Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1150/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 975/13 w sprawie ze skargi S.w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn.akt II SA/Rz 975/13 po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. w S.na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [..] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości, uchylone zostało zaskarżone postanowienie, stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącej S. w S. kwotę [..] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł w nastepującym stanie faktycznym i prawnym;

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] opiniujące pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości położonej w S. w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr ewid. [...] o pow. .[...] ha na nowe działki – nr ewid. [...] o pow. [...] ha i nr ewid. [...] o pow. [...] ha.

Prezydent Miasta S.wskazał, że dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w S.

z dnia [...] listopada 2007 r. (opubl. w Dz.Urz. Woj. Podkarpackiego Nr [...], poz. [...]

z dnia 17.12.2007 r.). Organ I instancji podkreślił, że przedstawiony projekt podziału ma na celu wydzielenie działki nr ewid. [...] przeznaczonej pod poszerzenie gminnej drogi publicznej – ulicy Ż., przy czym działka ta leży w obszarze oznaczonym

w rysunku planu symbolem KDD – droga dojazdowa o szerokości w liniach rozgraniczających od [...]m do [...]m lub zgodnie z rysunkiem planu. Zaznaczono, że ustalenia planu dopuszczają zmniejszenie szerokości drogi dojazdowej, gdy istniejący, trwały sposób zagospodarowania terenu uniemożliwia realizację drogi o powyższych parametrach. Natomiast wydzielona działka nr ewid. [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym i zgodnie z ustaleniami planu leży w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem 4MW – teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej.

Organ uznał zatem, że przedstawiony przez wnioskodawcę – Gminę S.wstępny projekt podziału działki nr [...] na działki nr [....] i nr [...] zgodny jest

z ustaleniami planu miejscowego pod względem przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek.

Na postanowienie to zażalenie złożyła S. w S. wnosząc o jego uchylenie i pozytywne zaopiniowanie wstępnego projektu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...] obr. [..] w S., uwzględniającego wydzielenie pasa drogowego łącznie ze zjazdem do tej działki. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania,

w szczególności art. 7, art. 10 § 1 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - zwanej dalej "k.p.a."),

a także naruszenie art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm), poprzez uznanie, że zjazd lub wyjazd na drogę nie stanowi części obiektu budowlanego jakim jest droga.

Składająca zażalenie podkreśliła, że Gmina S.nie dotrzymała warunków umowy z dnia [...] stycznia 2009 r., zawartej na etapie projektowania i realizacji inwestycji drogowych, dotyczących przebudowy i remontu ul. Ż. oraz warunków rewitalizacji i zagospodarowania podwórek przyblokowych przy ul. Ż. na działkach o nr ewid. [...]. Wskazano, że S. w toku postępowania wnosiła uwagi i zastrzeżenia oraz nie wyrażała zgody na wstępny projekt podziału nieruchomości opracowany przez Gminę, gdyż był niezgodny z projektem technicznym przebudowy ul. Ż. tj. nie uwzględniał zjazdów. Strona zarzuciła także brak pozytywnego uzgodnienia projektu podziału nieruchomości opracowanego przez S.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. Jako podstawę prawną Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 144 i 124 k.p.a. W uzasadnieniu organ podał, że nieruchomość objęta podziałem tj. działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą Nr [...] i stanowi współwłasność S. w S. oraz osób fizycznych, na podstawie umów ustanowienia odrębnej własności lokali, przeniesienia ich własności oraz udziału w prawie własności działki i częściach wspólnych budynku. Wskazując na zastrzeżenia jakie do projektu podziału wnosiła S. w S., Kolegium podało, że Prezydent Miasta S. udzielił odpowiedzi na te zarzuty. Inwestor przed wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na wykonanie robót budowlanych związanych z przebudową ulicy, winien pozyskać teren niezbędny do realizacji inwestycji w sposób formalny tj. w oparciu o prawomocną decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości oraz umowę notarialną dotyczącą przeniesienia własności części określonej nieruchomości. Z tej przyczyny - w ocenie organu bez znaczenia dla rozstrzyganej sprawy ma nieformalna umowa z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy S. w S. a Gminą S. , na którą to powołuje się strona składająca zażalenie.

