Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1380/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,3,i 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Teresa Randak, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. I. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] ([...]) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej "K.p.a.") oraz art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz., 121 - dalej "u.s.u.s.") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia K.I. (dalej "strona" lub "zobowiązany") należności z tytułu składek.

Z akt sprawy wynika, że dnia 14 kwietnia 2015 r. do organu wpłynął wniosek K. I. o umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami upomnień oraz kosztami egzekucyjnymi na:

1. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od 03/2012-12/2012; 01/2013-12/2013; 01/2014-09/2014 w wysokości 19.685,95 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 3.319,00 zł naliczonych na dzień 14 kwietnia 2015 r. oraz kwoty 23,20 zł

z tytułu kosztów upomnienia,

2. Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od 05/2013-11/2013; 01/2014; 03/2014-09/2014 w wysokości 3.797,04 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 390,00 zł naliczonych na dzień 14 kwietnia 2015 r. oraz kwoty 23,20 zł z tytułu kosztów upomnienia,

3. Fundusz Pracy za okres 01/2012-12/2012; 01/2013-12/2013; 01/2014-09/2014 w wysokości 1.772,55 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 282,00 zł naliczonych na dzień 14 kwietnia 2015 r. oraz kwoty 23,20 zł z tytułu kosztów upomnienia.

W uzasadnieniu wniosku zobowiązany wskazał, że z uwagi na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną, w której się obecnie znajduje nie jest w stanie uregulować zaległych składek. Umorzenie motywuje ważnym interesem rodziny, grożącym jej ubóstwem oraz niemożnością zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto zobowiązany przedstawił okoliczności powstania przedmiotowego zadłużenia, wskazując na trudności finansowe prowadzonej firmy, brak zleceń spowodowany kryzysem oraz nierzetelność klientów.

Decyzją z dnia [...]nr [...]organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie zobowiązany zarzucił organowi, iż nie odnosząc się w żaden sposób do zebranego materiału dowodowego w postaci dołączonych zeznań podatkowych, błędnie ocenił jego sytuację finansową. W ocenie zobowiązanego w jego przypadku zachodzą przesłanki do umorzenia należności w myśl art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej "rozporządzenie". Podkreślił, iż organ ocenił sytuację finansową jego rodziny wyliczając wyłącznie dochód uzyskany w miesiącu kwietniu 2015 r. i porównał go z minimum socjalnym określonym przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych za miesiąc czerwiec 2014 r. Zdaniem strony jest to oczywisty błąd organu rentowego w obliczeniach mających rzekomo zobrazować sytuację finansową jego rodziny. Ponadto zobowiązany wskazał, iż sytuacja materialna jego rodziny ulega ciągłemu pogorszeniu. Dodatkowo trudności finansowe pogłębiło dokonane przez ZUS w miesiącu maju 2015 r. zajęcie jego wynagrodzenia za pracę oraz fakt, iż jego syn obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Na potwierdzenie powyższego zobowiązany przedłożył do akt sprawy decyzję Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 18 czerwca 2015 r. o uznaniu jego syna J. I. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych. Nadto podniósł, iż w wydanej decyzji organ nie uwzględnił jego zobowiązań wobec innych wierzycieli. Oświadczył, iż jego zadłużenie wobec Spółdzielni Mieszkaniowej A w S. z tytułu nieopłaconego czynszu wraz z narastającymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowań sądowych i kosztami egzekucyjnymi wynosi około 30.000,00 zł. Zdaniem strony powyższe okoliczności potwierdzają, że spłata zaległych składek nie jest możliwa, ponieważ pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Stwierdził także, iż nieodzowność umorzenia należności w przedmiotowej sprawie potwierdza orzecznictwo sądowe, w tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 czerwca 2014 r.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej podczas postępowania wynika, że w okresie od dnia

10 czerwca 2003 r. do dnia 30 listopada 2014 r. zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w zakresie [...] i związanego z nią [...] na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] wydanego przez Urząd Miejski w S.. Z dniem 1 grudnia 2014 r. zobowiązany zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej. Z tego tytułu miał obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Ponieważ nie wywiązał się on z tego obowiązku w sposób prawidłowy, na jego koncie powstało zadłużenie będące przedmiotem niniejszego postępowania.

