Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 739/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2009 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego D. G. kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania D. G. (dalej także jako skarżący) od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] uchwałą z dnia [...] września 2008 r. nr [...] stwierdziła, że skarżący otrzymał z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przeprowadzonego w dniu 20 września 2008 r. 189 punktów, w związku z czym uzyskał negatywny wynik z egzaminu konkursowego.

Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie i ponowne ustalenie wyniku konkursowego poprzez zaliczenie udzielonych w pytaniach 109, 186, 203, 205, 233 odpowiedzi jako prawidłowych.

W wyniku rozpoznania odwołania, Minister Sprawiedliwości ustalił, że skarżący uzyskał z testu wyboru 189 punktów. Zgodnie zaś z treścią art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów, a zatem zdaniem organu uzyskana przez skarżącego liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu. Organ uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że zgodnie z art. 75i ust. 1 ustawy — Prawo o adwokaturze, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

Po dokonaniu analizy dokumentacji związanej z egzaminem, organ II instancji ustalił, że egzamin, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, ze zm.). Organ wskazał, że z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej, który znany jest organowi II instancji z urzędu, gdyż doręczony został Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 75i ust. 5 ustawy — Prawo o adwokaturze.

Od uchwały z dnia [...] września 2008 r. nr [...] skarżący złożył odwołanie, w którym wskazał na nieprawidłowe sformułowanie pytań 109, 186, 203, 205, 233 i wniósł o zaliczenie udzielonych przez niego odpowiedzi na te pytania za prawidłowe.

Rozpoznając niniejsze odwołanie organ przeanalizował treść każdego z ww. pytań. Nie zgodził się z zarzutami skarżącego co do pytania nr 109, które brzmiało: "Według Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli strona nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez sąd drugiej instancji i nie wnosiła o doręczenie jej odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem, a w sprawie tej skarga kasacyjna jest dopuszczalna:

A. strona ta nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej,

B. okoliczność ta nie ma znaczenia dla skutecznego wniesienia skargi

kasacyjnej i strona może ją wnieść w terminie przewidzianym przez

Kodeks postępowania cywilnego,

C. strona może wnieść skargę kasacyjną i termin do jej wniesienia ulega

przedłużeniu o termin złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia."

W kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "A", opartą na przepisie art. 3985 k.p.c. Skarżący udzielił odpowiedzi "B".

Skarżący stwierdził, że dyspozycja przepisu wskazanego w kluczu odpowiedzi nie zawiera normy wskazującej na to, że niezachowanie przez stronę wymogu złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie orzeczenia pozbawia ją możliwości złożenia skargi kasacyjnej. Ponadto powołując się na poglądy doktryny i judykatury wywiódł, że udzieloną przez niego odpowiedź "B" uznać należy za poprawną.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, organ wskazał, że odpowiedź na to pytanie wynika bezpośrednio z art. 3985 § 1 k.p.c., w którym to przepisie ustawodawca określił wprost, że skargę kasacyjną wnosi się "... w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej". W konsekwencji, jeżeli nie nastąpiło takie doręczenie, gdyż strona o nie nie wnosiła lub uczyniła to nieskutecznie, bo z przekroczeniem siedmiodniowego terminu na zgłoszenie takiego wniosku, dla takiej strony w ogóle nie powstaje możliwość skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro ustawodawca wprowadził takie uregulowanie, właściwe jedynie w postępowaniu kasacyjnym (w postępowaniu apelacyjnym przewidział natomiast możliwość wniesienia tzw. apelacji wprost, tj. bez konieczności uprzedniego wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia wyroku sądu I instancji - art. 369 § 2 k.p.c.), to w żadnym też razie w postępowaniu kasacyjnym nie ma możliwości zastosowania art. 39821 k.p.c. Zdaniem organu, z treści pytania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że dotyczyło ono uprawnienia do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej wyłącznie przez stronę postępowania, a nie żaden z podmiotów wymienionych w art. 3985 § 2 k.p.c. Organ na poparcie swojego stanowiska wskazał orzeczenia Sądu Najwyższego oraz poglądy doktryny prawniczej w tej sprawie.

Zdaniem organu niezasadny jest zarzut skarżącego odnoszący się do pytania nr 186, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne.

Zgodna z kluczem odpowiedzi jest odpowiedź "A" która ma podstawę prawną w przepisach art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. prawo dewizowe (Dz. U. Nr 141, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Skarżący zaznaczył odpowiedź "B" i w swoim odwołaniu wskazał, że powyższe pytanie jest źle skonstruowane, a przepis art. 15 k.p.a. wskazuje na dwuinstancyjność postępowania administracyjnego i nie przewiduje od niego wyjątków. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, uznać należy udzieloną przez niego odpowiedź "B" za prawidłową.

