Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1028/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Łukasz Trochym Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi T.J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. J., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmawiającą przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że po rozpatrzeniu wniosku T. J. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. J. i Z. J. de V. (w udziale we współwłasności przypadającym K. J.) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w miejscowości Z., gmina L., powiat k., województwo [...], Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmówił potwierdzenia wnioskowanego prawa do rekompensaty. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2016 r. Jednakże po rozpatrzeniu złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1790/16 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd stanął na stanowisku, że ustalenie okoliczności dotyczących tego, kto jest spadkobiercą właściciela pozostawionej nieruchomości, w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty ma nie tylko wymiar materialnoprawny, ale i procesowy. Ponadto Sąd stwierdził, że jeżeli w toku postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty ujawniony zostanie fakt toczącej się sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po właścicielu pozostawionego mienia, to stanowi to tzw. zagadnienie wstępne, o którym mowa w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Dlatego wynik postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku po właścicielu pozostawionej nieruchomości stanowi wówczas otwartą kwestię o charakterze prawnym, która ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie przez właściwego wojewodę, kto jest spadkobiercą właściciela pozostawionej nieruchomości (czy jest to wnioskodawca, czy też inne osoby), a zatem kto ma status strony postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty w rozumieniu art. 28 kpa.

Ponownie rozpatrując złożone odwołanie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu ustalenia aktualnego stanu toczących się postępowań sądowych pismami z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz [...] stycznia 2018 r. poprosił wnioskodawczynię o wyjaśnienie, czy zostało już wydane prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po poprzednikach prawnych wnioskodawczyni. W odpowiedzi wnioskodawczyni poinformowała, że powyższe sprawy są nadal przedmiotem postępowania spadkowego. W tej sytuacji Minister postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r. wnioskodawczyni wystąpiła o podjęcie zawieszonego postępowania, załączając odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Zgodnie z treścią tego orzeczenia spadkobiercami po K. J. stali się jego żona C. T. i syn J., który także nabył spadek po swojej matce C. T. Spadek po J. J. nabyła natomiast jego żona T. J. W tej sytuacji Minister postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. podjął zawieszone postępowanie odwoławcze.

Dodatkowo organ II instancji przypomniał, że w trakcie dotychczasowego postępowania zebrany został m.in. następujący materiał dowodowy:

- uwierzytelniona kopia umowy dzierżawy majątku Z. zawartej w dniu [...] kwietnia 1936 r. pomiędzy J. J. a B. M., M. G. i M. C.,

- uwierzytelniona kopia wyroku Najwyższego Trybunału Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 1932 r. sygn. [...],

- uwierzytelniona kopia planu majątku Z.,

- uwierzytelniona kopia wypisu księgi repertorium notariusza S. G. za rok 1930 r.,

- uwierzytelniona kopia nakazu płatniczego z dnia [...] listopada 1929 r. wystawionego przez Urząd Gminy L. na K. J.

Wyjaśnił także, że po ponownym rozpatrzeniu złożonego odwołania stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska Minister przywołał treść art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa oraz art. 1, 2 i 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 2097), a także art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, która weszła w życie w dniu 27 lutego 2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 195). Wyjaśnił, że organ I instancji odmówił w niniejszej sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na to, że strona nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających, że K. J. w okresie poprzedzającym wybuch II wojny światowej miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz że opuścił je z przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. W ocenie Wojewody bycie przed wojną współwłaścicielem majątku Z. bez jednoznacznego potwierdzenia zamieszkiwania na Kresach Wschodnich nie jest wystarczającą przesłanką do zaliczenia K. J. do grona "zabużan" objętych repatriacją.

