Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 252/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
Teza: bez tezy

TEZY

bez tezy


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Lidia Wachowska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 września 2007r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej:

1. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]"., w zakresie orzeczenia solidarnej odpowiedzialność L.K. jako członka zarządu spółki A za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: lipiec 2002r., sierpień 2002r., październik 2002r. i grudzień 2002r. wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia"[...]". oraz za miesiące: styczeń - marzec 2003r., czerwiec – sierpień 2003r., grudzień 2003r., styczeń - luty 2004r. wynikające z deklaracji VAT-7 za te miesiące, w łącznej kwocie 15.081,34 zł,

2. uchylił ww. decyzję w zakresie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności L.K. jako członka zarządu spółki A za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług ww. Spółki za wymienione powyżej miesiące i w tym zakresie orzekł o jej odpowiedzialności w kwocie 6.576 zł.

Zgodnie z art.116§1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003r. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciw spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Zgodnie z §2 ww. przepisu odpowiedzialność członków zarządu za zaległości spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich funkcji członków zarządu spółki. Orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej z tytułu zaległości powstałych przed dniem 1 stycznia 2003r. musi być poprzedzone ostateczną decyzją określającą wysokość zaległości podatkowej. W sprawie decyzja taka zastała wydana w dniu "[...]" i dotyczyła podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, październik i grudzień 2002r.

Natomiast do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych po dniu 1 stycznia 2003r. stosuje się art.116§1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r., zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Możliwość orzeczenia odpowiedzialności zostaje zaś wyłączona, jeżeli członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowania układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucji umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie z §2 ww. przepisu odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Stosownie do §4 ww. artykułu regulacje te stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji. obejmuje z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu.

W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż L. K. w okresie, którego dotyczą i w którym powstały przedmiotowe w sprawie zaległości podatkowe była członkiem jednoosobowego zarządu Spółki A. Organ uznał, zawarte w odwołaniu, twierdzenia , że L.K. już od 1 stycznia 2003r. nie miała wpływu na działalność Spółki, gdyż od 1 stycznia do 7 grudnia 2003r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, a następnie od 8 grudnia 2003r. na urlopie macierzyńskim i wychowawczym i przez cały ten okres nie pełniła swoich obowiązków, za niezasługujące na uwzględnienie. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż rzeczywiście aktywnie i czynnie działał w imieniu L.K. pełnomocnik A. K.. L.K. od początku działalności Spółki aprobowała czynności dokonywane przez A.K., niekwestionowała wykonywanych przez niego funkcji, a udzielając jemu, w dniu 7 kwietnia 2003r., pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki, potwierdziła fakt, że działał on w imieniu i na zlecenie Spółki. Organ podkreślił, że przy pełnomocnictwie przyjmuje się, że działa pełnomocnik, a skutki powstają w sferze sytuacji prawnej mocodawcy, gdyż działa on w jego imieniu i na jego rzecz. Zaznaczył, że przepisy kodeksu spółek handlowych dają członkowi zarządu prawo do rezygnacji ze składu zarządu, zatem strona m.in. w sytuacji braku możliwości dalszego pełnienia funkcji członka zarządu miała możliwość skorzystania z prawa rezygnacji (art.202§4 k.s.h.). W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że L.K. nie złożyła rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu, a także nie wystąpiła z wnioskiem o odwołanie z tej funkcji, nie podjęła także żadnych działań zmierzających do powołania pełnomocnika, który wystąpiłby z wnioskiem o powołanie kuratora dla Spółki.

Przeciwko Spółce A prowadzono postępowanie egzekucyjne w latach 2003-2005. Na zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za wymienione wyżej miesiące wystawiono 12 tytułów wykonawczych. W trakcie postępowania egzekucyjnego, w dniu 19 listopada 2004r., sporządzono protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, z którego wynika, że Spółka nie posiada majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa. Ustalono, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej pod wskazanym adresem. W konsekwencji bezskuteczności egzekucji, postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki w sprawie podatku od towaru i usług.

