Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1015/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...] maja 2021 r., nr [...].


UZASADNIENIE

1. Wójt [...] B. decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] odmówił H. M. (tj. Skarżącej) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na Z. M..

Wójt ustalił, że Z. M. jest mężem Skarżącej, który na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lutego 2021 r. czyli od 60 roku życia.

Wójt stwierdził ponadto, że Skarżąca nie pracuje zawodowo, sprawuje opiekę nad mężem poprzez pomoc w codziennym funkcjonowaniu i wykonywaniu podstawowych czynności życiowych. Wraz z małżeństwem mieszka ich syn. W te sytuacji Wójt uznał, że spełniona jest jedna z przesłanek warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Natomiast zdaniem Wójta nie jest spełniony warunek przyznania świadczenia określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej "u.ś.r."), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki szkolnej lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W przedmiotowej sprawie bowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała od 60 roku życia. Wójt zaznaczył, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13) nie uchylił ww. przepisu, jest zatem zobowiązany go stosować.

2. W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta.

Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji Wójta odnośnie wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ odwoławczy wskazał, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13, jest brak możliwości stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakwestionowanym przez Trybunał zakresie, począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. Z wyroku tego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługiwać będzie także opiekunowi osoby niepełnosprawnej dorosłej i nie ma znaczenia, że niepełnosprawność powstała od 61 roku życia.

Kolegium uznało natomiast, że opieka sprawowana przez Skarżącą nie charakteru wymaganego przez art. 17 ust. 1 u.ś.r. tj. nie jest stała lub długoterminowa. Kolegium podniosło, że czynności wykonywane przez Skarżącą, takie jak pomoc mężowi przy braniu prysznica czy podawanie leków, biorąc pod uwagę, że osoba wymagająca opieki jest osobą chodzącą, są właściwie czynnościami dnia codziennego, wspierającymi męża w codziennym funkcjonowaniu, lecz nie spełniają wymogów opieki o jakiem mowa w ww. przepisie. W szczególności z akt sprawy nie wynika, aby mąż Skarżącej wymagał leczenia odleżyn, ran, pielęgnacji przetok czy stomii, wymagał karmienia przez sondę czy też używania pampersów lub pieluchomajtek. Zdaniem Kolegium zakres pomocy udzielanej przez Skarżącą zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w rodzinach gdzie wszyscy ich członkowie pracują.

Kolegium podniosło, że nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest fakt, że Skarżąca jest bierna zawodowo od 2007 r. tj. od 13 lat, podczas gdy niepełnosprawność męża powstała w zeszłym roku. Trudno zatem doszukać się związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem innej pracy zarobkowej a koniecznością opieki nad mężem.

3. Kwestionując decyzję Kolegium w skardze do Sądu Skarżąca podniosła, że pracowała w firmie Konfekcja Anchy Sp. z o.o. w G. do roku 2007. W tym roku mąż otrzymał delegację służbową ze swojego ówczesnego miejsca pracy do miejscowości oddalonych o kilkaset kilometrów od ich miejsca zamieszkania, gdzie budowano wówczas autostrady. Ośniszczewo, gdzie Skarżąca mieszka wraz z rodziną, jest oddalone od G. o 12 km, przy czym do G. nie jeździła wówczas żadna tj. ani prywatna ani państwowa komunikacja samochodowa ani żadna inna. W okresie przed delegacją mąż, pracując w godzinach 7:30 – 15:30, każdego dnia woził Skarżącą do pracy i przywoził z pracy w G. . W momencie otrzymania delegacji przez męża Skarżąca musiała przejąć opiekę nad 6 – cio letnim synem, przy czym w opiece tej nie mogła wyręczyć je 17 – letnia córka, która uczyła się w szkole w I.. W związku z zawałem serca męża w roku 2019 i orzeczeniem o niepełnosprawności z roku 2021 Skarżąca nie mogła podjąć pracy.

4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały z naruszeniem prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

6. Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, jak i organ I instancji w utrzymanej w mocy decyzji stwierdziły, że Skarżąca nie jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ I instancji jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazał niespełnienie w sprawie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Słuszne jest stanowisko Kolegium, że niezasadnie organ I instancji powołał się na przesłankę negatywną uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikającą z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zgodnie z ww. przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym, jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Odmowa przyznania świadczenia z tegoż powodu przez organ I instancji była zatem wadliwa.

7. Tym niemniej Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję Kolegium dopuściło się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

8. Wykazanie, na czym polega ww. naruszenie przepisów postępowania wymaga wcześniejszego wskazania przepisów warunkujących zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz sposób oceny ustalonego stanu faktycznego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne jest zatem:

- rezygnacja z pracy zarobkowej lub powstrzymanie się od pracy zarobkowej,

- spowodowana koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą bliską, przy czym

- jest to osoba o określonym stopniu niepełnosprawności.