Minister wyjaśnił, że w rozumieniu przedwojennych przepisów, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, możliwa była sytuacja, w której dana osoba posiadała więcej niż jedno miejsce zamieszkania. Tym samym fakt, że właściciel nieruchomości pozostawionej zamieszkiwał przez wybuchem drugiej wojny światowej na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie wyklucza, że właściciel taki posiadał "dodatkowe" miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Posiadanie przez właściciela nieruchomości co najmniej jednego dodatkowego miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu co najmniej jednej przedwojennej regulacji normatywnej definiującej miejsca zamieszkania przesądza o spełnieniu przesłanki domicylu z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą z dnia 12 grudnia 2013 r. Wystarczające jest zatem spełnienie warunków definicji miejsca zamieszkania (głównego lub dodatkowego) w rozumieniu choćby jednego z przepisów przedwojennych wymienionych w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Niezależnie jednak od liczby posiadanych miejsc zamieszkania każde z nich powinno spełniać kryteria określone w jednym z ww. przepisów, tj. być miejscem na obszarze Polski, gdzie obywatel polski mieszkał z zamiarem stałego pobytu (art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych), lub miejscowością, w której pozwany przebywał z zamiarem stałego pobytu (art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego - Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934) lub zajmował w obrębie gminy mieszkanie wśród okoliczności, wskazujących na ześrodkowanie tam stosunków osobistych i gospodarczych (§ 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 maja 1934 r.). Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zamieszkiwanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do danego miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Nie bez znaczenia pozostaje również, że z § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1934 r. (...) o meldunkach i księgach ludności jednoznacznie wynika, że warunkiem jego zastosowania było w pierwszej kolejności ustalenie, że dana osoba "zwykle mieszka w dwóch lub więcej miejscowościach" (...). Dodatkowo wymienione w tym przepisie kryteria "siedziby głównej", "wykonywania zawodu lub urzędu", "znajdowania się majętności" dla ustalenia miejsca zamieszkania osoby interesowanej przyjmowane były "stosownie do okoliczności". Nie można uznawać ich jako równorzędnych i przyjmować, że to fakt posiadania majątku w danej miejscowości (kryterium miejsca położenia majętności) świadczy o posiadaniu miejsca zamieszkania. Podstawowym kryterium dalej pozostaje fakt zamieszkiwania, a więc stałego pobytu (art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściciwem dla stosunków prywatnych wewnętrznych - Dz. U. Nr 101, poz. 580).

Zdaniem Ministra istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów K. J. spełnił przesłanki ze znowelizowanego art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. jesienią 1939 r. miał miejsce zamieszkania (główne lub dodatkowe) na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów powołanych powyżej. W ocenie organu odwoławczego z zebranego w sprawie materiału dowodowego (kopii: orzeczenia Najwyższego Trybunału Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 1932 r., umowy dzierżawy z dnia [...] kwietnia 1936 r. i wyciągu księgi repertorium notariusza w K.) wynika, że K. J. i Z. z J. de V. byli współwłaścicielami w częściach równych majątku Z., wraz z zabudowaniami, który to majątek odziedziczyli po ojcu – K. J. na podstawie testamentu z dnia [...] września 1924 r. Analiza umowy dzierżawy doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, że dokument ten w żaden sposób nie wskazuje, aby K. J. miał swoje miejsce zamieszkania w majątku Z. Treść tej umowy dzierżawy wskazuje także, że sprawy związane z majątkiem w Z. nie należały do całokształtu spraw życiowych K. J., gdyż majątkiem tym zarządzała jego matka J. J. Dodatkowo organ zauważył, że K. J. pomimo braku możliwości "władztwa kierowniczego" nad majątkiem Z., nie uczestniczył także w "codziennym" jego życiu, co wynika z zapisów umowy, które wskazują, że na aktualnych najemcach spoczywał szereg spraw związanych także z bieżącą dbałością o aktywa tegoż majątku. Oznacza to, że K. J. nie mógł być związany i na co dzień przebywać, a także angażować się w sprawy związane z tym majątkiem ziemskim. Minister nie wykluczył, że K. J. odwiedzał i raz na jakiś czas przyjeżdżał do majątku, ale w opinii organu II instancji, w takiej sytuacji nie można uznać, że majątek ten mógłby być uważany chociażby za jego drugie miejsce zamieszkania. Stanowisko to potwierdza w ocenie organu przywołany zapis umowy dzierżawy, czyli § 13 umowy dotyczący "rezerwacji" jednego pokoju we dworze. Zapis ten wskazuje, że charakterystykę ewentualnego pobytu kogokolwiek z rodziny J. zakwalifikować można jako pobyt gościnny, a nie jako miejsce zamieszkania pełnoprawnego gospodarza i mieszkańca dworu. Dowodzi to o tymczasowości i sporadyczności pobytów K. J. bądź jakiegokolwiek przedstawiciela rodziny J. w majątku.

