Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 568/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 16
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jako Dyrektor OR ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (określanego dalej jako Kierownik BP ARiMR) nr [...] z dnia [...] grudnia 2015r. o uchylającą decyzję z dnia [...] października 2013 r., nr [...] oraz odmawiającą przyznania W.T. pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (określana dalej jako płatność ONW) na rok 2013.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 7 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek W.T. o przyznanie płatności ONW na rok 2013. W złożonym wniosku W.T. zadeklarował do płatności ONW następujące działki rolne:

- "A" - zlokalizowaną na działce ewidencyjnej nr [...],

- "B" - zlokalizowaną na działce ewidencyjnej nr [...] oraz

- "C" - zlokalizowaną na działce ewidencyjnej nr [...])

- o łącznej powierzchni 6,10 ha.

Zawiadomieniem nr [...] Kierownik BP ARiMR przekazał przedmiotowy wniosek do Kierownika BP ARiMR jako właściwemu miejscowo do rozpatrzenia sprawy.

Kierownik BP ARiMR weryfikując powyższy wniosek stwierdził, iż działkę nr [...] zadeklarowaną do płatności ONW przez W.T. zadeklarował do płatności na rok 2013 również inny rolnik, a mianowicie S.S..

Wobec powyższego wystosowano do W.T. i S.S. wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, tj. powierzchnia deklarowana przez wszystkich rolników ubiegających się o jednolitą płatność obszarową na działce ewidencyjnej nr [...] jest większa od maksymalnego obszaru kwalifikowanego (PEG) występującego na przedmiotowej działce zgodnie z systemem identyfikacji działek rolnych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie W.T. złożył w dniu 23 sierpnia 2013 r. oświadczenie, że działka ewidencyjna nr [...] stanowi jego własność i jest przez niego użytkowana, podtrzymując deklarację dotyczącą działki rolnej "C" - położonej na działce ewidencyjnej nr [...]. Natomiast drugi uczestnik konfliktu kontroli krzyżowej – S.S. wycofał wniosek dotyczący płatności w odniesieniu do działek rolnych "L" i "Ł" położonych na spornej działce ewidencyjnej nr [...].

Decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Kierownik BP ARiMR przyznał W.T. płatność ONW na rok 2013 w wysokości 1091,90 zł.

W ramach prowadzonego odrębnie postępowania administracyjnego w dniu 24 stycznia 2014 r. do Kierownika BP ARiMR wpłynęło odwołanie S.S. od decyzji, którą otrzymał w zakresie płatności na rok 2013. W przedmiotowym odwołaniu została podniesiona m.in. kwestia dotycząca użytkowania spornej działki nr [...]. Z wyjaśnień S.S. wynikało, iż działka nr [...] była przez niego użytkowana również w 2013 r. Z uwagi na powyższe wyjaśnienia Kierownik BP ARiMR w dniu 24 lutego 2014 r. wystosował do W.T. wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień dotyczących powierzchni deklarowanej przez wszystkich rolników ubiegających się o płatność 2013 na działce ewidencyjnej nr [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie W.T. w dniu [...] marca 2014 r. stawił się w BP ARiMR oświadczając, że odmawia składania wyjaśnień. Jednocześnie dołączył do akt sprawy akt notarialny rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Z kolei do S.S. w dniu 25 marca 2014 r. organ wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących złożenia wyjaśnień w zakresie powierzchni deklarowanej przez wszystkich rolników ubiegających się o płatność 2013 na działce ew. nr [...]. Z uwagi na brak złożenia wyjaśnień ze strony W.T., Kierownik BP ARiMR w celu weryfikacji upraw występujących na działce ewidencyjnej nr [...] skierował powyższą działkę do kontroli na miejscu.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. na działce ewidencyjnej nr [...] przeprowadzona została inspekcja terenowa przeprowadzona przez upoważnionych inspektorów terenowych Biura Kontroli na miejscu OR ARiMR. W wyniku przedmiotowej kontroli ustalono, iż na działce nr [...] na powierzchni 0,48 ha - znajduje się grupa upraw "JPO_TUZ", natomiast na powierzchni 0,42 ha znajduje się grupa upraw "JPO_ UPO". Tym samym ustalony stan faktyczny na powyższej działce, a zawarty w wyżej wymienionym raporcie z weryfikacji w terenie (dwie różne uprawy) różnił się od stanu ustalonego w niniejszej sprawie podczas postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kierownika BP ARiMR (deklaracja na działce łąki), którego wyniki stanowiły podstawę do wydania W.T. decyzji nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Z kolei S.S. w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] marca 2014 r. złożył w BP ARiMR w dniu 2 kwietnia 2014 r. oświadczenie, iż - w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na działce nr [...] - w roku 2013 na działce nr [...] prowadził uprawę łąki (0,54 ha) oraz pszenicy (0,49 ha). Na łące w 2013 r. przeprowadził zabiegi agrotechniczne: bronowanie z likwidacją kretowisk. W miesiącu czerwcu, wykosił łąkę i zebrał siano. Na części uprawianej w październiku 2012 r. zasiał pszenicę, a 2013 r. wykonywał: nawożenie i oprysk na chwasty. W miesiącu sierpniu zebrał plony oraz sprasowaną słomę w kostkach.

