Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 99/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-08-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi S. J. P. i D. P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazania zamurowania otworów okiennych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta S. z dnia [...] października 2015 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Na skutek interwencji F. M., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej jako PINB) wszczął postępowanie administracyjne w sprawie otworów okiennych w ścianach budynków gospodarczych na działce nr [...] przy ul. [...] w S., bezpośrednio przy granicy z działką nr [...] w S. Organ ten ustalił, że na działce nr [...] stanowiącej własność D. i S. P. (dalej jako Inwestorzy) usytuowane są m.in. budynki gospodarczo - inwentarskie (częściowo bezpośrednio przy granicy z działką nr [...] oraz częściowo w odległości około 3 m od tej granicy). W ścianach tych budynków znajduje się dziewięć otworów okiennych (4 w budynku po granicy, 5 w budynku oddalonym od granicy).

W powyższej sprawie PINB decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nakazał Inwestorom zamurowanie wszystkich dziewięciu otworów okiennych w ścianach budynków gospodarczo-inwentarskich na działce nr [...]. Powyższa decyzja została przez P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej jako PWINB) uchylona w części dotyczącej terminu wykonania robót, a w pozostałej części utrzymana w mocy. Na skutek skargi Inwestorów tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r. w sprawie II SA/Bk 70/15 uchylił decyzje zaskarżoną i pierwszoinstancyjną. Wskazał, że organy nadzoru budowlanego przy ustalonym przez siebie stanie faktycznym zastosowały nieprawidłową podstawę prawną rozstrzygnięć, bo art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zamiast art. 51 tej ustawy. Jak wyjaśnił Sąd, przepis art. 66 nie daje podstaw do usunięcia stanu pierwotnej niezgodności obiektu z przepisami techniczno – budowlanymi, lecz daje podstawę do usunięcia złego stanu technicznego obiektu powstałego później. Tymczasem organy w przedmiotowej sprawie stwierdziły, że nieprawidłowy stan techniczny budynku jest skutkiem nieprawidłowości z czasu jego budowy, a nie jest skutkiem niewłaściwego jego użytkowania. Zdaniem Sądu, w przyjętym przez organ stanie faktycznym w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 51 prawa budowlanego, bowiem tylko na tej podstawie można doprowadzić do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, po wydaniu powyższego wyroku, PINB dokonał w dniu [...] września 2015 r. oględzin budynków inwentarskich wraz z zamieszczonymi w nich oknami, jak też dokonał pomiarów.

Następnie decyzją z dnia [...] października 2015 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 2 prawa budowlanego, PINB nakazał Inwestorom zamurowanie wszystkich otworów okiennych (9 sztuk) w ścianach budynków gospodarczo – inwentarskich na działce nr [...] przy ul. [...] w S. bezpośrednio przy granicy z działką nr [...] w S. oraz w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z tą działką - materiałem ściennym nierozprzestrzeniającym ognia np. cegłą, pustakami gazobetonowymi lub luksferami.

