Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1100/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 26 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 34
journal: Dz.U. 2013 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. znak [...] 40.2017 wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) dalej: "K.p.a.", w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 oraz art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnego składowania odpadów o kodzie 17 01 07 i 20 03 01 na terenie działki o nr geodez. [...] obręb nr [...] m. W. przy ulicy [...] w W. Burmistrz Miasta W.:

w pkt 1) - nakazał W. K., jako posiadaczowi odpadów składowanych nielegalnie na działce o nr geodez. [...] przy ul. [...] w W., usunięcie odpadów w postaci niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych (kod 20 03 01), zmieszanych odpadów z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia (kod 17 01 07) zalegających w nieuporządkowanych pryzmach na ww. działce - poprzez zawarcie umowy na usunięcie odpadów i ich transport do miejsca unieszkodliwiania lub odzysku z przedsiębiorcą posiadającym stosowne zezwolenie oraz przedłożenia w Urzędzie Miasta w W. kart przekazania odpadów,

w pkt 2) - ustalił termin ostatecznego wykonania obowiązku, o którym mowa

w pkt 1 decyzji do dnia [...] roku.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż w dniu 15 lutego 2016 r. Burmistrz Miasta W. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie usunięcia odpadów z nieruchomości , oznaczonej jako działka nr ewid.[...] w W., stanowiącej własność W. K..

Postępowanie zostało zakończone w dniu 4 marca 2016 r. wydaniem decyzji nakazującej W. K. - jako posiadaczowi odpadów - usunięcie ich w terminie do 20 kwietnia 2016 r. Od tej decyzji W. K. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K ze względu na naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania dowodowego, które decyzją znak [...] z dnia [...] r uchyliło powyższą decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji

Prowadząc dalsze postępowanie organ I instancji zawiadomił W. K.

o wyznaczeniu terminu przeprowadzenia oględzin na ww. działce, które odbyły się [...] r. W oględzinach wzięli udział: właściciel nieruchomości, jego radca prawny oraz pracownik Wydziału Infrastruktury Miejskiej i Środowiska Urzędu Miasta i komendant Straży Miejskiej W wyniku oględzin ustalono, że na działce o nr geodez. [...], znajdującej się przy K. w W., zgromadzone są odpady, których stan morfologiczny można zakwalifikować do grupy odpadów komunalnych zmieszanych o kodzie 20 03 01 oraz odpadów pobudowlanych, zmieszanych odpadów z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia o kodzie 17 01 01. Stwierdzono, że właściciel działki nie posiada zezwolenia Starosty [...] na magazynowanie i przetwarzanie odpadów na ww. działce. Według oceny pracowników organu ilość odpadów na części działki, na którą można swobodnie wjechać z ulicy [...], uległa zwiększeniu w stosunku do ilości stwierdzonej podczas pierwszych oględzin w lutym 2016 r. Rozległy teren o powierzchni 4,4293 ha nie jest ogrodzony.

Od każdej strony istnieje swobodny dostęp do działki. Od ulicy [...] "zaprasza" do wjazdu utwardzona droga dojazdowa. Rozgrodzenie działki, według słów właściciela, nastąpiło 4-5 lat wcześniej. Swobodny, niekontrolowany wjazd na nieruchomość istnieje od strony 107 Szpitala Wojskowego w W. oraz od strony ulicy [...]. Według wyjaśnień właściciela odpady pobudowlane (kod 17 01 07) znajdujące się w głębi działki pochodzą z robót prowadzonych na przestrzeni lat na terenie szpitala. Natomiast wjazdem od strony ulicy [...], doraźnie dowożone są przez nieznanych sprawców odpady zmieszane i poremontowe. Istnieje możliwość zamknięcia tej drogi poprzez zamontowanie bariery do betonowych słupów, które pozostały po wcześniejszym ogrodzeniu. Stwierdzono też, że na wjeździe od strony ulicy [...] zgromadzone są zmieszane odpady komunalne ( o kodzie 20 03 01) oraz zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego i elementy wyposażenia (o kodzie 17 01 07). Odpady znajdują się wzdłuż wewnętrznej drogi betonowej tworząc nieregularne sterty (powstające w miarę dowożenia) oraz na terenie wokół tych stert. Lżejsze frakcje roznosi wiatr pogłębiając wrażenie nieładu i brudu. Odpady zdeponowane najbliżej wjazdu od ul. [...] są widoczne, ponieważ najłatwiej tam wjechać i je zdeponować. Pozostałe odpady pobudowlane rozmieszczone w różnych częściach działki są częściowo zarośnięte krzewami i trawą. W wielu miejscach zdeponowane są odpady

