Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 205/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
article: art. 23
journal: Dz.U. 1991 nr 106 poz 457
law: Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu.

SENTENCJA

Dnia 12 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 roku sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia pieniężnego za nienależne oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 205/08

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. orzekającą o:

1. uznaniu świadczenia pieniężnego pobranego przez J. Ł., za okresy od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz od dnia [...] r. do dnia [...] r.- za świadczenie nienależnie;

2. odstąpieniu od żądania zwrotu powyżej wymienionego świadczenia z uwagi na przedawnienie roszczenia.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następująco ustalony stan faktyczny:

W dniu [...] r. J. Ł.został zarejestrowany w Rejonowym Urzędzie Pracy Nr 1 w Ł. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, który został mu przyznany i wypłacony za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.

Następnie w roku [...] (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia [...] r. oraz pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Ch. z dnia [...] r.) Powiatowy Urząd Pracy w Ł. powziął wiadomość, iż J. Ł. pobierając zasiłek dla bezrobotnych , w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r., podlegał również ubezpieczeniu społecznemu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Ch., z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego.

Mając powyższe na uwadze organ administracji uznał , iż w dniu rejestracji w Rejonowym Urzędzie Pracy Nr 1, J. Ł. nie spełniał warunków uznania go za osobę bezrobotną, a wypłacone mu świadczenie pieniężne było świadczeniem nienależnym.

Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 1 pkt 9 lit d/ ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu (Dz.U. z 1991r. Nr 106 poz.457 ze zm.) , obowiązującego w dniu rejestracji strony jako osoby bezrobotnej, bezrobotnym była osoba zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia w ramach stosunku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy . pozostająca bez pracy(...), zarejestrowana we właściwym dla miejsca zamieszkania rejonowym urzędzie pracy (...), jeżeli osoba ta ani jej małżonek nie jest właścicielem lub posiadaczem (...) gospodarstwa rolnego o powierzchni użytkowej powyżej 2 ha przeliczeniowych.

Natomiast stosownie do art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 99 poz. 1001 ze zm.) nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobą pobierającą to świadczenie.

W związku z powyższym Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] uznał, iż pobrany przez J. Ł. zasiłek był świadczeniem nienależnym. Jednakże z uwagi na fakt, że od dnia wypłaty zasiłku minęło ponad 12 lat, organ administracji odstąpił od żądania zwrotu wypłaconego świadczenia, z powodu przedawnienia roszczenia.

Odwołując się od powyższej decyzji J. Ł. podniósł, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wskazał, iż o toczącym się postępowaniu dowiedział się dopiero z pisma ZUS Oddziału w G. z dnia [...] r. Powołanym pismem został poinformowany, że Powiatowy Urząd Pracy Nr 2 w Ł. uznał, iż pobierany przez niego zasiłek dla bezrobotnych, w okresie od [...] r. do [...] r., stanowił nienależne świadczenie. Wynikiem powyższego uznania było pozbawienie strony, przez właściwy miejscowo Inspektorat ZUS w W., świadczenia emerytalnego za wskazany okres. Ponadto skarżący wskazał iż, odpis zaskarżonej decyzji otrzymał dopiero w dniu [...] r. , w następstwie pisemnego wezwania Powiatowego Urzędu Pracy Nr 2 w Ł. do nadesłania pełnej korespondencji pomiędzy Urzędem Pracy a ZUS.

