Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1357/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1994/18 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1994/18, oddalił skargę K. P. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. K. P. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 690) – dalej: "ustawa o działaczach opozycji".

W toku postępowania wnioskodawca podał, że w oświadczeniu lustracyjnym złożonym w dniu [...] grudnia 2007 r. nie przyznał się do pracy, służby i współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. W sprawie tej prowadzono postępowanie lustracyjne i orzeczeniem z dnia [...] maja 2012 r. Sąd Okręgowy w [...] Wydział XVI Karny uznał, że złożone oświadczenie lustracyjne jest zgodne z prawdą. W dniu [...] września 2012 r. Sąd Apelacyjny w [...] utrzymał orzeczenie Sądu I instancji w mocy. Wnioskodawca wskazał, że został zarejestrowany jako tajny współpracownik SB bez swojej zgody i wiedzy, nigdy nie podpisał zobowiązania do współpracy z SB, nie pobierał żadnego wynagrodzenia za udzielone informacje, nigdy nie podpisywał się pseudonimem.

Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – dalej: "Prezes IPN", wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Prezes IPN utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono zapisy w Dzienniku rejestracyjnym b. WUSW w [...], sygn. akt IPN [...] t. 1, dotyczące skarżącego, z których wynika, że ww. [...] lutego 1980 r. został zarejestrowany przez Wydział IV do numeru [...] jako TW (tajny współpracownik) pseudonim "[...]". W dniu [...] listopada 1980 r. sprawę zdjęto z ewidencji, a akta przekazano do archiwum, gdzie otrzymały numer [...]. Z zapisów w Dzienniku archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury sygnatury I WUSW [...], sygn. akt IPN [...] wynika, że w dniu [...] listopada 1980 r. do archiwum zostały przekazane: teczka personalna i teczka pracy skarżącego ps. "[...]". Teczka pracy w dniu [...] stycznia 1990 r. została zniszczona za protokołem [...].

Dalej organ wskazał, że w archiwum Instytutu odnaleziono teczkę personalną skarżącego – tajnego współpracownika pseudonim "[...]", sygn. IPN [...]. W części III tej teczki zatytułowanej: "Rezultat pozyskania" znajduje się informacja sporządzona przez funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa, że w dniu [...] maja 1979 r. podczas rozmowy werbunkowej w kawiarni "[...]" skarżący wyraził zgodę na współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa i w trakcie rozmowy przekazał informacje na temat przygotowań w stowarzyszeniu [...] do wizyty papieża w [...] i [...], na temat członka [...] z [...], działacza antysocjalistycznego z [...] K. K. – kandydata na członka [...]. Informację tę organ ocenił jako sporządzoną przez funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa przy udziale wnioskodawcy, (na podstawie informacji uzyskanych od K. P. podczas werbunku na tajnego współpracownika), a zestawienie jej treści z zapisami ewidencyjnymi (Dziennik rejestracyjny b. WUSW w [...], sygn. akt IPN [...] t. 1, Dziennik archiwalny teczek personalnych i wyeliminowanej agentury sygnatury I WUSW [...], sygn. akt IPN [...]), wskazuje na wytworzenie dokumentu w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Dokument ten wypełnia, więc dyspozycje art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, jako dokument wytworzony przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa.

Ponadto podano, że w teczce personalnej skarżącego - tajnego współpracownika pseudonim "[...]", sygn. IPN [...] znajdują się notatki służbowe funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa z dnia [...] października 1978 r., [...] kwietnia 1979 r. i [...] maja 1979 r. z rozmów operacyjnych przeprowadzonych z K. P. w kawiarni "[...]" z okresu przed pozyskaniem ww. jako tajnego współpracownika. W trakcie tych rozmów wnioskodawca przekazywał między innymi informacje o stowarzyszeniu [...] oraz pracownikach Wojewódzkiego Ośrodka Szkoleniowego w [...].

