Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1263/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, 3 i  art. 103 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Mirosław Gdesz Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę 1.oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W., [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2008 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat Ż. własności nieruchomości położonej w Gminie R., obręb W., oznaczonych jako działki nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha, zajętych pod drogę publiczną utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda [...] działając w trybie art. 73 ust. 1 i 3 oraz art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) decyzją z [...] stycznia 2005 r. nr [...], wydaną na wniosek Zarządu Powiatu w Ż., stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat Ż. własności wyżej wskazanych działek.

Na skutek odwołania złożonego przez M. G., Minister Budownictwa decyzją z [...] maja 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując na nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat Ż. własności działek [...].

Od powyższej decyzji odwołała się M. G.

Rozpatrując odwołanie Minister Infrastruktury wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Oznacza to, iż przejęcie prawa własności nieruchomości może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r, spełnione były przesłanki określone w tym przepisie.

Organ podkreślił, że działka nr [...] o pow. [...] ha została wydzielona z działki nr [...], objętej KW Nr [...], a działka nr [...] o pow. [...] ha została wydzielona z działki nr [...], objętej KW nr [...]. W dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami przedmiotowych działek byli: H. G. (zmarła w 2006 r., a przed Śmiercią swoje uprawnienia aktem notarialnym z dnia 28 maja 2003 r. przekazała M. G.), M. G. i T. G. Na podstawie umowy o dział spadku i zniesienia współwłasności (akt notarialny z dnia 28 maja 2003 r., Rep. A Nr [...]) przedmiotowe działki stały się własnością M. G.

W dniu 31 grudnia 1998 r. wydzielone działki nr [...] i nr [...] były zajęte pod drogę publiczną [...], co wynika z operatu pomiarowego przebudowy istniejącej drogi wojewódzkiej z dnia 15 lipca 1990r. oraz kopii mapy ewidencyjnej z wyrysowanymi liniami rozgraniczającymi drogi, a także były we władaniu publicznoprawnym. Organ wskazał, że na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) droga Nr [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Na mocy art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. stała się drogą powiatową.

Organ podniósł, iż sprawa odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu, które należy do właściwego starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu). W związku z tym w niniejszym postępowaniu nie ma możliwości orzekania w sprawie odszkodowania.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. G.

Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisu art. 73 ust., 1 i 3 oraz 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. oraz naruszenie przepisów art. 7, 8, 9, 12, 14, 24 § 1 pkt 4 i 24 § 3, 73 § 2, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa.

Skarżąca zarzuciła również ingerowanie przez organy w jej prywatną własność i podważanie prawomocnych orzeczeń Sądu oraz podważanie aktów notarialnych. Zarzuciła wydanie decyzji przez te same osoby.

Zarzuciła organowi stronniczość i zatajenie dowodów.

Wskazała na nieprawidłowość przy podziale działek i podniosła, że postępowanie podziałowe odbyło się bez wiedzy właścicielki.

Na rozprawie w dniu 3 lutego 2009 r. pełnomocnik skarżącej działający z urzędu wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi wobec jej niezasadności.

Podstawą materialnoprawaną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był przepis art.

art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). Zgodnie z jego treścią nabycie nieruchomości z mocy prawa pod drogę uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek:

- zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną,

- pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego,

- brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego.

Żaden przepis ustawy z 13 października 1998 r., w tym art. 73, nie zawiera wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. O tym, jakie drogi są drogami publicznymi, rozstrzygają przepisy ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz.115 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 1 tej ustawy drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub w innych przepisach szczególnych.

Jak wynika z rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczania dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), droga o ówczesnym numerze [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich, a więc niewątpliwie jako droga publiczna wojewódzka istniała od co najmniej 1986 r.

Z akt administracyjnych wynika, że w okresie od 2 kwietnia 1990 r. do 15 lipca 1990 r. (data zakończenia robót) nastąpiła przebudowa tej drogi na odcinku w W. Świadczą o tym takie dokumenty jak operat pomiarowy "Przebudowa istniejącej drogi wojewódzkiej [...]", mapa uzupełniająca drogi wojewódzkiej odcinek [...] i kopia mapy zasadniczej z wrysowanymi liniami rozgraniczającymi pas drogowy. W celu ustalenia granic drogi w związku z przebudową dokonano podziału działek i wydzielenia nowych działek pod poszerzenie drogi. Nowo powstałe działki następnie oznaczone nr [...] wymienione są jako drogi w wykazie zmian gruntowych z czerwca 1990 r.

Po wydaniu decyzji przez Ministra Infrastruktury z [...] kwietnia 2005 r. uchylającej decyzję organu I instancji, Wojewoda [...] uzupełnił materiał dowodowy o mapę z 1990 r. ze wskazaniem pasa drogowego. Z mapy tej wynika, że działki objęte zaskarżoną decyzją już w 1990 r. pozostawały w granicach linii rozgraniczających drogi. W takich granicach mapa została wpisana do ewidencji geodezyjno kartograficznej (vide: operat pomiarowy z 18 lipca 1990 r.). Przebudowę zakończono 15 lipca 1990 r. Oznacza to, że już w 1990 r. nastąpiło zajęcie nieruchomości w granicach działek o numerach [...] pod drogę publiczną (wówczas wojewódzką) oraz że działki te pozostawały we władaniu Skarbu Państwa.

