Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 110/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 145 a , art 145 b, art.145 par. 1 pkt 1-8, art 145b  par. 2, art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych po wznowieniu postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 948/10 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzje organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych po wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że istotą sporu jest ocena wystąpienia przesłanek do ewentualnego uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, których – jak wskazał Sąd – zarówno Kierownik Biura Powiatu ARiMR, jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie wskazali w uzasadnieniu decyzji.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w M. z dnia [...] r. nr [...] i umorzył postępowanie I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż w dniu [...] r. A. T. złożył w Biurze Powiatu ARiMR wniosek przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2004. Do wniosku załączył oświadczenie z dnia

[...] r. o uzyskanych dochodach. Kolejnymi decyzjami (z dnia [...] . nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...] ) Kierownik Biura Powiatowego ARMR w M. przyznawał wnioskodawcy płatności z tytułu wsparcia na zalesianie, premii pielęgnacyjnej, premii zalesieniowej w kwocie po [...] zł każda.

Pismem z dnia [...] r., wnioskodawca zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z prośbą o "rozważenie możliwości wniesienia korekty do wniosku z 2005 r." dotyczącego premii zalesieniowej, wskazując na popełniony przez siebie błąd przy podaniu wysokości dochodów z rolnictwa, wyjaśniając przy tym, że nie uwzględnił wówczas dochodów żony oraz dochodów uzyskanych w związku z uprawą "innych gruntów" i oświadczył, że te dodatkowe dane powodują, że kwota dochodów jego rodziny była wyższa oraz że dochody z rolnictwa znacznie przekraczały 20 % dochodów ogółem.

Organ potraktował ten wniosek jako wniosek o wznowienie postępowania

i postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] . w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych.

Dnia [...] r. wnioskodawca złożył oświadczenie, w treści którego udzielił wyjaśnień, dla których wyliczenie dochodu na podstawie danych GUS spowodowało znaczne zaniżenie dochodu.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję

nr [...] o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej.

Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego w dniu [...] r. wydał decyzję nr [....] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzeniu postępowania organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał na konieczność wyjaśnienia kwestii zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. -, zwanej dalej k.p.a.), mającym istotny wpływ na przebieg prowadzonego postępowania oraz ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie.

Dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatu ARiMR z siedzibą w M. wystosował do wnioskodawcy wezwanie nr [...] do usunięcia braków w podaniu, tj. wskazanie terminu, kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca złożył stosowne wyjaśnienia w których wskazał, iż powziął informację o nieprawidłowościach we wniosku w dniu [...] r., dochowując terminowemu złożeniu podania o wszczęcie postępowania.

Dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatu ARiMR z siedzibą w M. wydał na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. decyzję nr [...] o odmowie wznowienia postępowania. W treści decyzji organ I instancji wskazał, iż nie zachodzą przesłanki w trybie art. 145 § 1 k.p.a. do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ I instancji wskazał również, iż wykazywanie przez wnioskodawcę, że nie uwzględnił dochodów z rolnictwa żony nie wpływa na wysokość dochodów z rolnictwa, a wysokość premii zalesieniowej jest uzależniona od dochodów z rolnictwa uzyskanych przez producenta rolnego (a nie jego małżonka), w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności.

W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca podniósł, że jego wniosek o uchylenie decyzji w sprawie ponownego naliczenia premii zalesieniowej, rozpatrzono tendencyjnie, nie dokładając starań do jego właściwego rozpoznania.

Dyrektor Oddziału Regionalnego w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, iż nie było podstaw do wydania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Organ II instancji wskazał na konieczność przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania co do tego, czy okoliczności faktyczne podnoszone przez wnioskodawcę w podaniu z dnia [...] r. mogą mieć istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, po uprzednim wznowieniu postępowania (art. 149 § 2 k.p.a.), a następnie wydanie rozstrzygnięcia w postaci decyzji w oparciu o art. 151 k.p.a.

Dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatu ARiMR z siedzibą w M. wystosował do wnioskodawcy postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, skutecznie doręczone w dniu [...] r.