Kierownik BP ARiMR mając na względzie wyjaśnienia S.S. oraz ustalenia dokonane na działce nr [...] przez inspektów terenowych w dniu [...] kwietnia 2014 r. stwierdził, iż zaszły przesłanki do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.), bowiem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W związku z tym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r. Kierownik BP ARiMR wznowił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone z wniosku W.T. zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013r. w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2013.

W wyniku wznowienia postępowania Kierownik BP ARiMR przedmiotowy wniosek poddał kontroli administracyjnej zgodnie z art. 11 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r., str. 8 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 65/2011). Przedmiotowa kontrola administracyjna uwzględniała okoliczności podniesione przez obie strony sporu dotyczącego użytkowania w roku 2013 działki nr [...] oraz wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2014r. w gospodarstwie W.T..

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] Kierownik BP ARiMR uchylił dotychczasową decyzję i odmówił przyznania W.T. płatności ONW na rok 2013. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W.T.. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor OR ARiMR – na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. – decyzją z dnia [...] października 2014r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik BP ARiMR pismem z dnia [...] listopada 2014r. wezwał W.T. do złożenia wyjaśnień dotyczących powierzchni deklarowanej przez wszystkich rolników na działce ewidencyjnej nr [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. organ I instancji włączył do sprawy dowód w postaci dokumentacji S.S. dotyczącej sprawy o przyznanie płatności na rok 2013.

W odpowiedzi na wezwanie organu w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. W.T. wniósł o przesłuchanie świadków W.G. oraz B.B.. Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2015r. wniósł również o przesłuchanie kolejnych świadków M.M. oraz R.B..

W dniu [...] lutego 2015r. przesłuchano świadków W.G., R.B., S.S. oraz B.B.. Natomiast w dniu [...] marca 2015r. przesłuchano świadków M.M. i Z.M..

Uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r., nr [...] ponownie odmówił przyznania W.T. płatności ONW na rok 2013., jednakże uprzednio nie uchyliwszy decyzji z dnia [...] października 2013 r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W.T., Dyrektor OR ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] uchylił wspomnianą decyzję z dnia [...] października 2013 r., nr [...] i odmówił przyznania W.T. płatności ONW na rok 2013.

W uzasadnieniu decyzji uznał, iż w roku 2013 W.T. nie był na dzień 31 maja posiadaczem działki nr [...] w świetle uregulowań wynikających z § 2 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40, poz. 329 z późn. zm. – określanego dalej jako rozporządzenie ONW), które uzależniają przyznanie płatności ONW od posiadania gruntów rolnych. Wobec powyższego Kierownik BP ARiMR wykluczył z wniosku o płatności ONW na rok 2013 działkę rolną "C" (położoną na działce ew. [...]) o powierzchni 1,04 ha. Mając na uwadze powyższe organ I instancji ustalił, iż wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną dla płatności ONW wyniosła 20,55%. Wobec powyższej wartości przedeklarowania powierzchni zastosowano art. 16 ust. 5 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3% albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli wspomniana różnica przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W.T. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W ocenie strony zaskarżona decyzja jest konsekwencją błędu urzędniczego i powinna być wycofana z obiegu prawnego, gdyż konflikt krzyżowy zaistniał [...] sierpnia 2013r. i od tego momentu nie powinny być wnoszone żadne poprawki we wnioskach o dopłaty, tylko kontrola na miejscu powinna wykazać stan faktyczny, który powinien być przedmiotem rozważań urzędniczych. Kontrolę przeprowadzono w roku następnym, która była spóźniona, była wynikiem błędu urzędniczego i jak stwierdzono w poprzedniej decyzji nic nie wnosiła do stanu badanej sprawy. W.T. podkreślił, że wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2014 r. nie miały związku z uprawami z roku 2013, gdyż istniał nowy zasiew w nowych granicach, a wspomniana uprawa pszenicy mogła być prowadzona na działce sąsiedniej lub po wykonaniu sianokosu. Strona zauważyła, że w decyzji uchylającej z dnia [...] października 2014 r. w opinii Dyrektora OR ARiMR "inspektorzy terenowi ARiMR przeprowadzając kontrole na miejscu dnia [...] kwietnia 2014 r. dokonali weryfikacji powierzchni użytkowanej rolniczo na działce [...] w gospodarstwie Pana W.T. w nowym okresie wegetacyjnym (wiosna - lato)", jednakże powyższe nie jest jego zdaniem dowodem w sprawie. Również bezzasadne jest opieranie się przez organ na deklaracjach z lat poprzednich składanych przez S.S., który okazał się niewiarygodnym świadkiem i dodatkowo oszustem. Mógł on w latach poprzednich deklarować do dopłat dwie uprawy, ale wcale prac rolnych na niej nie wykonywać poza pobieraniem unijnych środków i dlatego działka [...] w całości okazała się samoistną łąką, którą w roku 2013 strona własnoręcznie uprawiała. Zdaniem W.T. gdyby była przeprowadzona kontrola w momencie zaistnienia konfliktu krzyżowego, to byłby dowód pewny w postaci rzeczywistej, a tak pozostało szukanie winnego na siłę i wątpliwe uprawdopodabnianie oraz próba naprawy tego co nie zostało zrobione, łamiąc tym samym prawo zarządzenia administracyjnego w postępowaniu w sytuacji zaistnienia konfliktu krzyżowego. Strona podała, że łąkę w ciągu sezonu agrotechnicznego można kosić wielokrotnie i on jako właściciel skosił ją pierwszy w miesiącu maju, a nie w czerwcu, zaś S.S., który dowiedział się ode niego, że to on będzie uprawiał wspomnianą działkę w roku 2013 mógł ją skosić ponownie i tak samo obsiać zbożem po skoszeniu w maju połowy uprawy, by nie tracić dotacji rolnośrodowiskowych i stąd mogła być słoma wtórnie zalegająca zauważona przez M.M.. Prawdą powszechnie znaną jest to, że można w ciągu jednego sezonu wegetacyjnego uzyskiwać kilka pokosów traw i nawet stosować dwie uprawy rolne. Niestety nie została przeprowadzona kontrola w miesiącu sierpniu 2013 roku po zaistnieniu konfliktu krzyżowego i stan faktyczny nie został ustalony. Zdaniem strony zeznania świadka B. i S. nie są spójne i nie przemawiają na jego korzyść, ponieważ twierdził on w swoich zeznaniach, że uprawiał kilka jego działek, a gdzie znajduje się działka nr [...] nie miał pojęcia.

