Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 113/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134; art. 44
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant Specjalista Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Dyrektora S. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych (stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym z powołaniem się na art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. dalej określanej skrótem K.p.a.) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] r. nr [...], stwierdzającej, po wznowieniu postępowania, wydanie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich na 2004 r. z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu ustalił, iż decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającą, po wznowieniu postępowania, wydanie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich na 2004 r. przesłano na adres "A" spółki cywilnej P. W. i I.W.. Uprzednio na ten sam adres wysłano postanowienie z dnia [...] r. wznawiające z urzędu postępowanie w sprawę przyznania płatności obszarowych na 2004 r. zakończone wskazaną wyżej decyzją z [...] r.

Przesyłka zawierająca decyzję nie została odebrana pod wskazanym w niej adresem. Dlatego złożono ją na poczcie w M., a w skrzynce pocztowej pozostawiono zawiadomienie o miejscu jej złożenia – awizo - w dniu [...] r. Następnie ponownie awizowano przesyłkę w dniu [...] r., a po upływie 14 dni od pierwszego awiza, w dniu [...] r. odesłano ją do nadawcy z adnotacja o jej niepodjęciu w terminie.

W ocenie organu spełnione zostały przesłanki do uznania skuteczności doręczenia decyzji na podstawie art. 44 K.p.a.

Odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wniósł P. W...

Wobec powyższego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. podkreślając, że warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania odwoławczego jest wniesienie w ustawowym 14 dniowym terminie odwołania – art. 129 § 1 i 2 K.p.a. - uznał, że strona tego warunku nie dopełniła. Zakwestionowana odwołaniem decyzja została prawidłowo doręczona w trybie art. 44 w związku z art. 45 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym drugim przepisem osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Spółka cywilna jest jednostką organizacyjną w rozumieniu tego przepisu. Ponadto do jednostek organizacyjnych ma zastosowanie art. 44 K.p.a o doręczeniu zastępczym, Zatem, skoro decyzję z dnia [...] r. doręczono Stronie na adres spółki ujawniony w ewidencji , po dwukrotnym awizowaniu, w dniu [...] r., to termin do wniesienia odwołania kończył się z dniem [...] r. Odwołanie wniesione [...] r. było więc już spóźnione.

Podkreślił także, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówiono przywrócenia uchybionego terminu uznając, że nie wykazano przyczyn niezawinionego niezachowania terminu.

Postanowienie doręczono P. W. na adres podany w odwołaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach P.W., reprezentowany przez pełnomocnika zarzucając postanowieniu Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. naruszenie art. 134 K.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania pomimo zaistnienia przeszkody do wydani takiego postanowienia w postaci wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz braku prawomocnego rozstrzygnięcia tej kwestii, domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenia kosztów postępowania.

Uzasadniając swoje zarzuty przyznał, że odwołanie wniósł z uchybieniem terminu. Jednak złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Zatem w okolicznościach sprawy organ z ocena, czy odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu powinien był poczekać do momentu uprawomocnienia się postanowienia rozstrzygającego wniosek skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu.

Na koniec stwierdził, że organ w ogóle nie powinien był wydawać postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi w całości podtrzymał swoje argumenty przytoczone już w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W jego ocenie prawidłowo zastosowano przepisy o doręczeniach.

Uczestniczka postępowania I. W. wniosła o oddalenie skargi podzielając w całości stanowisko organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją lub postanowieniem ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie jest zasadna.

Sąd podziela konkluzję Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., co do skutecznego doręczenia przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. decyzji z dnia [...] r. nr [...] uchylającej, po wznowieniu postepowania, decyzję tegoż Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] r. w całości i odmawiająca przyznania płatności obszarowych na rok 2006.

Dalej zauważyć należy, że w myśl 45 K.p.a. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 44 K.p.a. stosuje się odpowiednio. Z zacytowanego przepisu wynika, ze muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki warunkujące prawidłowość doręczenia, tj. właściwe miejsce dostarczenia przesyłki oraz dostarczenie jej do rąk osoby uprawnionej.

W myśl art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowych systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 86) za producenta rolnego uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia.

