Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1540/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant referent Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie częściowej odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie: "UP") decyzją z [...] czerwca 2016 r., znak: [...], działając na podstawie art. 245 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1410, z późn. zm.), dalej: "p.w.p.", po rozpoznaniu wniosku V. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] czerwca 2015 r., znak: [...], o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny VITREO w części towarów w klasie 05: produkty farmaceutyczne z wyłączeniem produktów stosowanych w okulistyce takich jak: maści, krople do oczu oraz implanty okulistyczne, produkty weterynaryjne, środki sanitarne do celów medycznych, substancje dietetyczne do celów leczniczych, żywność dla niemowląt, plastry, materiały opatrunkowe, materiały do plombowania zębów, wosk dentystyczny, środki odkażające, środki do niszczenia robactwa, środki grzybobójcze, środki chwastobójcze.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

[...] marca 2013 r. Spółka dokonała zgłoszenia słownego znaku towarowego VITREO ([...]) przeznaczonego do oznaczania towarów w klasie 05 i 44. Pismem z 4 lutego 2014 r. R. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła uwagi do zgłoszenia, wskazując, że zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd polegające w szczególności na skojarzeniu znaku towarowego VITROFT ([...]) zarejestrowanego na rzecz wnoszącego uwagi ze zgłoszonym znakiem w części towarów w klasie 5 oraz części usług w klasie 42 i 44. Pismem z [...] marca 2014 r. Spółka wskazała na bezzasadność zgłoszonych uwag i podtrzymała wniosek o udzielenie prawa ochronnego.

W trakcie badania zgłoszenia UP stwierdził, że zgłoszenie jest podobne do wspólnotowego słownego znaku VITREO ([...]) zarejestrowanego na rzecz V. GmbH, Niemcy z pierwszeństwem od [...] stycznia 2005 r., krajowego słownego znaku VITREOLENT ([...]) zarejestrowanego na rzecz N. Ag, B., Szwajcaria, z pierwszeństwem od [...] czerwca 1990 r. praz zarejestrowanego w trybie międzynarodowym na podstawie Protokołu do Porozumienia madryckiego słownego znaku VITREOCROM ([...]) z pierwszeństwem od [...] września 2002 r. na rzecz C. GmbH, Austria. Z uwagi na powyższe UP powiadomił Spółkę o istniejącej przeszkodzie do udzielenia prawa ochronnego i wyznaczył termin do zajęcia stanowiska w sprawie. W odpowiedzi pismem z [...] grudnia 2014 r. Spółka przedstawiła swoje stanowisko i ograniczyła wykaz towarów przez wykreślenie całej klasy 42 oraz dodanie sformułowania "z wyłączeniem produktów stosowanych w okulistyce takich jak: maści, krople do oczu oraz implanty okulistyczne" po sformułowaniu "produkty farmaceutyczne" w klasie 05. Spółka wskazała jednocześnie, że w związku z ograniczeniem wykazu towarów nie zachodzi ryzyko wprowadzenia w błąd potencjalnego konsumenta co do pochodzenia spornych towarów i usług od konkretnego przedsiębiorcy, a z uwagi na wykreślenie klasy 42, nie istnieje podobieństwo usług zgłoszonego znaku do przeciwstawionego znaku wspólnotowego "VITREO" ([...]). Podobnie, nie jest zasadna kolizja z krajowym znakiem "VITREOLENT" ([...]) przez wyłączenie z klasy 5 towaru w postaci: "maści i kropli do oczu". W odniesieniu do porównania towarów objętych zgłoszonym znakiem oraz przeciwstawionym znakiem VITREOCROM ([...]), Spółka podniosła, że towary z klasy 5 są odmienne z uwagi na różne ich przeznaczenie oraz naturę. Spółka wskazała, że oferowane przez nią towary w klasie 05 koncentrują się głównie na preparatach wspomagających, stanowiących uzupełnienie codziennej diety o niezbędne dla zdrowia składniki, natomiast oznaczenie VITROLENT zawiera wyłącznie maści i krople, a wykaz towarów znaku VITREOCROM zawiera wyłącznie produkty farmaceutyczne takie jak implanty okulistyczne, które zostały wyłączne z ochrony znaku towarowego Spółki. Dodatkowo Spółka zaznaczyła, że oferowane przez nią towary nie są komplementarne wobec produktów wskazanych w wykazie towarów objętych znakiem VITREOLENT oraz VITREOCROM. Spółka wskazał także, że porównane znaki nie są do siebie podobne na płaszczyźnie wizualnej – są różnej długości i zawierają dodatkowe elementy takich jak "-lent" oraz "-crom", które powodują ich odmienny odbiór wizualny. Zdaniem Spółki zbieżność części jednego, czy dwóch elementów we wskazanych znakach towarowych nie wystarcza do uznania, że między znakami występuje wprowadzające w błąd podobieństwo.

