Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 439/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 22 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na rzecz skarżącego H. C. 4100 (cztery tysiące sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 grudnia 2016 r. [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 4 kwietnia 2016 r. [...] o ustaleniu H. C. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 4 kwietnia 2016 r. (nr OB./05w/16) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ustalił kwoty nienależnie pobranych przez H. C. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 w łącznej wysokości 10.590,17 zł., w tym 5.904 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 4.686,17 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej w skrócie jako: "k.p.a."), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U., poz. 1551), art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm.) w zw. art. 136 i art. 142a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004, str. 1 ze zm.).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 6 maja 2008 r., działając jako producent rolny, H. C. (dalej zwany: "stroną", "rolnikiem", "skarżącym") złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008, w którym ubiegał się o przyznanie płatności do powierzchni 92,00 ha, w tym do jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 92,00 ha oraz do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni 92,00 ha.

W dniu 4 lutego 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wydał decyzję o przyznaniu H. C. za rok 2008 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 55.993,96 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 31.216,52 zł, do powierzchni 92,00 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości 24.777,44 zł, do tej samej powierzchni. Decyzję skutecznie doręczono stronie w dniu 9 lutego 2009 r.

W kwietniu 2014 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wpłynęła informacja z KRUS-u, odnośnie wydzierżawienia przez rolnika, od dnia 15 stycznia 2001 r. na okres 15 lat, działki ewidencyjnej [...] o powierzchni 6,2524 ha oraz działki ewidencyjnej [...] o powierzchni 1,9176 ha, płożonej w Z. gmina C. W. C.. Z przedmiotowego pisma wynikało także, iż działkę ewidencyjną [...] o powierzchni 1,9176 ha, w dniu 1 lutego 2013 r. W. C. nabył aktem notarialnym, natomiast działkę ewidencyjną [...] o powierzchni 6,2524 ha, w dniu 24 kwietnia 2013 r., strona darowała córce - E. C.. Z dołączonego do pisma oświadczenia, złożonego przez rolnika w dnia 28 września 2014 r. wynikało, iż działki [...] położone w Z. użytkuje W. C. i pobiera pożytki z tych działek. Dotacje z działki [...] pobierał z kolei H. C..

W związku z wyjściem na jaw nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji lecz nieznanych organowi orzekającemu organ w dniu 15 lipca 2014 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie.

Następnie decyzją z dnia 27 marca 2015 r. [...] organ stwierdził, że decyzja z dnia 4 lutego 2009 r. [...] została wydana z naruszeniem prawa. Organ wyjaśnił, że materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, iż we wniosku o przyznanie płatności na 2008 r. strona nieprawidłowo zadeklarowała powierzchnię działki rolnej płożonej na działce ewidencyjnej [...]. Rolnik nie był bowiem faktycznym posiadaczem i użytkownikiem tych gruntów. Podkreślono, że w sytuacji, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W tej sprawie termin 5 lat liczony od doręczenia decyzji ostatecznej z dnia 4 lutego 2009 r. upłynął w dniu 9 lutego 2014 r., a zatem brak jest możliwości jej uchylenia.

Organ wskazał dalej, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone nienależnie środki publiczne z tytułu jednolitej płatności obszarowej pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji, a z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej - z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa wart. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji.

Płatności przyznane decyzją z dnia 4 lutego 2009 r. w łącznej wysokości 55.993,96 zł zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę. Jednakże w wyniku wznowienia postępowania organ wydał decyzję z dnia 27 marca 2015 r., w której stwierdził, iż termin 5 lat upłynął, a zatem brak jest możliwości jej uchylenia. Naruszenie prawa polega na tym, że w pierwotnej decyzji z dnia 4 lutego 2009 r. organ przyznał płatności za 2008 r. do powierzchni 92,00 ha w łącznej wysokości 55.993,96 zł, w tym z tytułu: jednolitej płatności obszarowej kwotę 31.216,52 zł, do powierzchni 92,00 ha oraz uzupełniającą płatność obszarową w wysokości 24.777,44 zł, do powierzchni 92,00 ha, natomiast przysługująca stronie kwota płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2008 rok powinna wynosić łącznie 45.403,79 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej 25.312,52 zł, do powierzchni 86,20 ha oraz uzupełniającą płatność obszarową 20.091,27 zł do powierzchni 86,20 ha.