Jak wskazał organ pierwszej instancji, w trakcie powtórnie przeprowadzonych oględzin w dniu [...] września 2015 r. stwierdził identyczny stan okien w budynkach gospodarczo - inwentarskich jak podczas oględzin w dniu [...] września 2014 r. (4 okna w budynku posadowionym po granicy z działką nr [...], 5 okien w budynku oddalonym od tej granicy). Dokonał pomiarów okien i przedstawił ustalenia na szkicu sytuacyjnym – załączniku do protokołu oględzin. Ustosunkowując się do zarzutów stron wskazał, że: konieczność ponownego rozpoznania sprawy wynika z wyroku w sprawie II SA/Bk 70/15; nie można zgodzić się z zarzutem zastraszania stron; rozstrzyganie sporów sąsiedzkich dotyczących przywrócenia granic działek nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego; okazana podczas oględzin mapa w całości została wygenerowana z zasobów Wydziału Geodezji Gospodarki Nieruchomościami i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w S. w dniu [...] września 2015 r.; bezzasadny jest zarzut o niemożności zabudowy działki nr [...], gdyż z obowiązującego na tym terenie planu miejscowego wynika, że południowa część tej działki znajdująca się w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań, w tym budynków gospodarczo – inwentarskich na działce nr [...], oznaczona jest symbolem 20cRM zdefiniowanym jako tereny zabudowy zagrodowej z możliwością jej zabudowy.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że nie ma podstaw do ustalenia, by budynki gospodarcze powstały w warunkach samowoli budowlanej, natomiast mimo że pozwolenie na budowę nie zachowało się z uwagi na upływ czasu – należy przyjąć, że niezgodnie z prawem zostały w tych budynkach wykonane sporne okna. Z przepisów o warunkach technicznych obowiązujących od lat 60-tych wynika, że budynki usytuowane po granicy i w odległości mniejszej niż 4 m od niej powinny mieć odpowiednie zabezpieczenie przeciwpożarowe. Ten warunek w sprawie niniejszej nie jest spełniony. Dlatego należało obiekty doprowadzić do stanu zgodności z prawem przez nakazanie zamurowania okien.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli D. i S. P., którzy wyjaśnili, że według ich wiedzy budynki gospodarcze zostały wybudowane przez ich poprzedników prawnych zgodnie z prawem budowlanym, bowiem w czasie budowy działka "miała 45 m" i nie obowiązywały wówczas takie restrykcje odnośnie realizacji obiektów jak obecnie. Wskazali, że to ich sąsiad M. M. a także jego poprzednik prawny nie respektują wytyczonych granic. Zakwestionowali aktualność map geodezyjnych oraz oświadczyli, że według ich wiedzy M. M. zgodnie z planem miejscowym ma całkowity zakaz zabudowy swojej działki. Wnieśli o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] PWINB uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków i wyznaczył nowy termin – [...] marca 2016 r., zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy uznał za bezsporny fakt, że sporne otwory okienne istnieją od momentu powstania budynków gospodarczych, które to budynki – wobec braku jakiejkolwiek dokumentacji budowlanej (z uwagi na upływ czasu) – należało uznać za wzniesione na podstawie pozwolenia na budowę. Jak wskazał, uwzględniając ocenę zawartą w wyroku w sprawie II SA/Bk 70/15 ustalił konieczność zastosowania w sprawie art. 51 prawa budowlanego jako przepisu pozwalającego na dostosowanie do stanu zgodnego z prawem obiektu wybudowanego niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę.

Zdaniem organu odwoławczego, zasadą jest, że ściany budynków gospodarczo – inwentarskich usytuowanych po granicy bądź w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie mogły i także obecnie nie mogą posiadać otworów okiennych ani drzwiowych. Warunek ten ma na celu zapewnienie możliwości analogicznej zabudowy na działce sąsiedniej. W przedmiotowej sprawie, jak ustalono podczas oględzin w dniu [...] września 2015 r., niezgodne z prawem jest usytuowanie otworów okiennych w ścianach budynków znajdujących się w odległości mniejszej niż 3 m od granicy działki (ustalono odległości 2,59-2,76 m) oraz w ścianach znajdujących się po granicy. Stan ten jest niezgodny z wszystkimi przepisami technicznymi obowiązującymi od lat 60-tych: § 9 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego; § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych; § 12 ust. 1 oraz § 272 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jak wskazał organ odwoławczy, z tych ostatnio wskazanych przepisów wynika, że istnieje możliwość sytuowania budynków w odległościach mniejszych od granicy działki sąsiedniej niż 3 i 4 m, jednakże ściany tych budynków muszą być bez otworów okiennych i drzwiowych (§ 12), zaś budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy powinien mieć ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o odpowiedniej klasie odporności ogniowej (§ 272). Tymczasem budynki inwentarsko – gospodarcze usytuowane po granicy działek [...] (z pięcioma oknami) oraz w zbliżeniu z tą granicą (z czterema oknami) takiej pełnej ściany nie posiadają. Celem wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości nakazano zlikwidowanie otworów okiennych w tych budynkach.