W dniu [...] r. A. T. przedłożył oświadczenia osób, które zaświadczały, że w latach 2003-2004 korzystał z bezpłatnych usług z Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (R.S.P.) w D. (R.S.P.) i GS "SCH" w W., które miały istotny wpływ bezpośrednio na zwiększenie dochodu z działalności rolniczej. Według obliczeń wnioskodawcy dochód z tego okresu przekraczał [...] złotych i był znacznie wyższy niż wymagane 20 % dochodu z rolnictwa w stosunku do dochodów ogółem. E. P. oraz J. S. (w latach 2003-2004 byli członkami RSP w D.) oświadczyli, iż jest im wiadomo, że wnioskodawca posiadał "z tytułu zatrudnienia żony M. T. w RSP w D. status domownika", który upoważniał go do korzystania z przywilejów: bezpłatnych usług agrotechnicznych, agrochemicznych, zakupu pasz, nawozów, środków ochrony roślin po preferencyjnych cenach, z zasobów Spółdzielni, jak również sprzedaży wyprodukowanych plonów do RSP po korzystnych cenach. J. I. (w latach 2003-2004 był członkiem i pracownikiem Spółdzielni) w swoim oświadczeniu wskazał, iż wnioskodawca w latach 2003-2004 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Nadzorczej GS "SCH" w W. i w związku z tym miał przywileje do bezpłatnego korzystania ze sprzętu będącego własnością Spółdzielni, zaś wiosną i jesienią 2003-2004 roku korzystał bezpłatnie z ciągnika rolniczego w celu wykonania prac polowych.

Decyzją z dnia[...] , wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 k.p.a. oraz § 1 ust. 2 pkt 2 i § 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., odmówił uchylenia decyzji.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone

w art. 145 § 1 art. 145 a k.p.a. do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie i wskazał na złożone przez wnioskodawcę oświadczenia o pełnieniu przez wnioskodawcę funkcji Przewodniczącego Rady Nadzorczej GS "SCH" w W. oraz dokumenty o bezpłatnym korzystaniu z usług agrotechnicznych i agrochemicznych. Organ odnosząc się do wniosku producenta, przywołał przepisy ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. (§ 4 ust. 3, § 2 pkt 2) i stwierdził, że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty, nie mogą stanowić podstawy do wyliczenia dochodu z rolnictwa. Wskazał na ściśle określony i jasno zdefiniowany katalog dokumentów umożliwiający określenie tego dochodu. Stwierdził, że prawidłowo przyjęto wyliczenia dochodu na podstawie danych statystycznych GUS oraz wyjaśnił, że wysokość tej premii jest uzależniona od wysokości dochodów z rolnictwa uzyskanych przez producenta rolnego.

Dyrektor Oddziału ARiMR po rozpatrzeniu sprawy z odwołania A. T., decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że twierdzenia skarżącego nie mogą stanowić podstawy, w oparciu o przepis art. 145 § 1 lub 145a k.p.a., do uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych z dnia

4 sierpnia 2005 r. Poza powyższym stwierdzeniem, dalsza część uzasadnienia odnosi się do podstaw prawnych i zasad przyznawania płatności na zalesianie gruntów i sprowadza się do oceny zasadności wydanej decyzji z dnia [...] r.

W wyniku zaskarżenia powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , w dniu 13 kwietnia 2011 r. zapadł wyrok (sygn. akt

I SA/Sz 948/10) o uchyleniu decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatu ARiMR z siedzibą w M. nr[...] .

Następnie w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatu ARiMR w M. wydał decyzję nr [...] o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, wskazując na brak przesłanek warunkujących uchylenie decyzji, jak również, że podnoszone argumenty oraz składane nowe dowody w sprawie nie mogą stanowić podstawy do zmiany pierwotnie wydanej decyzji, wskazując na treść art. 146 § 2 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania od tej decyzji wskazano, że organ ARiMR, w żaden sposób nie wypełnił obowiązków nałożonych na niego przez orzeczenie i uzasadnienie WSA (sygn. Akt I SA/Sz 948/10). Jako załącznik do odwołania dołączono kopię pisma strony, w treści którego A. T., wskazywał na wadliwą konstrukcję rozporządzenia zalesieniowego, czego podstawą winno być uchylenie zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał na brak wyjaśnienia przesłanek warunkujących wznowienie postępowanie oraz wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, a jedynie powtórne merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatu ARiMR w M. wydał decyzję nr [...] o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, wskazując na brak przesłanek warunkujących uchylenie decyzji, jak również wskazując, iż ponoszone argumenty oraz składane nowe dowody w sprawie nie mogą stanowić podstawy do zmiany pierwotnie wydanej decyzji.

