Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3012/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1267/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1267/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi [...], uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków [...] Delegatura w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr. [...].

Zaskarżony wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Wojewódzki Konserwatora Zabytków [...] Delegatura w [...] (zwany dalej: WKZ), na podstawie art. 89 pkt 2, art. 92 ust. 6 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm.; zwanej dalej: u.o.z.o.z.) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; zwanej dalej: k.p.a.) umorzył postępowanie w sprawie przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami dotyczącym pałacu w [...] wpisanego do rejestru zabytków. WKZ uznał, że postępowanie administracyjne w sprawie przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków zostało wszczęte w dniu 19 lutego 2013 r. wraz z zawiadomieniem o planowanej kontroli zabytku. Podczas planowanych czynności kontrolnych nie dokonano jednak żadnych ustaleń faktycznych w zakresie stanu zachowania obiektu, nie wydano też zaleceń pokontrolnych, ani nakazu wykonania określonych prac. Zdaniem organu postępowanie stało się więc bezprzedmiotowe z uwagi na powyższe oraz na śmierć właścicielki i przejście prawa własności pałacu na inny podmiot.

Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji, złożonego przez [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że z przepisów u.o.z.o.z. nie wynika, by czynności kontrolne odbywały się w ramach postępowania administracyjnego. W samym postępowaniu kontrolnym na podstawie u.o.z.o.z. nie dochodzi do rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej, lecz do ustalenia określonych faktów. Dopiero tak ustalone fakty mogą być podstawą wydania decyzji w rozumieniu przepisów k.p.a.

Minister uznał, że WKZ wszczął postępowanie administracyjne, o czym świadczy treść zawiadomień kierowanych przez ten organ do właściciela i użytkownika pałacu w [...], w których powołuje się na przepisy k.p.a., a także zastosowanie przez organ – nieprawidłowo – przepisów o wyłączeniu pracownika. Mając na uwadze, że przepisy prawa nie dają podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie kontroli stosowania i przestrzegania przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zdaniem Ministra konieczne było wydanie decyzji o umorzeniu tego postępowania. Organ stwierdził końcowo, że decyzja WKZ odpowiada prawu, lecz z innych powodów niż te wskazane w jej uzasadnieniu.

Po rozpoznaniu skargi złożonej przez [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1267/18 uchylił ww. decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję WKZ z dnia [...] grudnia 2015 r.

Sąd I instancji nie podzielił dokonanej przez Ministra interpretacji art. 38 u.o.z.o.z., według której czynności kontrolne podejmowane przez konserwatora zabytków nie stanowią postaci postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów k.p.a. Czynności kontrolne podejmowane na podstawie art. 38 u.o.z.o.z. nie mogą wykraczać poza ramy określone w tym przepisie, tj. poza kontrolę "stosowania i przestrzegania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami", a w wyniku procedury kontrolnej może dojść do zastosowania jednego z instrumentów nadzoru konserwatorskiego, a zatem do władczego ukształtowania sytuacji prawnej podmiotu kontrolowanego. Zasady procedury kontrolnej składają się zatem na ogólną zasadę legalizmu działania organu. Niezależnie od tego, w postępowaniu, o którym mowa w art. 38 u.o.z.o.z., możemy mówić też o obowiązywaniu: (a) zasady prawdy materialnej, co oznacza, że kontroler powinien dążyć do dokonania ustaleń zgodnych z rzeczywistością (odpowiadających prawdzie), czemu służy chociażby prawo żądania wszelkich niezbędnych informacji, danych i dokumentów; (b) zasady obiektywizmu, sprowadzającej się do obowiązku rzetelnego i bezstronnego ustalenia stanu faktycznego, szczególnie z uwagi na implikacje, jakie ustalenie to może mieć dla sytuacji prawnej podmiotu kontrolowanego; (c) zasady kontradyktoryjności, przejawiającej się przede wszystkim w treści art. 38 ust. 4 u.o.z.o.z., przewidującego przeprowadzanie kontroli przy obligatoryjnym udziale upoważnionego przedstawiciela podmiotu kontrolowanego (tzn. przy umożliwieniu temu podmiotowi czynnego udziału w postępowaniu kontrolnym, polegającego m.in. na zgłaszaniu uwag i składaniu wyjaśnień); oraz (d) zasady pisemności - z czynności kontrolnych sporządza się bowiem protokół.