Odnosząc się do stwierdzenia zobowiązanego, iż jego dochód w poprzednich latach oraz szereg obciążających go zobowiązań przyczyniły się do powstania zaległości z tytułu składek organ rentowy podkreślił, iż podstawową powinnością każdego działającego na rynku podmiotu gospodarczego jest racjonalne i umiejętne gospodarowanie uzyskanymi środkami pieniężnymi, pozwalającymi w pierwszej kolejności zabezpieczyć płatności należne budżetowi państwa. Każdy przedsiębiorca prowadząc działalność na własny rachunek i własne ryzyko winien być świadomy wszelkich korzyści jak i kosztów wynikających z jej prowadzenia. Strona decydując się na rozpoczęcie działalności zobowiązana jest spełniać wszelkie wymogi wiążące się z tą działalnością. Prawnie ustalony obowiązek opłacania składek z tytułu prowadzonej działalności ma charakter obligatoryjny a sytuacja płatnika, w jakiej się znajduje nie zwalnia go z regulowania należności i nie może stanowić podstawy ich umorzenia. Organ podkreślił, iż pomimo pojawiających się symptomów zagrożenia płynności obrotów przez prawie trzy lata zobowiązany nie podjął stosownych działań zmierzających do zakończenia nierentownej działalności i zatrzymania powiększających się od stycznia 2012 r. zaległości.

Nawiązując w dalszej kolejności do powołanego przez stronę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 24 czerwca 2014 r. ZUS podniósł, iż wyrażona przez wnioskodawcę wola zakończenia starej sprawy dotyczącej ubezpieczenia społecznego uzewnętrzniona poprzez złożenie wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek nie stanowi uzasadnionego przypadku do pozytywnego rozpatrzenia takiego wniosku, gdyż takie podejście do sprawy nie uwzględnia całej jej strony publicznej. Organ orzekając w sprawie o umorzenie składek musi zważać na cały obowiązujący system prawa, uwzględniając przy tym wynikającą z niego zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych wyrażoną w Konstytucji oraz poszczególnych ustawach dotyczących ciężarów publicznych, zgodnie z którą każdy jest zobowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zasada ta wyrażona została w u.s.u.s. poprzez normy zawarte w przepisach art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3, które stanowią o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne. Zatem całkowite zaprzestanie opłacania składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, pomimo wyraźnie sformułowanego w przepisach prawa obowiązku ich opłacania, które w przypadku strony trwało prawie trzy lata stanowi w ocenie organu szczególnie rażące naruszenie opisanej zasady powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

Dalej organ wskazał, że odnośnie obecnej sytuacji osobistej i materialnej zobowiązanego ustalił co następuje:

Z przedłożonych do akt sprawy zeznań podatkowych PIT-36 wynika, iż w

2011 r. strona uzyskała dochód z działalności gospodarczej w wysokości 22.813,78 zł, w 2012 r. w wysokości 10.456,91 zł, w 2013 r. w wysokości 15.152,46 zł,

a w 2014 r. w wysokości 8.040,81 zł. Zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS od dnia 1 kwietnia 2015 r. strona jest zatrudniona na umowę

o pracę w Przedsiębiorstwie B Sp. z o.o. w C. z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 3.500,00 zł brutto (średnia za okres od maja 2015 r. do lipca 2015 r.), tj. 2.505,34 zł netto - zgodnie z kalkulatorem wynagrodzeń. Od dnia 21 maja 2015 r. prowadzone jest z wynagrodzenia zobowiązanego przymusowe dochodzenie zaległych składek. W toku egzekucji przekazano w dniu 15 czerwca 2015 r. kwotę 710,00 zł, 15 lipca 2015 r. kwotę 500,00 zł, a 19 sierpnia 2015 r. kwotę 500,00 zł. Zgodnie z informacją Urzędu Miejskiego w S. Wydział Spraw Obywatelskich z dnia 24 kwietnia 2015 r. zobowiązany jest zameldowany w S. przy ul. [...], a pod ww. adresem zameldowani są także jego żona J. I. (60 lat), syn J. I. (28 lat), syn T. I.(23 lata) oraz córka K. I. (27 lat). Z kolei w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 26 marca 2015 r. zobowiązany wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synami. Z uzyskanych przez organ informacji wynika, że żona zobowiązanego obecnie nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczeń. Syn T. I. od dnia 1 kwietnia 2015 r. jest zatrudniony w C A. B. na umowę o pracę w wymiarze 1/2 etatu z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 875,00 zł brutto (średnia za okres od maja 2015 r. do lipca 2015 r.), tj. 676,08 zł netto - zgodnie z kalkulatorem wynagrodzeń. Z kolei syn J. I. w okresie od dnia 13 stycznia 2015 r. do dnia 31 marca 2015 r. był zatrudniony na umowę o pracę w firmie D Sp. z o.o., natomiast od dnia 18 czerwca 2015 r. ww. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Uwzględniając powyższe ustalenia organ rentowy stwierdził, iż po odliczeniu miesięcznych potrąceń dokonywanych w toku przymusowego dochodzenia zaległych składek w miesiącu maju 2015 r. łączny dochód w czteroosobowym gospodarstwie domowym strony wynosił 2.471,42 zł netto, a w miesiącu czerwcu 2015 r. i lipcu 2015 r. wynosił 2.681,42 zł netto.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym strona wskazała, iż miesięcznie w jego rodzinie przeznaczana jest kwota 800,00 zł na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania oraz kwota 100,00 zł na opiekę lekarską. Na dowód ponoszonych miesięcznie wydatków strona przedłożyła fakturę VAT wystawioną przez E J. K. z dnia 9 stycznia 2015 r. na kwotę 55,47 zł, faktury VAT wystawione przez F S.A. z dnia 5 lutego 2015 r. na kwotę 49,90 zł oraz z dnia 4 marca 2015 r. na kwotę 29,71 zł, faktury VAT wystawione przez G Sp. z o.o. za okres od stycznia 2015 r. do maja 2015 r. na kwotę 83,92 zł miesięcznie.