Z takim stanowiskiem skarżącego nie zgodził się Minister Sprawiedliwości. Wskazał, iż komentatorzy G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, interpretując art. 15 k.p.a., (teza 9) ustanawiający zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, stwierdzają, że "Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie ma charakteru bezwzględnego". "Wprowadzane wyjątki z reguły podyktowane są usytuowaniem organu podejmującego rozstrzygnięcie w I instancji, treścią rozstrzygnięcia dotyczącego pogranicza prawa administracyjnego i innej gałęzi prawa oraz względem na ważny interes społeczny (publiczny). Wyjątki takie ustanawia sam k.p.a. Artykuł 127 § 3 kodeksu stanowi, że "od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji". Powyższe konkluzje potwierdza także analiza komentarza do art. 15 k.p.a. autorstwa M. Jaśkowskiej i A. Wróbla (Komentarz do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II). Otóż teza 3 tego komentarza wskazuje art. 127 § 3 k.p.a. jako wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom skarżącego, w literaturze z zakresu prawa dewizowego jest jednoznacznie formułowany pogląd o jednoinstancyjnym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych. Zob. A. Gorgol w: W. Wojtowicz, Prawo dewizowe, Dom Wydawniczy ABC 2003, s. 119. Przedstawiciel doktryny formułuje taki podgląd, rozważając nie tylko nakaz "odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 k.p.a., ale także kwestię wydawania decyzji z upoważnienia Prezesa NBP przez dyrektorów departamentów Centrali, kierowników jednostek równorzędnych oraz dyrektorów oddziałów okręgowych NBP. Słusznie zauważa, iż: "Brak własnych kompetencji podmiotów upoważnionych do rozstrzygania spraw z zakresu postępowania administracyjnego przesądza o jednoinstancyjnym charakterze takiego postępowania. Podmioty te nie mają statusu organów pierwszej instancji, zaś Prezes NBP nie jest organem odwoławczym". W związku z powyższym, zdaniem organu, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia jest jednoinstancyjne.

W ocenie organu, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa NBP nie jest dewolutywny. Skoro nie ma organu wyższego (odwoławczego) nad Prezesem banku centralnego, sprawa indywidualnego zezwolenia dewizowego nie może być rozpatrzona ponownie przez inny, drugoinstancyjny organ administracji publicznej. Niewystępowanie cechy dewolutywności środka zaskarżenia powoduje więc ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, który prowadził postępowanie w pierwszej instancji.

Organ wskazał, że żaden przepis prawa nie upoważnia do stwierdzenia, że Prezes NBP w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych jest zarazem organem I i II instancji. Co więcej, powszechnie jest akceptowana ścisła wykładnia przepisów o kompetencji organów administracji publicznej w systemie konstytucyjnego porządku opartego o zasadę ustrojową praworządności i demokratycznego państwa prawa. Kompetencje organu II instancji nie mogą być domniemane, lecz muszą być jednoznacznie opisane w unormowaniach prawnych. Podniesiono, że ani w doktrynie, ani w orzecznictwie nie ma sporów w kwestii, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją, od której nie służy odwołanie, jest rozpatrywany w postępowaniu jednoinstancyjnym, czy dwuinstancyjnym. Wniesienie takiego środka nie powoduje przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, lecz ponownie powierza ją temu samemu organowi.

Zdaniem organu niezasadny jest zarzut skarżącego odnoszący się do pytania nr 203, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług, jednym z płatników podatku od towarów i usług jest:

A. komornik sądowy,

B. urząd celny,

C. importer towarów."

Według klucza odpowiedzi poprawną odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "A", oparta o art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 257 ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi "C". W swoim odwołaniu zarzucił, że nie zawsze komornicy sądowi są płatnikami podatku od towarów i usług, albowiem, zdaniem skarżącego, w świetle powołanego powyżej przepisu płatnikami takimi są komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne, a nie są takimi płatnikami wykonując egzekucję w drodze sprzedaży nieruchomości. Jednocześnie przepisy Ordynacji podatkowej nie wykluczają sytuacji, w której podatnik jest jednocześnie płatnikiem podatku. Reasumując swoje stanowisko, skarżący stwierdził, że na powyższe pytanie więcej niż jedna odpowiedź jest prawidłowa.

Zdaniem organu zarzut skarżącego nie jest trafny. Spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych jako warianty odpowiedzi jedynie komornik sądowy ma status płatnika podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług, płatnikiem tego podatku są wyłącznie organy egzekucyjne wykonujące czynności egzekucji administracyjnej lub egzekucji sądowej. Zarówno urząd celny (odpowiedź "B"), jak i importer towarów (odpowiedź "C") nie są organami egzekucyjnymi i w konsekwencji nie są płatnikami podatku VAT. W powyższym pytaniu nie odnoszono się do kwestii, w jakich sytuacjach płatnik pośredniczy pomiędzy podatnikiem, a organem podatkowym w zapłacie podatku VAT.