Następnie Kolegium powołało się na treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a dotyczących sposobu i trybu przeprowadzenia procesu podziału nieruchomości tj. art. 97 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie u.g.n., z których wynika, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się zatem art. 94u.g.n., a zgodność proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego opiniuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, wyrażając opinię w formie postanowienia. Kolegium za bezsporne w sprawie uznało, że dla terenu, na którym położona jest działka nr [...] obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w S. Nr [...] z dnia [...].11.2007 r. Oznaczona

w projekcie podziału działka nr [...] leży w obszarze oznaczonym na rysunku tego planu symbolem KDD-droga dojazdowa o szerokości w liniach rozgraniczających od [...] do [...] m. Ustalenia planu dopuszczają zmniejszenie szerokości drogi dojazdowej, gdy istniejący trwały sposób zagospodarowania terenu uniemożliwia realizację drogi o powyższych parametrach. Ze wstępnego projektu podziału działek nr [...] położonych przy ul. Ż., uwidocznionego na kopii mapy zasadniczej i ewidencyjnej wynika, że po włączeniu do pasa drogowego m. in. działki nr [..], szerokość tej drogi na tym odcinku będzie wynosić [...] m. Zatem pas drogowy będzie zgodny z obowiązującym

w planie zapisem. Organ zaznaczył, że uwzględnienie wniosków S. tj. dokonanie podziału nieruchomości z uwzględnieniem włączenia do pasa drogowego wykonanych zjazdów, doprowadziłoby do powstania drogi o szerokości ok. [..] m., a zatem niezgodnie z ustaleniami planu i obowiązującymi przepisami prawa.

Postanowienie to zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Rzeszowie S. w S., wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta S. i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 93 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 u.g.n. poprzez uznanie, że pozytywne zaopiniowanie wstępnego projektu podziału nieruchomości nr [...] obręb [...] na działki nr [...] jest zgodne z prawem.

Konfiguracja wydzielanych działek powinna być dostosowana do możliwości inwestycyjnych w tym planie. W ocenie S. organ pominął fakt, że będąca przedmiotem inwestycji na wydzielanej działce, ujęta w ustaleniach planu miejscowego, oznaczona symbolem KDD - droga dojazdowa, stanowi drogę publiczną – w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Wskazując na art. 4 pkt 2 tej ustawy oraz art. 3 pkt 3a ustawy prawo budowlane, skarżąca podała, że częścią składową drogi, jako obiektu budowlanego są zjazdy. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, skoro budowa drogi jest realizacją obiektu budowlanego a właścicielem drogi, oznaczonej w ustaleniach planu symbolem KDD jest Gmina Miasto S., to przedmiotowy podział nieruchomości winien obejmować całą szerokość tej drogi tj. łącznie ze zjazdami. W przeciwnym razie właścicielami tej części drogi (zjazdów), byliby właściciele lokali położonych na nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działka [...]. Takie wykorzystanie nowo powstałej działki byłoby niezgodne z ustaleniami planu miejscowego i z jej przeznaczeniem w tym planie. Za bezpodstawne skarżąca uznała twierdzenie organu o nieformalnym charakterze umowy z dnia [...] stycznia 2009 r., zawartej z Gminą S. Zaznaczyła, że w przypadku realizacji inwestycji liniowej (a taką jest budowa drogi), istnieje praktyka, że podziału nieruchomości dokonuje się po zrealizowaniu inwestycji, a granice wyznacza geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wskazało, że wydane rozstrzygnięcie nie narusza prawa własności i jest jednym z etapów postępowania, które zakończy odrębna decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości. SKO podniosło, że rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie właściwych przepisów i we właściwym trybie. Opiniowany podział jest zgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Zaznaczono, że aktualnie realizowane są ustalenia tego planu, a organ nie prowadzi analizy w zakresie przeznaczenia terenu czy też celowości ujętych w nim zapisów. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium podało, że jeżeli projektowany wstępny podział nieruchomości jest zgodny z planem miejscowym, nikt poza właścicielem nieruchomości nie może decydować o sposobie przebiegu granic działek na jego nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu. Sąd meriti wskazał, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest opinia w sprawie wstępnego projektu podziału nieruchomości – działki nr ewid. [...] w S. Stronami w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości są właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, która podlega podziałowi.

Sąd Wojewódzki wskazał, że z załączonego do akt sprawy wypisu z ewidencji gruntów i budynków wynika, że współwłaścicielami działki nr [...] są S. w S. oraz osoby fizyczne, na podstawie umów ustanowienia odrębnej własności lokali, mający udziały w prawie własności działki i częściach wspólnych budynku. Podmioty te, tj. zarówno S. , jak i właściciele poszczególnych lokali brali udział w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie. Sąd jednak uzyskał informację, że jedna z tych osób – S. B. nie żyje.