w formie wałów. Większość to pozostałości pobudowlane. Stopień przysypania ziemią i pokrycia roślinnością świadczy o wieloletnim procesie magazynowania tych odpadów. Podczas przeprowadzanej wizji znaleziono etykietę nr [...] klienta pobliskiego magazynu budowlanego firmy D. oraz formularze ankiety badania satysfakcji pacjenta (nie wypełnione) pochodzące ze 107 Szpitala Wojskowego z Przychodnią.

Po przeprowadzonej wizji właściciel nieruchomości zastrzegł, że odpady pochodzą od osób postronnych, które przywożą je bez jego zezwolenia. Ponadto, według niego, odpady pobudowlane pochodzą z prac budowlanych prowadzonych na terenie szpitala. Zwrócił się z wnioskiem o przeprowadzenie przez organ czynności dowodzących tej tezy.

W związku z powyższym Burmistrz Miasta W. zwrócił się do Dyrektora 107 Szpitala Wojskowego w W. z informacją o toczącym się postępowaniu w sprawie nielegalnego składowania odpadów na terenie ww. działki przyległej do terenu szpitala i jednocześnie poinformował, że w toku postępowania zaistniała przesłanka do stwierdzenia, że część odpadów złożonych na ww. działce pochodzi ze szpitala.

Na podstawie art. 50 K.p.a. dyrektor został wezwany do złożenia wyjaśnień w charakterze świadka w dniu 4 sierpnia 2016 r.

Pismem z dnia 21 lipca 2016 r., w związku z art. 79 ust. 1 i 2 K.p.a., W. K. został zawiadomiony , że 4 sierpnia 2016 r. ma prawo – wraz z pełnomocnikiem - brać udział w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie składowania odpadów na jego działce.

W wyznaczonym terminie zainteresowani nie przybyli.

Dnia 3 sierpnia 2016 r. do Urzędu Miasta wpłynęła pisemna odpowiedź ze 107 Szpitala Wojskowego w W.. Dyrektor poinformował, że Szpital nigdy nie składał odpadów na sąsiedniej działce, zaś twierdzenia właściciela działki są błędne i polegają na domniemaniu. Brak jest jakichkolwiek dowodów iż odpady budowlane pochodzą ze Szpitala. Teren działki [...] nie jest ogrodzony i istnieje możliwość wjazdu na nią od strony ul. [...]. Przywozu odpadów mogła dokonać każda osoba. Znaleziony podczas oględzin druk z logo szpitala jest anonimową ankietą satysfakcji pacjenta przychodni 107 SzWzP Sp ZOZ w W.. Wymieniony druk jest ogólnie dostępny w przychodni szpitala, każdy pacjent może go po wypełnieniu wrzucić do rozwieszonych skrzynek, w ramach oceny pracy personelu przychodni. Druk ankiety mógł wyrzucić na terenie wymienionej działki każdy z pacjentów przebywający w przychodni i powyższy fakt nie może świadczyć o składowaniu odpadów na działce przez 107 Szpital Wojskowy z Przychodnią SP ZOZ w W.. Zdaniem Dyrektora Szpitala stwierdzenie, że część odpadów złożonych na działce nr [...] pochodzi ze Szpitala jest bezzasadne, ponieważ 107 Szpital Wojskowy z Przychodnią SPZOZ w W. nigdy nie uczestniczył w procederze podrzucania odpadów na sąsiednią działkę.

