Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1293/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 178 poz 1380
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jednolity.
article: art. 17 ust. 1, art. 55 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S.A. w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 1263/11 w sprawie ze skargi A. S.A. w Ł. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. S.A. w Ł. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – oddalił skargę A. Spółki Akcyjnej w Ł. (dalej jako "skarżąca spółka") na decyzję Łódzkiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi z [...] września 2011 r. w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Zgierzu decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nakazał Dyrektorowi A. Spółka Akcyjna w Ł. wykonanie, w terminie do 31 grudnia 2011 r., pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej Nr [...] na terenie leśnictwa: [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca spółka.

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2011 r. Łódzki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 55 ust. 3 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94 ze zm. – dalej jako "ustawa o transporcie kolejowym"), jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące urządzenie pasów przeciwpożarowych nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właściciela gruntu wzdłuż infrastruktury kolejowej. W ocenie organu, przepis ten stanowi dopuszczalne ograniczenie prawa do własności i innych praw majątkowych. Organy Straży Pożarnej podejmują działania po otrzymaniu każdej informacji o mogącym wystąpić zagrożeniu aby zapobiec rozprzestrzenianiu się pożarów na tereny leśne, łąki, wrzosowiska oraz grunty rolne graniczące z terenami zarządzanymi przez właściciela infrastruktury kolejowej.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, zawiera również normę prawną, określającą podmiot, który zobowiązany jest do ponoszenia kosztów urządzania pasów przeciwpożarowych. Przepis ten stanowi, że koszty urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych obciążają właściciela gruntów, jeżeli posadzenie drzew lub krzewów nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowych. Zdaniem organu odwoławczego, należy więc przyjąć, że koszty urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w lasach w których posadzenie drzew lub krzewów nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowych, należy do właściciela linii kolejowej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 17 ustawy stanowi obowiązek dla zarządcy infrastruktury kolejowej, który jest uszczegółowiony w przepisach rozporządzenia z Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 153, poz. 955)

Organ nie podzielił także argumentu strony, że utrzymywanie pasów przeciwpożarowych powinno mieć miejsce tylko przy obiektach, bowiem ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 roku Nr 243, poz. 1623 ze zm.), wyraźnie kwalifikuje kolejowe drogi szynowe do kategorii XXV obiektów budowlanych.

Organ wyjaśnił, że podstawową zasadą skutecznego zabezpieczenia wzdłuż linii kolejowych jest ciągłość ich wykonania. Z uwagi na fakt nieusuwania przez skarżącą spółkę suchych traw na terenach kolejowych, niezbędne jest doprowadzenie pasów przeciwpożarowych do właściwego stanu.

Skarżąca spółka wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Oddalając skargę Sąd I instancji stwierdził, że zasadnicza znaczenie w niniejszej sprawie ma rozstrzygnięcie, czy skarżąca spółka, jako zarządca infrastruktury kolejowej, jest zobowiązana do wykonania pasów przeciwpożarowych przy wymienionych w decyzji I instancji szlakach kolejowych.

Sąd I instancji wyjaśnił, ze postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu w związku z zagrożeniem pożarowym jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy. W ocenie Sądu I instancji, ta konstatacja ma zasadnicze znaczenie w kwestii ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie pasów przeciwpożarowych.

Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej (t. j. Dz. U. 2009 roku, Nr 178, poz. 1380 ze zm.) minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W rozporządzeniu tym uwzględnia się sposób, w jaki właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów budowlanych lub terenów powinni spełniać swoje obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wydane na podstawie tego przepisu rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2010 r., Nr 109, poz. 719, dalej jako "rozporządzenie z 7 czerwca 2010 r.") w § 38 ust. 1 wskazuje, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. W ocenie Sądu I instancji, cytowane rozporządzenie prawidłowo nie określa w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. Natomiast poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 21 kwietnia 2006 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów (Dz. U. 2006 r. Nr 80, poz. 563) w przepisie § 34 ust. 3 pkt 2 nakładało jednoznacznie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na właścicieli linii kolejowych. Z kolei art. § 38 ust. 2 obowiązującego rozporządzenia odsyła do innych aktów prawnych i ma charakter informacyjny.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że rozporządzenie Ministra Środowiska z 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów, w § 10 wyróżniało cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych. Przepis ten stanowił o pasie oddzielającym las od dróg publicznych i dróg dojazdowych niebędących drogami publicznymi; pasie przeciwpożarowym oddzielającym las od parkingów i zakładów przemysłowych; pasie przeciwpożarowym oddzielającym las od obiektów na terenach poligonów wojskowych i pasie przeciwpożarowym rozdzielającym duże zwarte obszary leśne. W katalogu tym nie występują pasy przeciwpożarowe oddzielające linie kolejowe. Tego rodzaju pasów dotyczą natomiast przepisy ustawa z o transporcie kolejowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r., przy czym przepisy rozporządzenia regulują jedynie techniczną kwestię prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego, bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Ten ogólny przepis, nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 pkt 1 – 3 ustawy o transporcie kolejowym określa natomiast sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 o transporcie kolejowym stanowiąc, że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem: ustawiać zasłony odśnieżne, zakładać żywopłoty, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Z kolei zgodnie z art. 55 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. Jednocześnie, wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, jak i świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów. Prawo zarządcy o którym mowa w art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów, celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zarządcą infrastruktury kolejowej jest natomiast podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 ustawy o transporcie kolejowym). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym).

