Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 84/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1;  art. 165a par. 1;
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 119 pkt 3;  art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...]kwietnia 2016 r., po rozpatrzeniu zażalenia K. L. i I. L. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w [...] (dalej: "DIS" lub "Dyrektor IS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w [...]z [...]stycznia 2016 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku skarżących zwrot nienależnego świadczenia w podatku od towarów za okresy od stycznia do listopada 2000 r. Jako podstawę prawną postanowienia Dyrektor IS wskazał przepisy art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 § 1 w związku z art. 72 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 79 § 2, art. 133 i 1 art. 165a § 1, ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: "Op").

Postanowienie to wydano w oparciu o następujące ustalenia:

W 2000 r. podmiot określany jako PWHU [...]K., I. L. używając numeru NIP [...] przypisanego K. L. składał deklaracje podatkowe VAT-7, w których wykazywano podatek do zapłaty za miesiące od stycznia do listopada 2000 r. Podatki te były płacone. Jednocześnie składane były wnioski o zwrot wpłaconych z tytułu podatku kwot, jako związanych z prowadzeniem zakładu pracy chronionej. Odmówiono zwrotu ze względu na zaległości podatkowe za lata poprzednie ostatecznymi decyzjami. Próby wzruszenia tych decyzji odmawiających zwrotu w drodze wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności nie przyniosły też oczekiwanego przez podatników skutku.

Pismem z [...]lutego 2010 r. K. i I. L. wystąpili o zwrot kwoty [...]zł wraz z odsetkami z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do listopada 2000 r. I ten wniosek ostateczną decyzją pozostał nieuwzględniony. Kolejnym wnioskiem z [...]kwietnia 2013 r. wnieśli do Dyrektora Izby Skarbowej w [...]o stwierdzenie nieważności 3 decyzji [...]Urzędu Skarbowego w [...]odmawiających zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2000 r. Dyrektor IS odmówił wszczęcia postępowania ze względu na to, że upłynął termin do złożenia takiego wniosku zgodnie z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej.

Następnie w dniu 3 czerwca 2013 r. o stwierdzenie wygaśnięcia 11 decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Naczelnik US) o odmowie dokonania zwrotu podatku VAT za okresy od stycznia do listopada 2000 r. Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w [...]decyzją z [...]września 2013 r. odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Decyzja po bezskutecznym odwołaniu i skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok z 27.11.2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 376/14) stała się ostateczna.

K. i I. L. wnioskiem z [...]grudnia 2015 r. powołując się na stwierdzenia zawarte w wyroku WSA z 27 listopada 2014 r. wystąpili do Naczelnika US o zwrot podatku od towarów i usług wypłaconego nienależnie w 20000 r. w kwocie [...]zł.

Naczelnik US postanowieniem z [...]stycznia 2016 r. odmówił wszczęcia postępowanie w tej sprawie z uwagi na przedawnienie prawa do zgłoszenia roszczenia. Na postanowienie to K. L. wniosła zażalenie żądając jego uchylenia i orzeczenia o zwrocie nienależnego świadczenia, ewentualnie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu nienależnego świadczenia. Podnosiła, że w 2000 r. rzeczywistym podatnikiem VAT była K. L., a nie I. L. ani też podmiot o nazwie [...], zatem nie mogło powstać zobowiązanie podatkowe podmiotu, który nie istniał i nie mógł być podmiotem praw i obowiązków. Dokonane za nieistniejącego podatnika wpłaty na poczet podatku VAT dla Skarbu Państwa były świadczeniem nienależnym, a organ uznając K. L. za podatnika winien był wydać stosowne decyzje.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...]uzasadniając zaskarżone postanowienie w pierwszej kolejności wskazał na art. 165a O.p., art. 133 O.p. i art. 75 § 1 i § 2 O.p. Uznał, że nie są czynnie legitymowanie do żądania zwrotu podatku uiszczonego

za PWHU [...]K. L., I. L., to jest podmiotu nieistniejącego dla podatku od towarów i usług, małżonkowie L. jako osoby fizyczne. Skoro bowiem nadpłata jest nienależnym lub zawyżonym świadczeniem podmiotu mającego określony przymiot na gruncie prawa podatkowego i jest należna takiemu podmiotowi, to świadczenie dokonane przez małżonków L. jako osoby fizyczne za podmiot, który uznali oni (mimo posiadanej już wiedzy) za podmiot błędnie uznany za podatnika podatku od towarów i usług (którym w rzeczywistości nie był), nie może być dla nich dokonany zwrot na podstawie przepisów dotyczących stwierdzenia i zwrotu nadpłaty. Dyrektor IS zwrócił też uwagę, że zgodnie z art. 79 § 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a ten termin już upłynął.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodzili się skarżący. Pismem z 27 maja 2016 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Występując

o uchylenie zaskarżonego aktu postawili zarzuty naruszenia przepisów:

- art. 123 § 1 O.p. poprzez uniemożliwienie skarżącym czynnego uczestniczenia

w postępowaniu, poprzez niewyznaczenie 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się

w sprawie zebranego materiału dowodowego;

- art. 240 § 1 pkt 4 O.p. poprzez to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w sprawie, gdyż ustalenia organu dotycząc innych postępowań, nie związanych z tym postępowaniem, a postanowienie Naczelnika US z 4 stycznia 2016 r. Adresowane do K. i I. L. zostało doręczone tylko K. L..

