie, że przedmiotem przywozu są tylko części samochodowe, aby w ten sposób uniknąć zapłaty cła za cały samochód, które to cło jest wyższe od cła za części samochodowe.

Poza tym wskazał, iż jak wynika zeznań Włodzimierza W. miał on zamiar w przyszłości złożyć składak, a przedmiotowe części, z których został złożony samochód były transportowane przez granicę państwa tym samym środkiem transportowym.

Od tej decyzji odwołał się zarówno Jerzy P. jak i Włodzimierz W., i twierdząc, iż każdy z nich dokonał w Niemczech zakupu jedynie części samochodowych, domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 23 grudnia 1997 r. (...) skierowaną jednocześnie do Jerzego P. jak i Włodzimierza W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia i stanowisko prawne organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił iż zgłaszanie pojazdu samochodowego jako części tego samochodu, rozdzielając je na dwie osoby fizyczne, świadczy o braku lojalności stron w stosunku o innych osób działających na rynku, a także wskazuj e na chęć świadomego wprowadzenia w błąd funkcjonariusza celnego.

Na tą decyzję odrębne skargi, lecz podobnej treści złożyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jerzy P. (...) oraz Włodzimierz W. i domagali się jej uchylenia. Przy czym ten ostatni zarzucił, iż urząd celny nie wyjaśnił, jaka część żądanej kwoty miałaby dotyczyć jego nadwozia, a jaka część - pozostałych części samochodowych, które nabył i również odsprzedał Jerzy P.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w wyniku postępowania "wznowieniowego" ustalono, iż przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą był rozmontowany pojazd samochodowy Ford Fiesta. Zatem istniały podstawy do wznowienia postępowania w myśl przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Nadto wskazał, iż zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 7 stycznia 1998 r. SA/Bk 420-421/97 nie w gestii Dyrektora Urzędu Celnego jest wyznaczanie jak kwotą obciążona będzie każda ze stron. (...).

Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, nie związany granicami skargi zważył co następuje:

Z niespornych okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż z części samochodowych sprowadzonych do kraju przez Jerzego P. za dowodem odprawy celnej (...) z dnia 1.03.1997 r. /silnik wysokoprężny ze skrzynią biegów, układem kierowniczym, zawieszeniem przednim i tylnym oraz kompletem kół jezdnych/ oraz przez Włodzimierza W. za dowodem odprawy celnej (...) /nadwozie do samochodu marki Ford Fiesta/ zmontowany został samochód osobowy marki Ford Fiesta. Samochód ten jako tzw. składak został zarejestrowany w Urzędzie Miasta w Cz. na Dariusza Ch., który odkupił te podzespoły od Jerzego P. i Włodzimierza W.

W tej sytuacji, wbrew twierdzeniom skarżących zaistniały przesłanki określone w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa uzasadniające wznowienie postępowania w tej sprawie, bowiem ujawniono istotne dla sprawy nowe okoliczności i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi celnemu, który wydał decyzję.

Okoliczności sprawy wskazywały, że klasyfikacja sprowadzonych towarów w odniesieniu do obowiązującej taryfy celnej dokonana została z naruszeniem reguły 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, której treść została przytoczona w uzasadnieniu organów celnych obu instancji.

Przedmiotowe reguły interpretacyjne mają na celu zapewnić jednolitą interpretację, co oznacza, że dany towar jest zawsze klasyfikowany do jednej i tej samej pozycji lub podpozycji w taryfie celnej, z wyłączeniem wszystkich innych, które mogłyby być brane pod uwagę.

Z tych względów organy celne mogły zasadnie przyjąć, że klasyfikacja towarów /części samochodowych/ w pierwotnych odprawach celnych była nieprawidłowa i dokonana z naruszeniem wskazanej reguły 2a, a faktycznym przedmiotem importu był wyrób kompletny w stanie rozmontowanym posiadający zasadnicze cechy wyrobu gotowego tj. w istocie samochód osobowy.

Jednakże wątpliwości wzbudza to, że decyzje organów celnych skierowane były do obu importerów, których decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 31 października 1997 r. obciążono należnościami celnymi za samochód osobowy marki Ford Fiesta kod PCN 8703 32 90 9 ze stawką celną 35 procent.

Praktyka organów celnych w tym zakresie, nie może być aprobowana bowiem nie znajduje ona oparcia w przepisach prawnych. W szczególności w przepisach ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ obowiązującej w dacie wydania obu zaskarżonych decyzji, brak jest podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności za należności celne z tytułu sprowadzenia przez obu importerów części samochodowych, sklasyfikowanych następnie /po wznowionym postępowaniu/ zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł jako wyrób gotowy tj. samochód w stanie rozmontowanym.

W ustalonym stanie faktycznym, nie do przyjęcia jest zdaniem Sądu teza, że obydwaj importerzy sprowadzili samochód marki Ford Fiesta.

W przepisach prawa celnego, obowiązujących do dnia 31 grudnia 1997 r. obrót towarowy z zagranicą jest zindywidualizowany.

Wynika to chociażby z treści art. 2 pkt 6 prawa celnego, iż za dokonującego obrotu towarowego z zagranicą uważa się osobę fizyczną, prawną lub jednostkę nie posiadającą osobowości prawnej dokonującą obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu.

W świetle tej definicji nie można uznać, że zarówno Jerzy P. jak i Włodzimierz W. sprowadzili we własnym imieniu i na własny rachunek samochód osobowy marki Ford Fiesta.

Przeczą temu stanowisku ujawnione okoliczności, a zwłaszcza fakt zarejestrowania zmontowanego samochodu na Dariusza Ch., jak i umowy cywilnoprawne kupna - sprzedaży zawarta między nim a skarżącymi.

Również treść art. 40 ust. 1 cytowanej ustawy określającego obowiązek zgłoszenia do odprawy celnej przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą towarów będących przedmiotem tego obrotu, wskazuje na indywidualny charakter tego obowiązku, ograniczonego do ściśle oznaczonej osoby.

Z tych to względów skierowanie przedmiotowych decyzji i łączne obciążenie skarżących należnościami celnymi za samochód złożony z zaimportowanych przez nich części nie jest uzasadnione, stanowi bowiem "przypisanie" dwóch importerów do jednego "składaka", sprowadzonego z zagranicy.

Sąd w obecnym składzie nie podziela poglądu, iż w tej sprawie mamy do czynienia z solidarnym obowiązkiem zapłaty, bowiem przepisy Prawa celnego nie przewidują odpowiedzialności solidarnej, a z kolei przepis art. 369 Kc określa, iż zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej.

Wobec powyższego, w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 tejże ustawy.