W przypadku wszczęcia postępowania z urzędu i braku odmiennej regulacji w przepisach szczególnych, przepisy k.p.a. nie przewidują wydania przez organy administracji publicznej odrębnego rozstrzygnięcia o wszczęciu postępowania w formie decyzji lub postanowienia. Spełnienie warunków co do strony przedmiotowej i podmiotowej postępowania rodzi obowiązek podjęcia czynności postępowania przez organ administracji publicznej. Zawiadomienie właściciela zabytku o planowanej kontroli obiektu należy zatem uznawać za wszczęcie postępowania nadzorczego z urzędu.

Zdaniem Sądu I instancji w przypadku pałacu w [...] postępowanie nadzorcze zostało wszczęte przez Wojewódzkiego Konserwatora 19 lutego 2013 r. poprzez wysłanie do właścicielki obiektu zabytkowego zawiadomienia o planowanej kontroli obiektu. WKZ sam kilkakrotnie uznał wszczęcie postępowania nadzorczego za dokonane poprzez zawiadomienie o czynnościach kontrolnych. W zawiadomieniach tych organ powoływał się bowiem nie tylko na art. 38 u.o.z.o.z., ale również na art. 10 § 1 k.p.a. przewidujący udział strony w prowadzonym postępowaniu. W przypadku, gdyby uznać czynności kontrolne podejmowane w ramach nadzoru konserwatorskiego (rozdział 4 u.o.z.o.z.) jedynie za akty wewnętrzne administracji, udział strony w tych czynnościach byłby niedopuszczalny, a nie obowiązkowy.

Zdaniem Sądu I instancji w rozpatrywanej sprawie umorzenie postępowania przez WKZ było nieprawidłowe. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a. (brak osoby sprawującej zarząd spadkiem nieobjętym), a postępowanie z innych powodów nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). W przypadku zespołu pałacowo-parkowego w [...] śmierć właścicielki obiektu zabytkowego nie uzasadniała jednak zawieszenia postępowania, gdyż wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu było w pełni możliwe. Sam skarżący krótko po śmierci matki zawiadomił organ o fakcie sprawowania zarządu nad obiektem zabytkowym do czasu załatwienia spraw spadkowych po zmarłej właścicielce zabytku.

W rozpatrywanej sprawie nie występowała też żadna przesłanka przedmiotowa mogąca uzasadniać twierdzenie o bezprzedmiotowości postępowania: obiekt zabytkowy był bowiem niezmiennie własnością osoby fizycznej, stan techniczny obiektu budził lub choćby mógł budzić poważne zastrzeżenia, a przez to w pełni uzasadnione było dokonanie w trybie nadzoru konserwatorskiego kontroli przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami zgodnie z art. 38 u.o.z.o.z.

W skardze kasacyjnej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaskarżył wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:

1. art. 38 u.o.z.o.z. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kontrole podejmowane przez konserwatora zabytków stanowią postać postępowania administracyjnego w rozumieniu ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, kiedy to czynności kontrolne z art. 38 u.o.z. nie stanowią postaci postępowania administracyjnego.

2. art. 135 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 97 § 7 pkt 1 k.p.a. oraz art. 105 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu II instancji oraz organu I instancji wynikające z błędnego przekonania, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki obowiązku zawieszenia postępowania w razie śmierci strony oraz nie zaszły przesłanki pozwalające na umorzenie postępowania w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie miały zastosowania zasady kodeksu postępowania administracyjnego odpowiadające postępowaniu administracyjnemu.

Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister stwierdził, że nie sposób zgodzić się z interpretacją Sądu I instancji, że czynności kontrolne podejmowane przez konserwatora zabytków stanowią postać postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasady wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Postępowanie kontrolne nie ma na celu rozstrzygnięcia władczego o prawach i obowiązkach strony, a jedynie ustalenie pewnych faktów. Te ustalenia mogą dopiero być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu k.p.a. Jednocześnie wszczęcie postępowania administracyjnego nie jest jedynym możliwym sposobem zakończenia postępowania kontrolnego. Postępowanie kontrolne może przecież skutkować tym, że kontrola zakończy się wydaniem zaleceń - które nie stanowią decyzji administracyjnej. Możliwy jest również scenariusz, w którym w toku kontroli ustalone zostanie, że żadnych nieprawidłowości nie ma.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji według którego o tym, że postępowanie kontrolne jest postępowaniem administracyjnym może decydować fakt, że jest to działanie organu administracji publicznej wobec podmiotu zewnętrznego. Organy administracji publicznej podejmują "na zewnątrz" wiele działań, które nie są prowadzone na podstawie k.p.a. Niewątpliwie z takich czynności mogą wynikać dla stron różne prawa lub obowiązki, co nie znaczy, że są to od razu działania prowadzone w ramach postępowania administracyjnego. Działania kontrolne realizuje się w interesie publicznym, zatem podjęcie czynności kontrolnych - czy to z własnej inicjatywy organu, czy też wskutek inicjatywy obywatela - z istoty rzeczy - nie może wskazywać na prowadzenie jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, gdyż to wszczynane jest przecież w jednostkowej sprawie dopiero, gdy ta wymaga indywidualnej konkretyzacji normy prawa materialnego w drodze kwalifikowanego aktu administracyjnego, kierowanego do oznaczonej osoby bądź osób. Oznacza to, że jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa, organ który prowadził czynności kontrolne, zobowiązany jest wszcząć postępowanie administracyjne, prowadzące do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego. Dopiero wówczas dokumentacja z postępowania kontrolnego winna współtworzyć materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym i być podstawą rozstrzygnięcia.

