Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1812/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, 2 i 3, art. 79, art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. (aktualnie [...] S.K.A. z siedzibą w W.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2701/11 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] S.K.A. z siedzibą w W. kwotę 610 (sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2701/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (aktualnie [...] S.K.A. z siedzibą w W.) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki (pkt I), przyznał T.S. kwotę 250 zł tytułem wynagrodzenia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu R.L. (pkt II), nakazał wypłacić T.S. z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 250 zł tytułem wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu, z zaliczki złożonej przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na pokrycie wydatków ustanowienia kuratora sądowego (pkt III).

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj.: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (dalej: PINB dla m.st. Warszawy) z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] nakazującej współwłaścicielom – A. Sp. z o.o., R.L. oraz [...] Sp. z o.o. dokonanie rozbiórki oficyny lewej, tylnej i prawej budynku przy [...] oraz oficyny lewej i tylnej budynku przy [...] w W. z zachowaniem wskazanych warunków rozbiórki, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że opierając się na wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 4 sierpnia 1999 r., a także biorąc pod uwagę treść ekspertyzy technicznej przedłożonej przez A. Sp. z o.o. w przedmiocie oceny aktualnego stanu technicznego zespołu obiektów [...] i [...] w W. przeznaczonych do rozbiórki wraz z wytycznymi przeprowadzenia prac wyburzeniowych, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Warszawskim decyzją z dnia [...] października 1999 r. Nr [...] nakazał współwłaścicielom budynku umieszczenie na budynkach zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi oraz zawiadomienia o zakazie ich użytkowania, a także zarządził wykonanie doraźnych zabezpieczeń.

Dalej organ wskazał, że na skutek interwencji okolicznych mieszkańców, jak też na skutek kolejnych oględzin w terenie przeprowadzonych w dniu 1 lutego 2001 r. potwierdzających katastrofalny stan techniczny obiektów, decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] organ powiatowy, działając na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, wydał współwłaścicielom nieruchomości nakaz rozbiórki oficyny lewej, tylnej i prawej budynku przy [...] oraz oficyny lewej i tylnej budynku przy [...] w W.

Na skutek wniesionych odwołań ww. rozstrzygnięcia zostały uchylone decyzjami Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...] oraz Nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu 21 sierpnia 2005 r. na przedmiotowych obiektach doszło do katastrofy budowlanej, w związku z czym organ nadzoru budowlanego podjął odrębne czynności w tym zakresie.

Ze względu na kolejne pisma A. Sp. z o.o. z prośbą o wydanie decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowych obiektów, na dzień 17 października 2007 r. organ powiatowy zarządził rozprawę administracyjną w sprawie stanu technicznego ww. budynków.

Na podstawie ustaleń z przeprowadzonej rozprawy, jak również w oparciu o treść ekspertyzy technicznej z dnia 25 września 2006 r. Nr [...] ustalono, że oficyny przedmiotowych budynków nie nadają się do remontu, lecz kwalifikują się do rozbiórki (postępowa degradacja, remont ze względu na duży stopień zużycia technicznego ekonomicznie nieopłacalny).

W związku z powyższym PINB dla m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] nakazał współwłaścicielom rozbiórkę ww. obiektów z zachowaniem wskazanych warunków rozbiórki.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, bądź też orzeczenie co do istoty sprawy.

Rozpatrując powyższe odwołanie Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż ww. oficyny budynków kwalifikują się do rozbiórki. Organ powołał się na ekspertyzę techniczną z dnia 25 września 2006 r. Nr [...] w przedmiocie oceny aktualnego stanu technicznego przedmiotowych nieruchomości z wytycznymi do prowadzenia rozbiórki tych obiektów, z której wynika wprost, że oba budynki znajdują się w stanie katastrofy budowlanej, stanowiąc realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi przebywających w bezpośrednim otoczeniu.

W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanym przypadku wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w myśl którego właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę nieużytkowanego obiektu nienadającego się do remontu, odbudowy lub wykończenia.

