Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 442/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Gminy reprezentowanej przez Wójta Gminy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Gminy kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 marca 2015 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania I. Ł. i A. oraz odwołania Wójta [...] od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Z. z dnia 23 stycznia 2015 r., znak: [...], nakazującej Wójtowi Gminy N. wykonanie oceny stanu technicznego i bezpieczeństwa skarpy, opracowania projektu wykonania urządzeń zabezpieczających wysoką skarpę przed osuwaniem, wykonanie tych urządzeń zabezpieczających naruszenie stosunków wodnych terenu działki nr [...] w miejscowości N. – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wyjaśniło, że A. Ł. w piśmie z dnia 20 grudnia 2013 r. wniósł o wydanie decyzji nakazującej Gminie N. przywrócenie stosunków wodnych do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, które powstały na jego działce nr [...], w związku, z realizacją na działce nr [...] inwestycji polegającej na budowie boiska "Orlik". Wskazał, iż w związku z budową na granicy nieruchomości o istniejącym spadku terenu w kierunku zachodnim został wykonany wykop o głębokości 3,60 m i długości ok. 40 m, bez żadnego zabezpieczenia (umocnienia) ściany tego wykopu przez inwestora. Spowodowało to wymywanie ziemi, przede wszystkim wskutek parcia hydrostatycznego wód gruntowych na ścianę wykopu i powstanie osuwiska, które zagraża budynkom na jego działce. Szkoda polega na podmyciu betonowego placu manewrowego przy piekarni, wraz z częścią skarpy, pod fundamentem ogrodzenia. Aktualnie w ziemi wymyta jest wyrwa, która po opadach atmosferycznych powiększa się w kierunku fundamentów piekarni i grozi katastrofą budowlaną.

Wójt Gminy Z. decyzją z dnia 21 maja 2014 r., na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.), orzekł o odmowie wydania decyzji nakazującej Wójtowi Gminy N. przywrócenia terenu działki nr [...] w miejscowości N. do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. Ł., decyzją z dnia 28 lipca 2014 r. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne powinno być poprzedzone stwierdzeniem wystąpienia zmiany stanu wody na gruntach, ustaleniem, iż spowodował to właściciel gruntu sąsiedniego, a także, że istnieje szkodliwy wpływ tej zmiany na grunty sąsiednie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. zlecił wykonanie opinii w niniejszej sprawie biegłemu F. Z. oraz przeprowadził w dniu 12 listopada 2014 r. oględziny opisanej nieruchomości z udziałem stron i biegłego. Biegły wykonał w dniu 30 listopada 2014 r. opinię techniczna w sprawie ustalenia przyczyn zakłócenia stosunków wodnych na gruncie działki nr [...], stanowiącej własność I. i A. małż. Ł. , podczas realizacji przez Gminę N. inwestycji, polegającej na budowie boiska "Orlik 2012" na działce nr [...] oraz wskazanie sposobu przeciwdziałania ewentualnym szkodom.

Opisaną wyżej decyzją z dnia 23 stycznia 2015 r. Wójt Gminy Z. nakazał Gminie N. wykonanie oceny stanu technicznego i bezpieczeństwa skarpy przy uwzględnieniu rozwiązań zawartych w opinii biegłego z dnia 30 listopada 2014 r., a następnie – na podstawie wykonanej oceny – opracowanie projektu wykonania urządzeń zabezpieczających wysoką skarpę przed osuwaniem oraz wykonanie urządzenia zabezpieczające skarpę zgodnie z tymże projektem.

W odwołaniu od tej decyzji I. Ł. i A. Ł. zarzucili organowi brak wskazania dokładnego terminu, w jakim czasie strona winna wykonać nakazane jej zalecenia oraz potrzebę zmiany w tym zakresie wydanej decyzji.

