Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 697/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 1,  art. 34  par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. sprawy ze skargi D. D. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Poczta Polska S.A. na podstawie art. 34 § 2 i art. 17 § 1 a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej także: u.p.e.a.) w związku z art. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 ze zm., dalej także: ustawa abonamentowa) Poczta Polska S.A. oddaliła zażalenie na postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] r. nr [...], którym uznano zarzuty D. D. na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do [...] z dnia [...] r. za nieuzasadnione.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r. D. D. na podstawie art. 33 pkt 1 i 7 u.p.e.a. wniósł zarzuty na prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne dotyczące opłat abonamentowych. Podniósł nieistnienie obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, gdyż wierzyciel nie wykazał istnienia domniemania określonego w art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych. Wskazał także na "brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia , o którym mowa w art. 15 § 1 pea przez dokonanie w myśl art. 43 kpa w związku z art. 18 pea doręczenia zastępczego osobie niepełnosprawnej".

Wobec powyższego wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz

o wstrzymanie wykonania egzekucji do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

W uzasadnieniu zarzutów przywołał treść art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej wskazując, że wspomniane w nim domniemanie uzależnione jest od zaistnienia stanu faktycznego polegającego na posiadaniu odbiornika rtv zdolnego do natychmiastowego odbioru. Definicja posiadania określona jest natomiast w art. 336 kodeksu cywilnego i wierzyciel winien wykazać, że "zobowiązany wypełniał znamiona posiadania odbiorników w poszczególnych okresach czasu, który obejmuje tytuł wykonawczy. Sam fakt rejestracji wiele lat temu nie przesądza bowiem o posiadaniu odbiornika w latach następnych. Wierzyciel w oparciu o wspomniany art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej zobowiązany jest udowodnić fakt posiadania odbiornika, gdyż możliwe jest, iż osoba może władać odbiornikiem za kogoś innego jako dzierżyciel, co nie wiąże się z koniecznością opłat abonamentowych". Zobowiązany podniósł także, iż "w oparciu o treść art. 43 kpa w zw. z art. 18 kpa pea doręczenie upomnienia dokonane na ręce osoby niepełnoletniej jest nieskuteczne, a taka sytuacja miała miejsce przy doręczeniu upomnienia, a taka sytuacja miała miejsce przy doręczeniu upomnienia określonego w art. 15 § 1 pea, a zobowiązany nie zapoznał się z treścią upomnienia" (na poparcie czego strona wymieniła orzeczenia sądów administracyjnych).

Pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela w celu uzyskania jego stanowiska

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Poczta Polska S.A. uznała wskazane zarzuty za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zacytowano przepisy ustawy abonamentowej znajdujące zastosowanie w sprawie oraz przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342, dalej także: rozporządzenie rejestracyjne). Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i argumentacji strony wierzyciel stwierdził w szczególności, że nie posiada dokumentu wyrejestrowania odbiorników rtv zarejestrowanych na zobowiązanego (wymienił nr książeczki rtv zobowiązanego oraz aktualny indywidualny numer indentyfikacyjny). Nadto wierzyciel odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt 24/08, w którym TK stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej ciąży na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika z mocy prawa i nie trzeba w tym zakresie wydawać decyzji.

Odnośnie doręczenia upomnienia wskazał, że nastąpiło ono na zasadach określonych w art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej także: k.p.a.) Upomnienie doręczono za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Doręczyciel nie miał informacji, że odbiorca nie posiadał pełnej zdolności do czynności prawnych (a wnosząc zarzuty zobowiązany tej okoliczności nie udokumentował).

Wierzyciel wyjaśnił także, iż ze względu na treść § 13 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z Nr 137, poz. 1541 ze zm.), postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podniósł, że upomnienie zostało doręczone niepełnoletniemu domownikowi, na dowód czego załączył akt urodzenia córki N. D. Odwołując się do orzecznictwa sądowego wskazał na obowiązek ustalenia przez doręczającego, czy odbiorca przesyłki jest osobą pełnoletnią oraz dopuszczalność podniesienia przez stronę dla obrony swoich interesów wadliwości doręczenia zastępczego.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Poczta Polska S.A. oddaliła powyższe zażalenie.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników rtv, wnoszenia opłat za abonament rtv oraz zgłaszania w urzędzie pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego należy do obowiązków abonenta. Wyjaśniono także, że podstawę dochodzenia opłat abonamentowych w trybie egzekucji administracyjnej stanowi art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej oraz art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a.

Organ zauważył również, że wysłane przez wierzyciela upomnienie zostało doręczone w dniu 28 czerwca 2012 r. córce strony, która zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi. Doręczyciel uznał, że odbiorcą jest osoba pełnoletnią i taką adnotację umieścił na druku potwierdzenia odbioru.

