Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4499/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1870
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 26 ust. 2 pkt 10
journal: Dz.U. 2016 poz 383
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi A. K. - [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju (obecnie: Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" (dalej: "skarżący", "strona" lub "beneficjent"), Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej: "Minister", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych w Warszawie (dalej: "MJWPU" lub "organ I instancji") z [...] czerwca 2015 r., nr [...] Przedmiotem decyzji było zobowiązanie skarżącego do zwrotu części przyznanego dofinansowania kwoty [...] zł wraz z odsetkami. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] października 2012 r. MJWPU, zawarła ze skarżącym, umowę nr [...] o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "[...]", zwaną dalej także "umową o dofinansowanie". Na mocy § 2 umowy o dofinansowanie, na realizację projektu przyznano beneficjentowi dofinansowanie w łącznej kwocie nieprzekraczającej [...] zł, stanowiące nie więcej niż 100% całkowitych wydatków kwalifikowanych w projekcie. Dofinansowanie przekazano w czterech transzach. Jako cel główny projektu zgodnie z pkt 3.1.1 wniosku o dofinansowanie, wskazano: "wdrożenie w 15 szkołach platformy e-learningowej, za pomocą której dorośli przygotowujący się do matury będą mogli poszerzyć swoją wiedzę z zakresu objętego podstawą programową".

Natomiast zgodnie z punktem 3.3 wniosku o dofinansowanie "Dla każdej szkoły zostanie zakupiona tablica multimedialna wykorzystyw. w szkoleniach kadry przygotow. do wdrożenia e-learningu i w prezentowaniu uczestnikom zasad funkcjonow. i korzystania z platformy" (zachowano tekst oryginalny). W uzasadnieniu kosztów dotyczących zakupu tablic multimedialnych wskazano, że "wyposażenie szkół w tego typu sprzęt przyczyni się do podniesienia jakości oferty edukacyjnej oraz pozwoli na aktywny udział nauczycieli w pilotażowym wdrożeniu e-learningu".

Zgodnie ze szczegółowym budżetem projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie, w ramach realizowanego projektu beneficjent zaplanował poniesienie wydatku w 2013 r. w kwocie [...] na: zakup sprzętu komputerowego, tj. 15 tablic multimedialnych (poz. 7 szczegółowego budżetu projektu) w ramach Zadania nr 1 "[...]". Z kolei przygotowanie kadry - nauczycieli do wdrożenia e-learningu w postaci zajęć teoretycznych i warsztatów zostało zaplanowane również w 2013 r. - zadanie nr 1, poz. 1-3 szczegółowego budżetu projektu.

Strona zakupiła 15 tablic multimedialnych w dniach 27 czerwca 2014 r. i 30 czerwca 2014 r.

Strona złożyła ostateczną wersję końcowego wniosku o płatność nr [...]za okres od [...] kwietnia 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. w którym pod pozycjami nr 50 i 51 załącznika nr 1 do wniosku o płatność, przedstawiła do rozliczenia wydatki dotyczące zakupu tablic multimedialnych poniesionych na podstawie: faktur z [...] i [...] czerwca 2014r. w łącznej wysokości [...] zł

MJWPU pismem z [...] grudnia 2014 r., poinformowała skarżącego o pozytywnej weryfikacji wniosku o płatność. Jednakże wskazano, że uznano za niekwalifikowalne przedstawione do rozliczenia wydatki poniesione w związku z zakupem tablic multimedialnych, w łącznej kwocie [...] zł, wskazując na nieracjonalność oraz nieefektywność poniesionych wydatków, w związku z ich zakupem na trzy dni przed datą określoną jako moment zakończenia realizacji projektu oraz ostatniego dnia realizacji projektu.

Strona nie zgodziła się z powyższym i wyjaśniła, że wydatek ten poniesiony w ostatnich dniach realizacji projektu, tj. [...] i [...] czerwca 2014 r., spełnił wszystkie przesłanki racjonalnego i efektywnego zarządzania środkami publicznymi, wydatek ten stanowił bezpośrednie wsparcie uczestników projektów (placówek oświatowych), jak również miał znaczący wpływ na zachowanie trwałości projektu.