Minister podkreślił, że w przedmiocie wszczęcia postępowania nie wydaje się osobnego aktu. Mimo to, zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. "o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie". Oznacza to, że w przypadku w którym wyniki kontroli dają podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego, to Wojewódzki Konserwator Zabytków osobnym pismem zawiadamia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w oparciu o konkretny przepis ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przykładowo art. 43, 44 czy 45. Kontrola ma za zadanie zbadać ogólne przestrzeganie i stosowanie przepisów prawa materialnego. W związku z tym, zawiadomienia o kontroli nie można utożsamiać z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego. W samym postępowaniu kontrolnym nie dochodzi do rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej, a do ustalenia określonych faktów. Dopiero fakty te mogą stać się podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. i wydania określonych decyzji. Są jednak inne formy zakończenia takiego postępowania, przykładowo zalecenia pokontrolne, które to nie są wydawane w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że przystąpienie przez organ do czynności kontrolnych nie wszczyna postępowania administracyjnego. Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż pomimo tego, że okoliczności wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie są prawidłowe, to samo rozstrzygnięcie odpowiada prawu, stąd też decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Stowarzyszenie Promocji na rzecz Odbudowy i Utrzymania Historycznych Wartości Zabytków Kultury i Tradycji [...] wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji celem wydania orzeczenia o uchyleniu decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenia postępowania administracyjnego wobec jego bezprzedmiotowości.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, w którym wydano zaskarżony wyrok. W granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również powodów przemawiających za uchyleniem kwestionowanego orzeczenia z tych powodów.

Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej sprowadza się do oceny, zasadności umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego pałacu w [...], a także oceny charakteru czynności kontrolnych podejmowanych przez organy nadzoru konserwatorskiego, na podstawie art. 38 u.o.z.o.z. Minister Kultury zakwestionował stanowisko Sądu I instancji, jakoby czynności kontrolne podejmowane były w toku postępowania administracyjnego. W ocenie Ministra Kultury czynności te mają charakter wstępny w stosunku do postępowania nadzorczego i mogą być prowadzone jeszcze przed wszczęciem takiego postępowania. Dopiero wyniki przeprowadzonej kontroli mogą stanowić podstawę do wszczęcia postępowania nadzorczego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko zaprezentowane przez Ministra Kultury jest w pełni prawidłowe.

Art. 38 ust. 1 u.o.z.o.z. przewiduje, że wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków prowadzą kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Z czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej (art. 39 ust. 1). Protokół kontroli zawiera opis stanu faktycznego stwierdzonego w toku kontroli, w tym ustalonych nieprawidłowości, z uwzględnieniem przyczyn powstania, zakresu i skutków tych nieprawidłowości oraz osób za nie odpowiedzialnych (art. 39 ust. 2). Protokół podpisują kontrolujący i kontrolowana osoba fizyczna albo kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub upoważniona przez niego osoba, którzy mogą wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi (art. 39 ust. 3). W razie odmowy podpisania protokołu przez kontrolowaną osobę fizyczną albo kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub upoważnioną przez niego osobę, kontrolujący czyni o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie 7 dni przedstawić swoje pisemne uwagi wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków (art. 38 ust. 4). Z art. 40 ust. 1 u.o.z.o.z. wynika, że na podstawie ustaleń wynikających z kontroli, w przypadku ustalenia, że zabytek jest w nieodpowiednim stanie zachowania , wojewódzki konserwator zabytków może wydać kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w określonym terminie, o ile ich charakter nie uzasadnia wydania decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 1. Zgodnie z art. 40 ust. 2 u.o.z.o.z. wojewódzki konserwator zabytków może odstąpić od wydania zaleceń pokontrolnych i wydać decyzję, o której mowa w art. 43, art. 44 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 46 ust. 1, art. 49 ust. 1 lub art. 50 ust. 1.

