Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2523/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "G. G." Spółki z o.o. w likwidacji w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 209/14 w sprawie ze skargi "G. G." Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 20 grudnia 2013 r. nr . w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od"G.G." Spółki z o.o. w likwidacji w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w K. 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. o sygn. akt III SA/Gl 209/14, wydanym w sprawie ze skargi "G. G." Sp. z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K.z dnia 20 grudnia 2013 r. nr .w przedmiocie gier losowych, oddalił skargę.

W sprawie poczyniono następujące ustalenia:

W dniu 4 lutego 2010 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Cz.przeprowadzili kontrolę w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych oraz zgodności działalności z udzieloną koncesją w lokalu o nazwie Bar "E." w miejscowości P., który stanowił jeden z punktów gier ujętych w zezwoleniu z dnia 26 stycznia 2004 r. udzielonym Spółce "G." Sp. z o.o. w W., dalej "spółka", do 26 stycznia 2010 r. W wyniku kontroli stwierdzono w lokalu 3 automaty spółki: nieczynne H.i J.– wyłączone i 1 eksploatowane urządzenie H. S. o numerze L., włączone, umożliwiające prowadzenie na nim gier – co potwierdziła prowadząca Bar "E." E. K..

Wskazaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Cz. z dnia 22 stycznia 2013 r. znak . wymierzającą spółce karę pieniężną w kwocie 12.000 PLN, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano m.in. art. 2 ust. 3, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej "u.g.h.").

W myśl art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.

Stosownie do art. 3 u.g.h., urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.g.h. ilekroć w ustawie jest mowa o ośrodkach gier - rozumie się przez to kasyno gry, jako wydzielone miejsce, w którym prowadzi się gry cylindryczne, gry w karty, gry w kości lub gry na automatach, na podstawie zatwierdzonego regulaminu, przy czym minimalna łączna liczba urządzanych gier cylindrycznych i gier w karty wynosi 4, a liczba zainstalowanych automatów wynosi od 5 do 70 sztuk.

W świetle art. 6 ust. 1 u.g.h., działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry.

W myśl art. 8 u.g.h., do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 wynosi 12.000 zł od każdego automatu.

W świetle art. 90 ust. 1 u.g.h., kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa.

Zgodnie z art. 91 u.g.h., do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Według ustaleń organu spółka urządzała gry na automacie o niskich wygranych pomimo wygaśnięcia zezwolenia, zaś Bar "E." nie jest kasynem gry. Uzasadnia to wymierzenie spółce kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. o sygn. akt III SA/Gl 209/14, o czym była mowa na wstępie, oddalił skargę spółki na powyższą decyzję, nie stwierdzając naruszenia przez organy celne przepisów prawa.

Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie, a także uchylenie wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarga kasacyjna oparta jest na obu podstawach zaskarżenia wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.").

Na podstawie art.174 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 3 § 1 p.p.s.a., przejawiające się w nienależytej kontroli Sądu pierwszej instancji nad prawidłowością postępowania przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej w K., który wydał zaskarżoną decyzję, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji wydanej przy naruszeniu przepisów postępowania oraz prawa materialnego;

2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., polegające na jego bezzasadnym niezastosowaniu, a w konsekwencji nieuchyleniu zaskarżonej decyzji w całości pomimo tego, że została ona oparta na błędnych ustaleniach faktycznych oraz wydana z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego, które polegało w szczególności na obrazie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13 grudnia 2007 r., zwanym Traktatem o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz przepisów art. 91 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, przepisu art. 2 i art. 7 Konstytucji RP;

3. art. 151 p.p.s.a., a polegające na bezzasadnym zastosowaniu tego przepisu i oddaleniu skargi pomimo tego, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, wobec czego skarga powinna zostać uwzględniona.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ponadto naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13 grudnia 2007 r., zwanym Traktatem o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) oraz naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie wymagała procedury notyfikacji, o której mowa w dyrektywie nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, a w szczególności, że przepisem technicznym nie jest przepis stanowiący podstawę wydania decyzji przez organy podatkowe.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jak wskazano, przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. są niezgodne z Konstytucją RP, a to z uwagi na dopuszczenie możliwości ukarania sprawcy za prowadzenie gier na automatach z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych także w oparciu o przepisy karnoskarbowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Innymi słowy Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a więc niejako od początku, lecz ocenia legalność zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest powinność wzięcia pod uwagę z urzędu nieważności postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należy to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, które wyznaczają przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie.

Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu postępowania, jakim jest art. 3 § 1 p.p.s.a., w myśl którego sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Aby skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie tego przepisu skarga kasacyjna powinna była, a czego nie uczyniła, wskazać środki, które nie były określone w ustawie, a zastosował je Sąd pierwszej instancji, kontrolując zaskarżoną decyzję. Z tych względów nie jest trafny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a.

Również nie jest oparty na usprawiedliwionej podstawie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy dla uwzględnienia skargi. Wymaga bowiem powiązania go z określonym przepisem lub przepisami postępowania, które zostały naruszone. To zaś nie miało miejsca. Opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), mankamentem skargi kasacyjnej jest brak wskazania konkretnych przepisów Ordynacji podatkowej, naruszonych przez Sąd pierwszej instancji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu skarga kasacyjna nie daje podstaw dla skontrolowania zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego zgodności z przepisami postępowania.

Aby móc skutecznie zarzucić naruszenie prawa, zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, skarga kasacyjna powinna wskazać konkretny przepis, który naruszył Sąd pierwszej instancji. Tego wymogu nie spełnia ogólne zarzucenie w skardze kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak postawione zarzuty wymykają się spod możliwości na ich podstawie skontrolowania zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.

Skarga kasacyjna, pod kątem naruszenia przepisów postępowania, nie wykazała na czym polegało naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 91 ust. 1 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, przepisu art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, mających walor przepisów prawa materialnego.

Również nie jest oparty na usprawiedliwionej podstawie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 151 p.p.s.a., w myśl którego w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepis ten ma charakter przepisu kompetencyjnego, który sam przez się nie może stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej. W każdym razie, podnosząc taki zarzut, skarga kasacyjna powinna jednocześnie wskazać konkretne przepisy postępowania prawa, które zostały naruszone w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało błędnym oddaleniem skargi. Takich zaś przepisów, o czym była już mowa, skarga kasacyjna nie powołała.

Nie są również oparte na usprawiedliwionej podstawie zarzuty naruszenia prawa materialnego. W szczególności skarga kasacyjna nie wykazała na czym w realiach sprawy polegało naruszenie w sprawie art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie wymagała procedury notyfikacji, o której mowa w dyrektywie nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego. Natomiast, wbrew stanowisku skargi kasacyjnej, nie są przepisami technicznymi, w rozumieniu wspomnianej dyrektywy nr 98/34/WE, przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., stanowiące podstawę nałożonej na spółkę kary pieniężnej. Kwestia charakteru tych przepisów została wyjaśniona w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 W myśl pkt. 1 sentencji tej uchwały, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. W świetle pkt. 2 tej uchwały, urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Natomiast przedwczesny jest zarzut niezgodności przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. z art. 2 Konstytucji RP. W razie orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją powyższego przepisu okoliczność ta może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sprawie (art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej).

W tym stanie skarga kasacyjna podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.