Organ nie prowadził dochodzenia związanego z obecnością na działce etykiety klienta [...], która mogła znaleźć się przypadkowo na nieogrodzonej dużej działce w wyniku działania warunków atmosferycznych (wiatr, deszcz).

Stan faktyczny dokumentują wykonane na nieruchomości zdjęcia.

Stwierdzono też, iż ilość zgromadzonych odpadów jest trudna do oszacowania ze względu na rozległy teren, rozmieszczenie w różnych miejscach, przerośnięcie trawą.

Od powyższej decyzji W. K. wniósł odwołanie, kwestionując stanowisko organu, iż jest on posiadaczem przedmiotowych odpadów. Zdaniem skarżącego art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wskazuje jednoznacznie, że domniemanie, iż posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi, znajduje zastosowanie dopiero w przypadku nieustalenia, że odpady pochodzą od wytwórcy odpadów lub osoby prowadzącej działalność w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów. Oznacza to, że obowiązku organu w zakresie ustalenia wytwórcy odpadu, wyprzedzają ewentualne działania wobec władającego działką gruntu zmierzające do obalenia domniemania. Dopiero wykazanie po przeprowadzeniu postępowania, że nie można ustalić wytwórcy odpadów pozwala na odwołanie się przez organ do wskazanego w ww. przepisie domniemania.

Organ podjął tylko częściowo czynności zmierzające do ustalenia, kto jest wytwórcą odpadów, całkowicie zaś pominął czynności związane z obecnością na działce etykiety klienta [...] i przyjął niczym nie poparte założenie, że dokument ten znalazł się na działce na skutek działania sił natury.

Oznacza to, że organ nie wykonał nałożonego na niego obowiązku ustalenia podmiotu będącego wytwórcą odpadu. Bez żadnego uzasadnienie przyjął, że wytwórcy ani podmiotu odpowiedzialnego za gromadzenie i przetwarzanie odpadów nie ustalił i zastosował wobec niego domniemanie, żądając od skarżącego jego obalenia.

Zarzucił również błędy w postępowaniu polegające na pominięciu zeznań Dyrektora 107 Szpitala Wojskowego w W. i ograniczenie dowodu wyłącznie do przesłanej przez niego odpowiedzi pisemnej z dnia 3 sierpnia 2016 roku. W ten sposób skarżącemu ograniczono możliwość uczestniczenia w czynności i zadawanie pytań Dyrektorowi Szpitala. Oświadczył, że odpady nie zostały przywiezione i składowane przez niego a odpady pochodzą ze 107 Szpitala Wojskowego w W., który bezpośrednio sąsiaduje z jego nieruchomością. Wskazuje na to przede wszystkim lokalizacja odpadów przy drodze dojazdowej z terenu Szpitala. W trakcie wizji lokalnej jednoznacznie potwierdzono, że odpady znajdują się wzdłuż wewnętrznej drogi dojazdowej, która prowadzi wyłącznie z terenu Szpitala. Z terenu Szpitala na teren nieruchomości mogły się dostać tylko pojazdy z odpadami upoważnione przez dyrekcję Szpitala. Takiego nagromadzenia odpadów nie stwierdzono przy wjeździe od strony ul. [...]. Nie wyobraża sobie, aby bez wiedzy i zgody Dyrekcji Szpitala, przez teren Szpitala przewożone były odpady.

Sam skarżący nie wykonywał żadnych prac rozbiórkowych czy remontowych, które mogłyby doprowadzić do wygenerowania takiej ilości gruzu i odpadów.