Po bezskutecznym wezwaniu strony o zwrot powyższej należności MJWPU wszczęła postępowanie pismem z [...] kwietnia 2015r. i decyzją z [...] czerwca 2015 r. zobowiązała skarżącego do zwrotu części przyznanego dofinansowania ([...] zł) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania transzy dofinansowania, z której ponoszone były wydatki niekwalifikowalne, tj. od dnia [...] kwietnia 2014 r., do dnia zwrotu.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji uznał powyższe wydatki za niekwalifikowalne jako niezgodne: z zapisami Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL (dalej: "Wytyczne") podrozdział 3.1 pkt 1 lit. a) i b) oraz art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1870 ze zm., dalej u.f.p.).

W wyniku rozpoznania odwołania strony organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, który stwierdził, że poniesienie wydatków na zakup tablic w ostatnim tygodniu realizacji projektu nie było niezbędne dla osiągnięcia wskaźników i celów realizacji projektu. Zdaniem Ministra projekt został zrealizowany bez angażowania środków na zakup tablic multimedialnych. Minister podkreślił także, że mimo, iż miały one posłużyć uczestnikom projektu i przyczynić się do realizacji zadania nr 1, to w żaden sposób nie służyły one beneficjentom projektu, a tym samym nie miały wpływu na osiągnięcie celów i rezultatów projektu.

W związku z powyższym organ odwoławczy stanął na stanowisku, że powyższy zakup nie spełnił podstawowego warunku kwalifikowalności wydatków zawartego w podrozdziale 3.1 Wytycznych, tj. wszystkie wydatki w ramach PO KL są kwalifikowalne, o ile m.in. są niezbędne dla realizacji projektu, a więc mają bezpośredni związek z celami projektu.

Dodatkowo zdaniem Ministra, jak wynika z końcowego wniosku o płatność, skarżący w pkt 5 Postęp rzeczowy realizacji projektu w ramach zadania nr 1 wskazuje, że: "w okresie rozliczeniowym zrealizowano wszystkie zaplanowane w ramach projektu szkolenia (...) zadanie jest realizowane zgodnie z harmonogramem". To również potwierdza, że zakup tablic multimedialnych nie był istotny dla realizacji celów projektu, które zostały osiągnięte niezależnie od zakupu sprzętu. Przedmiotowe tablice w żaden sposób nie posłużyły uczestnikom projektu, wbrew założeniom strony, zawartym we wniosku o dofinasowanie, gdyż nie mieli oni okazji z niech skorzystać. W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji zakup przedmiotowych tablic nie spełnia wymogu Wytycznych zawartego w podrozdziale 3.1 pkt 1 lit. b), tj. wydatki nie spełniają wymogu efektywnego zarządzania finansami (relacja nakład/rezultat). Zakupiony sprzęt nie był w jakikolwiek sposób wykorzystywany przez uczestników projektu, a więc poniesione wydatki należało uznać za niekwalifikowalne.

Pismem z 17 października 2015 r. (data nadania) skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł m.in. o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego decyzja wydana przez Ministra jest absurdalna, gdyż jedynym zarzutem w stosunku do niego jest to, iż sprzęt zakupił za późno i w związku z tym uznano, że jest on szkołom niepotrzebny. Strona zauważyła, że w opinii organu miał on się dopuścić niegospodarności ponieważ należało "przyoszczędzić" na szkołach i sprzętu im nie zakupić - mimo że zakup ten zaplanowano w budżecie projektu oraz stanowił on jedną z form wsparcia zagwarantowaną uczestnikom projektu na piśmie. Skarżący dodał również, że to organ I instancji poprzez swoją opieszałość spowodował późny termin zakupu sprzętu, natomiast odpowiedzialność przerzucona została na stronę, która się do tego się nie przyczyniła i zakupiła sprzęt w najszybszym możliwym terminie.

Strona powołując się na treść art. 44 ust. 3 u.f.p. wskazała, że sporny wydatek spełnił wszystkie przesłanki do uznania go za kwalifikowalny w ramach POKL zgodnie z powołanymi przez organ podstawami prawnymi. Wydatek ten był zaplanowany w budżecie i skoro zaakceptowano wniosek o dofinansowanie, to tym samym uznano, że wydatek ten był niezbędny do realizacji projektu. Wydatek ten ma bezpośredni związek z celami projektu, które określono jako poprawę oferty edukacyjnej 15 szkół dla dorosłych z terenu województwa mazowieckiego. Dlatego też, w ocenie strony, organy w ogóle na tym etapie nie powinny rozważać zasadności tego zakupu.

Skarżący podkreślił także, że jego obowiązkiem było zrealizowanie projektu zgodnie z założeniami wniosku o dofinansowanie oraz obowiązującymi procedurami, a nie powtórna ocena wniosku i poszczególnych pozycji budżetowych.

