Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 634/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31 zo ust. 1, art. 31 zq ust. 1, ust. 3, ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, 8 §1, art. 11, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm. - dalej jako: "ustawa COVID-19") w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.) - Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "Zakład", "ZUS", "Organ") odmówił B. M. (dalej jako: "Strona", "Skarżąca") prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W uzasadnieniu Organ podniósł, iż zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawa COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których jest mowa w art. 31zo ust. 1 tego aktu jest przekazanie do Zakładu, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia przedmiotowych należności. Wskazał jednocześnie, że po weryfikacji przekazanej do ZUS korespondencji, nie odnotowano złożenia przedmiotowego wniosku w dopuszczalnym terminie. To spowodowało, że zwolnienie Skarżącej nie przysługuje.

Po rozpoznaniu wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Organ decyzją z "[...]" utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Zakład wskazał, że dokonując ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie stwierdził wpływu wniosku Skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek (RDZ) w wymaganych terminie, czyli do 30 czerwca 2020 r. Termin ten jest terminem zawitym, co oznacza, że niepodjęcie przez uprawniony podmiot określonej czynności z zachowaniem tego terminu, powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego mu prawa.

ZUS podkreślił również, że wszelkie dokumenty wpływające do Organu są ewidencjonowane na bieżąco. Poinformował też, że wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku RDZ z 6 kwietnia 2020 r. wpłynął do Zakładu 17 lipca 2020 r. Zaznaczył też, że przysługujące płatnikom prawo do zwolnienia z opłacania należności odbywa się wyłącznie na wniosek złożony na podstawie obowiązujących przepisów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Strona wniosła o zmianę decyzji ZUS oraz przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za wskazany wcześniej okres.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której świadczy usługi fryzjerskie. Z powodu pandemii i decyzją rządu prowadzony przez nią salon fryzjerski został zamknięty, w związku z tym nie posiadała środków na jego utrzymanie i wypłatę wynagrodzenia pracownikowi. Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek został wygenerowany przez system 6 kwietnia 2020 r. przez właściciela licencjonowanego biura rachunkowego S. S. i po podpisaniu przez Stronę wrzucony przez wyżej wskazanego do skrzynki podawczej, znajdującej się w przedsionku Inspektoratu ZUS w G.. Czynność ta została wykonana w wyznaczonym terminie (tj. przed 30 czerwca 2020 r.), przy czym nie było możliwości uzyskania poświadczenia przekazania wniosku, gdyż nikt z pracowników ZUS tego nie nadzorował. Drzwi do biur ZUS były zamknięte. Skarżąca podała, że po zorientowaniu się, że jej wniosek nie został rozpatrzony, ponownie złożyła ten sam wniosek w lipcu 2020 r. Został on odrzucony, z uwagi na upływ terminu na jego złożenie. Opisane działanie Organu oraz nieuwzględnienie oświadczenia właściciela biura rachunkowego, Skarżąca określiła jako krzywdzące, gdyż została pozbawiona niezbędnej pomocy w związku z zamknięciem salonu.

W odpowiedzi na skargę ZUS reprezentowany przez pełnomocnik podtrzymał prezentowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że inne składane przez Skarżącą wnioski o świadczenia postojowe z 4 i 12 maja oraz 10 czerwca 2020 r. zostały przez Organ zaewidencjonowane i pozytywnie rozpatrzone. Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek nie wpłynął do ZUS w wyznaczonym terminie, który jako termin prawa materialnego nie mógł zostać przywrócony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia.

Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). Tym samym sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją. Sąd administracyjny nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, gdyż to należy do uprawnień ZUS, który po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku, ma obowiązek wydać stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku Strony.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Istota i płaszczyzna sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy ZUS w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym prawidłowo odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Szczególnego zaakcentowania oraz wyjaśnienia wymaga kwestia złożenia wniosku przed 30 czerwca 2020 r., w której to obie strony postępowania sądowego prezentują odmienne stanowiska.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. albo

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Stosownie do art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.

Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, następuje w drodze decyzji (art. 31 zq ust. 7 ustawy).

Jak stanowi art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W zaskarżonej decyzji Organ wskazał, że przyczyną odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek był brak wniosku Skarżącej. W tym zakresie ZUS ustalił, że w wyniku ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wykluczono złożenie przedmiotowego wniosku. Natomiast wniosek Strony, który wpłynął do Organu w lipcu 2020 r. wniesiony został po upływie terminu. Z uwagi natomiast na to, że termin ten jest terminem prawa materialnego nie mógł zostać przez Zakład przywrócony.

