Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 483/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 60
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] lipca 2015 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] lipca 2015 r. określającą skarżącej A.K. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] lipca 2015 r. w wysokości 750 zł.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z [...] grudnia 2013r. Wójt Gminy wezwał skarżącą A.K. do przedłożenia w terminie 7 dni, deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wobec nie wykonania powyższego obowiązku, ww. organ wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie w sprawie określania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy prowadzi Księgę Wieczystą o nr [...].

W dniu [...] 2015 r. sołtys M.S. udzieliła informacji (notatka służbowa z tego dnia ), że na ww. nieruchomości zamieszkują dwie osoby: A.K. oraz K.K.. Z kolei trzecia zameldowana pod wskazanym adresem osoba – E.K., zamieszkuje we Włoszech.

W odpowiedzi na pismo o udzielenie informacji, Zakłady Z sp. z o.o. poinformowały w piśmie z [...] czerwca 2015r., że nie odbierały odpadów komunalnych zmieszanych ani sortowanych z nieruchomości [...].

Decyzją z [...] lipca 2015r. Wójt Gminy określił w związku z powyższym skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres 25 miesięcy począwszy od [...].07.2013 r. do [...].07.2015 r. w wysokości 750 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie w ewidencją gruntów i budynków A.K. jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...] i nie złożyła deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Natomiast z art. 6o ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 poz. 1399 ze zm., dalej u.c.p.g.) wynika, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zaznaczył, że do wyliczenia przyjęto – w oparciu o informację uzyskaną od sołtysa - dwie osoby, jako zamieszkujące nieruchomość. Dodał, że ustalono też, iż z powyższej nieruchomości nie są odbierane odpady komunalne zmieszane i segregowane przez firmę zajmującą się odbiorem odpadów. Wysokość opłaty organ I instancji – jak wskazał – ustalił na podstawie uchwały Rady Gminy z dnia 22 marca 2013 r. nr XXVI/189/13 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik (Dz. Urz., poz. 1871 ze zm.), zgodnie z którą, opłatę ustala się jako iloczyn liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość i stawki opłaty.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie wskazując, że gmina nie może wymuszać na osobach nie związanych umową, jakichkolwiek czynności, tym bardziej że taka osoba nie zamierza związać się żadną umową. Gmina nie może żądać zapłaty za usługę, której nie realizuje. Żądanie zapłaty kwoty 750 zł, to próba wyłudzenia. Wyjaśniła, że praktycznie nie produkuje śmieci, prowadzi to w sposób ekologiczny, a gmina nie może ingerować w sposoby zarządzania jej własnością. Dodała, że surowce wtórne są odstawiane na własny koszt wtedy, gdy się nagromadzą, a produkty pochodzenia roślinnego są rozkładane na kompostowniku. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. SKO zwróciło Wójtowi Gminy akta przesłane wraz z odwołaniem w celu ich uwierzytelnienia.

