Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3196/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 249 a, 246 § 1 pkt 2, 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] marca 2015 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął sprzeciw P. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 marca 2015 r., którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.

Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to straciło moc, a sprawa z w wniosku o przyznanie prawa pomocy zostaje rozpoznana na nowo.

W złożonym sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że nie zgadza się z powyższym postanowieniem, gdyż uważa że w sposób wyczerpujący uzasadnił w urzędowym formularzu PPF swoją trudną sytuację materialną. W ocenie wnoszącego sprzeciw to Sąd powinien z urzędu wystąpić do określonych instytucji w celu uzyskania bardziej dokładnych informacji na potrzeby wniosku o prawo pomocy. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący rozszerzył swój wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez żądanie zwolnienia z kosztów sądowych.

Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe

i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazał, że pracuje na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony do dnia [...] czerwca 2016 r. i jego wynagrodzenie netto wynosi około [...] zł. Ponadto jest ono zajęte przez komornika sądowego. Wnioskodawca podał, że wynajmuje pokój, bez formalnej umowy najmu, ponosząc koszt z tego tytułu w wysokości [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że ponosi także stałe miesięczne wydatki z tytułu zakupu biletu miesięcznego (karty miejskiej) w kwocie [...] zł brutto, opłat za telefon komórkowy w wysokości około [...] zł, za internet bezprzewodowy w wysokości około [...] zł,

Sygn. akt I SA/Wa 3196/14

co łącznie stanowi kwotę w wysokości około [...] zł. Wnioskodawca podał, że na zakup żywności i środków czystości pozostaje mu kwota w wysokości około [...] zł miesięcznie. W ocenie wnioskodawcy, nie jest on w stanie samodzielnie skutecznie bronić swoich praw przed sądem, zaś brak środków finansowych nie pozwala mu ponieść kosztów działania pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że z jego udziałem toczy się obecnie kilka postępowań sądowych.

W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia [...] lutego 2015 r. został on wezwany do nadesłania: 1) dokumentu ujawniającego wysokość aktualnie uzyskiwanych dochodów (np. kopia umowy o pracę, zaświadczenie z zakładu pracy), 2) dokumentacji dotyczącej prowadzonego względem niego postępowania egzekucyjnego, 3) pisemnego oświadczenia wynajmującego (właściciela) o wysokości ustalonego przez strony czynszu z tytułu najmu pokoju (miesięcznie) wraz z informacją o wysokości opłat niezależnych od właściciela za prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, RTV; w przypadku opłacania przez skarżącego we własnym zakresie mediów – przedstawienie kopii faktur, rachunków i pokwitowań z ostatniego miesiąca bądź za ostatni okres rozliczeniowy, 4) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne - z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, 5) wszystkich odpisów zeznań podatkowych składanych przez skarżącego do właściwego urzędu skarbowego - za ostatnie dwa lata, 6) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających ponoszenie wydatków na utrzymanie konieczne, wskazanych w złożonym wniosku o prawo pomocy, 7) wyjaśnień odnośnie do zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych poprzez podanie ich marki, roku produkcji oraz aktualnej wartości.

W wezwaniu zakreślono wnioskodawcy 7 – dniowy termin, od daty otrzymania wezwania, do nadesłania ww. dokumentów, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca otrzymał powyższe wezwanie w dniu [...] lutego 2015 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru).

Sygn. akt I SA/Wa 3196/14

Do dnia rozpoznania niniejszego sprzeciwu wnioskodawca P. S. nie odpowiedział na ww. wezwanie - nie nadesłał żądanych dokumentów a w treści sprzeciwu wskazał, że Sąd powinien z urzędu wystąpić do określonych instytucji w celu uzyskania bardziej dokładnych informacji na potrzeby wniosku o prawo pomocy. Ponadto wskazał, iż nie jest możliwe uzyskanie pisemnego oświadczenia od właściciela mieszkania, w który wynajmuje pokój. Podał, że nie posiada żadnych zarejestrowanych na siebie pojazdów mechanicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.

Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże,

że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek

o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe

i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazał, iż pracuje na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony do dnia [...] czerwca 2016 r. i jego wynagrodzenie netto wynosi około [...] zł. Ponadto, jest ono zajęte przez komornika sądowego. Wnioskodawca podał, że wynajmuje pokój, bez formalnej

Sygn. akt I SA/Wa 3196/14

umowy najmu, ponosząc koszt z tego tytułu w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Oświadczył, że ponosi także stałe miesięczne wydatki z tytułu zakupu biletu miesięcznego (karty miejskiej) w kwocie [...] zł brutto, opłat za telefon komórkowy w wysokości około [...] zł, za internet bezprzewodowy w wysokości około [...] zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości około [...] zł. Wnioskodawca podał, że na zakup żywności i środków czystości pozostaje mu kwota w wysokości około [...] zł miesięcznie. W ocenie wnioskodawcy, nie jest on w stanie samodzielnie skutecznie bronić swoich praw przed sądem, zaś brak środków finansowych nie pozwala mu ponieść kosztów działania pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że z jego udziałem toczy się obecnie kilka postępowań sądowych.

W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, pismem z dnia [...] lutego 2015 r. został wezwany do nadesłania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, wskazanych w tym piśmie dokumentów.

Wnioskodawcy zostało doręczone powyższe wezwanie w dniu 9 lutego 2015 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a zatem termin do nadesłania ww. dokumentów upływał z dniem 16 lutego 2015 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów. Ponadto żądanych dokumentów wnioskodawca nie załączył również przy sprzeciwie. Pozyskanie natomiast dodatkowych informacji miało umożliwić ustalenie w sposób prawidłowy, czy wniosek opiera się na uzasadnionych podstawach.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Z tych względów wskazać należy, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia

Sygn. akt I SA/Wa 3196/14

we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności.

Nienadesłanie przez wnioskodawcę wskazanych w wezwaniu z dnia [...] lutego 2015 r. dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy samodzielne pokrycie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy niepotwierdzona została wysokość dochodów osiąganych przez wnioskodawcę obecnie, jak i uzyskanych w 2014 r. Nieustalona pozostaje także okoliczność prowadzenia wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Niewyjaśniona jest również kwestia posiadania przez wnioskodawcę kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wysokości posiadanych na nich środków.

Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu osiąganego z tytułu

umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto (ok. [...] zł netto) miesięcznie. Dochód jest zajęty przez komornika sądowego. Wnioskodawca ponosi stałe miesięczne wydatki wynoszące w sumie ok. [...] zł. Z zestawienia wysokości dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę z wysokością ponoszonych miesięcznych wydatków wynika, że nie pozostają mu żadne środki finansowe, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów komornika sądowego. Udzielone przez wnioskodawcę informację odnoszące się do wysokości środków jakimi dysponuje oraz ponoszonych wydatków, w tym także kosztów komorniczych są zatem niespójne. Z informacji przekazanych do Sądu wynika, że dochód jest w całości przeznaczany na zakup żywności i utrzymanie wnioskodawcy.

Z tego względu, wnioskodawca został wezwany do nadesłania dokumentu

z którego wynikałaby wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy

o pracę oraz wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Celem wezwania było zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy dotyczących wysokości aktualnie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków z nadesłanymi dokumentami, a także potwierdzenie, że wynagrodzenie obciążone jest i w jakiej wysokości z tytułu zajęcia komorniczego.

Sygn. akt I SA/Wa 3196/14

Wnioskodawca nie przedstawił stosownych dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Ponadto również w sprzeciwie wnioskodawca nie wyjaśnił rozbieżności co do wysokości środków jakimi dysponuje oraz ponoszonych wydatków, jak również nie nadesłał żądanych dokumentów.

Stwierdzić zatem należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż wątpliwości odnoszące się do wiarygodności przedstawionych przez wnioskodawcę informacji nie zostały przez stronę usunięte. Tym samym wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dodać należy, że okoliczność, iż wnioskodawca uczestniczy w wielu (kilkudziesięciu w Wydziale I tut. Sądu) postępowaniach nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku. W konkretnym postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznający wniosek powinien mieć na uwadze zasadniczo ustawowe przesłanki, których spełnienie może uprawniać do przyznania prawa pomocy. Oznacza to konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania.

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go

do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.

Pogląd taki wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 16 września 2015 r. w sprawach o sygn. akt I OZ 1109/15, I OZ 1110/15, I OZ 1112/15, I OZ 1113/15.

Jednocześnie, ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku wnioskodawcy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego względu, umorzono postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, a wniosek rozpoznano w zakresie obejmującym ustanowienie rady prawnego.

Stosownie do treści art. 249 a p.p.s.a. dodanego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

Sygn. akt I SA/Wa 3196/14

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249 a i 246 § 1 pkt 2 w zw.

z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.