Organ odwoławczy wskazał też, że celem ustosunkowania się do zarzutów odwołania uzupełnił materiał dowodowy o wyjaśnienia z Urzędu Miejskiego w S. (pismo z dnia [...] grudnia 2015 r.), z których wynika, że: działka nr [...] w obowiązującym na tym terenie miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] listopada 2013 r.) w części objęta jest konturem 20cRM dopuszczającym podział na dwie działki i zabudowę mieszkaniową; od 1993 r. po modernizacji ewidencji gruntów i budynków dokonano zmian numerów działek na pięciocyfrowe oraz sprecyzowano ich powierzchnię, o czym zawiadomiono Inwestorów, jednakże nie złożyli oni żadnych zastrzeżeń do wyników modernizacji; miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący na terenie działek inwestorów sporządzono z użyciem urzędowej kopii mapy zasadniczej w skali 1:1000, na której zaznaczone są dane z gleboznawczej klasyfikacji gruntów; stan faktyczny i prawny zobrazowany na mapach należy uznać, i tak też uczyniono w przedmiotowym postępowaniu, za wiarygodny.

Organ odwoławczy wskazał, że nie leży w jego kompetencjach rozstrzyganie sporów międzysąsiedzkich o własność gruntu, zaś także poprzednio obowiązujące przepisy budowlane przewidywały obowiązek doprowadzenia obiektu wykonanego niezgodnie z prawem do stanu legalnego.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do sądu administracyjnego D. i S. P., którzy zarzucili:

1. nieustalenie kiedy nastąpiła zmiana stanu prawnego działki nr [...] tj. jej przekwalifikowanie z rolnej na budowlaną oraz czy było to przed budową budynku inwentarsko – gospodarczego czy też po, co ma wpływ na wynik postępowania;

2. błędne przyjęcie, że rolny charakter działki nr [...] może być podstawą wydania decyzji nakazującej zabudowanie otworów okiennych w ich budynkach;

3. błędne ustalenie stanu prawnego bez odniesienia do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wydanie decyzji bez wiarygodnej mapy wskazującej faktyczne położone budynków Skarżących;

4. uwzględnienie mapy złożonej przez M. M. jako pochodzącej z 1985 r., podczas gdy jest to mapa z 2001 r. sporządzona w postępowaniu [...] – uznana za nieodpowiadająca przepisom prawa;

5. naruszenie art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.) w związku z art. 9 prawa budowlanego przez brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku do właściwego ministra o wyrażenie zgody na odstąpienie od przepisów technicznych, co mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy w przypadku pozytywnego stanowiska ministra;

6. niewłaściwe zastosowanie § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który to przepis nie ma zastosowania, bowiem budynek ze spornymi oknami graniczy z działką rolną;

7. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez ustalenie, że budynek nie powstał w ramach samowoli budowlanej, a następnie przyjęcie, że nie odpowiada on przepisom prawa;

8. naruszenie art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 78 i w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewystarczającą argumentację i niewskazanie okoliczności uzasadniających interwencję organów nadzoru budowlanego wskazujących na istnienie zagrożenia życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia i środowiska;

9. art. 6 w związku z art. 7, 8, 11, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i zasady równości wobec prawa oraz błędne zakwalifikowanie funkcji budynków, podczas gdy służą one działalności rolniczej w prowadzonym gospodarstwie rolnym;

10. naruszenie art. 66 prawa budowlanego poprzez nakazanie zamurowania okien w sytuacji, gdy taka sytuacja kwalifikuje się pod regulację art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 prawa budowlanego;

11. art. 21 i 64 Konstytucji RP poprzez nieposzanowanie interesów wszystkich stron postępowania oraz nieuwzględnienie ochrony praw nabytych wynikających z prawa budowlanego i prawa o zagospodarowaniu przestrzennym;

12. niezastosowanie zasady poszanowania własności z art. 140 Kodeksu cywilnego w związku z art. 21 i art. 64 Konstytucji poprzez uniemożliwienie Skarżącym zapewnienia bezpieczeństwa prawnego i umożliwienia racjonalnego planowania przyszłych działań;

13. art. 107 w związku z art. 108 k.p.a. poprzez niewskazanie dlaczego nie odniesiono się do obowiązującego planu miejscowego, który ustala działkę F. M. jako rolną.

