Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2843/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. C. i C. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2571/13 w sprawie ze skargi Z. C. i C. C. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2571/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. C. i C. C. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że wnioskiem z dnia 18 stycznia 2013 r. Z. C. i C. C., wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2004 r., Nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu części nieruchomości gruntowej, położonej w B. przy ul. [...], wchodzącej w skład działek nr [...] i nr [...] obręb [...], podnosząc, iż w postępowaniu zwrotowym nie brały udziału wszystkie strony postępowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2004 r. Po rozpatrzeniu odwołania skarżących, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wyjaśniając, że aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1976 r., Rep. A [...], W. C., Z. C. i C. C. zbyli na rzecz Państwa, w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), nieruchomość o pow. 1,7697 ha, objętą księgą wieczystą KW [...], z przeznaczeniem pod budowę ośrodka sportowo - rekreacyjnego "[...]"' w B. Odwołujący się są ich spadkobiercami. Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2004 r. wydana została na podstawie art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543, ze zm.), z którego wynika, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 powołanej ustawy, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia jej w życie, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Działka nr [...] obręb [...] oraz działka nr [...] obręb [...], na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r., zostały oddane w użytkowanie wieczyste [...] Klubu Sportowego "[...]" i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...] w dniu [...] grudnia 1998 r. [powinno być 1992 r.], a zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. Jeżeli istnieją przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, wszczęte zaś postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. W razie bowiem spełnienia przesłanek wynikających z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ocena pozytywnych przesłanek zwrotu nieruchomości jest niedopuszczalna. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie dochodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi, skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości. Okoliczność, że strony nie brały czynnego udziału w postępowaniu zwrotowym stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa i nie może być utożsamiana z przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie organu odwoławczego, niedopuszczalne jest przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji.

Oddalając skargę Z. C. i C. C. na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżący zarzucili, iż powołana decyzja w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub jego odmowy wbrew wszystkim przesłankom przepisu. Zgłoszone w skardze zarzuty nie są jednak tej miary, które wskazywałyby że doszło do wydania decyzji wbrew wszystkim przesłankom określonego przepisu.

Z uwagi na oddanie przedmiotowej nieruchomości na rzecz osób trzecich roszczenie o zwrot nie przysługuje, zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten został zamieszczony w Dziale VII powołanej ustawy zatytułowanym "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe" i jest on przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Z samej istoty więc tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Z tego wynika, że art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. Przy tym prawidłowa wykładnia art. 229 powołanej ustawy prowadzi do wniosku, że jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w tym przepisie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu określone w powołanych przepisach. W okolicznościach objętych hipotezą omawianego art. 229 nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi, skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości. W związku z tym należało uznać, że decyzja Prezydenta Miasta [...] umarzająca postępowanie zwrotowe została wydana zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie można jej także zarzucić rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Niezasadny jest również zarzut skargi, że strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu zwrotowym. Wymieniony zarzut może stanowić jedynie przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 kpa, a nie zaś przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 kpa. Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu skargi okoliczność ta nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skoro roszczenie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przysługuje skarżącym, to kwestia braku udziału aktualnych właścicieli albo użytkowników wieczystych w postępowaniu zwrotowym nie ma znaczenia dla legalności decyzji.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku Z. C. i C. C. zarzucili naruszenie:

- art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez brak uznania przez Sąd, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości powinno zostać zawieszone do czasu rozpoznania sprawy o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego,

- art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędne uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie można jej zarzucić rażącego naruszenia prawa,

- art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 10 § 1 i art. 61 § 4 kpa poprzez uznanie, że brak zapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie oraz uniemożliwienie im składania dowodów i wniosków w sprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji,

- art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 kpa poprzez brak uznania, że naruszenie zasad ogólnych postępowania wyrażonych w powołanych przepisach stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji,

- art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 105 kpa poprzez błędne uznanie, że wobec istnienia na gruncie objętym wnioskiem o zwrot prawa użytkowania wieczystego należy umorzyć postępowanie o zwrot jako bezprzedmiotowe,