Wójt [...] w swym odwołaniu zakwestionował dokonaną przez organ pierwszej instancji ocenę ustaleń zawartych w opinii technicznej biegłego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne oraz do naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko wyrażone w tej decyzji. Kolegium podkreśliło, że sporządzona w sprawie opinia biegłego potwierdza, iż podcięte zbocze w trakcie wykonanej inwestycji budowlanej na dz. nr [...] spowodowało zmianę stanu wody na tym gruncie ze szkodą dla działki nr [...], co stanowi naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Biegły potwierdził, iż przedmiotowa opinia dotyczy nietypowej sprawy, bowiem nie dotyczy zalewania działek bezpośrednio wodami powierzchniowymi, zmiany kierunku spływu wód ani kierunku ze źródeł wodnych, bowiem działka na której wykonano prace budowlane znajduje się poniżej działki skarżących, ale dotyczy zwiększenia intensywności wypływu wód gruntowych i zaskórnych, powodujących powstanie wyrw i osuwisk w skarpie. Tym samym pośrednio ma w tym wypadku zastosowanie art. 29 ustawy Prawo wodne, co daje organom administracji podstawę do zastosowania art. 29 ust. 3 tej ustawy. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji opierając się na wskazanej opinii oraz po dokonaniu własnych ustaleń, zasadnie stwierdził, iż doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] ze szkodą dla działki nr [...]. Trafnie też organ pierwszej instancji w oparciu o wspomnianą opinię wydał decyzję nakazującą Gminie N. konkretne działania w celu zabezpieczenia skarpy i wyeliminowanie wyrządzenia szkód na działce sąsiedniej. Tak wydana decyzja organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa materialnego, to jest art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne ani przepisów postępowania.

Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Kolegium złożyła Gmina N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W skardze strona skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Nadto w piśmie procesowym z dnia 26 listopada 2015 r. skarżąca Gmina złożyła do akt sprawy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 16 listopada 2015 r., znak: [...], o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie aktualnego stanu technicznego skarpy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w miejscowości N., a także złożyła protokół z oględzin przeprowadzonych w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Zdaniem Gminy, wobec wyrażonego w opisanej decyzji stanowiska organu nadzoru budowlanego, który stwierdził, że aktualny stan techniczny przedmiotowej skarpy nie uzasadnia nałożenia na Gminę jakichkolwiek obowiązków w zakresie prawa budowlanego, w tym nie uzasadnia nakazania jej wykonania ekspertyz technicznych dotyczących skarpy, należy uznać, że bezzasadnym jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 31 marca 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 15 grudnia 2015 r. uczestnik postępowania A. Ł. wyjaśnił, że wraz z żoną złożył odwołanie od wskazanej wyżej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 16 listopada 2015 r., które dotychczas nie zostało rozpoznane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem, do czego Sąd jest uprawniony na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), należy stwierdzić, że decyzja ta, jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Sąd uwzględnił jednak skargę mając na uwadze naruszenia prawa niewskazane przez stronę skarżącą, które to uchybienia, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) Sąd miał obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu.

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że równolegle z postępowaniem w niniejszej sprawie toczyło się również przed organami nadzoru budowlanego postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek A. Ł., dotyczące stanu technicznego skarpy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w miejscowości N., w którym zapadła nieostateczna (w dacie orzekania) przez Sąd decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 16 listopada 2015 r., znak: [...], o umorzeniu tego postępowania, a także postępowanie, wszczęte na skutek wniosku Gminy N. , dotyczące odprowadzania wód opadowych z dachów budynków i terenu działki nr [...] w kierunku korony przedmiotowej skarpy.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r., wydanym w sprawie o sygn. [...], uchylił decyzje organów administracji obu instancji udzielające pozwolenia na budowę dla kompleksu boisk sportowych "Moje Boisko - Orlik 2012" wraz z zapleczem sanitarno-szatniowym i urządzeniami budowlanymi na działce nr [...], w miejscowości N..