Oceniając pozostały materiał dowodowy, Minister uznał, że dokumenty te w żaden sposób nie świadczą o tym, aby K. J. mieszkał w przedmiotowym majątku, co oznacza, że nie stanowił on "centrum życiowego" czy chociażby drugiego mieszkania K. J. Majątek ten w okresie bezpośrednio poprzedzającym wybuch II wojny światowej był we władaniu dzierżawców: B. M., M. G. i M. C., zaś kontrolę nad prowadzoną w Z. działalnością sprawowała J. J.

W tej sytuacji Minister uznał, że składając wniosek w trybie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wnioskodawczyni nie wskazała, że na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu [...] września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miały wpływ zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. Składając w dniu [...] lipca 2014 r. (a więc po terminie o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.) wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty wnioskodawca powinien powyższe wykazać. Zgodnie bowiem z art. 2 ust 2 ww. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. w terminie określonym w ust. 1 osoby, które nie złożyły w terminie wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, mogą wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane niniejszą ustawą. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo zastosował ww. przepis, a w konsekwencji zasadnie w oparciu o art. 7 ust 2 ustawy zabużańskiej odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 marca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła T. J. W jej uzasadnieniu zarzuciła organowi naruszenie prawa, czyli art. 2 znowelizowanej ustawy zabużańskiej, poprzez uznanie, że prawny poprzednik skarżącej nie spełniał kryteriów posiadania w prawnie istotnej dacie miejsca zamieszkania na kresach wschodnich II RP (w rozumieniu przepisów przedwojennych), dokąd nie mógł wrócić z przyczyn związanych z wojna rozpoczętą w 1939 r. oraz dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Przypomnieć należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1790/16 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ilekroć zatem dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd lub organ, tylekroć będą one związane oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Wobec powyższego podkreślić należy, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że w powołanym wyżej wyroku z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1790/16, uchylając poprzednią decyzję organu odwoławczego Sąd sformułował pogląd prawny oraz zalecenia, wiążące zarówno dla Ministra ponownie rozpatrującego sprawę, jak i dla obecnie rozpatrującego skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu tym Sąd stanął na stanowisku, że nie można zgodzić się z organem odwoławczym, że w postępowaniach z zakresu tzw. mienia zabużańskiego wyłączone jest stosowanie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz że zawieszenie tego postępowania może nastąpić jedynie w trybie art. 97 § 1 pkt 1 lub art. 98 kpa. Jeżeli chodzi o przepis art. 97 § 1 pkt 1 kpa, to znajduje on zastosowanie w sytuacji, gdy śmierć strony nastąpiła w toku postępowania administracyjnego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Odnośnie zaś przepisu art. 98 kpa Sąd wskazał, że jego stosowanie ma sens wówczas, gdy istnieje prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub o dziale spadku, a osoba wnioskująca o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie załączyła do wniosku lub na wezwanie organu tego typu dokumentu sądowego, ale składa wniosek o zawieszenie postępowania w trybie art. 98 kpa, ażeby mieć czas na uzyskanie tego typu dokumentu. Inaczej rzecz się ma wówczas, gdy w toku sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty dopiero ujawni się fakt toczącej się sprawy spadkowej po właścicielu pozostawionego mienia, której wynik zależy od orzeczenia sądu. Wówczas zastosowanie ma przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zatem tryb zawieszenia postępowania określony w art. 98 kpa może mieć zastosowanie w przypadku, gdy wystąpi konieczność dłuższego oczekiwania przez stronę na dokumenty spadkowe, które już istnieją, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że Minister Skarbu Państwa przedwcześnie wydał w sprawie zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy dysponując uwierzytelnioną kopią postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt [...], winien był z urzędu zawiesić postępowanie odwoławcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu uprawomocnienia się postanowienia sądu spadku o stwierdzeniu nabycia spadku po poprzednikach prawnych skarżącej. Brak zawieszenia postępowania odwoławczego świadczy o tym, że Minister Skarbu Państwa wydając zaskarżoną decyzję, naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka ocena Sądu zobowiązywała Ministra przy ponownym rozpatrywaniu sprawy do zawieszenia z urzędu postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu uprawomocnienia się postanowienia sądu spadku o stwierdzeniu nabycia spadku po poprzednikach prawnych skarżącej.

Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ II instancji wykonał zalecenia Sądu zawarte w przywołanym wyroku z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1790/16. W celu ustalenia aktualnego stanu toczących się postępowań sądowych Minister poprosił wnioskodawczynię o wyjaśnienie, czy zostało już wydane prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po poprzednikach prawnych wnioskodawczyni. Ponieważ wnioskodawczyni wyjaśniła, że sprawy te są nadal przedmiotem postępowania spadkowego, Minister postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze. Następnie na wniosek wnioskodawczyni, do którego załączony był odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po jej poprzednikach prawnych, Minister postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. podjął zawieszone postępowanie odwoławcze i rozpoznał zasadność wniesionego odwołania.

W tej sytuacji, przechodząc do oceny prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia Ministra, wyjaśnić należy, że materialnoprawną podstawą wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 2097). Ustawa ta kompleksowo reguluje zagadnienia uprawnień Zabużan, określając w art. 1, 2 i 3 podmiotowe i przedmiotowe przesłanki, jakie musi spełnić wnioskodawca, by uzyskać potwierdzenia prawa do rekompensaty. W art. 1 ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wskazanych w tym przepisie "układów republikańskich" oraz wymienionej w ust. 1a umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., zwanego przez ustawodawcę "prawem do rekompensaty". Ponadto art. 1 ust. 2 wprowadza zasadę, że przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Artykuł 1 ustawy zakreśla zatem jej zasięg przedmiotowy i podmiotowy, natomiast w art. 2 tej ustawy ustawodawca zawarł przesłanki, jakie łącznie musi spełniać właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, aby otrzymać prawo do rekompensaty. W brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji przepis ten wymagał, by właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. poz. 580) lub art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. poz. 934), lub § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. poz. 489) oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić (pkt 1), a także posiada obywatelstwo polskie (pkt 2).

W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (czyli posiadają obywatelstwo polskie).

Z analizy akt sprawy oraz uzasadnień wydanych decyzji wynika, że obecnie kwestią sporną jest ustalenie, czy poprzednik prawny skarżącej w dniu [...] września 1939 r. miał, czy nie miał miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organy po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego stanęły ostatecznie na stanowisku, że poprzednik prawny skarżącej w dniu [...] września 1939 r. nie miał miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca natomiast wywodzi, że miejscem zamieszkania jej poprzednika prawnego K. J. w rozumieniu przepisów międzywojennych były majątek Z., położony na Kresach, do którego planował wrócić, a jedynym powodem niezrealizowania tych planów był wybuch II Wojny Światowej i wydarzenia stanowiące jej konsekwencje.

Przedmiotem sporu jest zatem ustalenie, czy biorąc pod uwagę aktualne brzmienie art. 2 pkt 1 powołanej ustawy, poprzednik prawny skarżącej miał kilka miejsc zamieszkania, w których skupiał się główny i przeważający zakres jego życia i działalności, w tym jednym z tych miejsc była miejscowości Z. znajdująca się poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W rozpatrywanej sprawie istotne jest zatem zagadnienie sposobu pojmowania i czasowej relatywizacji przesłanki domicylu z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w postaci tzw. dodatkowego miejsca zamieszkania w rozumieniu przedwojennych regulacji, o których mowa w powyższym przepisie.

