Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1344/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 17, art. 20, art. 24
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Ewa Michna WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn.. akt [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 13a, art. 20, art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6, ust. 3, ust. 9 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2407, dalej jako: "u.p.p.w.d.") po rozpatrzeniu odwołania skarżącego T. C. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 7 sierpnia 2019r. znak: [...] Prezydent Miasta poinformował T. C. o przyznaniu świadczeń wychowawczych na dziecko: W. C. w okresie od lipca 2019 do maja 2021 w wysokości 500,00 zł miesięcznie.

W dniu 25 lutego 2021r. do organu wypłynął prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia 28 stycznia 2020r. sygn. akt [...] o rozwód, z którego wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem W. C. powierzono obojgu rodzicom, jednocześnie ustalając, że miejscem że miejsce pobytu małoletniego będzie przy matce.

Po uzyskaniu powyższych informacji, w wyniku przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2021r. nr [...] uchylił skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko: W. C. Powyższe rozstrzygnięcie zostało odebrane w dniu 15 kwietnia 2021 r. i wskutek jego niezaskarżenia stało się ostateczne i prawomocne.

Następnie Prezydent Miasta, decyzją z dnia [...] 2021 r uznał świadczenie wychowawcze wypłacone T. C. na podstawie informacji z dnia 7 sierpnia 2019r. nr [...] w wysokości 6.000,00 zł za okres od 1 marca 2020 r. do 28 lutego 2021 r. za nienależnie pobrane i zobowiązał do ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że skarżący nie dopełnił obowiązku powiadomienia organu właściwego wypłacającego to świadczenie o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Mając na uwadze, że ww. wyrok jest prawomocny od 5 lutego 2020 r. organ I instancji stwierdził, że skarżącemu nie przysługiwało świadczenie wychowawcze na dziecko w okresie od 1 marca 2020 r. do 28 lutego 2021 r. i zostało nienależnie pobrane.

W odwołaniu od ww. decyzji, skarżący wniósł o anulowanie zadłużenia. Nadto wskazał, że nigdy nie pobierał świadczenia wychowawczego na syna W. Wyjaśnił, że był wnioskodawcą, ale świadczenie zawsze wpływało na osobiste konto jego żony. Do odwołania skarżący dołączył potwierdzenia wykonywania przelewów.

Opisaną we wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie oraz streścił przebieg dotychczasowego postępowania.

Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w trakcie okresu zasiłkowego Sąd Okręgowy (wyrok z dnia 28 stycznia 2020r. sygn. akt [...]) orzekł rozwód i rozwiązując małżeństwo K. C. z T. C. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron: W. C. powierzono obojgu rodzicom ustalając, że miejsce pobytu małoletniego będzie przy matce. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 5.02.2020r. W ocenie organu odwoławczego wyrok ten ma istotny wpływ na ustalone prawo do świadczenia wychowawczego, gdyż przesądza ustalenie do kogo należy uprawnienie do świadczenia wychowawczego na wskazane dziecko.

W konsekwencji organ odwoławczy powołując się na treść art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d. stwierdził, iż niepoinformowanie organu pomocowego o orzeczeniu sądu powszechnego ustalającego miejsce pobytu dzieci przy matce, skutkuje powstaniem świadczeń nienależnie pobranych wypłaconych pomimo braku prawa do tego świadczenia, a w konsekwencji obowiązkiem ich zwrotu wraz z odsetkami za opóźnienie, w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt. 6 u.p.p.w.d.

Odnosząc się do okoliczności dotyczące bezpośredniego przekazywania byłej żonie, również po rozwodzie świadczeń wychowawczych nie mogą odnieść skutku, gdyż w tym czasie jak już wyżej wyjaśniono T. C. nie był uprawniony do pobierania świadczenia (a zatem nie mógł dysponować tymi środkami). To rolą organu pomocowego a nie rodziców dziecka jest przyznawanie oraz wypłata osobie uprawnionej świadczenia wychowawczego.

W odniesieniu do prośby skarżącego o "anulowanie zadłużenia", organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Jednakże postępowanie prowadzone na podstawie art. 25 ust. 10 powołanej ustawy w przedmiocie umorzenia, rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności, jest odrębnym postępowaniem administracyjnym inicjowanym stosownym wnioskiem strony. Ostateczna zatem decyzja w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia i jego zwrotu daje stronie możliwość ubiegania się o przyznanie jednej z powyższych ulg.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący T. C., i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 7, 10, 77 § 1, 2 i 4, 75 § 1, 78 § 1 i 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy polegającego na zebraniu i rozważeniu wyczerpująco materiału dowodowego, w tym nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów, niezbadanie a następnie nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innych dowodów nie przeprowadził, a w konsekwencji brakiem wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, zwłaszcza w kwestii świadomości skarżącego co do faktu, iż świadczenia wychowawcze na dziecko mu nie przysługuje;

2. naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez wydanie i doręczenie decyzji zawierającej istotne błędy w ustalonym stanie faktycznym sprawy m. in. w zakresie kwestii świadomości skarżącego co do faktu, iż świadczenie wychowawcze na dziecko mu nie przysługuje;

3. naruszenie art. 80 w związku z art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i oparcie rozstrzygnięcia na dowodach, które mogą stanowić jedynie dowody dotyczące faktów obiektywnych, a które pomijają ocenę stanu świadomości skarżącego, co do faktu, iż świadczenie wychowawcze na dziecko mu nie przysługuje.