Z uzyskanego przez Sąd skróconego odpisu aktu zgonu wynika, że zmarł on w dniu

[...] maja 2013 r., a więc po wydaniu przez Prezydenta Miasta S. postanowienia o zaopiniowaniu wstępnego projektu podziału nieruchomości (z dnia [...] kwietnia 2013r.),

a przed rozpatrzeniem zażalenia S. i wydaniem postanowienia

z dnia [...] lipca 2013 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu przed organem organ II instancji nie brali udziału następcy prawni zmarłej strony – S. B.

Zdaniem Sądu meriti zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, w razie śmierci strony w toku postępowania, na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Niedopuszczenie następców prawnych do udziału w postępowaniu stanowi naruszenie zasady czynnego w nim udziału stron – art. 10 § 1 k.p.a. i jest przesłanką do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. Wznowienie postępowania na tej podstawie następuje niezależnie od tego, czy kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny,

tj. sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy, stanowi dostateczny powód do wznowienia, a przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck W-wa 1996). Niedopuszczenie do udziału w postępowaniu wszystkich stron, stanowiące naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Sąd wziął pod uwagę z urzędu i zakwalifikował je jako dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził naruszenie przepisów postępowania – art. 7

i 77 § 1 k.p.a., obligujących organy do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co obejmuje również ustalenie wszystkich następców prawnych zmarłej strony postępowania.Taki charakter naruszeń obligował zdaniem Sądu meriti do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a., choć z przyczyny niezawinionej przez organ. Jednocześnie Sąd nie odniósł się do zarzutów podnoszonych w skardze, jako że kontrola merytoryczna sprawy w sytuacji, gdy bez udziału wszystkich stron dokonano ustaleń faktycznych, byłaby zdaniem Sądu meriti przedwczesna.

Sąd I instancji wskazał, że w postępowaniu ponownie prowadzonym, rzeczą organu będzie ustalenie następców prawnych zmarłego S. B. i dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu dotyczącym podziału działki nr ewid. [....

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia

17 kwietnia 2013r. wpłynęła skarga kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. oparta o przepis art. 173 § 1 oraz art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm.), zarzucająca wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:

I. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm.) w zw.

z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 poz. 267) przez przyjęcie, że w rozstrzyganej sprawie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania, polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), mogąca stanowić podstawę dla Sądu do uchylenia postanowienia z urzędu mimo, że wznowienie postępowania na podstawie tej przesłanki może nastąpić jedynie na wniosek strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, przez co nie mogła być uwzględniona przez Sąd z urzędu.

II. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z ar. 7, 10, 77 i 30 § 4 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia, mimo braku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek bezpodstawnego uznania, że pominięty został udział w sprawie następców prawnych zmarłej strony

w sytuacji, gdy śmierć strony została ujawniona w postępowaniu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, a organ prawidłowo ustalił krąg stron, korzystając z oficjalnych rejestrów i informacji w nich zawartych. Wskazując na powyższą podstawę zaskarżenia skrarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, celem ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, bowiem skarga na postanowienie organu nie została wniesiona przez następców prawnych zmarłego S. B., będącego stroną postępowania administracyjnego, a zdaniem skarżącego kasacyjnie tylko od woli strony postępowania zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej - w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone. Interes prawny w kwestionowaniu naruszenia praw procesowych w zakresie czynnego udziału

w postępowaniu administracyjnym ma podmiot, którego prawa zostały naruszone.

W postępowaniu administracyjnym prawami procesowymi rozporządza strona postępowania. Zdaniem skarżącego kasacyjnie powyższe dotyczy również Sądu rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który

z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot niewnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sposób dostateczny gwarantują stronie, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym bez swojej winy możliwość obrony jej praw, przyznając jej uprawnienia do wzruszenia decyzji administracyjnej wydanej w tym postępowaniu. Ma ona bowiem prawo żądania wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a w postępowaniu przed sądem administracyjnym może brać udział

w charakterze uczestnika postępowania. Zgodnie bowiem z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział

w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału

w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Zdaniem skarżącego kasacyjnie stanowisko to ugruntowało się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2013r. Sygn. II OSK 760/12; z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. I OSK 911/05;

z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. II OSK 665/07; z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1109/07; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. II OSK 51/08; z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt

II OSK 832/08, z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 796/09). W niniejszej sprawie nie uwzględnił zatem Sąd, że tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału

w postępowaniu - co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art.