Sąd I instancji wskazał więc, że analiza art. 17 ust. 1 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, do której odsyła § 38 rozporządzenia z 7 czerwca 2010 r., prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej, a więc w niniejszej sprawie skarżąca spółka.

Sąd I instancji wskazał ponadto, przepis art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także pożarowego terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. W ocenie Sądu I instancji, nie może budzić wątpliwości, że ustawodawca nałożył na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wymienione w tym przepisie czynności mają ścisły związek z obowiązkiem prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Przepis art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym dotyczy możliwości korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, co nie jest sprzeczne z twierdzeniem, że urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury.

Sąd I instancji wyjaśnił, że takie wskazanie decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych znajduje swoje potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym, w tym w art. 56. Przepis ten stanowi, że w razie potrzeby starosta na wniosek zarządcy wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, która następnie wykonuje zarządca. Z tych przepisów wynika wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nie należącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki, opisane w art. 56 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym. W ocenie Sądu I instancji, nie do przyjęcia jest więc twierdzenie strony skarżącej, że to na lasach państwowych miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych.

Sąd I instancji wyjaśnił ponadto, że przepisy art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z 28 września 1992 r. o lasach (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 45, poz. 435 ze zm. – dalej jako "ustawa o lasach") zobowiązują właścicieli lasów jedynie ogólnie do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Przepisem szczególnym dotyczącym realizacji pasów przeciwpożarowych jest natomiast art. 17 ust. 1 w związku z art. 55 ustawy o transporcie kolejowym.

W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego. Należało mieć na uwadze fakt, że źródłem tym dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Czynność ta bowiem odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali, które w zetknięciu z wysuszoną ściółką mogą zainicjować pożar lasu. Nie do rzadkości należą w lasach pożary spowodowane zablokowanymi hamulcami kolejowego taboru jezdnego, czy z powodu urwania rozgrzanych klocków hamulcowych odrzuconych na znaczne odległości, co potwierdza materiał dowodowy włączony do akt administracyjnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca spółka.

Spółka zarzuciła naruszenie:

Po pierwsze, art. 9 i art. 13 ustawy o lasach.

Po drugie, art. 17 w związku z art. 55 ustawy o transporcie kolejowym.

Po trzecie, przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 22 marca 2006 r. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r.

W ocenie spółki, naruszenie powyższych przepisów polegało na ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, polegające na przyjęciu, że to skarżąca spółka jest odpowiedzialna za utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych przez nią zarządzanych i przebiegających przez tereny leśne, będące w zarządzie lub będące własnością podmiotów innych niż skarżący.

Spółka wniosła o uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Łódzki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Dokonując oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych, oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych w przypadku usytuowania lasów przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe.

Budowa linii kolejowych i ich lokalizacja uzależniona jest przede wszystkim od woli i konkretnych rozwiązań, jakie przewidział ich inwestor. Wybór przebiegu tych linii przez konkretne obszary należy do założeń inwestycyjnych i poza sytuacjami, w których zostało to wymuszone uwarunkowaniami geograficznymi, spoczywa w wyłącznej gestii inwestora. W obecnie obowiązującym stanie prawnym w odniesieniu do linii kolejowych o znaczeniu państwowym (art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym) zasady ich realizacji uregulowane zostały w szczególnym trybie (rozdział 2b tej ustawy). Ponadto już na etapie projektu tej ustawy podkreślano, że akt ten jest wzorowany na rozwiązaniach przyjętych w ustawie z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), czyli w tzw. "specustawie drogowej" i ma umożliwić przede wszystkim szybką realizację takich inwestycji (por. uzasadnienie projektu ustawy z 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, Sejm V kadencji, druk nr 2013). Pozostałe linie kolejowe poddane zostały ogólnemu reżimowi inwestycyjnemu celu publicznego (art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym).

