Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 836/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 119 pkt 2, art. 3 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, art. 189a § 1, art. 189f § 1-3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 140mb pkt 2, art. 78 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 15zzzzzn (2)
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 29 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 roku sprawy ze skargi A sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 17 marca 2022 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 207,00 zł (słownie: dwieście siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 marca 2022 r., nr [...] Prezydent Miasta Poznania na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: P.r.d.), nałożył na A spółka z o.o. z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 300 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia organu w przewidzianym terminie o zbyciu pojazdu.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że dnia 9 stycznia 2021 roku A sp. z o.o. zbyła pojazd marki HYUNDAI i30 nr rejestracyjny [...] , nr identyfikacyjny [...] – o czym świadczy faktura znajdująca się w aktach sprawy. Natomiast zgłoszenie tego faktu strona dokonała dnia 1 marca 2021 roku, co oznacza, że nie wykonała obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu ww. w ustawowym 30-dniowym terminie. Tym samym zaistniały przesłanki wskazane w Prawie o ruchu drogowym do nałożenia kary administracyjnej, którą ustalono na 300 zł. Przy ustaleniu wysokości kary uwzględniono, że przedmiotem działalności strony jest sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów, co obliguje spółkę do przestrzegania prawa oraz do należytej staranności dotyczącej postępowania zgodnie z przepisami prawa nawet jeżeli ulegają one ciągłym zmianom. Ponadto organ stwierdził, że w rozpoznawanym przypadku nastąpiła powtarzalność naruszenia prawa, ponieważ zgłoszenie nabycia lub zbycia pojazdu zostało naruszone kilkukrotnie. Ponadto samo zgłoszenie jest wykonywane nieodpłatnie, strona z tytułu niewykonania obowiązku zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu w ustawowym terminie nie odniosła korzyści finansowych. Tym samym zaistniały przesłanki wskazane w Prawie o ruchu drogowym do nałożenia kary administracyjnej.

W ocenie organu nie zaszły przesłanki z art. 189f § 1 K.p.a. do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W szczególności przypadek nie dotyczył zaprzestania naruszenia prawa i nie można było twierdzić, iż zaistniał znikoma waga naruszenia. Tym bardziej, że przepisy dotyczące obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu obowiązują od dnia wejścia w życie ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 1997 r., Nr 98 poz. 602) tj. od 1 stycznia 1998 r. Organ odmówił zatem odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na brak w tym względzie przesłanek do uwzględnienia żądania strony.

W odwołaniu od powyższej decyzji A spółka z o.o. zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1 K.p.a.) poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i w konsekwencji uznanie, że w sprawie nie zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia stronie kary administracyjnej.

Zdaniem spółki organ I instancji błędnie przyjął, że brak było podstaw do zastosowania instytucji przewidzianej w art. 189f § 1 K.p.a. dającej organowi możliwość odstąpienia od wymierzenia spółce kary administracyjnej. W świetle normy określonej w art. 189f § 1 K.p.a. strona wskazała, że waga naruszenia w niniejszej sprawie prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa dokonując po 21 dniach od upływu terminu zgłoszenia nabycia przedmiotowego pojazdu. Organ nie poczynił zaś w tym zakresie żadnych ustaleń. Dodano, iż w pierwszej połowie 2021 r. spółka starała się dochować ustawowego terminu na dokonanie zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu przez siebie pojazdów, jednakże z przyczyn niezależnych od niej, a wynikających z sytuacji związanej z pandemią koronawirusa, dopuściła się kilkudniowych opóźnień w tym zakresie. Przez cały 2021 rok spółka borykała się z problemem absencji pracowników związanej z zakażeniami koronawirusem, kwarantannami itp. Nadto wypełniając wytyczne i zalecenia rządu z tamtego okresu spółka polecała pracownikom wykonywanie pracy w systemie zdalnym. Nie bez znaczenia dla zachowania spółki miał również fakt panującej w l. 2020-2021 w społeczeństwie dezinformacji/zamieszania co do terminów obowiązywania, zawieszania, odraczania obowiązków wprowadzonego przez kolejne ustawy o tarczach antykryzysowych. Organ rozważając zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary powinien kierować się względami słuszności – wziąć pod uwagę okoliczność, że termin przekroczono zaledwie o kilka dni, co świadczy również o znikomej wadze naruszenia.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z 17 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, że organ I instancji zobligowany był do wydania zaskarżonej decyzji, bowiem przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb pkt 2 P.r.d. mają bezwzględnie obowiązujący charakter i nakładają na organ konieczność nałożenia kary pieniężnej w przypadku niedopełnienia powinności zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego zbycia (nabycia). Strona nie wywiązała się z ww. obowiązku przekraczając ten termin o 21 dni. Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem działalności strony jest sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów. Spółkę uznać należało więc za profesjonalistę w zakresie wykonywanego profilu działalności gospodarczej, co tym bardziej obliguje ją do przestrzegania prawa związanego z prowadzonym rodzajem działalności. Zdaniem Kolegium argumentacja organu I instancji była spójna, logiczna, a przede wszystkim zgodna ze stanem faktycznym sprawy. Argumentacja strony nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem strona powinna przestrzegać przepisów powszechnie obowiązujących stricte dotyczących wykonywanej przez nią działalności gospodarczej – również w zakresie terminów wynikających z P.r.d.