145 § 1 pkt 4 k.p.a. - jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Przesłanka wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) wiąże się ściśle z art. 147 k.p.a., stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony wyłącznie na jej wniosek.

Nie jest w związku z tym zdaniem skarżącego uzasadniony zarzut naruszenia

art. 10 § 1 k.p.a. stanowiący przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sytuacji, gdy organy wydające w sprawie postanowienia w sposób prawidłowy ustaliły krąg podmiotów korzystając w tym względzie z oficjalnych rejestrów oraz informacji w nich zawartych. Fakt śmierci jednej ze stron ujawniony został w postępowaniu przed Sądem. Nie może mieć również usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 30 § 4 i art. 7 oraz 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie następców prawnych zmarłej strony postępowania i nie wezwanie jej do udziału.

Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Interes prawny ewentualnych następców prawnych w postępowaniu administracyjnym nie jest jednak tożsamy

z interesem prawnym, jaki posiadał spadkodawca. Interes prawny w takim postępowaniu mogą mieć następcy prawni strony, jednak interes ten nie wynika automatycznie

z następstwa prawnego. Następca prawny musi wykazać własny, indywidualny interes. Nabyte w drodze dziedziczenia prawa lub obowiązki muszą być tego rodzaju, że decyzja, która ma być wydana może na nie wpłynąć i je zmienić. Obowiązek wykazania interesu prawnego w takim postępowaniu spoczywa na osobie, która domaga się w nim udziału. Następcy prawni Pana S. B. nie wykazali zainteresowania sprawą, przy czym fakt śmierci strony został ujawniony dopiero w postępowaniu sądowym.

Nie nastąpiło w związku z tym będące podstawą zaskarżonego wyroku inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego zdaniem skarżącego kasacyjnie zaskarżony wyrok podlega zakwestionowaniu i zachodzi usprawiedliwiona konieczność wniesienia niniejszej skargi kasacyjnej.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie wpłynęła.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę

w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był wnioskami i zarzutami sformułowanymi

w skardze kasacyjnej.

Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść orzeczenia. Odnosząc się zatem do podniesionych

w skardze kasacyjnej zarzutów opartych o przepis art 174 pkt 2 p.p.s.a., NSA stwierdza,

że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. w zw. z art.145 § 1 pkt 4 i art 147 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w rozstrzyganej sprawie zachodziła przesłanka wznowieniowa, polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postepowaniu administracyjnym bez jej winy jest słuszny pomimo jego błędnego uzasadnienia. Między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy. W toku podlegającego ocenie Sądu meriti postępowania administracyjnego doszło zdaniem NSA do ciężkego, kwalifikowanego naruszenia przepisów postępowania, będącego podstawą do stwierdzenia nieważności postanowienia organu II instancji. (art.156§1 pkt 2 k.p.a.). Nie ulega watpliwości, że wydanie orzeczenia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte

z obrotu prawnego, aby nie wywołwało skutków prawnych. Co prawda Sąd I instancji nie dostrzegł tej ciężkiej wadliwości badanego orzeczenia administracyjnego, tym niemniej uchylając zaskarżone orzeczenie wyeliminował je jako istotnie wadliwe z obrotu prawnego.

Jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, jedna z osób, która brała udział w niniejszym postępowaniu i na rzecz, której ustanowiona została odrębna własność lokalu oraz mająca udziały w prawie własności gruntu i częściach wspólnych budynku - S. B. nie żyje. Z uzyskanego skróconego aktu zgonu wynika, że zmarł on w dniu [...] maja 2013 r., czyli po wydaniu postanowienia przez organ I instancji, a przed rozpoznaniem zażalenia i wydaniem postanowienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. w dniu [...] lipca 2013 r. Z akt sprawy wynika również, że postępowanie przed organem II instancji toczyło sie bez udziału następców prawnych zmarłego S. B.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że tego rodzaju sytuacja była już przedmiotem oceny w orzecznictwie i tak już w wyroku z dnia 27 kwietnia 1983 r.,

II SA 261/83 NSA stwierdził, że "Skierowanie do osoby zmarłej decyzji zobowiązującej do właściwego zagospodarowania gruntów rolnych stanowi rażące naruszenie prawa i daje podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 207 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". Stanowisko powyższe znalazło następnie swoje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 14 listopada 2001 r., I SA 2462/99,

w którym Sąd wyraził pogląd, że "Prowadzenie postępowania administracyjnego

w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności". Podobnie orzekł NSA również w wyrokach z dnia 20 września 2002 r., I SA 428/01 (niepubl.), z dnia 11 marca 2008 r., I OSK 1959/06 (niepubl.) czy z dnia 30 września 2009 r., I OSK 1429/08 (LEX nr 595138).