Skarżący wskazał, że wydatku tego dokonał w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Zauważył, że w jego przypadku jako "wcześniej zaciągnięte zobowiązanie" należy rozumieć umowy zawarte z 15 placówkami oświatowymi, w których zostały określone warunki na jakich te placówki przystępują do projektu. Podkreślił, że na wstępnym etapie realizacji projektu został opracowany "Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie". Dokument ten regulował wzajemne zobowiązania stron projektu: jego realizatora oraz uczestników. W regulaminie przedstawiono formy wsparcia przysługujące uczestnikom projektu (placówkom oświatowym). Wśród nich wymieniono między innymi zakup tablic multimedialnych. Na etapie rekrutacji potencjalnym uczestnikom przedstawiano założenia projektu. Informacja o przewidzianych formach wsparcia była zawarta zarówno w treści maila skierowanego do placówek oświatowych z terenu województwa mazowieckiego, jak i w regulaminie projektu opublikowanym na stronie internetowej. To na ich podstawie placówki podejmowały decyzję o przystąpieniu do projektu. Formalnym potwierdzeniem decyzji o udziale w projekcie była składana przez placówkę oświatową "Deklaracja uczestnictwa w projekcie", w której placówka oświadczała, że zapoznała się z warunkami realizacji projektu.

Strona wskazała, że złożenie przez placówki deklaracji uczestnictwa w projekcie niesie za sobą skutki prawne takie, jak zawarcie umowy pomiędzy stronami, którymi w tym przypadku są realizator projektu (Dr Notes) a uczestnik projektu (placówka oświatowa). Przystępując do projektu placówka oświatowa zobowiązała się do spełnienia określonych warunków w zamian za otrzymanie określonego wsparcia. Spełniając określone warunki (m.in. delegując do udziału w projekcie określone grupy nauczycieli i uczniów, biorąc udział w szkoleniach, tworząc materiały dydaktyczne na platformie, uczestnicząc w badaniach ewaluacyjnych itp.) placówka oświatowa oczekiwała realizacji na jej rzecz wsparcia w takim zakresie, jakie przewidziano w regulaminie projektu.

W związku z tym skarżący stanął na stanowisku, że dokonał wydatku w wysokości i terminie wynikającym z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

Dodatkowo stwierdził, że niezakupienie sprzętu stanowiłoby niezrealizowanie jednej z form wsparcia przewidzianej w projekcie oraz zmianę warunków, na jakich placówki oświatowe przystąpiły do projektu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

Pismem z [...] września 2017r. strona podtrzymała swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy słusznie uznano zakup przewidzianych w budżecie projektu tablic multimedialnych w ostatnich dniach realizacji projektu za wydatek niekwalifikowalny. Zdaniem strony winien on zostać uznany za wydatek kwalifikowalny, gdyż przewidziany był we wniosku o dofinansowanie (budżet projektu) oraz wynikał on z zaciągniętych przez stronę zobowiązań wobec placówek oświatowych. Przeciwnego zdania są organy orzekające, które nie kwestionują tego, że wydatek ten był przewidziany w budżecie, jednakże wskazują, że został on poniesiony w ostatnich dniach realizacji projektu. A więc zakup ten miał miejsce de facto po zrealizowaniu projektu, czyli nie służył realizacji zadań szkoleniowych. Innymi słowy zakup tych tablic multimedialnych był niekwalifikowalny.

Zdaniem sądu rację w tym sporze należy przyznać organowi.

Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu pn. "[...] jako metoda wspierająca przygotowanie do matury słuchaczy szkół dla dorosłych" (nr umowy [...]) skarżący zobowiązał się do realizacji Projektu na podstawie wniosku.

Na podstawie § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie skarżący zobowiązał się do stosowania aktualnie obowiązującej treści Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL. Wszystkie wersje Wytycznych mających zastosowanie w niniejszej sprawie, a także obowiązujące w dacie podpisania umowy (wydane w dniu 14 sierpnia 2012 r. – strona 9, w dniu 1 lipca 2013 r. –strona 9 oraz w dniu 2 kwietnia 2014 r.- strona 9) zawierały następujący zapis (podrozdział 3.1 pkt 1 lit. a) i b)) cyt. wszystkie wydatki w ramach PO KL są kwalifikowalne, o ile łącznie spełniają następujące warunki:

a) niezbędne dla realizacji projektu, a więc mają bezpośredni związek z celami projektu;

b) są racjonalne i efektywne, tj. nie są zawyżone w stosunku do cen i stawek rynkowych oraz spełniają wymogi efektywnego zarządzania finansami (relacja nakład/rezultat).

