Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2721/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1-3, art. 36 pkt 2 lit. o, art. 102 ust. 1, art. 54 ust. 1 i ust. 2 a, art. 55 ust. 1 i ust. 2 i art. 68 ust. 2, art. 59 ust. 4, art. 56 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Joanna Skiba, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. S. reprezentowanej przez opiekunów prawnych A. P. i J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2021r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. P. i J. S. reprezentujących D. S., decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] maja 2021 r. nr [...] orzekającego o odmowie skierowania D. S. do Domu Pomocy Społecznej Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wójt Gminy [...] decyzją z [...] maja 2021 r. orzekł o odmowie skierowania D. S. do Domu Pomocy Społecznej Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w [...]. W uzasadnieniu wskazał m.in., że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] listopada 2015 r. zezwolono opiekunom prawnym J. S. i A. P. na umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionej D. S. w dps. Na podstawie zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z 5 marca 2021 r. ustalono, że stan zdrowia i możliwości psychoﬁzyczne pozwalają na umieszczenie wymienionej w domu pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych intelektualnie. Organ wysłał zapytanie do PCPR w [...] w celu wskazania domów pomocy społecznej na terenie Powiatu [...] dla osób niepełnosprawnych intelektualnie. Z informacji uzyskanych od PCPR wynika, że na terenie Powiatu [...] są dwa domy pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych intelektualnie, tj. Dom Pomocy Społecznej w [...] oraz Dom Pomocy Społecznej [...] w [...].

Organ wskazał, że wskazane placówki koncentrują się na przypadkach schorzeń jakie zdiagnozowano u D. S. W związku z powyższym proponowane domy pomocy społecznej stanowią wyspecjalizowaną grupę placówek, dostosowaną do potrzeb wymienionej. Średni koszt utrzymania mieszkańca DPS w [...] wynosi [...] zł, natomiast średni koszt utrzymania w DPS im. [...] w [...] wynosi [...] zł. Skierowanie wymieniowej do wskazanej placówki we wniosku, spowodowałoby znaczne nakłady ﬁnansowe dla tut. Ośrodka, gdyż zgodnie z zarządzeniem nr [...] Starosty [...] z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańców w domach pomocy społecznej w powiecie pruszkowskim, miesięczny koszt pobytu w DPS Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w [...] wynosi [...] zł, w związku z czym w skali miesiąca jest droższy o kwotę [...] zł lub [...] zł. W zależności od wybranego DPS ([...] zł). Deklarowana przez opiekunów prawnych, a zarazem osoby zobowiązane do alimentacji kwota ok. [...] zł jako partycypacja w kosztach pobytu D. S. w DPS w [...] wraz z 70% dochodami wymienionej w kwocie [...] zł wskazuje, że pozostałą należność w wysokości ok. [...] zł ponosiłaby gmina.

Zdaniem organu I instancji pomoc, o jaką ubiega się wnioskodawczyni, ma na celu zapewnienie opieki w środowisku kultywującym wartości katolickie. Niemniej w proponowanych przez tut. Ośrodek miejscach pobytu, tj. Dom Pomocy Społecznej w [...], czy [...] zapewniony jest szereg usług, które zapewnią całodobową opiekę i przyczynia się do zaspokajania potrzeb wymienionej, a panujące warunki pozwolą na godne i bezpieczne zamieszkiwanie przy zachowaniu wartości katolickich.

Ponadto DPS w [...] jest dobrze znany D. S. oraz jej rodzinie, z uwagi na długoletnie uczestnictwo w Warsztatach Terapii Zajęciowej. Zaistnienie przesłanek udzielenia pomocy społecznej w trudnej sytuacji życiowej nie jest równoznaczne z koniecznością udzielenia pomocy w oczekiwanym przez stronę zakresie.

Mając na uwadze fakt, że strona wskazała konkretny dom pomocy społecznej jednoznacznie oświadczając, że nie wyraża zgody na umieszczenie w innej placówce, pomimo zgodności typu domu oraz znacznie niższego kosztu pobytu, a także biorąc pod uwagę możliwości ﬁnansowe GOPS w [...] uznano, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej, nie pozwalają na przyznanie pomocy w formie skierowania do DPS Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] września 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] maja 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r. 1876 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą" pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten należy interpretować w związku z brzmieniem art. 3 ust. 1 ustawy według którego pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Przesłanki i zasady umieszczania osób w domu pomocy społecznej reguluje art. 54 ust. 1 ustawy zgodnie z którym osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 54 ust. 2 ustawy osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Kolegium wskazało, że przytoczone przepisy prawa ustanawiają zasadę według której właściwy organ pomocy społecznej ma obowiązek kierować osoby wymagające całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego dla danej osoby typu, położonego najbliżej jej miejsca zamieszkania. Wymóg wskazania w decyzji domu opieki społecznej (odpowiedniego typu) zlokalizowanego najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej do DPS nie jest bezwzględny, gdyż ustawodawca dopuszcza inne rozwiązanie. Tym samym nie kieruje się takiej osoby do domu pomocy społecznej leżącego najbliżej jej miejsca zamieszkania, jeżeli wymagają tego okoliczności sprawy.