W uchwale z dnia 30 maja 2012 r. sygn.. akt II GPS 2/12 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że status producentów rolnych – rolników w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i zarazem za rolników w rozumieniu przepisów – przysługuje spółce cywilnej. Za producenta nie można zatem uznać wspólników spółki cywilnej (www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest nim również rolnik jako wspólnik spółki cywilnej posiadający odrębny od tej spółki numer ewidencyjny. Istotnym argumentem przemawiającym za taką wykładnią przepisów ustawy jest również to, że przypisanie statusu producenta rolnego (rolnika) tylko jednemu z członków grupy – osobie wpisanej do ewidencji producentów i w ślad za tym przyznanie tylko jej prawa do płatności, eliminowałoby z grona uprawnionych pozostałych członków grupy. Adresatem płatności byłaby wyłącznie ta osoba. Pozostałe mogłyby utracić tytuł do tego świadczenia lub nie mieć wpływu na postępowanie dotyczące przyznania i ustalenia jego wysokości.

Jak wynika z akt administracyjnych, na podstawie wniosku z dnia [...] r. do ewidencji producentów została wpisana spółka cywilna "A" P.W., I. W.. Numer ewidencyjny, za zgodą I. W. został nadany P. W.. Jednocześnie jako adres do korespondencji wskazano adres w R. na ulicy [...], a więc adres, na który organ wysłał decyzje z [...] r.

Podkreślić należy, że w świetle przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - wpis do rejestru nie ma znaczenia konstytutywnego. Istnienie wpisu uznać można co najwyżej jako przyczynę powstania wzruszalnego za pomocą innych dowodów domniemania zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym, takiego jakie odnosi się do dokumentów urzędowych.

Dalej zaznaczyć należy, że spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, oznacza zobowiązanie się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), a więc do wspólnego działania, które należy traktować jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś jako sumę ich działań indywidualnych.

W rozpoznawanej sprawie wspólnicy spółki cywilnej działającej pod nazwą "A" P.W. i S. W. zawarli [...] r. umowę spółki, której celem było wspólne prowadzenie m.in. działalności wytwórczej, a do takiej można zaliczyć działalność rolniczą w charakterze producenta. W wyniku zmiany umowy z dnia [...] r. do spółki przystąpiła I. W.. Dzień później ze spółki wystąpił S. W., a I. W. przejęła jego udział. W dniu przyznania płatności spółka według danych zawartych w ewidencji producentów rolnych istniała. W konsekwencji można zatem przyjąć, że prowadzenie tej działalności w ramach działalności spółki cywilnej było jednym wspólnym działaniem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz obu wspólników. To zaś prowadzi do konkluzji, że sprawa o przyznanie płatności obszarowych podczas wykonywania działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia prawa. Także wznowione postępowanie dotyczyło spółki cywilnej, która według danych posiadanych przez organ i w istocie przyznanych przez skarżącego istniała w dacie wznowienia postępowania, toczyło się wobec spółki cywilnej. Jednak obu wspólnikom przysługiwał przymiot strony tego postępowania.

Z drugiej strony to właśnie spółka reprezentowana przez wspólników we wniosku o wpis do ewidencji producentów wskazała adres dla doręczeń, który okazał się także adresem stałego zamieszkania jednego ze wspólników. Stąd też decyzję wydaną we wznowionym postępowaniu, w której wymieniono obu wspólników, można było doręczyć w miejscu wskazanym jako adres do korespondencji.

Zgodnie z art. 44 § 2 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym w listopadzie 2011 r. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia pisma z miejscu określonym w § 1, umieszczało się w odwoławczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z kolei według art. 44 § 3 K.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

Ustawodawca w omawianych przepisach ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostały spełnione warunki w tych przepisach określone. W rozpoznawanej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki, o jakich mowa w art. 44 § 2 i 3 K.p.a. Na kopercie bowiem, zawierającej decyzję z [...] r. wspomniane pismo, jest adnotacja doręczyciela, czy i gdzie (w jakim miejscu określonym w art. 44 § 2 K.p.a.) pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Można zatem uznać, że przesyłka była prawidłowo dwukrotnie awizowana [...] i [...] r. i w konsekwencji prawidłowo doręczona z upływem 14 dnia od dnia pierwszego awiza.