Pismem z dnia 28 sierpnia 2022 roku A sp. z o.o. w P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2022 r. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 189a § 1 w zw. z art. 189f § 1-3 K.p.a poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i uznanie, że nie zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia skarżącej kary administracyjnej,

- art. 189a w zw. z art. 189f § 1-3 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia przesłanek, o których mowa w tym przepisie mimo, iż w sprawie zachodziły podstawy do odstąpienia od wymierzenia skarżącej kary administracyjnej.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż skarżąca czyniła starania, aby dochować ustawowego terminu do zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu, jednakże z przyczyn od siebie niezależnych, wynikających z panującej w kraju sytuacji związanej z pandemią koronawirusa, dopuściła się opóźnienia w tym zakresie. Powołano się na absencję pracowników skarżącej spółki w 2021 r., związaną z zakażeniami koronawirusem, kwarantannami, jak również pracą w systemie zdalnym. Wskazano, że powyższe okoliczności powodowały opóźnienia w przepływie dokumentów pomiędzy pracownikami poszczególnych działów, co miało wpływ na znikome przekroczenie terminu wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Strona skarżąca podniosła również, że nie bez znaczenia dla dochowania 30-dniowego terminu, miały kolejne zmiany obowiązujących przepisów w trakcie trwania pandemii w zakresie odraczania w czasie obowiązków nałożonych na obywateli.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesiono.

Sąd na wstępie wyjaśnia, że z uwagi na wnioski obu stron sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym. Przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej P.p.s.a., stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Dokonując oceny w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2022 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Poznania z 17 marca 2022 r. naruszają przepisy postępowania w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Na skarżącą spółkę nałożona została kara administracyjna z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Przepis ten przewiduje, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1.000 zł. Przywołany tam przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowi z kolei, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącej przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Organy jednak pominęły instytucję przywrócenia terminu, jaka wprowadzona została przepisem art. 15zzzzzn² ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: ustawa COVID-19).

Zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.

Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany tam termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącą rzeczonego terminu - z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu, które miało miejsce 1 marca 2021 r. - organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopełnienie tego obowiązku było tym bardziej istotne, że skarżąca w swej argumentacji powołuje się również na takie okoliczności, które powinny być w tym względzie przedmiotem rozważań organu - często zmieniające się przepisy, czy ograniczenia w prowadzeniu działalności (absencje pracowników) związane ze stanem pandemii. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. Zaniechanie, jakiego dopuścił się organ, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że stronie skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.

W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, które – choć wskazują na naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1 i art. 189f § 1-3 K.p.a.) - sprowadzają się w istocie do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 P.r.d.) oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f K.p.a.). Pierwszeństwo powinno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącej spółce terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. - uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. Sąd w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. oraz § 2 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015.1800) zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w łącznej kwocie 207 zł jako sumę pobranego wpisu od skargi (100 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (90 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).