Przy ocenie jakie okoliczności sprawy mogą decydować o wyłączeniu powołanej zasady kierować należy się art. 55 ust. 1 i 2 ustawy. Wskazuje ono zakres usług świadczonych przez domy pomocy społecznej, stanowiąc jednocześnie, że zakres tych usług musi odpowiadać indywidualnym potrzebom osób w nich przebywających (art. 55 ust. 1), ze szczególnym uwzględnieniem wolności, intymności, godności i poczucia bezpieczeństwa mieszkańców domu pomocy społecznej oraz stopnia ich ﬁzycznej i psychicznej sprawności (art. 55 ust. 2).

Oznacza to, że organ pomocy społecznej dokonując wyboru domu pomocy społecznej, do którego skierowana ma być osoba wymagająca całodobowej opieki, zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych w nim usług, ale również indywidualne potrzeby danej osoby.

Rozpoznanie wniosku o umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej wymaga zatem dokładnego zbadania, a następnie wykazania w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, wskazanych w art. 55 ust. 1 ustawy, tj. zakresu świadczonych usług odpowiadających indywidualnym potrzebom osoby kierowanej, z uwzględnieniem wolności, intymności, godności, poczucia bezpieczeństwa, stopnia ﬁzycznej i psychicznej sprawności.

Powyższe oznacza, że organ pomocy społecznej dokonując wyboru domu pomocy społecznej, do którego ma być kierowana osoba, zobowiązany jest wziąć te okoliczności pod uwagę, nie ograniczając się w tym zakresie tylko do typu domu pomocy społecznej, czasu oczekiwania na miejsce w tym domu, czy zakresu świadczonych w nim usług. Musi zatem uwzględniać również indywidualne potrzeby osoby kierowanej, w tym potrzebę kontaktu z bliskimi osobami, co wpływa na poczucie bezpieczeństwa tej osoby.

W sposób szczególny uwzględnić musi, który z domów pomocy społecznej w sposób najpełniejszy zapewni godność i poczucie bezpieczeństwa tej osoby.

Kolegium zaznaczyło, że domy pomocy społecznej, w zależności od tego dla kogo są przeznaczone, dzielą się na określone typy domów, w tym domy dla osób w podeszłym wieku, osób przewlekle somatycznie chorych i osób niepełnosprawnych ﬁzycznie (art. 56 ustawy). Jednakże stosownie do art. 56a ustawy dom pomocy społecznej może być prowadzony w jednym budynku łącznie dla osób w podeszłym wieku oraz osób przewlekle somatycznie chorych (ust. 1 pkt 1) lub osób przewlekle somatycznie chorych oraz osób niepełnosprawnych ﬁzycznie (ust. 1 pkt 2), przy czym w tych przypadkach dom pomocy społecznej świadczy usługi na poziomie obowiązującego standardu odpowiednio dla każdego typu domu (ust. 3).

Sposób funkcjonowania określonych typów domów pomocy społecznej i obowiązujący standard podstawowych usług świadczonych przez domy określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 734). Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia dom, niezależnie od typu, świadczy usługi opiekuńcze, polegające na udzielaniu pomocy w podstawowych czynnościach życiowych i pielęgnacji (pkt 2 lit. a i b) oraz usługi wspomagające, polegające na stymulowaniu nawiązywania, utrzymywania i rozwijania kontaktu z rodziną i społecznością lokalną (pkt 3 lit. e). Każdy dom pomocy społecznej, niezależnie od jego typu, zobowiązany jest zatem do wspomagania swoich mieszkańców w utrzymywaniu i rozwijaniu kontaktu z rodziną, co istotnie wpływa na zapewnienie mieszkańcom domu poczucia bezpieczeństwa.

Z art. 54 i art. 59 w zw. z art. 65 ustawy wynika, że zasadą jest kierowanie do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmiot publiczny lub niepubliczny działający na zlecenie, o ile taki działa na terenie gminy lub powiatu właściwych dla osoby kierowanej. Jeśli natomiast na terenie gminy lub powiatu nie ma odpowiedniego domu pomocy społecznej, to gmina może kierować osobę do położonego na terenie innego powiatu: publicznego domu pomocy społecznej, niepublicznego domu pomocy społecznej prowadzonego w ramach zadań zleconych bądź też do niepublicznego domu pomocy społecznej prowadzonego bez zadań zleconych.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Kolegium, organ I instancji zbadał i ustosunkował się do wszystkich okoliczności sprawy, w kontekście realizacji przez DPS obowiązków wynikających z art. 55 ust. 1 i 2 ustawy, a także tych, wskazanych we wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej, a następnie w odwołaniu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że DPS w [...] i DPS w [...] będzie realizował potrzeby D. S. Organ l instancji dokładnie wskazał, że DPS w [...] oferuje organizację zajęć terapeutycznych przez wykwaliﬁkowaną kadrę w Centrum Terapii Zajęciowej, zajęcia z [...] wg nowatorskiej metody rozpowszechnionej w Europie Zachodniej, opartej na aktywizacji osób najciężej dotkniętych niepełnosprawnością. Ponadto zajęcia dodatkowe mające charakter terapeutyczny i zmierzające do uatrakcyjnienia czasu wolnego: zajęcia katechetyczne, umuzykalniające, sportowe i aerobiku, próby zespołu artystycznego, biblioterapie oraz ponadto codzienne wsparcie psychologa. DPS w [...] jest placówką, która oferuje różne formy mieszkalnictwa dostosowane do każdego stopnia możliwości psychoﬁzycznych mieszkańców, służące pełnej rehabilitacji społecznej.

Z uwagi na ważność wartości religijnych pracownik socjalny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] niejednokrotnie informował wnioskodawczynię, że we wszystkich wskazanych placówkach zapewniony jest kontakt z kapłanem i stały udział w praktykach religijnych.