W tej sytuacji przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 października 2012 r. (sygn. akt SK 11/12) stwierdził niezgodność art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim powyższy przepis uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wykonując powyższe orzeczenie Trybunału, ustawodawca znacznie rozszerzył zakres przesłanki miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie tylko eliminując czasową cezurę zamieszkiwania na tym terytorium (dzień 1 września 1939 r.), lecz przede wszystkim dopuszczając możliwość powoływania się przez byłych właścicieli nieruchomości na wielość miejsc zamieszkania. W ten sposób ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą z dnia 12 grudnia 2013 r. określa, że przesłanka domicylu zostaje spełniona, jeśli właściciel nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej "miał" (ustawodawca nie określił jednocześnie wyraźnej cezury czasowej w tym zakresie - por. uwagi w pkt. 170 uzasadnienia wyroku TK z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt SK 11/12) co najmniej dodatkowe miejsce zamieszkania na tzw. kresach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Trzeba bowiem pamiętać, że przepisy przedwojenne (w tym art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych, art. 24 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r.- Kodeks Postępowania Cywilnego oraz § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. o meldunkach i księgach ludności) dopuszczały posiadanie nie tylko tzw. głównego miejsca zamieszkania, lecz także nieograniczonej ilości tzw. dodatkowych miejsc zamieszkania.

Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2262/16 posiadanie przez właściciela nieruchomości co najmniej jednego dodatkowego miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w rozumieniu co najmniej jednej przedwojennej regulacji normatywnej definiującej miejsca zamieszkania, przesądza o spełnieniu przesłanki domicylu z art. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą z dnia 12 grudnia 2013 r. Wystarczające jest zatem spełnienie warunków definicji miejsca zamieszkania (głównego lub dodatkowego) w rozumieniu choćby jednego z przepisów przedwojennych wymienionych w art. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zaznaczyć należy, że pomiędzy powyższymi definicjami nie istnieje konkurencja, gdyż celem odwołania się do nich przez aktualnego ustawodawcę było maksymalne rozszerzenie przesłanki domicylowej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Definicje wynikające z przepisów przedwojennych wykazują zróżnicowanie. Wynika ono z odrębności celów tych regulacji. Ustawa z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych miała charakter antykolizyjny, wskazując prawo właściwe dla stosunków prawnych powstałych pod rządami regulacji zaborczych. W przypadku wielości miejsc zamieszkania wskazanie takie było konieczne, bowiem przepisy dawnych państw zaborczych dotyczące prawa cywilnego, które obowiązywały nadal w II Rzeczypospolitej, odmiennie regulowały wiele istotnych kwestii, w tym na przykład kwestie dziedziczenia. Przepis art. 3 pkt 1 tej ustawy wskazuje zatem, że w sytuacji wielości miejsc zamieszkania danej osoby prawem właściwym jest prawo miejsca, "w którym skupia się główny i przeważający zakres (...) działalności" tej osoby. Z przepisu tego wynika jedynie jedna z możliwych definicji tzw. głównego miejsca zamieszkania. Odmienny charakter ma definicja zawarta w art. 24 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. - Kodeks Postępowania Cywilnego. Definicja ta miała na celu określenie właściwości sądu pierwszej instancji, przed którym należy wytoczyć powództwo. Z procesowego punktu widzenia właściwość ogólną miał sąd miejsca zamieszkania pozwanego, natomiast miejscem tym była miejscowość, w której przebywał on z zamiarem stałego pobytu. Była to zatem kolejna definicja tzw. głównego miejsca zamieszkania. Ustawa ta nie definiowała pojęcia dodatkowego miejsca zamieszkania (zob. art. 24 § 2). Definicje głównego oraz dodatkowego miejsca zamieszkania zostały natomiast zawarte w rozporządzeniu meldunkowym (rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. o meldunkach i księgach ludności). Dla celów ustalenia składu ludności gminy w rozporządzeniu przyjęto, że osoby mające "rzeczywiste miejsce zamieszkania" w gminie (§ 3 (1) lit. a), to osoby zajmujące w obrębie gminy mieszkania "wśród okoliczności, wskazujących na ześrodkowanie tam stosunków osobistych i gospodarczych" (§ 3 (2)). Definicja ta odpowiadała pojęciu głównego miejsca zamieszkania. Jednocześnie w § 9 uregulowano zagadnienie ustalania dla celów meldunkowych miejsca zamieszkania w sytuacji wielości tych miejsc. Przyjmując założenie, że w razie wielości miejsc zamieszkania trudno wskazać miejscowość, w której dana osoba ma "ześrodkowane" stosunki osobiste i gospodarcze, prawodawca uznał, że za miejsce zamieszkania "osoby, zwykle mieszkającej w dwóch lub więcej miejscowościach, będzie uważana stosownie do okoliczności jedna z tych miejscowości, a mianowicie ta, w której osoba interesowana posiada siedzibę główną, lub w której wykonywa główny swój zawód lub urząd, lub gdzie znajduje się jej majętność albo - o ile chodzi o małoletnich i niewłasnowolnych - gdzie znajduje się ich prawne miejsce zamieszkania". Powyższe kategorie miejsc zamieszkania mogły oczywiście pełnić funkcje zarówno głównego, jak i dodatkowego miejsca zamieszkania. Na tle wykładni i stosowania art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w związku z § 9 rozporządzenia meldunkowego z dnia 23 maja 1934 r. istotne jest to, że jeżeli właściciel nieruchomości pozostawionej na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiadał główne lub dodatkowe miejsce zamieszkania na tym terytorium w rozumieniu tego przepisu, to przesłanka domicylu z art. 2 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. musi być uznana za spełnioną. W tym zakresie wystarczające jest zatem stwierdzenie, że dana osoba posiadała na tzw. kresach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej "majętność", z którą zachowywała związek polegający na zamiarze stałego lub choćby czasowego w niej przebywania i który to związek został przerwany przez zdarzenia, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zdarzenia te musiały zatem doprowadzić do pozostawienia powyższej majętności poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo niemożności powrotu na nie (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.).