Skarżąca zaś podniosła, że złożenie wniosku nastąpiło kilka dni po wygenerowaniu tegoż dokumentu, czyli po 6 kwietnia 2020 r. do skrzynki podawczej Organu, w związku z czym nie ma ona potwierdzenia złożenia, a jedynie dysponuje oświadczeniem właściciela biura rachunkowego o złożeniu wniosku w dniach 6-8 kwietnia 2020 r. (karta 8 akt administracyjnych).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził brak czytelności i przejrzystości przyjętej przez Organ podstawy negatywnego rozpatrzenia wniosku: organ przyjmuje, że wniosku w ogóle nie złożono, a następnie że został złożony, ale po terminie, pozostawiając też bez szczegółowego wyjaśnienia zasadność wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku (RDZ).

Jednocześnie wymaga podkreślenia to, że pomoc przyznawana na podstawie art. 31zq ust. 1 w zw. z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek przyznawana jest na - wniosek Strony. Postępowanie w tym przedmiocie nie jest zatem wszczynane z urzędu, lecz właśnie na wniosek. Zastosowanie znajduje zatem m.in. przepis art. 61 §3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 - dalej jako: "K.p.a."), z którego wynika, że datą wszczęcia postępowania na żądanie Strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

Jeżeli zatem jest tak, jak twierdzi ZUS, że wniosek o zwolnienie, na który powołuje się Skarżąca, nie został złożony, to nie powinno dojść do wszczęcia przedmiotowego postępowania i w konsekwencji rozpoznania sprawy co do istoty. Organ załatwiając więc sprawę merytorycznie, pominął całkowicie jej aspekt procesowy. Tym bardziej, że w zaskarżonej decyzji wyraźnie podkreślił, że: "(...) przysługujące prawo do zwolnienia z opłacania należności odbywa się wyłącznie na wniosek płatnika. Płatnik składek powinien złożyć wniosek na podstawie obowiązujących przepisów, a Zakład powinien taki wniosek rozpatrzyć oraz poinformować o sposobie jego rozstrzygnięcia." Mimo to ZUS postąpił wbrew przywołanemu wyżej trybowi postępowania w tego typu sprawach.

Uwzględniając powyższe, wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy te prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 §1 K.p.a.). Ponadto Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 K.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczyć wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie i w taki sposób zgromadzonego materiału dowodowego (jego całokształtu) Organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Ponadto, podjęte przez niego rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 §3 K.p.a. oraz realizując zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a.