Z kolei misją Domu Pomocy Społecznej w [...] jest zapewnienie mieszkańcom, osobom niepełnosprawnym intelektualnie, warunków do bezpiecznego i godnego życia, do intymności, wolności, stworzenia możliwości rozwoju i usamodzielnienia się na miarę możliwości. Poza zapewnieniem mieszkańcom usług opiekuńczo-bytowych, realizowane są również usługi wspomagające, tj. udział w terapii zajęciowej, podnoszenie sprawności i aktywizowanie mieszkańców, zaspokajanie potrzeb religijnych i kulturalnych, pomoc w działaniu zmierzającym do usamodzielnienia mieszkańca, w miarę jego możliwości. Mieszkańcy mają do dyspozycji dwu i trzy osobowe pokoje w budynku wielokondygnacyjnym, wyposażone zgodnie z ich indywidualnymi upodobaniami.

Ponadto DPS w [...] jest doskonale znany D. S., z uwagi na wieloletni udział w Warsztatach Terapii Zajęciowej. Wymieniona jest związana z powyższą placówką, doskonale zna budynek, pracowników i mieszkańców.

Zdaniem Kolegium ww. placówki, z których nie chcą skorzystać rodzice D. S. są w stanie w pełni realizować potrzeby D. S., w tym także religijne, duchowe oraz będą szanowały jej wolność, godność i intymność.

Odnosząc się do powołanego w zaskarżonej decyzji czynnika ekonomicznego związanego z pełnym zaangażowaniem środków przeznaczonych na zabezpieczenie kosztów pobytu osób skierowanych do domu pomocy społecznej w wysokości prawie dwukrotnie przewyższającej średnią miesięczną odpłatność za dps gminy, która wynosi [...] zł, Kolegium zgodziło się z przywołaną przez organ l instancji argumentacją. Skoro inne domy pomocy społecznej są w stanie zapewnić D. S. godne warunku bytowe, a przy tym realizować w pełni potrzeby (zgodnie z art. 55 ustawy), to uzasadnione jest twierdzenie organu, że uwzględnienie kosztu pobytu w domu pomocy społecznej przy wyborze placówki determinuje także kondycja finansowa Gminy i jej możliwości finansowe i pomocowe.

Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, jak również wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadrzędnym dobrem, któremu winna służyć pomoc społeczna jest zatem dobro osoby, która pomocy tej wymaga. Pomoc społeczna ma wspierać taką osobę w zaspokajaniu jej niezbędnych potrzeb i umożliwieniu jej godnego życia. Taką pomoc z pewnością zapewni skierowanie do domu pomocy społecznej zaproponowanego przez organ I instancji.

Z uwagi na powyższe, pomimo zrozumienia dla problemów zdrowotnych, z jakimi borykają się odwołujący i ich trudnej sytuacji życiowej, jak również zrozumienia dla sytuacji życiowej ich córki, zarówno Kolegium, jak i organ I instancji nie mogły brać pod uwagę wyłącznie argumentacji wskazanej przez odwołujących z pominięciem przepisów prawa, jak również zasadności twierdzeń organu I instancji przytoczonych w oparciu o art. 54 i art. 55 ustawy.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2021 r. D. S. reprezentowana przez opiekunów prawnych A. P. i J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie obu decyzji w całości i przyznanie należnych kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że nie zgadza się z decyzjami organów obu instancji. Decyzje te nie uwzględniają rzeczywistego stanu prawnego i faktycznego D. S. Opiekunowi prawni podali, że wiele lat temu postanowili zapewnić córce jak najlepszą przyszłość i wraz z grupą rodziców osób niepełnosprawnych z terenu Archidiecezji [...] postanowili pomóc śp. ks. S. J. zbudować dom dla ich dzieci, który zapewni opiekę i terapię na najwyższym poziomie. Z tego powodu w 2015 r. wspierali ﬁnansowo budowę Domu w [...] i spokojnie czekali najpierw aż Dom się otworzy, a potem aż będą gotowi oddać córkę pod opiekę do placówki, którą [...] zdecydowała się wybrać na jej nowy Dom.

Podkreślili, że córce nie chodzi o to, aby traﬁła do jakiegokolwiek domu pomocy społecznej - ani do najbliższego, ani najtańszego. [...] wielokrotnie wskazywała, że pragnie zamieszkać właśnie w tym Domu, prowadzonym przez Katolickie Stowarzyszenie, założone przez sp. ks. S. J. Dzięki temu będzie mogła żyć w bliskim jej sercu miejscu, w kręgu przyjaznych jej osób. Właśnie wśród swoich będzie miała zapewnione szczęście, bo będzie czuła się akceptowana i bezpieczna.

Opiekunowie prawni wskazali, że jak pisali w odwołaniu, Dom w [...], w przeciwieństwie do Domów wskazanych przez organ, spełnia wszystkie oczekiwania córki: jest kameralny (na 55 osób), jest domem katolickim - co jest dla [...] bardzo ważne (dostęp do praktyk religijnych jest na najwyższym poziomie), ma zapewniony doskonale wyposażony 1-osobowy pokój (w [...] i [...] są pokoje 2 i 3-osobowe), ma zapewnioną terapię dostosowaną do jej potrzeb oraz hipoterapię, która daje doskonałe efekty przy schorzeniach takich jakie ma córka (w żadnym z proponowanych ośrodków nie ma hipoterapii).

