Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1765/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 ust.4, art. 2 ust.1, art. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ludwik Żukowski Sędziowie NSA : Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA del. Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 23 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 183/07 w sprawie ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2007 r. o sygn. akt IV SA/Wr 183/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, 7, art. 36 pkt 2 lit. "c", art. 39, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), uchwały Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 lipca 1999 r. nr XI/371/99 w sprawie jednostki budżetowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej Wrocławia Nr 7, poz. 328) oraz art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił przyznania L. F. pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zajmowanego pokoju, obuwie i pokrycie składki zdrowotnej.

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że podjęto ją z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu strony, tj. w lokalu przy ulicy [...], jak również z uwagi na brak współpracy strony z pracownikiem socjalnym ZTPS Nr [...] w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W związku z wnioskiem L. F. z dnia 9 października 2006 r. pracownik socjalny podjął działania zmierzające do nawiązania z nim kontaktu w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 31 października 2006 r. L. F. zgłosił się do siedziby pracownika socjalnego przy ulicy [...], gdzie złożył oświadczenie, w którym nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, uniemożliwiając tym samym ustalenie jego faktycznej sytuacji materialno - bytowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. F. wskazał, że wydano ją z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie poprzedzono jej wywiadem środowiskowym. Stwierdził też, że naruszono art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a także art. 10 kpa. Zaznaczył, że potrzeby wymienione w decyzji mają wpływ na zdrowie i życie człowieka, więc niezaspokojenie ich w skrajnych przypadkach może prowadzić do śmierci. Oświadczył również, iż nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu przez Zespół Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...], ponieważ w jego sprawie właściwy jest Zespół do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672) przewidują, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby albo w miejscu jej pobytu (§ 2 ust. 4). W oświadczeniu z dnia 31 października 2006 r. odwołujący się odmówił wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ I instancji nie miał więc możliwości jego przeprowadzenia, a bez tego nie jest możliwe wydanie decyzji przyznającej jakiekolwiek świadczenie z pomocy społecznej. Odwołujący się twierdzi, że wywiad środowiskowy powinien u niego przeprowadzić Zespół do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców, a nie Zespół Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...]. Jednakże, to organ I instancji decyduje, kto ma przeprowadzić u podopiecznego wywiad środowiskowy. Strona postępowania ma jedynie umożliwić przeprowadzenie wywiadu. Tymczasem odwołujący się nie współdziałał z organem pomocy społecznej w stopniu umożliwiającym ewentualne udzielenie świadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu L. F. podtrzymał argumentację zawartą we wniosku o udzielenie pomocy oraz w odwołaniu. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia art. 20 kpa w związku z definicją osoby bezdomnej, zawartą w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, art. 106 ust. 4 tej ustawy, a także z powodu nieudzielenia pomocy mimo, że spełnia ku temu warunki. Skarżący wniósł również o zbadanie, czy nieudzielanie pomocy w sytuacji zagrożenia jego życia lub zdrowia nosi znamiona przestępstwa wynikającego z art. 162 § 1 kk w związku z art. 231 § 1 kk.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, wskazując na stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpatrując skargę, nie stwierdził, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego, przyznawanego w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że nie ma ono charakteru zamkniętego.

Natomiast kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba.

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 4 ustawy zaś wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2).

WSA we Wrocławiu zwrócił uwagę, że decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4).

Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Sposób przeprowadzenia tego wywiadu regulują przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. W myśl przepisu § 2 ust. 3 rozporządzenia wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Przeprowadzając wywiad, pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej pomocy. Ustalenia wywiadu stanowią następnie dla pracownika socjalnego podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podzielił pogląd organu odwoławczego, według którego niewyrażenie przez skarżącego zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego Zespołu Terenowego Pracy Socjalnej Nr [...] we W. świadczy niewątpliwie o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z tym pracownikiem, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia.

Z uwagi na to, że omawiany obowiązek współdziałania został w ustawie pomocy społecznej określony ogólnie, wywiązanie się z niego podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Wynika z tego, że decyzja o przyznaniu tego świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Uznanie nie pozwala jednakże organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, niemniej jednak nie nakazuje spełnienia żądania obywatela. Granice uznaniowości muszą być wyznaczone przepisami prawa.

Nie budzi wątpliwości, że L. F. spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Jednakże z akt sprawy wynika, że skarżący uniemożliwił pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu swego faktycznego zamieszkiwania, tj. w lokalu nr [...] przy ulicy [...], gdzie zameldowany jest na pobyt czasowy. W oświadczeniu złożonym w dniu 31 października 2006 r. wyraźnie zaznaczył, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu przez pracownika socjalnego Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] we W., gdyż za właściwy do dokonania tej czynności, z uwagi na swą bezdomność, uważa Zespół do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców.

Twierdzenie to Sąd uznał za nieuzasadnione z powodu posiadania przez skarżącego meldunku na pobyt czasowy we wskazanym wcześniej miejscu. Skoro zaś celem rodzinnego wywiadu środowiskowego jest dokonanie ustaleń faktycznych, które mają pomóc w określeniu potrzeb osoby lub rodziny ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, stąd zupełnie naturalnym jest, że wywiad ten przeprowadza się w lokalu, w którym osoba ta lub rodzina zamieszkuje. Zatem miejscem zamieszkania, w rozumieniu przepisów regulujących udzielanie pomocy społecznej, jest lokal (mieszkanie) zajmowany przez osobę lub rodzinę występującą o pomoc.