Skargę na powyższą decyzję wniósł K. P. W jej uzasadnieniu wskazał, że wprawdzie w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty dotyczące skarżącego, jednak nie oznacza to, że dokumenty te są dokumentami, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy. Skarżący bowiem nigdy nie podpisał zobowiązania do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa, a nawet nie wyraził ustnej zgody na podjęcie takiej współpracy. Skarżący nie otrzymał również z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Wszelkie kontakty ze Służbą Bezpieczeństwa skarżący utrzymywał tylko i wyłącznie w sytuacjach, gdy na spotkania nalegali funkcjonariusze SB. Wielokrotnie zdarzało się również tak, że skarżący był wzywany na przesłuchania i rozmowy ostrzegawcze, a w jego mieszkaniu Służba Bezpieczeństwa przeprowadzała przeszukania – rewizje. To Służba Bezpieczeństwa gromadziła informacje o skarżącym, korzystając z informacyjnych źródeł osobowych takich jak tw. ps. "[...]" oraz tw. ps. "[...]". Ostatecznie rejestracja skarżącego jako tajnego współpracownika nastąpiła bez jego zgody i wiedzy. Nadto przypomniał, że w okresie od [...] maja 1982 r. do [...] lipca 1982 r., na podstawie decyzji z dnia [...] maja 1982 r. nr [...], był internowany i przebywał w Zakładzie Karnym w [...] koło [...]. Powyższe świadczy o tym, że skarżący podejmował działalność określaną jako godzącą w podstawowe interesy PRL, co wyklucza jego świadomą współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa. Poza tym w teczce personalnej skarżącego znajduje się postanowienie o zakończeniu współpracy z uwagi na nieszczerość skarżącego w kontaktach z funkcjonariuszami, poinformowanie o odbywanych rozmowach przełożonych skarżącego oraz utrzymywanie przez skarżącego kontaktów z osobami podejrzanymi o działalność antysocjalistyczną. Wskazał także na postępowania prowadzone przed Sądem Okręgowym w [...] (sygn. akt: [...]) oraz przed Sądem Apelacyjnym w [...] (sygn. akt: [...]) w przedmiocie stwierdzenia zgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego oraz postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym w [...] (sygn. akt: [...]) o zadośćuczynienie za wykonanie wobec skarżącego decyzji o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego. Materiał dowodowy zgromadzony we wszystkich tych sprawach jednoznacznie przemawiał za tym, że skarżący nigdy nie godził się na podjęcie współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa. W ocenie skarżącego, organ wydając decyzję w trybie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycyjnych nie mógł pominąć wskazanych powyżej okoliczności, a co doprowadziło do stwierdzenia, że ujawnione dokumenty nie spełniają przesłanek z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu podniósł, że za dokumenty wytworzone przy udziale tajnego informatora uważa się takie dokumenty, które zawierają informacje przekazane organowi bezpieczeństwa państwa przez tajnego informatora – bez tych informacji dokumenty te bowiem nie mogłyby powstać. Przy tym, jeśli istnieją dokumenty spełniające warunki opisane w ustawie, Prezes IPN ma obowiązek zarejestrować ten fakt. To zaś będzie miało przełożenie na sytuację osoby ubiegającej się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zagadnieniem poprzedzającym potwierdzenie statusu czy to działacza czy osoby represjonowanej, jest stwierdzenie czy w archiwum IPN zachowały się dokumenty wytworzone przez tę osobę lub przy jej udziale, w warunkach określonych w przepisie. Jakkolwiek Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozumie poczucie krzywdy czy rozgoryczenie osób, które ubiegają się o przyznanie im statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a którym statusu odmawia się z uwagi na istnienie określonych dokumentów, niejednokrotnie wytworzonych przy użyciu groźby wobec tych osób bądź ich bliskich, to jednak – o czym świadczą analizowane przepisy ustawy – wolą prawodawcy dla oceny tego statusu wprowadzono właśnie kryteria określone w art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. I wedle tych kryteriów ma obowiązek działać Prezes IPN, a rolą Sądu jest sprawdzenie czy ustalenia organu są prawidłowe.

W ocenie Sądu meriti powołane przez organ dokumenty posiadają cechy dokumentów wytworzonych przy udziale skarżącego, w ramach pełnionych czynności tajnego informatora, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. Notatki zostały wytworzone przy wykorzystaniu informacji przekazanych przez skarżącego, gdyż konkretyzują te informacje i właśnie one są cechą istotną tych dokumentów. Z tego względu Sąd Wojewódzki doszedł do przekonania, że choć organ nie w pełni umotywował swoje stanowisko to braki te nie powodują konieczności wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, bowiem ocena dokumentów pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 4 ustawy jest prawidłowa.

Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, bo choć organ zaprezentował nieprawidłową wykładnię art. 5 ustawy, to jednak prawidłowo zastosował ten przepis, nie ograniczając się jedynie do wykazania, że w zasobach IPN znajdują się jakiekolwiek dokumenty dotyczące osoby skarżącego, ale wskazując na ich treść oraz charakter. Z uwagi na kompetencje przyznane organowi w ramach tego przepisu wynika, że nie miał on obowiązku dokonywać oceny dokumentów i faktów przedstawianych przez skarżącego, dlatego twierdzenia zawarte w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Skarżący nie podważa autentyczności powołanych przez organ dokumentów. Utrzymuje jedynie, że faktycznie nie współpracował z organami bezpieczeństwa. W ocenie Sądu Wojewódzkiego Prezes IPN, co do zasady prawidłowo ocenił, że w zasobach archiwalnych IPN znajdują się dokumenty spełniające kryterium określone w art. 4 pkt 2 ww. ustawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o oddaleniu skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. P. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu I instancji w całości zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji poprzez jego błędną wykładnię czego konsekwencją było przyjęcie, że dokumenty zgromadzone w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej są dokumentami wytworzonymi przez lub przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa;

2) przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez uznanie, że skarżący brał udział w tworzeniu dokumentów posiadających cechy opisane w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycyjnych, podczas gdy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w aspekcie ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach, można dojść do wniosku, że skarżący takiego udziału nie brał.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, nadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że nie mógł mieć wiedzy o tym, że w wyniku przekazywanych przez niego informacji dojdzie do wytworzenia jakichkolwiek dokumentów. Wszelkie rozmowy, które skarżący odbywał ze Służbą Bezpieczeństwa dotyczyły wydarzeń, które były powszechnie znane bądź też dotyczyły tylko osoby skarżącego. Charakter zgromadzonych notatek, ich nierzetelność i wzajemna sprzeczność sugerują, że skarżący nigdy świadomie nie współpracował z SB. a już tym bardziej nie miał wpływu na treść i charakter sporządzanych przez nich dokumentów.

Odpowiadając na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2021 r. zarówno skarżący kasacyjnie jak i organ wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm.) – dalej: "ustawa COVID-19" w brzmieniu od dnia 3 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku sprawę za zgodą stron rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19.

W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Treść tych zarzutów, w powiązaniu z lekturą uzasadnienia zaskarżonego wyroku, sprawia, że zostaną one rozpoznane łącznie.