4. art. 25 ust. 1, 2 i 9 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez uznanie, że świadczenie wychowawcze na rzecz dziecka skarżącego wypłacone za sporny okres było świadczeniem nienależnie pobranym przez skarżącego, skutkującym obowiązkiem jego zwrotu wraz z odsetkami,

5. art. 25 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez uznanie, że Organ nie może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji do czasu wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzje wydaną przez Prezydenta Miasta, mocą której orzeczono, że świadczenie wychowawcze otrzymane przez skarżącego na małoletnie dziecko w okresie od 1 marca 2020 r. do 28 lutego 2021r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie, w łącznej kwocie 6.000 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz zobowiązano go do jego zwrotu łącznie z odsetkami ustawowymi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.p.w.d.".

W myśl art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje, między innymi, matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca (z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a ustawy. Z kolei art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. stanowi, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego).

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2021r. (I OSK 3520/18, LEX nr 3209214) art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. jest jasny i wynika z niego, że pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu.

Zgodnie z art. 25 u.p.p.w.d, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu (ust. 1); przy czym "za nienależnie pobrane" świadczenie wychowawcze uważa się między innymi świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d).

"Dotychczas w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd zgodnie, z którym błędne jest stanowisko utożsamiające pojęcie "nienależnego świadczenia" z pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia". "Nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła, zaś "świadczeniem nienależnie pobranym" jest to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Pojęcia te nie są jednakowe. W konsekwencji przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Osoba, która nienależnie pobrała świadczenie to osoba, która była świadoma, że świadczenie jej nie przysługuje"( M. Podsiadło-Żmuda [w:] Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, red. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, LEX/el. 2019, art. 25).

W niniejszej sprawie skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2020r.przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na okres od lipca 2019r. do maja 2021r. We wniosku z dnia 7 lutego 2019r. skarżący podał konto bankowe żony K. C., na które miały wpływać pieniądz ze świadczenia wychowawczego. W czasie składania wniosku skarżący pozostawał w związku małżeńskim. Rozwód został orzeczony wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020r., który stał się prawomocny z dniem 5 lutego 2020r. Na jego mocy wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem W. C. powierzono obojgu rodzicom, przy czym miejsce jego pobytu ustalono przy matce K. C. Wyrok ten wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 25 lutego 2021r. Wtedy też zostało wszczęte wobec skarżącego postępowanie w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] 2021r. 6 maja 2021r. zostało z kolei wszczęte postępowanie dotyczące nienależnie pobranego świadczenia. Decyzją z dnia [...] 2021r. prezydent Miasta uznał świadczenia wychowawcze w łącznej wysokości 6 000 zł. za nienależnie pobrane w okresie od 1 marca 2020r. do 28 lutego 2021r. W tym bowiem czasie zgodnie z wyrokiem rozwodowym miejscem zamieszkania małoletniego W. C. było ustalone przy matce. Z uzasadnienia wynika, że ocena dotycząca kwestii nienależnego świadczenia nastąpiła z powodu braku zawiadomienia organu o zmianie okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, pomimo prawidłowego pouczenia o tym obowiązku. W swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze również oparło się na tym, że skarżący pomimo, że został pouczony o obowiązku zgłaszania o wszelkich okolicznościach dotyczących zmiany miejsca zamieszkania, a więc wpływających na wypłacanie świadczenia nie zrobił tego i w związku z tym świadczenia było nienależnie pobrane. Należy przy tym podkreślić, że zarówno w aktach administracyjnych, jak i sądowych znajduje się oświadczenie K. C., w którym stwierdza ona, że to na jej konto wpływało zawsze świadczenie wychowawcze na małoletniego W. C., a skarżący nigdy tego świadczenia nie pobierał. Co więcej została dołączona umowa z bankiem, z której wynika, że właścicielem wskazanego we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego konta bankowego jest Pani K. C. K. C. oświadczyła również, że pobrane przez nią kwoty świadczenia wychowawczego zostały wykorzystane na potrzeby małoletniego W. C.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ocena organów obu instancji jest wadliwa. Istotne jest bowiem w tym przypadku, czy faktycznie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym, i czy przyznane w ramach świadczenia wychowawczego kwoty zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, czyli zostały spożytkowane stosownie do celu wskazanego w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Zgodnie z tą regulacją celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi (faktycznemu albo prawnemu), to w istocie świadczenie to służy dziecku. W konsekwencji okoliczność, na co zostało przeznaczone wypłacone świadczenie ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależne (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 15.07.2021 r., II SA/Gl 572/21, LEX nr 3217874, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 czerwca 2021, sygn. II SA/Łd 668/20, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lipca 2021 sygn. akt II SA/Gl 47/21).