Uzasadniając skargę skarżący podnosili, że dokonali wpłat kwot podatku VAT za poszczególne miesiące 2000 r. na skutek poświadczenia nieprawdy przez organy podatkowe co do tego, że podatnikiem tego podatku była PWHU [...]K.

i I. L.. W ocenie skarżących to poświadczenie nieprawdy podtrzymywał też sądy administracyjne, które do [...]października 2016 r. dawały bezkrytycznie wiarę takim ustaleniom organów. Dopiero Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem

z 26 października 2006 r. sygn. Akt II FSK 575/04 uznał, że to K. L. była podatnikiem, a nie PWHU [...]K. i I. L.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub (i) prawa materialnego w stopniu mającym wpływ

na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "uppsa"). Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. Działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 uppsa, Sąd również nie dostrzegł wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy wykładni i zasadności zastosowania przez Dyrektora IS w realiach niniejszej sprawy art. 165a § 1 O.p.

i art. 133 § 1 O.p. Dyrektor IS przyjął bowiem, że należało odmówić wszczęcia postępowania z wniosku skarżących o zwrot nienależnego świadczenia w podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 165a § 1 O.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie

o odmowie wszczęcia postępowania. Z kolei art. 133 § 1 O.p. stanowi, że stroną

w postepowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny,

a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117b O.p., która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Z art. 75 § 1 O.p. wynika z kolei, że prawo do kwestionowania zasadności zapłacenia podatku przysługuje podatnikom, płatnikom, inkasentom wspólnikom spółki cywilnej w zakresie zobowiązań podatkowych tej spółki.

Skarżący wystąpili do Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w [...]

o zwrot nienależnego świadczenie. Pojęcie "nienależnego świadczenia" nie jest znane na gruncie przepisów ordynacji podatkowej, znane jest w przepisach Kodeksu cywilnego (np. art. 410 K.c.) Jednak z uwagi na skierowanie wniosku do organu podatkowego i nawiązanie we wniosku do zapłaconego podatku, organu podatkowe obu instancji słusznie rozpoznany wniosek na gruncie prawa przepisów Ordynacji podatkowej o postępowaniu podatkowym. Wniosek został złożony przez K.

i I. małżonków L.. Taki podmiot (małżonkowie L.) nie był nigdy podatnikiem podatku VAT w związku z działalnością jednostki organizacyjnej o nazwie "[...]" K. i I. L., na co powołują się sami skarżący i co zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro skarżący małżonkowie L. nie byli podatnikami podatku, o którego zwrot wystąpili w przedmiotowym postępowaniu, to nie są ani podatnikiem, ani też płatnikiem czy inkasentem, bądź też następca prawnym takich osób, ani też wspólnikami spółki cywilnej będącej podatnikiem. Nie są też żadnym z podmiotów mogących być uczestnikami postępowania podatkowego, o jakich mowa w przepisach art. 110-117b O.p., czego przecież nawet nie próbują twierdzić. Dlatego skoro małżonkowie L. nie mogą być stroną w postępowaniu podatkowym dotyczącym podatku VAT zapłaconego w 2000 r. przez jednostkę organizacyjną "[...]" K. i I. L., to nie mogą żądać wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego tego podatku w jakimkolwiek aspekcie i w takiej sytuacji organ podatkowy zobowiązany był na podstawie art. 165 a Ordynacji podatkowej wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z kolei gdyby hipotetycznie przyjąć, że wnioskodawcą w tej sprawie była tylko K. L. i ona tez była wcześniej podatnikiem podatku VAT występującym w obrocie jako ".[...]" K. i I. L., to z kolei jej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i związanego tym żądania zwrotu nadpłaty wygasłoby ze względu na przedawnienie zgodnie z art. 79 § 2 O.p., co uzasadniałoby również odmowę wszczęcia postępowania.

Zarzut naruszenia art. 123 § 1 O.p. w zw. z art. 200 § 1 O.p. przez niewyznaczenie 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie nie może być uznany za uzasadniający twierdzenie, że stanowiło to naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nawet nie przedstawiają takiej argumentacji. Jak wynika z art. 219 O.p. do postanowień nie ma zastosowania art. 200 § 1 O.p.

Nie zasługuje również na uwzględnienia zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 4 O,p. mający polegać na tym, że I. L. nie brał udziału w postępowaniu. Podpisał wniosek, na podstawie którego została wydana decyzja przez organ I instancji, a tylko wniosek i załączone do niego dokumenty były podstawa wydania decyzji w obu instancjach. Doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło do wnioskodawców – małżonków L., a odebrała je małżonka I. L.. Z kolei I. L. odebrał postanowienie organu odwoławczego i podpisał skargę do WSA.

Reasumując należało uznać, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...]

w zaskarżonej decyzji dokonał właściwej wykładni przepisów prawa, w szczególności art. 165a § 1 O.p. i art. 133 § 1 O.p. i w oparciu o stan faktyczny ustalony w sposób nie budzący wątpliwości, dokonał właściwej subsumpcji stanu faktycznego do prawidłowo zinterpretowanych norm prawnych.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdził też naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani okoliczności powodujących stwierdzenie nieważności objętych kontrola decyzji.

Sprawa został rozpoznana w postępowaniu uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 uppsa, gdyż przedmiotem skargi było postanowienie, na które służy zażalenie.

Biorąc to wszystko pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd był zobowiązany orzec jak w sentencji.