Powierzchnia 5,80 ha - jako powierzchnia działki ewidencyjnej [...] co do której organ stwierdził brak użytkowana jej przez wnioskodawcę - została wykluczona z płatności należnych stronie. Oznacza to, że kwota stanowiąca różnicę pomiędzy sumą płatności przekazaną na rachunek strony, a sumą tych płatności określonych w ostatecznej decyzji wydanej przez ten organ z dnia 27 marca 2015 r., stanowi płatności pobrane nienależnie i wynosi 10.590,17 zł (w tym: 5.904,00 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 4.686,17 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej) - co uzasadnia ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w przedmiotowej sprawie.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając:

obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., poprzez jego niezasadne zastosowanie;

naruszenie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz naruszenie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., poprzez niezastosowanie;

obrazę przepisów o postępowaniu mogącą mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia:

art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wybiórcze i niepełne zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę prowadzącą do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy;

art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania jej uczestników do władzy publicznej, w szczególności zaś poprzez brak wyjaśnienia uczestnikom postępowania przyczyn nieuwzględnienia wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania;

art. 80 k.p.a. polegającą na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów, a tym samym wydanie decyzji bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego;

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia w postaci przyjęcia, iż:

strona postępowania nie była posiadaczem gruntów rolnych, na które rolnikowi przysługuje płatność;

strona postępowania oraz W. C. nie współkorzystali, a zatem byli współposiadaczami gruntów rolnych, na które rolnikowi przysługuje płatność;

strona nie prowadziła działalności rolniczej w 2010 r. na działce ewidencyjnej nr [...]

Odwołujący wskazał, że wraz z bratem W. C. wspólnie prowadzili gospodarstwo rolne, a zatem wspólnie korzystali z działki, na którą przyznano płatność, a w konsekwencji obaj byli jej posiadaczami dzieląc się obowiązkami związanymi z prowadzonymi uprawami. Odwołujący się wskazał ponadto, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się ze strony podmiotu gospodarczego jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa wspólnotowego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot, a taka szkodą niewątpliwie jest nienależnie wypłacenie przez organ administracji publicznej środków publicznych pochodzących z EFOiG i EFOiGR oraz ze środków krajowych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 22 grudnia 2016 r. [...] utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. Zadaniem organu ustalającego kwotę nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). W przedmiotowym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy strona pobrała nienależnie lub nadmiernie przyznania płatności za 2009 r.

Organ odwoławczy wskazał, że w oparciu o materiał dowodowy ustalono, że decyzją z dnia 7 grudnia 2009 r. przyznano stronie a następnie wypłacono płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości 79.437,40 zł (w tym jednolita płatność obszarowa 46.642,16 zł oraz uzupełniająca płatność obszarowa – 32.795,24 zł). Następnie po wznowieniu postępowania zakończonego wydaniem wyżej wskazanej decyzji organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji przyznającej płatność z naruszeniem prawa wskazując, że należna kwota płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 powinna wynieść 64.413,37 zł (w tym jednolita płatność obszarowa 37.820,71 zł oraz uzupełniająca płatność obszarowa – 26.592,66 zł).

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że decyzja z dnia 7 grudnia 2009 r. (w tym miejscu wskazano nr [...]) pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, jest decyzją nieprawidłową, wydaną z naruszeniem prawa, co stwierdza organ w osnowie decyzji wydanej na mocy art. 152 § 2 k.p.a., a w konsekwencji trzeba uznać, że płatności pobrane na podstawie decyzji, co do których zapadły później rozstrzygnięcia stwierdzające ich wydanie z naruszeniem prawa, nie były należne.