Nie przyjmował też odpadów obcych.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 26 ust.1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (dalej: także "ustawą) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, iż podstawą materialnoprawną kwestionowanego przez skarżącego obowiązku jest art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, który nakłada na podmiot nazwany "posiadaczem odpadów" obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W ustępie drugim omawiany przepis zobowiązuje wójta, burmistrza, prezydenta miasta, w przypadku zaniechania wykonania obowiązku usunięcia odpadów, do nakazania posiadaczowi odpadów ich usunięcie. Ustawa wprowadziła też definicję odpadów - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Podaje również definicję "posiadacza odpadów". Jest nim ich wytwórca lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów, przy czym definicja wprowadziła domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy). Ustawa nie definiuje natomiast "władającego powierzchnią ziemi", jednakże z innych ustaw oraz orzecznictwa sądowo-administracyjnego wynika, że jest nim właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej: na podstawie ustawy Prawo geodezyjne

i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - jest nim ujawniony jako władający. Domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi zanieczyszczonej odpadami jest posiadaczem odpadów, a w konsekwencji podmiotem zobowiązanym do ich usunięcia, służy uniknięciu sytuacji niemożności dotarcia do wytwórcy odpadów wymienionego na pierwszym miejscu jako posiadacz odpadów obciążony obowiązkiem ich usuwania z miejsc nieprzeznaczonych do składowania odpadów (vide wyrok NSA sygn. akt II OSK 1918/16).

Zgodnie z tym przepisem posiadaczem odpadów jest ich wytwórca lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. W szczególności domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Rzeczą organu jest ustalenie, jaki podmiot włada gruntem zanieczyszczonym odpadami.

Właściciel nieruchomości (informacja uproszczona z rejestru gruntów - działka

o powierzchni 4,4293 ha jest własnością p. W. K.) wskazuje jako władającego częścią sklasyfikowanych odpadów o kodzie 17 01 07 107 Szpital Wojskowy w W., zlokalizowany przy ul. [...] - działce przyległej do jego nieruchomości. Nie wskazał jednak jakiej części odpadów to dotyczy. Według oświadczeń właściciela nieruchomości, odpady były składowane nawet od 2013 r. Dyrektor Szpitala w piśmie z dnia 02 sierpnia 2016 r. nie potwierdził powyższej informacji. Właściciel nieruchomości nie wskazał podejrzeń wobec innych wytwórców złożonych na jego nieruchomości odpadów, oświadczył jedynie, iż sam nie wytworzył odpadów odpowiadających powyższym kwalifikacjom.

Z akt sprawy wynika, że odpady były składowane na ww. nieruchomości wielokrotnie, w różnym czasie. Stopień przysypywania ziemią i pokrycia roślinnością świadczy o wieloletnim procesie składowania odpadów. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby właściciel nieruchomości zgłaszał ten fakt odpowiednim organom; straży miejskiej lub policji. Według jego wyjaśnień podejmował interwencje ustnie

u Komendanta Szpitala w latach 2013-2014, lecz bezskutecznie.

Z akt sprawy wynika, iż nieruchomość nie jest ogrodzona, nie jest zabezpieczona przed wjazdem osób postronnych od każdej strony. Również w okresie toczącego się postępowania, właściciel nieruchomości nie podjął działań co najmniej utrudniających proceder niekontrolowanego składowania odpadów na jego nieruchomości. Ponadto, nie wywiązał się ze zobowiązań podjętych w tym zakresie w lutym 2016 r. ze wskazaniem sposobu zabezpieczenia przed wjazdem od strony ul. [...] (zasypanie żwirem wjazdu od ul. [...], bądź zamknięcie wjazdu poprzez zamontowanie bariery do istniejących betonowych słupów). Od tego czasu ilość składowanych odpadów zwiększyła się, w szczególności od strony ul. [...]. Ponadto, w tym czasie właściciel nieruchomości nie wskazał żadnych innych władających odpadami, zanieczyszczających jego nieruchomość. Słusznie organ pierwszej instancji zwraca uwagę na powinność właściciela nieruchomości interesowania się swoją nieruchomością i odpowiedzialnością za nią. Kolegium podkreśla, iż władający nieruchomością musi mieć świadomość dbałości o porządek na swojej nieruchomości i odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia jego nieruchomości.