Zgodnie z art. 44 ust. 3 u.f.p. wydatki publiczne powinny być dokonywane:

1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad:

a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,

b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów;

2) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań;

3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

We wniosku o dofinansowanie w pkt 3.1.1 wskazano, że założeniem projektu jest wdrożenie w 15 szkołach platformy e-learningowej, za pomocą której dorośli przygotowujący się do matury będą mogli poszerzyć swoją wiedzę z zakresu objętego podstawą programową. Jako cel główny projektu (pkt 3.1.2.) wskazano poprawę oferty edukacyjnej 15 szkół dla dorosłych z terenu województwa mazowieckiego poprzez wdrożenie platformy e-learingowej do sierpnia 2013r.

Natomiast zgodnie z punktem 3.3 wniosku o dofinansowanie w zakresie Zadania 1 wskazano m.in., że dla każdej szkoły zostanie zakupiona tablica multimedialna wykorzystywana w szkoleniach kadry przygotowującej do wdrożenia e-learningu i w prezentowaniu uczestnikom zasad funkcjonowania i korzystania z platformy. Powyższe miało zrealizować cel szczególny w postaci wzrostu umiejętności wykorzystania e-leariningu w pracy wśród 75 nauczycieli w okresie j.w. (do sierpnia 2013r.). W uzasadnieniu kosztów dotyczących zakupu tablic multimedialnych wskazano, że w ramach cross-financingu zaplanowano również zakup tablic multimedialnych przeznaczonych dla szkół biorących udział w projekcie .Wyposażenie szkół w tego typu sprzęt przyczyni się do podniesienia jakości oferty edukacyjnej oraz pozwoli na aktywny udział nauczycieli w pilotażowym wdrożeniu e-learningu.

Zgodnie ze szczegółowym budżetem projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie, w ramach realizowanego projektu beneficjent zaplanował w Zadaniu 1 "[...]" w pkt 7 "zakup sprzętu komputerowego - tablice multimedialne" poniesienie wydatku na zakup tablic w łącznej wysokości [...] Zgodnie z harmonogramem realizacji projektu zadanie 1 miało zostać zrealizowane do sierpnia 2013r. Z akt także niewątpliwie wynika, że skarżący te tablice zakupił dopiero w dniach [...] czerwca 2014 r. i 30 czerwca 2014 r. Wcześniej przed zakupem tych tablic zwracał się pismem z [...] grudnia 2013r. (wpływ do organu 2 stycznia 2014r.) o zamianę zakupu tablic, na sprzęt bardziej przydatny szkołom (sprzęt komputerowy). Jednakże, po dodatkowych wyjaśnieniach Instytucja Pośrednicząca pismem z [...] czerwca 2014r. (data doręczenia stronie – [...] czerwca 2014r.) nie zgodziła się na taką zamianę i wskazała, że zaproponowanie tych zmian w schyłkowej fazie realizacji projektu (termin zakończenia [...] czerwca 2014r.) nie spełnia kryteriów racjonalnego i efektywnego gospodarowania środkami publicznymi. Wyjaśniono, że projekt znajduje się już w końcowym stadium realizacji, został zrealizowany bez proponowanych zakupów. Podkreślono, że celem działania 9.3 nie jest doposażenie placówek w środki trwałe (np. sprzęt komputerowy), a zakupy tego typu urządzeń przewidziane w budżecie projektu mają służyć jego realizacji.

Warto także w tym miejscu zwrócić uwagę na pkt 2 i 3 podrozdziału 4.13 Wytycznych, który stanowi, że Cross-financing może dotyczyć wyłącznie takich kategorii wydatków, których poniesienie wynika z potrzeby realizacji danego projektu i stanowi logiczne uzupełnienie działań w ramach PO KL, a także, że Cross-financing powinien być powiązany wprost z głównymi zadaniami realizowanymi w ramach danego projektu.

Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 - 2013 z 1 czerwca 2010 r., celem Działania 9.3 "Upowszechnienie formalnego kształcenia ustawicznego w formach szkolnych" jest zwiększenie uczestnictwa osób dorosłych w kształceniu ustawicznym w formach szkolnych poprzez podniesienie jego jakości i dostępności oraz zwiększenie znaczenia kształcenia ustawicznego jako czynnika oddziaływującego na sytuację na rynku pracy.