Wybór przebiegu inwestycji liniowej przez określone obszary, w tym leśne stanowił i stanowi uprawnienie podmiotów je realizujących. W związku z realizacją linii kolejowych ustawa przyznaje podmiotom nie tylko prawa, lecz nakłada na te podmioty również określone obowiązki w tym zakresie. Jednym z takich obowiązków jest niewątpliwie dbałość o stan środowiska i ponoszenie odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasada ta została jednoznacznie określona w art. 86 Konstytucji RP. Wskazane wyżej założenie znalazło też swoje potwierdzenie w ustawie o transporcie kolejowym. Ustawa ta określa m.in. zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania nią i jej utrzymania, a także zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych oraz warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym, w tym warunki lokalizacji i nabywania na ten cel nieruchomości, wskazując organy właściwe w tych sprawach. W rozdziale 4 ustawy określono również zasady bezpieczeństwa organizacji transportu kolejowego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Powyższy przepis ma niewątpliwie charakter ogólny. Przepis art. 17 ustawy o transporcie kolejowym nie wskazuje ani w jaki sposób obowiązki w nim wymienione mają być realizowane, ani też nie wymienia żadnych instrumentów prawnych do ich realizacji. Obowiązek sformułowany w cytowanym przepisie obejmuje powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego przez jaki teren linia przebiega, również zatem na terenie lasów. Uszczegółowienia obowiązku związanego z ochroną przeciwpożarową dokonano natomiast w rozdziale 9 cytowanej ustawy, który reguluje m.in. wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych. Istotne uzupełnienie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi art. 55 tej ustawy. Zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Zwrot "ma prawo", odnosi się do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy daje więc zarządcy prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej. Nie oznacza to natomiast, że z zakresu obowiązków zarządcy należałoby wyłączyć m. in. urządzanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Powyższy obowiązek pozwala więc na możliwość wykonywania robót związanych z utrzymaniem i urządzeniem pasów na gruncie nienależącym do zarządcy linii kolejowych. Oznacza to uprawnienie do określonego zachowania w stosunku do gruntów sąsiednich, które jest jednocześnie instrumentem realizacji przedstawionego powyżej, ogólnego obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska, wynikającego z faktu usytuowania linii kolejowej na obszarach leśnych.

Kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch uregulowane są w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 54 ustawy o transporcie kolejowym. W oczywisty sposób wskazuje to, że obowiązki, które reguluje rozporządzenie odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów.

Poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 kwietnia 2006 r. w § 34 ust. 3 pkt 2 w sposób jednoznaczny wskazywało podmioty obowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w tym między innymi właściciela linii kolejowych. Obecnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r., wydane na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia, lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Natomiast § 38 ust. 2 stanowi, że podmioty właściwe do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określone są w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Kwestia podmiotu zobowiązanego do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych jest dzisiaj uregulowana tylko w ustawie. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach również nakłada na właściciela lasu obowiązek ochrony przeciwpożarowej, jednak zakres przedmiotowy tej ochrony jest odmienny od obowiązków wskazanych w ustawie o transporcie kolejowym. Wydane na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o lasach, rozporządzenie Ministra Środowiska z 22 marca 2006 r. określając w § 10 cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, nie wskazuje wśród nich pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej. Ten bowiem rodzaj pasów znajduje szczegółowe uregulowanie w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r. wydanego na podstawie ustawy o transporcie kolejowym. Oznacza to, że z ustawy o lasach wynika dla ich właścicieli obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia z 22 marca 2006 r., natomiast w ustawie o transporcie kolejowym i w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r. oraz w § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. zawarto regulację dotyczącą pasów przeciwpożarowych usytuowanych w sąsiedztwie linii kolejowych.

Podmiotem właściwym do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych, o którym mowa w § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. jest zarządca infrastruktury kolejowej (art. 55 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym), skoro źródłem mogącym stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu jest ruch kolejowy.

Obowiązek nałożony na kolej, jako zarządcę linii kolejowych, ma niewątpliwie charakter publicznoprawny. Realizacja tego obowiązku została określona w akcie rangi ustawowej, a więc w ustawie o transporcie kolejowym, jak i w aktach wykonawczych wydanych w oparciu o stosowne upoważnienie ustawowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyżej wymienione akty prawne oraz przepisy w nich zawarte, regulując wykonanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasów, określają zarówno podmiot do tego zobowiązany, jak i zakres powyższego obowiązku, a także precyzują okoliczności, w jakich ten obowiązek powinien być zrealizowany.

Z tych przyczyn na uwzględnienie nie zasługują zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia art. 17 w związku z art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, a także zarzuty dotyczące art. 9 i art. 13 ustawy o lasach, przy czym zarzuty te zostały nieprecyzyjnie sformułowane, ponieważ nie wskazano właściwych jednostek redakcyjnych cytowanych przepisów, które składają się z paragrafów i ustępów. Błędnie sformułowano także zarzuty dotyczące naruszenia "przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 22 marca 2006 r. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r.". W skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które w ocenie autora tej skargi zostały naruszone przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku i nie można poprzestać jedynie na wskazaniu aktów prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się wyżej do właściwych przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 marca 2006 r. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r., tylko w takim zakresie, w jakim było to konieczne dla dokonania wykładni art. 55 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym.

Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

-----------------------

10

10