Decyzją z [...] czerwca 2015 r. UP odmówił udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy "VITREO" w części towarów w klasie 05 ze względu na ryzyko wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów lub usług oznaczonych spornymi znakami we wskazanej powyżej klasie w stosunku do znaku "VITREOCROM". Organ wywiódł, że porównując sporne towary, należy stwierdzić, iż są do siebie podobne, gdyż towary wskazane w zgłoszonym znaku mieszczą się w pojęciu "produktów farmaceutycznych" objętych wcześniejszym znakiem, a określenie "zwłaszcza" w znaku przeciwstawionym wskazuje, że określony towar stanowi tylko przykładowy element w danej szerszej kategorii i zakres ochrony nie ogranicza się tylko do tego towaru. UP stwierdził, że porównywane towary mają to samo przeznaczenie – zapobiegania lub leczenia chorób lub problemów zdrowotnych u ludzi i zwierząt – i mogą mieć taki same kanały dystrybucji, końcowego użytkownika, a także mogą być sprzedawane przez tych samych producentów. Porównując znaki w płaszczyźnie wizualnej, organ wskazał, że pierwsze sześć liter znaków jest identyczne, i zaznaczył, iż zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą konsument, co do zasady zwraca większą uwagę na początek znaku towarowego niż na jego zakończenie. UP jednocześnie wywiódł, że podobieństwo znaków ocenia się według cech wspólnych, a nie według występujących w nich różnic, które nie wykluczają podobieństwa znaków. Organ uznał, że porównywane oznaczenia są do siebie podobne, na płaszczyźnie wizualnej i fonetycznej w oparciu o całościowe wrażenie z uwzględnieniem elementów odróżniających i dominujących. Zdaniem UP nawet przy wyższym niż przeciętny poziom uwagi odbiorców, porównując zgłoszony znak ze znakiem wcześniej zarejestrowanym, należy stwierdzić, że elementy wpływające na podobieństwo oznaczeń w postaci podobieństwa towarów oraz podobieństwa samych oznaczeń są na tyle istotne, iż przeciętny odbiorca będzie kojarzyć przeciwstawione oznaczenia, co spowoduje wprowadzenie w błąd odnośnie do pochodzenia towarów. W ocenie organu oznaczenie "VITREO" może sugerować odbiorcy, że występujące dotychczas w obrocie towary sygnowane znakiem "VITREOCROM" stanowią odmianę znaku wcześniejszego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka pismem z [...] września 2015 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zwróciła się o uchylenie wydanej decyzji.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2016 r. UP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podkreślił, że dla odmowy udzielenia prawa ochronnego na oznaczenie nie musi zostać wykazane, by konfuzja faktycznie miała miejsce, wystarczy bowiem samo ryzyko jej zaistnienia. Wskazał, że prawdopodobieństwo konfuzji w obrocie zachodzi, jeżeli odbiorcy towarów i usług mogliby uznać, że pochodzą one od tego samego przedsiębiorstwa, ewentualnie od przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo. UP zaznaczył przy tym, że relewantny krąg odbiorców towarów z klasy 05 oznaczanych porównywanymi znakami pozostaje tożsamy i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stanowią go osoby właściwie poinformowane, dostatecznie uważne i rozsądne. Podkreślił, że towary z klasy 05 są skierowane do ogółu społeczeństwa, który składa się z przeciętnych odbiorców, w tym pacjentów, jak i specjalistów.

Ponadto organ zaznaczył, że określenie "zwłaszcza" zawarte w klasie 05 wykazu towarów znaku wcześniejszego oznacza, iż poprzedzone tym słowem towary, tj. "implanty okulistyczne", stanowią tylko przykładowe wyliczenie towarów należących do katalogu otwartego, jakim są "produkty farmaceutyczne", a wyliczenie towarów ma charakter niewyczerpujący. UP stwierdził także, że porównywane towary mają to samo przeznaczenie, mogą mieć takie same kanały dystrybucji i takiego samego użytkownika końcowego oraz mogą być sprzedawane przez tych samych producentów. Organ podkreślił przy tym, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uzasadnione jest uznanie identyczności towarów w sytuacji, gdy wykaz; towarów wcześniejszego znaku towarowego zawiera określenie ogólne lub szeroką kategorię, które obejmują towary ze zgłoszonego znaku.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Urząd Patentowy wyjaśnił, że nie bada, w jaki sposób znaki te używane są na rynku z wyjątkiem renomy, powszechnej znajomości znaku lub przypadku wtórnej zdolności odróżniającej. Badanie zgłoszonego oznaczenia następuje w oderwaniu od sytuacji rynkowej. Przy ocenie podobieństwa towarów (usług), jako jednej z przesłanek oceny ryzyka kontuzji, bierze się pod uwagę zakres towarów (usług) wskazany dla danego prawa ochronnego (lub zgłoszenia) spornego znaku towarowego, nie zaś zakres aktualnie prowadzonej przez dany podmiot działalności gospodarczej. W sytuacji jednorodzajowości towarów (usług) należy stosować zaostrzone kryterium dotyczące zachowania dystansu pomiędzy poszczególnymi oznaczeniami, ponieważ im bardziej podobne towary (usługi), tym większa jest możliwość uznania znaków za podobne. Organ wyjaśnił przy tym, że nie działa na niekorzyść zgłaszającego, lecz kieruje się rzeczywistym brzmieniem wykazu towarów znaków chronionych z wcześniejszym pierwszeństwem w porównaniu z towarami wskazanymi we wniosku o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy i musi respektować wcześniejsze prawo wyłączne w takim zakresie, w jakim zostało udzielone.