Po ponownym nadesłaniu akt, SKO decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaznaczyło, przywołując art. 6c u.c.p.g., że powstanie obowiązku opłatowego zostało przez ustawodawcę zróżnicowane w zależności od tego, czy na danej nieruchomości zamieszkuje co najmniej jeden mieszkaniec. Jeżeli zamieszkuje - obowiązek powstaje w każdym miesiącu, w którym ten mieszkaniec na danej nieruchomości zamieszkuje, jeżeli nie zamieszkuje - obowiązek powstaje w każdym miesiącu, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 6m ust. 1 ww. ustawy na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych, a w przypadku zmiany danych - w myśl art. 6m ust. 2 ustawy- będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Zaznaczył, że ponieważ skarżąca nie złożyła deklaracji, to w sprawie ma zastosowanie przepis art.6o u.c.p.g., który określa, iż w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. SKO podkreśliło, że Wójt Gminy pismem z dnia [...].05.2015 r. wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień w sprawie. We własnym zakresie organ ustalił, kto jest zameldowany i kto faktycznie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości oraz czy z nieruchomości są odbierane jakiekolwiek odpady. Dodał, że postępowanie dowodowe prowadzone było z udziałem strony, która była wzywana do złożenia deklaracji, a następnie wyjaśnień, była zawiadamiana o podjętych przez organ czynnościach na każdym etapie postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiono wypowiedzenie się na temat zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem SKO zgodnie z u.c.p.g., gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, a jeżeli nieruchomość jest zamieszkiwana, co mam miejsce w rozpoznawanej sprawie, i czego strona nie kwestionuje, to obowiązek powstaje w każdym miesiącu, w którym mieszkaniec na danej nieruchomości zamieszkuje. Skarżąca w złożonej skardze zarzuciła, że wójt działa poza prawem, jako, że SKO zażądało od niego dokumentów bez uwierzytelnienia ich i organ takie przesłał. Z kolei SKO zwróciło akta sprawy Wójtowi i zamknęło sprawę. Zatem w ocenie skarżącej organy obu instancji działały celowo. Podniosła, że nie produkuje odpadów, zwłaszcza komunalnych i nikt nimi nie gospodaruje, a zatem nie można określać opłat za usługę, której się nie wykonuje. Wskazała, że odpady to rzeczy powstałe po obróbce czegoś, a prawo nie zabranie obywatelowi władania i zagospodarowywania odpadami jeżeli takie posiada, we własnym zakresie. Nikt nie może bowiem władać cudzą rzeczą. Dodała, że przed wrzuceniem odpadu do kontenera śmieciowego nie tylko nie jest komunalnym ale i odpadem, a organy nie są uprawnione do oceny co nim jest, a co nie. To właściciel rzeczy określa czym ono jest dla niego. Podkreśliła, że nie jest związana umową z gminą. Zwróciła uwagę, że z kolei tam gdzie ma zastosowanie ustawa, nie można naliczać opłaty bez podstawy, która wynikałaby z umowy zawartej pomiędzy właścicielem a usługodawcą. Gmina nie może pośredniczyć w takich usług i zarabiać jako pośrednik. W końcowej części skargi skarżąca stwierdziła, że ustawa nie może być wobec niej stosowana. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej podkreślił, że według niego nie powinno ponosić się opłat, kiedy nie ma wykonanej żadnej usługi dotyczącej usuwania odpadów. W jego gospodarstwie odpady są zagospodarowywane we własnym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy miały prawo obciążyć skarżącą opłatą za podarowanie odpadami komunalnymi za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] lipca 2015 r. Na wstępie należy podkreślić, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.c.p.g. Skarżąca twierdzi, że ww. ustawa nie ma do niej zastosowania, jako, że nie produkuje odpadów komunalnych, a ponadto ustawa ta nie zabrania zagospodarowywania odpadów we własnym zakresie. Ustosunkowując się do powyższego należy wskazać, że z mocy wskazanej ustawy utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy (art. 3 ust. 1 u.c.p.g.), a w tym celu między innymi obejmują one wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi (art. 3 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g.). Z kolei właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbierania powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i odrębnymi przepisami (art. 5 ust. 3 u.c.p.g.) oraz poprzez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (art. 5 ust. 3b u.c.p.g.). W tym celu gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c u.c.p.g.), ci zaś są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h cyt. ustawy). W celu określenia niezbędnych danych od określenia opłaty, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6 m ust. 1 u.c.p.g.). W razie niezłożenia takie deklaracji, albo uzasadnionych wątpliwości co do danych w niej zawartych, wójt, burmistrz lub prezydent miasta – zgodnie z art. 6o u.c.p.g. - określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku – uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomości o podobnym charakterze. W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w [...] pod numerem 87. Potwierdza to ewidencja gruntów i budynków. Nie ulega też wątpliwości, że pod wskazanym adresem zamieszkują dwie osoby tj. A.K. oraz K.K., co potwierdza informacja udzielona przez sołtysa. Z kolei z informacji udzielonej przez Zakład Z sp. z o.o. w piśmie z [...] czerwca 2015 r. wynika, że nie odbierał odpadów komunalnych zmieszanych ani sortowanych z nieruchomości [...]. Nie ulega również wątpliwości, że skarżąca nie złożyła deklaracji o której mowa w art. 6m u.c.p.g. Wszystkie powyższej wskazane okoliczności, nie były przez stronę kwestionowane i są bezsporne.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu organy uprawnione były do określenia skarżącej – jako zamieszkującej nieruchomość pod adresem [...] - w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie jest bowiem tak jak twierdzi skarżąca, że ustawa nie ma do jej sytuacji zastosowania. Obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty wynika bowiem – co należy z całą stanowczością podkreślić – z faktu zamieszkania na danej nieruchomości, a nie z tego, czy strona wytwarza odpady (por. wyrok WSA w Poznaniu z 18.03.2015 r. , III SA/Po 1592/14). Bez znaczenia jest również to, że strona – jak twierdzi - nie ma podpisanej umowy z gminą. Obowiązek uiszczenia opłaty nie jest bowiem uwarunkowany wcześniejszym podpisaniem takiej umowy. Skoro zatem strona na danej nieruchomości na terenie gminy zamieszkuje, to już z tego tytułu zobowiązana była do uiszczenia przedmiotowej opłaty, która wobec nie złożenia przez nią deklaracji do dnia 31 marca 2013 r. – zgodnie z uchwałą Rady Gminy z 14 grudnia 2012 r. nr XXIII/160/12 (Dz. U. Woj. z 2013 poz. 85) - została określona decyzją Wójta Gminy z [...] lipca 2015 r. Sąd za niewiarygodne uznaje też twierdzenie strony jakoby nie wytwarzała odpadów komunalnych, czy też była w stanie we własnym zakresie zagospodarować wszystkie odpady. Powszechnie wiadomo bowiem, że w każdym gospodarstwie domowym wytwarzane są odpady, określane mianem "komunalnych", które ustawodawca nakazał bez jakichkolwiek wyjątków w tym zakresie gromadzić w przeznaczonych na ten cel urządzeniach (por. wyrok WSA w Łodzi z 16.10.2008r., II SA/Łd 229/08).