Słusznie zatem organ I instancji wskazuje, biorąc za podstawę definicję zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy, iż domniemanie, że posiadaczem odpadów jest właściciel nieruchomości może zostać obalone w konkretnych okolicznościach; jeżeli wskazałby on wyraźnie na innego posiadacza odpadów, albo wykazałby, że nieruchomością włada inny podmiot bez jego zgody i możliwe by było udowodnienie tego. W tym przypadku organ I instancji umożliwił właścicielowi nieruchomości uczestnictwo w postępowaniu wobec wskazanego Szpitala, lecz z akt sprawy wynika, iż właściciel z tej możliwości nie skorzystał. Wobec powyższego organ przyjął oświadczenie dyrektora Szpitala z dnia 21 lipca 2016 r.

W przeprowadzonym postępowaniu nie ustalono zatem personaliów władających odpadami składanymi na nieruchomości W. Kijaka. Organ, w sposób obszerny, oparty na dokumentacji zgromadzonej w sprawie uzasadnił rozstrzygnięcie w sprawie. Wskazując na powyższe, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w powyższych okolicznościach obowiązek usunięcia odpadów ciąży na odwołującym się jako posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów na jego nieruchomości, w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Obowiązek skarżącego wynika z domniemania prawnego odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi zanieczyszczoną odpadami. Domniemania powyższego skarżący nie obalił.

Kolegium nie zgadziło się z zarzutem skarżącego, iż organ nie wykonał nałożonego na niego obowiązku wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach ustalenia podmiotu sposób niekontrolowany na jego nieruchomości.

Powyższą decyzję W. K. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów. W skardze w zasadzie powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu.

Zdaniem skarżącego organy obu instancji błędnie przyjęły że to na nim, jako właścicielu gruntu spoczywa obowiązek wykazania od kogo pochodzą odpady, albowiem art. 3 ust. 1 piet 19 ustawy o odpadach wskazuje jednoznacznie, że domniemanie, iż posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi, znajduje zastosowanie dopiero w przypadku nieustalenia, że odpady pochodzą od wytwórcy odpadów lub osoby prowadzącej działalność w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów. Oznacza to, że obowiązki organu w zakresie ustalenia wytwórcy odpadu wyprzedzają ewentualne działania władającego działką gruntu zmierzające do obalenia domniemania. Dopiero wykazanie po przeprowadzeniu postępowania, że nie można ustalić wytwórcy odpadów pozwala na odwołanie się przez organ do wskazanego w przepisie domniemania.

Tymczasem organ podjął tylko częściowo czynności zmierzające do ustalenia, kto jest wytwórcą odpadów.

Po wcześniejszym uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta W., decyzją [...] z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. zobowiązało organ do uzupełnienia postępowania dowodowego. W ocenie W. K. uzupełnione postępowanie nie zostało przeprowadzone w sposób pełny.

Organ całkowicie bowiem pominął czynności związane z obecnością na działce etykiety klienta [...]. Przyjął natomiast niczym nie poparte założenie, że dokument ten znalazł się na działce na skutek działania sił natury. Organ pomimo możliwości ustalenia wystawcy tego dokumentu, nie zwrócił się do niego o potwierdzenie autentyczności tego dokumentu i ewentualnie jakie dalsze dokumenty związane z tą transakcją były wystawiane oraz kto był nabywcą towaru w hurtowni budowlanej.

Oznacza to, że organ pierwszej instancji nie wykonał nałożonego na niego obowiązku ustalenia podmiotu będącego wytwórcą odpadu. Bez żadnego uzasadnienie przyjął, że wytwórcy ani podmiotu odpowiedzialnego za gromadzenie i przetwarzanie odpadów nie ustalił i zastosował domniemanie, wobec właściciela działki żądając od niego jego obalenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaś nie dostrzegło tego uchybienia i przychyliło się do twierdzeń Burmistrza Miasta W., że wystarczające jest oświadczenie Dyrektora 107 Szpitala Wojskowego w W..