Nie można więc stwierdzić, że Domy jej proponowane będą realizowały potrzeby D. S. Nawet jeśli w proponowanych Domach jest realizowana jakaś terapia oraz jest dostęp do katechezy (zgodnie z wymogami ustawy), ale samo to nie świadczy o tym, że odpowiadają one potrzebom córki.

Opiekunowie prawni nie zgodzili się z twierdzeniem SKO, że D. S. uczęszcza do Warsztatów Terapii Zajęciowej w [...] i że jest związana z powyższą placówką, doskonale zna budynek, pracowników i mieszkańców. Ich zdaniem [...] nie jest związana z osobami uczęszczającymi z nią do WTZ, nie lubi ich, nie czuje się przez nich akceptowana. Ostatnio w ogóle nie chce jeździć na zajęcia. Właśnie dlatego, że zna Dom w [...] stanowczo odmawia zamieszkania w nim.

Zdaniem opiekunów prawnych przytoczone przez organ I instancji i zaakceptowane przez SKO błędne ustalenia stały się podstawą błędnego zastosowania ustawy. Stosownie do art. 54 ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Tymczasem w decyzji Wójta Gminy [...] i decyzji SKO pojawiło się gołosłowne stwierdzenie, że zaistnienie przesłanek udzielenia pomocy społecznej w trudnej sytuacji życiowej nie jest równoznaczne z koniecznością udzielenia pomocy w oczekiwanym przez stronę zakresie. Wychodzi na to, że wyłącznie kwestie ekonomiczne wyznaczają ocenę Wójta i SKO.

Organ podał, że zakres oczekiwań rodziców D. S. wykracza poza możliwości pomocy społecznej. Pomijając, że nie podał żadnych na to dowodów, to przecież Dom w [...] działa na zlecenie Powiatu [...], jest wpisany na listę domów pomocy społecznej w województwie mazowieckim w wykazie publikowanym przez Wojewodę. Można się domyślać, że wyższe koszty pobytu mieszkańca w Domu w [...] mogą wynikać z różnych czynników takich jak jakość obsługi, liczba mieszkańców, szerszy zakres zajęć terapeutycznych, pozyskiwanie i wydatkowanie funduszy zewnętrznych. Jednak nie może mieć to znaczenia przy rozpoznaniu wniosku córki.

W obydwu decyzjach, zarówno Wójta Gminy [...], jak i SKO, głównym powodem odmowy skierowania są pieniądze: szczegółowo wymieniane są różnice w kosztach pomiędzy proponowanymi domami pomocy społecznej, a Domem w [...]. W Decyzji SKO napisano, że uzasadnione jest twierdzenie organu, że uwzględnienie kosztów pobytu w domu pomocy społecznej przy wyborze placówki determinuje także kondycja finansowa Gminy i jej możliwości ﬁnansowe i pomocowe. To oczywiste, że w interesie Gminy jest skierowanie do jak najtańszej placówki, ale nie może to być przeważający powód dla dokonania takiego, a nie innego wyboru, z zupełnym pominięciem pozostałych okoliczności sprawy.

Okolicznościami, które należy wziąć pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie skierowania osoby do domu pomocy społecznej, jak i przy zmianie tej decyzji są te, wskazane w art. 55 ust. 1 i 2 ustawy, tj. zakres świadczonych usług odpowiadający indywidualnym potrzebom osoby kierowanej z uwzględnieniem wolności, intymności, godności, poczucia bezpieczeństwa, stopnia fizycznej i psychicznej sprawności. Powyższe zaś oznacza, że organ pomocy społecznej dokonując wyboru domu pomocy społecznej do którego ma być kierowana osoba zobowiązany jest okoliczności te brać pod uwagę, nie ograniczając się w tym zakresie tylko do typu domu pomocy społecznej, czasu oczekiwania na miejsce w tym domu, zakresu świadczonych w nim usług. Musi zatem uwzględniać indywidualne potrzeby osoby kierowanej, a zatem i jej poczucie bezpieczeństwa, które wiąże się m.in. z nastawieniem do danej placówki (i jej personelu) i może mieć związek z faktem wcześniejszego pobytu w konkretnej placówce. To zaś w pełni może uzasadniać zmianę decyzji i skierowanie zgodnie z wolą samego zainteresowanego do innego, nawet dalej położonego od dotychczasowego miejsca zamieszkania, domu pomocy społecznej, pod warunkiem, że zostały spełnione pozostałe przesłanki, łącznie interpretowane z art. 54 ust. 2 i 2a ustawy.

Opiekunowie prawni skarżącej zwrócili uwagę na Konwencję o Prawach Osób Niepełnosprawnych, której art. 19 wskazuje, że osoby niepełnosprawne będą miały możliwość wyboru miejsca zamieszkania i podjęcia decyzji, co do tego, gdzie i z kim będą mieszkać, na zasadzie równości z innymi osobami.