Mając na uwadze cytowany powyżej § 3 pkt 1 umowy o dofinansowanie, który nakazywał stronie realizowanie projektu na podstawie zapisów wniosku o dofinansowanie, a ten zakładał realizację wszystkich części składowych zadania nr 1, w tym zakup tablic multimedialnych w 2013 r. (do sierpnia 2013r.), to trzeba stwierdzić, że skarżący nie dokonał tego zakupu w tym okresie. A więc strona nie realizowała projektu w zgodzie z wnioskiem, czym naruszyła § 3 pkt 1 umowy o dofinansowanie. Z dokumentów wynika, że zakupu dokonał pod koniec realizacji projektu, tj. [...] i [...] czerwca 2014 r. Projektowane w budżecie zakupy tablic miały w sposób bezpośredni przyczynić się do realizacji zadania nr 1, co było zgodne z cytowanymi pkt 2 i 3 podrozdziału 4.13 Wytycznych. Tym samym skoro było możliwe zrealizowanie zadania nr 1 bez zakupów tablic multimedialnych, to bezzasadny stawał się wydatek na nie, gdyż zakup nie odpowiadałby pkt 2 i 3 podrozdziału 4.13 Wytycznych, a tylko w takim wypadku możliwe było ponoszenie kosztów na zasadzie cross financingu. Koszty ponoszone na zasadzie cross-financingu stanowią wyjątek, o czy stanowi pkt 1 podrozdziału 4.13, który stanowi, że koszty kwalifikowalne w ramach PO KL są zgodne z przepisami wspólnotowymi odnoszącymi się do EFS. Niemniej jednak, Instytucja Zarządzająca dopuściła w PO KL możliwość poszerzenia katalogu wydatków współfinansowanych z EFS o koszty kwalifikowalne w ramach EFRR na zasadzie cross-financingu.

W związku z powyższymi uregulowaniami, a w szczególności mając na uwadze cel realizowanego projektu oraz cel Działania 9.3, stwierdzić trzeba, że poniesienie przez skarżącego wydatków na zakup tablic multimedialnych, dokonany na trzy dni przed datą określoną jako moment zakończenia realizacji projektu oraz ostatniego dnia przed zakończeniem realizacji projektu, nie był niezbędny dla osiągnięcia wskaźników i celów realizacji projektu. Osiągnięcie założonych przez stronę wskaźników zostało dokonane bez angażowania środków, które beneficjent przedstawił do rozliczenia w końcowym wniosku o płatność, a które dotyczyły zakupu tablic multimedialnych zaplanowanych do zakupu do sierpnia 2013 r., a nie na koniec realizacji projektu. Zakup sprzętu komputerowego - tablic multimedialnych, mający na celu wykorzystanie środków na efektywną realizację zadań objętych wnioskiem o dofinansowanie, powinien świadczyć o ich niezbędności. I za taki nie można było uznać zakupu tablic multimedialnych, na koniec realizacji całego projektu, które jak się okazało nie były niezbędne do jego przeprowadzenia. Skoro zatem możliwe było zrealizowanie celów projektu bez zakupu tych tablic, to wydatek ten by niezasadny. Słusznie bowiem wskazują organy orzekające, że celem projektu nie było doposażenie placówek szkoleniowych w środki trwałe, np. sprzęt komputerowy – tablice multimedialne, o czym zresztą strona była informowana w piśmie z [...] czerwca 2014r., a więc przed dokonaniem zakupów.

W kontekście powyższego nie ma żadnego znaczenia, że sprzęt stanowi bezpośrednie wsparcie dla placówek i za jego pomocą w placówkach będzie kontynuowane korzystaniu z platform e-learningowych wdrożonych w ramach projektu, gdyż nie wpisuje się to zarówno w cel projektu, a tym bardziej w cel Działania 9.3. Słusznie organ II instancji wyjaśnił, że właściwe wyposażenie placówki stanowi jeden z elementów, który wpłynąłby na podniesienie atrakcyjności kształcenia ustawicznego, jednak nie miało, to miejsca w przedmiotowym przypadku, gdyż uczestnicy nie korzystali z zakupionego sprzętu. Zaznaczyć także trzeba, że to, czy zakupione tablice multimedialne były i nadal będą wykorzystywane w późniejszej działalności strony czy też placówek, które zostały doposażone, nie ma znaczenia z punktu widzenia zasad kwalifikowalności wydatków, które zawsze wymagają, aby dany wydatek był niezbędny dla danego, indywidualnego projektu realizowanego w określonym we wniosku o dofinansowanie okresie.