Zgodnie z informacją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Dział Świadczeń z dnia 27 kwietnia 2015 r. oraz z dnia 31 lipca 2015 r. strona nie korzysta ze świadczeń oferowanych przez ww. Ośrodek, a zgodnie z informacją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Dział Dodatków Mieszkaniowych z dnia 27 sierpnia 2015 r. strona nie figuruje w ewidencji wnioskodawców korzystających z pomocy finansowej w formie dodatku mieszkaniowego.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona wskazała, iż zaległości czynszowe wraz z narastającymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowań sądowych i kosztami egzekucyjnymi wobec Spółdzielni Mieszkaniowej A w S. wynoszą około 30.000,00 zł. Na potwierdzenie powyższego strona przedłożyła do akt sprawy wezwanie przedsądowe Spółdzielni z dnia 27 lutego 2015 r. oraz wystawione przez Sąd Rejonowy w S. nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym sygn. akt [...] z dnia [...] należności na kwotę 7.978,99 zł plus odsetki za zwłokę i koszty procesowe, nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym sygn. akt [...] z dnia [...]. należności na kwotę 3.919,99 zł plus odsetki za zwłokę i koszty procesowe oraz nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym sygn. akt [...] z dnia [...] należności na kwotę 5.850,53 zł plus odsetki za zwłokę i koszty procesu. W toku postępowania strona przedłożyła także wezwanie H Sp. z o.o. z 31 marca 2015 r. do zapłaty faktury za dostarczone paliwo gazowe w kwocie 82,19 zł.

Analizując powyższy stan faktyczny organ na wstępie zacytował treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 u.s.u.s.

Zaznaczył, że z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter bardzo wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek, Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. W ocenie organu w przypadku strony nie zostały spełnione warunki do umorzenia należności z tytułu składek. W celu wyegzekwowania należności skierowano tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Postępowanie egzekucyjne jest w toku, gdyż do dnia dzisiejszego organ egzekucyjny nie wydał wiążącego dla stron postanowienia o umorzeniu postępowania w zakresie egzekucji zobowiązań składkowych, którego powodem byłby całkowity brak majątku, z którego można by prowadzić egzekucję należności. Ponadto dnia 15 czerwca 2015 r. dokonano zajęcia wynagrodzenia strony za pracę w Przedsiębiorstwie B Sp. z o. o. Postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, na poczet zadłużenia zostały przekazane następujące wpłaty: 15 czerwca 2015 r. - 710,00 zł; 15 lipca 2015 r. - 500,00 zł; 19 sierpnia 2015 r. - 500,00 zł.

Dodatkowo w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż zgodnie z treścią księgi wieczystej Nr [...] z dnia [...]2015 r. zobowiązany wraz z żoną posiadają na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 58 m² położonego w S. przy ul. [...]. Na wniosek ZUS Sąd Rejonowy w S. dokonał dnia 10 czerwca 2013 r. wpisu hipoteki na ww. nieruchomości w celu zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres od stycznia 2012 r. do stycznia 2013 r. na kwotę 14.890,68 zł.

Biorąc powyższe pod uwagę organ rentowy uznał, ze na dzień dzisiejszy brak jest podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia.

Wobec nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia, organ rozpatrzył wniosek strony w oparciu o inną podstawę prawną, dającą możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności. Wskazał, że podstawę tę stanowi art. 28 ust. 3a u.s.u.s., precyzowany przez § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, a użyte w tym przepisie stwierdzenie "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, iż ciężar udowodnienia ww. przesłanek spoczywa na dłużniku.

Zdaniem organu w przypadku zobowiązanego nie stwierdzono żadnej z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia.

