Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 701/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 16a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy odmówił K. S. (dalej: skarżący) przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (dalej: zasiłku) w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką J. S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, które zostało wydane przez lekarza orzecznika KRUS nr [...]. Zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych posiadanie takiego orzeczenia jest równoznaczne z posiadaniem znacznego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu w/w ustawy. Organ I instancji wskazał, że skarżący opiekuje się swoją matką i do 30 czerwca 2013 r. pobierał z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne. Łączny dochód w rodzinie w 2012 r. wynosi 8.673,52 zł, czyli wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie wyniósł 361,40 zł. W konsekwencji, spełnione zostało kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku, gdyż nie została przekroczona kwota 623,00 zł. Organ I instancji wskazał jednak na istnienie przesłanki negatywnej otrzymania zasiłku, którą jest brak bezpośredniej rezygnacji skarżącego z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Zgodnie z art. 16a ust. 1 w/w ustawy przyznanie zasiłku jest uzależnione od wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organu I instancji, z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w myśl art. 16a ust. 1 w/w ustawy, gdyż bezpośrednio przed przyznaniem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie pracował i podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. Zatem, mimo, że skarżący jest osobą, na której zgodnie z art. 128 w zw. z art. 617 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, spełnia przesłanki kryterium dochodowego, organ odmówił przyznania skarżącemu zasiłku, o który skarżący wnioskował gdyż skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matka J. S.

W odwołaniu od decyzji K. S. podniósł, iż po odebraniu mu zasiłku pielęgnacyjnego spełnia kryterium dochodowe, potwierdzając dokonane przez organ I instancji obliczenia dochodu na osobę w rodzinie. Skarżący nie odniósł się wprost do powołanej przez organ okoliczności braku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jednak powołał się na korzystne dla niego wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (WSA w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. II SA/Go 550/13 oraz WSA w Bydgoszczy, II SA/Bd 458/13).

Decyzją z dnia 28 lutego 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: organ odwoławczy) działając na podstawie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), art. 128 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego, wskazując, że mimo spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a dodatkowo bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie był nigdzie zatrudniony i nie podejmował żadnych prac zarobkowych. Z dołączonego do akt zaświadczenie Kierownika Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 2 grudnia 2013 r. wynika, że skarżący polegał ubezpieczeniu społecznemu w następujących okresach:

- od 1 października do 31 grudnia 1993 r. – na wniosek, w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik rolnika,

- od 1 stycznia 1994 r. do 31 marca 1994 r. - na wniosek, w pełnym zakresie wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik rolnika,

- od 1 stycznia 2004 r. do chwili obecnej – z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik rolnika.

Organ odwoławczy wskazał na fakt, iż w art. 16a ust. 8 zawarte są przesłanki negatywne otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a wśród nich, pod lit. b), przesłanka podlegania przez osobę sprawującą opiekę obowiązkowo ubezpieczeniom – emerytalnemu i rentowemu z innych tytułów niż wymienione w lit. a) tego przepisu.

Zatem, organ odwoławczy wskazał na istnienie po stronie skarżącego nie tylko przesłanki braku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu podjęcia opieki nad niepełnosprawną matką, ale również przesłanki negatywnej wynikającej z art. 16a ust. 8 lit. b), tzn. faktu podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że z dniem 1 lipca 2013 r. został pozbawiony świadczenia pielęgnacyjnego za opiekę nad matką, przyznanego mu w 2012 r. Jego zdaniem zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13 artykuł 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548), na podstawie którego skarżący został pozbawiony świadczenia opiekuńczego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto skarżący powołał się na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim II SA/GO 730/13, zgodnie z którym nie można interpretować art. 16a ust. 1 w sposób, jaki przyjęły to organy obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że z zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji jest art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Nowelizacja ta była wynikiem zmian zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy.

Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm. dalej K.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczy uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.

Zdaniem Sądu organy trafnie przyjęły, że skarżący spełnił kryterium dochodowe oraz, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Trafnie również organy ustaliły, że matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, które zostało wydane przez lekarza orzecznika KRUS nr [...].