Sąd nie kwestionuje również działań organów w zakresie przyjętej metody obliczenia jak i wysokości opłaty. Jak wynika z akt sprawy, wysokość opłaty organ ustalił na podstawie uchwały Rady Gminy nr XXVI/189/13 z 22 marca 2013 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik (Dz. Urz. Województwa, poz. 1106), zgodnie z którą, opłatę ustala się jako iloczyn liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty (§ 1 ust. 1 ww. uchwały). Wynika z tego, że organ jako metodę ustalenia opłaty przyjął tą o której mowa w art. 6j ust 1 pkt 1 u.c.p.g., wiążąc wysokość opłaty z liczbą mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość. Tym samym uprawnione było przy określaniu wysokości opłaty przyjęcie do obliczeń dwóch osób, które na nieruchomości zamieszkiwały.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia strony, że gmina nie może pośredniczyć i zarabiać na usługach w zakresie odbioru odpadów komunalnych, należy jeszcze raz zaznaczyć, że obowiązkiem ustawowym gminy jest zorganizowanie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy, ci zaś są obowiązani ponosić na rzecz gminy opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6 c i 6h ww. ustawy). Co więcej, ustawa wprost wskazuje, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnym stanowi dochód gminy (art. 6r ust. 1 u.c.p.g.). Tak wiec bezzasadne jest twierdzenie o pośredniczemu gminy, w sytuacji, gdy to ona sama tworzy system gospodarowania odpadami komunalnymi. Oczywiście w celu wywiązania się

z ustawowych obowiązków gmina korzysta z usług podmiotów, które świadczą usługi w zakresie odbioru odpadów. W tym celu ustawodawca w art. 6 d ust. 1 u.c.p.g. zobowiązał wójta do zorganizowania przetargu na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomość, albo przetargu na odbieranie

i zagospodarowanie tych odpadów. Wybrany w ramach przetargu podmiot, jest natomiast wykonawcą w zakresie obowiązku, który z mocy ustawy obciąża samą gminę. Sąd nie podziela też poglądu, że organy działały poza prawem przesyłając sobie akta sprawy. Pismem z [...] sierpnia 2015 r. SKO zwróciło organowi I instancji, zebrany materiał dowodowy w sprawie jako, że przesłane wraz z odwołaniem akta sprawy, stanowiły nieuwierzytelnione kserokopie. Jest oczywistym, że organ odwoławczy, chcąc rozpoznać sprawę zgodnie z wymogami procedury, nie mógł tego uczynić opierając się jedynie na kopiach dokumentów. Z tego względu SKO było uprawnione do zwrócenia się do Wójta Gminy o przesłanie uwierzytelnionych dokumentów. Podstawową funkcją SKO jest bowiem funkcja orzecznicza, a w tym celu organ ten dysponuje uprawnieniami do żądania niezbędnych dla wydania orzeczenia informacji i dokumentów dotyczących działalności organów jednostek samorządu terytorialnego oraz wzglądu w dokumentację związaną z załatwieniem spraw (art. 19 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych -Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.). Przy czym w postępowaniu administracyjnym moc dowodową posiadają oryginalne dokumenty, ewentualnie ich uwierzytelnione odpisy. Tak więc organ odwoławczy będąc w posiadaniu jedynie kserokopii akt, był uprawniony podjąć działania w celu uzyskania ich oryginału albo uwierzytelnionego odpisu, to bowiem na nim spoczywa obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniu strony zwrot akt do organu I instancji w żadnej mierze nie kończy postępowania odwoławczego. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.