A. P. i J. S. podnieśli, że Gmina [...], to nie tylko jedna z najbogatszych gmin w Województwie [...], ale i w całej Polsce. W rankingu najbogatszych i najbiedniejszych gmin w Polsce na koniec 2019 r. [...] uplasował się na [...] pozycji (z [...] samorządów w Polsce) z dochodem na mieszkańca w wysokości [...] zł). Argument o braku możliwości ﬁnansowych Gminy zaskakuje przede wszystkim dlatego, że próżno go szukać w przepisach. W podejmowaniu decyzji o skierowaniu osoby niepełnosprawnej do konkretnego domu pomocy społecznej koszt pobytu nie powinien być w ogóle brany pod uwagę. Najważniejsze przy wyborze domu powinno być przecież dobro osoby niepełnosprawnej. Sama zainteresowana osoba również powinna móc się wypowiedzieć w sprawie wyboru miejsca, gdzie prawdopodobnie spędzi resztę swojego życia. Decyzja odmawiająca osobie niepełnosprawnej skierowania do domu, w którym chce mieszkać wskazuje na brak podmiotowego traktowania tej osoby, respektowania jej praw i realizowania potrzeb. Organ pomocy społecznej, dokonując wyboru domu pomocy społecznej, do którego skierowana ma być osoba wymagająca całodobowej opieki, zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych nim usług, ale również jej indywidualne potrzeby. W sposób szczególny uwzględnić musi, który z domów pomocy społecznej w sposób najpełniejszy zapewni zgodnie z jej indywidualnymi potrzebami wolność, w tym swobodę praktyk religijnych, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa.

Jak wskazano w odwołaniu decyzja organu jest błędna, bo to nie osobę niepełnosprawną należy dopasować do istniejącej sytuacji, ale sytuację należy dopasować do potrzeby osoby niepełnosprawnej. Potrzebą córki jest zamieszkanie w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Córka wie gdzie i z kim chce mieszkać.

Obowiązkiem organu jest dokonanie rzetelnej, wyczerpującej i czytelnej analizy potrzeb, z uwzględnieniem stanowiska osoby zainteresowanej, a więc osoby, która ma zostać umieszczona w placówce, która w najpełniejszy sposób odczuje skutki tego, w którym ośrodku zostanie umieszczona.

Tymczasem organ I instancji i SKO w ogóle nie ustaliły, czy w przedmiotowej sprawie okoliczności sprawy przemawiają za tym, aby decyzja o skierowaniu wskazywała na dom pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowany jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, czy też inny dom pomocy społecznej, odpowiednio do okoliczności sprawy.

Na koniec wskazali, że DPS w [...] dysponuje wolnym w tej chwili miejscem, które przy przewlekającej się sprawie uzyskania skierowania do DPS w [...] może zostać zajęte (załączona do skargi informacja od dyrektora DPS w [...], że córka może zostać natychmiast przyjęta).

Powyższe oznacza, że brak jest w obecnym stanie prawnym i faktycznym podstaw do odmowy wydania decyzji o skierowaniu D. S., zgodnej z jej indywidualnymi potrzebami i poczuciem bezpieczeństwa. Brak jest dowodów będących w dyspozycji organu, które nie pozwalałyby na uwzględnienie wniosku skarżącej o wydanie decyzji dotyczącej Domu Pomocy Społecznej Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Z art. 54 ust. 1-3 ustawy wynika, że adresatem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym lub ponadgminnym, określonego typu, możliwie najbliższej lokalizacji, odpowiednim czasie oczekiwania na przyjęcie nie może być osoba wymagająca wzmożonej opieki medycznej, jeżeli świadczeniobiorca wystąpił do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego o wydanie skierowania do zakładu opiekuńczego i takie skierowanie otrzymał lub orzeczenie o umieszczeniu danej osoby w placówce opiekuńczej wydał sąd opiekuńczy (§ 2 ust. 1, § 4 ust. 1, § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych – Dz.U. z 2012 r. poz. 731 ze zm.). Beneficjentem tego świadczenia niepieniężnego (art. 36 pkt 2 lit. o ustawy) może być inna osoba o określonych cechach psychofizycznych, tj. osoba wymagająca całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogąca samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

Osobę spełniającą powyższe wymogi kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu (art. 56 ustawy), zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. W przypadku, gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę wymagającą opieki kieruje się na jej wniosek (wniosek jej opiekuna prawnego – art. 102 ust. 1 ustawy) do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące. Jeżeli okoliczności sprawy wskazują inaczej, np. w możliwie jak najbliższej lokalizacji brak jest domu pomocy społecznej określonego typu i czas oczekiwania na przyjęcie wynosi ponad 3 miesiące, osobę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu o krótszym okresie oczekiwania w dalszej lokalizacji. Przy wyborze "odpowiedniego" domu organ nie jest ograniczony granicami administracyjnymi gmin, czy powiatów.

Co istotne skierowanie osoby do domu pomocy społecznej określonego typu i lokalizacji następuje, po uprzednim uzyskaniu zgody tej osoby (jej przedstawiciela ustawowego, opiekuna prawnego).

Skierowanie do domu (gdy nie jest poprzedzone orzeczeniem właściwego sądu) następuje na pisemny wniosek osoby ubiegającej się o skierowanie do domu, złożonego do ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania lub pobytu w dniu jej kierowania; za zgodą osoby ubiegającej się lub jej przedstawiciela ustawowego wniosek może zgłosić inna osoba fizyczna lub prawna, a także powiatowe centrum pomocy rodzinie lub ośrodek pomocy społecznej. Wniosek winien zawierać określone prawem dokumenty i oświadczenia. Dokumentację tę kompletuje wskazany wyżej ośrodek pomocy społecznej. W przypadku gdy osobę ubiegającą się kieruje się do domu o zasięgu ponadgminnym, dokumenty te ośrodek przekazuje do właściwego ze względu na siedzibę domu powiatowego centrum pomocy rodzinie, co wynika z § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 734 ze zm.) – dalej zwanego "rozporządzeniem".