UP wywiódł, że znaki towarowe porównuje się całościowo, ze szczególnym uwzględnieniem elementów o charakterze dominującym, a oceny podobieństwa oznaczeń dokonuje się z uwzględnieniem ich dystynktywnych i dominujących elementów, pomijając drobne lub nieistotne różnice między nimi. Podobieństwo znaków towarowych ocenia się według występujących w nich wspólnych cech, a nie według występujących w nich różnic, których istnienie nie wyklucza istnienia podobieństwa. Organ podniósł, że dwie pierwsze sylaby porównywanych znaków "vit-reo" są identyczne. Znaki te różnią się 1 sylabą "crom" występującą na końcu znaku wcześniejszego, wobec braku dodatkowych sylab w znaku zgłoszonym, które różnicowałyby go w jakikolwiek sposób od identycznych dwóch pierwszych sylab znaku wcześniejszego stanowiących w wymowie jego przeważającą część. Zdaniem UP człon "vitre" nie wskazuje na przeznaczenie towarów sygnowanych znakiem zgłoszonym, nie ma wobec nich opisowego, niewyróżniającego charakteru. Organ zaznaczył, że w szerokiej kategorii "produktów farmaceutycznych", które nie są przeznaczone do stosowania w okulistyce, z czego wynika, że człon "vitre" nie ma wobec nich opisowego, niewyróżniającego charakteru. UP zaznaczył, że Spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów, na podstawie których należałoby stwierdzić, że element "vitre" jest członem powszechnie wykorzystywanym w obrocie dla towarów będących przedmiotem kwestionowanej decyzji.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ zauważył, że analiza przykładów znaków towarowych wskazanych przez Spółkę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazuje, iż drugie człony przedstawionych oznaczeń różnią się w sposób istotny, gdyż są wyraźnie odmienne w zapisie i wymowie. UP odnotował przy tym, że część ze wskazanych znaków ma nadal status zgłoszenia i wobec nich nadal toczy się postępowanie, w których części podniesiono zarzut podobieństwa do znaków wcześniejszych. Organ wskazał, że porównywane w niniejszej sprawie znaki towarowe posiadają identyczny pierwszy człon, przy czym znak zgłoszony przez Spółkę pozbawiony jest jakiegokolwiek drugiego członu, który odróżniałby go od znaku, do którego jest porównywany. UP stwierdził, że z materiału zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby przeciętny odbiorca na polskim rynku, dla którego przeznaczone są towary z klasy 05 oznaczane zgłoszonym znakiem towarowym, miał do czynienia z wieloma towarami, których pierwsze człony nazw wywodzą się z łaciny, stanowią człon "vitre" i są uznawane za opisowe. Z przeanalizowanej praktyki rynkowej nie wynika, aby był to człon powszechnie wykorzystywany w obrocie dla zgłoszonych towarów, nie wynika też, aby konsumenci byli przyzwyczajeni do tego, że wiele znaków towarowych, służących do oznaczania konkurujących ze sobą produktów wykorzystywało ten sam pierwszy człon "vitre" i aby powszechnie uznawano go za opisowy. Organ odnotował jednocześnie, że element wspólny porównywanych znaków znajduje się na początku znaku towarowego, który odgrywa szczególną rolę, gdyż jest najczęściej zapamiętywany przez konsumentów, co wpływa istotnie na podobieństwo znaków na analizowanych płaszczyznach porównywania.

UP wskazał, że odbiorca kieruje się przy wyborze towaru, a także i usługi jedynie pewnymi przewodnimi elementami oznaczeń, z pominięciem drobnych rozbieżności. Kupujący na ogół, nie ma możliwości porównania obydwu znaków towarowych w tym samym czasie i zachowuje w pamięci jedynie ogólny zarys oznaczenia, którego poszukuje, w związku z czym oceny podobieństwa należy dokonywać przy uwzględnieniu okoliczności, że przeciętny odbiorca zachowuje w pamięci jedynie niedoskonały obraz zapamiętanych znaków. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że podobieństwo znaków oraz towarów, do oznaczania których zostały przeznaczone, powoduje, iż porównywane znaki towarowe nie różnią się w sposób dostateczny, aby wyeliminować ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd.

