Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 78/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2 pkt 15
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 40 ust. 8 i 9
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Mirosław Trzecki Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] r. nr XVIII/156/04 w przedmiocie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej I. stwierdza nieważność § 5 zaskarżonej uchwały, II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w części określonej w pkt I wyroku.


UZASADNIENIE

Uchwałą Nr XVIII/156/04 z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142 poz. 1591 ze zm.) oraz art. 40 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 ze zm.), stosownie do treści § 1 uchwały Rada Miejska ustaliła stawki opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, dotyczące prowadzenia robót w pasie drogowym (pkt 1), umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (pkt 2), umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami związanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam (pkt 3) oraz zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1 – 3 (pkt 4). W paragrafie 2 uchwały ustalona została stawka opłaty za każdy dzień zajęcia 1 m 2 powierzchni jezdni pasa drogowego dróg gminnych, o którym mowa w § 1 pkt 1 uchwały. Odpowiednio w § 3 i 4 określono stawkę opłaty za każdy dzień zajęcia 1 m 2 powierzchni jezdni pasa drogowego dróg gminnych, o którym mowa w § 1 pkt 2 i 3 uchwały. Natomiast w § 5 uchwały ustalono, iż za zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione § 1 pkt 1-3 ustala się stawkę opłaty za każdy dzień zajęcia – 0,20 zł. Wykonanie uchwały powierzono Burmistrzowi ( § 6), zaś weszła w życie z dniem ogłoszenia i podlegała podaniu do publicznej wiadomości poprzez ogłoszenie w prasie lokalnej i na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego. Uchwałą Nr XX/165/04 Rady Miejskiej z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XVIII /156/04 z [...] lutego 2004 r. zmieniono § 7 tej uchwały stanowiąc, iż wchodzi ona w życie terminie 14 dni od ogłoszenia Dzienniku Urzędowym Województwa.

W dniu 3 lutego 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga Prokuratora Rejonowego, na wskazaną na wstępie uchwałę Nr XVIII/156/04 z dnia [...] lutego 2004 r. Rady Miejskiej - w części obejmującej jej § 5. Skarżący zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa – art. 40 ust. 4 i 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.) poprzez ustalenie w § 5 uchwały, iż odpłatność za zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w § 1 pkt 1 – 3 wskazanej uchwały ustala się za każdy dzień zajęcia w wysokości 0,20 zł, pomimo braku po stronie rady gminy kompetencji do ustalania opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej w przyjęty przez Radę Miejską sposób. W konsekwencji, działając na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Prokurator Rejonowy wniósł o stwierdzenie nieważności § 5 uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] lutego 2004 r. Nr XVIII/156/04 .

W uzasadnieniu skarżący organ wskazał, iż analiza zakwestionowanej uchwały skłania do wniosku, iż rażąco narusza ona przepisy art. 40 ust. 4 i 8 ustawy o drogach publicznych z uwagi na uregulowanie w sposób odmienny kwestii rozstrzygniętych już w przepisach rangi ustawowej. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, rada gminy ma prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy wyłącznie na podstawie upoważnień ustawowych, zaś na podstawie ustawy o samorządzie gminnym organy gminy mogą wydawać jedynie akty prawa miejscowego w zakresie: wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych, organizacji urzędów i instytucji gminnych, zasad zarządu mieniem gminy, zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. W niniejszej sprawie Rada Miejska podjęła uchwałę na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m 2 powierzchni pasa drogowego. Z kolei w ustępie 4 tego artykułu określono, iż opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu , o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m 2 powierzchni pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień. Ze wskazanej regulacji wynika, iż w ramach delegacji ustawowej rada gminy jest uprawniona jedynie do określenia stawki opłat za zajęcie jednego metra kwadratowego pasa drogowego. Tymczasem z treści paragrafu 5 uchwały wynika, iż w zakresie celów innych niż wymienione w § 1 pkt 1 – 3 tej uchwały, stawki opłat za zajęcie pasa drogowego zostały ustalone niezależnie od faktycznej powierzchni jezdni, która stosownie do postanowień ustawowych, winna być określona w oparciu o jednostkę metra kwadratowego. W ocenie skarżącego, kwestionowana regulacja, pozostając w sprzeczności z art. 40 ustawy o drogach publicznych, w praktyce prowadzić może do niewspółmiernego obciążania danej osoby opłatą za zajęcie pasa drogowego na cele związane z prowadzeniem robót budowlanych niezależnie od faktycznie zajętej powierzchni. Skarżący podkreślił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się pogląd o niedopuszczalności odmiennego regulowania prawem miejscowym tych spraw, które już wcześniej uregulowała ustawa, zaś rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, wyjaśniając, iż uwzględniając argumentację Prokuratora Rejonowego zawartą w skardze, w dniu [...] stycznia 2010 r. podjęła uchwałę nr XXXIX/511/10 w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej, w której zapisano ( § 6 ) jednocześnie o utracie mocy obowiązującej zaskarżonej uchwały nr XVIII/156/04 z dnia [...] lutego 2004 r. oraz uchwały nr XX/165/04 z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej. Organ podkreślił, iż w uchwalonej w dniu [...] stycznia 2010 r. uchwale skorygowano błąd w zakresie regulacji § 5 zaskarżonej uchwały.

Odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 15 lutego 2010 r., o podanie aktualnego stanowiska procesowego w sprawie w związku z uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr XXXIX/511/10, pismem z dnia [...] lutego 2010 r. Prokurator oświadczył, iż podtrzymuje wniesioną skargę.

Uchwała Nr XXXIX/511/10 w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr 15, poz. 234 z dnia 5 marca 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej jako: ppsa ).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi Prokuratora, żądającego stwierdzenia nieważności części aktu podjętego przez Radę Miejską, była uchwała Nr XVIII/156/04 z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej.

Kompetencja prokuratora do wniesienia skargi opiera się na przepisie art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze ( Dz.U. z 2008 roku, Nr 7, poz. 39 ze zm.), który stanowi, że jeżeli uchwała organu samorządu terytorialnego albo rozporządzenie wojewody są niezgodne z prawem, prokurator zwraca się do organu, który je wydał, o ich zmianę lub uchylenie albo kieruje wniosek o ich uchylenie do właściwego organu nadzoru; w wypadku uchwały organu samorządu terytorialnego prokurator może także wystąpić o stwierdzenie jej nieważności do sądu administracyjnego.

W myśl art. 147 § 1 ppsa sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa.

Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznaczają przepisy ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 91 ust. 1 zdanie 1 tej ustawy, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii istotnych, rażących naruszeń, np. w razie podjęcia uchwały przez organ niewłaściwy, braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwego zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury jej uchwalania.

Po myśli art. 40 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 z późn.zm.) zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydawanego w drodze decyzji (art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zezwolenie to dotyczy:

1) prowadzenia robót w pasie drogowym,

2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego,

3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych

z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam,

4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3.

Zgodnie z przepisem art. 40 ust. 3 ww. ustawy, za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Kwestię sposobu obliczania przedmiotowej opłaty regulują kolejne ustępy art. 40 ustawy o drogach publicznych. I tak przykładowo zgodnie z art. 40 ust. 4 cyt. ustawy opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień.

Do ustalenia wysokości stawek 1 m2 ustawodawca upoważnił odpowiednio Ministra właściwego do sprawa transportu (dla dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad) oraz organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego (dla dróg, których zarządcą są te jednostki samorządu terytorialnego) - art. 40 ust. 7 i 8.

Z przytoczonych regulacji wynika, iż organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego zostały upoważnione ustawowo jedynie do ustalenia jednego ze składników iloczynu stanowiącego opłatę za zajęcie pasa drogowego - wysokości stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Należy zaznaczyć, że o ile przepis art. 40 ust. 7 i 8 ustawy o drogach publicznych daje upoważnienie ustawowe do wydania uchwały w omawianym przedmiocie, to w art. 40 ust. 9 ww. ustawy zostały enumeratywnie wyliczone kryteria, które winien uwzględnić organ przy jej uchwalaniu, tj.: 1) kategorię drogi, której pas drogowy zostaje zajęty, 2) rodzaj elementu zajętego pasa drogowego, 3) procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni, 4) rodzaj zajęcia pasa drogowego, 5) rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] lutego 2004 r. stanowiły przepisy art. 40 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z ust. 8 art. 40 ustawy organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, z tym że stawki opłaty, o których mowa w ust. 4 i 6, nie mogą przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty o której mowa w ust. 5 nie może przekroczyć 200 zł. Przepis ten od daty podjęcia przedmiotowej uchwały nie uległ zmianie.