Zobowiązany nie wykazał, że dalsza spłata zadłużenia pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zwłaszcza, że od dnia 1 kwietnia 2015 r. uzyskuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę w Przedsiębiorstwie B Sp. z o. o. w C.. Odnosząc się do twierdzenia strony, iż dokonując zajęcia jego wynagrodzenia Zakład pogłębił trudną sytuację finansową jego rodziny organ rentowy wskazał, iż wnioskując o umorzenie niewystarczającym jest wskazanie na uciążliwość i trudność w zapłacie zaległości, W takich przypadkach istnienie przeszkód jest oczywiste. Dłużnik musi liczyć się z koniecznością zapłaty zaległych składek, gdyż to należy do jego ustawowego obowiązku, natomiast odstąpienie od dochodzenia tych należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych lub wyjątkowych, gdy ze względu na podeszły wiek, poważny stan zdrowia lub też całkowity brak dochodów na utrzymanie o charakterze trwałym niemożliwym jest wywiązywanie się przez zobowiązanego ze spłaty zadłużenia.

Odnosząc się w dalszej kolejności do danych wynikających z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 26 marca 2015 r. organ podniósł, że w toku postępowania strona nie określiła kwoty, jaka jest przeznaczana w jego gospodarstwie domowym na zakup żywności. W związku z powyższym oceniając czy rodzina strony dysponuje środkami pozwalającymi na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych posłużono się danymi z opublikowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w dnia 14 kwietnia 2015 r. poziomu i struktury minimum socjalnego za rok 2014, które obrazuje średnioroczną kwotę przeznaczaną na wydatki na żywność, mieszkanie, w tym eksploatacja i wyposażenie, kulturę i rekreację, odzież i obuwie, ochronę zdrowia, higienę osobistą, transport i łączność oraz pozostałe wydatki ustaloną w oparciu o średnioroczne notowania cen. Wartość minimum socjalnego jest szacowana zazwyczaj cztery razy do roku w okresach miesięcznych (marzec, czerwiec, wrzesień i grudzień). Organ zauważył, że na dzień dzisiejszy nie została jeszcze opublikowana wartość minimum socjalnego za miesiąc marzec bieżącego roku. Dlatego też do analizy posłużono się kwotą na zakup żywności określoną w średniorocznym minimum socjalnym dla czteroosobowego gospodarstwa pracowniczego za rok 2014, która wynosi 1.001,00 zł. Oznacza to, iż po odliczeniu miesięcznych potrąceń dokonywanych w ramach postępowania egzekucyjnego, stałych miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, wydatków na żywność oraz leczenie w miesiącu maju 2015 r. do dyspozycji rodziny zobowiązanego pozostała kwota 570,42 zł, a w miesiącu czerwcu 2015 r. i lipcu

2015 r. kwota 780,42 zł. Powyższe ustalenia nie potwierdzają zdaniem organu trwałego lub wyjątkowego charakteru trudności finansowych strony i jego rodziny.

Dodatkowo organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie ustalono, iż pomimo trudnej sytuacji, na którą powołuje się zobowiązany, nie zostały przez niego podjęte działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego jakim dysponują powołane do tego instytucje socjalne. W związku z brakiem takiego wsparcia można w ocenie organu przypuszczać, iż wskazywane przez dłużnika trudności finansowe nie mają charakteru trwałego, gdyż jeżeli dana osoba znajduje się według niej samej w bardzo trudnej sytuacji materialnej i życiowej to powinna się zwrócić do odpowiednich instytucji zajmujących się udzielaniem pomocy społecznej o przyznanie takiej pomocy. Przepisy prawa i zasady doświadczenia życiowego przemawiają za tym, że jeżeli dana osoba prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych dochodów lub dochody te nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, to kwalifikuje się ona do objęcia najszerszym z możliwych spektrum form pomocy społecznej w postaci: dodatku mieszkaniowego, zasiłku stałego, zasiłków celowych i zasiłków specjalnych.

W ocenie Zakładu w niniejszej sprawie nie ma również podstaw do stwierdzenia, iż brak jest możliwości poprawy sytuacji finansowej zobowiązanego i jego rodziny w późniejszym terminie. Zwłaszcza, że synowie zobowiązanego będąc w okresie aktywności zawodowej i nie mając przeszkód zdrowotnych w uzyskaniu dochodu mogą podjąć działania mające na celu znalezienie stałej pracy, a w przypadku młodszego z nich innego niż dotychczasowe zatrudnienia i zwiększenia w ten sposób dochodów we wspólnym gospodarstwie domowym. Odnosząc się do podnoszonego przez stronę faktu posiadania przez niego zadłużenia w Spółdzielni Mieszkaniowej A w S. z tytułu nieopłaconego czynszu ZUS wskazał, iż w sytuacji ubiegania się o umorzenie należności konieczności wywiązywania się przez wnioskodawcę ze spłaty innych wymagalnych roszczeń nie można traktować jako okoliczności priorytetowej. ZUS jako wierzyciel należnych składek nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli dłużnika, a wnioskodawca nie ma podstaw aby przedkładać ich interesy nad roszczenia względem należności z tytułu składek. Sytuacja taka koliduje bowiem z interesem Zakładu i wskazuje na wybiórcze traktowanie posiadanych zobowiązań. Wymagalność posiadanych przez wnioskodawcę zobowiązań nie zwalnia z zaprzestania płatności zaległych składek z wykonywanej działalności gospodarczej. Organ zauważył przy tym, że do akt sprawy nie zostały przedłożone żadne dokumenty potwierdzające rezygnację wierzycieli zobowiązanego ze swoich roszczeń względem niego. Zgoda na umorzenie spowodowałaby tym samym, że Zakład przyznałby pierwszeństwo należnościom innych wierzycieli zobowiązanego, którzy jak dotąd nie zrezygnowali z ich dochodzenia.