Wnieśli o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy [...] o rozgraniczenie na okoliczność posługiwania się w sprawie niniejszej przez F. M. nierzetelnymi mapami oraz wykazania prawomocnego ustalenia granicy między spornymi działkami gruntu.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że w przepisie § 12 ust. 1 rozporządzenia o warunkach technicznych z 2002 r. wyraźnie jest mowa o sąsiedniej działce budowlanej, zatem w sprawie należało ustalić czy w dacie wznoszenia budynków ze spornymi oknami sąsiednia działka była budowlaną czy rolną. Organ też nie wskazuje, na czym polegałoby zagrożenie życiu i zdrowiu poprzez istnienie tych budynków w sytuacji, gdy sąsiednia wobec nich działka byłaby rolną. Powtórzyli, że organy nie uwzględniły zapisów planu miejscowego i nie wyjaśniły przesłanek rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja pierwszoinstancyjna nie mogły się ostać, albowiem wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tej części zarzuty skargi pozostają uzasadnione, a także Sąd z urzędu zauważa istotne dla postępowania uchybienia procesowe mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

Prawidłowo jedynie uznały organy nadzoru budowlanego, zgodnie z wiążącą je oraz obecnie orzekający skład oceną Sądu wyrażoną w wyroku w sprawie II SA/Bk 70/15, w zakresie niedopuszczalności orzekania na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Poza sporem bowiem pozostaje fakt, że sporne otwory okienne powstały w czasie budowy budynków gospodarczych nie zaś w toku ich użytkowania a same budynki pozostają niezmienione od czasu ich wybudowania. Tryb określony w art. 66 ust. 1 prawa budowlanego odnosi się jedynie do nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu budowlanego. Natomiast niezgodność z prawem obiektu odnoszącą się bezpośrednio do procesu budowlanego wyczerpuje tryb art. 50 i 51 tej ustawy (por. wyroki z dnia 29 września 2015 r., II SA/Bk 481/15; z dnia 16 września 2014 r., II SAB/Ol 76/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Dodać należy, że wskazane przepisy odnoszą się do takich stanów faktycznych, które podlegają pod regulacje prawa budowlanego – ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.

Z uwagi na datę wszczęcia postępowania w sprawie niniejszej i dotychczasowy przebieg postępowania wskazać obecnie trzeba, że w związku ze zmianami prawnymi tej ustawy, w szczególności wejściem w życie z dniem 28 czerwca 2015 r. ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. – o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443) organy miały obowiązek zbadania przepisów przejściowych w szczególności art. 6 ustawy zmieniającej celem ustalenia prawidłowej podstawy prawnej swego orzekania. Stan prawny uległ bowiem zmianie po wyroku uchylającym wcześniejsze decyzje wydane w sprawie. Uszło to uwadze organów, które nadto nie wczytały się dość wnikliwie w treść uzasadnienia wyroku uznając błędnie, że Sąd w sprawie II SA/Bk 70/15 przesądził sposób orzekania w sprawie niniejszej na podstawie art. 51 prawa budowlanego gdy tymczasem ta ocena odnosiła się do przyjętego przez organy stanu faktycznego. Natomiast w powołanym wyroku sąd nie ocenił prawidłowości ustalenia stanu faktycznego nakazując ponowne rozpoznanie sprawy.