W ocenie Sądu I instancji, organ orzekający nie był w stanie ocenić sytuacji majątkowej, osobistej, itd. skarżącego. Tym samym nie miał możliwości zebrania materiału dowodowego, w oparciu o który mógłby stwierdzić, czy L. F. zasługuje na przyznanie świadczenia we wnioskowanej formie. Negatywna ocena postawy skarżącego, wyrażająca się brakiem osobistej aktywności we współdziałaniu z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej, stanowi, w myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, samodzielną podstawę do odmowy udzielenia pomocy.

Uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną złożył L. F., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, zawartych w art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez przyjęcie, że nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego daje samoistną podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawiony w podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., aktualnie t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) uznać należy za chybiony.

Przepis art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności, wyrażonej w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdzie postanowiono, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański: Komentarz do ustawy o pomocy społecznej i/i/raz ze zbiorem przepisów wykonawczych, Kutno 2006, s. 10). Organy pomocy społecznej są zobowiązane do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia.

Stosownie do treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w zakresie znajdującym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Nie może budzić wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu tego przepisu, jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Zgodnie z brzmieniem art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Stosownie zaś do art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, § 2 ust. 3 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672), wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy (I. Sierpowska: Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2007, s. 416).

Sąd w zaskarżonym wyroku w pełni zasadnie wywiódł, że uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten nie formułuje żadnych dodatkowych warunków odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Odmowa podjęcia współdziałania z organem, poprzez uniemożliwienie mu (odmowę wyrażenia zgody) przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zobowiązuje organ do negatywnego załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2008 r. o sygn. akt I OSK1424/07, niepubl.).

W niniejszej sprawie organy nie miały jakiejkolwiek możliwości ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego, gdyż L. F., poprzez niewyrażenie zgody na wywiad środowiskowy zupełnie uniemożliwił pracownikowi socjalnemu wstęp do mieszkania oraz ustalenie wymaganych okoliczności faktycznych. Organy nie dysponowały jakąkolwiek możliwością zbadania, czy warunki życiowe skarżącego czynią zadość wymogom "niezbędnej potrzeby bytowej", określonej w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Nie jest zatem uprawnione stanowisko, przedstawione w skardze kasacyjnej, wedle którego Sąd I instancji naruszył art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wprawdzie literalne brzmienie tego unormowania wskazuje, iż niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stanowi przeszkodę do wydania decyzji zarówno pozytywnej, jak i negatywnej, to jednak nie można pomijać wyraźnego nakazu, wynikającego z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W tym ostatnim unormowaniu jednoznacznie wskazano, iż brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej stanowi podstawę "odmowy przyznania świadczenia". Skoro nie ma wątpliwości co do tego, że odmowa wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, tym samym organ był zobowiązany do wydania decyzji merytorycznej, odmawiającej przyznania świadczenia.

Przytoczony w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1995 r. o sygn. akt SA/Ka 1858/94 (niepubl.), w którym wyrażono stanowisko dopuszczające podjęcie decyzji umarzającej postępowanie w przypadku niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wydany został na tle poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.).

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, ukształtowane na gruncie art. 106 ust. 4 obecnej ustawy o pomocy społecznej, nie pozostawia wątpliwości, że odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, także wówczas, gdy polega na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu, wymaganego przez art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Uniemożliwienie przez stronę ustalenia istotnych dla przyznania zasiłku celowego okoliczności faktycznych nie wywołuje bezprzedmiotowości postępowania, w rozumieniu art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Przeciwnie, powoduje nieprzysługiwanie uprawnienia z powodu niewykazania ustawowych przesłanek jego przyznania.

W doktrynie podkreśla się, że wydanie decyzji umarzającej postępowanie w związku z odmową wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego możliwe jest wówczas, gdy odmowa ta następuje równocześnie z rezygnacją z ubiegania się o przyznanie świadczenia (S. Nitecki: Prawo do pomocy społecznej w polskim systemie prawnym, Warszawa 2008, s. 263 i 264). Zarówno złożenie odwołania, jak i skargi do WSA we Wrocławiu, wskazuje, że skarżący, odmawiając zgody na wywiad, nie miał zamiaru cofnięcia podania o zasiłek celowy, co wymagało merytorycznego odniesienia się organu do jego żądania.

W skardze kasacyjnej, przy formułowaniu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), wskazany został przepis art. 106 § 4 ustawy o pomocy społecznej, czemu dano wyraz w dotychczasowych rozważaniach. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednak naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które ten Sąd przede wszystkim stosował, czyli odpowiednich regulacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy formułowaniu zarzutu opartego na naruszeniu podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ww. ustawy kluczowe, aczkolwiek niewyłączne, znaczenie należy przypisać naruszeniu przepisów postępowania, zawartych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił stanowisko dopuszczające pewną elastyczność w ocenie naruszenia przepisu art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie takiego stanowiska znajduje oparcie w motywach wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 września 2006 r. o sygn. akt SK 63/05 (OTK 2006, nr 8, poz. 108). Trybunał Konstytucyjny podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowane w dniu 16 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt OPS 4/05, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 39), który w uzasadnieniu swego wyroku stwierdził m.in., iż podstawy kasacyjne mogą dotyczyć zarówno przepisów, które Sąd wskazał jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznawania sprawy, jak też przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznawania sprawy, choć nie zostały przez Sąd wskazane.

Należy także wyjaśnić stronie skarżącej, że właściwym do przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, świadczonej z urzędu, jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.