W tym miejscu należy podkreślić, że zważywszy na treść art. 11 K.p.a. istotą przyjętej w nim zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyroki NSA: z 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94 oraz z 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96 - wszystkie powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trzeba też pamiętać, że przywołana wcześniej zasada praworządności (art. 7 K.p.a.) powiązana z art. 8 K.p.a., tj. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa - nakazuje szczególnie starannie uzasadniać te decyzje, w których obywatelowi odmawia się zadośćuczynienia jego żądaniom (dotyczy to także odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek), bowiem obywatel ma być przekonany, a nie pokonany (por. wyrok NSA z 6 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 824/14, wyrok WSA we Wrocławiu z 27 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 474/19).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące sposobu wnoszenia pism do ZUS w kwietniu 2020 r. można odtworzyć jedynie w sposób fragmentaryczny i niepełny. Na podstawie wyjaśnień zarówno Organu, jak i Strony nie sposób jest stwierdzić nie tylko tego, czy Skarżąca, wnosząc pismo poprzez wrzucenie go do skrzynki podawczej Organu, miała możliwość uzyskania potwierdzenia jego wniesienia, ale także tego, jak wyglądało wyjmowanie pism ze skrzynki, rejestracja dokumentów i w jakim trybie odbywało się ich przekazywanie właściwym komórkom Organu oraz jakie gwarancje procesowe praw Strony temu towarzyszyły. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 7 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 308/21 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 21 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Po 745/20). Biorąc to pod uwagę, lakoniczne stwierdzenie ZUS w przyjętym rozstrzygnięciu, że: "(...) nie odnotowano wpływu wniosku płatnika (...) w wygenerowanym terminie tj. 30 czerwca 2020 r. Podkreślenia wymaga fakt, że wszystkie dokumenty, które wpływają do ZUS są ewidencjonowane na bieżąco." oraz odnośnie poczynionych we własnym i w istocie nieznanym zakresie wyjaśnień, co do niezłożenia przez Skarżącą wniosku, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami - uznać należy za niewystarczające. Organ nie przedstawił bowiem w aktach sprawy jakichkolwiek innych okoliczności potwierdzających taki stan rzeczy. Co więcej w aktach tych nie ma żadnych dowodów i dokumentów, które można byłoby uznać za materiał zgromadzony i oceniony przez Zakład w sprawie, a mimo to w zawiadomieniu o zakończeniu prowadzonego postępowania (k. 10 akt administracyjnych) ZUS poinformował Stronę, że takowe zgromadził, wyznaczając termin na wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji. Jednocześnie sam nie odniósł się chociażby do oświadczenia właściciela biura rachunkowego przedłożonego przez Stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu (k. 8 akt administracyjnych). W rozpoznawanej sprawie ZUS, przyjął w sposób arbitralny, że Skarżąca nie złożyła wniosku w ustawowym terminie i z tego właśnie względu odmówił przyznania przedmiotowego zwolnienia. Tymczasem, wszelkie okoliczności podnoszone przez Stronę, a zwłaszcza te, które mogą mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. Jak zauważył bowiem WSA w Gdańsku w wyroku z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 411/21, zaś Sąd stanowisko to podziela, z decyzji musi wynikać między innymi, że Organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez Stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Kwestia terminowości złożenia wniosku przez Skarżącą stanowi kluczowe zagadnienie dla niniejszej sprawy. Niewątpliwie warunkiem skutecznego złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest złożenie go w terminie wskazanym przez ustawodawcę, tj. do 30 czerwca 2020 r. Jest to termin o charakterze materialnym, co powoduje że złożenie wniosku po jego upływie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Taki wniosek będzie więc bezskuteczny. Interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz ogólne zasady postępowania administracyjnego, wymagające wszechstronnego i precyzyjnego zbadania sprawy, nakazują jednakże, aby Organ dogłębnie to wyjaśnił. Tymczasem w kontrolowanej sprawie brak jest jakichkolwiek ustaleń i konfrontacji z twierdzeniami Skarżącej, a ograniczono się jedynie do wskazania, że wniosek nie został złożony w terminie wraz z konkluzją, wedle której Stronie nie przysługuje prawo do przedmiotowego zwolnienia.

W ocenie Sądu, obciążając w istocie Skarżącą obowiązkiem wykazania, że dokument złożyła w terminie, Organ nie uwzględnił, czy przy procedurze jego składania do skrzynki podawczej miała Ona w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień oraz przedłożonego Zakładowi oświadczenia właściciela biura rachunkowego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 §1 zd. 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 75 §2 K.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od Strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 §3 K.p.a. stosuje się odpowiednio. Mimo więc uzasadnionych wątpliwości, czy przedmiotowy wniosek został faktycznie złożony w terminie (jak twierdzi Strona oraz w złożonym oświadczeniu właściciel biura rachunkowego) ZUS pozostawił te okoliczności poza sferą swojego zainteresowania. Takie postępowanie organu powoduje również to, że nie jest realizowana zasada przekonywania (art. 11 K.p.a.), gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty Strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. Z decyzji musi więc wynikać, jak wskazał WSA w Gdańsku w przywołanym już wcześniej wyroku z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 411/21, że Organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez Stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Tymczasem, w przedmiotowej sprawie Zakład w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska Skarżącej, nie wyjaśnił również procedury składania wniosków do skrzynki podawczej i nie wykazał, czy nie doszło do omyłkowego dołączenia dokumentów Strony np. do sprawy innego płatnika. Na tym etapie, nie można zatem wykluczyć, że przez omyłkę Organu mogło dojść do nieprawidłowości, a przy tym nie zostało wyjaśnione, w jaki sposób Skarżąca miałaby wykazać, że złożyła przedmiotowy wniosek.

Ponadto wymaga zaznaczenia, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczenie lub odebranie Stronie określonych uprawnień, zgodnie z art. 81a §1 K.p.a. niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść Strony. Organ nie skorzystał też z możliwości odebrania od Skarżącej oświadczenia, nie wziął też pod uwagę, że ze względu na tryb składania dokumentów do skrzynki podawczej, nie miała ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek potwierdzenia. ZUS nie rozstrzygnął również wątpliwości, które pojawiły się w sprawie na korzyść Skarżącej.

