Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 892/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49f, art. 49 ust. 5b
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi D. P., J. P. i W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu kosztów organizacji nowych stanowisk pracy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., znak: [...] o odmowie umorzenia D P, W D oraz J P należności z tytułu zwrotu kosztów organizacji nowych stanowisk pracy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Organ odwoławczy uzasadniając wydane orzeczenie wyjaśnił, że w dniu 26 lutego 2013 r. D P w imieniu własnym oraz dzieci – W D i J P wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu rozwiązanej umowy z dnia 27 września 1999 r., nr [...], zawartej przez W P ze Starostą [...], dotyczącej zwrotu kosztów organizacji nowych stanowisk pracy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Powołała się na trudną sytuację finansową. Jej mąż W P zmarł 12 września 2012 r. nie pozostawiając żadnego majątku. Spadek po nim z dobrodziejstwem inwentarza nabyli żona i dzieci. Wartość stanu czynnego spadku wynosi 0 zł. Starosta 14 marca 2013 r. wezwał wnioskodawczynię do przedstawienia dokumentów wskazujących na nieotrzymanie przez spadkobierców jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego po śmierci W P. D P przesłała postanowienie Sądu Rejonowego w S z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt Ns 1319/12, dotyczące stwierdzenia nabycia spadku, a następnie zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S z dnia 29 kwietnia 2013 r., nr [...], potwierdzające nabycie przez spadkobierców majątku podlegającego zwolnieniu z podatku od spadku i darowizn. Organ I instancji otrzymał pismo Naczelnika Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami z dnia 7 czerwca 2013 r. informujące, że W i D P sprzedali 13 stycznia 2010 r. zabudowaną nieruchomość w obrębie 1 miasta [...]. Organ I instancji wezwał pismem z dnia 18 czerwca 2013 r. spadkobierców W P do przedłożenia spisu z inwentarza z uwzględnieniem kwoty uzyskanej z tytułu sprzedaży ww. nieruchomości. Ponowne wezwanie skierowano w piśmie z dnia 5 listopada 2013 r. Odpowiadając na to pismo D P wyjaśniła, że jedynym majątkiem pozostawionym przez zmarłego męża była ½ własności przyczepy o wartości 150 zł., co potwierdza zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S z dnia 27 lipca 2013 r. Stwierdziła ponadto, że inwentaryzacja komornicza nie wniesie nic więcej do sprawy. Koszt inwentaryzacji przekracza 1000 zł., co przy osiąganych dochodach jest znaczną kwotą. Pieniądze uzyskane ze sprzedaży nieruchomości zostały niemal w całości przeznaczone na leczenie męża. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. odmówił D P umorzenia należności z tytułu zwrotu kosztów organizacji nowych stanowisk pracy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. uwzględniło odwołanie D P od decyzji z dnia [...] r., uchylając tę decyzję w całości i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z wniosku D P wynika, iż wystąpiła ona z wnioskiem w imieniu własnym i swoich dzieci, nie dołączyła jednak pełnomocnictwa do działania w ich imieniu. Zastrzeżenia budzi treść podania D P, w którym nie zawarto konkretnego żądania, to jest z jakiej przesłanki domaga się umorzenia należności, zaś organ I instancji w sposób nieuprawniony samodzielnie zakwalifikował wniosek skarżącej jako dotyczący umorzenia należności z uwagi na całkowitą nieściągalność w rozumieniu art. 49 ust. 5 b pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm.). Organ I instancji analizując istnienie całkowitej nieściągalności oparł się na nieprawidłowej przesłance z art. 49 ust. 5b pkt 1 ustawy. Przesłanka ta nie ma miejsca w rozpatrywanej sprawie, bowiem nie zostały spełnione wszystkie jej warunki. Przepis wymaga nie tylko tego, aby dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawiając nieruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawiając przedmioty codziennego domowego użytku, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia, ale również konieczne jest, by jednocześnie dłużnik nie pozostawił następców prawnych oraz nie było możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej.