W rozpoznawanej sprawie skarżący Prokurator zakwestionował jako niezgodny z prawem jedynie przepis § 5 ww. uchwały w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej, w którym Rada Miejska ustaliła, iż za zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w § 1 pkt 1-3 ustala się stawkę za każdy dzień zajęcia w wysokości 0,20 zł. Zgodnie z treścią art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Należy zaznaczyć, iż zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Aktem takim jest każdy akt prawny zawierający normy o charakterze generalnym (czyli nie odnoszącym się do indywidualnie oznaczonego podmiotu lecz do pewnej kategorii potencjalnych adresatów) i abstrakcyjnym, wydany przez ustawowo wskazany organ administracji. W ocenie Sądu zaskarżona uchwała odpowiada temu kryterium. Uregulowania uchwały odnoszą się bowiem do każdej osoby zajmującej pas drogowy dróg gminnych, dla których zarządcą jest Gmina. Okolicznością niesporną jest, iż zaskarżona uchwała nie ma jednorazowego zastosowania lecz mogła być wykorzystywana w nieograniczonej liczbie przypadków. Nadto podkreślenia wymaga, iż zgodnie z treścią art. 217 Konstytucji nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Z wymienionego przepisu wynika, iż istnieje obowiązek uregulowania ustawą wszystkich istotnych elementów stosunku daniowego takich jak określenie podmiotu oraz przedmiotu opodatkowania, stawek czy też zasad przyznawania ulg i umorzeń. Tylko niektóre zagadnienia mogą zostać uregulowane przez akty wykonawcze wydawane w ramach upoważnienia ustawowego o ile nie mają one charakteru zasadniczego, stanowią jedynie dopełnienie regulacji ustawowej i tylko w zakresie nie przesądzającym o istotnych elementach konstrukcji daniny. Taki pogląd wyraził Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z 6 marca 2002r. w sprawie P 7/00 (OTK nr 2 z 2002r. poz.13) i z 9 lutego 1999r. w sprawie U 4/98 (OTK nr 1 z 1999r. poz.4).

Nie ulega wątpliwości, iż opłata za zajęcie pasa drogowego jest daniną publiczną w rozumieniu art. 217 Konstytucji. Jest to bowiem obowiązkowe świadczenie pieniężne przewidziane na rzecz gminy w razie zajęcia pasa drogowego i jest ono uiszczane przez każdy podmiot dokonujący takiego zajęcia na terenie gminy. Zasadnicze elementy opłaty zostały uregulowane w ustawie o drogach publicznych. W przepisie art. 40 wymienionej ustawy określono podmiot oraz przedmiot opodatkowania a także sposób wyliczenia opłaty. Ustalono, iż opłata stanowi iloczyn elementów określonych w art. 40 ust. 4 – 6. Zgodnie z ust. 4 opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w art. 40 ust. 2 pkt 4 ( na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3) ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania tego pasa. Jedynie do określenia wysokości jednego elementu, a mianowicie stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, został upoważniony organ jednostki samorządu terytorialnego. Upoważnienie to jest również istotnie ograniczone, gdyż ustalono, iż opłaty o których mowa w ust. 4 i 6 art. 40, nie mogą przekroczoyć10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego.

W ocenie Sądu zasadny jest zarzut Prokuratora Rejonowego co do sprzeczności przepisu § 5 ww. uchwały Rady Gminy z ww. przepisami ustawy o drogach publicznych. To ustawa określiła sposób ustalenia przedmiotowej opłaty jako iloczynu ww. składników. Oznacza to, iż wolą ustawodawcy było uzależnienie wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego zarówno od liczby dni zajmowania tegoż pasa , ustalonej przez właściwy organ stawki za zajęcie 1 m2, jak i od liczby metrów kwadratowych zajmowanej powierzchni. Przepisy ustawy o drogach publicznych dopuszczają, aby w drodze uchwały organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustalił wyłącznie wysokość stawek opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.

Wobec tego nieuprawnione było ustalenie przez Radę Miejską jednorodnej stawki za 1 dzień zajmowania pasa drogowego w taki sposób, iż spowodowało to faktyczne "oderwanie" wysokości opłaty od zajmowanej powierzchni pasa drogowego.

W konsekwencji, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości kwestionowana uchwała z dnia [...] lutego 2004 r. Nr XVIII/156/04 w zaskarżonej części tj. § 5

w istotny sposób narusza przepis art. 40 ust. 4 i ust. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z przepisem art. 147 § 1 ppsa skutkowało to zatem stwierdzeniem przez Sąd nieważności powyższej uchwały w zaskarżonej części. Zdaniem Sądu sprawa wymagała merytorycznego rozstrzygnięcia. Brak było podstaw do uwzględnienia wniosku Rady Miejskiej, zawartego w odpowiedzi na skargę o umorzenie niniejszego postępowania sądowego ze względu na jego bezprzedmiotowość. Organ wywodził, iż - w wyniku uwzględnienia zarzutów Prokuratora Rejonowego - w dniu [...] stycznia 2010 r. podjęta została uchwała Nr XXXIX/511/10/2010 w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej, którą uchylono zaskarżoną uchwałę Nr XVIII/156/2004 z dnia [...] lutego 2004 r.