W konkluzji stwierdzić zatem należy, że odwołanie wniesione [...] r. co do zasady naruszało termin określony w art. 129 § 2 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przed uprawomocnieniem się postanowienia w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu odwołać się należy do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2012 r. sygn. akt I FSK 78/12 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl.) w którym sąd przeanalizował orzecznictwo sądów administracyjnych i wyrażane w nich poglądy na tę kwestię. Zgodnie z pierwszym poglądem "zamieszczenie przez stronę w odwołaniu prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia zobowiązuje organ odwoławczy do rozpatrzenia w pierwszej kolejności tej prośby w trybie i na zasadach określonych w art. 58 i 59 k.p.a. Od rozstrzygnięcia bowiem tej wstępnej kwestii zależą dalsze losy odwołania, a w szczególności to, czy odwołanie to będzie rozpatrywane merytorycznie, czy też postępowanie odwoławcze zostanie zakończone postanowieniem o jakim mowa w art. 134 k.p.a., tj. stwierdzeniem, że wniesione zostało z uchybieniem terminu. (...) to ostatnie postanowienie mogło być wydane po uprzednim rozpatrzeniu w odrębnym postanowieniu organu odwoławczego prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której od razu w odwołaniu zawarto prośbę o przywrócenie terminu; pierwsza ich część została dosłownie powtórzona w wyroku NSA z 15 września 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 2247/96, LEX nr 62025).

Późniejsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego szeroko rozpropagowało ten punkt widzenia, dodając niekiedy także dodatkowe elementy lub ich modyfikacje (niekoniecznie spójne, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia) zależnie od stanu faktycznego danej sprawy, przy czym podkreślić trzeba, że stan prawny, w jakim ono zapadało, nie zawierał różnic istotnych dla omawianej tu materii (różnice miały charakter ściśle legislacyjny). I tak, pojawiły się w szczególności kolejne wypowiedzi, że:

- "(...) każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie, chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i nast. K.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony." (wyrok NSA z 18 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2865/94, LEX nr 26997; poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której odwołanie złożono bez prośby o przywrócenie terminu);

- "(...) w wypadku wniesienia przez stronę spóźnionego odwołania od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, organ administracji - przed ostatecznym negatywnym rozstrzygnięciem o wniosku - nie może wydać orzeczenia wyłączającego merytoryczne rozpatrzenie odwołania z powodu uchybienia terminu odwołania." (wyrok NSA z 19 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1681/97, LEX nr 61312; pogląd ten wyrażony został na tle stanu sprawy, w której od razu w odwołaniu zawarto wniosek o przywrócenie terminu);

- "Dopiero po załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania mógł organ odnieść się do samego odwołania, to znaczy po przywróceniu terminu rozpoznać je i wydać decyzję, a w przypadku odmowy przywrócenia terminu stwierdzić postanowieniem uchybienie terminu do wniesienia odwołania." (wyrok NSA z 27 maja 1998 r., sygn. akt I SA 1944/97, LEX nr 44525, poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której odwołanie złożono jednocześnie z oddzielną prośbą o przywrócenie terminu);

- "Przesłankę wydanego w trybie art. 134 kpa postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi decyzji administracyjnej, ale również ustalenie faktu braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu bądź wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. Oznacza to, że w razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Ewentualne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, a zatem wydanie takiego postanowienia przed rozpatrzeniem prośby strony byłoby niezgodne z prawem." (wyrok NSA z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 306/98, LEX nr 36136, poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której po wydaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu została złożona prośba o przywrócenie terminu);

- "(...) wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu nie mogło mieć miejsca przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku strony o przywrócenie terminu, gdyż postanowienie przywracające termin wyłącza możliwość wydania postanowienia o uchybieniu terminu odwołania." (wyrok NSA z 31 maja 2000 r., sygn. akt SA/Sz 565/00, poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której najpierw złożono odwołanie, a kilka dni później wniosek o przywrócenie terminu);

We wskazany nurt orzeczniczy wpisują się także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (vide m.in. wyroki: z 23 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1342/10, LEX nr 1070934 oraz z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK1663/10, LEX nr 1123045).