Tym samym zgodzić się trzeba z organami orzekającymi, że poniesienie wydatków na zakup spornych tablic w ostatnim tygodniu realizacji projektu nie było niezbędne dla osiągnięcia wskaźników i celów realizacji projektu. Projekt został zrealizowany bez angażowania środków na zakup tablic multimedialnych. Mimo, iż miały one posłużyć uczestnikom projektu i przyczynić się do realizacji zadania nr 1, to w żaden sposób nie służyły one beneficjentom projektu, a tym samym nie miały wpływu na osiągnięcie celów i rezultatów projektu. Dlatego też wydatek ten nie spełnił podstawowego warunku kwalifikowalności wydatków określonych pkt 1 lit. a podrozdziału 3.1 Wytycznych, tj. nie był niezbędny dla realizacji projektu.

Sam również skarżący wskazywał, że zakup tablic multimedialnych nie był istotny dla realizacji celów projektu, które zostały osiągnięte niezależnie od zakupu sprzętu. Prawidłowo w tym kontekście zauważył Minister powołując się na pkt 5 końcowego wniosku o płatność, w którym skarżący w ramach zadania nr 1 podał, że "w okresie rozliczeniowym zrealizowano wszystkie zaplanowane w ramach projektu szkolenia (...)", "zadanie jest realizowane zgodnie z harmonogramem". Podkreślić trzeba, że przedmiotowe tablice w żaden sposób nie posłużyły uczestnikom projektu, wbrew założeniom zawartym we wniosku o dofinasowanie, gdyż uczestnicy nie mieli okazji z nich skorzystać. Tym samym wydatek ten również nie spełnia wymogu Wytycznych zawartego w podrozdziale 3.1 pkt 1 lit. b), tj. wydatki nie spełniają wymogu efektywnego zarządzania finansami (relacja nakład/rezultat), skoro nie był wykorzystywany przez uczestników projektu. Efektywny oznacza tyle, co skuteczny, wydajny, dający pozytywne wyniki. Dokonywanie wydatków, które w żaden sposób nie przyczyniły się osiągnięcia celów projektu nie sposób uznać za dokonane z zachowaniem zasady efektywności.

Mając powyższe na względzie poniesiony wydatek na zakup tablic multimedialnych był także niezgodny z podstawnymi zasadami w zakresie zapewnienia uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, na które wskazuje art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. a) u.f.p.

Przedstawienie do rozliczenia wniosku niekwalifikowalnych naruszyło wskazane wyżej zapisy Wytycznych do których stosowania zobowiązała się strona na podstawie § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie. Tym samym również narusza wskazany zapis umowy i stanowi naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

Art. 184 ust. 1 u.f.p. stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy (art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.).

Tym samym skoro strona nie uczyniła zadość wezwaniu, na podstawie przepisu art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p. do zwrotu środków, organy zobligowane były podjąć kroki zmierzające do wydania decyzji administracyjnej określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, tj. decyzji określonej w art. 207 ust. 9 u.f.p. Dlatego też wbrew twierdzeniom strony podjęta decyzja nie ma charakteru decyzji arbitralnej, na co wskazuje strona w skardze. Minister bowiem ma m.in. obowiązek odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych. Nie ma także żadnego znaczenia wysokość nieprawidłowo wydatkowanych środków, które podlegają zwrotowi. U.f.p. nie uzależnia wydania decyzji od kwoty podlegającej zwrotowi.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi sąd wskazuje, że są one bezzasadne. W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że mimo, iż dany wydatek był wydatkiem zaplanowanym w budżecie projektu, to prawidłowo został uznany za wydatek niekwalifikowalny. Samo wykazanie wydatku w budżecie zatwierdzonego projektu nie oznacza, że wydatek w takiej wysokości powinien być poniesiony i na pewno będzie uznany za kwalifikowalny. Prawidłowo organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że budżet projektu zawiera stawki maksymalne na daną pozycję, które strona może, ale nie musi wydatkować. Potwierdza to zapis umowy o dofinansowanie, z którego wynika, że skarżący otrzymał dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej [...] zł (§ 2 pkt 1 umowy). Jest to pula środków, którą skarżący ma zagwarantowaną, ale jednocześnie jest obowiązany przy wydatkowaniu środków kierować się m.in. racjonalnością. Jednakże samo zatwierdzenie budżetu nie zwalnia beneficjenta z konieczności ponoszenia wydatków m.in. zgodnie z Wytycznymi, do których stosowania zobowiązał się. Dodatkowo ocena kwalifikowalności wydatków odbywa się na każdym etapie, tj. zarówno na etapie wyboru projektu, jego realizacji i rozliczania (3.5 Podrozdział 5 "Ocena kwalifikowalności wydatków" Wytycznych). Zatem w żaden sposób organy nie przekroczyły swoich kompetencji kwestionując po zakończeniu projektu wydatki na zakup tablic multimedialnych. Skarżący winien mieć świadomość, na jakich warunkach odbywa się ocena kwalifikowalności wydatków. Podpisując umowę o dofinansowanie przyjął na siebie prawa i obowiązki z niej wynikające. Wzór umowy stanowi element systemu realizacji programu operacyjnego w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt. 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. - o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (dalej: u.z.p.p.r.) i jest dostępny jako dokumentacja konkursowa. Ogłoszenie o konkursie zawiera wzór umowy o dofinansowanie projektu (art. 29 ust. 2 pkt. 10 u.z.p.p.r). Skarżący miał więc możliwość zapoznania się z warunkami umowy, a następnie na tej podstawie swobodnego podjęcia decyzji o jej podpisaniu.