Strona wniosła odwołanie od tej decyzji, podnosząc, że organ ARiMR w żaden sposób nie wypełnił obowiązków nałożonych na niego przez orzeczenie i uzasadnienie WSA przez brak wyjaśnienia przesłanek warunkujących wznowienie postępowanie oraz wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Skarżący dodatkowo wskazał na brak wezwania strony przed wydaniem decyzji w celu ustosunkowania się do poszczególnych aspektów i wątków w sprawie, co uchybia regułą wynikającym z art. 10 § 1 k.p.a.

Dyrektor Oddziału Regionalnego w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenie zasad ustanowionych w art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.

Kierownik Biura Powiatowego po rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Organ I instancji wskazał, że w oparciu

o zgromadzony materiał dowodowy nie jest możliwe uchylenie decyzji ostatecznej

w oparciu o przesłanki wynikające z treści art. 145 k.p.a.

W dniu [...] r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie od tej decyzji ponownie wskazując, że organ ARiMR w żaden sposób nie wypełnił obowiązków nałożonych na niego przez orzeczenie i uzasadnienie WSA (sygn. akt I SA/Sz 948/10) przez brak wyjaśnienia przesłanek warunkujących wznowienie postępowanie, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Skarżący dodatkowo wskazał na brak wezwania strony przed wydaniem decyzji w celu ustosunkowania się do poszczególnych aspektów i wątków w sprawie, co uchybia regułom wynikającym z art. 10 § 1 k.p.a.

Po rozpoznaniu odwołania strony decyzją z dnia [...] r. organ uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedziba w M. i umorzył postępowanie I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił,

że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania, które jest postępowaniem nadzwyczajnym stwarzającym możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowieniowe, a także czy został zachowany termin do złożenia podania określony w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

W wyniku analizy przedłożonego wniosku strony z dnia [...] r., stwierdzono, że jedyną wynikającą wprost ww. pisma przesłanką do wznowienia postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Niezależnie od powyższego, organ dla uniknięcia ryzyka pominięcia istotnych okoliczności sprawy dokonał analizy treści wniosku z uwzględnieniem wszystkich stanów faktycznych przewidzianych przez ustawodawcę w art. 145 k.p.a.

Z pisma z dnia [...] r. wynikało, iż strona wniosła o wznowienie postępowania w oparciu o nowe okoliczności w sprawie nieznane organowi w dniu wydania decyzji, tj. w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W wyniku wystosowanego wezwania strona w piśmie z dnia [...] r. wskazała datę [...] r., kiedy to dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania.

Następnie wskazano, że z akt sprawy wynika, iż o okolicznościach stanowiących przesłanki wymienione we wniosku o wznowienie postępowania (a takowym należy traktować pismo z dnia [...] r.) wnioskodawca dowiedział się (wiedział) znacznie wcześniej niż wskazuje w pismach z dnia [...] i [...] r., powołując się na dowody, które były w jego posiadaniu podczas postępowania zwykłego dotyczącego przedmiotowej decyzji, na co zacytował: "(...) W r. 2005 będąc w całej sprawie mało doinformowany popełniłem kardynalny błąd przyjmując do wyliczenia dochody z rolnictwa, dochód z gruntów do których posiadałem tytuł prawny, wyliczając wg G.U.S. z ha przeliczeniowego co wówczas dawało kwotą [...] zł. Rzeczywistość wówczas była zgoła inna bo: - Do wniosku nie przyjąłem zarobków Żony, która wówczas była pracującym członkiem udziałowym w R.S.P. w D. i jej roczny dochód z tego tytułu przekraczał [...] tys. zł. Nadmieniam, że żona jest współwłaścicielem działki i lasu i już ten przychód znacznie przekracza 20 % wszystkich dochodów z rolnictwa - Oprócz gruntów do których posiadam tytuł prawny uprawiałem też inne grunty, takie jak: działka nr [...] - pow. [...] ha, RSP D., działka [...] - pow. [...] ha - S., działka [...] - pow. [...] ha 0 T. M., działka [...] - pow. [...] ha - T. M. czynniki te w istotny sposób zwiększają nasz dochód z rolnictwa i znacznie przekraczają 20 % dochodów ogółem. Pełną informację w tej sprawie posiadałem dopiero w tym roku i stąd dopiero moje podanie (...).".

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2011 r.,, sygn. akt VII SA/Wa 3/11), wskazał, że termin jednego miesiąca, o którym mowa w art. 148 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, którym strona prawidłowo oceniła znaczenie dowodu lub faktu. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu, jako podstawy wznowienia postępowania, nie ma wpływu na ocenę zachowania terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie doszło właśnie do odmiennej oceny faktów znanych stronie przez dniem wydania decyzji.