W uzasadnieniu tego wyroku podkreślono, że jeden z autorów projektu budowlanego przedmiotowej inwestycji – W. B. wykonał projekt zagospodarowania terenu oraz projekt zaplecza sanitarno-szatniowego w zakresie branży architektonicznej, nie posiadając w dacie sporządzenia projektu specjalności architektonicznej bez ograniczeń i nie będąc członkiem Izby Architektów RP. Okoliczność sporządzenia przez W. B. przedmiotowego projektu w sytuacji braku odpowiednich uprawnień budowlanych została potwierdzona prawomocnym wyrokiem skazującym go za ten czyn (wyrok nakazowy Sądu Rejonowego [...] w L. z 2 grudnia 2014 r., [...]).

Ponadto, jak podkreślił Sąd, w projekcie budowlanym zamieszczono rozwiązania projektowe, które nie uwzględniają specyfiki topografii terenu, na którym znajduje się działka inwestora oraz działki skarżących. Mimo, że w dokumentacji geotechnicznej dołączonej do projektu budowlanego wskazano, że "nie można wykluczyć, iż po wiosennych roztopach, bądź intensywnych opadach atmosferycznych, lokalnie i czasowo na stopie glin, bądź pyłów może stagnować woda infiltracyjna", projekt ten nie zawierał precyzyjnych rozwiązań w zakresie sposobu odprowadzania wód opadowych i zabezpieczenia projektowanej skarpy. Uchybienie to, w ocenie Sądu, stanowiło istotny brak dokumentacji projektowej, zważywszy na okoliczność, że projektowane boisko w całości miało zostać pokryte materiałem syntetycznym, nieprzepuszczającym wody. Wprawdzie, jak wskazał Sąd, projekt budowlany przewidywał wykonanie systemu odprowadzania wód opadowych, jednak nie oznacza to samo przez się, że projektant uwzględnił specyfikę terenu. System odprowadzania wód dla terenu pokrytego nieprzepuszczalnym, syntetycznym tworzywem, musi bowiem uwzględniać fakt stagnacji wód roztopowych i opadowych, na który skarżący konsekwentnie zwracali uwagę w toku postępowania przed organami obu instancji i co potwierdza dokumentacja geotechniczna.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest wydana w trybie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca decyzję organu pierwszej instancji z dnia 23 stycznia 2015 r., znak: jw., którą organ ten nakazał skarżącej Gminie:

"1. wykonanie oceny stanu technicznego i bezpieczeństwa skarpy przy uwzględnieniu rozwiązań zawartych w opinii technicznej z dnia 30 listopada 2014 r.; ocena ta winna określać:

a) faktyczny stan techniczny wysokiej skarpy wraz z podłożem i otoczeniem,

b) wskazać lub wykluczyć ewentualne występowanie zjawisk niekorzystnych dla skarpy (związanych z wodami gruntowymi i podskórnymi) i przyczyny ich występowania, warunki bezpiecznej eksploatacji skarpy,

c) ocenę trwałości umocnień,

d) sposoby powstrzymania niekorzystnych zjawisk i prowadzenia niezbędnych obserwacji skarpy w czasie wiosennych roztopów i obfitych opadów deszczów;

2. na podstawie wykonanej oceny opracować projekt wykonania urządzeń zabezpieczających wysoką skarpę przed osuwaniem;

3. wykonać urządzenia zabezpieczające skarpę zgodnie z projektem".

Wskazać trzeba, iż w świetle przepisu art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ustęp 3 tego artykułu w sytuacji, gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, uprawnia właściwy organ do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Istotą postępowania na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości bądź jej użytkownik wieczysty naruszył stosunki wodne na określonym terenie, czy naruszenie to wywołało szkodę na gruntach sąsiednich i w razie twierdzącej odpowiedzi – jakie środki zaradcze można przedsięwziąć, aby te skutki zniwelować bądź przywrócić stan poprzedni.