Ponadto, w ocenie organu, wbrew twierdzeniom odwołującej się za wadliwością rozstrzygnięcia nie przemawia okoliczność, iż jeden ze współwłaścicieli, tj. [...] Sp. z o.o. nie został zawiadomiony o rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 17 października 2007 r., w związku z czym nie mógł w niej uczestniczyć jako strona postępowania. Organ podniósł, że z odwołania wynika, iż zbycie prawa własności do lokalu nr [...] w budynku przy [...] w W. nastąpiło w toku postępowania, tj. w dniu 13 czerwca 2007 r., co zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla omawianej nieruchomości w dniu 30 lipca 2007 r. Tymczasem organ powiatowy prowadził postępowanie w sprawie z pominięciem następstwa prawnego jakie miało miejsce, jako stronę postępowania traktując w dalszym ciągu T.R., czyli zbywcę lokalu. Dopiero pismem z dnia 19 października 2008 r. A. Sp. z o.o. poinformowała organ powiatowy, że nowym właścicielem lokalu nr [...] jest [...] Sp. z o.o., stąd decyzja o nakazie rozbiórki została skierowana do skarżącej Spółki.

Odnosząc się zaś do argumentów podniesionych w uzupełnieniu odwołania organ odwoławczy uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez [...] Sp. z o.o. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zakwestionowanej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 67 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że obiekt budowlany nie nadaje się do remontu lub odbudowy, podczas gdy w niniejszej sprawie brak jest obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu lub odbudowy,

- naruszenie art. 79 K.p.a. oraz art. 7 K.p.a. i art. 10 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów Państwa, naruszając zasady praworządności, nie licząc się ze słusznym interesem obywateli i uznanie, że niezawiadomienie jednej ze stron postępowania o rozprawie administracyjnej pozostaje bez wpływu na wydaną w sprawie decyzję, podczas gdy w omawianym przypadku doszło do rażącego naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu oraz prawa skarżącego do kształtowania wespół z organem przebiegu postępowania i jego wyniku,

- naruszenie art. 30 § 4 K.p.a. poprzez przyjęcie, wbrew regulacji przewidzianej w tym przepisie, iż dopuszczalne jest prowadzenie postępowania administracyjnego z pominięciem następcy prawnego strony.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącej w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Z akt postępowania administracyjnego wynika w sposób jednoznaczny, że lokale przeznaczone do rozbiórki są niezamieszkane i nieużytkowane. Ponadto znajdowały się one w katastrofalnym stanie technicznym, co zostało potwierdzone kolejnymi oględzinami w terenie przeprowadzonymi w dniu 1 lutego 2001 r., w wyniku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 17 października 2007 r. oraz w oparciu o treść ekspertyzy technicznej z dnia 25 września 2006 r. Nr [...], z której wynika, że poszczególne oficyny budynków i ich elementy znajdują się w stanie katastrofy budowlanej stanowiąc zagrożenie życia i zdrowia osób przebywających w okolicy tych budynków. Wskazano również, że część elementów znajduje się w stanie zagrożenia awaryjnego, część uległa awarii, a część dachów i stropów uległa katastrofie budowlanej, jak również wystąpiły zdarzenia stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia (m.in. nadmierne ugięcia stropów, wystąpienie zarysowań i pęknięć konstrukcji, osłabienie elementów konstrukcyjnych, uszkodzenia konstrukcji nośnej budynku w wyniku przeciążenia i spalenia). W treści ekspertyzy wskazano wprost, że oficyny przedmiotowych budynków nie nadają się do remontu, lecz kwalifikują się do rozbiórki (postępowa degradacja, remont ze względu na duży stopień zużycia technicznego ekonomicznie nieopłacalny). Dodatkowo wskazano, że elementy stanu wykończeniowego wewnętrznego i zewnętrznego są w 100% zużyte i nie do odtworzenia, od roku 1990 następuje - w postępie geometrycznym - degradacja budynków i ich elementów, a ze względu na stopień zużycia budynków nieopłacalny technicznie i ekonomicznie jest ich remont czy też przebudowa. Z ekspertyzy wynika wręcz, że materiały uzyskane z rozbiórki nie nadają się do ponownego wbudowania ani do recyklingu.

Reasumując Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego miały nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek podjąć niezwłoczne działania mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym istniejących obiektów. Skoro ww. obiekty nie były użytkowane, a ich stan techniczny był określony jako katastrofalny, to należy uznać, że wystąpiły przesłanki określone w art. 67 ustawy Prawo budowlane. W związku z powyższym trudno jest uznać, że obiekty objęte obowiązkiem rozbiórki nadawały się do remontu, odbudowy lub wykończenia. W konsekwencji Sąd uznał, że niezasadne są zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 67 ust. 1 powyższej ustawy.