W związku z powyższym trafnie w orzeczeniach sądów administracyjnych podnosi się, że organ administracyjny powinien zbadać czy dziecko skarżącego było faktycznym beneficjentem tego świadczenia, zwłaszcza że skarżący podkreślał okoliczność, że środki te były bezpośrednio przekazywane na konto jego byłej żony, która sprawowała opiekę nad dzieckiem. Organ nie skontaktował się jednak z matką dziecka i nie przeprowadził żadnego dowodu na co były faktycznie przeznaczane pieniądze pochodzące ze świadczenia wychowawczego.

W niniejszej sprawie Sąd orzekający uznał jednak, że w ogóle nie doszło do pobrania środków przez skarżącego w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. Według załączonych dokumentów środki te były przekazywane na konto byłej żony skarżącego (zob. wyrok WSA w Łodzi z 4.12.2020 r., II SA/Łd 395/20, LEX nr 3097524). Organ powinien tę okoliczność zweryfikować, zwłaszcza że była ona podnoszona przez skarżącego. Należy jednak podkreślić, że organ uznał tę okoliczność za udowodnioną, tyle że przyjął, iż nie miała ona znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Założył bowiem obiektywną odpowiedzialność skarżącego, a brak poinformowania o rozwodzie uznał za okoliczność przesądzająca o nienależnie pobranym świadczeniu, które zostało wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Problem jednak polega na tym, że świadczenie to nie zostało ani pobrane przez skarżącego, ani wypłacone skarżącemu.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d. w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie. W ten sposób sformułowane pouczenie znajduje się zarówno w decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze skarżącemu, jak i na wniosku o przyznanie tego świadczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia - powinno być ono jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Oznacza to, że pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za należyte, w szczególności, gdy przytaczają one jedynie przepis ustawy, bez nawet jakiejkolwiek próby jego wyjaśnienia. Takie sformułowania są bowiem dla większości osób nieposiadających wykształcenia prawniczego zupełnie nieczytelne i nie mogą być traktowane jako pouczenie o tym, kiedy i jakie okoliczności osoba taka winna wziąć pod uwagę w toku pobierania świadczenia. Ponieważ prawidłowe pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot świadczenia, uznać należy, że brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach (zob. np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1701/12, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie jednocześnie uznaje się jednocześnie, że nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż w każdej sprawie z zakresu zabezpieczenia społecznego obowiązkiem organu winno być podawanie wyczerpującej informacji prawnej dotyczącej całokształtu przepisów z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy te są rozbudowane, złożone, a rozumienie niektórych z nich sporne w orzecznictwie. Byłoby bardzo trudne stworzenie krótkiej i prostej w przekazie informacji prawnej dla strony o tak szerokich granicach. W takich sytuacjach konieczne jest współdziałanie strony z organem i wskazywanie przez stronę na okoliczności faktyczne, w których się ona znajduje, celem udzielenia jej przez organ "niezbędnej dla niej" informacji prawnej (Wyrok NSA z 5.11.2020 r., I OSK 2338/18, LEX nr 3085898). Należy jednak podkreślić, że prawidłowość pouczenia ma znaczenie jedynie w sytuacji, gdy dana osoba w ogóle pobiera świadczenie wychowawcze, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W niniejszej sprawie skarżący był uprawniony do świadczenia wychowawczego, jednak od samego początku (od 1 października 2019) wpływało ono na konto bankowe żony. Skarżący uznał, że skoro faktycznie świadczenie wychowawcze trafia do rąk jego żony i jest przeznaczane na potrzeby dziecka, to nie jest konieczne żadne formalne postępowanie administracyjne, na podstawie którego doszłoby do zmiany osoby uprawnionej do pobierania świadczenia wychowawczego, gdyż pod względem faktycznym wszystko było zgodne z prawem.

W niniejszej sprawie należy podkreślić, że faktycznie nie ma znaczenia ani świadomość skarżącego co do nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, ani zakres pouczenia, ale fakt że skarżący w ogóle go nie pobrał. Nie można bowiem skarżącego obciążać obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, skoro w ogóle nie zostało ono przez niego pobrane. Jednak przesłanka ta powinna zostać zweryfikowana w trakcie postepowania przed organem administracyjnym.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.