Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 157/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a art. 145 § 3 art.  182 § 2 i 3 art. 183 § 1 i 2 art. 184 art. 189
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 83 art. 83 a art. 83 f art. 87 a ust 5 art. 88 ust 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 365 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1360
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 października 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 434/19 w sprawie ze skargi A. C. i W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z dnia 7 października 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 434/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. C. i W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak: [...]w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji (pkt I wyroku) i umorzył postępowanie administracyjne (pkt II).

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. wymierzającą W. i A. C. administracyjną karę pieniężną w wysokości 30.390 zł za zniszczenie 7 drzew (1 świerka pospolitego, którego obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm wynosi 145 cm, 3 sztuk lip drobnolistnych, których obwody pni mierzone na wysokości 100 cm wynoszą 67, 64, 55 cm i 3 sztuk wierzb iwa, których obwody pni mierzone na wysokości 130 wynoszą 130, 165, 118 cm) znajdujących się na działce nr ewid. [...], zlokalizowanej w [...] i odraczającą 70% wysokości wymierzonej kary za zniszczenie 3 sztuk lip drobnolistnych i 3 sztuk wierzb iwa w kwocie 15.183 zł na okres 5 lat oraz ustalającą, że uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Uzasadniając uchylenie powyższych decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2018 r. w sprawie o sygn. [...], Sąd Rejonowy w [...] - uwzględniając powództwo J. S. i B. S., właścicieli działki nr [...] - nakazał W. i A. C. w terminie 5 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku wydanie powodom dwóch pasów gruntu, szczegółowo w tym orzeczeniu opisanych, stanowiących część działki nr [...] "w stanie wolnym od naniesień i nasadzeń". Wszystkie drzewa, co do których organ ustalił, że zostały zniszczone, znajdują się w pasach gruntu, do których wydania w stanie wolnym od nasadzeń zostali zobowiązani skarżący. Skarżący są właścicielami nieruchomości sąsiedniej, oznaczonej numerem [...]. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że podjęte w zakreślonym tym wyrokiem terminie przez skarżących czynności miały na celu wykonanie wyroku. Wynika to zarówno z twierdzeń skarżących, jak i małżonków S., którzy w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzucili, że małżonkowie C. podjęli działania w celu wycinki drzew zgodnie z wyrokiem, nie zaś w celu ich pielęgnacji. Wreszcie samo Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji ustaliło, że małżonkowie C. "ogłowili drzewa ze spornego pasa gruntu przygotowując je do usunięcia". W momencie wszczęcia przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie, tj. 5 grudnia 2018r., nie upłynął jeszcze, zakreślony wyrokiem Sądu Rejonowego 5-miesięczny termin do jego wykonania. Oględziny, na podstawie których organ I instancji ustalił, że doszło do zniszczenia drzew, polegającego na ich ogłowieniu, a więc pozbawieniu ich koron, a nie na ich usunięciu, zostały przeprowadzone w grudniu 2018 r., a więc po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego, na kilka miesięcy przed upływem 5-miesięcznego terminu. W ocenie Sądu zarówno stanowisko organów obu instancji polegające na zakwalifikowaniu działań skarżących jako zniszczenie drzew, jak i zawarte w uzasadnieniach decyzji stanowisko, że małżonkowie C. mieli obowiązek przed przystąpieniem do wykonywania wyroku sądu powszechnego zwrócić się do organu o zezwolenie na wycinkę drzew (stanowisko Burmistrza) czy też dokonać zgłoszenia po uprzednim uzyskaniu "aprobaty" właścicieli nieruchomości (stanowisko SKO) jest niezasadne. Zdaniem Sądu podjęte przez skarżących czynności miały na celu wykonanie wyroku nakazującego im wydanie części nieruchomości wolnej od nasadzeń, a więc także wolnej od rosnących na niej drzew, które zostały oznaczone na znajdującej się w aktach mapie sporządzonej do sprawy [...] SR w [...] i w momencie wszczęcia postępowania jak i wydawania decyzji przez organ I instancji nie upłynął jeszcze termin do wykonania wyroku, tj. całkowitego usunięcia drzew, a więc nie można kwalifikować działań skarżących jako niszczenie drzew, gdyż były to działania podjęte w ramach usuwania tych drzew. Co za tym idzie, nałożenie na nich kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. z 2018 r., poz. 1614), Sąd uznał za nieuzasadnione. W ocenie Sądu w okolicznościach tej sprawy brak jest także podstaw do nakładania na skarżących kary za przystąpienie do wycięcia drzew bez zezwolenia czy też bez zgłoszenia. Pomijając kwestię, że stosownie do przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy (w brzmieniu obowiązującym poczynając od 1 stycznia 2017 r.) przepisów art. 83 ust. 1 (a więc obowiązku uzyskania zezwolenia) nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej - tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - to w ocenie Sądu skarżący nie mieli obowiązku przed przystąpieniem do wykonania wyroku Sądu Rejonowego ani wystąpienia z wnioskiem o wydanie pozwolenia, ani też dokonywania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy. Chociaż bowiem ustawa o ochronie przyrody nie zawiera regulacji zwalniającej z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew czy też dokonania zgłoszenia o zamiarze wycięcia drzew w sytuacji, gdy ma ono nastąpić w wykonaniu wyroku sądu powszechnego, tym niemniej, ponieważ zgodnie z art. 365 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, za naruszające powyższą normę prawną należy uznać wydanie przez organ decyzji, która podważa możliwość wykonania takiego prawomocnego wyroku. Związanie organu wynikające z art. 365 k.p.c. skutkuje tym, że organ nie ma uprawnienia do wydawania władczej decyzji w tym samym przedmiocie, którego dotyczy prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, polegającej na zniweczeniu możliwości wykonania takiego wyroku, dopóki jest on prawomocny i pozostaje w obrocie prawnym. Nawet jeśli to organ administracyjny jest uprawniony do wyrażania zgody na usunięcie drzew, to w sytuacji, gdy taki obowiązek (a nie przyznanie prawa) zostanie nałożony prawomocnym wyrokiem, organ administracji nie jest uprawniony do podważania takiego wyroku i wydawania decyzji z tym wyrokiem sprzecznych. Związanie wyrokiem sądu powszechnego organów administracji skutkuje tym, że bezprzedmiotowe byłoby występowanie przez osobę, na którą nałożono obowiązek usunięcia nasadzeń - jak miało to miejsce w tej sprawie - ze zgłoszeniem, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy, skoro będąc związanym wyrokiem sądu organ i tak nie mógłby - ze względu na art. 365 k.p.c. - zgłosić ewentualnego sprzeciwu, podobnie jak i nie mógłby odmówić wydania pozwolenia na wycięcie drzew, gdyby takie było wymagane. Również za nielogiczne zdaniem Sądu uznać należy żądanie zgody właściciela nieruchomości na usunięcie z niej drzew w sytuacji, gdy wyrok sądu powszechnego nakładający taki obowiązek jest wydany właśnie w uwzględnieniu powództwa o wydanie nieruchomości między innymi wolnej od nasadzeń. Gdyby właściciele nieruchomości i rosnących na niej drzew sprzeciwiali się ich usunięciu, nie występowaliby z takim powództwem do sądu powszechnego, a w każdym bądź razie, gdyby na usunięcie drzew nie wyrażali zgody, taki wyrok by zaskarżyli. Małżonkowie S. są zainteresowani wykonaniem wyroku, o czym świadczy wniesione przez nich odwołanie od decyzji organu I instancji. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji, utrzymana w mocy decyzją SKO faktycznie karze zobowiązanych prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego za podjęcie czynności mających na celu zastosowanie się do nałożonego tym wyrokiem obowiązku, a ponadto, odraczając termin płatności części kary na 5 lat z możliwością jej umorzenia w przypadku zachowania przez drzewa żywotności, faktycznie podważa zakreślony prawomocnym wyrokiem 5 miesięczny termin na jego wykonanie jak i w ogóle nałożony wyrokiem Sądu Rejonowego obowiązek wydania nieruchomości bez nasadzeń. Zdaniem Sądu, za niedopuszczalne i naruszające zasadę praworządności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, a także w przepisach art. 7, 8 k.p.a. należy uznać działanie, na skutek którego obywatel jest karany administracyjną karą finansową za to, że stosując się do prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego przystąpił do wykonania nałożonego tym wyrokiem obowiązku. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, jako między innymi naruszające art. 88 ust. 1 pkt 3 oraz ust. od 3 do 8 w zw. z art. 87 ust. 5 ustawy, poprzez wadliwe ich zastosowanie, podlegały uchyleniu, zaś postępowanie administracyjne z tych przyczyn podlegało umorzeniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Skargą kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżyło powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) prawa materialnego, a mianowicie:

- obrazę art. 83f ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2018.1614 t.j. ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2018r. w sprawie o sygn. [...], uwzględniającym powództwo J. S. oraz B. S. - właścicieli działki nr [...] - nakazano W. i A. małżonkom C. wydanie powodom w stanie wolnym od nasadzeń dwóch pasów gruntu szczegółowo w tym orzeczeniu opisanych, stanowiących część działki nr [...], brak jest potrzeby dokonywania zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew, w sytuacji gdy art. 83f ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody stanowi lex specialis w stosunku do ogólnych przepisów kodeksu cywilnego;

- obrazę art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2019.1460 t.j. ze zm.) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że przepis ten stanowi podstawę zwalniającą od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew w przypadku wydania w sprawie cywilnej wyroku zawierającego nakaz wydania gruntu w stanie wolnym od naniesień i nasadzeń, podczas gdy istota uregulowanej w art. 365 § 1 k.p.c. mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia polega na tym, że wymienione w nim podmioty powinny mieć na względzie fakt wydania prawomocnego orzeczenia i jego treść, ale wynikający z niej stan związania ogranicza się jednak do sentencji orzeczenia i nie obejmuje motywów rozstrzygnięcia. Ponadto nałożony na skarżących w wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2018 r. obowiązek nie dotyczył wprost usunięcia przedmiotowych drzew, ale wydania pasów gruntu porośniętych tymi drzewami w stanie wolnym od naniesień i nasadzeń, co nie mogło być jednoznacznie i bez wątpliwości kwalifikowane jako pociągające za sobą konieczność usunięcia drzew;

- obrazę art. 87a ust. 5 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2018.1614 t.j. ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że działania małżonków C. były podjęte w ramach usuwania drzew a nie jako niszczenie drzew, podczas gdy z bezspornych ustaleń obu organów administracji publicznej wynika, że sporne drzewa nie zostały całkowicie usunięte, a ogłowione - pozbawione koron, co zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 87a ust. 5 ustawy o ochronie przyrody klasyfikuje się jako zniszczenie drzew, a nie ich usunięcie (por. wyrok WSA w Łodzi sygn. akt II SA/Łd 162/15 z 14 kwietnia 2015 r.);

- obrazę art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2018.1614 t.j. ze zm.), poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i uznanie, że w sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2018 r. w sprawie o sygn. [...], uwzględniającym powództwo J. S. oraz B. S. - właścicieli działki nr [...] - nakazano W. i A. małżonkom C. wydanie powodom w stanie wolnym od nasadzeń dwóch pasów gruntu, szczegółowo w tym orzeczeniu opisanych, stanowiących część działki nr [...], brak było podstaw do nałożenia kary pieniężnej za zniszczenia drzew;

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez ich nieuprawnione zastosowanie w sytuacji, gdy nie było podstaw do uchylenia decyzji Kolegium i decyzji organu I instancji oraz umorzenia postępowania administracyjnego, bowiem sporne drzewa zostały ogłowione - pozbawione koron, co zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 87a ust. 5 ustawy o ochronie przyrody klasyfikuje się jako zniszczenie drzewa, a stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy za zniszczenie drzewa Burmistrz Miasta i Gminy w [...] miał obowiązek wymierzyć administracyjną karę pieniężną.

Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Kielcach do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Jednocześnie w skardze kasacyjnej zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy i wniosek o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Przechodząc do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na najistotniejszą w niniejszej sprawie okoliczność nałożenia na adresatów zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt [...], obowiązku wydania J. i B. S. w terminie 5 miesięcy od uprawomocnienia się tego orzeczenia wolnych od nasadzeń pasów gruntu stanowiących część działki nr [...]. Z bezspornych, dokonanych w niniejszej sprawie ustaleń wynika, że objęte kontrolowanym postępowaniem, ogłowione przez wnoszących skargę drzewa znajdowały się dokładnie na tych częściach działki nr [...], których dotyczył przywołany powyżej wyrok Sądu Rejonowego.

Mając na względzie przywołane powyżej okoliczności należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm., dalej: k.p.c.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Art. 365 § 1 k.p.c. jest przepisem wyznaczającym zakres res iudicata, a zatem zakres obowiązku respektowania rozstrzygnięcia sądu powszechnego przez "inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej". Pomimo ulokowania tego przepisu w ustawie innej niż p.p.s.a., art. 365 § 1 k.p.c. winien być stosowany bezpośrednio także przez sądy administracyjne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu, jako aktu władzy państwowej, obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe - w tym także organy orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym - które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Podmioty te są zatem faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis art. 365 § 1 k.p.c. polega na tym, iż gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1834/15; z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 939/14; z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 1731/12; z dnia 15 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98 - publik. CBOSA). Orzeczenie prawomocne pociąga za sobą konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był, czy też nie był stroną w postępowaniu, w wyniku którego zostało wydane orzeczenie, które stało się prawomocne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1172/11 - LEX nr 1291310). Określony w art. 365 k.p.c. zakres związania sądu treścią prawomocnego orzeczenia oznacza zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią i niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego.

Z powyższych względów rację ma Sąd pierwszej instancji, iż wynikające z art. 365 § 1 k.p.c. związanie organu skutkuje tym, iż nie może on wydawać władczej decyzji w tym samym przedmiocie, którego dotyczy prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, co w istocie miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Co więcej, wydana w niniejszej sprawie, utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, decyzja Burmistrza [...], w której w pkt 2 odroczono 70 % wysokości wymierzonej kary za zniszczenie 3 szt. lip drobnolistnych i 3 szt. wierzb iwa na okres 5 lat z możliwością jej umorzenia w przypadku zachowania żywotności tych drzew, stoi w oczywistej sprzeczności z treścią prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2018r., w którym określono 5 miesięczny termin na wydanie przedmiotowych pasów gruntu w stanie wolnym od nasadzeń. Przy czym wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, zawarte w powyższym wyroku sformułowanie "w stanie wolnym od nasadzeń" oznacza, iż objęte tym wyrokiem części działki nr [...] mają być przez pozwanych pozbawione wszelkiej roślinności. Nasadzenie to bowiem nic innego jak rośliny, krzewy lub drzewa posadzone w dużej liczbie na jakimś terenie (źródło: Słownik języka polskiego PWN, dostępny http://sjp.pwn.pl). Utrzymanie wydanych w sprawie decyzji i zastosowanie się W. C. i A. C. do zawartych w nich rozstrzygnięć celem uniknięcia uiszczenia znacznej części wymierzonej kary (70% wysokości wymierzonej kary za zniszczenie 3 szt. lip drobnolistnych i 3 szt. wierzb iwa, tj. 15.183,00 zł) doprowadziłoby do niewykonania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego, a w konsekwencji do wszczęcia postępowania egzekucyjnego celem wyegzekwowania nałożonego tym wyrokiem obowiązku. Powyższe okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, świadczą o zasadności przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska, zgodnie z którym z uwagi na treść wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2018 r. na wnoszących skargę nie spoczywał obowiązek wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie drzew (art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018r., poz.1614 ze zm.), ani obowiązek dokonania zgłoszenia zamiaru ich usunięcia (art. 83f ust. 4 tej ustawy).