Dalej Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na rozbiórkę w trybie art. 31-33 ustawy Prawo budowlane jest zupełnie innym postępowaniem niż dotyczącym nakazu rozbiórki obiektu z uwagi na jego nieodwracalny zły stan techniczny w trybie art. 67 ust. 1 tej ustawy. W rezultacie jako nietrafione Sąd uznał argumenty skarżącej, która powołała się na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie warunków i trybu postępowania dotyczącego rozbiórek oraz zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, poz. 1131).

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. i art. 79 K.p.a. Sąd podniósł, że jakkolwiek naruszenie tych przepisów stanowi co do zasady naruszenie przepisów postępowania mogące stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., to jednak należy uznać, że w niniejszej sprawie uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy skutkujący uwzględnieniem skargi przez Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", lub art. 145 § 1 pkt 1 lit. b tej ustawy. Nadto Sąd wskazał, że to na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. W związku z powyższym Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy wskazany zarzut, jakkolwiek odnoszący się do zaistniałej sytuacji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, nie może zostać uwzględniony.

Ponadto jako uprawnione Sąd uznał stanowisko organu umożliwiające w niniejszej sprawie wyłączenie zastosowania art. 10 § 1 K.p.a. Skoro bowiem w ekspertyzie technicznej wskazano wprost, że stan techniczny obiektów stanowi zagrożenie dla otoczenia, w tym życia i zdrowia, to należy przyjąć, że została wypełniona przesłanka załatwienia sprawy bez zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną.

Dalej Sąd wskazał, że także zarzut naruszenia art. 30 § 4 K.p.a. pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem trudno jest w tym przypadku uzasadnić ewentualny wpływ naruszenia ww. przepisu na wypełnienie przesłanek z art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i prawidłowość zastosowania nakazu rozbiórki, skoro z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie zaistnienie okoliczności faktycznych uzasadniających wydane rozstrzygnięcie.

Nadto dodał, że w niniejszej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W toku postępowania przed organem I instancji dokonano wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjna wywiodła skarżąca Spółka zaskarżając go w całości. Zakwestionowanemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ naruszenie art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. z art. 10 § 1 K.p.a. z art. 30 § 4 K.p.a. oraz art. 79 K.p.a. poprzez wadliwe wykonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustrojowego obowiązku zweryfikowania zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem oraz poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ww. przepisów K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie całkowite uniemożliwienie zajęcia stanowiska w sprawie zarówno przed organem I jak i II instancji, co z kolei doprowadziło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane,

2/ naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. "145 § 1 ust. 1" P.p.s.a. polegające na braku rzetelnego odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do stanowiska skarżącej wyrażonego w skardze z dnia 11 września 2011 r., tj. w przedstawionych zarzutach, polegające na lakonicznym i ogólnikowym uzasadnieniu wyroku oraz oddalenie skargi pomimo przedstawienia zarzutów naruszenia przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy;

Wskazując na powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Uzasadniając pierwszy z zarzutów skarżąca Spółka poniosła, że bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu wyjaśniającym. Uchybienie to należy do istotnych wad postępowania skutkujących uchyleniem decyzji do ponownego rozpoznania z udziałem strony. Zdaniem Spółki niezasadne jest twierdzenie Sądu, że nie wystarczy samo wskazanie, że doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., ale konieczne jest wykazanie, że brak udziału w postępowaniu miał wpływ na wynik sprawy. W ocenie Spółki przepis art. 79 K.p.a. gwarantuje stronie prawo udziału w przeprowadzaniu dowodu. A naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. jest bezpośrednio powiązane z naruszeniem art. 79 K.p.a. Dalej wskazano na fakt, że Spółka nabyła lokal w przedmiotowym budynku przed wydaniem decyzji przez PINB dla m.st. Warszawy, co zostało ujawnione w księdze wieczystej, a organ zaniechał należytej weryfikacji poprawności ustalenia stron postępowania.

Wskazano również, że w treści decyzji PINB dla m.st. Warszawy brak jest informacji o tym, że organ zastosował regułę z art. 10 § 2 K.p.a., która jako wyjątek od ogólnej zasady winna podlegać wykładni ścieśniającej.

