Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1550/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 14 ust 2 pkt 8, art 22 ust 1
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Grzegorz Borkowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia NSA Jan Rudowski, Protokolant Anna Dziewiż - Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 4355/06 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 października 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2001 oraz odsetek za zwłokę od niewpłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawiał się następująco:

1. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. określającą K. i W.C wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. oraz wysokość odsetek za zwłokę od nie wpłaconych w terminie zaliczek na ten podatek.

Organ podatkowy I instancji ustalił, że w 2001 r. K.C. prowadził działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług transportowych w zakresie transportu sanitarnego. W trakcie wszczętego postępowania podatkowego ustalono, że podatnik zaniżył przychód o kwotę wynikającą z braku ujęcia w podatkowej księdze przychodów nieodpłatnego wykorzystania dla celów prowadzonej działalności gospodarczej dwóch samochodów użyczonych mu przez ojca. Ponadto organ stwierdził, iż zawyżono koszty uzyskania przychodu wynikające z księgi przychodów m.in. o kwotę wynikającą z zawyżenia kosztów z tytułu transakcji handlowych z podmiotem nieistniejącym – firmą T..

2. W odwołaniu pełnomocnik Skarżącego zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 14 ust. 2 pkt 8 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm. dalej updof) oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że w podatkowej księdze przychodów i rozchodów zaksięgowano koszty uzyskania przychodu z firmą "T." na kwotę wynikającą z faktur, których wystawcą była firma "T.". Ustalono, że ww. firma nie figuruje w rejestrze podatników prowadzonym przez Urząd Skarbowy, a jej NIP nie został wygenerowany.

W kwestii dotyczącej ustalenia podatnikowi przychodu z tytułu użyczenia przez jego ojca dwóch samochodów do nieodpłatnego używania, organ odwoławczy wskazał, że użyczenie pojazdu nie mieści się w pojęciu darowizny uregulowanej w art. 888 § 1 Kc. Tym samym fakt otrzymania nieodpłatnego świadczenia nie może być analizowany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, która w art. 1 stanowi, iż podatkowi od spadków i darowizn podlega wyłącznie nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium RP lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium RP.

4. W skardze na powyższą decyzję Skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu.

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd zauważył, iż strona w dniu 26 stycznia 2006 r. ustanowiła pełnomocnika – radcę prawnego ze wskazaniem adresu kancelarii, w której pełnomocnik wykonuje swój zawód. Pełnomocnik ten od momentu ustanowienia brał udział w całym postępowaniu włącznie ze sporządzeniem odwołania od decyzji organu I instancji. Pomimo ustanowienia pełnomocnika zaskarżona decyzja została doręczona stronie skarżącej. Dowodem na to jest zwrotne potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji podpisane przez W.C. Z akt sprawy przesłanych przez organ, na podstawie których Sąd orzekał, nie wynika, że decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi, ponieważ za doręczenie nie można uznać adnotacji na decyzji, iż decyzję tę otrzymuje pełnomocnik. Zatem brak jest dowodu doręczenia zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi.

Sąd podkreślił, że przepisy postępowania określające zasady doręczania pism stronie działającej przez pełnomocnika mają na względzie ochronę praw strony w postępowaniu, czego gwarancją jest m. in. reprezentowanie strony przez wykwalifikowanego pełnomocnika. Naruszeniu tych przepisów można przypisać istotną wagę z punktu widzenia wyniku sprawy, ponieważ ograniczało prawo strony do udziału w postępowaniu i do artykułowania w nim swoich interesów.

6. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 lit. b) w zw. z art. 106 § 3 ppsa polegające na zaniechaniu wyjaśnienia istotnej wątpliwości dotyczącej doręczenia decyzji przez organ odwoławczy pełnomocnikowi strony w ten sposób, że odstąpił od żądania z urzędu doręczenia dokumentu w postaci zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki.

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o stwierdzenie niezgodności z prawem wydanego wyroku i jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że sąd w przedmiotowej sprawie skoncentrował się jedynie na ustaleniu, że w aktach sprawy brak jest zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji organu odwoławczego przez pełnomocnika strony. Natomiast z treści uzasadnienia wynika, że Sąd nie miał pewności czy faktycznie pełnomocnik nie otrzymał decyzji, a jedynie powziął podejrzenie, iż takie uchybienie mogło wystąpić.

Sąd przystępując do rozpoznania sprawy w tym stanie faktycznym mógł i powinien był skorzystać z dyspozycji art. 106 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który dopuszcza możliwość uzupełnienia z urzędu dowodów z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Odstąpienie przez sąd od próby wyjaśnienia tego typu wątpliwości przyczyniło się do wydania wadliwego orzeczenia, a opisana ocena naruszenia prawa oparta została na założeniu hipotetycznym, że tak najprawdopodobniej było.

II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

1. Trafnie podnosi skarżąca, że kwestia doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony (wymienionemu w "rozdzielniku" na ostatniej stronie decyzji) mogła – i powinna – być wyjaśniona w drodze zażądania stosownej informacji od organu odwoławczego. Co więcej, powinno to nastąpić przed wyznaczeniem rozprawy, jako że od daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi biegnie termin do wniesienie skargi. Zaniedbanie w tym zakresie mogło być naprawione poprzez zażądanie przedłożenia dowodu doręczenia na rozprawie sądowej (przy jej wyznaczaniu) bądź przeprowadzenie dowodu uzupełniającego w trybie art. 106 § 3 ppsa – jak to zarzucił skarżący. Pozwoliłoby to na uniknięcie zbędnych, jak się okazało, kosztów postępowania i jego przedłużenia już o blisko 2 lata.

2. Co najmniej wątpliwe było powołanie się, jako na podstawę prawną wyroku, na art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa. Wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania mogło nastąpić wówczas gdy postępowanie poprzedzające wydanie decyzji było dotknięte wadą, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Co więcej – wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony i to wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o jej wydaniu (art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Żądania takiego nie złożono. Niezrozumiałe jest stwierdzenie, że naruszenie przepisów "...ograniczało prawo strony do udziału w postępowaniu..." skoro pełnomocnik ustanowiony wyłącznie w postępowaniu podatkowym brał w nim czynny udział do samego końca, a strona osobiście podejmowała czynności procesowe w postępowaniu sądowym.

3. Mając na uwadze ewidentne naruszenie wskazanych wyżej przepisów należało na podstawie art. 185 § 1 ppsa uchylić zaskarżony wyrok.

Uchylenie decyzji nastąpiło nie poprzez uwzględnienie zarzutów strony lecz z przyczyn leżących po stronie sądu pierwszej instancji. W tej sytuacji strona (podatnik) nie powinna ponosić niezawinionych przez nią kosztów postępowania kasacyjnego (art. 207 § 2 ppsa).