Z powyższego wynika, że dla powstania odpowiedzialności administracyjnoprawnej opartej na przesłankach z art. 29 ust. 3 powołanej ustawy konieczne jest naruszenie zakazu wynikającego z ustępu pierwszego tego artykułu. Stwierdzenie, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, uprawnia właściwy organ do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma jednolitości poglądów co do tego, czy przywrócenie stanu poprzedniego oraz wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom to rozwiązania alternatywne, ale równorzędne, czy też jedno z nich ma pierwszeństwo przed drugim, chociaż dominujący jest pogląd o pierwszeństwie urządzeń zapobiegających szkodom przed przywróceniem stanu poprzedniego. Również ustawodawca nie rozstrzyga, jakiego rodzaju urządzenia należy wykonać, aby zapobiec szkodom dla gruntów sąsiednich, zatem decydując o nałożeniu na właściciela gruntu obowiązku wykonania odpowiednich urządzeń właściwy organ kieruje się oceną stanu faktycznego konkretnej, indywidualnej sprawy i przepisami normującymi reguły wykonania wybranych urządzeń. Zdaniem Sądu, przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne traktuje oba rozwiązania równoważnie, nie dając prymatu żadnemu z nich. Decydując o nałożeniu na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego albo obowiązku wykonania odpowiednich urządzeń właściwy organ administracji winien więc kierować się oceną stanu faktycznego danej sprawy, a gdy nakłada obowiązek wykonania odpowiednich urządzeń - przepisami normującymi reguły wykonania wybranych urządzeń. Zastosowanie konkretnego rozwiązania lub rozwiązań powinno być więc uzależnione od indywidualnych cech każdego przypadku, tak, aby przywrócić albo utrzymać równowagę w stosunkach wodnych. Zawarte w art. 29 ust. 3 ustawy sformułowanie "lub" wskazuje bowiem, iż to od uznania organu zależy, czy strona zostanie zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, czy też do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W rozpoznawanej sprawie, jak wskazywano wyżej, postępowanie administracyjne wszczęte zostało na wniosek A. Ł. – współwłaściciela działki nr [...], położonej w miejscowości N., który twierdził, że wskutek realizacji przez skarżącą Gminę inwestycji polegającej na budowie kompleksu boisk "Orlik 2012" na działce nr [...] doszło do zakłócenia stosunków wodnych na gruncie działki nr [...].

Przede wszystkim wskazać należy, że w świetle powołanego art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, to obowiązkiem organu jest precyzyjne określenie obowiązków nakładanych w trybie tego przepisu na właściciela gruntu, który z naruszeniem art. 29 ust. 1 powołanej ustawy dokonał zmiany stanu wody na gruncie, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Nie budzi więc wątpliwości, że skoro organ pierwszej instancji nakazał skarżącej Gminie wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, a nie orzekł o konieczności przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, to obowiązkiem tego organu było jednoznaczne wskazanie, jakie to urządzenia winny być przez Gminę wykonane w celu zapobieżenia szkodom, które wynikły ze zmiany stanu wód na gruncie.

W orzecznictwie wyrażono pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, że rozstrzygnięcie (osnowa) decyzji wydanej na podstawie przepisu art. 29 ust. 3 ustawy powinno dokładnie określać nałożone obowiązki, tak by mogły one być należycie wykonane przez stronę lub wyegzekwowane przymusowo w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Jeśli nakazane w osnowie decyzji obowiązki zostały sformułowane dokładnie tak, jak określił w swej opinii biegły, w sposób uniemożliwiający ich wykonanie, wówczas organ winien określić je samodzielnie tak, by były one dla adresatów czytelne, a w razie wątpliwości organ winien zwrócić się do biegłego o udzielenie stosownych wyjaśnień w tej kwestii (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 października 2012 r., II SA/Lu 589/12, LEX nr 1235123).