Zdaniem organu niezasadny jest zarzut skarżącego odnoszący się do pytania nr 205, które brzmiało "Zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa, osobą trzecią odpowiadającą za zaległości podatkowe spółki komandytowej jest:

A. komandytariusz,

B. komplementariusz,

C. spółka komandytowa."

Według klucza odpowiedzi poprawną jest odpowiedź "B", mająca podstawę w art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi "A". W swoim odwołaniu zarzucił, że pytanie zostało źle sformułowane, bowiem wszystkie zaproponowane odpowiedzi są prawidłowe. Podniósł, że z powołanego w kluczu odpowiedzi przepisu Ordynacji podatkowej nie wynika jednoznacznie, kto jako osoba trzecia ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Odnosząc się do tego zarzutu organ stwierdził, że spółka komandytowa jest podatnikiem, a nie osobą trzecią. W związku z tym odpowiedź "C" jest nieprawidłowa. Zgodnie z art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 - zatytułowanym "osoby trzecie" — działu III Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają również osoby trzecie. Dotyczy to także wymienionego w art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej (przepis znajduje się w rozdziale 15 działu III Ordynacji podatkowej) komplementariusza odpowiadającego solidarnie z podatnikiem tj. spółką komandytową, całym swoim majątkiem za jej zaległości podatkowe. Skoro przepis ten nie wymienia wśród osób trzecich komandytariusza, to nie ponosi on odpowiedzialności za zaległość podatkową spółki komandytowej.

Skarżący w odwołaniu zawarł również zarzuty odnoszące się do pytania nr 233, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą — Prawo o adwokaturze, uchwalanie regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej należy do zakresu działania:

A. Krajowego Zjazdu Adwokatury,

B. Naczelnej Rady Adwokackiej,

C. żadnego z wyżej wymienionych organów, gdyż zasady odbywania

aplikacji adwokackiej mogą być regulowane jedynie w drodze

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości."

Według klucza odpowiedzi prawidłowa to odpowiedź "B" oparta na art. 58 pkt 12 lit. b ustawy — Prawo o adwokaturze, zaś skarżący udzielił odpowiedzi "C". W odwołaniu skarżący zarzucił, że powołany w kluczu odpowiedzi przepis ustawy - Prawo o adwokaturze został uchylony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, w związku z czym pytanie powyższe nie powinno się znaleźć w teście egzaminacyjnym.

Odnosząc się do tego zarzutu, organ stwierdził, że jest on chybiony. Na poparcie swojego stanowiska wskazał, że art. 58 pkt 12 lit. b Prawa o adwokaturze zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. został uznany za niekonstytucyjny jedynie w zakresie, w jakim pozbawił samorząd adwokacki wpływu na ustalanie zasad składania egzaminu adwokackiego, odpowiedniego do sprawowanej pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu adwokata. Dlatego też wymóg dokładnej znajomości podstawowej regulacji prawnej, jaką jest ustawa Prawo o adwokaturze, dla kandydatów na aplikację, nie powinna podlegać jakiejkolwiek dyskusji.

Wobec powyższego organ stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej i uznania wyniku egzaminu skarżącego za pozytywny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 75 a § 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. — Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058) a także art. 75j cyt. Ustawy,

2) prawa proceduralnego poprzez niedopełnienie obowiązków i postępowanie wbrew zasadom przewidzianym w art. 7, 8, 9, 11, 12, 35, 36, 37, 77, 107 § 3, 136, 156 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego.

Powtórzył swoje zarzuty zawarte w odwołaniu, a dotyczące pytań egzaminacyjnych o numerach: 109, 186, 203, 205 i 233. Dodał również, że każde z tych pytań zawierało błąd lub wykraczało poza zakres egzaminu określony w art. 75a § 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058). Tym samym ustawodawca nie wymaga zatem od kandydata na aplikanta znajomości orzecznictwa, poglądów doktryny i innej wiedzy, która nie wynikałaby bezpośrednio z przepisów prawa. Zatem, organ powołując się w swojej decyzji na liczne orzecznictwo oraz poglądy doktryny działał niezgodnie z wymienionym przepisem.