Z kolei jeżeli strona najpierw złożyła odwołanie, a następnie, po kilkunastu dniach, zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia tp w sytuacji, gdy organ wydał już postanowienie stwierdzające uchybienie terminu w orzecznictwie przyjmuje się, że w takiej sytuacji rzeczony wniosek jest normalnie rozpatrywany i nie rzutuje na niego w sposób negatywny uprzednio wydane postanowienie. Stwierdzenie uchybienia terminowi nie stoi na przeszkodzie rozpoznania wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania." (wyrok NSA z 10 października 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 719/99, LEX nr 53890, pogląd ten wyrażony został na tle stanu sprawy, w której odwołanie złożono bez prośby o przywrócenie terminu);

- "(...) art. 134 k.p.a. nakazuje stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli nie zachowano ustawowego terminu do dokonania tej czynności. I tą okoliczność organ odwoławczy ma obowiązek zbadać. Uchybienie terminu powoduje bowiem bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji (...) nie osłabia to gwarancji procesowych strony. Nie ma bowiem żadnych przeszkód, aby strona, która dowiedziała się z postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania o tym fakcie, nie mogła wnieść o przywrócenia tego terminu na zasadach i w trybie określonych w art. 58 i 59 k.p.a." (wyrok NSA z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1285/07, LEX nr 497633, poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której odwołanie złożono bez prośby o przywrócenie terminu);

- "Stwierdzenie przez organ celny uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie wpływa ujemnie na prawo strony do złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu i do rozpoznania wniosku przez organ zgodnie z treścią art. 162 i art. 163 § 2 o.p." (wyrok NSA z 15 czerwca 2007 r., sygn. akt I GSK 1221/06, poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której odwołanie złożono razem z wnioskiem o przywrócenie terminu);

- "Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania będzie wadliwe wówczas, gdy zostanie wydane przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Złożenie takiego wniosku po wydaniu tego typu postanowienia nie ma wpływu na ocenę jego zgodności z prawem" (wyrok NSA z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 408/09, LEX nr 595368, poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której odwołanie złożono bez prośby o przywrócenie terminu);

- "Natomiast w razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., w dalszej zaś kolejności w razie ewentualnego wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 58 i 59 k.p.a. (wyrok NSA z 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1490/07, ONSAiWSA 2009/3/55). Nie ma natomiast mowy o bezprzedmiotowości wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania." (wyrok NSA z 29 września 2010 r., sygn. akt I OSK 478/10, LEX nr 745245, poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której odwołanie złożono bez prośby o przywrócenie terminu)".

Z powyższego wynika, że wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi nie zamyka w ogóle drogi do jego przywrócenia. Tym bardziej zatem dopuszczalne jest wydanie postanowienia o uchybieniu terminu po negatywnym rozpatrzeniu wniosku o jego przywrócenie

NSA w powołanym wyroku wyraził także pogląd, że "o ile wypada zgodzić się z tezą, że po przywróceniu terminu do wniesienia odwołania bezprzedmiotowe staje się stwierdzenie uchybienia temu terminowi, to akceptacja taka wcale nie oznacza, że jest to istotny argument mający przemawiać za pierwszeństwem rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu przed stwierdzeniem jego uchybienia. Przede wszystkim odniesienie podstawowych prawideł logiki do zależności tych obu różnych spraw prowadzi do konstatacji zdecydowanie bardziej zasadnej, a mianowicie, że skoro punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej – jego odpowiednikiem jest art. 58 § 1 i 2 K.p.a. - nie pozostawia wątpliwości co do tego, że aby przecież złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. Tego rodzaju postanowienie otwiera bowiem drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, jako w ogóle mogącego osiągnąć cel, dla którego został on przewidziany. Umożliwia zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną powodów uzasadniających przywrócenie terminu. To ostanie jest możliwe tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie tej ostatniej okoliczności, jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Nie stoi też ono w żaden sposób na przeszkodzie do załatwienia takiego wniosku, także w sposób pozytywny. W tym ostatnim przypadku wydanie postanowienia przywracającego termin skutkuje normalnym rozpatrzeniem odwołania, gdyż znosi skutki postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi, które z uwagi na swój ostateczny charakter (art. 134 K.p.a.) stanowiło barierę dla rozpatrzenia odwołania. Nie można również uznać, że ocena przesłanki zawinienia lub niezawinienia w uchybieniu terminowi może zdeterminować i zmienić stan wcześniejszy (istniejący przed dokonaniem tej oceny) w taki sposób, jakby uchybienia terminu w ogóle nie było. Stan niedochowania terminu jest przecież stanem, który występuje obiektywnie. Wyłącznie zaś jego negatywne skutki, jakie wywołał w postaci tamowania rozpatrzenia odwołania, mogą zostać zniesione przez przywrócenie terminu, co jest równoznaczne z usunięciem przeszkody do rozpatrzenia odwołania".