Przepisy te wskazują zatem, że wyniki kontroli, o której mowa w art. 38 u.o.z.o.z. mogą stanowić zarówno podstawę do sformułowania zaleceń pokontrolnych, jak i do zastosowania wskazanych w rozdziale 4 u.o.z.o.z. środków nadzoru konserwatorskiego w formie decyzji administracyjnej. Uprawnione jest zatem stanowisko, iż czynności kontrolne podejmowane mogą być jeszcze przed wszczęciem postępowania. w sprawach o wydanie decyzji, o których mowa w art. 43, art. 44 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 46 ust. 1, art. 49 ust. 1 lub art. 50 ust. 1 u.o.z.o.z.

Charakter czynności kontrolnych podejmowanych przez organy nadzoru konserwatorskiego na podstawie art. 38 u.o.z.o.z., analogicznie jak czynności kontrolnych podejmowane przez organy nadzoru budowlanego na podstawie art. 84a Prawa budowlanego, pozwala przyjąć, że stanowią one czynności wstępne służące ustaleniu stanu faktycznego mogącego uzasadniać wszczęcie postępowania nadzorczego. Kontrola przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami może być prowadzona poza jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym i dopiero ustalenia dokonane w oparciu o taką kontrolę mogą uzasadnić wszczęcie postępowania administracyjnego, jeżeli pojawią się chociażby wątpliwości co do przestrzegania przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Kontrola dokonywana w ramach nadzoru konserwatorskiego nie oznacza zatem wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., który definiuje postępowanie administracyjne, jako postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Dopiero wyniki takiej kontroli mogą skutkować, w przypadku stwierdzenia określonych nieprawidłowości, wszczęciem postępowania administracyjnego. W konsekwencji, jeżeli organ konserwatorski uzna, iż ustalony w wyniku kontroli stan faktyczny nie uzasadnia wydania zaleceń pokontrolnych, albo decyzji o których mowa w art. 43, art. 44 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 46 ust. 1, art. 49 ust. 1 lub art. 50 ust. 1 u.o.z.o.z., nie wydaje rozstrzygnięcia w rozumieniu przepisów k.p.a. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane przez Ministra Kultury w skardze kasacyjnej.

Niemniej jednak zauważyć należy, czego nie kwestionuje Minister Kultury, że w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie stanu utrzymania pałacu w [...], pomimo braku formalnego zawiadomienia o jego wszczęciu. Przesądza o tym powoływanie się przez WKZ w zawiadomieniach adresowanych do ówczesnej właścicielki obiektu, na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności rozpoznanie wniosku o wyłączeniu pracownika i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 24 k.p.a.

Art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, że przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Na gruncie ustawy o ochronie zabytków, wszczęte już postępowanie nadzorcze będzie bezprzedmiotowe, jeżeli organ nie znajduje podstaw do wydania decyzji o których mowa w art. 43, art. 44 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 46 ust. 1, art. 49 ust. 1 lub art. 50 ust. 1 u.o.z.o.z. Takie okoliczności uprawniają organy nadzoru konserwatorskiego do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego.

Jak trafnie uznał Sąd I instancji w rozpatrywanej sprawie nie występowała żadna przesłanka przedmiotowa, ani podmiotowa, mogąca uzasadniać twierdzenie o bezprzedmiotowości postępowania: obiekt zabytkowy był bowiem niezmiennie własnością osoby fizycznej, stan techniczny obiektu budził lub choćby mógł budzić poważne zastrzeżenia, a przez to w pełni uzasadnione było dokonanie w trybie nadzoru konserwatorskiego kontroli przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami zgodnie z art. 38 u.o.z.o.z. Podstawy do umorzenia wszczętego już powstępowania administracyjnego nie mogły także stanowić problemy z dokonaniem kontroli stanu zachowania zabytku. To z kolei uzasadniało stanowisko Sądu I instancji, iż organ powinien zatem przeprowadzić skutecznie czynności kontrolne, a dopiero następnie - jeśli uzna to za uzasadnione - wydać zalecenia pokontrolne zgodnie z art. 40 ust. 1 u.o.z.o.z., albo nakazać na podstawie art. 49 ust. 1 u.o.z.o.z. przeprowadzenie, w terminie określonym w decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.