Jakkolwiek orzekając ponownie postępowanie wyjaśniające zostało uzupełnione to orzekając w sposób wyrażony w zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] października 2015 r. organy w istocie nie dokonały ustalenia stanu faktycznego w oparciu o zebrane dowody, zaś bezpodstawnie – bez jakiejkolwiek oceny dowodów – przyjęły domniemanie co do wybudowania spornych budynków na podstawie pozwolenia na budowę bez ustalenia czasokresu budowy. Uczyniły to w sytuacji sporu między stronami, w tym nie tylko twierdzeń strony przeciwnej, ale konkretnego wniosku M. M. (k. 58 akt organu I instancji) o rozszerzenie postępowania w sprawie rozebrania ściany budynku pobudowanego według niego bez jakichkolwiek pozwoleń i zagrażającego konstrukcji piwnicy. Według zaś obecnych twierdzeń właścicieli działki nr [...] (Skarżących) budynki były wzniesione przez ich poprzedników prawnych za pozwoleniem na budowę, przy czym z notatki służbowej z dnia [...] sierpnia 2014 r. (k. 7 akt adm.) wynika, że wówczas S. P. nie wiedział czy ojciec posiadał pozwolenie na budowę. Także Skarżący w toku postępowania wskazywali różne daty budowy (np. w wyżej wymienionej notatce lata 80-te XX wieku, obecnie, w niniejszym postępowaniu – rok 1956), zaś inne daty podawał właściciel nieruchomości sąsiedniej. Z akt sprawy wynika bardzo silny konflikt pomiędzy uczestnikami postępowania co z pewnością utrudnia to postępowanie, jednak nie zwalnia orzekających organów od prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz zebrania dowodów i ich oceny. Tego w kontrolowanej sprawie zabrakło.

Skoro organ nadzoru budowlanego otrzymał zawiadomienie o naruszeniu przez obiekt budowlany przepisów prawa i wykonaniu tego obiektu w warunkach samowoli to miał obowiązek przede wszystkim ustalenia czasokresu budowy, przez kogo była wykonana, jakich formalności prawnych wymagała w dacie jej wykonania i czy zostały one dopełnione, czy obiekt jest zgodny z przepisami prawa czy je narusza. Wynik tych ustaleń warunkuje dalsze kroki prawne organu. Będą one zależne od tego czy inwestor popełnił samowolę budowlaną i od rodzaju ewentualnej samowoli (bez pozwolenia budowlanego lub zgłoszenia albo z odstępstwem od warunków pozwolenia/zgłoszenia). W sytuacji ustalenia braku naruszenia przepisów – wykonanie obiektu wymagającego pozwolenia zgodnie z pozwoleniem na budowę a obiektu zgłoszonego zgodnie z treścią zgłoszenia od którego organ administracji architektoniczno – budowlanej nie wniósł sprzeciwu – postępowanie prowadzone przed organami nadzoru budowlanego kwalifikuje się do umorzenia. W innych sytuacjach – stwierdzenia samowoli budowlanej organy nadzoru budowlanego są zobowiązane do podjęcia kroków prawnych zmierzających do jej usunięcia. Jak wyżej wskazano będą one wyznaczone charakterem samowoli.

Dlatego tak istotne pozostaje prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

W sprawie niniejszej niesporna pozostaje tylko osoba inwestora i charakter budynków, podlegających pod regulacje prawa budowlanego. Organy faktycznie nie ustaliły okresu budowy. W zakresie pozwolenia na budowę przyjęły domniemanie, iż było ono udzielone, bowiem minęło wiele lat i mogło się nie zachować. Pominięto w tych abstrakcyjnych ustaleniach dowody zebrane w sprawie w tym, jak się wydaje, obalające domniemanie jeżeli budowa miała miejsce po 1979 r. Jak wynika z informacji Urzędu Miejskiego w S. z dnia [...] października 2014 r. (k. 63 akt administracyjnych) w posiadaniu Urzędu są rejestry wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę prowadzone od 1979 r. i w rejestrach tych nie ma pozwoleń na budowę spornych budynków gospodarczych. W prowadzonym rejestrze figuruje decyzja nr [...] z dnia [...] maja 1984 r. wydana S. P. ale dotyczy ona budynku gospodarczego na innej działce. Informacja ta obalałaby domniemanie uzyskania pozwolenia na budowę przyjęte przez organy, gdyby sporne budynki zostały zbudowane po 1979 r. (chyba że z niewiadomych powodów w wykazie pozwolenia nie odnotowano), przy tym zauważyć należy, że z treści zeznań świadków W. S. i M. S. wynika okres budowy po 1988 r., zaś z wypisu z rejestru budynków (k. 54 akt adm.) wynikają lata zakończenia budowy 1970 dla budynków niemieszkalnych i 1960 dla budynku mieszkalnego. W niniejszym postępowaniu Skarżący przedłożyli kopię szkicu (k. 120 akt sądowych) mającą w ich ocenie świadczyć o wykonaniu budynków w 1956 r. Dowody te pozostają ze sobą we wzajemnej sprzeczności, co nie zwalnia organu z obowiązku ustalenia stanu faktycznego. Organ powinien dokonać oceny tych dowodów, co, jak się wydaje, wymaga uzupełnienia postępowania przez dopuszczenie innych dowodów, np. z akt sprawy [...] Sądu Rejonowego w S. o rozgraniczenie i ewentualne pozyskanie z tamtego materiału dowodów z dokumentów lub dowodów osobowych, w tym oświadczeń uczestników postępowania składanych dla potrzeb tamtego postępowania a odnoszących się do spornych budynków – przydatnych dla sprawy niniejszej. W razie pozostawania nadal niewyjaśnionych okoliczności rozważyć należy dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron (art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej jako k.p.a.). Dopiero kompleksowe i wszechstronne zebranie materiału dowodowego pozwoli na poczynienie ustaleń. Takie zasady postępowania należy stosować zarówno do ustalenia daty budowy jak i faktu uzyskania bądź braku pozwolenia na budowę lub zgłoszenia gdyby w obowiązującym w dacie budowy stanie prawnym to zgłoszenie było wymagane.