Również strona nie wskazała mienia, z którego, zgodnie z art.116§1 Ordynacji podatkowej, egzekucja byłaby możliwa.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w przypadku L.K. jedyną okolicznością, której wystąpienie mogłoby doprowadzić do zwolnienia jej z odpowiedzialności określonej w art.116§1 Ordynacji podatkowej, był brak winy strony w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub w niewszczęciu postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) Spółki. Inne okoliczności wymienione w art.116§1 Ordynacji nie wystąpiły, gdyż niespornym jest, że nie złożono wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, bądź o wszczęcie postępowania układowego.

Na podstawie art.10 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz.535 ) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Art.11 ust.1 ww. ustawy stanowi, że dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Stosownie do ust.2 tego przepisu dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej , której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Na podstawie art.21 ust.1 Prawa upadłościowego i naprawczego dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust.1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art.21 ust.2 ).

Bezspornie ustalono, że od 16 listopada 2001r. Spółka zaprzestała płacenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Należności tych nie regulowała do dnia wydania decyzji przez organ I instancji. Od początku swojej działalności Spółka miała trudności w regulowaniu podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-4, tj. dokonywała wpłat po upływie terminu płatności. Nadto, Naczelnik Urzędu Skarbowego począwszy od listopada 2001r. wystawiał tytuły wykonawcze obejmujące powyższe należności, a organ egzekucyjny je egzekwował. Z rachunku zysków i strat oraz bilansu sporządzonych na dzień 31 grudnia 2001r., a także uchwał Zgromadzenia Wspólników z dnia 30 czerwca 2002r., wynika, że działalność Spółki od początku istnienia borykała się z trudnościami finansowymi. Na podstawie bilansu na dzień 31 grudnia 2001r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Spółka już w 2001r. miała duże trudności ze spłatą swoich zobowiązań. Wskaźnik płynności bieżącej wyniósł 0,94, a prawidłowy poziom tego wskaźnika w Polsce zawiera się w przedziale od 1,2 do 2,0. Spółka nie posiadała zdolności regulowania swoich zobowiązań w możliwie krótkim przedziale czasowym, co z kolei wynika z niskiego poziomu wskaźnika płynności szybkiej, który wyniósł 0,79. optymalny przedział tego wskaźnika w firmach produkcyjnych i usługowych to 1,0 do 1,2. W 2001r. poziom wskaźnika kapitałowego w Spółce był trzykrotnie niższy od minimalnej wymaganej wielkości. Niski poziom tego wskaźnika jest bardzo istotnym sygnałem zbliżających się poważnych kłopotów finansowych, które najczęściej kończą się bankructwem. Sytuację finansową Spółki określono jako złą, z tendencją do pogarszania się w 2002r. Organ odwoławczy wskazał, że w miesiącach, w których Spółka wykazała w deklaracjach VAT-7 podatek do zapłaty, za wyjątkiem wpłaty dokonanej 23 października 2002r., która dotyczyła zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2002r. i wpłaty z dnia 10 grudnia 2002r., która dotyczyła zaległości za październik 2002r, zadeklarowanych kwot podatku nie wpłacała dobrowolnie do Urzędu Skarbowego. Ostatecznie Spółka od 11 grudnia 2002r. zaprzestała spłat wymagalnych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług.

Organ odwoławczy stwierdził, że Spółka zaprzestała w sposób trwały płacenia długów od dnia 11 grudnia 2002r. Wniosek o ogłoszenie upadłości, bądź o wszczęcie postępowania układowego winien być zatem złożony najpóźniej do dnia 25 grudnia 2002r. włącznie, aby zachować termin dwutygodniowy do złożenia któregoś z ww. wniosków.

W sprawie zaistniały wszystkie przesłanki pozytywne do orzeczenia solidarnej odpowiedzialności L. K. za zaległości podatkowe Spółki w postaci: bezskuteczności egzekucji skierowanej przeciwko Spółce, nie wszczęcia postępowania upadłościowego albo układowego, nie wykazania braku winy strony w nie zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub w nie wszczęciu postępowania układowego i nie wskazania mienia, z którego egzekucja byłaby możliwa oraz pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu.