Analizując termin powzięcia przez wnioskodawcę wiadomości o okolicznościach stanowiących przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ odwoławczy wskazał, że powyższe okoliczności były znane stronie przed dniem wydania decyzji ostatecznej, tj. w przeciągu lat 2003-2004, wiedział, że użytkuje inne grunty, wiedział że żona uzyskuje dodatkowe dochody z tytułu zatrudnienia, nieodpłatnie korzysta ze sprzętu będącego własnością Spółdzielni, czy też korzystanie z przywilejów odnoszących się do bezpłatnych usług agrotechnicznych, agrochemicznych, zakupu pasz, nawozów, środków ochrony roślin po preferencyjnych cenach, jak również sprzedaży wyprodukowanych plonów do RSP po korzystnych cenach. Biorąc te okoliczności pod uwagę organ uznał, że przedmiotowy wniosek z dnia [...] r., o wznowienie postępowania w zakresie przesłanki dot. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do przesłanki wznowienia wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.,

tj. istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydawania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję – Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że nie każde nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które po wydaniu decyzji i uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności wyszły na jaw, mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania. Zdaniem organu, walor ten mają tylko te, które są istotne dla sprawy, czyli takie, które mogłyby wpłynąć na treść rozstrzygnięcia, gdyby organ je znał w momencie podejmowania decyzji.

Wskazano, że jako argumentację ww. przesłanki strona wskazała, iż organ

I instancji nie miał wiedzy o użytkowaniu przez niego dodatkowych gruntów, uzyskiwanych dochodach przez jego żonę oraz że w latach 2003-2004 korzystał

z bezpłatnych usług z Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (R.S.P.) w D. (R.S.P.)

i GS "SCH" w W., które miały istotny wpływ bezpośrednio na zwiększenie dochodu z działalności rolniczej. Według obliczeń Pana A. T. dochód z tego okresu przekraczał [...] tysięcy złotych i był znacznie wyższy niż wymagane 20 % dochodu z rolnictwa w stosunku do dochodów ogółem. Pani E. P. oraz Pan J. S. (w latach 2003-2004 byli członkami RSP w D.) oświadczyli, że jest im wiadomo, iż Pan A. T. posiadał "z tytułu zatrudnienia żony M. T. w RSP w D. status domownika", który upoważniał go do korzystania z przywilejów: bezpłatnych usług agrotechnicznych, agrochemicznych, zakupu pasz, nawozów, środków ochrony roślin po preferencyjnych cenach, z zasobów spółdzielni, jak również sprzedaży wyprodukowanych plonów do RSP po korzystnych cenach. Pan J. I. (w latach 2003-2004 był członkiem i pracownikiem spółdzielni) w swoim oświadczeniu wskazał, że Pan T. w latach 2003-2004 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Nadzorczej GS "SCH" w W. i w związku

z tym miał przywileje do bezpłatnego korzystania ze sprzętu będącego własnością Spółdzielni, zaś wiosną i jesienią 2003-2004 r. korzystał bezpłatnie z ciągnika rolniczego w celu wykonania prac polowych.

Ponownie rozpatrując całokształt sprawy, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że organ pierwszej instancji badając w pierwszej fazie postępowania, czy podania o wznowienie postępowania w zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. spełniają wszystkie wymogi formalne, w szczególności, czy wnioski o wznowienie postępowania zostały złożone w terminie określonym w art. 148 k.p.a. błędnie stwierdził, że ustawowy termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie został zachowany. Zdaniem organu, uchybienie tego terminu przez stronę jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

Mając na uwadze stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, organ II instancji przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 235/09, w którym wskazano, że jeżeli w toku wznowionego postępowania okaże się, iż z uwagi na uchybienie terminu ustawowego nie podlegało ono wznowieniu, to orzekając w postępowaniu instancyjnym organ władny jest zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylając wadliwą decyzję pierwszej instancji umorzyć postępowanie, jako bezprzedmiotowe.