Starosta [...] rozpoznając ponownie sprawę wezwał D P do skonkretyzowania zgłoszonego we wniosku żądania poprzez wskazanie, która przesłanka z art. 49 f ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi przesłankę żądania oraz wyjaśnienia kwestii pełnomocnictwa w stosunku do pozostałych spadkobierców – W D oraz J P. D P odpowiadając pismem z dnia 26 marca 2014 r. na wezwanie stwierdziła, że ani ona ani jej dzieci nie są w stanie spłacić należności wynikającej z tytułu obowiązku zwrotu kosztów organizacji nowych stanowisk pracy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Jej zmarły mąż pozostawił jedynie1/2 własności przyczepy o wartości 150 zł. Spadkobiercy nie posiadają innego majątku, który pozwoliłby na spłatę należności. Jako podstawę wniosku wskazała wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie okoliczności, to jest ważny interes wnioskodawców, gdyż egzekucja narazi ich na niewspółmierną szkodę i pozbawi środków do życia, jak i interes publiczny, gdyż pozbawienie wnioskodawców środków do życia sprawi, że zmuszeni oni będą do skorzystania z zasiłków i zapomóg oraz względy gospodarcze i społeczne, gdyż zmarły mąż oraz jego spadkobiercy nie zostali wzbogaceni, a przyczyną braku spłaty była niekorzystna sytuacja ekonomiczna kraju. Pozostali spadkobiercy udzielili pełnomocnictwa D P, podpisując pismo z dnia 26 marca 2014 r. Starosta [...] ponownie, pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. wezwał wnioskodawców do przedstawienia dowodów potwierdzających okoliczności powołane w piśmie z dnia 26 marca 2014 r. Wydając w dniu [...] r. decyzję ponownie odmówił umorzenia należności. Wyjaśnił, że o istnieniu ważnego interesu dłużnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie. Decydują o tym kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie oraz możliwości zarobkowe. Natomiast przez interes publiczny należy rozumieć respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo oraz zaufanie do władzy. W trakcie całego postępowania nie zostały przedstawione przez stronę dowody pozwalające na zweryfikowanie oświadczeń stron. Nie można przyjmować, że przy bierności strony cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach. W sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 49 ust. 5 b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, gdyż w sprawie z całą pewnością nie zachodzi sytuacja wymieniona w art. 49 ust. 5 b pkt 1 ustawy oraz nie zostały zebrane dowody wskazujące na wystąpienie przesłanek wymienionych w pkt 2-7 tego artykułu.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawcy wskazali, że należność jest dochodzona przez wierzyciela od 2001 r. Prowadzona egzekucja nie przyniosła żadnych efektów, a jedynym źródłem jej prowadzenia była renta zmarłego W P. Wnioski W P były uwzględniane i rozłożono mu spłatę należności na raty oraz umorzono odsetki. Badano dokładnie jego sytuację majątkową. Niezrozumiałe jest zatem twierdzenie organu, że wyjaśnienia wnioskodawców dotyczące sytuacji materialnej są subiektywne i niepoparte dowodami. Takie dowody znajdują się w aktach postępowań o ulgi przyznane wcześniej zmarłemu. Wnioskodawcy w miarę możliwości dostarczali posiadane dokumenty, to jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza oraz zaświadczenie urzędu skarbowego [...] z dnia 27 lipca 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniając odwołania od decyzji z dnia [...] r. powołało się na art. 49 f ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm.), zgodnie z którym na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu, organy i podmioty powołane do zawierania takich umów mogą:

1) umorzyć w części lub w całości należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, lub

2) rozłożyć na raty spłatę tych należności lub odroczyć termin ich płatności, w drodze umowy

- w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5 b.

Kolegium wskazało, że całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 49 ust. 5 b ustawy, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia, i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe ( Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.),

3) nastąpiło trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

5) wysokość zaległej wpłaty nie przekracza pięciokrotnej kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

6) stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

7) jest oczywiste, że w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Starosta[...] odmówił skarżącym umorzenia należności z tytułu rozwiązanej umowy, zawartej z W P, dotyczącej zwrotu kosztów nowych stanowisk pracy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przyczyną odmowy był fakt nieprzedłożenia przez spadkobierców W P jakichkolwiek dowodów umożliwiających weryfikację oświadczeń stron, co do istnienia ustawowych przesłanek umorzenia należności. W ocenie organu odwoławczego decyzja Starosty [...] jest zgodna z prawem.

Spełnienie wymienionych wyżej przesłanek wynikających z art. 49 f ust. 1 ustawy stanowi warunek konieczny, ale nie przesądza o pozytywnym dla dłużnika załatwieniu sprawy. Ustawodawca nie wskazał w przepisie sytuacji, w których organ byłby zobligowany do zastosowania ulgi. Należy zatem przyjąć, iż to na dłużniku, jako zainteresowanym wydaniem korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, spoczywa ciężar wykazania istnienia ustawowych przesłanek do zastosowania ulgi. Uzyskanie ulgi jest odstępstwem od wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa, w świetle której każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, a uzyskanie ulgi należy traktować jako wyjątek, stosowany tylko w wyjątkowych przypadkach.