Rozpatrując ponownie sprawę, UP wskazał, że znaki towarowe mogą zostać uznane za należące do jednej serii lub rodziny znaków, w sytuacji, gdy w znakach tych występuje w całości ten sam element odróżniający w połączeniu z innym elementem graficznym lub słownym, który pozwala na ich odróżnienie, lub jeśli znaki te charakteryzuje powtórzenie w nich tego samego przedrostka lub przyrostka, który występuje w znaku z wcześniejszym pierwszeństwem.

Na powyższe orzeczenie Spółka pismem z [...] lipca 2016 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

1) naruszenie prawa procesowego, a zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 252 p.w.p. przez ich niezastosowanie i dokonanie dowolnych i błędnych ustaleń faktycznych, brak całościowej oceny i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, brak wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego i dokonanie oceny nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, brak należytego uzasadnienia decyzji, nierozpatrzenie sprawy w całości, w szczególności błędne uznanie, że:

a) relewantny krąg odbiorców towarów z klasy 05 oznaczanych porównywanymi znakami towarowymi VITREO i VITREOCROM pozostaje tożsamy, podczas gdy towary, dla których przeznaczone są sporne znaki, skierowane są do odmiennych grup docelowych konsumentów;

b) w przedmiotowej sprawie występuje jednorodzajowość i identyczność towarów w klasie 05, bez dokonania dokładnej i pełnej analizy przeznaczenia towarów, dla których przeznaczone są sporne znaki, warunków i zasad, w jakich są sprzedawane, kanałów dystrybucji, ich natury oraz kręgu odbiorców;

c) w sprawie występuje podobieństwo oznaczeń na płaszczyźnie wizualnej i fonetycznej w oparciu o całościowe wrażenie z uwzględnieniem elementów dominujących i odróżniających, przy czym nie uwzględniono, iż człon "vitre" ma charakter opisowy, w związku z czym nie można go uznać za element dominujący, przesądzający o podobieństwie znaku towarowego VITREO i znaku towarowego VITREOCROM;

d) człon "vitre" nie ma charakteru opisowego wobec produktów, dla których przeznaczony jest znak "VITREO", podczas gdy produkty, do oznaczania których przeznaczony jest znak "VITREO" to produkty farmaceutyczne, których składniki mogą pomagać w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku oraz jego struktur;

e) człon "vitre" nie jest powszechnie uznawany za opisowy, podczas gdy człon "vitre" jest powszechnie wykorzystywany w obrocie, a konsumenci są przyzwyczajeni, iż wiele znaków towarowych służących do oznaczania konkurujących ze sobą produktów wykorzystuje człon "vitre";

f) w sprawie zachodzi ryzyko prowadzenia w błąd konsumentów co do pochodzenia towarów od konkretnego przedsiębiorcy z uwagi na podobieństwo spornych znaków oraz towarów, podczas gdy analiza podobieństwa znaków prowadzi do wniosków o braku prawnie relewantnego podobieństwa między nimi, co skutkuje brakiem ryzyka wprowadzenia w błąd konsumenta co do pochodzenia towarów od konkretnego przedsiębiorcy

– a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w sprawie wypełnione zostały przesłanki nieudzielenia ochrony z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. na zgłoszony znak towarowy "VITREO";

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym uznaniu, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki istnienia podobieństwa zgłoszonego znaku towarowego i znaku wcześniejszego "VITREOCROM" oraz istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd.

Ponadto Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów załączonych do skargi.

Uzasadniając powyższe zarzuty, Skarżąca podniosła, że znaku zgłoszonego nie rejestruje się, jeżeli z powodu identyczności lub podobieństwa do wcześniejszego znaku towarowego, identyczności lub podobieństwa towarów istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd odbiorców na terytorium, na którym wcześniejszy znak towarowy jest chroniony. Zaznaczyła, że stosownie do wypracowanego orzecznictwa najistotniejszą przesłanką oceny spornych oznaczeń jest prawdopodobieństwo zaistnienia ryzyka wprowadzenia konsumenta w błąd co do tożsamości oznaczonych produktów. Powołując się na orzeczenie z 9 lipca 2003 r. w sprawie T-162/01, Spółka wywiodła, że prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia handlowego towarów należy oceniać całościowo, opierając się na sposobie postrzegania tych towarów przez właściwy krąg odbiorców oraz z uwzględnieniem wszelkich czynników istotnych dla konkretnego przypadku, w szczególności współzależności między podobieństwem oznaczeń a podobieństwem oznaczonych towarów. Skarżąca zarzuciła, że organ błędnie stwierdził, iż towary z klasy 05, do oznaczania których służą znaki towarowe VITREO oraz VITREOCROM, skierowane są do ogółu społeczeństwa. Zaznaczyła, że w toku postępowania wskazywała, że znak VITREOCROM używany jest do oznaczania produktów przeznaczonych do podawania do gałki ocznej przez lekarza specjalistę niedostępnych w aptekach otwartych i może być podawany tylko przez wysoko wykwalifikowanych lekarzy w warunkach sterylnych, a zatem produkt skierowany jest do ściśle określonej grupy odbiorców. Spółka wywiodła jednocześnie, że znak VITREO przeznaczony jest dla produktu będącego suplementem diety zawierającym specjalnie dobrany zestaw składników aktywnych, witamin, mikroelementów oraz antyoksydantów, który to może pomagać w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku oraz jego struktur, przy czym produkt jest dostępny w aptece i pacjent sam decyduje o jego zakupie bez wymogu uzyskania polecenia lekarskiego ani recepty, a zatem produktu dostępnego dla szerokiego grona konsumentów. Tym samym w ocenie Skarżącej produkty, do oznaczania których przeznaczone są sporne znaki, mają odmienną naturę, charakter i przeznaczenie, posiadają inne kanały dystrybucji, inne warunki i zasady sprzedaży oraz skierowane są do innych grup użytkowników.

