Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1815/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1, art. 174 pkt 2, art. 145 §1 pkt 1 lit. a), art. 145 §1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1445
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art. 138 § 2 w związku z art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Po 608/19 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. S.A. z siedzibą w P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Po 608/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. Spółka Akcyjna z siedzibą w P. (dalej: skarżąca lub spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 15 maja 2019 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Skargę kasacyjną wywiodła spółka. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) naruszenia prawa materialnego, tj.:

1) art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1445 ze. zm., dalej: u.p.o.l.), poprzez niewłaściwe zastosowanie z uwagi na błędne uznanie, że w niniejszej sprawie skarżąca traktowana jako właściciel nieruchomości, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, w przypadku gdy w niniejszej sprawie w posiadaniu samoistnym jest inny podmiot niż właściciel nieruchomości - Spółka C.E. S.A.;

2) art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie z uwagi na błędne uznanie, że nieruchomością nie władał samoistny posiadacz inny niż właściciel nieruchomości - spółka C. E. S.A. i niewłaściwe uznanie, że skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 §1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego (określonego w pkt I), a w konsekwencji nieprawidłowe oddalenie skargi;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a, poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w trakcie postępowania egzekucyjnego doszło do istotnych naruszeń następujących przepisów:

a) art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.) poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie przez Dyrektora IAS w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. (dalej: NUS) z 21 marca 2019 r.,

b) art. 56 § 1 pkt 5 w związku z art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.) polegające na ich niezastosowaniu i odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, pomimo istnienia przesłanek ku takiemu zawieszeniu,

c) art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. polegające na ich niezastosowaniu, nieumorzeniu postępowania i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, iż zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu - spółki - która w związku z tym, iż nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości;

3) art. 151 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do oddalenia skargi skarżącej, podczas gdy zarzuty skargi są w pełni uzasadnione.

Spółka wniosła o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji, rozpoznanie skargi i uchylenie postanowienia Dyrektora IAS z dnia 15 maja 2019 r. oraz poprzedzającego go postanowienia NUS z dnia 21 marca 2019 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na jej rzecz, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zważywszy na zakres zarzutów w niej postawionych przede wszystkim zwrócenia uwagi wymaga, że w niniejszej sprawie postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej dotyczyło zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Do Sądu pierwszej instancji zostało zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS z dnia 15 maja 2019 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego i to rozstrzygnięcie zakreśliło granice dokonywanej przez Sąd kontroli. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy określone w tym przepisie oznaczają, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Wyznacza je zakres normowania wynikający z zastosowanego przez organy administracyjne przepisu prawa, który stanowił podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia. Ustanowiona omawianym przepisem zasada niezwiązania granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Tymczasem skarżąca oczekiwała rozpoznania sprawy w zakresie wykraczającymi poza przedmiot sprawy i chociaż Dyrektor IAS a następnie Sąd pierwszej instancji klarownie wyjaśnili, że jest to niemożliwie, skarżąca w skardze kasacyjnej obstaje przy swoich racjach odnośnie do zakresu, w jakim sprawa według niej powinna być rozpatrzona.

Trzeba więc wyjaśnić, że postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera gwarancje, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji tych czynności oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych (por. wyroki NSA: z dnia 1 kwietnia 2014 r. II FSK 1255/13, z dnia 24 października 2014 r. II GSK 1377/13, z dnia 2 kwietnia 2015 r. II FSK 778/13, z dnia 18 sierpnia 2015 r. II FSK 1688/13, z dnia 5 października 2017 r. II FSK 1202/17, z dnia 8 grudnia 2017 r. II FSK 3048/15, z dnia 24 kwietnia 2019 r. II FSK 1370/17, z dnia 4 listopada 2021 r. III FSK 112/21 – publ. orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).

Na wstępnym etapie postępowania egzekucyjnego ochronę zobowiązanemu ma zapewnić uprawnienie do wniesienia zarzutów. Zrealizować je może zobowiązany wnosząc zarzuty w terminie 7 dnia od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a).. Po upływie tego terminu zobowiązany nie może wnieść zarzutów, a jeśli to uczyni, nie podlegają one rozpatrzeniu (vide np. wyroki NSA: z dnia 1 marca 2018 r., II FSK 411/16; z dnia 12 sierpnia 2020 r., II FSK 1188/18; z dnia 25 marca 2021 r., III FSK 2889/21; z dnia z dnia 8 marca 2022 r., III FSK 4669/21 – CBOSA).

W przypadku zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu mocą art. 35 § 1 tej ustawy. Skarżąca nie wniosła w ustawowym terminie zarzutów, wobec tego za zupełnie niezasadny należy uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 56 § 1 pkt 5 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, powołanie się przez skarżącą na art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a. w piśmie stanowiącym skargę na czynności egzekucyjne, wniesionym po upływie około roku od doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych, nie wywarło skutku równoważnego z wniesieniem zarzutów, jak chce tego skarżąca i co forsuje w skardze kasacyjnej. Na tym etapie postępowania egzekucyjnego służyły skarżącej inne środki zaskarżenia. Ponieważ zarzucane naruszenie art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. skarżąca powiązała wyłącznie z naruszeniem art. 35 § 1 tej ustawy, bezprzedmiotowe jest czynienie dalszych rozważań odnośnie do ewentualnego naruszenia tego przepisu. Co najwyżej powiedzieć można, iż zgodnie ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji w rozpoznanej sprawie nie wystąpił przypadek przewidziany w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a.

Równie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Żadnego z tych przepisów nie stosował ani Sąd pierwszej instancji, ani orzekające organy i co więcej stosować nie mogli, a tym samym nie mogli tych przepisów naruszyć. W ramach wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wręcz niedopuszczalne jest rozpoznawanie przesłanek normujących umorzenie postępowania egzekucyjnego, a tym bardziej prowadzenia ustaleń odnośnie do tego, czy podatnikiem podatku od nieruchomości jest skarżąca, czy też może inny podmiot. Przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a., który to przepis stanowi, iż postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż żadna z tych przesłanek nie została spełniona w niniejszym przypadku, zatem jak najbardziej zasadna jest odmowa zawieszenia postepowania egzekucyjnego.

Powyższe uwagi pozostają aktualne odnośnie do zarzutu naruszenia art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a., których naruszenie skarżąca powiązała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego. Dodać można, że rozstrzygnięciem wydawanym na skutek rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego może być albo zawieszenie tego postępowania, albo odmowa zawieszenia (art. 56 § 4 u.p.e.a.).

Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) praz art. 151 P.p.s.a. Nie mogą one bowiem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż są to przepisy ogólne (blankietowe), wynikowe i ta ich właściwość sprawia, że strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut naruszenia zawartej w nich regulacji powinna powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. Poza tym zauważenia wymaga, że omawiany zarzut nie został uzasadniony zgodnie w wymogami art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 P.p.s.a., gdyż nie wykazano zarzucanego naruszenia ww. przepisów postępowania na wynik sprawy.

Wyjaśnić jeszcze pozostaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, działającego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Przewodniczący z uwagi na konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze ograniczenia związane z sytuacją pandemiczną, skierował ją na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

s. B. Woźniak s. J. Sokołowska s. B. Dauter