Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 579/98
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1999-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. b
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Wydatek poniesiony, to, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, wydatek na budowę domu mieszkalnego, a więc zapłata za zakupiony np. materiał, instalacje, urządzenie grzewcze czy inne, wykonane roboty budowlane.

Jeśli przepis wprowadził ograniczenie czasowe poniesienia takiego wydatku, aby można było to odliczyć od danego roku podatkowego, to oznacza, że ten wydatek /zapłata na materiał budowlany czy wykonane roboty/ musi być faktycznie poniesiony, a więc sprzedawca materiałów budowlanych czy wykonawca robót musi otrzymać zapłatę w roku podatkowym, w którym podatnik tę zapłatę chce odliczyć od dochodu.

TEZY

Wydatek poniesiony, to, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, wydatek na budowę domu mieszkalnego, a więc zapłata za zakupiony np. materiał, instalacje, urządzenie grzewcze czy inne, wykonane roboty budowlane.

Jeśli przepis wprowadził ograniczenie czasowe poniesienia takiego wydatku, aby można było to odliczyć od danego roku podatkowego, to oznacza, że ten wydatek /zapłata na materiał budowlany czy wykonane roboty/ musi być faktycznie poniesiony, a więc sprzedawca materiałów budowlanych czy wykonawca robót musi otrzymać zapłatę w roku podatkowym, w którym podatnik tę zapłatę chce odliczyć od dochodu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 marca 1998 r. Izba Skarbowa w K. rozpatrując odwołanie Jolanty i Jerzego K. od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 22.12.1997 r. określającą zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. w kwocie 27.158,10 zł, na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/ i art. 6 ust. 2, art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "b" oraz art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że po dokonaniu kontroli, Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. decyzją z dnia 22.12.1997 r. określił małżonkom Jolancie i Jerzemu K. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie o 13.326,60 zł wyższej od podatku zeznanego z powodu zawyżenia o kwotę 8.697,86 zł kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez podatników i zawyżenia o kwotę 23.681,05 zł zeznanych przez małżonków wydatków na cele mieszkaniowe związanych z budową budynku mieszkalnego z tego powodu że nie zostały poniesione w badanym roku podatkowym.

Przedmiotem sporu nie są ustalenia faktyczne a interpretacja przepisu art. 26 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie prawa do odliczeń z tytułu wydatków mieszkaniowych. Zdaniem organów podatkowych przepisy art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "b" i art. 26 ust. 3 i ust. 6 ustawy, określają zasadę, że podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot wydatków poniesionych w roku podatkowym na cele mieszkaniowe podatnika, przeznaczonych na budowę budynku mieszkalnego. Osobą uprawnioną do zastosowania odliczeń wydatków na cele mieszkaniowe jest podatnik który w roku podatkowym faktycznie poniósł te wydatki w granicach ustawowego limitu, udokumentowanych fakturą wystawioną przez podatnika podatku od towarów i usług nie korzystającego ze zwolnienia od tego podatku albo dowodem odprawy celnej.

Dlatego niezasadna jest argumentacja podatników wskazana w odwołaniu, że powołany wyżej przepis /art. 26 ust. 6/ nie wymaga udokumentowania faktu zapłaty - poniesienia wydatku. Wydatkiem jest rozchodowanie środków pieniężnych a więc operacja w której jedna strona przekazała określoną kwotę pieniężna a druga tę kwotę przyjęła. Od strony przekazującego oznacza to ubytek środków pieniężnych.

Fakt finansowania wydatków poniesionych na cele mieszkaniowe kredytem bankowym nie niweczy możliwości odliczenia takiego wydatku od podstawy opodatkowania, gdyż wydatek jest sfinasowany pożyczonymi pieniędzmi. Przy "kredycie kupieckim" na który powołują się podatnicy, kupujący nie pozyskuje środków pieniężnych w celu ich wydatkowania na pokrycie zobowiązań wobec sprzedawcy. Zakupy J. i J. K. na kwotę 23.681,05 zł polegały na nabyciu materiałów budowlanych przeznaczonych na budowę domu mieszkalnego w zamian za należność regulowaną sprzedawcy w późniejszym terminie.