W dalszych wywodach organ uznał, że jeżeli doręczenie upomnienia nastąpiło z uchybieniem art. 43 k.p.a., to w niniejszej sprawie nie mogło to mieć żadnych negatywnych skutków, jak również nie wpłynęło na prowadzone przez wierzyciela postępowanie. Zobowiązany nie zanegował doręczenia upomnienia (a zatem domownik doręczył je adresatowi).

Organ wyjaśnił także, powołując się na art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej oraz art. § 13 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z Nr 137, poz. 1541 ze zm.), że brak doręczenia upomnienia nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 43 k.p.a. poprzez "uznanie, że doręczenie upomnienia zostało dokonane w sposób niebudzący wątpliwości do rąk osoby, która była uprawniona do zastępczego odbioru doręczonego pisma, podczas, gdy pismo wysłane przez organ zostało odebrane i pokwitowane przez osobę niepełnoletnią, tj. córkę skarżącego N. D.".

Wobec powyższego wniósł o "uchylenie powyższej decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych".

W uzasadnieniu skargi ponownie wskazał na doręczenie upomnienia niepełnoletniej córce (na potwierdzenie czego przedłożył kopię jej dowodu osobistego), która przekazała mu przesyłkę ze znacznym opóźnieniem. Zwrócił także uwagę na akcentowany w przywołanym orzecznictwie Sądu Najwyższego wymóg sprawdzenia przez doręczyciela, czy osoba odbierająca przesyłkę za adresata faktycznie ukończyła 18 lat.

W odpowiedzi na skargę Poczta Polska S.A. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu opisała przebieg postępowania oraz zarzuty skargi. Odwołując się do przepisów ustawy abonamentowej wskazała obowiązki abonenta.

Wyjaśniła także, iż wysłane przez wierzyciela upomnienie nr [...] z dnia 26 czerwca 2012 r. zostało w sposób nie budzący wątpliwości skutecznie doręczone w dniu 28 czerwca 2012 r. za pokwitowaniem córce zobowiązanego, którą podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Przy doręczaniu przesyłki z upomnieniem doręczyciel uznał, że odbiorcą przesyłki jest osoba pełnoletnia i taką adnotację umieścił na druku potwierdzenia odbioru.

Powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu podkreślił dalej, że sam skarżący w skardze nie zanegował otrzymania upomnienia, a jedynie stwierdził, że doszło ono do niego ze znacznym opóźnieniem, gdyż córka zapomniała o przesyłce. Nie wskazał jednak, by okoliczność ta miała jakiekolwiek negatywne skutki prawne dla skarżącego. W tym kontekście organ powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1383/12, w którym wskazano, że w razie nie zakwestionowania faktu doręczenia i niewskazania skutków związanych z wadliwością doręczenia, uchybienie procedurze doręczenia zastępczego nie ma wpływu na wynik sprawy.

Dalej organ odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. uzasadnił swój status wierzyciela i wskazał, że – jak potwierdzono w tym orzeczeniu – ustawa abonamentowa jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił, że wysokość i obowiązek zapłaty abonamentu wynika wprost z przepisów ustawy, a zatem Poczta Polska S.A. nie musiała wysyłać upomnienia.

Podkreślił, że Poczta Polska S.A. systematycznie informowała skarżącego (na adres wskazany we wniosku rejestracyjnym) o braku opłat z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv w zawiadomieniach z dnia 7 marca 2008 r., 23 października 2008 r. i 7 maja 2010 r., a wobec niezrealizowania tych zobowiązań wysłała upomnienie, odebrane w dniu 28 czerwca 2012 r.

Na żadne z wysłanych pism Poczta Polska S.A. nie odnotowała ze strony skarżącego próby kwestionowania ustawowego obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. W uzasadnieniu zarzutów z dnia 19 kwietnia 2013 r. skarżący potwierdził dokonanie rejestracji odbiornika stwierdzając, że "sam fakt rejestracji, wiele lat temu, nie przesądza o posiadaniu odbiornika w latach następnych". Poczta nie posiada, a skarżący również nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez niego formalności związanych z wyrejestrowaniem przez niego odbiorników rtv, co jednoznacznie wskazuje, że nadal jest zobowiązany do uiszczania abonamentu (czego zresztą nie kwestionuje już w zażaleniu i w skardze).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] r. wierzyciel - Poczta Polska S.A. oddalił zażalenie na postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] r., którym uznano zarzuty D. D. na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do [...] z dnia [...] r. za nieuzasadnione.

Kontroli Sąd poddano zatem stanowisko wierzyciela wyrażone odnośnie zarzutu nieistnienia dochodzonego egzekucyjnie obowiązku opłacania abonamentu rtv za lata 2008-2012 oraz nieskutecznego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Na mocy art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1).

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia, zaskarżone postanowienie, które skarżący kwestionuje wyłącznie w odniesieniu do zarzutu dotyczącego doręczenia upomnienia.

Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie związany zarzutami skargi, w pierwszej kolejności odniesie się do kwestii obowiązku opłacania opłat abonamentowych.

Skargi na stanowisko wierzyciela w tej materii były już wielokrotnie rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, m.in. w wyroku z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w nim poglądy, w związku z czym posłuży się przedstawioną w nim argumentacją,

Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest aktualnie ustawa abonamentowa. Wskazanie podstaw materialnoprawnych Sąd połączy z prezentacją fragmentu wywodów zamieszczonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy abonamentowej - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie rejestracyjne, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 tego rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych); ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

We wniesionym na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzucie zobowiązany wskazywał, że zarejestrowanie odbiornika wiele lat temu nie przesądza o jego posiadaniu w latach następnych i domagał się od wierzyciela udowodnienia faktu posiadania odbiornika zdolnego do odbioru sygnału.

Wierzyciel wskazywał natomiast na potwierdzenie zarejestrowania odbiornika pod adresem [...]-[...] Ł., ul. [...] na książeczce rtv nr [...] (aktualnie numer identyfikacyjny [...]), czego strona niekwestionowała oraz nieposiadanie przez organ żadnego dokumentu świadczącego o dopełnieniu przez stronę obowiązku wyrejestrowania odbiornika.

Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w pełni zasadne.

Po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Obowiązki rejestracyjne w dacie rejestracji wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Niedopełnienie tego wymogu oznaczało, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwał do końca obowiązywania ustawy z dnia 2 grudnia

1960 r.

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji. Ustawa nie zawierała przepisów intertemporalnych istotnych dla rozstrzygnięcia omawianego zagadnienia. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W takiej sytuacji znajdowały się osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki rtv. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, której regulację już wyżej przedstawiono. Również i ta ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych, a zatem znajduje bezpośrednie zastosowanie także do spraw "w toku". W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży m.in. na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Wskazać także należy, że w ocenie Sądu, zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje. W niniejszej sprawie wymagałoby to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika, czego nie uczyniono.

Odnosząc się do zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 pkt 7 u.p.e.a., w którym zobowiązany kwestionował doręczenie upomnienia jego niepełnoletniej córce wskazać należy na wstępie na ogólną zasadę określoną w art. 15 § 1 u.p.e.a. Stanowi on, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei art. 15 § 5 tej ustawy upoważnia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W § 13 pkt 2 ówcześnie obowiązującego wydanego na podstawie wspomnianego upoważnienia Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z Nr 137, poz. 1541 ze zm.) wskazano, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem (nieistotnych w niniejszej sprawie) przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisu prawa, tj. art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej, który po zarejestrowaniu odbiornika należy realizować bez wezwania. Zasadnie zatem wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

W tym stanie rzeczy kwestia doręczenia w dniu 28 czerwca

2012 r. upomnienia niepełnoletniemu domownikowi, tj. córce skarżącego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Na marginesie warto jednak przywołać wyrok NSA z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1082/13, LEX nr 1426429, w którym stwierdzono, że doręczenia pisma stronie może się podjąć wyłącznie osoba pełnoletnia, czyli taka, która nabyła pełnię praw publicznych, a tym samym ponosi całkowitą odpowiedzialność za swoje czyny. Tak więc w przypadku odebrania korespondencji przez osobę niepełnoletnią, strona postępowania administracyjnego może w celu obrony własnych interesów skutecznie podnieść zarzut wadliwego doręczenia korespondencji w trybie art. 43 k.p.a. i obalić domniemanie tzw. doręczenia zastępczego. Odnotowania jednocześnie wymaga, że skarżący nie wykazał w jaki sposób opóźnienie w przekazaniu upomnienia przez córkę naruszyło jego interesy

Sąd, niezwiązany – jak już wcześniej wskazano – zarzutami skargi, stwierdził, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, a to art. 138 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art.18 u.p.e.a. poprzez błędne sformułowanie sentencji postanowienia, którym orzeczono o oddaleniu zażalenia. Zważyć należy, że art. 138 § 1 i 2 k.p.a. zawierający zamknięty katalog rozstrzygnięć, do którego odsyła w przypadku postanowień art. 144 k.p.a., a które to przepisy znajdują zastosowanie na mocy odesłania z art. 18 u.p.e.a., nie zna takiego rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy organ rozstrzygając ponownie uzyskuje rezultat tożsamy z rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, winien utrzymać je w mocy.

Wskazane naruszenie przepisów postępowania nie mogło jednak mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości okoliczność, że w zaskarżonym postanowieniu organ uznał wniesione przez zobowiązanego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione, tak jak orzeczono w postanowieniu zaskarżonym zażaleniem.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu dotyczącego zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, stwierdzić należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym nie dają podstaw do uwzględnienia tego żądania. Zgodnie bowiem z art. 200 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu; brak natomiast podstawy prawnej do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem skargę – w oparciu o art. 151 tej ustawy oddalił.