Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1546/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18,  art. 13  ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
article: art. 154  par. 1,  art. 134  ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: par. 36  ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K. K. i H. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie M., obręb L., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², stanowiącej współwłasność K. K. w [...] części i H. K. w [...] części oraz ustalającą odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wysokości łącznej [...] zł, a także termin wypłaty odszkodowania i wydania nieruchomości.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Nieruchomość położona w gminie M., obręb L., oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m2 została przeznaczona pod budowę drogi ekspresowej [...][...], odcinek [...], decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej, zmienioną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr

[...].

Wnioskiem z dnia 30 listopada 2006 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego oraz udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.).

Pismem z dnia 28 grudnia 2006 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na skutek bezskutecznego upływu terminu do zawarcia umowy sprzedaży, wyznaczonego przez Wojewodę [...].

Działając na podstawie art. 16, art. 18, art. 22, art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2006 r.) Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, położonej w gminie M., obręb L., oznaczonej jako działka nr [...] opow. [...] m2, stanowiącej współwłasność K. K. w [...] części i H. K. w [...] części oraz ustalił odszkodowanie za dokonane wywłaszczenie w wysokości łącznej [...] zł, a także termin wypłaty odszkodowania i wydania nieruchomości.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli reprezentowani przez pełnomocnika K. K. i H. K., podnosząc iż zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 13 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie krajowych poprzez nieuwzględnienie wniosku właściciela o nabycie przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad działki nr [...] pomimo faktu, iż po wywłaszczeniu działki nr [...] nie nadaje się ona do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Działka wywłaszczona związana była funkcjonalnie i przedmiotowo z budynkiem pensjonatu położonym na działce nr [...], gdyż znajdujące się na niej obiekty budowlane (basen, altanka, grill) służyły jako miejsce relaksu dla osób korzystających z pensjonatu. Ponadto odwołujący się podnieśli, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. narusza art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] poniżej jej wartości rynkowej.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury stwierdził, że analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje jednoznacznie, iż postępowanie w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte i przeprowadzone prawidłowo, tj. zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (ofertą z dnia 14 czerwca 2006 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do K. K. i H. K. z propozycją nabycia przedmiotowej nieruchomości, pismem z dnia 2 listopada 2006 r. Wojewoda [...] wyznaczył stronom ostateczny termin na zawarcie umowy przeniesienia własności nieruchomości na dzień 24 listopada 2006 r., pismem z dnia 28 grudnia 2006 r. Wojewoda, wobec bezskutecznego upływu terminu do zawarcia umowy, zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości).

Organ II instancji, odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących wysokości odszkodowania, podniósł, iż Wojewoda [...] dokonał ustalenia wysokości odszkodowani zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podstawą ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie jest operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] grudnia 2007 r. na zlecenie Wojewody [...] przez rzeczoznawcę majątkowego H. W. na podstawie przepisów art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) oraz art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W sporządzonym operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy odrębnie wycenił wartość rynkową gruntu i wartość składnika roślinnego. Wartość rynkowa gruntu została określona podejściem porównawczym, metodą korygowania ceny średniej. Do porównań zostało przyjętych 25 cen transakcyjnych uzyskanych przy sprzedaży gruntów w obrębach przez które przebiega trasa drogi ekspresowej [...], w tym głównie w obszarze gminy M., w okresie od grudnia 2006 r. do lipca 2007 r. Natomiast wartość składnika roślinnego w postaci zadrzewienia o składzie gatunkowym - świerk, olcha określono metodą uproszczoną obliczając wartość drzewostanu na pniu. Odnośnie zaś wartości składnika budowlanego rzeczoznawca majątkowy zgodnie z § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego stwierdził, że z uwagi na fakt, iż obiekty te zostały wybudowane po wydaniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. o ustaleniu lokalizacji budowy drogi ekspresowej [...][...], nie mogą podlegać wycenie. Wartość wywłaszczanej nieruchomości określono na kwotę [...] zł i w tej wysokości Wojewoda [...] przyznał odszkodowanie. Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że wysokość odszkodowania została ustalona nieprawidłowo.

Ponadto Minister Infrastruktury podniósł, że w myśl przepisu art. 13 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych jeżeli nabywana jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowych cele, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest obowiązany do nabycia na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa tej części nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego jest to jednakże sprawa cywilna, która nie może być rozpatrywana w trybie administracyjnoprawnym.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli reprezentowani przez pełnomocnika K. K. i H. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.,

o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2004 r., nr 261 poz. 2603 z późn.

zm.) poprzez ustalenie wysokości odszkodowania za działkę [...], rażąco poniżej jej wartości rynkowej;

2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 kpa poprzez nierozważenie w całości materiału dowodowego, a szczególnie nieuwzględnienie związania funkcjonalnego i przedmiotowego działki z budynkiem pensjonatu;

3) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 11 kpa poprzez zaniechanie merytorycznego odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a odnoszących się do zaniżenia wartości wywłaszczonej działki.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa. W ramach sprawowanej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organy administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sparwy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest wywłaszczenie nieruchomości i ustalenie odszkodowania w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.).