Z art. 59 ust. 1 i 4 ustawy wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej prowadzonego przez jednostkę samorządu terytorialnego lub do domu pomocy społecznej prowadzonego na zlecenie organów jednostki samorządu terytorialnego wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Skierowanie do domu pomocy społecznej następuje na czas nieokreślony, chyba że wnioskodawca wystąpi o skierowanie do domu na czas określony (§ 10 rozporządzenia).

Z opisanego wyżej stanu prawnego wynika, że osoba wnioskująca o skierowanie do domu pomocy społecznej nie ma zagwarantowanego prawnie prawa wyboru placówki, gdzie chciałaby być docelowo umieszczona (inaczej, niż, np. osoba wnioskująca o skierowanie do zakładu opiekuńczego - § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r.).

Osoba wnioskująca o skierowanie może we wniosku wskazać preferowany dom pomocy społecznej, który organ winien wziąć pod uwagę przy wyborze domu określonego typu i lokalizacji, jeżeli spełnia wymagania z art. 54 ust. 2 lub 2a ustawy. Organ musi mieć bowiem na uwadze, że skierowanie osoby do domu pomocy społecznej określonego typu i lokalizacji wymaga jej zgody lub zgody jej przedstawiciela ustawowego (opiekuna prawnego).

Zdaniem Sądu w tego rodzaju sprawie właściwy organ pomocy społecznej, po otrzymaniu wniosku z niezbędną dokumentacją, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy), po uzyskaniu niezbędnych informacji i dokumentów (art. 105 ust. 1 i art. 107 ust. 5d ustawy), ocenia wystąpienie przesłanek z art. 54 ust. 1-3 ustawy. Jeżeli organ ustali, że dana osoba, ze względu na sytuację osobistą i cechy psychofizyczne kwalifikuje się do skierowania do domu pomocy społecznej, wówczas winien wyjaśnić, jakie domy pomocy społecznej będą "odpowiednie" dla strony, ze względu na typ placówki i jej lokalizację (w tym czas oczekiwania na przyjęcie). Jeżeli okaże się, że na danym terenie za "odpowiednie" dla strony w rozumieniu art. 54 ust. 2 lub 2a ustawy można uznać kilka placówek, organ winien przedstawić stronie (jej przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi prawnemu) proponowane placówki i wezwać ją w określonym terminie do wskazania, na który z proponowanych domów wyraża zgodę. Jeżeli we wniosku o skierowanie strona zaproponowała określoną placówkę, jako preferowane przez nią miejsce docelowego pobytu, a dom ten spełnia przesłanki z art. 54 ust. 2 lub 2a ustawy, organ nie ma kompetencji do pominięcia tej placówki w sprawie o skierowanie. W takim przypadku organ, po zaproponowaniu stronie placówek uznanych z urzędu z "odpowiednie" w rozumieniu art. 54 ust. 2 lub 2a ustawy, winien ostatecznie wyjaśnić, na który z domów pomocy społecznej (preferowany przez stronę, zaproponowany przez organ) strona wyraża zgodę. Nie można wykluczyć sytuacji, że strona pierwotnie wnioskująca o skierowanie do określonej placówki, po otrzymaniu propozycji ze strony organu, zmieni zdanie i udzieli zgody na skierowanie do jednego z domów proponowanych przez organ.

Jeżeli odpowiadając na wezwanie organu strona oświadczy, że wyraża zgodę tylko na skierowanie do placówki preferowanej we wniosku o skierowanie, natomiast nie wyraża zgody na skierowanie do którejkolwiek z placówek proponowanych przez organ, a wszystkie te placówki spełniają wymóg "odpowiedniości" w rozumieniu art. 54 ust. 2 lub 2a ustawy, wówczas – zdaniem Sądu – organ winien skierować stronę do placówki na skierowanie do której wyraziła zgodę.

Jeżeli natomiast proponowany we wniosku o skierowanie dom pomocy społecznej nie spełnia – zdaniem organu – wymogu "odpowiedniości" z art. 54 ust. 2 lub 2a ustawy, a strona nie wyraża zgody na skierowanie do któregokolwiek z domów proponowanych przez organ jako "odpowiednie", wówczas są podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

W sprawie o skierowanie osoby do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu i w najbliższej lokalizacji, w tym o odpowiednim czasie oczekiwania na przyjęcie (art. 54 ust. 2-2a w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy) właściwy organ gminy orzeka o rodzaju i formie świadczenia z pomocy społecznej (przyznaniu świadczenia niepieniężnego określonego jako pobyt w domu pomocy społecznej – art. 36 pkt 2 lit. o ustawy).

Organ ten w tego rodzaju sprawie nie jest uprawniony do oceny przesłanek wynikających z art. 55 ust. 1 i 2 i art. 68 ust. 2 ustawy, tj. indywidualnych potrzeb osoby kierowanej w relacji do zakresu, poziomu, sposobu świadczonych usług (bytowych, opiekuńczych, wspomagających) przez konkretny dom pomocy społecznej. Z § 11 rozporządzenia wynika, że przed przyjęciem osoby do domu pracownik socjalny tego domu ustala jej aktualną sytuację, która stanowi podstawę indywidualnego planu wsparcia po przyjęciu tej osoby do domu. Z kolei § 12 ust. 3 rozporządzenia wskazuje, że dyrektor lub osoba przez niego wyznaczona przeprowadza rozmowę z osobą przyjmowaną oraz z jej przedstawicielem ustawowym, podczas której ustala jej aktualną sytuację, odnotowuje zmiany zaistniałe w jej sytuacji od momentu złożenia wniosku oraz ustala wstępne warunki pobytu, a także informuje o zakresie świadczonych usług. Dom pomocy społecznej funkcjonuje w sposób zapewniający właściwy zakres usług, zgodny ze standardami określonymi dla danego typu domu, w oparciu o indywidualne potrzeby mieszkańca domu. Podczas pobytu w domu pomocy społecznej opracowywany jest indywidualny plan wsparcia mieszkańca domu, sporządzany z jego udziałem (jeżeli jest to możliwe), zasadniczo w terminie 6 miesięcy od dnia przyjęcia mieszkańca do domu (§ 2 ust. 1,3 i 4, § 3 ust. 1 rozporządzenia).