Tym samym, na podstawie decyzji podjętych w postępowaniu wznowieniowym, stwierdzających, że dotychczasowa decyzja o przyznaniu płatności rolnych została wydana z naruszeniem prawa z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. Zgodnie z art. 73 ust. 1-5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.:

W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

(skreślony).

Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.

Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że decyzja z dnia 7 grudnia 2009 r. była rezultatem wniesionego żądania i oświadczenia, któremu organ dał wiarę. Organ nie miał powodów sądzić, że strona nie była w posiadaniu części gruntu rolnego, do którego wnioskowała o przyznanie płatności. Skoro płatność nie została dokonana na skutek błędu Agencji, brak jest przesłanek do zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tym bardziej, że w aktach sprawy brak jest jakiekolwiek dowodu potwierdzającego, iż na dzień wydawania decyzji organ był w posiadaniu informacji, by strona nie była faktycznym użytkownikiem części gruntów.

W sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż płatność, uznana za nienależnie pobraną, nastąpiła w dniu 26.01.2010 r., natomiast decyzja z dnia 27 marca 2015 r. [...] o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa przyznania stanowiąca pierwsze powiadomienie strony o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 1 kwietnia 2015 r., tak więc powiadomienie o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło przed upływem dziesięciu lat od daty przekazanej płatności.

Nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluC.cego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie. Strona zataiła fakt, iż działkę ewidencyjną o nr [...] wydzierżawiła bratu na okres 15 lat, o czym świadczy umowa dzierżawy z dnia 15 stycznia 2001 r. zawarta pomiędzy wydzierżawiającym D. C. i H. C. (współwłaściciele gruntów), a dzierżawcą W. C. Każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz powinien mieć świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia tych zasad. Wnioskujący o pomoc ma także obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie, w szczególności gdy dotyczy wykorzystania gruntów rolnych czy wielkości upraw. Odwołujący się na formularzu wniosku podpisał stosowne oświadczenie, że zasady te zna.

Odnośnie naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. organ odwoławczy zauważył, że chociaż roszczenie o zwrot korzyści nienależnie uzyskanej z budżetu Unii objęte jest zasadami przedawnienia określonymi w art. 3 owego rozporządzenia, to jednak zasady regulujące wykorzystywania środków podlegają szczegółowym przepisom, które są zróżnicowane w zależności od rodzaju pomocy. W przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

W odniesieniu do zarzutu, że strona z bratem wspólnie prowadziła gospodarstwo rolne organ uznał, iż brak jest jakiegokolwiek dowodu przemawiającego za taką tezą. Zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 5.01.2015 r. i z dnia 18.02.2015 r. to W. C. podejmował decyzje odnośnie zasiewów, działań agrotechnicznych, a także jako posiadacz pobierał pożytki ze sprzedaży płodów rolnych. A zatem W. C. jest posiadaczem działki nr [...], miał swobodę podejmowania decyzji - co i kiedy uprawiać na tej działce oraz jakie zabiegi agrotechniczne należy przeprowadzić, a także zbierał z niej plony i je sprzedawał, pomimo, iż 12.11.2014 r. W. C. zeznał, iż wspólnie z bratem podejmują decyzję co zasiać. Organ odwoławczy uznał stwierdzenia H. C. co do decyzyjności W. C. w sprawie zasiewów za bardziej wiarygodne, bowiem potwierdził je dwukrotnie, a także w piśmie z dnia 28.09.2014 r. złożonym do Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Rolników w W. wskazał, iż m.in. działkę nr [...] użytkuje W. C. i pobiera pożytki z tych działek.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., poprzez jego niezasadne zastosowanie w sprawie, poprzez jego niezasadne zastosowanie w niniejszej sprawie, w oparciu o treść art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - poprzez przyjęcie za podstawę wydanej decyzji kryteriów innych niż opisane we wskazanych wyżej przepisach, pomimo powołania ich jako podstawy prawnej wydanego orzeczenia, organ wskazał, iż zgodnie art. 7 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., warunkiem otrzymania płatności jest łączne spełnienie kilku przesłanek - spełnienie warunków dla uznania za producenta rolnego, który posiada grunty rolne w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności i utrzymuje grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy oraz przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. H. C. nie spełnił przesłanek do otrzymania płatności na rok 2009 wynikających z art. 7 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., bowiem nie był faktycznym użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...] na dzień 31 maja 2009 r. W związku z powyższym płatności w ramach wsparcia bezpośredniego przyznane stronie do ww. działki uznano za nienależnie pobrane.