W ocenie Spółki organ błędnie uznał, że sam fakt, iż w pojęciu "preparaty farmaceutyczne" znaku wcześniejszego zmieszczą się towary znaku zgłoszonego, świadczy o podobieństwie towarów. Skarżąca, powołując się na orzecznictwo, wywiodła, że pomimo iż towary jak lekarstwa mają ten sam charakter, cel lub przeznaczenie i skierowane są do tych samych konsumentów oraz korzystają z tych samych kanałów dystrybucji, to kategoria bardzo szeroka obejmująca towary, które mogą się od siebie różnić. Przynależność leków do tej samej ogólnej kategorii towarów pozwala na stwierdzenie jedynie nieznacznego stopnia podobieństwa wszystkich leków, przy czym konsument poszukuje przede wszystkim towaru lub usługi mogących zaspokoić jego specyficzne potrzeby. Spółka wskazała, że konsumenci stosują kryterium celowości lub przeznaczenia przed każdym zakupem, co ma zasadnicze znaczenie przy definiowaniu podkategorii towarów lub usług.

Zdaniem Skarżącej organ dokonał również błędnych ustaleń w zakresie występowania podobieństwa przeciwstawianych oznaczeń na płaszczyźnie wizualnej i fonetycznej w oparciu o całościowe wrażenie z uwzględnieniem ich elementów dominujących i odróżniających. Wskazała, że na płaszczyźnie wizualnej przeciwstawione znaki wykazują znaczące rozbieżności. Różna jest liczba liter składających się na znak, przy czym odróżniająca końcówka znaku VITREOCROM przesądza o braku podobieństwa między nimi. Mocno brzmiące litery "R" oraz "M" w znaku VITREOCROM powodują w ocenie Spółki, że fonetycznie brzmi on odmiennie od znaku VITREO, a sam fakt, że oba znaki zawierają identyczny człon "vitreo" nie świadczy o istnieniu podobieństwa. Skarżąca podniosła, że zgodnie z orzecznictwem krajowym i wspólnotowym przy dokonywaniu oceny na płaszczyźnie fonetycznej najważniejszą jest ostatnia sylaba badanych oznaczeń słownych, a znak VITREO i VITREOCROM różnią się właśnie ostatnią sylabą.

Spółka zwróciła uwagę, że oznaczenie "vitreo" pochodzi od francuskiego słowa "vitre" oraz łacińskiego słowa "vitrum" oznaczających "szkło", a człon "vitre" nawiązuje do gałki ocznej, którą wypełnia ciało szkliste. Zdaniem Skarżącej człon "vitre" ma w związku z tym charakter opisowy i niewyróżniający dla towarów w klasie 05, wskazujący na przeznaczenie tego typu towarów, a zwłaszcza produktów, dla których przeznaczony jest znak towarowy Spółki, gdyż są to produkty farmaceutyczne, których składniki mogą pomagać w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku oraz jego struktur. Skarżąca podniosła przy tym, że człon "vitre" nie może być utożsamiany wyłącznie z produktami stosowanymi w okulistyce, a organ błędnie uznał, iż dla brzmienia wykazu znaku towarowego Spółki, człon "vitre" nie wskazuje na przeznaczenie towarów sygnowanych tym znakiem. Ponadto zdaniem Skarżącej organ błędne ustalił, że człon "vitre" nie jest powszechnie uznawany za opisowy, podczas gdy jest on powszechnie wykorzystywany w obrocie, a konsumenci są przyzwyczajeni, że wiele znaków towarowych służących do oznaczania konkurujących ze sobą produktów wykorzystuje ten człon, a jego zastosowanie wskazuje na przeznaczenie produktu do oczu.