W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie poprzedzone zostało przeprowadzeniem dowodu ze sporządzonej w dniu 30 listopada 2014 r. opinii biegłego z zakresu melioracji wodnych, budowli hydrotechnicznych, sieci wodociągowych i kanalizacyjnych oraz w zakresie postępowania wodnoprawnego.

W treści tej opinii biegły stwierdził między innymi: "Na podstawie dokumentacji fotograficznej udostępnionej mi przez Państwo I. i A. małż. Ł. wg mojej oceny szkody głównie były wynikiem błędnie wykonanej inwestycji boiska "Orlik" przez Gminę N. a w trudnym do ustalenia stopniu mogły wynikać z braku prawidłowego odprowadzania wody deszczowej z dachów budynku i terenu działki Państwa Ł.. [...] Fotografie wskazują, że natychmiast po zakończeniu wykopów w 2012r. należało w trybie pilnym wykonać zabezpieczenia skarpy wraz z wykonanie filtra odwrotnego, zapewniającego wzmocnienie podłoża nasypu skarpy a jednocześnie możliwość swobodnego wypływu wód gruntowych i podskórnych bez wyrządzania szkody. Filtr odwrotny winien być zbudowany z piasku, żwiru i tłucznia kamiennego-materiałów zagęszczonych, okrytych geowłókniną filtracyjna i zabezpieczonych od góry płytami "krata". Filtr odwrotny, a jednocześnie stanowiący podparcie skarpy, mogą stanowić również gabiony, tj. kosze wypełnione kamieniem o grubości min. 0,50 m ułożone na wysokość około 1,5 m. Potrzeba wykonania robót podpierających zbocze, zdaniem autora jest konieczna. Podparcie może być wykonane także za pomocą ścianki szczelnej Larsena, zabitej na głębokość min. 2,0 m i wysokość 1,0 m z odpowiednim drenażem zapewniającym swobodny odpływ wód gruntowych przez ściankę Larsena" (s. 17-18 opinii).

Jednocześnie jednak biegły wskazał: "Sygnalizując powyższe, autor opinii jednoznacznie stwierdza, że powyższe propozycje rozwiązań w żadnym stopniu nie wiążą się z zaprojektowaniem niezbędnych zabezpieczeń istniejącej wysokiej skarpy oraz budynku piekarni wraz z budynkiem mieszkalno-usługowym, posadowionymi w bliskiej odległości od zagrożonego osuwaniem zbocza terenowego. [...] Obecnie brak jest danych o materiale wbudowanym w nasyp skarpy, o stopniu jego zagęszczenia, o jakości prac ziemnych w toku budowy nasypu, brak parametrów wytrzymałościowych gruntu w podłożu skarpy oraz brak poziomu wód gruntowych i podskórnych w różnych okresach roku. [...] W przypadku zaobserwowania wypływów i wysiąków wody u podnóża skarpy lub przez otwory w płytach "krata" oraz wymywany przez wodę grunt lub piasek spod płyt należy podjąć natychmiast działania zabezpieczające zgodnie z odrębną dokumentacją opracowaną na podstawie wykonanych wcześniej badań hydro-geologicznych oraz oceny stanu technicznego wysokiej skarpy i nasypu drogi wewnętrznej zlokalizowanej pomiędzy skarpą a budynkiem piekarni (s. 18 opinii).

W związku z powyższym biegły podkreślił, że: "Prace związane z zaprojektowaniem zabezpieczeń istniejącej skarpy przed osuwaniem lub wymywaniem gruntu nie wchodzą w zakres niniejszej opinii i winny być wykonane na podstawie odrębnej dokumentacji, o której mowa wyżej. Dokumentacja winna szczegółowo określić sposób podparcia skarpy przed domniemanym zagrożeniem osunięcia, skutkującego wystąpieniem katastrofy budowlanej" (s. 19 opinii).

W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że opinia biegłego może być dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym – w razie przesądzenia tego związku – rodzaj koniecznych do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 czerwca 2013 r., II SA/Łd 263/13, LEX nr 1333582).

