Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 916/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej, I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa - Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz adw. A. K.-G. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu kwotę [...] ([...])zł podwyższoną o kwotę [...] ([...] ) zł stawki podatku od towarów i usług przewidziana do tego rodzaju czynności - łącznie [...] ([...]) zł. /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak /-/ G. Radzicka AT


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 916/06

U Z A S A D N I E N I E

Prawomocnym wyrokiem z dnia 13 marca 2003 r.- sygn. II SA/Po 896/01 Naczelny Sąd Administracyjny- Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. 74/95/368 ze zm.) oddalił skargę M.Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że definicja represji od której uzależnione jest przedmiotowe świadczenie pieniężne zawarta jest w art.2 ustawy; represją jest (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i ZSRR. Przepis ten wyraźnie stanowi, że deportacją nie jest wywiezienie obywatela polskiego do pracy przymusowej na tereny, które pozostawały w granicach II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Niespornym w sprawie było, że "deportacja" Skarżącej nastąpiła do wsi B.Z. koło O., więc położonej w granicach państwa polskiego także sprzed 1 września 1939 . Kierownik Urzędu zasadnie przyjął, że wywiezienie Skarżącej i Jej rodziny do pracy przymusowej nie jest represją, o której mowa w art. 2 ustawy (k. 31-33 akt administracyjnych).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 2, i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm.- dalej ustawa) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r.) o odmowie przyznania M.Z. uprawnienia do świadczenia przewidzianego ustawą.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, że Strona w latach 1941-45 wykonywała pracę przymusową na terytorium Polski ( w miejscowości B. Z. gm. M. pow. O.), w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Kierownik Urzędu podkreślił, że nie kwestionuje faktu pracy Strony, jednakże w związku z tym, że praca wykonywana była w Polsce, świadczenie Stronie nie przysługuje (k. 44 akt administracyjnych).

Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] stycznia 2006 r.- sygn. IV SA/Po 214/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa), uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd wskazując, że wobec złożenia przez M.Z. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po upływie czternastodniowego terminu, Kierownik Urzędu nie był upoważniony do załatwienia spóźnionego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w drodze decyzji administracyjnej, rozstrzygającej sprawę merytorycznie. Wobec naruszenia art. 127 § 3 in fine w zw. z art. 129 § 2 i art. 16 § 1 kpa, rzeczą Kierownika Urzędu będzie zajęcie stanowiska co do złożonego z uchybieniem terminu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie w tym zakresie stosownego rozstrzygnięcia.

Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] na podstawie art. 134 kpa i art. 4 ust. 1, 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm.) Kierownik Urzędu, przywołując art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa), stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] o odmowie przyznania M.Z. uprawnienia do świadczenia przewidzianego ustawą (k. 59-62, 69 akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] lipca 2006 r., M.Z. ponownie wniosła o przyznanie Jej świadczenia pieniężnego; wskazała, że Jej sytuacja mieści się w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy- świadczyła pracę na rzecz III Rzeszy na terenie Polski tj. na terenie okupowanym przez III Rzeszę ( k. 72 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 i 2 kpa, i art. 2 pkt. 2 lit. a i art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2003 r.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o zmianę decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r., Strona powołała okoliczności, uprzednio podniesione w postępowaniu weryfikacyjnym. M.Z. nie powołała ustawowych podstaw wznowienia postępowania ani podstaw stwierdzenia nieważności owej decyzji. Kierownik rozważył przesłanki z art. 154 kpa. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. jest ostateczna (art. 16 kpa) lecz Strona nie wykazała, by za uchyleniem owej decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nie było dotknięte wadliwością. Decyzja była zgodna z obowiązującym w dacie jej wydania stanem prawnym; stan prawny nie uległ zmianie. Nie został spełniony wymóg deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed [...] września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-45. Nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. Praca wykonywana przymusowo na terytorium Rzeczypospolitej w granicach sprzed [...] września 1939 r., nawet poza miejscem stałego zamieszkania, nie stanowi represji w rozumieniu ustawy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że Strona w latach 1941-45 wykonywała pracę przymusową na terytorium Polski (w miejscowości B.Z. pow. O.), w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Kierownik Urzędu zaznaczył, że nie kwestionuje faktu pracy strony jako dziecka, jednakże w związku z tym, że praca wykonywana była w Polsce, świadczenie nie przysługuje Stronie (k. 74 akt administracyjnych).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M.Z. wniosła o: uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r.; przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Wnioskodawczyni podniosła, że nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r., a zwłaszcza interpretacją art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Wnioskodawczyni wskazała, że w uzasadnieniu uchwały 7 Sędziów NSA z 12.10.1998- OPS 5/98- ONSA 1/99/1 (dalej uchwała z 12.10.1998), Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie mówił, że nie stanowi represji praca związana z deportacją do gospodarstwa rolnego osadnika niemieckiego "położonego w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego" Przed deportacją Wnioskodawczyni mieszkała we wsi K. pow. K., a została wywieziona do wsi B.Z. gm. M. pow. O. Uchwała z 12.10.1998 nie dotyczy Wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni wraz z rodzicami i rodzeństwem była wywieziona do pracy przymusowej na terytorium okupowanym przez III Rzeszę i dlatego świadczenie Jej się należy.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa i art. 2 pkt 2 lit. a, i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2006 r.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne, zaprezentowane w decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. i przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. W interesie strony leżałoby naruszenie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, lecz organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, obowiązane są do podjęcia decyzji o odmowie jego przyznania. Nie można uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 kpa, jej dążenie do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. Art. 154 kpa nie może stanowić "wentyla bezpieczeństwa", służącego stronie do wzruszenia prawomocnej niekorzystnej dlań decyzji. Zmiana zasad polityki administracyjnej, dążenie do liberalizacji oceny stanu faktycznego, zmiana wykładni przepisów prawa, nie stanowią "słusznego interesu strony" w świetle art. 154 kpa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5.X.2004- II SA/Bk 428/04). Trudno stwierdzić, by w niniejszej sprawie wystąpił interes społeczny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.Z. wniosła o: uchylenie decyzji z dnia [...] października 2006 r. z powodu rażącego naruszenia przepisów prawa- w całości; przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. Skarżąca podniosła, że Kierownik Urzędu nie wziął pod uwagę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2006 r.- IV SA/Po 214/04, uchylającego decyzję Kierownika z dnia [...] grudnia 2003 r. M.Z. uważa, że decyzja z dnia [...] października 2006 r. jest tylko wykładnią przepisów prawa a nie merytorycznym rozstrzygnięciem Jej sprawy. Kierownik Urzędu rażąco naruszył art. 7 i 8 kpa; nie dołożył żadnych starań, by wyczerpująco rozpatrzyć sprawę i ją pozytywnie ocenić. Kierownik Urzędu dążył do tego, by załatwić Ją negatywnie; interpretuje art. 2 pkt 2 lit. a ustawy na swa korzyść. Wnioskodawczyni wraz z rodzicami i rodzeństwem została deportowana (dnia 10 września 1941 r.) do terenów okupowanych w okresie wojny w latach 1939-45. Polska w 1941 r. była krajem okupowanym przez III Rzeszę; okres deportacji trwał 3,5 roku- zatem powyżej 6 miesięcy.

Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153/02/1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa), sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne i poglądy prawne,

zaprezentowane w zaskarżonej decyzji- w szczególności, że Strona wykonywała pracę przymusową w latach 1941-45 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r.- we wsi B.Z. pow. O. Prawidłowe te ustalenia znajdują dostateczne oparcie w odpisach: ankiety J.K. z dnia [...] maja 1952 r. do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w O.; oświadczenia J.K. z dnia [...] lipca 1999 r.; zaświadczeń z dnia [...] września 1999 r. nr [...] i [...] Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w M., mapy Polski obejmującej wieś B.Z. i K. (k. 8,10, 40, 86 akt administracyjnych).

Kierownik Urzędu dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca nie wykazała dowodami, by wieś B.Z. w powiecie O. znajdowała się przed 1 września 1939 r. poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ( mapa podziału administracyjnego Kraju Warty; mapa podziału ziem polskich między okupantów w 1939 r. w: M. Rutowska "Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939- 41" Instytut Zachodni Poznań 2003 s. 41, 90). Kierownik Urzędu nie przeinaczył żadnego z dowodów z dokumentów, zgromadzonych w aktach sprawy.

Zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest wykładnia art. 2 pkt 2 lit a ustawy. Ustawodawca w art. 2 definiuje pojęcie represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm). Skarżąca zdaje się nawiązywać do rozumienia pojęcia represja, powszechnie przyjętego w języku polskim ("surowe środki odwetu; ich stosowanie"- "Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego t. VII PWN 1965; "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka- PWN 1992 t.3 s.47; "kara, karanie (przez państwo albo sądy); polityczny: środek odwetu, ucisku, tłumienia buntu"- W. Kopaliński "Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych" WP 1990 s.438-9; "Uniwersalny słownik języka polskiego" pod red. S. Dubisza t. 3 PWN 2003 s. 931-932 znaczenie 1). W przypadku Wnioskodawczyni- w dniu [...] września 1941 r.- piętnastomiesięcznej, a w dniu [...] stycznia 1945 r.- odpowiednio- czteroipółrocznej dziewczynki- podniesione we wniosku przebywanie wraz z obojgiem rodzicami i rodzeństwem, w obcym środowisku, w gospodarstwie rolnym należącym do niemieckiego właściciela we wsi B.Z. w powiecie O. (miast w rodzinnej wsi K. w pow. K.), było represją w rozumieniu politycznym (jako środek ucisku), lecz nie w rozumieniu karnym. Nie ulega wątpliwości, że los dzieci polskich, przebywających w warunkach deportacji rodziców do pracy przymusowej w III Rzeszy był nad wyraz trudny, jednakże- zgodnie z doświadczeniem życiowym- znacznie trudniejszy, niż w warunkach przesiedlenia i wyrugowania w ramach poszczególnych okręgów na tereny polskie, choć okupowane przez władze niemieckie (Cz. Łuczak "Polscy robotnicy przymusowi w Trzeciej Rzeszy podczas II wojny światowej" Wyd. Poznańskie 1974 s. 131 i nast.; M. Rutowska- op. cit. s. 36-37).

Ustawodawca nie każdą represję objął działaniem ustawy, wyraźnie definiując pojęcie represje w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 31.5.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Obowiązkiem Sądu Administracyjnego jest badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, nie zaś zastępowanie ustawodawcy w określaniu, które jeszcze rodzaje represji winny wiązać się z nabyciem uprawnień na podstawie ustawy. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że pozostaje w zgodzie z zasadą państwa prawnego przyznanie uprawnień do świadczenia tylko pewnej, ściśle określonej grupie osób srożej represjonowanych, z pominięciem osób, które doznały represji mniej dolegliwych (art. 2 i art. 32 Konstytucji RP z 2.4.1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319, zm. 200/06/1471; uzasadnienie uchwały 7 Sędziów NSA z 12.10.1998- OPS 5/98- ONSA 1/99/1). Art. 1 ustawy z 31.5.1986 r. przewiduje prawo do świadczenia pieniężnego dla osób, które podlegały represjom określonym w ustawie. Ustawa nie przewiduje objęcia świadczeniem wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Nie dotyczy też wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy - w szczególności ustawa przewiduje świadczenia tylko dla tych osób, wobec których okupanci stosowali represję pracy niewolniczej w zaostrzonej formie. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja przymusowo zatrudnionych, izolowanych od dotychczasowego środowiska, była nieporównanie gorsza od sytuacji innych, przymusowo zatrudnionych osób, i to nawet wówczas, gdy warunki pracy były porównywalne (uzasadnienie uchwały 7 Sędziów NSA z 12.10.1998- ONSA 1/99/1). Rozszerzenie katalogu osób represjonowanych w rozumieniu ustawy wymaga jednak woli ustawodawcy.

. Represja powołana przez Skarżącą we wniosku nie wypełnia przesłanek z art. 2 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 31.5. 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osobom osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W szczególności do sześciomiesięcznego okresu represji, warunkującego przyznanie świadczenia przewidzianego ustawą, nie wlicza się wywiezienia w granicach państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r., nawet jeżeli ta część terytorium Rzeczypospolitej Polskiej była okupowana przez III Rzeszę. Różne części terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., z uwagi na zmienne koleje wojny i doraźne cele polityczne państw uczestniczących w wojnie, były okupowane przez różne państwa (dominująca część przez ZSRR- aż do wyparcia Armii Czerwonej przez Wehrmacht po dniu 22 czerwca 1941 r.; znacząca część przez III Rzeszę; niewielkie fragmenty przez Litwę i Słowację). W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zarówno powiat K., jak i powiat Os., były w całości okupowane przez III Rzeszę, przy czym od dnia [...] października 1939 r. i po ostatecznym sprecyzowaniu dnia [...] listopada 1939 r. oba powiaty weszły (na skutek bezwzględnie nieważnych z punktu widzenia prawa międzynarodowego decyzji władz III Rzeszy) do tzw. Kraju Warty - wcielonego do III Rzeszy. Kraj Warty był największym okręgiem administracyjnym III Rzeszy i jedynym na ziemiach wcielonych, w skład którego wchodziły t y l k o obszary należące w latach 1918-39 do Polski (M. Rutowska- op. cit. s. 20-21).

