Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2311/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ("Naczelnik", "Organ I instancji"), decyzją z dnia [...] maja 2019 r., określił M. K. ("Strona", "Skarżąca") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego w 2013 r. z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, opodatkowanych za zasadach określonych w art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.). Wysokość zobowiązania określono na kwotę 79 347 zł. Decyzja została uznana za doręczoną w dniu 5 czerwca 2019 r., zgodnie z art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej także "Op" lub "Ordynacja").

W dniu 12 lipca 2019 r. Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Wskazała, że nie wiedziała o wydanej w stosunku do niej decyzji, bowiem dokument pocztowy zawierający informację o awizowaniu przesyłki nie został jej przekazany, na skutek czego przesyłka z decyzją została zwrócona do nadawcy. O wydanej decyzji dowiedziała się dopiero w dniu 5 lipca 2019 r. podczas przeglądania akt postępowania. W uzupełnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że adres przy ul. B. w W. nie jest prawidłowym adresem do doręczeń Strony. Pod tym adresem prowadzi ona działalność gospodarczą, jednakże nie wskazywała tego adresu jako adresu właściwego do doręczeń. Ponadto w postępowaniu sprawdzającym, w piśmie z 4 stycznia 2019 r., również nie podała ul. B. jako swojego adresu właściwego do doręczeń. W konsekwencji także postanowienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone na nieprawidłowy adres. Jednocześnie wskazano, że w dniu 17 kwietnia 2018 r. Strona dokonała zmiany adresu do doręczeń poprzez wypełnienie stosownego zgłoszenia w CEIDG i oczekiwała, że pod tym adresem będą doręczane wszelkie pisma. W ocenie Strony nawet gdyby uznać, że podała Naczelnikowi adres do korespondencji przy ul. B., to Organ powinien pouczyć ją o skutkach podania tego adresu jako adresu miejsca zamieszkania, tj. że wszelka korespondencja wysyłana na ten adres w przypadku jej nieodebrania będzie uznawana za doręczoną, czego Organ nie uczynił, a tym samym naruszył zasadę informowania wyrażoną w art. 121 Op. Ponadto, w związku z tym, iż przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, podczas postępowania sprawdzającego, prowadzono elektroniczną korespondencję ze Stroną oraz kontaktowano się z nią telefonicznie, Skarżąca liczyła również na to, że o wydaniu decyzji i jej treści zostanie poinformowana drogą elektroniczną. Tak się jednak nie stało, w konsekwencji czego działania Naczelnika należy uznać za podważające zaufanie do organów, które powinny działać w sposób transparenty, z zachowaniem lojalności względem strony oraz z poszanowaniem przepisów prawa i obowiązujących zasad w postępowaniu podatkowym. W niniejszej sprawie natomiast wspomniane zasady zostały naruszone, wskutek czego Strona bez swojej winy została pozbawiona możliwości zaskarżenia decyzji, której była adresatem.

Ponadto, w ocenie Strony, jeżeliby nawet uznać, że pod adresem przy ul. B. Organ powinien doręczać korespondencję, to doręczenie nastąpiło niezgodnie z art. 149 Op, bowiem w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek adnotacji, że osoba doręczająca korespondencję próbowała doręczyć pismo sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy, oraz że osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Strona złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "Organ II instancji"), postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor wskazał, że - jak wynika z akt sprawy- przesyłka zawierająca decyzję Naczelnika z dnia [...] maja 2019 r. została wysłana na adres zamieszkania M. K. w dniu 20 maja 2019 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej ww. decyzję wynika, że z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w pkt 1, tj. adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, zarządcy domu (budynku) lub dozorcy, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu 22 maja 2019 r., a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tej placówce wraz z informacją o możliwości jego odbioru zostało umieszczone pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej. Z powyższego jasno zatem wynika, że osoba doręczająca przesyłkę nie miała możliwości doręczenia jej pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, zarządcy domu (budynku) lub dozorcy. Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni pismo awizowano powtórnie w dniu 30 maja 2019 r. Przesyłka została zwrócona do nadawcy w dniu 6 czerwca 2019 r., gdyż adresat nie podjął awizowanego pisma. Stosownie do art. 150 § 4 Op, decyzja została zatem skutecznie doręczona w dniu 5 maja 2019 r. Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, zdaniem Dyrektora, iż doręczenie zostało dokonane prawidłowo, a wynikający z art. 223 § 2 Op termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 czerwca 2019 r.

Dyrektor za bezpodstawne uznał twierdzenia Strony, że w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek adnotacji, iż osoba doręczająca korespondencję podjęła próbę jej doręczenia m.in. sąsiadowi, o czym miały świadczyć załączone do wniosku oświadczenia sąsiadów Strony z dnia 17 lipca 2019 r., tj. M. S. i M. Z. Organ II instancji wskazał, że - wbrew twierdzeniom Strony zawartym w przedmiotowym wniosku, a dotyczącym konieczności doręczania pism na adres widniejący w CEiDG i wskazany przez nią jako adres do doręczeń - argumentacja ta nie znajduje potwierdzenia ani w obowiązujących przepisach, ani też w orzecznictwie. Zdaniem Dyrektora prawidłowość dokonywania doręczeń na adres zamieszkania potwierdzają również wydruki zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za lata 2017 - b2018 (PIT- 37), zeznań o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28) z aplikacji SPEED - e-Deklaracje System Obsługi Dokumentów Elektronicznych, w których widnieje powyższy adres zamieszkania M. K. Ponadto w skierowanym do Naczelnika piśmie z dnia 4 stycznia 2019 r., jak i na kopercie, w której przesłano to pismo, widnieje adres Strony: ul. B., [...] W. Natomiast fakt nieodbierania przez Skarżącą korespondencji, która wracała do Naczelnika z adnotacją "nie podjęto w terminie", nie nasuwał wątpliwości co do prawidłowości doręczeń. Taką wątpliwość mogłyby nasunąć znajdujące się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacje doręczyciela "pod wskazanym adresem jest nieznany", czy "wyprowadził się". W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, a zatem okoliczność, że doręczenia dokonywane były właśnie w trybie zastępczym ani nie powoduje prawnej nieskuteczności tych czynności, ani nie nakłada obowiązku dodatkowej weryfikacji skuteczności tak dokonanych doręczeń.