Mając świadomość obciążenia ZUS ogromną ilością spraw do załatwienia i zważywszy na stan pandemii COVID-19, odbijający się negatywnie na możliwości sprawnego działania - Sąd nie przypisuje Organowi ani złej woli, ani negatywnego nastawienia do Strony, ani lekceważącego stosunku do wynikających z ww. przepisów obowiązków. Stwierdza jedynie obiektywnie występujący stan naruszenia prawa w taki sposób i w takim stopniu, który bezpośrednio miał wpływ na pozbawienie Skarżącej prawa otrzymania ustawowej ulgi. Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się Organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji.

W niniejszej sprawie uznać zatem należy, że naruszenie art. 7, art. 11, art. 61 §1 i §3, art. 75 §1 i §2, art. 77 §1, art. 81a §1 i art. 107 §3 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają bowiem na bezsporne ustalenie, że wniosek nie został złożony w terminie do skrzynki podawczej Organu. To zaś obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

ZUS, jako organ odwoławczy nie wywiązał się także i z tej roli, poprzestając na materiale dowodowym zgromadzonym w I instancji. W aktach sprawy Sąd nie znalazł bowiem żadnej jego aktywności, choć zważywszy na treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz opisane wcześniej braki w materiale dowodowym i zaniechania, była ona pożądana. Jak zaś stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2169/19: "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Funkcją odwołania jest doprowadzenie do kontroli decyzji organu I instancji, poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy (...).". Trzeba również pamiętać, że organ odwoławczy, wydając decyzję na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, powinien ustosunkować się w uzasadnieniu decyzji do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu I instancji. Decyzja organu II instancyjnego, której immanentną częścią jest uzasadnienie, musi być zgodna, nie tylko z zakresem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i odnosić się do jego przedmiotu ale również odnosić się do całości sprawy objętej decyzją organu I instancji, (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 649/17). Temu wymogowi nie odpowiada zaskarżone rozstrzygnięcie, chociażby w odniesieniu do przedłożonych przez Skarżącą dokumentów oraz wskazanych we wniosku okoliczności. Tym samy Zakład naruszył też art. 138 §1 pkt 1 K.p.a.

Rozpoznając ponownie sprawę Zakład winien przede wszystkim przeanalizować procedurę, zgodnie z którą odbywało się wnoszenie podań w kwietniu 2020 r., kiedy to obowiązywały szczególne ograniczenia związane z przeciwdziałaniem skutkom pandemii COVID-19. Następnie zaś wykazać, na podstawie jakich czynności weryfikacyjnych ustalono niewpłynięcie wniosku Skarżącej. ZUS winien wziąć także pod uwagę wszelkie aspekty wnoszenia pism przez Strony, także te uniemożliwiające Stronom uzyskanie potwierdzenia złożonych dokumentów. W sytuacji wątpliwej, jeżeli Strona nie mogła uzyskać potwierdzenia złożenia wniosku, Organ, nie będąc w stanie przedstawić jednoznacznych ustaleń na poparcie swojego stanowiska, nie może obciążać strony negatywnymi konsekwencjami niepewności ustaleń co do faktów. Skoro ZUS przyjął określony tryb wnoszenia wniosków, mogący wywoływać tego rodzaju wątpliwości, to nie może ich skutków, szczególnie tych negatywnych przenosić na Strony. W zaistniałej sytuacji winien więc rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść Strony, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku (stan epidemii COVID-19), charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes Strony postępowania, tj. pominie brak odnotowanego wpływu dokumentu do ZUS jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Ewentualnie biorąc pod uwagę przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 (dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r., Dz.U. z 2020 r. poz.2255), Organ zawiadomi Skarżącą o uchybieniu terminu do dokonania przez Stronę czynności kształtującej jej prawo, wyznaczając termin do przywrócenia terminu do jej złożenia. Przepis ten bowiem wprost uwzględnia sytuację, w której Strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, nie wymaga wykazania braku winy strony. Obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491).

Rozpatrując ponownie sprawę, ZUS będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu i wydać stosowne rozstrzygnięcie z motywami odpowiadającymi wymogom art. 107 §3 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.