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 365 k.p.c. oraz art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody nie zasługiwały zatem na uwzględnienie.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie mogły ponadto odnieść zamierzonego skutku te zarzuty skargi kasacyjnej, w których zarzuca się Sądowi pierwszej instancji błędną kwalifikację podjętych przez A.C. i W. C. działań (tj. zarzut naruszenia zarówno art. 87a ust. 5 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a.). Należy bowiem zwrócić uwagę, że w dniu wydania w przedmiotowej sprawie - na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody - decyzji przez organ I instancji, wyznaczony w wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2018 r., sygn. akt [...], 5-cio miesięczny termin na pozbawienie przedmiotowych pasów gruntu wszelkich znajdujących się na nich nasadzeń, który rozpoczął swój bieg 24 października 2018 r. (data klauzuli prawomocności wyroku), nadal był w toku. W związku z powyższym uznać należy, że stwierdzone przez Burmistrza Miasta i Gminy w [...] podczas postępowania wyjaśniającego (przede wszystkim w trakcie oględzin) ogłowienie przedmiotowych drzew stanowiło jeden z etapów ich usuwania z nieruchomości, której dotyczył powyższy wyrok. Poprzez pozbawienie tych drzew ich koron zobowiązani zmierzali do wykonania nałożonego na nich prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego obowiązku. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że A. C. i W. C. usuwali przedmiotowe drzewa, a nie – jak uznały organy - zniszczyli je.

W konsekwencji powyższych ustaleń nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody. Ustalenie, iż w niniejszej sprawie nie doszło do zniszczenia drzew, ale do próby ich usunięcia celem wykonania wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2018r., powoduje sytuację, w której nie doszło do ziszczenia się przesłanki, o której mowa w ww. art. 88 ust. 1 pkt 3.

Ponadto w niniejszej sprawie należy mieć na względzie, że A. C. i W. C. nie są właścicielami nieruchomości, na której zlokalizowane są przedmiotowe drzewa, a zatem nie są podmiotami uprawnionymi do dokonania zgłoszenia do organu, o jakim mowa w art. 83f ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Stosownie bowiem do powyższego przepisu w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza wielkości wskazane w pkt 1-3.

Jak stanowi art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną m.in. za: usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia (pkt 1); zniszczenie drzewa lub krzewu (pkt 3); usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 (pkt 6).

Podkreślić należy, iż karę pieniężną za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia, o jakiej mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu danej nieruchomości (art. 83 ust. 1 tej ustawy) ( por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2320/10 - ONSAiWSA z 2013r. nr 1 poz.10). Podobnie, karę za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są obowiązane do dokonania zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzewa.

W niniejszej sprawie A. C. i W. C. - ze względów wyżej wskazanych – nie byli i nie są zobowiązani do dokonania zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzew, ani do uzyskania zezwolenia organu na usunięcie drzew znajdujących się na pasach gruntu, stanowiących część działki nr [...], położonej w [...], objętych prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2018 r., sygn. [...].

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się też, że przesłanką odpowiedzialności za usunięcie drzewa z nieruchomości bez zezwolenia właściwego organu jest usunięcie tego drzewa przez posiadacza (lub właściciela) tej nieruchomości lub usunięcie go przez inne osoby za jego przyzwoleniem. Musi to więc być zachowanie umyślne posiadacza nieruchomości (lub właściciela) (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2014r., sygn. akt II OSK 2712/14 – publik. CBOSA). Taki też pogląd prezentuje Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., SK 6/12 - Dz. U. z 2014 r., poz. 926.). Ten sam pogląd należy odnieść do usunięcia drzewa bez dokonania zgłoszenia zamiaru jego usunięcia.

W niniejszej sprawie nie miało miejsce zniszczenie drzew, ani też usunięcie drzew bez uzyskania zezwolenia lub bez dokonania zgłoszenia.

Ze wskazanych wyżej względów zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za nietrafne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.