Z punktu widzenia racjonalności prawodawcy, wykładni sformułowania "na terytorium a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-45" nie sposób dokonywać w oderwaniu od całości uregulowań zawartych w ustawie i bez odniesienia do wiedzy historycznej, która legła u źródeł uchwalenia ustawy. Ustawodawca w art. 1 ust. 1 wyraźnie wskazuje na to, że świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom o k r e ś l o n y m w ustawie były obywatelami polskimi, są nimi obecnie i posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w aktualnym w dacie orzekania kształcie). Ustawodawca nie wprowadzałby w punkcie 2 art. 2 ustawy wymogu deportacji z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., by nie zróżnicować w ten sposób terenu, na który represjonowany miałby być deportowany. W grę wchodzi zatem obszar III Rzeszy w granicach sprzed 1 września 1939 r. i terenów innych państw przez III Rzeszę okupowanych (przykładowo- okupowana część Francji, dokąd deportowano szereg polskich rodzin, okupowana Dania etc.). Według takich samych kryteriów historycznych ustawodawca zróżnicował teren ZSRR i tereny przezeń okupowane w okresie od dnia 17 września 1939 do dnia 5 lutego 1946 r. i po tym okresie do końca 1948 r., lecz już z terytorium państwa polskiego w jego o b e c n y c h granicach ( lit. b punktu 2 art. 2 ustawy). Ustawodawca dokonał do dziś czterech nowelizacji ustawy; była też ona poddana kontroli Trybunału Konstytucyjnego- nie było zatem żadnych przeszkód, by ustawodawca określił, że represją w rozumieniu ustawy była również deportacja w ramach terytorium państwa polskiego- w granicach sprzed 1 września 1939 r., a tego nie uczynił.

Stan faktyczny, w którym Naczelny Sąd Administracyjny powziął uchwałę z dnia 12.X.1998 r. istotnie dotyczył sytuacji, w której osoba przymusowo zatrudniona zamieszkiwała od urodzenia w miejscowości położenia gospodarstwa rolnego, w którym podczas okupacji przez III Rzeszę musiała przymusowo pracować. Nie sposób jednak pominąć całego obszernego wywodu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie przyjął, że relewantnym dla zastosowania ustawy miałby być fakt wykonywania pracy w tej samej miejscowości, lecz wskazał jednoznacznie, że istotnym jest deportacja poza obszar Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1 września 1939 r.- na tak rozumiany obszar III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych (poza granicami Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1 września 1939 r.; ONSA 1/99/1 s. 46-47). Przywołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.8.2004 r.- OSK 135/04- ONSAiWSA 1/05/15 z akceptującą glosą W.K.- OSP 6/05/74, dotyczy innego zagadnienia, niźli istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy- braku zróżnicowania sytuacji prawnej małoletniego dziecka, gdy zostało ono deportowane wraz z rodzicami, jak i gdy urodziło się w miejscu wykonywania tych robót. Dla rozstrzygnięcia sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 19.8.2004 r.- OSK 135/04 nie było istotne miejsce deportacji z punktu widzenia granic Rzeczypospolitej sprzed 1 września 1939 r. (bowiem Skarżący w owej sprawie urodził się na terenie III Rzeszy w jej granicach sprzed 1.9.1939 r.). Kierownik Urzędu trafnie zatem ocenił, że za uchyleniem ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nie przemawiał status społeczny ani słuszny interes strony.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ppsa skargę należało oddalić.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 ppsa i § 18 ust.1 pkt 1 lit.c i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. 163/02/1348 ze zm. ).

/-/. M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ G. Radzicka

za nieobecnego Sędziego

/-/ M. Dybowski

AT