Uzasadniając zaś drugi z zarzutów skargi kasacyjnej wskazano, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia przesłanek z art. 141 § 4 P.p.s.a. Spółka podniosła, że przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki organ po powzięciu informacji, że Spółka weszła w miejsce dawnego współwłaściciela spornych obiektów budowlanych winien ponownie przeprowadzić rozprawę celem uzyskania deklaracji, czy Spółka zamierza przeprowadzić remont tych obiektów, w jaki sposób i jakimi środkami. Dopiero na tej podstawie organ mógłby wydać decyzję w oparciu o art. 67 ustawy Prawo budowlane.

Nadto, zdaniem Spółki, nieuprawnione jest twierdzenie Sądu, że w sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, albowiem nie zagwarantowano skarżącej udziału w postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w § 2 tego przepisu, nie zaistniała, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści podstawami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie na uwzględnienie zasługuje przede wszystkim zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., albowiem uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia obarczone jest wadami, które uniemożliwiają przeprowadzenie merytorycznej kontroli instancyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Uwzględniając normatywną treść przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. stwierdzić należy, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Tymczasem uzasadnienie kontrolowanego orzeczenia wymogu tego nie spełnia. Przede wszystkim podnieść należy, że uzasadnienie to jest wewnętrznie sprzeczne, co powoduje, że nie wiadomo jakie konkretnie stanowisko zajął Sąd analizując kwestię naruszenia art. 10 i 79 K.p.a., a to uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę instancyjną.

Niewątpliwie zarówno w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka podniosła, że bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu, stawiając zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Dodatkowo w skardze Spółka podniosła m. in. zarzut naruszenia art. 79 K.p.a. będącego gwarancją realizacji zasady ogólnej czynnego udziału stron w postępowaniu – przepis ten dotyczy prawa strony do udziału w czynnościach postępowania dowodowego. Zaś naruszenie przez organ zasady czynnego udziału stron w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony (zobacz: B. Adamiak [w] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., wyd. CH Beck 2011, str. 74). Zatem w sytuacji stwierdzenia, że w sprawie miało miejsce naruszenie prawa stanowiące przesłankę wznowienia postępowania, to przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. nakazuje sądowi uchylenie decyzji (porównaj: wyrok NSA z dn. 2.02.2006 r., sygn. akt II OSK 496/05, LEX nr 1967/00, wyrok NSA z dn. 27.03.2009 r., sygn. akt II OSK 151/09, LEX nr 486351). Także i w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04 (opubl. ONSAiWSA z 2005 r., nr 4, poz. 66), przyjęto, że w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

W uzasadnieniu kontrolowanego wyroku (przedostatnia strona uzasadnienia - bez stosownej numeracji stron) Sąd pierwszej instancji wskazał na naruszenie przez organ ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 10 K.p.a. i art. 79 K.p.a. – przyp. NSA) uznając, że takie naruszenie nie ma wpływu na wynik sprawy skutkujący uwzględnieniem skargi przez Sąd zarówno w oparciu o normę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Stanowisko to jest oczywiście błędne, bowiem gdy Sąd przyjmuje, że w sprawie miało miejsce naruszenie prawa stanowiące przesłankę wznowienia postępowania to powinno to skutkować uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy. Jedynie w tych wypadkach możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji w oderwaniu od faktu, czy stwierdzone naruszenie mogło albo nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Uregulowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. ma bowiem na względzie ochronę obiektywnego porządku prawnego.

Jednakże w dalszej części uzasadnienia, po ocenie wpływu na wynik sprawy wyłącznie naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., Sąd pierwszej instancji na następnej stronie (ostatniej) równocześnie uznaje za uprawnione stanowisko organu co do wyłączenia zastosowania zasady z art. 10 § 1 K.p.a. w sytuacji gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Takie twierdzenia Sądu pozostają w sprzeczności. Sąd bowiem winien zająć jednoznaczne stanowisko – albo uznać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. i w odniesieniu do tej normy rozważyć, czy stanowi to przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., albo przyjąć, że zastosowanie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu może być, w okolicznościach tej konkretnej sprawy, wyłączone. Jest to o tyle istotne, że zajęcie jednego ze ww. stanowisk może determinować kierunek rozstrzygnięcia.