9. Należy zauważyć, że określenie zakresu opieki o którym mowa w ww. przepisie ma związek z cechą osoby, nad którą opieka jest sprawowana tj. że jest to osoba niepełnosprawna. Znaczenie ma także, że jest to niepełnosprawność określonego rodzaju - ustawodawca wskazuje na osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W przepisach dotyczących ww. osób ustawodawca wskazał na okoliczności pozwalając na określenie rodzaju i charakteru czynności wchodzących w zakres sprawowanej nad nimi opieki.

W art. 3 pkt 21 u.ś.r., ustawodawca sformułował legalną definicję pojęcia znacznego stopienia niepełnosprawności, przez który rozumie się:

a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,

d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,

e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Przytoczony przepis art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. odsyła do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.. Dz. U. z 2020 r. poz. 426), która w art. 4 ust. 1 stanowi, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 4 ww. ustawy niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. 2018 r. poz. 2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące:

1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu;

2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem;

3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

W ust. 2 § 29 powołanego wyżej rozporządzenia prawodawca jednocześnie wskazał, że przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3.

Powyższy kontekst prawny, wynikający z przywołanych wyżej regulacji, powinny mieć zatem na uwadze organy przy ocenie konieczności i zakresu opieki sprawowanej przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 81/20).

10. Należy zauważyć, że z powołanych przepisów wynika, że konieczność sprawowania opieki to nie tylko sytuacja powodująca całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych (na którym to zakresie opieki poprzestaje Kolegium w swojej argumentacji), ale także zależność od otoczenia w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem.

11. Powyższe prowadzi do wniosku, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale również zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 535/19, publ. CBOSA).

W świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotne jest także, że stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną jest tego rodzaju, że stanowi ona przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej.

Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r. sygn. I OSK 2178/20, publ. CBOSA)

12. Ze stanowiska Kolegium w zaskarżonej decyzji wynika, że organ z zasady wykonywanie pewnego rodzaju czynności kwalifikuje jako brak wykonywania stałej opieki. Kolegium wskazuje bowiem, że Skarżąca wykonuje "zwykłe czynności dnia codziennego" do których zalicza pomoc przy braniu prysznica czy podawanie leków. Zdaniem Kolegium taki zakres opieki nie wskazuje że mąż Skarżącej wymaga stałej opieki i nie uzasadnia konieczności rezygnacji z zatrudnienia, gdyż tego rodzaju czynności mogą być wykonywane poza godzinami pracy.

Tymczasem – jak wynika z wcześniej przedstawionego stanowiska Sądu – nie można oderwać oceny rodzaju i ilości czynności wykonywanych w ramach opieki przez osobę wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne od wpływu, jakie one wywierają na możliwość podjęcia zatrudnienia. Aby uznać, że wykonywanie w ramach opieki nad niepełnosprawnym "czynności życia codziennego" nie skutkują brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia należałoby wskazać na te elementy stanu faktycznego, które wskazują, że czynności te są wykonywane w taki sposób lub w takim czasie, że pozostawia to dostateczny czas na wykonywanie zatrudnienia, bądź że możliwe jest takie zorganizowanie wykonywania "czynności życia codziennego" (np. przy udziale innych członków rodziny), że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne będzie dysponował czasem, które może przeznaczyć na wykonywanie zatrudnienia.

W zaskarżonej decyzji Kolegium tego rodzaju rozważań nie przeprowadziło.

13. Podkreślenia wymaga, że organ I instancji nie odniósł się dostatecznie do powyższego zagadnienia, aczkolwiek przesądził, że zakres sprawowanej opieki nad mężem odpowiada dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skoro wątpliwości w tym zakresie podjęło Kolegium, nie przeprowadzając żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, winno wyjaśnić to szczegółowo w uzasadnieniu decyzji. Kolegium tymczasem nie wyjaśniło, jak kształtuje się rzeczywista sytuacja rodzinna, jaki jest krąg osób zobowiązanych do alimentacji (z wywiadu środowiskowego oraz treści skargi wynika, że mąż Skarżącej ma dwoje dzieci, aczkolwiek nie wiadomo w jakim są wieku), czy i ile z tych osób zamieszkuje wspólnie z osobą wymagająca opieki i jaki każda z nich wykonuje rzeczywisty zakres opieki nad niepełnosprawnym. Kolegium stwierdziło, że Skarżąca wykonuje opiekę w sposób i wymiarze niepozwalającym na uznanie jej za opiekę "stałą i długotrwałą", z tytułu której nie może on podjąć zatrudnienia. Organ oparł się w tym zakresie na materiale dowodowym, na którego podstawie nie da się ponad wszelką wątpliwość ustalić okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Materiał dowodowy, na którym oparł się organ odwoławczy oceniając charakter sprawowanej opieki w kontekście art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadniczo składa się z wywiadu środowiskowego (k.14), kwestionariusza wskazującego dotychczasową aktywność zawodową Skarżącej (k.7) oraz jej oświadczenia o niemożności podjęcia zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką (k. 5). Wynika z nich jedynie, że Skarżąca mieszka wraz z mężem i synem (w niewiadomym wieku, z treści skargi można wywodzić, że syn jest osobą dorosłą), mąż Skarżącej jest "osobą chodzącą, często w pewnych czynnościach takich jak np. wyjście spod prysznica, przejście przez próg wymaga wsparcia i pomocy drugiej osoby", Skarżąca podaje mężowi leki o stałych porach.