Uchylając decyzję organu I instancji w części orzeczenia solidarnej odpowiedzialności L.K. za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług Spółki za marzec 2004r., organ powołał się na art.53§4 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie organ stwierdził, że odsetki za zwłokę od tej zaległości wynoszą 469 zł.

W skardze na opisaną decyzję L.K. wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżącej organy skarbowe w sposób nieuzasadniony oparły jej odpowiedzialność jako członka zarządu, na podstawie art.116 Ordynacji podatkowej. Wskazała, że pozytywną przesłanką orzeczenia odpowiedzialności na tej podstawie musi być bezskuteczność egzekucji prowadzonej w stosunku do całego majątku, a nie tylko do rachunków bankowych. Organ powołuje się na dokumenty bilansowe Spółki za lata 2001-2004, z których wynika, że Spółka posiadała pewien majątek trwały i obrotowy, z którego nie prowadzono jednak egzekucji. Nie wyczerpano zatem wszystkich możliwości wyegzekwowania należności podatkowych. Późniejsza bezskuteczna egzekucja prowadzona w latach 2004-2005 nie może jej obciążać, gdyż z dniem 18 kwietnia 2004r. została formalnie wykreślona z KRS. Podkreśliła, iż organy nie uwzględniły jej argumentów i faktu, że od 1 stycznia 2003r. nie była zdolna do pełnienia obowiązków ze względu na zwolnienie lekarskie i macierzyństwo. W tym czasie sprawy Spółki prowadził A. K., na ręce którego dużo wcześniej złożyła rezygnację z funkcji członka zarządu. W ocenie skarżącej, w dniu 25 grudnia 2002r. nie zachodziły jeszcze przesłanki ogłoszenia upadłości, chociaż Spółka przeżywała poważne kłopoty, ale perspektywy rozwoju zdawały się wskazywać, że są to trudności przejściowe. Przyjmując jednak nawet, że stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że wniosek taki powinna zgłosić w dniu 25 grudnia 2002r., to należy mieć na względzie, że był to okres świąteczny, w którym powstało zagrożenie utraty ciąży i wkrótce bo od 1 stycznia 2003r. poszła formalnie na zwolnienie lekarskie. Wobec tego nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i odnosząc się do zarzutów skargi.

W kolejnym piśmie procesowym, z dnia 17 września 2007r., skarżąca podtrzymała zarzuty skargi, opisała okoliczności powstania i funkcjonowania Spółki, a także swoją sytuację rodzinną i zdrowotną w latach 2001-2003.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Podstawowym środkiem kontroli jest, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, gdy sąd stwierdzi, że wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja organu podatkowego orzekająca o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002r., wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" oraz za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003r. i 2004r., wynikające z deklaracji VAT-7 za te miesiące, wraz z odsetkami od ww. zaległości.

Zgodnie z ogólną regułą sformułowaną w art.107§1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem, solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.

Zgodnie z art.116§1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003r. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciw spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Zgodnie z §2 ww. przepisu odpowiedzialność członków zarządu za zaległości spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich funkcji członków zarządu spółki. Orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej z tytułu zaległości powstałych przed dniem 1 stycznia 2003r. musi być poprzedzone ostateczną decyzją określającą wysokość zaległości podatkowej. W sprawie decyzja taka zastała wydana w dniu "[...]" i dotyczyła podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, październik i grudzień 2002r.

Art.116§1 Ordynacji, w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2003r., wskazuje kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ustanawiając w tym zakresie regułę i wyjątki. Regułą jest solidarna odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu tej spółki (art.116 §2). Dodatkową przesłanką odpowiedzialności jest bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce w całości lub w części. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucji umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Za niezasadny uznać należy zarzut błędnego zastosowania art.116§1 Ordynacji podatkowej.

