Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2338/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Sławomir Antoniuk /spr./ Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę krajową 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...]z dnia [...]grudnia 2003 r. nr [...], 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]z dnia [...]grudnia 2003 r., nr [...] stwierdzającą nabycie przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w C. gm. J., składającej się z działki ewidencyjnej nr [...]o pow. [...]ha powstałej z podziału działki ewidencyjnej nr [...]objętej księgą wieczystą nr [...]prowadzoną przez Sąd Rejonowy w N. Wydział V Ksiąg Wieczystych, zajętej pod fragment drogi krajowej nr [...].

Z ustaleń organu wynika, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. wnioskiem z dnia 17 października 2003 r. skierowanym do Wojewody [...] wystąpiła o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. m.in. działki nr [...] o pow. [...] m2 stanowiącej własność J. C., w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w C. gm. J., składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha, powstałej z podziału działki ewidencyjnej [...] , zajętej pod fragment drogi krajowej nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 31 grudnia 1998 r. działka ewidencyjna [...] położona w C. gm. J. stanowiła własność J. C., co potwierdza odpis z księgi wieczystej nr [...] z dnia 1 lipca 2003 r. Operatem pomiarowym wykonanym przez [...] Przedsiębiorstwo [...] Spółka Cywilna w K. określono część ww. działki, która w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta była pod drogę krajową nr [...]. Zgodnie z tym operatem działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha podzieliła się na działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Wydzielona działka ewidencyjna nr [...] zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę krajową nr [...], co potwierdził oświadczeniem zawartym we wniosku Zastępca Dyrektora Oddziału w K. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Jak wynika z pisma Rejonu Dróg w N. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 3 września 2003 r. przedmiotowa nieruchomość zajęta została pod pętlę autobusową o nawierzchni bitumicznej z poboczami, na której wykonywane były roboty związane z bieżącym utrzymaniem drogi, tj. remonty cząstkowe grysami i emulsją, oznakowanie poziome, koszenie traw w obrębie pasa drogowego oraz sprzątanie terenu, zatem znajdowała się w faktycznym władaniu zarządcy drogi. Droga nr [...] "[...]" została zaliczona do kategorii dróg krajowych uchwałą nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczania drogi do kategorii dróg krajowych (M.P. Nr 3, poz. 16) i zarządzana była do dnia 31 grudnia 1998 r. przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych w K.. Droga ta została także zamieszczona w wykazie dróg krajowych stanowiących załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazów dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). Zostały zatem spełnione przesłanki określone art. 73 ust. 1 ww. ustawy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. C. będąca pełnomocnikiem męża J. C.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego i ustalenie stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistością oraz wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i oddalenie wniosku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych w K. Zdaniem strony skarżącej organ całkowicie pominął fakt, że przed Sądem Rejowym w N. toczy się postępowanie o wydanie spornych działek J. C. i zakazanie wykonywania na nich jakichkolwiek aktów posiadania przez pozwaną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w K. Sporne działki zostały zajęte pod zajezdnię [...]. Znajdują się tam kioski dzierżawione przez żonę właściciela, za które opłacany jest czynsz. Teren ten nie stanowi drogi lub pasa drogowego jak to błędnie ustalono w zaskarżonej decyzji. Działki te nie są zatem drogą, czy pasem drogowym, a tym samym drogą publiczną w rozumieniu art. 73 ww. ustawy.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając argumentację wyrażoną przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ drugiej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazali, iż część działki nr [...], objęta umową najmu dotyczy przedmiotowej działki nr [...] objętej zaskarżoną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. Ponadto w pozwie skierowanym do Sądu Rejonowego w N. odwołujący się wyraźnie wskazał, że Generalna Dyrekcja Dróg Publicznych użytkuje tę nieruchomość.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. C. i M. C. podnosząc, że podział działki nastąpił bez zgody skarżących i to właśnie nowopowstała działka nr [...] jest i była dzierżawiona Spółce Cywilnej [...]. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w K. użytkowała tę część działki, na której znajduje się droga asfaltowa i tylko ta część podlegała przejęciu z mocy prawa przez Skarb Państwa. Jak podnieśli skarżący, organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w terenie, a oparł się jedynie na załączonych do wniosku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad dokumentach, wobec czego nie mógł stwierdzić, która cześć spornej działki jest dzierżawiona, a która została zajęta pod drogę krajową.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrolując legalność decyzji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane bez należytego wyjaśnienia sprawy, a tym samym z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, stanowił przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), w myśl którego nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem.

Użyte w wymienionym przepisie określenie "droga publiczna" należy rozumieć w znaczeniu, jakie wynikało z definicji zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. Zgodnie z tą definicją, drogą lub pasem drogowym jest wydzielony pas terenu przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wyodrębnionym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami, krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. W świetle powyższego, zasadnicze znaczenie przy wydawaniu decyzji stwierdzającej nabycie własności gruntu zajętego pod drogę publiczną, miało dokładne ustalenie i określenie obszaru znajdującego się pod tą drogą.

W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy w niniejszej sprawie nie były wystarczające do wydania decyzji.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie wynika, jaki był przebieg pasa drogowego przez sporną działkę należącą do K. C. Załączony do akt projekt podziału działki ewidencyjnej nr [...] z dnia 22 stycznia 2001 r., zawierający mapę geodezyjną, określa jedynie przebieg granic pasa drogowego drogi krajowej nr [...] biegnący obok działki będącej przedmiotem podziału. Organy obu instancji nie ustaliły natomiast w jakich granicach przebiegała droga (jezdnia wraz z poboczem i infrastrukturą drogową) przez dzieloną działkę o nr ewidencyjnym [...]. Wprawdzie z pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. Rejon w N. z dnia 3 września 2003 r. wynika, że na odcinku drogi nr [...] w C. (km [...] – [...]), stanowiącej pętlę autobusową o szerokości jezdni 15 m wraz z poboczem obustronnie utwardzonym o szerokości 3 m, były wykonywane przed 1998 r. roboty związane z utrzymaniem drogi, jednakże organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły w jakiej relacji pozostaje odcinek tej drogi w stosunku do działki objętej podziałem.

Należyte wyjaśnienie tej kwestii było niezbędne, zwłaszcza wobec zakwestionowania przez skarżących przebiegu granic gruntu zajętego pod drogę. Organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego braku ustalenia obszaru zajętego pod pętle autobusową. Przyjął bezpodstawnie natomiast, że to na odwołującym się spoczywa ciężar ustalenia, czy na powstałej w wyniku podziału działce nr [...] znajduje się dzierżawiony pod kioski usługowo - handlowe teren, czy też tylko droga publiczna.

Istotne jest, że przewidziana w art. 73 powołanej ustawy instytucja prawna ma wyjątkowy charakter, gdyż polega na odebraniu własności gruntu dotychczasowemu właścicielowi. Aby zatem wymieniony przepis mógł znaleźć zastosowanie w konkretnej sytuacji, konieczne jest należyte wyjaśnienie wszystkich okoliczności od których zależy wydanie prawidłowej decyzji potwierdzającej przejście prawa własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został spełniony co oznacza, że zarówno organ pierwszej instancji jak i organ drugiej instancji uchybił przepisom art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.