W konsekwencji Dyrektor stwierdził, że podnoszona przez Stronę argumentacja dotycząca nieprawidłowego doręczania korespondencji jest bezpodstawna i w żaden sposób nie przesądza o uprawdopodobnieniu braku winy Strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Dyrektor podniósł również, że argumentacja, iż Strona liczyła na to, że o wydaniu decyzji i jej treści zostanie poinformowana drogą elektroniczną (tak, jak kontaktowano się z nią w toku czynności sprawdzających), jest bezpodstawna. Organ II instancji wskazał, iż możliwość doręczania pism za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej istnieje jedynie wówczas, gdy strona wskaże organowi podatkowemu, że wnosi o doręczanie pism w taki właśnie sposób (art. 144a Op), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W związku z niewykazaniem przez Stronę braku zawinienia w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia ww. wniosku. W ocenie Dyrektora okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie wskazują na to, że Strona dołożyła wszelkiej staranności przy prowadzeniu swoich spraw. W konsekwencji Dyrektor stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zostało wykazane przez Stronę uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, a zatem złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie spełnia wymagań określonych w art. 162 §1Op.

Strona wniosła skargę na postanowienie Organu II instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowanie mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 148 § 1 i 2 w zw. z art. 150 § 4 Op, poprzez uznanie, że organ podatkowy ma dowolność wyboru miejsca doręczenia decyzji spośród mieszkania adresata, adresu do doręczeń w kraju, siedziby organu podatkowego, miejsca pracy lub innego miejsca, gdzie się adresata zastanie, w sytuacji, gdy posiadał informację o adresie strony właściwym do dokonywania doręczeń, poprzez dostęp do danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, co spowodowało, że bezpodstawnie przyjęto, iż decyzję przesłaną na adres przy ul. B., pomimo jej nieodebrania przez Skarżącą, należało uznać za skutecznie doręczoną;

2. art. 149 Op, poprzez niezasadne uznanie, że tryb doręczenia Skarżącej decyzji był prawidłowy i zgodny z obowiązującymi wymogami w sytuacji, gdy w aktach sprawy osoba doręczająca nie usiłowała pozostawić przesyłki dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy, przez co Skarżąca została pozbawiona możliwości zapoznania się z decyzją i bez własnej winy nie wiedziała o toczącym się postępowaniu;

3. art. 121 Op, poprzez brak pouczenia Strony o przysługujących jej prawach i obwiązkach, w tym o obowiązku informowania o zmianie swojego adresu do doręczeń, w sytuacji, gdy w postępowaniu sprawdzającym osoby prowadzące to postępowanie kontaktowały się regularnie za pomocą środków porozumiewania na odległość, w następstwie czego została naruszona zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz zasada udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień stronom o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Uznał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy Skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej - "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wyrok Sądu w sprawie niniejszej jest prostą konsekwencją wyroku wydanego w sprawie III SA/Wa 2310/19. Otóż w tamtej sprawie Sąd oddalił skargę uznając, że decyzję Naczelnika z [...] maja 2019 r. skutecznie doręczono Skarżącej w dniu 5 czerwca 2019 r., zatem wniesienie odwołania w dniu 12 lipca 2019 r. było spóźnione. Zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w samej skardze w niniejszej sprawie, Skarżąca nie podała żadnych okoliczności, które wskazywałyby, iż uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych (art. 162 § 1 Op). Stanowisko Skarżącej sprowadza się do konsekwentnego negowania skuteczności doręczenia decyzji, tak samo, jak w sprawie ze skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu. Przyjąć więc należy, że powodem, dla którego nastąpiło uchybienie terminu, była niewiedza Skarżącej o skutkach prawnych braku poinformowania Naczelnika o adresie do doręczeń (mieszkanie przy ul. B. w W.) innym, niż adres zamieszkania i prowadzenia działalności, ujęty w ewidencji podatników (mieszkanie przy ul. B. w W.). Nie można jednak przyjąć, że taka nieznajomość prawa jest niezawiniona. W przeciwnym wypadku podatnik mógłby zawsze powoływać się na nieznajomość obowiązujących przepisów prawa procesowego i na tej podstawie oczekiwać, że terminy do dokonywania czynności procesowych będą przywracane. Zaaprobowanie takiego oczekiwania oznaczałoby utratę praktycznego znaczenia przepisów Ordynacji o doręczeniach, a w efekcie spowolnienie toku, a nawet obstrukcję postępowania podatkowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.