W dacie dokonania zakupu towaru J. i J. K. nie ponieśli wydatku pieniężnego, dlatego przedstawione w postępowaniu podatkowym faktury stanowią jedynie dowody zawarcia transakcji handlowej, a nie dowody poniesienia wydatku - dokonania zapłaty.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Jolanta i Jerzy K. zarzucili decyzji naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i wnieśli o uchylenie decyzji w części określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. w kwocie 27.158,10 zł. W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazali, że kwestionują zwiększenie podatku zeznanego o kwotę 10.456,20 zł, które stanowi podatek od niesłusznie wyłączonych od dochodu wydatków na budowę budynku mieszkalnego. Zdaniem skarżących wykładnia przepisu art. 26 ustawy dokonana przez organy podatkowe jest sprzeczna z brzmieniem tego przepisu obowiązującym w 1996 r. i orzecznictwem.

Powołując się na pogląd wyrażony w piśmie stowarzyszenia księgowych w Polsce, wywiedli, że faktycznie ponieśli wydatki na cele mieszkaniowe, korzystając z pożyczki, kredytów kupieckich, które spłacili na początku 1997 r.

W odpowiedzi na skargę, powołując argumenty przywołane w uzasadnieniu decyzji, Izba Skarbowa w Koszalinie wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Istota sporu, przy nie kwestionowanych ustaleniach faktycznych, dotyczy wykładni przepisu art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwłaszcza, przepisu ust. 1 pkt 5 lit. "b", przez ustalenie co należy rozumieć "wydatki poniesione w roku podatkowym na cele mieszkaniowe podatnika".

Zdaniem organów podatkowych, z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że chodzi o wydatki faktycznie poniesione a nie wydatki udokumentowane ale do poniesienia, ich uiszczenia w następnych okresach podatkowych.

Skarżący wskazując na orzecznictwo, poglądy wyrażone w komentarzach tego przepisu wyrażają pogląd, że skoro, wydatki sfinansowane środkami pochodzącymi z umowy kredytu czy pożyczki, podlegają odliczeniu, to również wydatki na budowę budynku mieszkalnego udokumentowane w sposób określony przepisami i skredytowane kredytem kupieckim, również podlegają odliczeniu od dochodu przed jego opodatkowaniem.

Z przepisu art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że podstawę obliczenia podatku (...) stanowi dochód, po odliczeniu wydatków poniesionych w roku podatkowym na cele mieszkaniowe podatnika przeznaczone na budowę budynku mieszkalnego.

Gramatyczna wykładnia tego przepisu wskazuje że ustawodawca określając że odliczeniu podlegają "wydatki poniesione w roku podatkowym", używając trybu dokonanego oznaczenia czasowego, jednoznacznie określił że odliczeniu od dochodu podlegają wydatki faktycznie poniesione w roku podatkowym.

Wydatek poniesiony, to, w rozumieniu cytowanego przepisu, wydatek na budowę domu mieszkalnego, a więc zapłata za zakupiony np. materiał, instalacje, urządzenie grzewcze czy inne, wykonane roboty budowlane. Jeśli przepis wprowadził ograniczenie czasowe poniesienia takiego wydatku, aby można było to odliczyć od danego roku podatkowego, to oznacza, że ten wydatek /zapłata na materiał budowlany czy wykonane roboty/ musi być faktycznie poniesiony, a więc sprzedawca materiałów budowlanych czy wykonawca robót musi otrzymać zapłatę w roku podatkowym, w którym podatnik tę zapłatę chce odliczyć od dochodu.

Posługiwanie się przez podatnika, przy regulowaniu takich wydatków środkami pieniężnymi uzyskanymi na podstawie umowy kredytu bankowego czy pożyczki, jest kwestią drugorzędną dla wynikającego z cytowanego przepisu obowiązku poniesienia wydatku w roku podatkowym.

Pozyskanie środków finansowych na budowę domu na podstawie wskazanych umów powoduje w efekcie że są to środki pożyczkobiorcy /patrz art. 720 Kc/ którymi może dysponować i wydatkowując je na budowę domu, na podstawie cytowanego przepisu może te wydatki odliczyć, jeżeli, ich rozdysponowanie udokumentowuje w sposób określony w art. 26 ust. 6 cyt. ustawy.

Ponieważ w przypadku skarżących, w roku podatkowym 1996 nie ponieśli wydatków udokumentowanych zakwestionowanymi fakturami, a należności z nich wynikające uregulowali w 1997 r., nie mogą te wydatki poniesione faktycznie w 1997 r., stanowić wydatków poniesionych na budowę domu mieszkalnego w roku podatkowym 1996.

Dlatego, mając powyższe na uwadze, uznając, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 dnia 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.