W ocenie skarżącego organ administracji prowadząc niniejsze postępowanie bez jego udziału naruszył przepisy art. 7 i art. 10, art. 39, art. 42 § 1 , art. 43 oraz art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym J.Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej stwierdzenia, iż pobierany przez niego zasiłek był świadczeniem nienależnym i umorzenie postępowania w sprawie, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Pismem z dnia [...] r. stanowiącym uzupełnienie odwołania skarżący podniósł, iż udostępniony mu materiał dowodowy nie wnosi nic do spornej sprawy. Ponadto wskazał, iż nie jest zainteresowany okazanymi mu dokumentami z lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Podjęte na podstawie tych dokumentów decyzje z [...] r. i [...] r. zmienione zaskarżoną decyzją, pozostają poza jego zainteresowaniem, bowiem ze względu na ponad 10-letni okres czasu nie nadają się do merytorycznego rozpoznania, bez naruszenia pryncypialnych zasad instytucji przedawnienia.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż z zgromadzonego w sprawie materiału bezspornie wynika, że J. Ł. w dniu rejestracji w Rejonowym Urzędzie Pracy Nr 1 w Ł., to jest w dniu [...] r. , nie był osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu. Był bowiem właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytkowej [...] ha przeliczeniowego i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. W ocenie organu odwoławczego zasadnym było uznanie, iż wypłacony skarżącemu zasiłek był świadczeniem nienależnym. Świadczenie to zostało bowiem przyznane na podstawie nieprawdziwego oświadczenia skarżącego, który rejestrując się jako osoba bezrobotna złożył między innymi oświadczenie, że zarówno on, jak i jego małżonka nie są właścicielami lub posiadaczami gospodarstwa rolnego o powierzchni użytkowej przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż zgodnie z wypracowanym stanowiskiem orzecznictwa sądowego, kwestia oceny czy dane świadczenie było świadczeniem należnym winna być dokonywana na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wypłaty świadczenia. Zatem niewłaściwym było, w ocenie Wojewody, powołanie przez organ I instancji przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, obowiązującej od dnia 1 czerwca 2004 r. Jednakże z uwagi na fakt, iż powołany przepis art. 76 ust. 2 powołanej ustawy, ma identyczną treść jak jego odpowiedniki w ustawie z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu oraz w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, okoliczność ta jest nieistotna dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Za zasadne zdaniem Wojewody Ł., należało również uznać odstąpienie od żądania zwrotu wypłaconego świadczenia z uwagi na upływ terminu przedawnienia roszczenia.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia zasad procedury administracyjnej organ odwoławczy wskazał, iż powyższe uchybienia zostały usunięte w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ II instancji. Strona miała bowiem możliwość zapoznania się z zebranym materiałem, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, jak również możliwość zgłoszenia nowych dowodów w sprawie.

Natomiast co do zarzutu przedawnienia Wojewoda Ł. wskazał, iż organy orzekające w niniejszej sprawie wzięły pod uwagę kwestie upływu kresu 12 lat od wypłaty świadczenia i odstąpiły od żądania jego zwrotu. Jednakże sam fakt przedawnienia roszczenia nie stanowił przeszkody do stwierdzenia, że wypłacone skarżącemu świadczenie było świadczeniem nienależnym. Tym bardziej, że o potwierdzenie zasadności tego świadczenia występował organ emerytalno-rentowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.Ł. powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż podstawę jego odwołania od decyzji I instancji stanowił zarzut przedawnienia. Organy obu instancji wykazały niczym nieuzasadnioną niekonsekwencję, co do tych samych, mających miejsce sprzed ponad dziesięciolecia zdarzeń. Z jednej strony uznały przedawnienie co do okoliczności nadpłaty, z drugiej zaś strony nie zastosowały przedawnienia co do niewzruszalności zapadłych przed dziesięcioma laty decyzji. Organ odwoławczy zamiast zastosować przedawnienie wprowadził procedurę zmierzającą do merytorycznego rozpoznania sprawy. Wielość proceduralnych naruszeń przy wydaniu decyzji I instancji winna była spowodować uchylenie tej decyzji i wznowienie postępowania co do decyzji z dnia [...] r. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uznania wypłaconego świadczenia za nienależne oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną -art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stan faktyczny niniejszej sprawy jest niesporny. Strony są zgodne co do tego, iż w dniu rejestracji J. Ł.w Rejonowym Urzędzie Pracy Nr 1 w Ł., to jest w dniu [...] r. skarżący nie był osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu(Dz.U. z 1991r. Nr 106 poz.457 ze zm.) , obowiązującej w dacie dokonania rejestracji. Zgodnie z treścią powołanego przepisu "bezrobotnym jest osoba zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia w ramach stosunku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, pozostająca bez pracy (...), zarejestrowana we właściwym dla miejsca zamieszkania rejonowym urzędzie pracy (...), jeżeli osoba ta ani jej małżonek nie jest właścicielem lub posiadaczem (...) gospodarstwa rolnego o powierzchni użytkowej powyżej 2 ha przeliczeniowych". Natomiast jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżący w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytkowej [...] ha użytkowego i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. W związku z powyższym J. Ł. nie mógł być uznany z bezrobotnego w rozumieniu powołanego powyżej przepisu.