Ponadto zdaniem organu zobowiązany nie wykazał, że poniósł jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. W toku postępowania nie udokumentował zaistnienia takich zdarzeń. Nie wykazał również wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Dlatego organ uznał, że powyższe okoliczności nie występują, więc nie mogą stanowić przesłanki umożliwiającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie.

Biorąc powyższe pod uwagę ZUS stwierdził, że nie ma możliwości podejmowania decyzji o umorzeniu w oparciu o jakiekolwiek inne przesłanki, niż te, które są określone w ogólnie obowiązujących przepisach prawnych. Dlatego powołane przez stronę argumenty nie mogą stanowić podstawy dla umorzenia należności.

Końcowo organ rentowy poinformował, iż przepisy prawa ubezpieczeniowego dopuszczają możliwość umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2002 r., Nr 241, poz. 2074 ze zm.), jednakże w niniejszej sprawie Zakład ustalił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, o umorzenie których strona wnioskuje są należnościami, które nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięć w świetle ww. art. 17.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zrzucając organowi naruszenie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3b u.s.u.s. wniósł o jej uchylenie z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

W uzasadnieniu skarżący podtrzymał wszelkie fakty i twierdzenia zawarte w dotychczasowych wnioskach: o umorzenie składek i o ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto wskazał, że twierdzenie organu, iż mimo pojawiających się symptomów zagrożenia płynności obrotów przez trzy lata nie podjął on stosownych działań zmierzających do zakończenia nierentownej działalności i zatrzymania powiększających się zaległości, są dla niego krzywdzące i nie odzwierciedlają jego rzeczywistych działań. Podniósł, że podejmował szereg kroków, których celem było zwiększenie dochodów, jednakże zawirowania na rynku oraz niekorzystne wyniki przetargów, a także opieszałość i brak przekazania należnych środków przez jednostkę samorządu terytorialnego będącą jednym ze zleceniodawców spowodowały niewypłacalność i brak zakładanych dochodów. Wskazał, że do ostatniego dnia przed zawieszeniem działalności gospodarczej walczył o odzyskanie płynności finansowej pomimo życia rodziny na skraju minimum egzystencjalnego

w przeważających okresach czasu.

W dalszej części uzasadnienia skarżący wskazał, że organ nie wyważył należycie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Podniósł, że organ nie będąc uprawnionym do nadawania określonej zasadzie prymatu, dokonuje nieadekwatnej dla sprawy uznania wyższości zasady powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych ponad słuszny interes obywatela, jakim jest prawo do mieszkania oraz szereg innych zasad składających się na całokształt systemu prawnego oraz zasad rangi konstytucyjnej. W ocenie skarżącego organ odnosi się

z pełną dowolnością do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, dążąc do wyegzekwowania należności nie biorąc pod uwagę sytuacji w jakiej znajduje się jego rodzina oraz jakie negatywne skutki społeczne, zarówno dla niej, jak i dla interesu publicznego wywoła brak umorzenia wnioskowanych należności.

Podkreślił, że ZUS nie jest jego jedynym wierzycielem. Zalega on także wobec Spółdzielni Mieszkaniowej z tytułu czynszu za zbliżony okres jak zaległość z tytułu nieopłaconych składek. Zdaniem skarżącego organ w sposób zupełnie lekceważący odnosi się do jego pozostałych zobowiązań. Zaznaczył, że nie sposób zgodzić się z takim podejściem, gdyż w związku z toczącymi się postępowaniami w Sądzie Rejonowym w S. z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej, a także postępowaniami egzekucyjnymi prowadzonymi przez komornika przy Sądzie Rejonowym w S., Sąd wydał postanowienie o zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do wspólnego prowadzenia przez komornika sądowego. Wskazane postępowanie jest obecnie na etapie wyznaczenia biegłego do wykonania opisu i oszacowania nieruchomości. Nieruchomość ta stanowi miejsce zamieszkania jego rodziny, w związku z powyższym decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, skazuje rodzinę na bezdomność. Zatem skutki wydanej decyzji są znacznie większe niż rozważane przez organ.