Spółka podkreśliła, że człony opisowe wywodzące się łaciny lub języków obcych stosowane są powszechnie w znakach towarowych zarejestrowanych dla suplementów diety, leków, kosmetyków czy środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. We wszystkich tych kategoriach powszechną praktyką jest tworzenie pierwszego członu znaku towarowego w oparciu o nazwę substancji czynnej zawartej w produkcie, nazwę jednostki chorobowej, w związku z którą produkt ma być stosowany, lub nazwę organu lub części ciała, której dotyczy stan, któremu produkt ma przeciwdziałać. Skarżąca odnotowała przy tym, że w orzecznictwie podkreśla się, iż odbiorcy co do zasady nie uznają elementu opisowego, stanowiącego część złożonego znaku towarowego, za odróżniający i dominujący w całościowym wrażeniu, jakie ten znak wywiera w związku z czym sam fakt użycia w spornych znakach elementu "vitre" nie może być decydujący dla stwierdzenia podobieństwa badanych znaków. Podkreśliła, że przy ocenie podobieństwa porównywanych znaków należy liczyć się z tym, iż znak słaby musi często tolerować współistnienie znaków bliskich. Z uwagi na powyższe zdaniem Skarżącej człon "vitre" w ocenie przeciętnego konsumenta będzie miał charakter opisowy i nie można uznać go za element dominujący, przesądzający o podobieństwie badanych znaków.

W ocenie Spółki organ poczynił błędne ustalenia w zakresie ustalenia modelu właściwego przeciętnego konsumenta towarów, dla których sporne znaki zostały przeznaczone. Skarżąca podniosła, że w celu dokonania prawidłowej oceny ryzyka wprowadzenia konsumentów w błąd przez współistnienie na rynku dwóch znaków towarowych niezbędne jest odwołanie się do "modelu właściwego odbiorcy, który nakazuje dokonywać oceny porównawczej znaków towarowych z punktu widzenia nabywcy danych towarów – konsumenta należycie poinformowanego, uważnego i rozsądnego. Ryzyko wprowadzenia takiego konsumenta w błąd zachodzi w sytuacji, gdy mógłby on uznać, że oferowane mu towary pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw powiązanych ze sobą gospodarczo. Zdaniem Spółki organ ocenił możliwość wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta z pominięciem specyfiki rynku farmaceutycznego, gdzie przeciętny odbiorca – specjalista z zakresu medycyny oraz konsument-pacjent – zwraca większą uwagę na nazwę produktów, co powoduje, że mało realne jest pomylenie przez niego produktów przeznaczonych na dane schorzenie.

Zdaniem Skarżącej w przedmiotowej sprawie nie zachodzi prawnie relewantne podobieństwo między znakami i towarami, które powodowałoby ryzyko konfuzji między oboma znakami towarowymi. Znak towarowy VITREO został zgłoszony dla szerokich grup towarów, a znak towarowy VITREOCROM przeznaczony został dla towarów odmiennych, o innym przeznaczeniu, odmiennych kanałach dystrybucji oraz formach sprzedaży, które przeznaczone są dla wąskiego, ściśle specjalistycznego grona odbiorców.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] czerwca 2016 r., którą utrzymano w mocy decyzję z [...] czerwca 2015 r., o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny VITREO w części towarów w klasie 05.

Powodem odmowy udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy było stwierdzenie przez Urząd Patentowy RP jego podobieństwa do zarejestrowanego w trybie międzynarodowym na podstawie Protokołu do Porozumienia madryckiego słownego znaku towarowego VITREOCROM ([...]) z pierwszeństwem od dnia [...].09.2002r. na rzecz: C. GmbH, Austria, przeznaczonego między innymi do oznaczania następujących towarów w klasie 05: pharmaceutical préparations, especially ophthalmic implants /produkty farmaceutyczne, zwłaszcza implanty okulistyczne.

Zgłoszony znak towarowy VITREO ([...]) służy do oznaczania następujących towarów sklasyfikowanych w klasie 05: produkty farmaceutyczne z wyłączeniem produktów stosowanych w okulistyce takich jak: maści, krople do oczu oraz implanty okulistyczne, produkty weterynaryjne, środki sanitarne do celów medycznych, substancje dietetyczne do celów leczniczych, żywność dla niemowląt, plastry, materiały opatrunkowe, materiały do plombowania zębów, wosk dentystyczny, środki odkażające, środki do niszczenia robactwa, środki grzybobójcze, środki chwastobójcze.

Przeciwstawiony znak towarowy VITREOCROM ([...]) służy do oznaczania między innymi następujących towarów sklasyfikowanych w klasie 05: pharmaceutical preparations, especially ophthalmic implants /produkty farmaceutyczne, zwłaszcza implanty okulistyczne/.

Zdaniem organu podobieństwo stwierdzone w decyzji o częściowej odmowie udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy dotyczyło zarówno samych oznaczeń, jak również towarów, do oznaczania których znaki zostały przeznaczone.

Zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. pwp "nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym." Podobieństwo znaków, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp powinno być rozpatrywane jednocześnie w dwóch aspektach: w aspekcie podobieństwa samych znaków oraz w aspekcie jednorodzajowości towarów/usług, do oznaczania których znak został przeznaczony.