Powyższe okoliczności – zdaniem organu - stanowią rażące naruszenie zasad przewidzianych w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, a tym samym z czym decyzja na 2/2012 wydana przez Kierownika Biura Powiatu ARiMR z siedzibą w M. winna zostać bezwzględnie wycofana z obrotu prawnego, zaś postępowanie wadliwie wznowione postanowieniem z dnia [...] r. - umorzone.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9,10 § 1, 77 § 1, 107 § 1 i § 3 k.p.a., oraz

art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., mające bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Uzasadniając skargę wskazano, że organ rozpatrzył ponownie sprawę wbrew wskazaniom Sądu wynikających z wyroku WSA z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 948/10, a mianowicie, nie odniósł się co do istnienia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania, błędnie tym samym przyjmując brak przesłanek do uchylenia prawomocnej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest niezasadna, nie znajduje bowiem oparcia w racjach prawnych jak i materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia sądowego, prawomocnym bowiem wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 948/10 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzje organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych po wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że istotą sporu jest ocena wystąpienia przesłanek do ewentualnego uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, których – jak wskazał Sąd – zarówno Kierownik Biura Powiatu ARiMR, jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie wskazali w uzasadnieniu decyzji. Sąd zatem zobowiązał organy, w konsekwencji wznowionego postępowania w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych, do podjęcia działań mających na celu ustalenie, czy zaistniały przesłanki wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatu ARiMR.

W myśl art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania powoduje, że organ oraz sąd ponownie rozpoznający sprawę są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania.

A zatem, rozstrzygając ponownie w przedmiocie oceny wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatu ARiMR, Sąd, mając na uwadze dokonaną już ocenę prawną sprawy i wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r. co do dalszego kierunku postępowania, oddalił skargę. Wskazania co do dalszego postępowania były sformułowane w sposób konkretny i jednoznaczny, a zatem nie nasuwały żadnych wątpliwości i nie wymagały dodatkowej interpretacji w celu ich wykonania. Oznacza to, że przy kolejnym rozpoznawaniu sprawy, z jednej strony organ nie jest zwolniony od obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na zasadach przewidzianych prawem, z drugiej jednak strony, związanie oceną i wskazaniami co do dalszego postępowania nakłada na sąd i organ obowiązek bezwzględnego im podporządkowania się. Formułowanie nowych ocen prawnych i nowych wskazań co do dalszego postępowania nie może być sprzeczne z wcześniej już wyrażonymi. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej okoliczności występujących w sprawie. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych. Wskazania co do dalszego postępowania mają również znaczenie z punktu widzenia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), o której mowa w art. 171 P.p.s.a. Jakkolwiek przyjmuje się, że z powagi rzeczy osądzonej korzysta jedynie sentencja wyroku, to nie ulega wątpliwości, że powaga rzeczy osądzonej powinna być oceniania według orzeczenia w związku ze stanem sprawy mającym odzwierciedlenie we wskazaniach Sądu dokonane w uzasadnieniu wyroku, tutaj w ww. wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r.

Odnosząc się zatem wskazań i oceny Sądu wyrażonych w ww. wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r. wskazać należy, że organ odwoławczy rozpatrzył istotę sprawy, uwzględniając wskazania Sądu na tle oceny przesłanek wznowienia postępowania zaistniałych w rozpoznawanej sprawie i dokonaną już przez Sąd w tym zakresie ocenę okoliczności faktycznych występujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Po pierwsze przypomnieć należy, że kontrolowane przez Sąd orzeczenie zostało wydane w trybie wznowienia postępowania – co już podkreślał Sąd w ww. wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r. - a zatem w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikowania ostatecznych decyzji administracyjnych, którego regulacja zawiera specyficzne rozwiązania normatywne względem zasad regulujących zwykłe postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę specyfikę regulacji instytucji wznowienia postępowania, skład orzekający zobligowany był przede wszystkim do sprawdzenia, czy organ wykonał wskazania Sądu i czy ustalił, że w sprawie zaistniała przewidziana przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 145k.p.a.) konieczna do wznowienia postępowania co do decyzji przyznającej skarżącemu płatności na 2004 r.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego wszczęcia takiego postępowania jest, po pierwsze - powołanie się na jedną z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b k.p.a., po drugie - złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a. lub odpowiednio w art. 145a § 2 k.p.a. i art. 145b § 2 k.p.a.

Wskazać również należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym podatkowego, jest zasada trwałości decyzji administracyjnej, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach podatkowych. Przyjęte rozwiązanie wyznacza granice pojęcia decyzji ostatecznej oraz stanowi, że wydanie takiej decyzji jest ostatecznym załatwieniem sprawy administracyjnej. Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego uchodzi za jedno z kardynalnych założeń całego systemu postępowania administracyjnego. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji.