Uzasadniając swoje zarzuty wskazał również, że dopiero w dniu 19 stycznia 2009 r. otrzymał postanowienie Ministra Sprawiedliwości przedłużające termin do załatwienia sprawy, czyli po przeszło trzech miesiącach od złożenia odwołania. W postanowieniu nie wskazano planowanego terminu załatwienia sprawy. Ponadto w tym samym postanowieniu jest zawarte błędne pouczenie wskazujące, iż stronie nie przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia. W ocenie skarżącego, jest ono niezgodne z art. 37 § 1 k.p.a. Zaś błędne pouczenie strony stanowi wadę powodującą nieważność postanowienia z mocy prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga D. G. jest częściowo zasadna.

Postępowanie konkursowe na aplikację adwokacką przeprowadzane jest w trybie zgodnym z wymogami ustawy Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160 z późn. zm.). Jest to postępowanie administracyjne, w którym komisja egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej, przed którą odbywa się egzamin jest organem I instancji, natomiast Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Po przeprowadzeniu egzaminu komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały, zaś od tejże uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości (art. 75j ust. 1 i 2 ustawy Prawo o adwokaturze).

W myśl art. 75i ust. 1, 2 i 3 Prawa o adwokaturze egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje on 1 punkt. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy.

Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Przepis art. 75 a ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze stanowi natomiast, że egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

Mając na uwadze wyżej zacytowane przepisy Sąd doszedł do przekonania, że pytanie nr 186 zostało wadliwie skonstruowane, albowiem nie jedna, ale dwie z przedstawionych w nim propozycji odpowiedzi można uznać za prawidłowe.

Pytanie 186 brzmiało:

"Zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne".

Według organu prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", która oparta jest na art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. nr 114, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Skarżący dowodził natomiast, że prawidłowa na to pytanie jest zakreślona przez niego odpowiedź "B".

W ocenie Sądu zarzutom skarżącego odnośnie pytania 186 nie można odmówić racji.

Przepis art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe stanowi, że do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego, wydanych w sprawach związanych z udzieleniem indywidualnych zezwoleń dewizowych stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a.

W myśl przepisu art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, ale strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W tym stanie rzeczy od decyzji wydanej w I instancji przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego strona może wystąpić do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skoro więc wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje "od decyzji wydanej w I instancji", a "do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań" to analiza literalnego brzmienia powyższych przepisów w powiązaniu z treścią przepisów § 1 oraz § 2 art. 127 k.p.a. może prowadzić do wniosku, że decyzja wydana przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy jest wydaną w II instancji mimo tożsamości podmiotowej organu I i II instancji.

Według oceny Sądu, wbrew twierdzeniom organu, analiza powyższych przepisów nie prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż w pytaniu 186 prawidłowa jest tylko odpowiedź "A" a nie wskazana przez skarżącego odpowiedź "B".

W doktrynie prezentowane są poglądy, że dwuinstancyjność postępowania może być rozpatrywana w aspekcie materialnym i formalnym. W aspekcie materialnym dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możliwości dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy pod względem merytorycznym.

W aspekcie formalnym wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy na organ wyższej instancji.

W tym stanie rzeczy przewidziana w art. 127 § 3 k.p.a. instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w świetle rozbieżnych poglądów doktryny i orzecznictwa nie może więc być uznana jednoznacznie za wyjątek od zasady dwuinstancyjności. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bowiem szczególnym środkiem odwoławczym występującym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym i odpowiada swym charakterem pojęciu środka odwoławczego. Środek ten ma w istocie wszystkie cechy odwołania poza dewolutywnością tj. nie przesuwa sprawy do rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia.

W świetle powyższych rozważań budzić może, w ocenie Sądu, uzasadnioną wątpliwość sformułowanie tego rodzaju pytania jak pytanie 186 na egzaminie konkursowym na aplikację, bowiem w teście, w którym sprawdzeniu ma podlegać wiedza przyszłych dopiero aplikantów adwokackich, winno unikać się wprowadzania takich pytań, na które jednoznacznie odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z wykładni systemowej dokonywanej przez organ oraz z poglądów doktryny.

Natomiast Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego odnoszących się do pytań 109, 203, 205 i 233. Należy zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, że wymienione pytania konkursowe oparte były na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane jednoznacznie, zaś skarżący udzielił na nie błędnej odpowiedzi. Organ w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty wykazując konkretne przepisy, z których wynikała odpowiedź z klucza. Ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości w zakresie powyższych pytań Sąd w całości się zgadza.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skarżącego dotyczące przewlekłości postępowania przed Ministrem Sprawiedliwości jako naruszenie proceduralne mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bezczynność organu jest odrębną kategorią i zwalcza się ją poprzez złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z którego to prawa skarżący nie skorzystał.

Reasumując, skarżącemu brakował do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu konkursowego tylko jeden punkt, wobec tego wykazane w niniejszym wyroku uchybienie przepisom prawa materialnego w odniesieniu do pytania 186 miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.