Następnie wskazał, iż ustalenia organu co do wysokości kwoty pozostającej do dyspozycji rodziny jest niezgodna z rzeczywistością. Podniósł, że spłaca pożyczkę w banku. Pomimo życia rodziny na skraju egzystencji, stara się spłacać swoich wierzycieli. ZUS dokonał potrąceń wynagrodzenia w ramach postępowania egzekucyjnego, a więc uzyskiwał zaspokojenie swoich należności jako pierwszy wierzyciel. Zaznaczył przy tym, że dokonuje bieżących wpłat na poczet bieżącego czynszu, co jednak nie przynosi efektu zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego pomimo składanych wniosków. Wskazując na ustalenia organu odnośnie kwoty pozostającej do dyspozycji jego rodziny skarżący podniósł, że w dalszym ciągu zadłuża się, tym razem u najbliżej rodziny, aby tylko spłacać wierzycieli, tak aby nie wszczęto kolejnego postępowania egzekucyjnego. Zaznaczył, że dokonuje comiesięcznych wpłat na poczet rat pożyczki w banku na dowód czego przedłożył potwierdzenia wpłat oraz wezwania do zapłaty.

Podsumowując ten wątek skarżący podniósł, że w miesiącach wskazanych przez organ nie tylko nie miał żadnych środków do dyspozycji, ale musiał zapożyczyć się, spłacając równocześnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Spółdzielnię Mieszkaniową A oraz Bank I.

Dalej za nietrafny skarżący uznał pogląd organu, iż nie ma podstaw do stwierdzenia, iż brak jest możliwości poprawy sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny w późniejszym terminie. Zaznaczył, że nie można takiej poprawy wykluczyć, jednakże trudna sytuacja finansowa powodująca brak możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a trwająca nieustannie od kilku lat powoduje, iż w rodzinie pogarsza się stan fizyczny, a w szczególności stan psychologiczny i egzystencyjny. Organ zatem zupełnie mylnie przyjął, iż nie zachodzi przesłanka pozbawienia możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w sytuacji gdy w rzeczywistości on i jego rodzina żyją od kilku lat na granicy skraju finansowej egzystencji, dokonując nieustannych prób poprawy swojej sytuacji, która jednakże z uwagi na rosnące odsetki i koszty postępowań ulega systematycznemu pogorszeniu.

Końcowo podniósł, że jego rodzinie w nieodległym czasie, z uwagi na wysokość zadłużenia wobec ZUS i Spółdzielni Mieszkaniowej A w ramach prowadzonego wspólnie postępowania egzekucyjnego, grozi eksmisja z mieszkania. Nie sposób zatem stwierdzić, iż jest to w zgodzie z interesem publicznym. Szczególnie w sytuacji, gdy obecnie ZUS uzyskuje od skarżącego wszelkie składki z wynagrodzenia i uzyskiwał je przez wiele wcześniejszych lat.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu skarga nie zawiera żadnych argumentów prawnych uzasadniających uchylenie, stwierdzenie nieważności decyzji lub zmianę zaskarżonej decyzji w całości ani w części.

Dodatkowo organ wskazał, że w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało pełne i wyczerpujące postępowanie administracyjne, w trakcie którego nie doszło do naruszenia żadnych przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Ponadto w ocenie organu w sprawie brak jest przesłanek do uchylenia wydanej decyzji administracyjnej, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które to naruszenia mogłyby mieć istotny wpływa na wynik sprawy, nie zachodzą również przesłanki skutkujące wznowieniem postępowania.

W piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2015 r. skarżący ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę wskazał, że skarga zawiera zarzuty merytoryczne, poparte szeregiem argumentów prawnych i faktycznych, uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez naruszenie prawa materialnego, a także inne naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącego organ dopuścił się szeregu nieprawidłowości w trakcie postępowania wyjaśniającego, przez co swoją decyzję podjął na bazie stanu nie uwzględniającego rzeczywistego stanu faktycznego. Tym samym wydana przez organ decyzja uznaniowa charakteryzuje się niedopuszczalną dowolnością. Organ błędnie oceniając, a nawet niewłaściwie określając stan faktyczny, nie dostrzegł wypełnienia przesłanki skutkującej zasadnością umorzenia wnioskowanych należności z tytułu składek.