Natomiast nie do przyjęcia pozostaje tryb postępowania zastosowany przez organy w sprawie niniejszej podlegającej obecnie kontroli Sądu, gdzie organy w ogóle nie dokonały oceny dowodów stosując niczym nieuzasadnione domniemanie. Tak wydane decyzje, w szczególności treść ich uzasadnień niespełniających wymogów art. 107 § 3 k.p.a., czynią niemożliwym dokonanie przez Sąd kontroli prawidłowości oceny materiału dowodowego w postępowaniu i prawidłowości rozstrzygnięcia. Nakazując doprowadzenie obiektu do stanu zgodności z prawem organ ma obowiązek wskazania, które przepisy prawa wykonanie obiektu budowlanego narusza i jaką podstawę prawną stosuje do usunięcia niezgodności z prawem. W sprawie niniejszej nie sposób dokonać merytorycznej oceny decyzji, bowiem nie został ustalony stan faktyczny sprawy. Organy administracji publicznej obowiązane są - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a. - podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Oznacza to, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając rozstrzygniecie (decyzję) organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 28 października 2015 r. w sprawie II OSK 438/14 organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest obowiązany dokonać oceny poszczególnych dowodów w powiązaniu z innymi zebranymi w sprawie dowodami i nie może zastąpić tej oceny ogólnikowymi stwierdzeniami a jeśli istnieją wątpliwości, obowiązany jest do przeprowadzenia w tym postępowaniu dalszych dowodów, które pozwolą wątpliwości usunąć. Także powtórzyć należy za wyrokiem z dnia 27 października 2015 r. w sprawie II SA/Kr 976/15, że przepis art. 7 k.p.a. formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Zakres postępowania dowodowego zależy jednakże od przedmiotu sprawy administracyjnej. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego. Uzasadnienie faktyczne w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., która winna uwzględniać wymogi logicznego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego (wyrok dostępny w CBOSA).

Wskazane powyżej zasady procedury administracyjnej oraz przepisy k.p.a. zostały w sprawie niniejszej zignorowane.

Powyższe nakazuje wyeliminowanie z obrotu prawnego (przy zastosowaniu regulacji art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) nie tylko zaskarżonej decyzji ale także decyzji pierwszoinstancyjnej i uwzględnienie zarzutów skargi nr 8 i 9. W sytuacji nieustalenia stanu faktycznego sprawy Sąd nie posiada podstaw do odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi, przy uznaniu oczywistej bezzasadności zarzutu nr 10 – naruszenia art. 66 prawa budowlanego, bowiem przepisu tego zaskarżone decyzje nie stosowały.

Rozpoznając ponownie sprawę przeprowadzą organy nadzoru budowlanego ponowne postępowanie uwzględniając powyżej wyłożone zasady.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.