W ocenie organu odwoławczego organ niższej instancji podjął wszelkie czynności zmierzające do rzetelnego wyjaśnienia sprawy oraz zgromadził pełny materiał dowodowy w sprawie, w szczególności dotyczący faktycznego użytkowania działki ewidencyjnej o nr [...] w roku 2009, uwzględniony w decyzji z dnia 27 marca 2015 r. (nr 0217-2015-000002065), do której strona nie wniosła odwołania. Materiał dowodowy został zgromadzony i rozpoznany zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a., to jest w sposób wszechstronny i kompletny.

W reasumpcji organ odwoławczy wskazał, że H. C. zobowiązany jest do zwrotu kwoty nienależnie pobranej płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w wysokości 15.024,03 zł.

H. C. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć i umorzenie postępowania administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji organu odwoławczego skarżący zarzucił:

- obrazę przepisów prawa materialnego, to jest:

art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008, poprzez jego niezasadne zastosowanie, mimo że nie było podstaw do uznania, iż na rzecz skarżącego została dokonania nienależna płatność;

art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez:

- jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy pomiędzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta będącego w dobrej wierze przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności minął okres 4 letni,

- jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie działał w "dobrej wierze", to jest nie znajdował się w uzasadnionym przekonaniu, iż przysługuje mu płatność ONW również na działkę ewidencyjną nr [...], którą faktycznie współposiadał z W. C.;

art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy upłynął okres przedawnienia wynoszący cztery lata od wydania decyzji w sprawie przyznania płatności na 2008 r.;

- obrazę przepisów o postępowaniu mogącą mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie:

art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wybiórcze i niepełne zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę prowadzącą do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy;

art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania jej uczestników do władzy publicznej, w szczególności zaś poprzez brak wyjaśnienia uczestnikom postępowania przyczyn nieuwzględnienia wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania;

art. 80 k.p.a., polegające na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów, a tym samym wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego;

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia dlaczego w sprawie nie ma zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, a jedynie ograniczenie się przez organ do stwierdzenia, iż przedmiotowe rozporządzenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bez wskazania który przepis wyklucza jego zastosowanie;

art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo, że organ drugiej instancji winien uchylić decyzję organu niższej instancji i umorzyć postępowanie administracyjne z uwagi upływ 4-letniego okres pomiędzy datą płatności a datą pierwszego powiadomienia skarżącego o nieuzasadnionym charakterze płatności;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia w postaci przyjęcia, iż:

skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych, na które przysługuje płatność;

skarżący oraz W. C. nie współkorzystali, a zatem nie byli współposiadaczami gruntów rolnych, na które rolnikowi przysługuje płatność,

skarżący nie prowadził działalności rolniczej w 2008 r. na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w Z..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności bądź też celowości. Sąd administracyjny nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego.

Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). W świetle art. 134 § 1 wskazanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana według wskazanego powyżej kryterium kontroli zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione.