Zatem opisane wyżej okoliczności (wymienione w art. 55 ust. 1 i 2, art. 68 ust. 2 ustawy) będą badane i oceniane przez właściwy organ (np. organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starostę powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej) w odrębnej sprawie o umieszczenie w konkretnym domu pomocy społecznej, o określonym uprzednio typie i lokalizacji, co wynika z art. 59 ust. 2 ustawy. Przy czym przepis ten ma zastosowanie także do domów pomocy społecznej prowadzonych na zlecenie organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 59 ust. 4 ustawy).

Tymczasem w niniejszej sprawie Wójt Gminy [...] nie kwestionował tego, że DPS Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] położony w [...] spełnia przesłanki domu odpowiedniego typu i lokalizacji, o których mowa w art. 54 ust. 2 ustawy, jednakże odrzucił proponowaną przez wnioskodawców placówkę, jedynie ze względu na wysoki średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca domu ([...]zł) i ograniczone możliwości finansowe Gminy [...] (konieczność poniesienia przez Gminę większej części tychże kosztów - ok. [...] zł). Organ I instancji dokonał również oceny proponowanych D. S. z urzędu DPS w [...] i DPS w [...] w zakresie wykraczającym poza przesłanki z art. 54 ust. 2 lub 2a ustawy, tj. z perspektywy indywidualnych potrzeb skarżącej (potrzeb religijnych, znajomości placówki w [...]) oraz warunków pobytu (godne warunki zamieszkiwania, poziom bezpieczeństwa pobytu), a więc przesłanek właściwych w sprawie o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

SKO w [...] utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną także oceniało zasadność wniosku skarżącej w oparciu o przesłanki z art. 55 ust. 1 i 2, art. 68 ust. 2 ustawy (potrzeby skarżącej w zakresie praktyk religijnych, znajomość DPS w [...] oraz standard usług świadczonych w proponowanych przez organ I instancji domach w zakresie: m.in. zajęć terapeutycznych, kwalifikacji kadry prowadzącej te zajęcia, metody terapii, zajęć dodatkowych i wspomagających, poziomu bezpieczeństwa, intymności, warunków mieszkaniowych). Organ odwoławczy jako argument za odmową skierowania skarżącej do DPS w [...] wskazał również wysoki koszt pobytu mieszkańca w tejże placówce i możliwości finansowe Gminy [...].

Trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie opiekunowie prawni D. S. wnioskowali (podanie z [...] marca 2021 r.) do Wójta Gminy [...] (organu właściwego w sprawie o skierowanie do domu pomocy społecznej – art. 59 ust. 1 w zw. z art. 54 ust. 1 i 2 ustawy) o umieszczenie córki w DPS Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] położonego w [...]. Zatem organ I instancji zasadnie potraktował tenże wniosek jako żądanie skierowania D. S. do domu pomocy społecznej określonego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej.

Akta administracyjne sprawy dowodzą tego, że D. S. należy do osób, które wymagają całodobowej opieki z powodu niepełnosprawności i nie mogą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można (także biorąc pod uwagę sytuację osobistą i zdrowotną jej opiekunów prawnych) zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

Z akt sprawy wynika (zwłaszcza z orzeczenia ustalającego na stałe znaczny stopień niepełnosprawności), że odpowiednim typem domu pomocy społecznej dla D. S. jest dom dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie (art. 56 pkt 4 ustawy).

Materiał dowodowy niniejszej sprawy dowodzi tego, że nie wystąpił przypadek przymusowego, sądowego skierowania D. S. do domu pomocy społecznej w trybie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 685).

Materiał dowodowy sprawy nie potwierdza, aby D. S. miała status osoby wymagającej wzmożonej opieki medycznej w rozumieniu art. 54 ust. 3 ustawy.

Nie jest przy tym sporne miedzy organami, a skarżącą to, że Dom Pomocy Społecznej Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w B. o zasięgu powiatowym prowadzony m.in. dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie (§ 1 pkt 1 zarządzenia Starosty [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Nr [...] – Dz.Urz. Woj. [...]. z [...] lutego 2021 r. poz. [...]) znajduje się w pobliżu miejsca zamieszkania D. S. (ok. 23 km), a zatem winien być wskazany przez organ I instancji w decyzji kończącej niniejszą sprawę, jako dom pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowany jak najbliżej miejsca zamieszkania skarżącej (art. 54 ust. 2 ustawy), skoro opiekunowie prawni D S. tylko na tę placówkę wyrazili zgodę. Ze strony internetowej tego domu ([...]) i Lp. 103 Załącznika do obwieszczenia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. w sprawie ogłoszenia rejestru domów pomocy społecznej na terenie województwa [...] (Dz.Urz. Woj. [...]. z [...] czerwca 2017 r. poz. 5661) wynika, że dom ten jest prowadzony na zlecenie Powiatu [...], a zatem mają do niego zastosowanie przepisy o skierowaniu do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 4 ustawy).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Wójt Gminy [...] wadliwie odmówił skierowania D. S. do Domu Pomocy Społecznej Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w [...], z powołaniem się na przesłanki właściwe dla odrębnej sprawy o umieszczenie w domu pomocy społecznej, wynikające z art. 55 ust. 1 i 2 i art. 68 ust. 2 ustawy oraz na możliwości finansowe gminy kierującej, jako przyszłego współpłatnika opłat pobytowych, orzekając w sprawie o skierowanie do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu i najbliższej lokalizacji.