Z materiału dowodowego nie wynika, aby wnioskodawcy spełniali którąkolwiek z ustawowych przesłanek. Bezzasadne jest twierdzenie strony, iż organ dysponował dowodami potwierdzającymi racje wnioskodawców, znajdującymi się w aktach postępowań o ulgi wcześniej przyznane zmarłemu. W trakcie wcześniejszych postępowań, których przedmiotem było rozkładanie zobowiązania na raty bądź umorzenie odsetek, organ analizował sytuację majątkową i zdrowotną zobowiązanego W P, która obecnie nie ma żadnego znaczenia dla oceny sytuacji jego spadkobierców, a co za tym idzie dla oceny ich zdolności spełnienia zobowiązań. Umorzenie należności, o którą wnioskują strony, jest należnością mającą charakter cywilnoprawny. Pierwotny dłużnik zmarł, a zatem należność ta weszła w skład spadku po nim. Wnioskodawcy nabyli spadek po W P z ograniczeniem swojej odpowiedzialności do wartości czynnego spadku. Nie zmienia to jednak faktu, że obecnie zgodnie z obowiązującymi przepisami odpowiadają za długi spadkowe z całego swojego majątku ( art. 1030 zd. 2 kodeksu cywilnego). Z tej przyczyny sytuacja majątkowa i zdrowotna W P, udokumentowana w aktach spraw prowadzonych za jego życia, nie ma żadnej wartości dowodowej w sprawie o umorzenie należności z tytułu zwrotu kosztów organizacji nowych stanowisk pracy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, to jest w sprawie wszczętej przez spadkobierców. Spadkobiercy zobowiązani są wykazać spełnienie ustawowych przesłanek do umorzenia ww. należności, dotyczących ich samych.

Umorzenie należności będące najdalej idącą ulgą powinno mieć zastosowanie w sytuacjach nadzwyczajnych. Wystąpienie okoliczności nadzwyczajnych jest ustalane przez organ przy aktywnym udziale osoby, która zamierza z ulgi skorzystać. Nie można bowiem przyjąć, iż to na organie spoczywa obowiązek poszukiwania dowodów na poparcie okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zobowiązań dłużnika, tylko i wyłącznie z tego powodu, że osoba złożyła taki wniosek. Obowiązki organów administracji, wynikające z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w zakresie prowadzenia z urzędu postępowania dowodowego nie sięgają tak daleko, by przyjmować, że strona jest zwolniona z współudziału w zebraniu materiału dowodowego. Nie przeprowadzenie dowodów pozostających w dyspozycji strony jest wynikiem braku współdziałania strony w ustaleniu prawdy materialnej, a nie skutkiem naruszenia przez organ administracji publicznej art. 10 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego organ dwukrotnie wzywał wnioskodawców do przedstawienia dowodów potwierdzających okoliczności, które ich zdaniem uzasadniają ich żądanie. Pozostali oni jednak bierni do końca postępowania. Nie przedstawili spisu inwentarza, a także innych dowodów na podstawie, których organ byłby w stanie ocenić okoliczności istotne przy ocenie spełnienia przesłanek umorzenia zaległości, jak chociażby zaświadczenia o dochodach, czy zaświadczeń o stanie zdrowia.

D P, W D i J P wnieśli skargę na decyzję organu odwoławczego, żądając jej uchylenia oraz uchylenia decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi podnieśli, iż źródłem całej sprawy jest umowa zawarta w 1999 r. przez W P ze Starostą [...]. Umowa została rozwiązana już w 2001 r., a należność z niej wynikająca jest dochodzona przez wierzyciela od października 2001 r. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone bezskutecznie od 2002 r. W tym czasie uwzględniano wnioski W P, po zbadaniu jego stanu majątkowego, rozkładając należność na raty i umarzając odsetki. Organ miał zatem pełną wiedzę o jego sytuacji materialnej. Skarżący w miarę możliwości dostarczali wszystkie posiadane dokumenty, to jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, zaświadczenie urzędu skarbowego, iż jedynym majątkiem pozostawionym przez zmarłego była ½ własności przyczepy o wartości 150 zł. Skarżący pragnęli także przedstawić żądany przez organ administracji spis inwentarza sporządzony przez komornika. Niestety żaden z komorników nie chciał określić jaki będzie koszt takiego spisu. Według skarżących koszt ten wynosić może kilka tysięcy złotych, a taka kwota jest dla nich nieosiągalna. Dokument o masie majątkowej i jej wartości istnieje w formie zaświadczenia urzędu skarbowego, który to organ nie kwestionował zadeklarowanej wartości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty, którymi uzasadniło zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270- ze zm.) (dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.).

W myśl art. 49 f ust. 1 powołanej ustawy na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu, organy i podmioty powołane do zawierania takich umów mogą:

1) umorzyć w części lub w całości należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, lub

2) rozłożyć na raty spłatę tych należności lub odroczyć termin ich płatności, w drodze umowy

- w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b.

Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia, i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz w art. 361 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361, z późn.);

3) nastąpiło trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5) wysokość zaległej wpłaty nie przekracza pięciokrotnej kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6) stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (49 ust. 5b ustawy).

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz. U. z 2013 r. nr 267 ze zm.) - dalej jako K.p.a.

Sąd dokonując oceny ustalonego w rozpoznawanej sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że organy orzekające w tej sprawie nie naruszyły przepisów w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji.

Wniosek o umorzenie należności złożyli następcy prawni zmarłego dłużnika, a zatem umorzenie przez organ administracji należności pieniężnej byłoby możliwe w przypadku ustalenia, iż takie umorzenie uzasadnia ważny interes wnioskodawców, interes publiczny, względy gospodarcze lub społeczne, lub inne przyczyny zasługujące na uwzględnienie. Organy administracji, wobec niezłożenia przez wnioskodawców spisu inwentarza, a także innych dokumentów określających ich faktyczną sytuację rodzinną i majątkową ( np. dotyczących aktualnie osiąganych dochodów i stanu zdrowia) nie były w stanie ustalić, czy przesłanki wymienione w art. 49 f ust. 1 i 49 ust. 5 b ustawy występują.

Nie jest zasadny podniesiony przez skarżących zarzut, dotyczący dysponowania przez organ administracji pełną wiedzą o ich sytuacji materialnej, bowiem wcześniej prowadził postępowania wszczęte wnioskami W P. Ze znajdującego się w aktach sprawy kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego ( k. 74 – 82 akt administracyjnych) wynika, iż organ administracji analizował sytuację rodzinną W P, D P i W D. Wywiad ten nie dotyczył trzeciego ze skarżących – J . Zauważyć także należy, iż w tym wywiadzie nie zamieszczono adnotacji odnoszących się do kwoty otrzymanej z tytułu sprzedaży nieruchomości przez W P i D P. Ponadto wywiad ten dotyczył sytuacji z okresu poprzedzającego wniesienie wniosku przez skarżących. Natomiast istotne w niniejszej sprawie jest ustalenie aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawców. Wobec tego konieczne okazało się przeprowadzenie dowodu ze spisu inwentarza z uwzględnieniem kwoty uzyskanej z tytułu sprzedaży nieruchomości. W sprawie bezsporne pozostaje, że skarżący przyjęli spadek po W P z dobrodziejstwem inwentarza. Zgodnie zaś z przepisem art. 1031 § 2 kodeksu cywilnego w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Spisu z inwentarza, stanowiącego istotny dowód w sprawie, nie mogą zastąpić złożone przez skarżących zaświadczenia z urzędu skarbowego. Zaświadczenia takie sporządzane były wyłącznie na potrzeby określenia wysokości podatku od spadków i darowizn.

Organ rozpatrujący wniosek o umorzenie należności, przed wydaniem decyzji, zobowiązany był przeprowadzić postępowanie dowodowe. Zwłaszcza w wypadku niewyjaśnienia, czy stan czynnego spadku nie uległ zwiększeniu o kwotę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości należącej do W i D P. Organy administracji wzywały skarżących do przedstawienia spisu inwentarza i innych dowodów potwierdzających zgłoszone przez nich okoliczności mające uzasadniać umorzenie należności. Skarżący złożyli jedynie zaświadczenia urzędu skarbowego oraz oświadczenia, iż ich sytuacja materialna jest bardzo trudna. Ponadto odwołali się do dokumentacji zgromadzonej przez organy administracji w trakcie postępowań wszczętych wnioskami W P.

W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą skargę organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo przyjęły, że niezłożenie przez skarżących żądanych dokumentów i oświadczeń uniemożliwiło wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się, że realizując zasady prawdy obiektywnej ( art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Strona nie jest jednakże zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawiać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie ( v. wyrok NSA z 8 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1291/12 – System Informacji Prawnej Lex nr 1421792, wyrok NSA z 27 lipca 2011 r., sygn. akt 1560/10 System Informacji Prawnej Lex nr 1083620).

Zgromadzony rzetelnie przez organy administracji materiał dowodowy nie pozwolił na wyjaśnienie, czy w sprawie występują okoliczności wymienione w art. 49 f ust. 1 i art. 49 ust. 5 b ustawy, uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżących o umorzenie należności pieniężnych. Wyjaśnienie tych okoliczności wymagało złożenia przez skarżących dowodów, które byli w stanie przedstawić tylko oni. Skoro, mimo wezwań organów administracji, nie złożyli żądanych dokumentów i wyjaśnień, w szczególności spisu inwentarza sporządzonego przez komornika, to obciążały ich skutki prawne nieudowodnienia okoliczności powołanych we wniosku.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 152 p.p.s.a., skargę oddalił.

K.P.