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia:

1) czy skarżący spełnia przesłanki ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wymienione w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. czy skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką,

2) czy skarżący spełnia jedną z przesłanek negatywnych ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wymienionych w art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a dokładniej przesłankę z pkt 1) lit. b) tego przepisu, czyli przesłankę podlegania obowiązkowego ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów innych, niż wymienionych w pkt 1) lit. a) przepisu.

Niespornym jest, że skarżący nie pracował zawodowo oraz, że w 2012 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, którego wypłata została wstrzymana z dniem 1 lipca 2013 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wykluczało w tym okresie możliwość zarówno podjęcia przez skarżącego jakiegokolwiek zatrudnienia. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zgodnie z którym "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących (...) sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19.09.2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 – publ. http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego (w chwili orzekania) była wprawdzie wyłącznie "rezygnacja z zatrudnienia", niemniej jednak celem nowelizacji tej ustawy z pewności nie było pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z tą funkcją prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych, jak i zasady sprawiedliwości społecznej. Osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taka sama i polega na rekompensacie danej osobie rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem.

Przyjęcie, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzednio podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

W przedmiotowej sprawie organy w sposób nieuprawniony zawęziły pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ograniczając je wyłącznie do aktualnej czy też obecnej rezygnacji, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nie można bowiem abstrahować od faktu, że skarżącemu w poprzednim stanie prawnym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co w ocenie Sądu wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak więc związku przyczynowego należy upatrywać, w powiązaniu nie z ostatnim zatrudnieniem skarżącego lecz w nabyciu - na podstawie stosownej decyzji administracyjnej - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd w pełni podziela także pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13 (http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 1 stycznia 2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 965/13 – http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe uwagi znajdują zastosowanie również w stosunku do skarżącego, który wcześniej pobierał świadczenie pielęgnacyjne na matkę, a obecnie domaga się przyznanie mu specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Nadto wskazać należy, że wśród negatywnych przesłanek otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego wymienione jest w art. 16a ust. 8 pkt 1) lit. b) podleganie przez osobę sprawującą opiekę obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z innych tytułów niż wymienione pod lit. a). Organ odwoławczy oparł swoje ustalenia na zaświadczeniu wydanym przez Kierownika Placówki Terenowej KRUS o znaku [...], z którego wynika, że skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznego rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowemu, chorobowym i macierzyńskim jako domownik rolnika. Skarżący nie kwestionuje w swojej skardze faktu opłacania składek KRUS, podnosi jedynie, iż według interpretacji Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej specjalny zasiłek opiekuńczy należy się rolnikowi, który nie wykonuje pracy w gospodarstwie rolnym, ponieważ opiekuje się niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Zdaniem Sądu wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dn. 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2013 r., poz. 1403, ze zm.) ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny oraz domownik rolnika, jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Z powołanego powyżej zaświadczenia z KRUS wynika, iż skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2) ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jako domownik. Definicję domownika z kolei zawiera art. 6 ust. 2 wspomnianej ustawy: jest nim osoba bliską rolnikowi, która: ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Wskazać jednak należy, że skarżący mieszka tylko z matką, (nie mieszka z bratem) i kwestionuje fakt pracy na gospodarstwie brata. Nadto w 2012 r. skarżącemu przyznano świadczenia pielęgnacyjnego z tytuły rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.), za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy (...) wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych (...), przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia. Zatem, w chwili, kiedy skarżący otrzymał w 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne, składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe powinien odprowadzać za niego wójt gminy. Jednak organ tych okoliczności nie sprawdził.

Z powyższych względów w ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenia tych norm postępowania doprowadziły do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa spowodowały konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą

- rozpatrzyć kwestię wypełnienia bądź nie przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matka, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu,

- dokładnie zbadać stan faktyczny związany z podleganiem bądź nie przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym rolników jako domownik oraz ustalić czy w okresie pobierania przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego na matkę skarżący podlegał ubezpieczeniu w ZUS.