Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 75/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 6 pkt 8, art. 101 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 25
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Prezydentem Miasta B. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta B. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] czerwca 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta B. w sprawie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w B. przekazał do załatwienia według właściwości wniosek A.S. o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego. Z dokumentów przekazanych przez ten Ośrodek wynika, że zainteresowany po opuszczeniu zakładu karnego rozpoczął w kwietniu 2022 r. pobyt w Noclegowni "[...]" w B. Ostatnim adresem zameldowania na pobyt stały zainteresowanego jest adres w S., gdzie znajduje się jego dom rodzinny. W domu tym zamieszkuje brat A.S. Z informacji przekazanych przez brata zainteresowanego wynika, że dom składa się z pięciu pokoi, kuchni i łazienki, a zainteresowany może zająć jeden z pokoi i zamieszkiwać pod dotychczasowym adresem zamieszkania. Jednocześnie z oświadczenia zainteresowanego wynika, że nie chce on wracać do domu rodzinnego ze względu na konflikt z rodzeństwem, a swoją przyszłość wiąże z B., gdzie samodzielnie poszukuje zatrudnienia. W ocenie wnioskodawcy, z uwagi na fakt możliwości zamieszkania przez zainteresowanego pod dotychczasowym adresem zameldowania, nie można uznać go za osobę bezdomną.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta B. wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że możliwość zamieszkania przez zainteresowanego w dotychczasowym miejscu zamieszkania nie powoduje, że przestaje on być osobą bezdomną. Ponadto wskazał, że nawet gdyby uznać, że A.S. może zamieszkać pod dotychczasowym adresem, to za miejsce jego zamieszkania należałoby uznać S., co uzasadnia rozpatrzenie złożonych wniosków przez organ właściwy dla tej gminy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta i Gminy S., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta B. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego przyznanie mu zasiłku okresowego i zasiłku celowego.

Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), dalej: ups, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponadto stosownie do postanowień art. 101 ust. 2 ups w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Zgodnie z art. 6 pkt 8 ups osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Analiza ostatniego z zacytowanych przepisów wskazuje, że określona osoba, aby mogła zostać uznana za bezdomną, musi charakteryzować się określonym przez przepisy zespołem cech. Nie jest zatem dopuszczalne uznanie za bezdomnego osoby, która spełnia tylko niektóre z przesłanek określonych w art. 6 pkt 8 ups.

W rozpoznawanej sprawie zainteresowany w dalszym ciągu posiada stały meldunek w domu rodzinnym, a jego brat deklaruje gotowość udostępnienia mu jednego z pokoi. Nie można zatem uznać, że zainteresowany jest zameldowany w lokalu mieszkalnym, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Odnotować przy tym należy, że lokal ten składa się z pięciu pokoi, kuchni i łazienki, a zatem należy przyjąć, że jest on technicznie zdatny do zamieszkania, co utwierdza sąd w przekonaniu, że zainteresowanego nie można traktować jako osoby bezdomnej w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups. Tym samym w rozpoznawanej sprawie wskazanie organu właściwego w oparciu o art. 101 ust. 2 ups jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niemożliwe.

Z kolei art. 101 ust. 1 ups posługując się kategorią miejsca zamieszkania, nie dokonuje jej zdefiniowania. Uznać zatem należy, że pojęciu temu należy przypisać takie samo znaczenie, jakie czyni to w art. 25 ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Odnotować przy tym należy, że przepisy kodeksowe nie łączą miejsca zamieszkania z aktem zameldowania pod określonym adresem. Tym samym posiadanie stałego meldunku nie może być traktowane jako okoliczność przesądzająca o przypisaniu określonej miejscowości charakteru miejsca zamieszkania.

W rozpoznawanej sprawie zainteresowany przebywa na terenie B. i w tej miejscowości poszukuje pracy. Deklaruje też chęć pozostania w tym mieście i wskazuje, że z uwagi na konflikty z rodzeństwem nie przewiduje powrotu do domu rodzinnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te wskazują, że centrum życiowym zainteresowanego jest obecnie Miasto B., a zatem na podstawie art. 101 ust. 1 ups to Prezydent tegoż Miasta jest organem właściwym miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie mu zasiłku okresowego i zasiłku celowego.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.