Nie ma znaczenia, że w księgach wieczystych z 2004 r. dla przedmiotowych działek jako właścicielka wpisana jest skarżąca. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 3 ustawy dopiero ostateczna decyzja wojewody wydana w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., jest podstawą wpisu do księgi wieczystej.

Skoro dawna droga wojewódzka nie została wymieniona w wykazie dróg krajowych i wojewódzkich w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy, to zgodnie z art. 103 ust. 3 tej ustawy, stała się z dniem 1 stycznia 1990 r. drogą powiatową. Wobec powyższego niezasadne są zarzuty skargi o rażącym naruszeniu przez organy art. 73 ust. 1 i 3 oraz art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. Organy prawidłowo zastosowały te przepisy. Wymaga podkreślenia, że skarżąca wystąpiła w 2004 r. o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę, wobec czego miała wiedzę, że na jej działce przebiega droga publiczna.

Bezpodstawne są również zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania, w tym art. 7,8, 9,12, 75,75§ 1,77§1i 80 kpa. Organy w sposób wszechstronny przeprowadziły postępowanie. Skarżąca miała możliwość czynnego uczestniczenia w postępowaniu w każdym jego stadium; była informowana o zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Mogła zapoznać się z nim, a także miała możliwość składania wniosków i zgłaszania dowodów. Organy obydwu instancji odpowiadały na pisma skarżącej i udzielały jej wyjaśnień.

Organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji Ministra Infrastruktury z [...] maja 2005 r. Wobec tego zarzut o zatajaniu dowodów jest bezpodstawny.

Niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez organy przepisu art. 14 kpa. Przepis ten stanowi o generalnej zasadzie załatwiania spraw w formie pisemnej.

Także zarzut naruszenia art. 24 § 1pkt 4 i art. 24 § 3 kpa jest niezasadny. Pierwszy przepis dotyczy wyłączenia pracownika w sprawie, w której był świadkiem lub biegłym, albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3 tego przepisu. Natomiast drugi z tych przepisów stanowi, że bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Z treści uzasadnienia skargi nie wynika, o którego pracownika i którego organu dotyczy zarzut oraz czym uzasadnione jest stanowisko skarżącej odnośnie istnienia podstaw do wyłączenia pracownika.

Również niezrozumiały jest zarzut "podejmowania decyzji przez te same osoby". Skarżąca nie wskazuje wprost, o którego pracownika chodzi. Z uwagi jednak na to, że decyzja Ministra Infrastruktury z [...] maja 2005 r., jak i zaskarżona decyzja tego organu, została opatrzona podpisem pracownika S. J. – zastępcę dyrektora Departamentu [...], (więc z podaniem stanowiska) ze wskazaniem, że działa on z upoważnienia organu (art. 268a kpa), Sąd domniemywa, że skarżąca miała na uwadze tę osobę. Jak wynika z upoważnienia z 4 kwietnia 2008 r. ( k.9 akt sądowych ) S. J. był uprawniony do działania w imieniu organu, w tym do wydawania decyzji. Osoba ta wydawała decyzję w postępowaniu drugoinstancyjnym, a nie w pierwszej i drugiej instancji. Ponadto organ nie ma obowiązku upoważnić do działania w jego imieniu kilku pracowników, lecz może ograniczyć się do jednego pracownika. Wobec tego legalne jest wydawanie decyzji przez tego samego pracownika kilkakrotnie w danej instancji.

Nieskuteczny jest zarzut naruszenia art. 73 § 2 kpa. Powyższa kwestia była przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego wydaniem postanowień przez organy obydwu instancji. Skarga na postanowienie Ministra Infrastruktury z [...] października 2006 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2006 r. o odmowie wydania dokumentacji została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2007 r. w sprawie I S.A./Wa 49/07. Należy podnieść, że organy obydwu instancji również udzielały informacji skarżącej w kwestii wydawania odpisów z akt sprawy.

Podnoszone w skardze zarzuty odnośnie postępowania dotyczącego podziału nieruchomości mogą być rozpoznane w odrębnym postępowaniu.

Niezasadne są zarzuty dotyczące ingerowania w prawo własności skarżącej i podważania aktów notarialnych. Decyzja wydawana na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. ma charakter deklaratoryjny, a więc potwierdza stan, który zaistniał z mocy samego prawa. Prawo własności, chociaż chronione konstytucyjnie i ustawowo, nie ma charakteru absolutnego. Skoro ustawodawca przewidział przypadki pozbawienia własności w drodze ustawy, gdy jest to konieczne dla realizacji określonych wartości (w tym wypadku interesu publicznego), a odszkodowanie za utraconą własność i tryb jego dochodzenia, uregulowane zostało ustawowo, to nie można uznać, że organ działał bez umocowania prawnego.

Na zakończenie wspomnieć należy, że organy obydwu instancji bezzasadnie uczyniły stroną T. G. Tytuł własności do spornych nieruchomości na datę orzekania przez organy przysługiwał jedynie skarżącej, co wynika wprost z załączonych do akt odpisów z ksiąg wieczystych. Jednakże to uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, są zgodne z prawem. Dlatego z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 wyżej wskazanej ustawy.

.