Skoro zatem biegły, który sporządził na zlecenie organu pierwszej instancji opinię, uchylił się od wskazania rodzaju koniecznych do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, z uwagi na zachodzącą jego zdaniem podstawę do dokonania – w odrębnym opracowaniu – oceny stanu technicznego i bezpieczeństwa skarpy, to obowiązkiem organu administracji orzekającego w niniejszej sprawie było podjęcie czynności niezbędnych w celu wyjaśnienia tej kwestii. W żadnym razie nie można przyjąć, że organ był związany w tym zakresie stanowiskiem biegłego, który w swej opinii wyraził pogląd, iż "Ocenę stanu technicznego skarpy, jak wynika z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, winien wykonać właściciel lub zarządca obiektu budowlanego" (s. 19 opinii). Wójt Gminy Z., orzekający w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego ani tym bardziej biegły powołany do sporządzenia opinii w postępowaniu prowadzonym na podstawie tego przepisu, nie są upoważnieni do wiążącego rozstrzygania spraw dotyczących utrzymania obiektów budowlanych regulowanych przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), do których rozpoznawania upoważnione są odrębne organy administracji – organy nadzoru budowlanego. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że w myśl art. 7 K.p.a. to na organach administracji, a nie na stronach, spoczywa zasadniczo obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych w niniejszej sprawie okoliczności faktycznych i prawnych.

Ponownie zatem trzeba podkreślić, że to obowiązkiem organu pierwszej instancji było jednoznaczne wskazanie, jakie to urządzenia winny być przez Gminę wykonane w celu zapobieżenia szkodom, które wynikły ze zmiany stanu wód na gruncie. Po pierwsze jakkolwiek biegły powołany przez organ tego nie uczynił, wyjaśniając, że nie leżało to w jego kompetencjach, skoro zaistniały wątpliwości organ winien zwrócić się do biegłego o udzielenie stosownych wyjaśnień w tej kwestii, mając na uwadze specjalność tego biegłego nie tylko co do postępowania wodnoprawnego, ale również w zakresie budowli hydrotechnicznych. Niezależnie od tego, skoro ustalenie tych okoliczności co do zasady wymaga wiedzy specjalistycznej, należało rozważyć zwrócenie się do innego biegłego stosownej specjalności o wydanie w tym zakresie opinii uzupełniającej bądź też zobowiązanie biegłego F. Z. wraz z innym biegłym, posiadającym wymaganą wiedzę w szczególności z zakresu budownictwa, do sporządzenia opinii wspólnej wskazującej precyzyjnie, jakie urządzenia techniczne konieczne są do wykonania w celu zapobieżenia szkodom wynikłym z naruszenia stosunków wodnych.

Bezzasadnie zatem organ pierwszej instancji uchylił się od rozstrzygnięcia powyższej, istotnej dla sprawy okoliczności, orzekając o zobowiązaniu skarżącej Gminy do wykonanie oceny stanu technicznego i bezpieczeństwa skarpy, a następnie nakładając na Gminę obowiązek opracowania "projektu wykonania urządzeń zabezpieczających wysoką skarpę przed osuwaniem". Prawnie wadliwym było też w tej sytuacji zobowiązanie Gminy do wykonania urządzenia zabezpieczające skarpę zgodnie ze wskazanym wyżej projektem.

Z powyższego wynika, że organy administracji naruszyły nie tylko powołane przepisy art. 29 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne, lecz także art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., a organ odwoławczy również art. 136 K.p.a., wskutek braku należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.

Zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji narusza również art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Ze względu na powyższe uchybienia Sąd był zobowiązany do uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 P.p.s.a.

Wobec uchylenia decyzji organów obu instancji z powyższych powodów przedwczesnym było odnoszenie się do pozostałych zarzutów strony skarżącej.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., uwzględnią wszystkie przedstawione wyżej uwagi. Organy te odniosą się również do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.