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy, wyjaśnić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że poprzednik prawny skarżącej K. J. posiadał (jako współwłaściciel) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomość w położoną w miejscowości Z., powiat k., województwo [...]. Ustalenie to nie jest sporne. Kwestą sporną pozostaje natomiast, czy w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego można uznać, że poprzednik prawny skarżącej zachowywał z tą majętnością związek polegający na zamiarze stałego lub czasowego w niej przebywania, który to związek został przerwany przez zdarzenia, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Istnienie takiego związku pozwalałoby uznać, że poprzednik prawny skarżącej posiadał dwa miejsca zamieszkania w rozumieniu przedwojennych przepisów.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że do złożonego wniosku skarżąca dołączyła kserokopię:

1 - nakazu płatniczego z dnia [...] listopada 1929 r. wystawionego przez Urząd Gminy l. na K. J. (k. 18 akt adm.),

2 - planu majątku Z. wraz z wykazem powierzchni ogólnej i rejestrem pomiarowym (k. 15-17 akt adm.),

3 - wypisu księgi repertorium notariusza S. G. za rok 1930 r. (k. 14 akt adm.),

4 - wyroku Najwyższego Trybunału Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1932 r. sygn. LRej.3681/30 (k. 13 akt adm.) oraz

5 - umowy dzierżawy majątku Z. zawartej w dniu [...] kwietnia 1936 r. pomiędzy J. J. a B. M., M. G. i M. C. (k. 7 akt adm.).

Niewątpliwie dokumenty te potwierdzają, że K. J. i Z. z J. de V. odziedziczyli po ojcu K. J. na podstawie testamentu z dnia [...] września 1924 r. majątek Z. jako współwłaściciele.