Skarżąca była członkiem zarządu Spółki A od dnia 27 czerwca 2001r. (w tym do 1 kwietnia 2004r. była prezesem zarządu), a egzekucja przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna. Spółka nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem, nie posiada majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, a postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki w sprawie podatku od towarów i usług. Skarżąca zarzuciła, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko Spółce nie wykorzystano wszystkich środków egzekucyjnych, ograniczając egzekucję do zajęcia rachunku bankowego. Zarzut ten jest jednakże spóźniony, gdyż mógł on być podnoszony jedynie w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko Spółce. Zaznaczyć przy tym należy, iż poza sporem pozostaje okoliczność, że L.K. nie wskazała mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Stwierdzić zatem należy, iż spełnione zostały przesłanki pozytywne orzeczenia solidarnej odpowiedzialności L.K. za zobowiązania podatkowe Spółki A w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2004r.

Skarżąca przekonywująco nie wykazała żadnej z okoliczności wymienionych w art.116§1 Ordynacji, a to na niej ciąży obowiązek wykazania tych okoliczności. Udowodnienie okoliczności egzoneracyjnych obciąża bowiem osoby, których dotyczy odpowiedzialność. W przeciwnym razie wymagane byłoby udowodnienie przez organ podatkowy okoliczności negatywnych, jak "niewykazanie" lub "niewskazanie", dowód winien zaś dotyczyć okoliczności pozytywnych. Do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest obowiązany wykazać zatem jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce.

W ocenie Sądu, organy podatkowe prawidłowo uznały, iż skarżąca nie wykazała okoliczności uwalniających jej od odpowiedzialności. Niesporne jest niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, czy też niewystąpienie o otwarcie postępowania układowego. W świetle podnoszonych przez skarżącą okoliczności, iż nie mogła zgłosić wniosku o upadłość Spółki, gdyż od dnia 1 stycznia 2003r. nie była zdolna do pełnienie obowiązków prezesa zarządu ze względu na zwolnienie lekarskie i macierzyństwo, rozważyć natomiast należy, czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy.

W ujęciu prawnym, aby mówić o winie, trzeba stwierdzić, że postępowanie jest bezprawne, czyli obiektywnie rzecz biorąc nieprawidłowe. Do przyjęcia winy nie wystarczy ustalić, że postępowanie było obiektywnie nieprawidłowe. Należy również wskazać, że było ono w sposób subiektywny wadliwe. Ordynacja podatkowa nie definiuje pojęcia winy. Nie czyni tego również kodeks cywilny. W związku z tym należy sięgnąć w tej materii do dorobku doktryny. Ujęcie doktrynalne elementu wadliwości w cywilistyce nawiązuje do dwóch koncepcji: teorii psychologicznej i teorii normatywnej. Pierwsza sprowadza się do stosunku psychicznego sprawcy do czynu, druga sprowadza problem do możliwości postawienia mu zarzutu oceniającego.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba przesłanki faktyczne, które zobowiązywały skarżącą do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego). Organ w zaskarżonej decyzji powołał przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze, z których wywiódł przesłanki ogłoszenie upadłości spółki oraz termin, w którym należy wnieść do sądu o ogłoszenie upadłości, a także osoby uprawnione do wystąpienia z powyższym (art.10,11 i 21 ww. ustawy). Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 października 2003r. (z dwoma wyjątkami, które nie mają zastosowania w sprawie).