Odnosząc się do stanowiska procesowego organu wskazać należało, iż Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 14 września 1994 r. (sygn. akt W 5/94, opubl. OTK 1994, nr 2, poz. 44), dokonując wykładni postanowień art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) przyjął, a pogląd ten podziela Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, że zmiana lub uchylenie uchwały dokonane po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę uchwały. Z kolei w uchwale z dnia 14 lutego 1994 r. (sygn. akt K 10/93, opubl. OTK 1994, cz. 1 poz. 7) Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że "przepis obowiązuje w danym systemie prawa jeżeli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości". Tak więc nawet uchylenie (zmiana) zaskarżonej uchwały przez organ, który ją podjął, przed wydaniem wyroku, nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tą uchwałę. Uchylenia uchwały nie można bowiem utożsamiać z uwzględnieniem skargi. W tym kontekście istotnym pozostaje, iż skutkiem stwierdzenia nieważności uchwały (aktu) organu gminy jest jej wyeliminowanie z obrotu prawnego od chwili podjęcia (ex tunc). Oznacza to zatem uznanie braku skuteczności stosowania aktu od chwili jego podjęcia (wydania). Powyższe rozróżnienie ma zatem niewątpliwie znaczenie z punktu widzenia interesu prawnego adresatów norm prawnych zawartych w zaskarżonej uchwale. Zdaniem Sądu, uchylenia uchwały nie można utożsamiać również z uwzględnieniem skargi opartej na żądaniu stwierdzenia nieważności uchwały, nie budzi bowiem wątpliwości, iż skutki stwierdzenia nieważności uchwały polegające na orzeczeniu o jej nieważności od daty jej podjęcia, są dalej idące niż uchylenie uchwały wywierające skutki od daty uchylenia (vide: stanowisko P. Chmielnickiego w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2003r., sygn. akt II SA/Wr 854/03, opubl. Samorząd Terytorialny z 2005r. z. 7-8 poz. 125). Za dopuszczalnością orzekania o legalności uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego, uchylonej po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego , opowiedział się kilkakrotnie Naczelny Sąd Administracyjny ( vide: wyrok z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 1776/06, LEX nr 327767, wyrok z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1046/07, LEX nr 384291).

Zważyć również należało – co ustalił Sąd - iż nowopodjęta uchwała Rady Miejskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr XXXIX/511/10/2010 w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych oraz umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej, którą uchylono zaskarżoną uchwałę Nr XVIII/156/2004 z dnia [...] lutego 2004 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 5 marca 2010 r. (Dz.Urz. Woj. Nr 15, poz. 234) nie weszła do obrotu prawnego w dacie wyrokowania przez Sąd ( 10 marca 2010 r. ). Jej wejście w życie ( powodujące jednocześnie uchylenie zaskarżonej uchwały ) pozostawało uzależnione od upływu terminu 14 dni od jej ogłoszenia. Oznaczało to w konsekwencji , iż w dacie orzekania przez Sąd uchwała z dnia [...] lutego 2004 r. a tym samym i zaskarżony nadal zachowywał moc obowiązującą. Ponadto podkreślenia wymaga, iż uchwała Nr XVIII/156/04 w zaskarżonej części istniała w obrocie prawnym przez okres ponad 5 lat i jako powszechnie obowiązujące prawo na terenie Gminy w tym czasie wywoływała konkretne skutki prawne wobec członków wspólnoty samorządowej. Oznacza to, iż zaskarżona uchwała ma zastosowanie do sytuacji faktycznych zaistniałych przed jej uchyleniem.

Zdaniem Sądu, nie doszło również w sprawie do uwzględnienie skargi w całości, w rozumieniu przepisu art. 54 § 3 pppsa, ponieważ - jak wskazano - uchylenie uchwały wywiera skutek dopiero od dnia wejścia w życie uchwały uchylającej, natomiast stwierdzenie nieważności eliminuje uchwałę z obrotu prawnego od chwili jej podjęcia. W konsekwencji brak było podstawy do uznania, że niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 ppsa.