Ponadto stwierdził, że "(...) pogląd (...) sprowadzający się do stanowiska, że gdy strona jednocześnie z odwołaniem składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania, to zostaje wyłączona potrzeba wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. (stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania), istotnie został wyrażony przez NSA w dwóch wyrokach z 24.09.2008 r. (I OSK1490/07 i I OSK 1496/07), a także w wyroku z 15.06.2007 r. (I GSK 1221/06). Podkreślenia jednak wymaga, że w innych swych orzeczeniach, z reguły późniejszych, NSA wielokrotnie zajmował odmienne stanowisko [zob. wyroki: z 8.02.2011 r. (II OSK272/10); z 23.07.2010 r. (I OSK 521/10); z 21.01.2010 r. (II OSK 120/09); z 28.09.2007 r. (II OSK 190/07); z 24.01.2006 r. (II OSK 52/05)]. (...) Zwraca się przy tym oczywiście uwagę, na konieczność wcześniejszego rozstrzygania w kwestii przywrócenia terminu, a następnie wydania postanowienia na zasadzie art. 134 k.p.a. (...) nie wyłącza stosowania tego przepisu okoliczność, że strony po wniesieniu odwołania złożyły także wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia." (wyrok NSA z 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 884/11, OwSS 2011/4/42/42-46; poglądy te wyrażone zostały - co szczególnie podkreślił Sąd - na tle stanu sprawy, w której wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został wniesiony w terminie dużo późniejszym niż samo odwołanie);

- "ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego (art. 228 § 2 Ordynacji podatkowej, odpowiednio 134 K.p.a.) nie stoi na przeszkodzie wydaniu tegoż postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nawet bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego postanowienia" (vide np. wyrok NSA z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1663/10, LEX nr 1123045).

Stanowisko, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ ma obowiązek wydać postanowienie stwierdzające uchybienie temu terminowi, ma odzwierciedlenie w innych jeszcze orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (dla przykładu vide wyroki: z 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08, LEX nr 537058; z 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 214/10, LEX nr 951795; z 8 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1785/09, LEX nr 992218; z 23 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1342/10; z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1663/10).

Argumentem, niedostrzeganym w części judykatów, który należało uwzględnić w niniejszych rozważaniach jest też bezwarunkowy charakter art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wynikający między innymi ze zwrotu "organ odwoławczy stwierdza". Dodać więc należało i to, że stwierdzenie uchybienia terminowi następuje w trybie działania z urzędu (aczkolwiek w sensie sprawczym z impulsu wnioskodawczego – inicjacji w postaci wniesionego odwołania), a przywrócenie terminu tylko na wniosek zainteresowanego.

Wreszcie nie można pominąć okoliczności, że akceptacja dla poglądu, iż dopiero po odmowie przywrócenia terminu należy wydać postanowienie stwierdzające jego uchybienie powoduje wątpliwość, czy jego podstawą faktyczną jest tylko to, że nie przywrócono terminu i dlatego jest on uchybiony, czy też to, że rzeczywiście był uchybiony, bo z dat prawnie istotnych czynności wynika, iż odwołanie wniesiono po czasie dla niego przewidzianym, czy i jedno i drugie. W tym ostatnim jednak przypadku, ocena przez pryzmat określonych dat i czynności mających w nich miejsce staje się dwukrotna, albowiem w sprawie przywrócenia terminu przesądzone zostaje istnienie uchybienia na użytek tegoż wniosku, które ponownie jest w takiej sytuacji procesowej rozważane na użytek rozstrzygnięcia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (cechy tzw. kwadratury koła)."