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie M., obręb L., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², stanowiącej współwłasność K. K. w [...] części i H. K. w [...] części oraz ustalającą odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wysokości łącznej [...] zł, a także termin wypłaty odszkodowania i wydania nieruchomości.

Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów administracji orzekających w przedmiotowej sprawie odnośnie prawidłowości przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego i sposobu ustalenia odszkodowania.

Wskazać należy, że w kwestii ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod drogi podstawowe znaczenie ma art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w myśl którego wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, przy czym wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi. Natomiast w myśl art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zostało ustalone na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...] grudnia 2007 r. przez rzeczoznawcę majątkowego H. W., zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Przedmiotowy operat został wykonany przez rzeczoznawcę przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą korygowania ceny średniej. Z operatu wynika, że do porównania przyjętych zostało 25 cen transakcyjnych uzyskanych przy sprzedaży gruntów, w obrębach których przebiega trasa drogi ekspresowej [...], w tym głównie w obszarze gminy M., w okresie od grudnia 2006 r. do lipca 2007 r. Wartość składnika roślinnego w postaci zadrzewienia (świerk, olcha) określono zaś metodą uproszczoną określając wartość drzewostanu na pniu.

Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia art. 134 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez zaniżenie wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości, a tym samym nieuwzględnienie przez sporządzającego operat składników budowlanych (np. basenu) znajdujących się na działce nr [...], sąd stwierdził, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić bowiem należy, że w myśl z § 36 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, określając wartość rynkową gruntów przeznaczonych na cele budowy autostrad lub dróg krajowych przy zastosowaniu podejścia porównawczego przyjmuje się stan tych nieruchomości na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady lub drogi krajowej, a ceny na dzień zawarcia umowy, jeżeli nabycie następuje w drodze umowy, albo na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, jeśli nabycie następuje z drodze wywłaszczenia. Sąd zauważa, że z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż basen usytuowany na przedmiotowej działce został wybudowany po wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej z dniu [...] lipca 2004 r. Potwierdza to m. in. pismo Dyrektora Oddziału GDDKiA w K. z dnia 28 sierpnia 2006 r., wskazujące, iż w dniu [...] listopada 2005 r. Starostwo Powiatowe w Z. wydało potwierdzenie przyjęcie zgłoszenia dotyczącego budowy baseny kąpielowego na terenie działki nr [...]. Skarżący natomiast w żaden sposób nie uprawdopodobnili, że pozostałe składniki budowlane znajdujące się na wywłaszczonej działce tj. altankę, grill i boisko do siatkówki wybudowano przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w operacie szacunkowym z dnia [...] grudnia 2007 r. prawidłowo przyjęto, że obiekty znajdujące się na przedmiotowej działce zostały wybudowane w okresie po wydaniu decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] lipca 2004 r., a zatem nie podlegają wycenie. Należy wiec zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że analiza sporządzonego operatu nie wykazała nieprawidłowości, które mogłyby świadczyć o jego o wadliwości.

Zdaniem Sądu, Minister Infrastruktury nie naruszył także przepisu art. 11 kpa poprzez zaniechanie merytorycznego odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a odnoszących się do zaniżenia wartości wywłaszczonej działki. Podnieść należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnikliwie rozpatrzył stan faktyczny sprawy dotyczący zarówno kwestii wywłaszczenia, jak i ustalenia wysokości odszkodowania, oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy.

Za nietrafny Sąd uznał także zarzut skargi, że przy ustalaniu wartości wywłaszczonej działki nie wzięto pod uwagę jej funkcjonalnego powiązania z działką nr [...], na której znajduje się pensjonat, co w ocenie skarżących wpływa na podwyższenie wartości działki. Zdaniem Sądu, okoliczność ta nie ma wpływu na wartość wywłaszczonej działki, gdyż jest ona położona w znacznej odległości od działki nr [...] oraz stanowi działkę odrębną od działki nr [...], natomiast ustalone odszkodowanie odpowiada cenom za inne grunty z tej okolicy przeznaczone pod tę samą inwestycję, tj. budowę drogi.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego nierozważenia w całości materiału dowodowego, a szczególnie nieuwzględnienie, iż wywłaszczona działka nr [...] związana była funkcjonalnie i przedmiotowo z działką nr [...] na której znajduje się pensjonat i tym samym po decyzji wywłaszczeniowej nie nadaje się ona do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, Sąd zauważa, że zgodnie z przepisem art. 13 ust. 3 ustawy szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, jeżeli nabywana jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, właściwy zarządca drogi obowiązany jest do nabycia na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa tej części nieruchomości. Jednak, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, kwestie ewentualnego wykupu działki nr [...] jako nienadającej się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele mogą być ewentualnie przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Zatem skład orzekający w niniejszej sprawie nie odniósł się merytorycznie do powyższego zarzutu.

Podsumowując, Sąd uznał, że decyzje obu instancji są zgodne z prawem, i tym samym brak jest podstaw do ich uchylenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.