Na podstawie tak skąpego materiału dowodowego nie sposób w ocenie Sądu dokonać prawidłowej, wyczerpującej oceny tego, czy opieka sprawowana przez Skarżącą nad niepełnosprawnym mężem ma charakter opieki stałej i długotrwałej, oraz czy z jej powodu Skarżąca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia

Wbrew kategorycznemu rozstrzygnięciu tej kwestii przez organ odwoławczy nie jest jasne, jak kształtuje się zakres czynności wykonywanych przez Skarżącą w związku z opieką nad mężem, ile zajmują one czasu, czy są na tyle przewidywalne, aby pewne okresy dnia czy pewne dni tygodnia Skarżąca mogła przeznaczyć na zatrudnienie. Nie wiadomo także czy i w jakim zakresie w opiekę nad mężem Skarżącej wykonują jego dzieci. Organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że czynności wykonywane przez Skarżącą w związku z opieką nad mężem nie wykraczają poza zakres czynności wykonywanych w typowym gospodarstwie domowym.

14. Powyższe prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie Kolegium, jak też organ pierwszej instancji, wbrew ciążącemu na nich z mocy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi nie zgromadziły i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy. Mogło to mieć wpływ na wynik sprawy poprzez ocenę, że w konkretnych okolicznościach rozpatrywanej sprawy rodzaj, ilość, częstotliwość i czas wykonywanych przez Skarżącą w ramach opieki czynności uniemożliwiają jej podjęcie zatrudnienia.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

15. W ponownym postępowaniu organ winno orzec po wyczerpującym zebraniu i rozważeniu całego materiału dowodowego, w szczególności z uwzględnieniem odpowiednio szczegółowego wywiadu środowiskowego, biorąc pod uwagę zarówno konkretną sytuację Skarżącej jak i pozostałych członków rodziny w kontekście możliwości zorganizowania opieki nad niepełnosprawnym.

16. Należy przy tym zwrócić uwagę, że po wpłynięciu skargi Skarżąca przedstawiła Sądowi odpis aktu zgonu stwierdzający, że jej mąż zmarł [...] października 2021 r. Okoliczność śmierci podopiecznego w toku postępowania sądowego w niniejszej sprawie pozostaje bez wpływu dla dokonania przez Sąd kontroli legalności zaskarżonej decyzji, skoro okoliczność ta zaistniała po wydaniu zaskarżonej decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 1 grudnia 2021 r. sygn. II SA/Rz 1440/21), aczkolwiek w pewnym zakresie ma znaczenie dla rozstrzygania przez organ administracji.

Wskazać należy, że zgodne z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 4 u.ś.r.: kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Śmierć w trakcie okresu świadczeniowego "osoby podlegającej opiece", nie świadczy o bezprzedmiotowości skierowanego przez opiekuna do organu żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres rzeczywiście sprawowanej przez niego opieki, tj. za okres od złożenia wniosku o przyznanie świadczenia do momentu śmierci osoby podlegającej opiece (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 października 2021r., sygn. akt III SA/Kr 540/21).

Jeżeli bowiem w tym czasie opieka była już sprawowana, to przy spełnieniu wszystkich ustawowych przesłanek konieczne jest przyznanie wnioskowanego świadczenia, natomiast nie może dojść do umorzenia postępowania w tej części, jego przedmiot ciągle istnieje. Bezprzedmiotowe staje się natomiast rozstrzyganie o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od daty śmierci tej osoby. Z uwagi bowiem na takie zdarzenie, opieka nie może być już sprawowana. Tym samym nie może już być mowy o spełnieniu przez kogokolwiek przesłanek warunkujących możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok WSA w Krakowie z 27 czerwca 217 r., sygn. akt III SA/Kr 538/17).

Powyższe stanowisko Sądu także organ uwzględni w ponownym postępowaniu.