Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 588/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184,  art. 197  par.  2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, , , po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I Izby Finansowej zażalenia "Z." S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Kr 316/05 w zakresie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "Z." S.A. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. p o s t a n a w i a oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił spółkę "Z." S.A. z siedzibą w K. w ½ części od wpisu sądowego. W motywach uzasadnienia podano, iż spółka wykazała, że jej sytuacja finansowa jest trudna, jednakże z przytoczonych okoliczności nie wynika aby sytuacja ta nie pozwalała na pokrycie choćby części kosztów postępowania.

Na opisane powyżej postanowienie skarżąca spółka wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku

i przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez przyznanie zwolnienia z ½ części wpisu, podczas gdy skarżąca wykazała, że nie jest możliwe poniesienie kosztów nawet w tej wysokości. Zarzucono także naruszenie art. 45 pkt 1, art. 32 i art. 77 pkt 2 Konstytucji poprzez pozbawienie strony prawa do sądu.

W uzasadnieniu podniesiono, że rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji jest niesprawiedliwe i ignorujące fakty, gdyż sytuacja finansowa spółki została przedstawiona

w sposób bardzo precyzyjny. Ponadto ponownie podniesiono, że spółka nie posiada żadnych środków na poniesienie kosztów sądowych ani jakichkolwiek możliwości na zrealizowanie zobowiązań.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 246 § 2 cytowanej ustawy, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści jej art. 199, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.

W przedmiotowej sprawie, należy podzielić pogląd sądu pierwszej instancji, że skarżąca spółka nie wykazała, aby nie dysponowała dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca spółka działa jako spółka akcyjna, a więc podmiot prowadzący przedsiębiorstwo w większym rozmiarze i posiadający środki trwałe

o wartości 268.526,99 zł. Porównując te wielkości z wysokością wpisu sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny utwierdził się w ocenie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez całkowite zwolnienie jej od kosztów sądowych. Ponadto, jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że strona, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinna przy planowaniu wydatków uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z tą działalnością i poczynić konieczne na ten cel rezerwy finansowe. Sąd pierwszej instancji, mając do dyspozycji przedstawione przez stronę dokumenty, słusznie uznał, iż nie wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Zwolnienie od opłat sądowych oznacza prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem może dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Zaznaczyć należy, że skarżący, który wniósł uzasadnioną skargę uzyskuje, w przypadku jej uwzględnienie, zwrot uiszczonego wpisu od organu, który wydał zaskarżony akt (art. 200 cytowanej ustawy). Konieczność uiszczenia opłaty sądowej sprzyja natomiast rozwadze w podejmowaniu środków prawnych podlegających takim opłatom.

Mając powyższe na uwadze, wobec nie naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawa, a tym samym braku podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.