Podkreślił, że wnioski: o ponowne rozpatrzenie i uprzedni o umorzenie kosztów egzekucyjnych zostały rozpatrzone przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, a także wcześniejsze postanowienie w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych z dnia [...]zarówno decyzję jak i postanowienie wydała ta sama osoba działająca w imieniu dyrektora - tj. zastępca dyrektora B. J.. Jako że oba wnioski opierały się na jednakowym stanie faktycznym należy zdaniem skarżącego uznać, że organ nie zapewnił wymaganych przepisami prawa procedur dotyczących ponownego rozpatrzenia sprawy. Ponadto w ocenie skarżącego postanowienie o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych zawierało szereg nieprawidłowości analogicznych do tych zawartych w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji o odmowie umorzenia należności. Zdaniem skarżącego potwierdzenie przedstawionych zarzutów znajduje odzwierciedlenie w załączonym do pisma postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] uchylającym postanowienie organu I instancji z dnia [...]o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych i przekazującym sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Skarżący podniósł, że organ wydając zaskarżoną decyzję wyciągnął nieprawidłowe wnioski w zakresie zebranego materiału dowodowego. Nie dopełnił także wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 124 K.p.a., obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Organ powinien jednoznacznie stwierdzić, że zachodzą przesłanki dla umorzenia należności z tytułu składek. Zdaniem skarżącego organ dopuścił się naruszenia m.in. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 K.p.a., co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia wnioskowanych należności.

Dalej skarżący wskazał na aktualną sytuację, która jego zdaniem jeszcze bezwzględniej wypełnia równocześnie dwie przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, tj. na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w związku z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Podniósł, że do dnia 15 grudnia 2015 r. pracował na podstawie umowy o pracę na czas określony. Z uwagi na okres zimowy i charakter wykonywanej pracy, a więc roboty drogowe, a co za tym idzie mniejszą liczbę zleceń, umowa nie została przedłużona. Stąd też został zmuszony do poszukiwania nowej pracy, jednakże do dnia dzisiejszego mimo podjętych starań bezowocnie. Podniósł, że decyzją z dnia

[...] został uznany za osobę bezrobotną, jednakże odmówiono mu przyznania prawa do zasiłku z uwagi na brak okresu uprawniającego do zasiłku wynoszących co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji. Braki te wynikają także z okresu, o który skarżący wnosił o umorzenie należności z tytułu składek. Tym samym w ocenie skarżącego organ przez wydanie decyzji z naruszeniem przepisów, pogłębił obecną katastrofalną sytuację ekonomiczną jego rodziny. Na potwierdzenie powyższego skarżący przedłożył decyzję Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia [...].

Ponadto zaznaczył, że jego starszy syn w dniu [...]2015 r. trafił do szpitala, gdzie przez pierwsze dwie doby był hospitalizowany w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym i nadal przebywa w szpitalu. Zachodzi spore prawdopodobieństwo konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, a przez to wypełnienie przesłanki umorzenia zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

W związku z przedstawionym stanem faktycznym oraz opartą na nim argumentacją, skarżący podtrzymał wszystkie wcześniejsze zarzuty i wnioski.

Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w piśmie z dnia 24 czerwca 2016 r. i wyjaśnił, iż na chwilę obecną jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Jak dotychczas bezskutecznie poszukuje pracy. Z dniem 22 czerwca 2016 r. dokonał wykreślenia wpisu swojej firmy z ewidencji działalności gospodarczej. Wskazał nadto, iż decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...]której kopię załączył do pisma, został mu przyznany zasiłek mieszkaniowy do dnia 30 listopada 2016 r. w kwocie 324,73 zł. Organ w decyzji wskazał, iż średni dochód na osobę w gospodarstwie domowym strony wynosi 164, 78 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja ZUS z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego i Fundusz Pracy, powstałych w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. W toku postępowania skarżący powoływał się na regulację art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia, wskazując, że nie jest w stanie spłacić zaległości wobec ZUS z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową i rodzinną. Organy obu instancji przyjęły zaś, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz § 3 ww. rozporządzenia.

Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przede wszystkim podkreślić należy, że stosownie do treści art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd orzeka o zgodności z prawem zaskarżonego aktu biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy i przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, istniejące w chwili jego wydania. Innymi słowy, dokonanie oceny zgodności przedmiotu kontroli z prawem możliwe jest wyłącznie w oparciu o stan faktyczny, który stanowił jego podstawę faktyczną.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do tzw. "całkowitej nieściągalności" należności składkowych jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność składek (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 187/10).

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z ww. przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 830/00). Uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych nie może bowiem oznaczać dowolności działania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem Sądu, w badanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. W dacie wydania decyzji, skarżący był zatrudniony na umowę o pracę w Przedsiębiorstwie B Sp. z o. o. w C. z wynagrodzeniem w kwocie 3500 zł brutto, od maja 2015 r. było wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne i w toku egzekucji z zajętego wynagrodzenia uzyskano łącznie kwotę ok. 1700 zł. Ponadto strona posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w S. o pow. 58 m2, na którym w dniu 10 czerwca 2013 r. dokonano wpisu hipoteki na rzecz ZUS w celu zabezpieczenia należności z tytułu składek.