Znak towarowy ma pełnić rolę odróżniającą w taki sposób, aby nie wprowadzał w błąd uczestników obrotu gospodarczego, co do źródła pochodzenia towarów/usług. O niebezpieczeństwie wprowadzenia w błąd, a więc o istnieniu ryzyka konfuzji można mówić wtedy, gdy podobieństwo znaków i towarów sprzyja mylnemu wyobrażeniu odbiorców o pochodzeniu towarów/usług. Do stwierdzenia podobieństwa nie jest konieczne rzeczywiste pomylenie znaków przez odbiorców. Wystarczy, że zaistnieje taka możliwość, co wynika wprost z treści art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp. Oznacza to, że dla odmowy udzielenia prawa ochronnego na oznaczenie nie musi zostać wykazane, by konfuzja faktycznie miała miejsce, wystarczy bowiem samo ryzyko jej zaistnienia. Prawdopodobieństwo konfuzji w obrocie zachodzi, jeżeli odbiorcy towarów i usług mogliby uznać, że pochodzą one od tego samego przedsiębiorstwa, ewentualnie od przedsiębiorstw powiązanych gospodarczo (wyrok ETS z dnia 24 listopada 2004, sygn. T- 352/02, znak PC WORKS, teza nr 22 oraz z dnia 17 listopada 2004, sygn. T- 359/02, znak STAR TV, teza nr 25).

Określenie towarów, jakie oznaczane są analizowanymi znakami towarowymi, pozwala na sprecyzowanie jaki jest krąg odbiorców, będących nabywcami towarów oznaczanych tymi znakami. Relewantny krąg odbiorców towarów z klasy 05 oznaczanych porównywanymi znakami pozostaje tożsamy i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stanowią go osoby właściwie poinformowane, dostatecznie uważne i rozsądne. W niniejszej sprawie towary z klasy 05 są skierowane do ogółu społeczeństwa, który składa się z przeciętnych odbiorców, w tym pacjentów jak i specjalistów.

Organ prawidłowo ustalił jednorodzajowość towarów w klasie 05. Zdaniem Sądu jednorodzajowość towarów nie może być rozumiana jako ich identyczność. Przy ocenie podobieństwa towarów i/lub usług należy wziąć pod uwagę wszystkie istotne czynniki, które charakteryzują relacje pomiędzy tymi towarami i usługami, w tym takie jak ich rodzaj, przeznaczenie, sposób użytkowania, oraz to czy konkurują ze sobą lub są względem siebie komplementarne (wyrok Trybunału z dnia 29 września 1998 r. w sprawie C-39/97 Canon). O jednorodzajowości towarów i usług decyduje również to, czy nabywcy mogą sądzić, że towary i/lub usługi są wytwarzane lub świadczone przez to samo przedsiębiorstwo.

W pojęciu "preparaty farmaceutyczne" znaku wcześniejszego zmieszczą się następujące towary znaku zgłoszonego: "produkty farmaceutyczne z wyłączeniem produktów stosowanych w okulistyce takich jak: maści, krople do oczu oraz implanty okulistyczne, produkty weterynaryjne, środki sanitarne do celów medycznych, substancje dietetyczne do celów leczniczych, żywność dla niemowląt, plastry, materiały opatrunkowe, materiały do plombowania zębów, wosk dentystyczny, środki odkażające". Porównywane towary mają tę samą lub podobną naturę, ponieważ zawierają lub mogą zawierać w swoim składzie substancje lecznicze, farmaceutyczne, służące osiągnięciu pożądanego efektu terapeutycznego u ludzi lub zwierząt. Porównywane towary mają to samo przeznaczenie - zapobiegania lub leczenia chorób lub problemów zdrowotnych u ludzi i zwierząt. Ponadto, mogą mieć takie same kanały dystrybucji (głównie apteki, placówki medyczne, dentystyczne, weterynaryjne, a także sklepy stacjonarne, drogerie i sklepy internetowe w zakresie leków wydawanych bez recepty). Porównywane towary mogą mieć takiego samego użytkownika końcowego (pacjenci lub personel medyczny), mogą być również sprzedawane przez tych samych producentów. "Preparaty farmaceutyczne" (objęte wcześniejszym znakiem) są podobne do "środków do niszczenia robactwa", ponieważ środki do niszczenia robactwa mogą być stosowane u ludzi (na przykład preparaty do zabijania wszy). Podobnie "preparaty farmaceutyczne" są podobne do "środków grzybobójczych, środków chwastobójczych", ponieważ mogą mieć takie samy kanały dystrybucji, takiego samego użytkownika końcowego, mogą być również sprzedawane przez tych samych producentów.

Organ zasadnie stwierdził, że nie bada w jaki sposób znaki te używane są na rynku za wyjątkiem renomy, powszechnej znajomości znaku lub przypadku wtórnej zdolności odróżniającej. Należy zatem podzielić stanowisko organu, iż badanie zgłoszonego oznaczenia następuje in abstracto czyli w oderwaniu od sytuacji rynkowej. Stanowisko takie nie jest kwestionowane zarówno przez orzecznictwo jak i doktrynę.