Dokumenty te nie świadczą jednak, wbrew przekonaniu skarżącej, że K. J. w dniu wybuchu II wojny światowej posiadał z tą majętnością związek polegający na zamiarze stałego lub czasowego w niej przebywania, który to związek został przerwany przez wybuch wojny, a istnienie którego pozwalałoby uznać, że poprzednik prawny skarżącej posiadał w dniu wybuchu wojny dwa miejsca zamieszkania w rozumieniu przedwojennych przepisów, czyli w W. przy ul. [...] (zgodnie z pismem skarżącej z dnia [...] października 2014 r., k. 31-32 akt adm) oraz Z.

Analiza ostatniego z załączonych do wniosku dokumentów, czyli umowy dzierżawy z dnia [...] kwietnia 1936 r. zawartej przez J. J. (matkę K. i dożywotniczkę majątku Z.) prowadzi do wniosku, że dokument ten potwierdza, że K. J. nie miał swojego miejsca zamieszkania ani głównego, ani dodatkowego w majątku Z. Przede wszystkim podkreślić należy, że umową tą wydzierżawiony został cały majątek Z. (około [...] ha). Umowę w imieniu współwłaścicieli podpisała matka K. J., nie zaś jeden ze współwłaścicieli spadkowych, czyli K. lub Z. J. Była to pięcioletnia umowa dzierżawy (od dnia [...] stycznia 1937 r. do dnia [...] stycznia 1942 r.). Przy jej podpisaniu dzierżawcy majątku B. M., M. G. i M. C., oświadczyli, że "zamieszkanie prawne obierają w majątku .". Umowa dzierżawy poza gruntem obejmowała budynki bez inwentarza żywego i martwego. Zgodnie z § 3 tej umowy dzierżawcy zobowiązali się m.in. płacić "roczne tenuty" J. J. "w jej mieszkaniu w W. przy ul. [...]". Od dnia [...] stycznia 1937 r. dzierżawcy zobowiązani byli opłacać wszystkie istniejące lub mające istnieć podatki (za wyjątkiem osobistych), opłacać ubezpieczenia budynków od ognia i wykonywać wszelkie powinności w naturze. Dzierżawcy zobowiązali się przez okres dzierżawy utrzymywać w majątku inwentarz żywy w ilości nie mniejszej niż 30 koni roboczych i 70 sztuk bydła. Zgodnie z § 8 w przypadku rozwiązania umowy J. J. miała prawo "natychmiast objąć powyższy majątek w swoje władanie". Dzierżawcy mieli także obowiązek (§ 10) m.in. strzec całości i nietykalności granic majątku, uwolnić majątek od ludzi, którzy samowolnie budynek dworski zajęli, remontować na swój koszt budynki, w okresie 1936-1937 dach nad dworem pokryć nową blachą cynkową. Dodatkowo w § 13 umowy J. J. zastrzegła sobie prawo "dokonywania w każdym czasie bądź osobiście bądź też przez oznaczone osoby lustracji w majątku", w tym zaś celu dzierżawcy zobowiązani byli "jeden pokój we dworze i konie z kolei i na kolej" na ten czas zarezerwować.

Analiza zapisów umowy jednoznacznie wskazuje, że poprzednik prawny skarżącej w dniu wybuch wojny nie mieszkał w majątku, który już co najmniej od 3 lat był wydzierżawiony. Prowadzenie spraw związanych z zarządzaniem majątkiem, w tym i zawarcie umowy dzierżawy scedował na swoją matkę, która również mieszkała w W. Skarżący mógł co najwyżej przeprowadzić lustrację w majątku i tym celu dzierżawcy zobowiązani byli udostępnić na czas lustracji jeden pokój we dworze oraz konie z kolei i na kolej. Rację należy przyznać organowi II instancji, że takie zapisy umowy dzierżawy potwierdzają, że K. J. już od 1936 r. nie miał swojego miejsce zamieszkania ani głównego, ani dodatkowego w majątku Z. i nie posiadał z tą majętnością związku polegający na zamiarze stałego lub czasowego w niej przebywania, który to związek został przerwany przez wybuch wojny, a istnienie którego pozwalałoby uznać, że posiadał on w dniu wybuchu wojny dwa miejsca zamieszkania w rozumieniu przedwojennych przepisów.