Dodatkowo zgodnie z pkt 1 lit. h podrozdziału 3.1 Wytycznych, jednym z warunków kwalifikowalności wydatku, jest jego zgodność z zatwierdzonym budżetem projektu. Jest to tylko jeden z warunków, które wydatek musi spełnić aby uznać go za kwalifikowalny. Pozostałe warunki są wskazane w podrozdziale 3.1 Wytycznych. Tym samym sam fakt, że dany wydatek znalazł się w zatwierdzonym budżecie, sam w sobie nie powoduje, że może zostać uznany za kwalifikowalny, gdyż musi także spełniać pozostałe wymogi, w tym także wskazane w pkt 1 lit a i b podrozdziału 3.1 Wytycznych.

Zupełnie bezzasadne są twierdzenia skarżącego wskazujące, że poniesione przez niego wydatki zostały dokonane w wykonaniu wcześniej zaciągniętych zobowiązań wobec placówek oświatowych. Strona skarżąca bowiem zupełnie pomija, że najpierw zaciągnęła określone zobowiązania podpisując umowę o dofinansowanie i konsekwencją zawarcia umowy o dofinansowanie winno być, że kolejne swoje zobowiązania strona winna zaciągać w zgodzie z tą umową. Jak zasadnie zauważył organ odwoławczy "Regulamin uczestnictwa w projekcie" (dotyczący praw i obowiązków beneficjenta i placówek oświatowych z którymi strona nawiązała współpracę) na który powołuje się skarżący został opracowany już po podpisaniu umowy o dofinansowanie, a więc nie wynika z niego zobowiązanie "wcześniejsze". Wcześniejsze zobowiązanie, o którym mowa w art. 44 ust. 3 pkt 3 u.f.p. w odniesieniu do przedmiotowej sprawy nie może być rozumiane jak to czyni skarżący, gdyż taki sposób rozumienia powodowałby, że np. każdy wydatek wynikający z "wcześniejszego zobowiązania" mimo, że został tak jak w sprawie poniesiony niezgodnie z Wytycznymi i art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. a u.f.p. musiałby zostać uznany za kwalifikowalny tylko z powodu dokonania wydatku w wyniku zaciągnięcia wcześniejszych zobowiązań. Art. 44 ust. 3 u.f.p., podobnie jak pkt 1 podrozdziału 3.1 Wytycznych wskazuje na konieczność łącznego spełnienia wszystkich warunków w nich zawartych aby uznać, że dany wydatek został poniesiony w sposób prawidłowy, tj. zgodny z prawem. Przepis art. 44 ust. 3 pkt 3 u.f.p. wskazuje jedynie, że poniesienie określonego wydatku musi mieć swoje wcześniejsze źródło, z którego wypływa dane zobowiązanie.