Zarówno pod rządami powołanej wyżej ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu (art. 23 ust. 1), jak i ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 58 poz. 514 ze zm.- art. 28 ust. 1), bezrobotny który pobrał nienależne świadczenie zobowiązany był do jego zwrotu.

Stosownie do treści art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu za nienależne świadczenie uważa się świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. J. Ł. rejestrując się jako osoba bezrobotna złożył nieprawdziwe oświadczenie, iż ani on, jak również jego małżonka nie posiadają gospodarstwa rolnego o powierzchni użytkowej przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Stąd w ocenie Sądu organy administracji prawidłowo uznały, iż świadczenie wypłacone skarżącemu w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. było świadczeniem nienależnym. Zasadnym również , stosownie do treści art. 28 ust. 3 powołanej powyżej ustawy, było odstąpienie od żądania zwrotu pobranego świadczenia, z uwagi na przedawnienie roszczenia.

Jako trafny należy przyjąć zarzut skarżącego dotyczący prowadzenia postępowania administracyjnego przed organem I instancji, bez jego udziału. Jednakże powyższe naruszenie procedury nie miało wpływu na wynik sprawy. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania, o którym mowa w art. 61 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz,U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071) powinno być dokonane w sposób umożliwiający stworzenie stronie, prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Nie każde jednak naruszenie przepisów postępowania administracyjnego uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, aby pomiędzy brakiem zawiadomienia go o wszczęciu postępowania , a treścią kwestionowanej decyzji zachodził jakikolwiek związek przyczynowy. Nawet gdyby skarżący wcześniej uzyskał informację o wszczęciu przeciwko niemu postępowania administracyjnego , nie mógłby uzyskać decyzji o innej treści niż decyzja zaskarżona. (por. wyrok NSA z 20 października 1995 r., sygn. akt III SA 306/95, LEX Nr 27005). Wskazać należy również, iż powyższe uchybienie zostało konwalidowane przez organ II instancji. Skarżący miał bowiem możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu odwoławczym. Przed wydaniem decyzji, umożliwiono skarżącemu zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, jak również pouczono go o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Skarżący skorzystał z przysługujących mu uprawnień.

Za błędny natomiast należy uznać, podniesiony przez skarżącego zarzut nieuwzględnienia upływu terminu przedawnienia. Organy administracyjne rozpatrując niniejszą sprawę uwzględniły treść przepisu art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie z którym roszczenia powiatowego urzędu pracy z tytułu zasiłków ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia wypłaty. Organ I instancji mając na uwadze, iż od dnia wypłaty J.Ł. zasiłku dla bezrobotnych minęło ponad 12 lat, odstąpił od żądania zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia. Natomiast sam fakt przedawnienia określonego w tym przepisie roszczenia nie jest przeszkodą do stwierdzenia, że wypłacony skarżącemu zasiłek , był świadczeniem nienależnym. Art. 28 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dotyczy wyłącznie przedawnienia roszczeń o charakterze majątkowym. Przepisy powołanej ustawy, jak i poprzedzającej ją ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu, nie przewidywały przedawnienia uprawnienia organu administracji do wydania decyzji stwierdzających pobranie nienależnego świadczenia.

Wskazać należy, iż przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. (por. wyrok SN z dnia 5 października 2000 r. , sygn. akt III RN 20/00, publ. OSNP 2001/12/403). Powyższe oznacza, iż organ administracyjne rozstrzygające niniejszą sprawę, stwierdzając, iż wypłacone J.Ł. świadczenie było świadczeniem nienależnym, nie były zobowiązane do uprzedniego wzruszenia decyzji ostatecznych , na mocy których skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

T.P.