Skarżący zarzuca również błędy w postępowaniu polegające na pominięciu zeznań Dyrektora 107 Szpitala Wojskowego w W. i ograniczenie dowodu wyłącznie do przesłanej przez niego pisemnej odpowiedzi. W ten sposób ograniczono stronie możliwość uczestniczenia w czynności i zadawania pytań Dyrektorowi Szpitala.

Dalej skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu, że odpady nie zostały przywiezione i składowane przeze niego lecz pochodzą z 107 Szpitala Wojskowego w W., który bezpośrednio sąsiaduje z jego nieruchomością.

Prawidłowo przeprowadzone czynności dowodowe doprowadziłyby do ustalenia, że materiały w hurtowni budowlanej zostały nabyte na potrzeby remontu bezpośrednio przez szpital bądź pośrednio przez podmiot wykonujący prace remontowe na terenie szpitala.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Skarga okazała się niezasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Sądowa kontrola dokonana w niniejszej sprawie według ww. kryteriów dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia

14 grudnia 2012 roku o odpadach.

Art. 26 ust. 1 tej ustawy określa, że obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania jest obowiązkiem ciążącym na posiadaczu odpadów z mocy prawa, a zatem posiadacz odpadów jest zobowiązany do usunięcia ich bez wezwania. Prawidłowa wykładnia art. 26 ustawy wymaga zatem zdefiniowania pojęcia "posiadacza odpadów", która zawarta jest w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy, wg którego posiadacz odpadów to wytwórca odpadów oraz osoby fizyczne i przedsiębiorcy prowadzący działalność w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów. Natomiast w przypadku nieustalenia, który z ww. podmiotów jest odpowiedzialny za odpady, domniemywa się, że posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi. Jeżeli posiadacz odpadów nie wykonuje obowiązku ich usunięcia organ administracji publicznej (burmistrz) z urzędu nakazuje posiadaczowi usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Jednym ze skutków domniemania prawnego wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach jest przerzucenie ciężaru dowodu na osobę władającą powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady. Innymi słowy, to na stronie spoczywa ciężar obalenia domniemania odpowiedzialności ciążącej na właścicielu nieruchomości. Właściciel nieruchomości nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających tożsamość wytwórcy odpadów.

Dla sprawy nie ma zatem znaczenia dowodzenie, że władający powierzchnią ziemi nie wytworzył odpadów, skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego

ich posiadacza.

Zgodnie z wymaganiami art. 34 ustawy o odpadach, w przypadku stwierdzenia, że odpady są składowane lub magazynowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym burmistrz miasta jest zobowiązany do nakazania posiadaczowi odpadów (w drodze decyzji wydawanej z urzędu) usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując jednocześnie sposób wykonania tej decyzji. Przywołany przepis jako adresata decyzji nakazującej usunięcie odpadów, wyraźnie bowiem wskazuje na posiadacza odpadów. W świetle definicji zawartej w art.3 ust.3 pkt 13 ustawy o odpadach, posiadaczem odpadów jest każdy, kto faktycznie włada odpadami. Domniemywa się, że posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości jest władający powierzchnią ziemi. Zgodniej zaś z art. 3 pkt 44 Prawa ochrony środowiska, za władającego powierzchnią ziemi uznaje się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie Prawa geodezyjnego i kartograficznego ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.

Domniemanie, że posiadaczem odpadów jest właściciel nieruchomości może zostać w konkretnych okolicznościach obalone. Na nim spoczywa zatem ciężar obalenia tego domniemania. Musiałby on udowodnić i wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów, tj. wykazać, że to inne osoby umieściły na jego działce odpady albo wykazać, że działką włada inny podmiot, także bez jego zgody, czyli ustalić posiadacza samoistnego nieruchomości. Taki podmiot byłby zobowiązany do usunięcia odpadów. Jeśli właściciel tego nie uczynił, a prowadzone postępowanie nie doprowadziło do ustalenia, kto "podrzuca" na działkę odpady, to odpady te musi usunąć właściciel nieruchomości.