Z akt rozpoznanej sprawy wynika natomiast, że wniosek winien zostać złożony najpóźniej do 25 grudnia 2002r. Zatem organ podatkowy nieprawidłowo powołał przepisy ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, gdyż w czasie zaistnienia przesłanek do wystąpienia o ogłoszenie upadłości albo wszczęcie postępowania układowego obowiązywały przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. z 1991r., nr 118, poz.512 ze zm.) oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934r. Prawo o postępowaniu układowym (Dz.U. nr 93, poz.836 ze zm.). Wadliwość ta nie ma jednakże istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż wcześniejsze regulacje były analogiczne. Zgodnie z art.1§1 Prawo upadłościowe przedsiębiorca, który zaprzestał płacenia długów, będzie uznany za upadłego. Upadłość przedsiębiorcy będącego osobą prawną będzie ogłoszona także wówczas, gdy jego majątek nie wystarczy na zaspokojenie długów (art.1§2). Gospodarczą przyczyną ogłoszenia upadłości jest zatem załamanie finansowe podmiotu polegające na braku możliwości zaspokojenia wierzycieli. Stosownie do art.5§1 ww. rozporządzenia przedsiębiorca jest zobowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Podobne przesłanki decydowały o wszczęciu postępowania układowego. Art.1 Prawa o postępowaniu układowym stanowi, że przedsiębiorca, który wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności zaprzestał płacenia długów lub przewiduje w najbliższej przyszłości zaprzestanie ich płacenia, może żądać otwarcia postępowania celem zawarcia układu z wierzycielami.

W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że jest tylko jeden termin właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że wniosek winien zostać złożony najpóźniej do 25 grudnia 2002r., ale sytuacja finansowa Spółki była bardzo zła już w 2001r. Od listopada 2001r. Spółka zaprzestała bowiem płacenia składek na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Od początku swojej działalności Spółka miała trudności w regulowaniu podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-4, a począwszy od listopada 2001r. organ podatkowy wystawiał tytuły wykonawcze obejmujące powyższe należności, a organ egzekucyjny je egzekwował. Z rachunku zysków i strat oraz bilansu sporządzonych na dzień 31 grudnia 2001r., a także uchwał Zgromadzenia Wspólników z dnia 30 czerwca 2002r. wynika, że Spółka miała trudności finansowe - poniżej prawidłowych kształtowały się wskaźniki: płynności bieżącej i płynności szybkiej oraz wskaźnik kapitałowy, wykazane w bilansie za 2001r..

Odpowiedni wniosek powinien zatem być złożony znacznie wcześniej niż wystąpiły u skarżącej problemy związane z ciążą i urlop macierzyński. Dyrektor ocenił negatywnie przesłanki, które zdaniem skarżącej miały świadczyć o braku jej winy. To stanowisko Dyrektora zasługuje na aprobatę. Wskazywane przez skarżącą okoliczności zaistniały później. Stosownie natomiast do art.204§1 i 2 Kodeksu spółek handlowych z dnia 15 września 2000r. (Dz.U. Nr 94, poz.1037 ze zm.) to członek zarządu spółki jest uprawniony do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Nie jest zasadne twierdzenie skarżącej, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy.

Również w sensie subiektywnym zachowanie L.K. należy ocenić jako wadliwe. Nie wykonała ona bowiem obowiązku wynikającego z ustawy, a który ciążył na niej z racji pełnionej funkcji prezesa zarządu Spółki.

Na marginesie zaznaczyć należy, iż art.202§4 Kodeksu spółek handlowych stanowi, że mandat członka zarządu wygasa m.in. wskutek rezygnacji ze składu zarządu. Zatem w sytuacji braku możliwości dalszego pełnienia funkcji członka zarządu, np. z powodów rodzinnych, czy zdrowotnych, skarżąca mogła skorzystać z prawa rezygnacji. W rozpoznanej sprawie L.K. z prawa tego nie skorzystała. Uchwałą nr 2 podjętą na nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólników w dniu 1 kwietnia 2004r. została natomiast odwołana z funkcji prezesa zarządu. Jednocześnie ustalono, że po upływie należnego urlopu wychowawczego powierzone jej zostanie inne stanowisko w spółce. Nie jest też sporne, że skarżąca nie wniosła do właściwego sądu o ustanowienie kuratora w Spółce w celu ewentualnego rozważenia celowości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, bądź o wszczęcie postępowania układowego.

Jak już wcześniej zaznaczono skarżąca nie wskazała również mienia Spółki, z którego możliwa była egzekucja.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała okoliczności uwalniających jej od odpowiedzialności.

Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym, jak i przepisami procedury administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.