Konkluzja organu, że w sytuacji skarżącego nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, znajduje zatem pełne oparcie w ustaleniach faktycznych sprawy, czego skarżący w istocie nie kwestionował. A skoro tak, to z przyczyn określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. nie było możliwe umorzenie należności.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym ZUS wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył również przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia.

Odwołując się ponownie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazać przyjdzie, iż skarżący od dnia 1 kwietnia 2015 r. uzyskiwał wynagrodzenie za pracę w wysokości 3500 zł brutto miesięcznie. Zamieszkiwał w mieszkaniu własnościowym, w którym zameldowani są także jego żona J. I. (60 lat), syn J. I. (28 lat), syn T. I. (23 lata) oraz córka K. I. (27 lat), przy czym - jak wskazał sam zobowiązany - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synami. Z uzyskanych przez organ informacji wynika, że żona zobowiązanego nie była nigdzie zatrudniona, podobnie jak syn J. I., który od 18 czerwca 2015 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Natomiast syn T. I. od dnia 1 kwietnia 2015 r. jest zatrudniony w C A.B. na umowę o pracę w wymiarze 1/2 etatu z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 875,00 zł brutto (średnia za okres od maja 2015 r. do lipca 2015 r.), tj. 676,08 zł netto - zgodnie z kalkulatorem wynagrodzeń. Uwzględniając powyższe ustalenia organ skonstatował, iż po odliczeniu miesięcznych potrąceń dokonywanych w toku przymusowego dochodzenia zaległych składek w miesiącu maju 2015 r. łączny dochód w czteroosobowym gospodarstwie domowym strony wynosił 2.471,42 zł netto, a w miesiącu czerwcu i lipcu 2015 r. wynosił 2.681,42 zł netto. Jeśli zaś chodzi o miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego organ przyjął wskazaną przez stronę kwotę 800,00 zł - opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, kwotę 100,00 zł - opieka lekarska oraz kwotę ok. 1000 zł - wyżywienie 4 - osobowej rodziny. W świetle powyższego organ trafnie - zdaniem Sądu - stwierdził, że po uiszczeniu ww. opłat i wydatków na żywność do dyspozycji skarżącego pozostawała kwota ponad 500 zł w skali miesiąca. Zwrócił także uwagę, że jego dorośli synowie są zdolni do świadczenia pracy, a zatem istnieje możliwość poprawy sytuacji rodziny skarżącego w przyszłości.

Sąd nie znalazł podstaw by kwestionować poczynione przez organ rentowy ustalenia i wyciągnięte na ich podstawie wnioski. Wymaga przy tym zaakcentowania, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym, sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do badania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie ma charakteru dowolnego. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest bowiem wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. W kwestii tej wypowiadał się wielokrotnie NSA, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przykładowo, w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że: "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych". W szczególności ZUS nie może uprzywilejowywać należności cywilnoprawnych kosztem należności z tytułu składek. Nie może zatem przesądzać o istnieniu przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych fakt posiadania przez stronę zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym z tytułu czynszu wobec Spółdzielni Mieszkaniowej.

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1- 3 cyt. ustawy oraz § 3 rozporządzenia. ZUS prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie cały materiał dowodowy. Wydanie decyzji poprzedzone zostało, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego, zaś ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia wymienionych przez stronę zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, że sprawy zobowiązanego - oparte na tożsamym stanie faktycznym - rozpatrywała ta sama osoba, co w jego opinii naruszyło przepisy regulujące ponowne rozpatrzenie sprawy. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym decyzja pierwszoinstancyjna została wydana i podpisana przez inne osoby (pracowników ZUS), niż decyzja wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy. To zaś oznacza, że wydanie zaskarżonej decyzji nie nastąpiło z naruszeniem zakazu ustanowionego w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

Końcowo raz jeszcze pokreślić trzeba, że stan ustalony w przedmiotowej sprawie odnosi się do dnia [...] (data wydania zaskarżonej decyzji) i wszelkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zdarzenia zaistniałe po tej dacie z przyczyn oczywistych nie były przedmiotem oceny prawnej. Okoliczności, które wystąpiły później, w postaci utraty pracy przez skarżącego czy też nagłej choroby syna, powodujące istotne pogorszenie się jego sytuacji rodzinnej i finansowej mogą być natomiast podniesione przy ewentualnym kolejnym wniosku w przedmiocie umorzenia wskazanych w decyzji zaległości.

Podsumowując, w ocenie Sądu, ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

20