W ocenie Sądu, Organ zasadnie stwierdził, że musi respektować wcześniejsze prawo wyłączne w takim zakresie, w jakim zostało udzielone, nie może samowolnie, czy też kierując się interesem innych zainteresowanych, ograniczać zakresu przyznanej ochrony. Tym samym w decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego z dnia [...] czerwca 2015 r. prawidłowo oceniono kwestię jednorodzajowości towarów porównywanych znaków towarowych.

Znaki towarowe porównuje się całościowo, ze szczególnym uwzględnieniem elementów o charakterze dominującym. Oceny podobieństwa oznaczeń dokonuje się z uwzględnieniem ich dystynktywnych i dominujących elementów, pomijając drobne lub nieistotne różnice między nimi. Podobieństwo znaków towarowych ocenia się według występujących w nich wspólnych cech, a nie według występujących w nich różnic, bowiem istnienie różnic, nie wyklucza istnienia podobieństwa. Znaki porównuje się w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej.

Porównywane oznaczenia to znaki towarowe słowne: VITREO ([...]) i VITREOCROM ([...]).

Warstwa wizualna porównywanych znaków towarowych wykazuje silne podobieństwo. Słowa "vitreocrom"/"vitreo" to wyrazy bardzo podobne do siebie. W zapisie znaku zgłoszonego wszystkie 6 liter jest wspólnych, zapisanych w tej samej kolejności, co pierwsze 6 spośród 10 liter znaku wcześniejszego. Wszystkie 6 wspólnych liter porównywanych znaków tworzy identyczny nieprzerwany ciąg, który stanowi całość znaku rozpatrywanego oraz stanowi początek znaku wcześniejszego. Porównywane słowa różnią się 4 literami "erom" występującymi na końcu znaku wcześniejszego, wobec braku dodatkowych liter w znaku zgłoszonym, które różnicowałyby go w jakikolwiek sposób od identycznych 6 pierwszych liter znaku wcześniejszego, które stanowią w zapisie jego przeważającą część.

Prawidłowa była ocena oraz argumentacja zawarta w kwestionowanej decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie częściowej udzielenia prawa ochronnego, że zastosowanie w zgłoszonym znaku (tylko i wyłącznie) słowa "vitreo" oraz umiejscowienie tego samego słowa na początku znaku wcześniejszego wpływa istotnie na podobieństwo znaków we wskazanych powyżej płaszczyznach porównania. Uwzględniając, że zgodnie z orzecznictwem wspólnotowym "dwa znaki są podobne, jeżeli z punktu widzenia właściwego kręgu odbiorców są one przynajmniej częściowo identyczne w jednym lub w kilku aspektach wizualnym, fonetycznym i znaczeniowym" (wyrok Sądu z dnia 22 czerwca 2005 r. w sprawie T-34/04 Plus/OHIM pkt 43), należy uznać, że porównywane oznaczenia są do siebie podobne na płaszczyźnie wizualnej i fonetycznej w oparciu o całościowe wrażenie z uwzględnieniem elementów odróżniających i dominujących.

Porównywane znaki składają się z tożsamego elementu słownego "vitreo" w całości tworzącego zgłoszony znak. Istotne jest, że w znaku przeciwstawionym wspólny element znajduje się na początku znaku. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą konsument, co do zasady zwraca większą uwagę na początek znaku towarowego niż na jego zakończenie. Początek znaku towarowego odgrywa istotną rolę w wywieranym przez znak towarowy całościowym wrażeniu (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 17 marca 2004 r., sygn. T-l 83/02, pkt 83). Nawet wówczas, jeżeli podobieństwo występuje wyłącznie na jednej z trzech płaszczyzn, oznaczenia mogą być podobne (wyrok SPI 02.12.2009r. w sprawie T-343/07 Volvo, pkt 50-53).

Wykazane powyżej podobieństwo znaków oraz towarów, do oznaczania których zostały przeznaczone powoduje, że porównywane znaki towarowe nie różnią się w sposób dostateczny, aby wyeliminować ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, o którym mowa w art. 132 ust. 2 pkt 2 pwp.

Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Organy podjęły słuszną decyzję, że ze względu na fakt zawierania się w całości zgłoszonego znaku towarowego słownego VITREO ([...]) we wcześniejszym znaku słownym VITREOCROM ([...]), przeciętny odbiorca nie widząc porównywanych znaków obok siebie, może mieć kłopot ze wskazaniem konkretnego pochodzenia tak oznaczonych jednorodzajowych towarów w obrocie gospodarczym. Biorąc pod uwagę, że analizowane znaki towarowe są do siebie podobne i jednocześnie służą do oznaczania towarów tego samego rodzaju, co może wprowadzić odbiorców w błąd co do ich pochodzenia, i zasadne było podjęcie decyzji o odmowie w części udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.