Wobec tego - zdaniem Sądu - Wójt Gminy [...] wydając decyzję z [...] maja 2021 r. naruszył art. 54 ust. 1 i 2 ustawy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie dostrzegając tego uchybienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydając zaskarżoną decyzję naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że zwrot "okoliczności sprawy wskazują inaczej", o którym mowa w art. 54 ust. 2 ustawy dotyczy przesłanek skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu. Te inne okoliczności odnoszą się do kwestii lokalizacji domu pomocy społecznej wykraczającej poza lokalizację najbliższą, ze względu na miejsce zamieszkania opiekunów prawnych osoby kierowanej. Zwrot "okoliczności sprawy wskazują inaczej", o którym mowa w art. 54 ust. 2 ustawy nie odnosi się do przesłanek z art. 55 ust. 1 i 2 ustawy badanych w odrębnej sprawie o umieszczenie danej osoby w domu pomocy społecznej. Zatem takie okoliczności jak indywidualne potrzeby i oczekiwania D. S. w relacji do poziomu i zakresu usług świadczonych przez proponowane przez organ domy pomocy społecznej, nie mogły być brane pod uwagę w sprawie prowadzonej na podstawie art. 54 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie błędne było analizowanie przez Wójta Gminy [...] kwestii możliwości finansowych Gminy [...] w częściowym pokryciu przyszłych opłat pobytowych, w przypadku skierowania D. S. do Domu Pomocy Społecznej Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w [...].

Sąd zwraca uwagę, że gdy organem właściwym w sprawie o skierowanie osoby do domu pomocy społecznej jest organ gminy właściwej dla opiekunów prawnych tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, gmina ta nie ma praw strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Skoro ustawodawca powierzył organowi wykonawczemu tej gminy kompetencje do władczego rozstrzygania w tego typu sprawie, to organ ten będzie "bronił" interesu gminy jako osoby prawnej, którą reprezentuje, działając tylko w zakresie "imperium".

Trzeba też mieć na uwadze, że art. 54 i art. 59 ustawy wskazują, że decyzja o skierowaniu osoby do domu pomocy społecznej o odpowiednim typie i lokalizacji ma charakter związany, a nie uznaniowy. Jeżeli warunki osobiste i psychofizyczne osoby kierowanej uzasadniają skierowanie do domu pomocy społecznej i w najbliższym otoczeniu prowadzony jest dom o odpowiednim typie i lokalizacji i na skierowanie do tego domu opiekunowie prawni osoby kierowanej wyrazili zgodę, to spełnione są przesłanki uzasadniające wydanie decyzji pozytywnej dla strony i organ właściwy kieruje (a nie może skierować) daną osobę do danej placówki. Przepisy Działu II Rozdziału 2 ustawy nie odwołują się do przesłanki możliwości finansowych gminy kierującej osobę do domu pomocy społecznej. Z art. 100 ust. 1 ustawy wynika natomiast, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej.

Sąd zwraca uwagę, że gmina właściwa dla miejsca zamieszkania osoby kierowanej nie ponosi pełnej odpłatności za pobyt jej mieszkańca w domu pomocy społecznej. Obowiązek ponoszenia opłat pobytowych za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej określony został na zasadzie partycypacji. Obowiązek ten realizują zasadniczo mieszkaniec domu, jego małżonek, jego bezpośredni krewni w linii prostej, a także gmina (art. 61 ust. 1 i 2 i ust. 2f ustawy). W tej kwestii istotne znaczenie mają możliwości finansowe osób fizycznych ustawowo zobowiązanych do ponoszenia opłat (art. 61 ust. 2 pkt 2, art. 64 ustawy). Ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w domu pomocy społecznej od wielu lat należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym (art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy). Zatem Gmina [...] winna zarezerwować odpowiednie środki finansowe na ten cel.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ weźmie pod uwagę to, że skoro: 1) D. S. spełnia przesłanki z art. 54 ust. 1 ustawy i nie ma statusu osoby, o której mowa w art. 54 ust. 3 ustawy, 2) jej opiekunowie prawni złożyli wniosek o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w [...] i nie składali wniosku w trybie z art. 54 ust. 2a ustawy, 3) Dom Pomocy Społecznej Katolickiego Stowarzyszenia Niepełnosprawnych Archidiecezji [...] w [...] spełnia przesłanki z art. 54 ust. 2 ustawy, 4) tylko na skierowanie do tego Domu opiekunowie prawni D. S. wyrazili zgodę - to nie było podstaw, aby organ I instancji odmówił przyznania D. S. wnioskowanego świadczenia. Wójt Gminy [...] wyjaśni zatem, czy opisane wyżej okoliczności niniejszej sprawy są nadal aktualne, a jeżeli tak to, wyda decyzję kończącą sprawę, mając na uwadze ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.