- art. 141 § 4 ppsa poprzez brak omówienia w uzasadnieniu wyroku wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności dotyczących kwestii zawieszenia postępowania zwrotowego do czasu rozpoznania sprawy o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono dotychczasowy tok postępowania i podniesiono, że Prezydent Miasta [...] przed wydaniem decyzji powinien był zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie w rozumieniu art. 28 kpa zgodnie z obowiązkiem przewidzianym w art. 61 § 4 kpa. Jest to obowiązek bezwzględny i stosowanie od niego wyjątków nie ma uzasadnienia w przepisach kpa. Ponadto kardynalnym obowiązkiem Prezydenta Miasta [...] , wynikającym z art. 10 § 1 kpa, było zapewnić stronom postępowania czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Składowymi prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania są między innymi możliwość dostępu do akt sprawy (art. 73 i art. 74 kpa), udział w postępowaniu dowodowym i zgłaszanie dowodów (art. 78), uczestnictwo w trakcie przeprowadzenia dowodów (art. 79 § 1), prawo wypowiadania się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji (art. 81) oraz składanie innych wniosków. Takiej możliwości strony zostały pozbawione. Prezydent Miasta [...] naruszył także zasady ogólne postępowania administracyjnego, tj. zasadę związania prawem (art. 6), zasadę praworządności (art. 7), zasadę pogłębiania zaufania (art. 8), zasadę informowania stron (art. 9) i zasadę przekonywania (art. 11). Na ostatniej stronie treści uzasadnienia decyzji z 17 lutego 2004 r. Prezydent Miasta [...] wyraźnie przyznaje, że użytkownikowi wieczystemu gruntów objętych wnioskiem o zwrot nie zapewnił czynnego udziału w postępowaniu gdyż uznał jego udział za zbędny. Wskazany organ nie wyjaśnia przy tym z jakiego powodu odmówił również skarżącym prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, pomimo, iż takie prawo gwarantuje im w art. 10 § 1 kpa. Stronami wszczętego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa są nie tylko wnioskodawcy, ale także inne osoby, których interesu prawnego dotyczy to postępowanie. Wskazać należy na istnienie obowiązku organu administracji ustalenia z urzędu, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. We wszczętym z wniosku skarżących postępowaniu status strony w rozumieniu art. 28 kpa mieli nie tylko wnioskodawcy, jako poprzedni właściciele nieruchomości, ale także: [...] Klub Sportowy [...] w [...] (jako że podmiot ten według stanu na dzień złożenia wniosku o zwrot wykupionej przez Skarb Państwa nieruchomości jest użytkownikiem wieczystym jej części wchodzącej w skład działek nr [...] i [...]) i Skarb Państwa reprezentowany przez Wojewodę [...] (jako że grunty w dacie złożenia wniosku o zwrot oddane w użytkowanie wieczyste [...] Klubowi Sportowemu [...] stanowią nadal własność Skarbu Państwa). Sąd pierwszej instancji całkowicie pominął te kwestie przy wydaniu zaskarżonego wyroku, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że: "skoro roszczenie z art. 229 ugn skarżącym nie przysługuje to kwestia braku udziału aktualnych właścicieli albo użytkowników wieczystych w postępowaniu zwrotowym nie ma znaczenia dla legalności decyzji". Ze stwierdzeniem tym nie sposób się zgodzić. Udział skarżących w postępowaniu miałby bowiem daleko idące dla istoty sprawy konsekwencje, które mogłyby doprowadzić do zupełnie innego rozstrzygnięcia w sprawie i ostatecznie doprowadzić do zwrotu skarżącym wywłaszczonej nieruchomości. Gdyby bowiem doszło do udziału skarżących w toczącym się postępowaniu przed Prezydentem Miasta [...], wiedzieliby oni o istniejących przeszkodach w orzeczeniu zwrotu wnioskowanych nieruchomości oraz ich genezy. W tej sytuacji mieliby oni prawo do złożenia w trybie art. 98 § 1 kpa wniosku o zawieszenie toczącego się postępowania do czasu usunięcia prawnych przeszkód uniemożliwiających zwrot wnioskowanych nieruchomości, czyli do czasu rozstrzygnięcia sprawy rozwiązania umowy użytkowania wieczystego gruntu z [...]KS. Ponadto, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ administracji miałby obowiązek zawiesić postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia sprawy rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Stanowisko takie zgodne jest z linią orzecznictwa sądów administracyjnych. Przykładowo NSA OZ w Krakowie w wyroku z dnia 24 czerwca 1994 r., orzekł, iż postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zawiesza się do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Zgodnie z art. 100 § 1 kpa organ, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, ma obowiązek wystąpić równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwać stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie. Niedopełnienie przez Prezydenta Miasta [...] obowiązku zawiadomienia stron o wszczętym postępowaniu oraz pozbawienie ich aktywnego uczestnictwa w tym postępowaniu oprócz tego, że rażąco narusza odnośne przepisy prawa, jest zaniedbaniem szkodliwym z punktu widzenia interesów majątkowych skarżących. Rzecz bowiem w tym, że [...] Klub Sportowy [...], jako użytkownik wieczysty gruntów objętych wnioskiem o zwrot nie mający zupełnie żadnej wiedzy o toczącym się w tej sprawie postępowaniu, może w każdej chwili podjąć takie działania na nieruchomości, które utrudnią lub wręcz uniemożliwią restytucję praw na przedmiotowej nieruchomości poprzez to, że zostanie ona zabudowana albo po prostu sprzedana osobie trzeciej, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie bowiem [...] KS [...] zbył prawo użytkowania wieczystego części gruntu na rzecz osób fizycznych. Ustalenie przez organ w toku postępowania, że na gruncie objętym wnioskiem o zwrot istnieje prawo użytkowania wieczystego nie oznacza, że takie postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa i powinno stanowić podstawę do jego umorzenia w zw. z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przeciwnie, gdyż postępowanie takie powinno się toczyć w celu usunięcia prawnej przeszkody w orzeczeniu zwrotu wywłaszczonego prawa. Wskazać można stanowisko Tadeusza Wosia: "Trafnie podniesiono w literaturze, że tego typu zapatrywanie, jakoby żądanie zwrotu nieruchomości w przypadku określonym w art. 229 ugn nie powodowało wszczęcia postępowania administracyjnego, wszczęte zaś postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przeciwnie postępowanie takie powinno zostać wszczęte w celu ustalenia ewentualnego istnienia przeszkód uniemożliwiających zwrot nieruchomości, określonych w art. 229 ugn, a ustalenie takiej okoliczności nie oznacza, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości stało się bezprzedmiotowe w rozumienie art. 105 § 1 kpa" oraz: "Organ administracji powinien rozpoznać wniosek o zwrot nieruchomości zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, a stwierdziwszy, iż istnieją przesłanki zwrotu nieruchomości, obowiązany jest do zawieszenia, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postępowania do czasu uregulowania, w ramach dostępnych środków prawnych, sprawy własności przedmiotowej nieruchomości. Uchybienie temu obowiązkowi świadczy o istotnym naruszeniu art. 7 i 77 kpa oraz art. 136 ust. 3 ugn". W przypadku złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości do stwierdzenia przesłanki opisanej w art. 229 ugn dochodzi po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i dokonaniu merytorycznej oceny wniosku pod kątem jego zasadności, trudno zatem twierdzić, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Punktem wyjścia przy rozpoznawaniu sprawy o zwrot nieruchomości również w sytuacji stosowania art. 229 ugn powinno być bowiem dokładne ustalenie przedmiotu wywłaszczenia i przedmiotu żądania wniosku o zwrot. Podniesione w niniejszej skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania miały niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku bowiem uznania, że organy naruszały wskazane przepisy prowadziłoby to do stwierdzenia, że w przypadku udziału skarżących w postępowaniu doszłoby do zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości, następnie wszczęcia postępowania o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, co w konsekwencji doprowadziłoby do zwrotu skarżącym wywłaszczonej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Skarżący kasacyjnie domagają się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2004 r. umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu części nieruchomości podnosząc w pierwszej kolejności, że niektóre podmioty nie brały udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jeżeli więc brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym kwalifikowany jest przez ustawodawcę, jako konkretnie oznaczona przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, to nie można tej samej okoliczności traktować w drodze wykładni, jako mieszczącej się w pojęciu rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stanowiącego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Pomiędzy art. 145 i art. 156 kpa istnieje bowiem rozdzielność przesłanek warunkujących dopuszczalność zastosowania każdego z tych przepisów, ponieważ przepisy te określają katalogi do dwóch odrębnych wobec siebie postępowań nadzwyczajnych stosowanych wobec ostatecznej decyzji administracyjnej. Jeżeli więc podnoszona przez skarżących okoliczność braku udziału stron w postępowaniu wypełnia konkretnie określoną przesłankę, z którą ustawodawca wiąże skutek dopuszczalności wznowienia postępowania, jak w niniejszej sprawie, to znaczy że ta sama okoliczność nie może być w drodze wykładni uznawana za przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji, jako odrębnej od wznowienia postępowania instytucji wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej.

Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji ocenił zarzut skarżących spełniający przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego, jako nie mający charakteru rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dodatkowo należy jedynie zauważyć, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, tj. w przypadku, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, następuje tylko na żądanie strony (art. 147 kpa).

Prawidłowo również Sąd pierwszej instancji ocenił kolejne zarzuty uznając brak rażącego naruszenia art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z przepisu tego wynika, że roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W przedmiotowej sprawie nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste [...] Klubowi Sportowemu "[...]" i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej z dniem [...] grudnia 1992 r., a więc na kilka lat przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami sam ustawodawca zdecydował, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, dlatego do zastosowania tego przepisu wystarczy zaistnienie określonej w nim okoliczności, co w rozpatrywanej sprawie zostało spełnione. Nawet bowiem rozwiązanie obecnie prawa użytkowania wieczystego, jak wskazuje się w skardze kasacyjnej, nie zmieni okoliczności, że prawo to, w myśl art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostało ujawnione w księdze wieczystej z dniem [...] stycznia 1992 r., tj. przed dniem [...] stycznia 1998 r.

Brak zatem zawieszenia postępowania zwrotowego ze względu na zaistniałe w sprawie okoliczności spełniające wymagania określone w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy ocenić, jako pozbawione jakichkolwiek naruszeń prawa.

W związku z powyższym zarzuty naruszenia przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej nie mogły zostać uwzględnione, dlatego na podstawie art. 184 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.