Przywołane zapisy umowy dzierżawy wskazują, że w okresie od dnia [...] stycznia 1937 r. do dnia [...] stycznia 1942 r. całość bieżącej administracji, zarządzania i funkcjonowania majątku Z. spoczywać miała na jego dzierżawcach, co wyklucza, iż K. J. mógł być z nim związany i na co dzień w nim przebywać, a także angażować się w sprawy związane z tym majątkiem.

Podkreślić należy, że organ I instancji pismem z dnia [...] listopada 2015 r. wzywał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających posiadanie przez poprzednika prawnego na dzień [...] września 1939 r. miejsca zamieszkania poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca nie przedłożyła jednak żadnych dowodów potwierdzających, że K. J. w okresie poprzedzającym wybuch II wojny światowej miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz że opuścił je z przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. Zasadnie także organ uznał, że sam fakt bycia współwłaścicielem spadkowym majątku Z., bez potwierdzenia faktu zamieszkiwania w tym majątku w okresie poprzedzającym wybuch II wojny światowej, nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały łącznie warunki wynikające z treści art. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Podkreślić należy, że skarżąca złożyła wniosek w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z treścią tego przepisu w terminie określonym w ust. 1 osoby, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli do dnia 31 grudnia 2008 r.), mogą wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane niniejszą ustawą. Oznacza to, że osoby występujące z wnioskiem na tej podstawie są obowiązane wykazać (ciężar dowodu spoczywa zatem z woli ustawodawcy na wnioskodawcy), że na ocenę uprawnień do otrzymania rekompensaty ma wpływ zmiana w zakresie przesłanki domicylu. Chodzi zatem o stwierdzenie, czy wraz ze zmianą ustawy zmieniła się sytuacja prawna wnioskodawcy, np. czy na kresach wschodnich miał "dodatkowe" miejsce zamieszkania w rozumieniu właściwych przepisów. Oznacza to, że z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca składając wniosek w dniu 29 lipca 2014 r., a więc po terminie o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie wykazała, że na ocenę spełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miały wpływ zmiany dokonane ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r.

Minister dokonując oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, przeprowadził ich szczegółową i rzetelną analizę w aspekcie spełnienia w rozpatrywanej sprawie przesłanek określonych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, warunkujących możliwość przyznania skarżącej wnioskowanej rekompensaty. Przeprowadził również całościową analizę przedwojennych regulacji prawnych dotyczących możliwości uznania danego miejsca za główne lub drugie miejsce zamieszkania. Organ dokonał analizy materiału dowodowego pod kątem ustalenia, czy z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynika, że K. J. stale mieszkał zarówno w Warszawie, jak również na Kresach, czy też jego ewentualne pobyty na Kresach miały charakter jednostkowy i przemijający. Podkreślić należy, że samo przekonanie skarżącej, ze przedstawione dowody były wystarczające do potwierdzenia jej stanowiska, przy zasadnie odmiennej ich ocenie przez organ II instancji, nie stanowi podstawy do uznania, że organ dokonał dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Minister, wbrew zarzutowi zawartemu w skardze, dostatecznie jasno wyjaśnił powody uznania dowodu z umowy dzierżawy za bardziej wiarygodny niż z nakazu płatniczego. Oznacza to w ocenie Sądu, że ocena dowodów dokonana w niniejszej sprawie przez Ministra była rzetelna, kompleksowa, wyczerpująca i została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.). Oznacza to, że jeżeli postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przez organ przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa decyzja odmawiająca przyznania prawa do rekompensaty. Nie można zatem uznać za uzasadniony zarzutu naruszenia swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organu oparte o materiał dowodowy zgromadzony w aktach są inne niż twierdzenia skarżącej, przy zachowaniu przez organ reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą.

Podsumowując, Sąd uznał, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że w zakresie rozstrzygnięcia merytorycznego organy prowadziły postępowanie w sposób prawidłowy, dokładnie ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie, a także właściwie zastosowały zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, a powody podjętego rozstrzygnięcia wyczerpująco przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.