Z art. 107 § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Oznacza to, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia decyzji winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Zapatrywanie to nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy ten sam organ wydaje kilka decyzji administracyjnych w stosunku do tego samego podmiotu. W przypadkach postępowań mających za przedmiot ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności otrzymanych w różnych latach z różnych tytułów (jak w przypadku skarżącego H. C.) organy muszą w sposób precyzyjny przedstawić ustalenia faktyczne jak i skorelowane z nimi ustalenia prawne. Oczywistym jest bowiem wskazanie, że adresat określonej decyzji musi być w pełni zorientowany co do przedmiotu rozstrzygnięcia jak i zaprezentowanej przez organy argumentacji.

Zapatrywanie powyższe odnosi się również do organów odwoławczych przy czym należy dodać, że uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji.

Mając na uwadze powyższe zapatrywania jak i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest podnieść z urzędu, że rozważania przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dotyczą częściowo tej konkretnej sprawy. Organ odwoławczy konsekwentnie podaje, że sprawa dotyczy płatności na rok 2009, gdy tymczasem sprawa dotyczy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2008 r. (zob. uzasadnienie decyzji organu odwoławczego – akapit 8, strona 4; akapit drugi, strona 5; akapit drugi, strona 9). Błędnie wskazano również oznaczenie jak i datę wydania decyzji przyznającej skarżącemu płatność na rok 2008 (zob. akapit 3 i 4, strona 5; akapit 3, strona 6) oraz oznaczenie decyzji z dnia 27 marca 2015 r. stwierdzającej, że decyzja przyznająca skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2008 r. została wydana z naruszeniem prawa (zob. akapit 6, strona 6 oraz akapit 3, strona 9).

Ponadto organ odwoławczy wskazuje (zob. akapit 3 strona 5), że organ pierwszej instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 15.024,03 zł Z kolei w reasumpcji swoich rozważań organ odwoławczy orzekając o zasadności decyzji organu pierwszej instancji konstatuje (zob. akapit drugi, strona 10), że H. C. zobowiązany jest do zwrotu kwoty nienależnie pobranej płatności na rok 2009 w wysokości 15.024,03 zł podczas gdy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wskazuje w tej materii kwotę 10.590,17 zł. Powyższe kwoty z całą pewnością nie dotyczą niniejszej sprawy, bowiem wskazane powyżej wartości nie miały miejsca w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy.

Domyślając się powodów zaistniałego stanu jak i uwzględniając obecne realia techniczne należy wskazać, że korzystanie z możliwości technicznych przy sporządzeniu uzasadnienia przez organ odwoławczy - poprzez przenoszenie pełnych rozważań czy ich elementów z innych spraw - nie jest zarzutem, o ile zawarte w danym rozstrzygnięciu rozważania pozostają w zgodzie ze stanem faktycznym rozpatrywanej przez ten organ sprawy. W przeciwnym wypadku – a tak jest w rozpatrywanej sprawie – rozważania zawarte w zaskarżonej decyzji nie mogą być zaakceptowane. Wskazana powyżej nieadekwatność do materiału dowodowego zebranego w tej sprawie, ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji oraz treści wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia podważa rzetelność w rozpoznaniu odwołania i jako przejaw naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (zob. art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (zob. art. 11 k.p.a.) determinuje konieczność uznania zaskarżonej decyzji za akt wadliwy.

W związku z powyższymi okolicznościami powodującymi w istocie nie dającą się rozstrzygnąć sprzeczność pomiędzy treścią decyzji organu pierwszej instancji a treścią decyzji organu odwoławczego uznać należy, że postępowanie organu odwoławczego narusza wskazane powyżej zasady postępowania a zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku w oparciu o dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Z uwagi na wyżej wskazane wady proceduralne przedwczesnym byłoby w ocenie Sądu odnoszenie się do zarzutów zawartych w skardze.

Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt drugi wyroku) zostało wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 punkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na zasądzoną od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę składają się uiszczone w toku postępowania kwoty należnych opłat sądowych (wpisów) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w wysokości 3.600 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organ odwoławczy w świetle art. 153 p.p.s.a.