Jak wynika bowiem z akt sprawy, a konkretnie z ekspertyzy technicznej Nr [...], oba budynki objęte nakazem rozbiórki w niniejszej sprawie, znajdują się w stanie katastrofy budowlanej stanowiąc realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi przebywających (zamieszkujących) w bezpośrednim otoczeniu. Nastąpiły bowiem zdarzenia stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia, m.in. nadmierne ugięcia stropów znacznie przekraczające wartości dopuszczalne, osłabienie elementów konstrukcyjnych znacznymi dodatkowymi otworami, uległy uszkodzeniu i przemieszczeniom konstrukcje budynków oraz nastąpiło runięcie części dachów i stropów. W dniu 21 sierpnia 2005 r. miała miejsce w oficynie wschodniej ([...]), od strony posesji usytuowanej przy ul. [...], katastrofa budowlana. Zawaleniu uległ dach oraz stropy w kamienicy.

Powyższa ocena stanu budynków została podzielona przez organ w kontrolowanej decyzji. Organ wskazał także, że na podstawie art. 10 § 2 K.p.a. organy mogą odstąpić od wyrażonej w § 1 tego artykułu zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Przypomnieć również należy, iż decyzji organu I instancji stosownie do dyspozycji art. 108 K.p.a. nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Mając zatem na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji winien zająć jednoznaczne stanowisko i rozważyć, czy w okolicznościach sprawy zasadne jest twierdzenie organu o możliwości zastosowania art. 10 § 2 K.p.a. dającego sposobność odstąpienia od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, oraz sprawdzić, czy stosując ww. przepis organ uczynił zadość dyspozycji § 3 tego przepisu. I dopiero w sytuacji, gdy ewentualnie Sąd uzna, że w sprawie organ mógł odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a., a nie wykonał obowiązku z § 3, to winien odnieść się do tego, czy naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zaś w sytuacji gdy uzna, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania § 2 art. 10 K.p.a., to winien rozważyć czy w sprawie doszło do takiego naruszenia prawa, które dawałoby podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Jednocześnie zauważyć należy, iż Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie zaistniało również naruszenie art. 79 K.p.a., jednakże nie miało ono wpływu na wynik sprawy, przy czym w tym zakresie brak jest jakichkolwiek rozważań. Jednocześnie Sąd ten przyjmuje, iż nie można uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 30 § 4 K.p.a. dot. następstwa prawnego strony. Przede wszystkim należało, w realiach przedmiotowej sprawy, ocenić czy do takiego naruszenia z uwzględnieniem właśnie następstwa prawnego doszło przy zawiadamianiu stron postępowania o rozprawie administracyjnej i czy z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przeprowadzono tę rozprawę administracyjną w dniu 17 października 2007 r., a w konsekwencji czy stanowi to przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., albo przyjąć, że naruszenie takie nie miało miejsca. Brak w motywach zaskarżonego wyroku wyjaśnienia przesłanek zajętego w tym zakresie stanowiska stanowi niewątpliwie naruszenie powołanej wyżej normy art. 141 § 4 P.p.s.a.

Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, by Sąd pierwszej instancji należycie ocenił czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 i art. 79 K.p.a., które to normy nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania i nie rozważył w kontekście tych ustaleń, czy stanowi to przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., czy też w okolicznościach rozpoznawanej sprawy o takim naruszeniu nie można mówić.

Powyższe błędy w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia prowadzą do wniosku, że Sąd pierwszej instancji nie tylko uchybił art. 141 § 4 P.p.s.a., ale i dokonując niewłaściwej kontroli zaskarżonej decyzji naruszył przepis art. 3 § 1 oraz art. 151 P.p.s.a., co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zaś wobec wadliwie skonstruowanego uzasadnienia wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości merytorycznej oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, tym bardziej, że i skarga kasacyjna nie zawiera prawidłowo wskazanych podstaw kasacyjnych. W skardze tej skarżący w szczególności zarzucił naruszenie "art. 145 § 1 ust. 1" P.p.s.a. (w uzasadnieniu powielono ten sam błąd), gdy tymczasem nie ma takiej jednostki redakcyjnej, gdyż § 1 wskazanej normy zawiera jedynie trzy punkty 1, 2 i 3, zaś pkt 1 jeszcze trzy podpunkty oznaczone literami a, b i c. Tym samym Naczelny Sąd administracyjny nie może domniemywać zakresu zaskarżenia przy tak wadliwie oznaczonej jednostce redakcyjnej.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy z uwzględnieniem powyższych uwag przeprowadzić prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).