Należy zauważyć, iż ustawa o odpadach nie nakłada obowiązku usunięcia odpadów magazynowanych lub składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym na sprawcę tego stanu rzeczy, lecz na posiadacza odpadów. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, obalenie domniemania prawnego, zgodnie z którym posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości jest władający powierzchnią ziemi może nastąpić poprzez wykazanie, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot. Również w doktrynie przyjmuje się, że domniemanie to może być obalone w przypadku, przez ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. Omawiane domniemanie wprowadzone zostało przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest możliwości ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości. Oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazując wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był faktycznym wytwórcą odpadów, choć nie pozwala im zignorować dowodów wskazujących na tę osobę, jeżeli zostaną one zgromadzone. W niniejszej sprawie właściciel działki nie wskazał w sposób pewny na innego posiadacza odpadów, a przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło twierdzenia właściciela, że posiadaczem odpadów na działce jest wskazywany przez skarżącego 107 Szpital Wojskowy w W.. Skarżący bowiem nie przedstawił na tę okoliczność żadnego przekonywującego dowodu. Organy obu instancji zasadnie uznały, że wskazywane przez skarżącego przesłanki jak wykonywanie w Szpitalu prac remontowych, sąsiedztwo obu nieruchomości czy zwłaszcza znaleziona na działce etykieta z zakupu materiału budowlanego nie stanowią przekonywującej podstawy do uznania Szpitala za posiadacza odpadów zgromadzonych na nieruchomości skarżącego.

Dyrektor Szpitala domysłom skarżącego zdecydowanie zaprzeczył. Skarżący zaś, mimo iż składowanie odpadów na jego działce trwa od wielu lat i trwało w czasie prowadzonego w tej sprawie postępowania, nie potrafił "przyłapać" i wskazać podmiotu zwożącego odpady na jego działkę. Przeciwnie – rozgrodził działkę, umożliwiając każdemu przywóz odpadów.

Powoływanie się przez skarżącego na znalezione przez niego papiery (etykieta, niewypełniona ankieta ze szpitala) absolutnie nie mogą być uznane za przekonywujący dowód na okoliczność, że odpady te pochodzą ze Szpitala.

Podsumowując stwierdzić należy, iż w świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy o odpadach do zastosowania środka w postaci decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest ustalenie następujących okoliczności:

• istnienia odpadów,

• składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do składowania

i magazynowania odpadów,

• wskazanie podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów, tj. posiadacza odpadów.

W toku przeprowadzania postępowania powyższe okoliczności zostały stwierdzone. Zaistniały wobec tego przesłanki do nałożenia na posiadacza nieruchomości obowiązku usunięcia nielegalnie zgromadzonych na niej odpadów, mimo że powstanie dzikiego składowiska odpadów na działce nr ewid.[...] w W. mogło być wynikiem działań osób trzecich, których jednak skarżący nie wskazał i faktu tego nie udowodnił.

Wbrew temu, co twierdzi skarżący, organ odpowiedzialny za przestrzeganie

i egzekwowania prawa w zakresie unormowanym ustawą o odpadach nie jest zobowiązany do prowadzenia we własnym zakresie dochodzenia mającego na celu ustalenie podmiotu będącego posiadaczem odpadów, jeśli domniemany z mocy art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach posiadacz, nie przedstawi wiarygodnych dowodów w tym zakresie.

W tym stanie rzeczy uznać należało, iż organy obu instancji dokonały niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy administracyjnej i prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy, a w rezultacie wydały odpowiadającą wymogom prawa decyzję.

W tej sytuacji skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu w oparciu o art. 151 P.p.s.a.