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela przedstawiony pogląd. W konsekwencji zatem zarzut naruszenia art. 134 K.p.a. należało uznać za nieuzasadniony. Zwłaszcza, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało wydane po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

Na koniec należy zauważyć, że odwołanie zostało wniesione przez P. W., według niego już po rozwiązaniu spółki cywilnej z końcem [...] r. W postępowaniu administracyjnym tego faktu nie uprawdopodobnił. Nie zmieniono wpisu w ewidencji producentów.

Sąd ocenia zaskarżone postanowienia według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Dopiero do pisma procesowego z dnia [...] r. skarżący dołączył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy spółki cywilnej "A" na koniec [...] r. Zbyt późno uprawdopodobnił ten fakt. Nie można organowi stawiać skutecznego zarzutu, że nie uwzględnił tego faktu. Z drugiej strony doręczając zaskarżone postanowienie na adres podany przez skarżącego w odwołaniu wziął pod uwagę inny adres, a nie ten wpisany w ewidencji.

Zwrócić także należy uwagę na to, że I. W., drugi wspólnik w spółce cywilnej nie kwestionowała poprawności doręczenia decyzji i rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Wewnętrzne konflikty pomiędzy wspólnikami spółki cywilnej nie mają wpływu na ocenę poprawności doręczenia spółce korespondencji. Jeszcze raz należy podkreślić, że domniemanie doręczenia przewidziane w art. 44 § 1-4 K.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia tylko wówczas, gdy wszystkie przesłanki przewidziane w tym przepisie zostały spełnione, a w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

Zgodnie natomiast z treścią art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać między innymi oznaczenie strony postępowania, zaś stroną postępowania administracyjnego, odpowiednio do przepisu art. 28 K.p.a., jest każdy podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest określany jako osobisty, konkretny i aktualny, prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on więc wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym.

Z kolei w świetle regulacji prawnych dotyczących przyznawania płatności w rolnictwie istotną rolę w ocenie, kto może być strona postepowania o przyznanie płatności odgrywa utworzony w skali kraju wspomniany już system ewidencji. Zgodnie z jej art. 4 w skład systemu wchodzą: 1) ewidencja producentów, 2) ewidencja gospodarstw rolnych, 3) ewidencja wniosków o przyznanie płatności oraz 4) dokumentacja związana z prowadzeniem ewidencji wymienionych w pkt 1-3. Natomiast z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ewidencji wynika, że system wykorzystuje się m.in. w zakresie przyznawania i wypłaty płatności.

Zatem, gdy mowa o płatnościach, w tym o będących przedmiotem sprawy płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, w ramach której wydano decyzję kończąca wznowione postępowanie w pierwszej instancji niniejszej sprawy, w ustawodawstwie przyjęto, że podmiotami uprawnionymi są producenci rolni. Ustawa o systemie ewidencji zawiera w art. 3 pkt 3 definicję pojęcia "producent rolny", niemniej należy zwrócić uwagę na inny istotny wymóg, określony tą ustawą. W jej art. 11 ust. 1 przyjęto, że producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. Umieszczenie w ewidencji producentów skutkuje nadaniem konkretnemu podmiotowi statusu takiego producenta i nie jest to zwykła formalność, tylko czynność z zakresu administracji publicznej, czego potwierdzeniem jest tryb odmowy wpisu do ewidencji producentów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji organ dokonuje takiej odmowy w drodze decyzji administracyjnej, przy czym ustawowe przesłanki odmowy to wyłącznie: 1) jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub 2) gdy został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny. Z powyższego wynika zatem, że uprawnionym do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest podmiot, który uzyskał wpis do ewidencji producentów, ponieważ tylko w ten sposób potwierdzany jest status producenta rolnego jako uprawnionego do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Ustawa o płatnościach bezpośrednich określa bowiem warunki i tryb udzielania tych płatności producentom rolnym (art. 1), a art. 2 ust. 1 tej ustawy potwierdza, że tego rodzaju płatności przysługują producentowi rolnemu.