Trafne zatem w przypadku skierowania decyzji do osoby zmarłej jest stanowisko, według którego zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwołąwczego

w T. dotknięte jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Co prawda Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu, który stwierdzałby, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, jednak wynika to z samej konstrukcji pojęcia strony (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, s. 183) i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 k.p.a.). Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że

w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego ani wydać decyzji. Decyzja taka rażąco naruszałaby prawo. Na ocenę

o zaistnieniu wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy też nie. Powołany przepis w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Należy ponadto zauważyć, że to organ jest zobowiązany ustalić występujące w sprawie strony postępowania. Nie ma znaczenia również podniesiona

w skardze kasacyjnej okoliczność, że następcy prawni zmarłego nie wykazali zainteresowania sprawą, a fakt śmierci strony został ujawniony dopiero w postępowaniu sądowym. Rozstrzygające znacznie ma jedynie fakt, że decyzja została skierowana do zmarłej strony niezależnie od tego, przez kogo była ona reprezentowana i kto odbierał za nią podjęte w sprawie decyzje.

Jednakże w realiach przedmiotowej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chociaż nie można podzielić poglądu Sądu I instancji, według którego w sprawie zachodzi okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania,

to jednak rozpoznając przedmiotową sprawę w granicach wniesionej skargi kasacyjnej przyjąć należy, że słusznym było wyeliminowanie zaskarżonego, wadliwego orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. NSA podkreśla,

że rzeczywiście, osoby, które bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu, mogą skorzystać z przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jednak okoliczność ta nie jest tożsama ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Możliwość skorzystania przez następców prawnych, którzy z racji tego następstwa stali się dysponentami praw materialnych

i powinni od początku brać udział w postępowaniu jako strony, nie usuwa wadliwości

w postaci rażącego naruszenia prawa, związanego ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. polega na nie braniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, a nie na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji choć ciężkiej wadliwości zaskarżonej decyzji nie zauważył, to jednak prawidłowo wyeliminował zaskrżone, wadliwe orzeczenie z obrotu wziąwszy pod uwagę wykazane w uzasadnieniu wyroku okoliczności

z urzędu. Słusznie przy tym wywiódł, że odniesienie się do argumentów merytorycznych podniesionych w skardze jest przedwczesne.

Na marginesie rozważań Naczelny Sąd Administracyjny podnosi,

że w postępowaniu podziałowym, wszczętym z urzędu - na podstawie art.97 ust.3 pkt 1 u.g.n. (a z takim zdaniem Sądu mamy do czynienia w niniejszej sprawie, pomimo wniosku o podział złożonego przez Prezydenta Miasta S. do Prezydenta Miasta S. i załatwionego pozytywnie postanowieniem tegoż organu),a który stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych, zbędne jest w ogóle wydawanie postanowienia opiniującego podział. Nie ma bowiem potrzeby by ten sam organ, który zatwierdza podział nieruchomości ,odrębnie wypowiadał się o zgodności tego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji wystarczy ocena organu, że wymagana zgodność występuje, po czym organ zleca geodecie uprawnionemu opracowanie projektu podziału i- jeżeli projekt ten będzie spełniał wymagania przewidziane w paragrafie 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r.w sprawie sposobu

i trybu dokonywania podziałów nieruchomości( Dz.U.z 2004r. Nr268,poz.2663) – powinien zostać zatwierdzony. Naczelny Sąd Administracyjny tym samym zwraca uwagę na kwestię dopuszczalności wydania takiego postanowienia. Pogląd zbieżny do prezentowanego

w niniejszej sprawie wyrażono również w wyroku z dnia 19 lutego 2010 r.sygn.

akt SA/Łd622/10 oraz w glosie sędziego NSA Mariana Wolanina do wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia

23 września 1998r. sygn.akt I SA/Rz 899/98-OSP 1999,z.5,poz.106).

Z powyższych względów, a w szczególności wobec treści zarzutów skargi Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.