Charakter postępowania prowadzonego przez Prezesa IPN i wydawanej w jego następstwie decyzji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji z woli ustawodawcy ma szczególny charakter. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. II OSK 820/18, (LEX nr 2632855), obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu było wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych według skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały dokumenty wskazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. W przywołanym wyroku eksponowano, że organ nie przedstawia relacji i wniosków wynikających ze wszystkich dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych. "Rolą organu wyznaczoną przez art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie jest więc ani ocena wiarygodności materialnej opisanych w tych dokumentach zdarzeń czy osób, ani ustalanie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce. Organ prowadzący postępowanie nie jest uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach czy skarżący wywiązywał się ze swego zobowiązania, czy w tamtej rzeczywistości działania jego bądź zaniechania odpowiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Organ nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Ustawa upoważnia organ wyłącznie do przedstawienia zawartości zasobów archiwalnych według ściśle określonych kryteriów". Wywody zawarte w powołanym wyroku podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w przedmiotowej sprawie. Innymi słowy, Prezes IPN w razie odnalezienia dokumentów dotyczących danej osoby ubiegającej się o status określony w przepisach ustawy o działaczach opozycji, ma dokonać ich oceny tylko pod kątem tego czy są to dokumenty: "wytworzone przez nią lub przy jej udziale", w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Relewantne znaczenie w sprawie miała zatem ocena, czy odnalezione przez Prezesa IPN w archiwum dokumenty dotyczące skarżącego zostały: "wytworzone przez niego lub przy jego udziale", w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Z kolei dokonując wykładni pojęcia dokumentu, użytego w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji należy mieć na względzie także treść art. 7 ustawy z 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2032 ze zm.) – dalej: "ustawa o IPN", z którego wynika, że dokumentami, w rozumieniu tej ustawy, są m. in. "wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności: akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji". Skoro również w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji odniesiono się do dokumentów znajdujących się w archiwum IPN, nie mógł w tej sytuacji Prezes IPN kwestionować jako dokumentu określonych zapisów ewidencyjnych, a dotyczących faktu zarejestrowania skarżącego jako tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono m.in. zapisy w Dzienniku rejestracyjnym b. WUSW w [...], sygn. akt IPN [...] t. 1, dotyczące skarżącego, z których wynika, że [...] lutego 1980 r. został zarejestrowany przez Wydział IV do numeru [...] jako TW (tajny współpracownik) pseudonim "[...]". W dniu [...] listopada 1980 r. sprawę zdjęto z ewidencji, a akta przekazano do archiwum, gdzie otrzymały numer [...]. Z zapisów w Dzienniku archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury sygnatury I WUSW [...], sygn. akt IPN [...] wynika, że [...] listopada 1980 r. do archiwum zostały przekazane teczka personalna i teczka pracy skarżącego ps. "[...]". Teczka pracy w dniu [...] stycznia 1990 r. została zniszczona za protokołem [...]. Nadto odnaleziono również teczkę personalną skarżącego – tajnego współpracownika pseudonim "[...]", sygn. IPN [...]. W części III tej teczki zatytułowanej: "Rezultat pozyskania" znajduje się informacja sporządzona przez funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa, że w dniu [...] maja 1979 r., podczas rozmowy werbunkowej w kawiarni "[...]", skarżący wyraził zgodę na współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa i w trakcie rozmowy przekazał informacje na temat przygotowań w stowarzyszeniu [...] do wizyty papieża w [...] i [...], na temat członka [...] z [...], działacza antysocjalistycznego z [...] K. K. – kandydata na członka [...]. Informacja ta została oceniona jako sporządzoną przez funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa przy udziale wnioskodawcy (na podstawie informacji uzyskanych od K. P. podczas werbunku na tajnego współpracownika), a zestawienie jej treści z zapisami ewidencyjnymi (Dziennik rejestracyjny b. WUSW w [...], sygn. akt IPN [...] t. 1, Dziennik archiwalny teczek personalnych i wyeliminowanej agentury sygnatury I WUSW [...], sygn. akt IPN [...]) wskazuje na wytworzenie dokumentu w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

W aktualnym stanie prawnym ustawodawca nie pozostawia wątpliwości, że tego rodzaju dokumenty, jakie w odniesieniu do skarżącego zachowały się w archiwum IPN, stanowią przeszkodę do wydania pozytywnej decyzji w aspekcie uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej czy osoby represjonowanej z powodów politycznych. Na mocy art. 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 992) – dalej: "nowela z 2019" w art. 4 ustawy o działaczach opozycji do dotychczasowej treści ujętej w ust. 1 i dodano ust. 2 w brzmieniu: "Przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa". Powyższą nowelą z 2019 podobną zmianę wprowadzono w ustawie o IPN, gdzie po art. 30 dodano ust. 2a w brzmieniu: "Przez dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji go w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa". Innymi słowy zachowanie w archiwum IPN dokumentów o charakterze ewidencyjnym, z których wynika fakt rejestracji danej osoby jako tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa, z woli ustawodawcy jest już wystarczające, aby uznawać te dokumenty ewidencyjne za: "dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa".

Zatem nowelę z 2019 w zakresie dotyczącym zmiany art. 4 ustawy o działaczach opozycji potraktować należy jako sprecyzowanie pojęcia: "dokumentu wytworzonego przy udziale osoby" ubiegającej się o status działacza opozycji antykomunistycznej. Taki też zamiar wynika jednoznacznie z uzasadnienia projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw (Druk nr 3270 Sejm VIII Kadencji – opubl. na stronie internetowej sejm.gov.pl), w konsekwencji którego wniesienia uchwalono nowelę z 2019. W uzasadnieniu tego poselskiego projektu wskazywano, że doprecyzowania wymaga przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN regulujący udostępnienie kopii dokumentów dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. W uzasadnieniu projektu nowelizacji ustawy o działaczach opozycji wskazywano dalej, że dokonana zmiana pozwoli uniknąć: "wątpliwości interpretacyjnych dotyczących klasyfikowania dokumentów odnoszących się do udziału wnioskodawcy w wytworzeniu dokumentów".

W tych okolicznościach należało uznać, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i tym samym podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.