Podkreślić także należy, że w postępowaniu o przyznanie płatności istotny jest stan faktyczny i prawny istniejący w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności. Zmiany w statusie producenta, które zaistniały po zakończeniu roku, którego dotyczy wniosek nie mają wpływu na ocenę, czy potencjalny beneficjent spełniał kryteria do uzyskania płatności, czy też nie. Niewątpliwie spółka cywilna ma interes prawny w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności obszarowych. W przypadku jej rozwiązania już po zakończeniu roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności interes prawny mają byli wspólnicy spółki cywilnej.

Wreszcie legitymację do wniesienia skargi zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. - ma każdy, kto ma interes prawny w jej wniesieniu, ponadto prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Opierając się na wykładni systemowej należy przyjąć tezę, zgodnie, z którą pojęcie "interes prawny" użyty w art. 50 § 1 p.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie interesu prawnego z art. 28 K.p.a.

W zaskarżonym postanowieniu organ jako stronę wskazał co prawda spółkę cywilna "A" i wymienił jej wspólników. Jednak w uzasadnieniu wyraźnie odniósł się do wniosku P. W., a nie spółki jako takie. Jego wywody na temat istnienia spółki i jej wpisu do ewidencji producentów odnosiły się do kwestii skutecznego doręczenia decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu dotyczącym płatności obszarowych.

Postanowienie, podobnie jak decyzja administracyjna, składa się z kilku elementów wymienionych w art. 107 1 K.p.a. Dla jego poprawności niezbędnym jest, aby pomiędzy takimi elementami, jak: podstawa prawna, rozstrzygnięcie czyli osnowa oraz uzasadnienie prawne i faktyczne, istniała wewnętrzna spójność. Tylko wtedy można o takiej decyzji powiedzieć, iż zgodnie z art. 104 K.p.a. decyzja jest aktem rozstrzygającym konkretną sprawę.

Wskazanie stron postępowania w postanowieniu może nastąpić w dowolnym jego fragmencie - np. nagłówku, rozstrzygnięciu, uzasadnieniu, a nawet rozdzielniku pisma. Tak wydane postanowienie nie narusza art. 124 § 1 K.p.a., albowiem przepis ten nie określa konkretnie, w jakim miejscu postanowienia powinny zostać wskazane strony postępowania i nie nakłada na organ administracji żadnych szczególnych wymogów w tym zakresie. Z punktu widzenia prawidłowości postanowienia jest zaś obojętne, w którym jego miejscu strona zostanie wskazana, ważne jest, by była ona w sposób jednoznaczny określona.

W rozpoznawanej sprawie Sąd dokonał całościowej oceny zaskarżonego postanowienia również pod kątem tego, kto był jego faktycznym adresatem Spółka cywilna "A" I. W. i P. W., czy oni, jako był wspólnicy. W zaskarżonym postanowieniu organ jako stronę wskazał co prawda spółkę cywilna "A" i wymienił jej wspólników. Jednak w uzasadnieniu wyraźnie odniósł się do wniosku P. W., a nie spółki jako takiej. Jego wywody na temat istnienia spółki i jej wpisu do ewidencji producentów odnosiły się do kwestii skutecznego doręczenia decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu dotyczącym płatności obszarowych i faktu istnienia tejże spółki w momencie doręczenia decyzji i biegu terminu do wniesienia odwołania. Natomiast samo odwołanie zostało potraktowane przez organ tak, jak wniesione wyłącznie przez byłego wspólnika, co wynika zresztą z treści odwołania zawierającego także wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, jak i dokumentów przedłożonych sądowi wraz z uzupełnieniem skargi. Niewątpliwie organ powinien był wyraźnie wyartykułować to rozróżnienie. Jednak w okolicznościach sprawy ten błąd nie miał wpływu na wynik sprawy.

W konsekwencji Sąd przyjął także, biorąc pod uwagę dokumenty przedłożone przez skarżącego w toku postępowania sądowego, w tym wspomniane oświadczenie o wypowiedzeniu udziału w spółce cywilnej, co doprowadziło do jej rozwiązania, że skargę wniósł były wspólnik spółki cywilnej, a ponieważ zaskarżone postanowienie było adresowane do byłych wspólników, uznał, iż I. W. przysługuje status uczestniczki postępowania sądowego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić skargę.