Nie poparta żadnymi faktami, a także sprzeczna z chronologią zdarzeń jest argumentacja strony wskazująca, że gdyby nie zakupił on sprzętu multimedialnego to wiązałoby się to z ryzykiem wycofania się placówek oświatowych. Skarżący bowiem zdaje się nie zauważać, że mimo braku spornych tablic multimedialnych placówki oświatowe przeprowadziły szkolenia i dopiero na zakończenie realizacji projektu, już po przeprowadzonych szkoleniach, ten sprzęt został zakupiony. Co więcej sprzęt ten był tylko jednym niewielkim fragmentem całej "układanki" związanej z projektem. Uczestnicy projektu zdobyli określone wiadomości, które mogły być pomocne w przyszłości, a więc niewątpliwie podnieśli swoje kwalifikacje. Tym samym do realizacji celów projektu, jak się okazało, zbędny był zakup spornych tablic. Bez znaczenia pozostaje przy tym kwestia wizerunkowa strony, gdyż celem projektu nie jest budowanie pozytywnego wizerunku beneficjenta, ani też jego reklamowanie.

Skarżącemu nie zostało zarzucone, że wydatkował środki z przekroczeniem okresu kwalifikowalności wydatków wskazanym w Wytycznych, co zdaje się sugerować beneficjent na 6 stronie "Podstawy prawne kwestionowania kwalifikowalności wydatków na podstawie terminu jego zakupu". Podstawą, o czym była mowa wyżej stawianych zarzutów był fakt poniesienia wydatki niezgodnie z pkt 1 lit. a i b podrozdziału 3.1 Wytycznych. Dlatego też argumentacja strony zawarta w tej części skargi jest zupełnie niezrozumiała.

W ocenie sądu nie uzasadnione są twierdzenia wskazujące na zawinienie MJWPU w zaistniałej sytuacji oraz twierdzenia wskazujące na próbę przerzucenia odpowiedzialności na ten organ. Mimo, że strona zwróciła się z wnioskiem o zmianę specyfikacji sprzętu i nie otrzymała niezwłocznie odpowiedzi organu na ten wniosek, to trzeba jasno wskazać, że wniosek strony był spóźniony, gdyż realizacja zadania nr 1 w ramach, którego miał nastąpić zakup tablic multimedialnych miała zostać dokonana do końca sierpnia 2013r. (patrz harmonogram realizacji projektu). Natomiast, jak skarżący wskazuje, a organ temu nie zaprzecza, pierwsza sygnalizacja opiekunowi projektu miała miejsce [...] września 2013r., a oficjalny wniosek został złożony [...] grudnia 2013r. Tym samym strona wystąpiła o zmianę w tym zakresie już po terminie realizacji tego zadania. Ponownie należy zauważyć, że strona zobowiązała się realizować umowę o dofinansowanie zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, w tym zgodnie z harmonogramem realizacji projektu, czego w sprawie nie zrobiła. Zatem próba przerzucenia odpowiedzialności na organ za swoje postępowanie jest niedopuszczalna. To skarżący powinien realizować projekt zgodnie z harmonogramem i zadbać o to, żeby ze stosownym wnioskiem wystąpić odpowiednio wcześniej. Wszelkie działania podejmowane bez akceptacji MJWPU skarżący podejmował na własne ryzyko.

Należy również zauważyć, że skarżący mylnie określa uczestników projektu. We wniosku o dofinansowanie, a konkretnie w pkt 3.2.1 jasno wskazał, że status uczestnika przysługuje osobom bezrobotnym (150 osób), nieaktywnym zawodowo (150 osób), zatrudnionym (150 osób). Tym samym uczestnikiem projektu nie są placówki oświatowe, jak wskazuje strona. Ponadto, o czy także była już mowa wyżej, celem projektu nie było doposażenie placówek szkoleniowych w środki trwałe, np. sprzęt komputerowy – tablice multimedialne. I tym samym możliwość wykorzystania tych tablic, zakupionych de facto po zakończeniu realizacji projektu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż winny one być wykorzystane do realizacji zdania nr 1.

Słusznie także organy orzekające zwróciły uwagę, że w sprawie strona nie miała obowiązku zachowania trwałości projektu, gdyż dokumentacja konkursowa tego w żaden sposób nie zakładała. Zgodnie z Wytycznymi beneficjent zobowiązany jest do zachowania trwałości rezultatów projektu, o ile tak przewiduje wniosek o dofinansowanie (3.1.6. sekcja 6 pkt 4 Wytycznych). Wniosek o dofinansowanie projektu natomiast takiego zobowiązania nie przewidywał, dlatego nie są zasadne zarzuty strony o konieczność przekazania tablic multimedialnych dla placówek oświatowych, tak aby możliwa była w dalszej perspektywie poprawa jakości edukacyjnej i tym samym zapewnienie trwałości projektu.

Sąd mając na uwadze zarzuty skargi oraz działając z urzędu na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż organy obydwu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy materialne oraz procesowe.

Mając na uwadze treść art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.