Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 328/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1,  art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 208 par. 1,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia wszczętego z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych; II. orzeka, że decyzje opisane w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W. udzielił spółce A Sp. z o.o. z siedzibą we W. sześcioletniego zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 15 punktach gier zlokalizowanych na terenie województwa dolnośląskiego.

Postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w L., działając w oparciu o ustalenia z kontroli z dnia [...] r. w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych HOT SPOT nr fabryczny [...] w punkcie gier w J. G., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu. Postępowanie to miało na celu ustalenie, czy w związku z naruszeniem art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) zaistniała przesłanka, o której mowa w przepisie art. 23 a ust. 7 tejże ustawy, do cofnięcia w drodze decyzji rejestracji w/w automatu.

W dniu [...] r. do Naczelnika Urzędu Celnego w L. wpłynął wniosek Spółki A z dnia [...] r., o umorzenie wszczętego z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu o niskich wygranych - jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że dopuszczenie automatu do eksploatacji nastąpiło poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która nadała wnioskodawcy prawo do korzystania z zarejestrowanego urządzenia przez okres 6 lat. Ponieważ nie wystąpił w niniejszej sprawie żaden z przypadków uzasadniających wzruszenie decyzji i w konsekwencji odebranie wnioskodawcy uprawnienia do korzystania z automatu, postępowanie w przedmiocie cofnięcia rejestracji jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone.

Postanowieniem z dnia [...] r. ([...]), na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu Celnego w L. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia - na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej - postępowania wszczętego z urzędu w dniu [...] r. postanowieniem (nr [...]) z dnia [...] r.

Rozpatrując zażalenie, postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej we W. uchylił powyższe postanowienie, stwierdzając błędnie zastosowaną podstawę prawną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydana na podstawie art. 207 i 208 § 1 Ordynacji podatkowej decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), organ I instancji odmówił umorzenia na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu, uznając, że nie występuje przesłanka uzasadniająca umorzenie z urzędu prowadzonego postępowania, jako bezprzedmiotowego - gdyż istnieje zarówno właściwy organ podatkowy oraz podmiot mający prawną pozycję strony postępowania, istnieje interes prawny oraz podstawa prawna i faktyczna do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

W odwołaniu, Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji:

naruszenie art. 128 oraz art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez prowadzenie postępowania w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej (w zakresie rejestracji i dopuszczenia do eksploatacji automatu do gier na podstawie badań akredytowanej Jednostki Badającej), mimo braku podstaw prawnych w tym zakresie w Ordynacji podatkowej ani też w przepisach ustaw podatkowych;

rażące naruszenie art. 121 § 1, art. 124 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez brak ustosunkowania się do podstawy wniosku Spółki o umorzenie postępowania, w szczególności pominięcie oczywistych okoliczności wynikających z art. 128 w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.

Podniosła, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., wnosząc o uchylnie tego rozstrzygnięcia, Spółka powtórzyła zarzuty z odwołania, tj.:

naruszenie przepisów ustawowych art. 128 oraz art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, poprzez prowadzenie postępowania w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej (w zakresie rejestracji i dopuszczenia do eksploatacji automatu do gier na podstawie badań akredytowanej Jednostki Badającej), mimo braku podstaw prawnych w tym zakresie w Ordynacji podatkowej ani też w przepisach ustaw podatkowych;

rażące naruszenie art. 121 § 1, art. 124 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez brak ustosunkowania się do podstawy wniosku Skarżącej o umorzenie postępowania, w szczególności pominięcie rozważenia oczywistych okoliczności wynikających z art. 128 w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej i to w obydwu instancjach.

Ponadto zarzuciła naruszenie art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, poprzez oparcie postępowania na przepisie art. 23a ust. 7 tejże ustawy, wbrew dyspozycji przepisu intertemporalnego, nakazującej stosować przepisy dotychczasowe.

W odpowiedzi na skargę podniesiono, że zgodnie z art. 208 § 1 cyt. wyżej ustawy Ordynacja podatkowa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Natomiast przyczyny bezprzedmiotowości postępowania można podzielić na cztery kategorie:

podmiotowe dot. organu podatkowego lub stron postępowania;

przedmiotowe dot. interesu prawnego lub obowiązku, o którym ma się rozstrzygać w sprawie;

podstawy prawnej załatwienia sprawy co do jej istoty;

prawotwórczych elementów stanu faktycznego.

W tym kontekście organ stwierdził, że w żadnej z wskazanej kategorii nie zaistniała przesłanka wskazana w art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Bowiem przedmiotowe postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu ma swoje umocowanie w przepisach prawa, istnieje właściwy w sprawie organ, jak również strona postępowania oraz interes prawny.

Stosownie bowiem do treści § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. Nr 102, poz. 946 ze zm.), w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji wyznaczony naczelnik urzędu celnego cofa rejestrację takiego automatu lub urządzenia do gier. Podobnie, zgodnie z art. 23a ust. 7, wprowadzonym ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134 poz. 779), naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie (w tym zatem także warunków w zakresie maksymalnych stawek i wygranych w grze na automatach o niskich wygranych z art. 129 ust. 3).

Podniesiono w uzasadnieniu odpowiedzi, że wobec powyższego nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 128 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowe jak również zasad ogólnych wyrażonych w art.121 § 1, art. 124 Ordynacji podatkowej. Przepisy pozwalające na cofać poświadczenia rejestracji automatu do gier na automatach o niskich wygranych, jako ustanowione przez ustawodawcę, nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny, nie można więc uznać je za sprzeczne z ustawą zasadniczą.

Wskazać należy, że Postanowieniem z dnia [...] r. (III SA/Wr 328/12), Sąd odmówił zawieszenia postępowania w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż przedstawione w skardze.

Jak wynika z akt sprawy niniejszej, organy obu instancji wydając przedmiotowe rozstrzygnięcia naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, brak było podstaw do wydawania decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu o niskich wygranych, skoro w tym przypadku postępowanie wszczynane jest wyłączenie z urzędu i zostało wszczęte z urzędu. W tej sytuacji wniosek Spółki o jego umorzenia powinien mieć dla organu jedynie charakter informacyjny i nie powinien być w ogóle rozpoznany.

Zgodnie z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Natomiast zgodnie z § 2 art. 208, organ podatkowy może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi publicznemu.

W orzecznictwie utrwalony został pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych.

Należy podkreślić, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to, m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Jeżeli zatem, w przepisach prawa nie określono możliwości wszczęcia na wniosek strony postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier, postępowanie w tej sprawie nie może się toczyć i organ celny nie może takiego wniosku rozpoznawać.

W ocenie Sądu organy celny rozpatrując wniosek strony o umorzenie postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych naruszyły przepisy Ordynacji podatkowe j- art. 208 § 2, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2004 r., III SA 2265/03).

Jak już wskazano, w myśl zacytowanego przepisu art. 208 § 2 Ordynacji podatkowej organ celny może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądane postępowanie zostało wszczęte. Ordynacja podatkowa nie zawiera przepisu dającego organom podatkowym możliwość wydania decyzji o odmowie umorzenia postępowania wszczętego z urzędu (tak wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 maja 2001 r., III SA 220/00).

Organy w niniejszym postępowaniu mogły wydać decyzję o umorzeniu postępowania, gdyby stało się ono bezprzedmiotowe - po spełnieniu przesłanek z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej lub decyzję merytoryczną w przedmiocie rejestracji automatu do gier. Organ administracji nie mógł, w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu, wydać decyzji o odmowie umorzenia postępowania - odnosząc się w sposób merytoryczny do złożonego w sprawie wniosku o umorzenie.

Dlatego biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji. O zakresie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.