Ustawodawca dopuszcza możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowych, w których będzie można dokonać wyeliminowania rozstrzygnięć wadliwych. Celowi temu służą tzw. nadzwyczajne środki wzruszeń decyzji ostatecznych. Zostały one enumeratywnie wymienione w k.p.a. Jednym z nich jest uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania (art. 145 k.p.a.).

Podkreślić trzeba, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. Jak stanowi bowiem przepis art. 149 § 2 k.p.a., postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że postępowanie wznowieniowe może być poświęcone jedynie zbadaniu i ocenie, czy w danej sprawie występują przesłanki do wznowienia określone w art. 145 k.p.a. Przedmiotem takiego postępowania nie może być zatem powtórne merytoryczne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, tak jak to odbywa się w zwykłym postępowaniu, gdyż w sposób oczywisty naruszałoby to zasadę stałości decyzji.

Zgodnie art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

W przedmiotowej sprawie podstawę prawną wniosku skarżącego o wznowienie postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zanim jednak organ przejdzie do analizy wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 145 §1 k.p.a warunkujących prowadzenie postępowania wznowieniowego, koniecznym warunkiem do skutecznego wszczęcia postępowania wznowieniowego jest nie tylko wskazanie przesłanki wznowienia, lecz w pierwszej kolejności zbadanie przez organ z urzędu, czy złożenie podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzja ostateczną nastąpiło w terminie przewidzianym w art. 148 k.p.a., zgodnie z którym termin na złożenie podania o wznowienie postępowania wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania organ obowiązany jest zbadać z urzędu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminowi przewidzianemu ustawą - Kodeks postępowania administracyjnego stanowiłoby naruszenie ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Wr 1164/95 (niepubl.), powoł. [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2012 r., str. 577). Uchybienie terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania stanowi zatem podstawę do wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, rozpatrując całokształt okoliczności faktycznych występujących w sprawie, prawidłowo stwierdził, że organ I instancji badając w pierwszej fazie postępowania, czy podanie o wznowienie postępowania w zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. spełnia wszystkie wymogi formalne, w szczególności, czy wnioski o wznowienie postępowania zostały złożone w terminie określonym w art. 148 k.p.a. błędnie uznał, że ustawowy termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie został zachowany. Prawidłowo również oragn odwoławczy uznał, że uchybienie tego terminu przez stronę jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, wniosek bowiem o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a.

Zgodzić się należy z organem, że okoliczności stanowiące przesłankę wznowienia postępowania przewidziane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. były znane skarżącemu przed dniem wydania decyzji ostatecznej, a mianowicie, w przeciągu lat 2003-2004 miał wiedzę, że użytkuje inne grunty, wiedział że żona uzyskuje dodatkowe dochody z tytułu zatrudnienia, nieodpłatnie korzysta ze sprzętu będącego własnością Spółdzielni, czy też wiedział, że korzysta z przywilejów odnoszących się do bezpłatnych usług agrotechnicznych, agrochemicznych, zakupu pasz, nawozów, środków ochrony roślin po preferencyjnych cenach, jak również sprzedaży wyprodukowanych plonów do RSP po korzystnych cenach. Okoliczności tych skarżący nie kwestionuje. W ocenie Sądu, w świetle tych okoliczności faktycznych brak podstaw do uznania, że przedmiotowy wniosek z dnia 2 czerwca 2009 r. o wznowienie postępowania został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a.

Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy organ administracji wszczął postępowanie

w sprawie wznowienia postępowania (w drodze wydania postanowienie o wznowieniu postępowania), mimo braku podstaw do jego wznowienia, a zatem mimo niedopuszczalności jego wznowienia, i dopiero w toku wznowionego postępowania okazało się, że występują przesłanki niedopuszczalności wznowienia - co ma miejsce w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy - powinien umorzyć postępowanie. Jeżeli zaś organ I instancji, mimo nieprawidłowego wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, wydał następnie decyzję odmawiającą uchylenia decyzji, to organ odwoławczy uprawniony jest jest zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i na jego podstawie wadliwą decyzję oragnu I instancji uchylić i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, na potwierdzenie czego trafnie oragn powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 679/12, LEX nr 1241649. W związku z tym prawidłowo organ odwoławczy uchylił wadliwą decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie wznowieniowe.

Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i w związku z tym, działając na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.