Dalej W.T. podał, że z informacji, które uzyskał w siedzibie Kierownika BP ARiMR powodem odwołania decyzji o dopłatach dotyczących S.S. było przedstawienie umowy dzierżawy, którą zawarł z W.G. [...] kwietnia 2014r. Jeżeli zatem umowa była sfałszowana, to nie powinno być prowadzone postępowanie w danej sprawie, co miało wykazać przesłuchanie świadka W.G., a takowe było zaniechane na początku. Działanie S.S., który wpisuje i wykreśla z deklaracji zobowiązania jest działaniem przemyślanie przewrotnie zaplanowanym i zamiarowvm, nie jest to tylko "samodzielna decyzja rolnika" - jak orzeczono w decyzji - lecz oświadczenie stanu faktycznego zgodnego z prawdą i własnoręcznie podpisanego w obecności urzędnika. Ponadto S.S. nie przestrzegał porządku prawnego, bo bezumownie uprawiał przez wiele lat sąsiednią działkę nr [...], za którą otrzymywał wsparcie z funduszy ARiMR, za co jest ścigany prawnie przez ANR. Wobec faktu bezumownego uprawniania działki będącej jego własnością, W.T. zażądał, aby ARiMR odebrał dopłaty za uprawianą bezumownie działkę nr [...] przez cały okres zgłoszeń do dopłat bezpośrednich – S.S.. W przeciwnym razie strona uzna to za dostarczanie narzędzia finansowego ze środków unijnych przez ARiMR do uprawiania przestępstw kryminalnych z wykorzystaniem środków unijnych w celu bezprawnego naruszenia własności prywatnej i po wykorzystaniu drogi prawnej w Polsce zgłosi to do rozstrzygnięcia w sądownictwie unijnym.

Strona podkreśliła, że celem kontroli, na której oparta była decyzja o wznowieniu postępowania w jego przypadku powinna być ocena obiektywna stanu faktycznego, a pozostało tylko uprawdopodobnienie zeznań S.S., który w przypadku zaistnienia tego konfliktu krzyżowego przyznał się do nieprawdy wykreślając uprawy zadeklarowane do dopłat jednocześnie zwracając środki za uprawy rolnośrodowiskowe pozyskane za lata poprzednie na konto ARiMR, tym samym przyznając się do błędu. Przez takie postępowanie stał się niewiarygodnym świadkiem i jedynie tylko na jego zeznaniach i świadka M.M. oparta została konstrukcja prawna postępowania prowadzonego przez organ I instancji, który prasował słomę z uprawy zbożowej nie wiadomo przez kogo i kiedy zasianego mogło to być w miesiącu maju po sianokosach 2013 roku, a prowadzący sprawę urzędnik spróbował to uprościć tendencyjnie interpretując wyniki powołanej w dniu [...] kwietnia 2014 r. kontroli aktualnego w tym roku zasiewu stosując do niczego nie odnoszące się zasady rachunku prawdopodobieństwa.

Zdaniem W.T. postępowanie dowodowe i dowody dopasowywane były tendencyjnie, aby udowodnić z góry ustalony wynik. Organ I instancji odstąpił od badania stanu własności i prawnego użytkowania spornej działki.

Podsumowując W.T. stwierdził, iż postępowanie w sprawie płatności za rok 2013 nosi cechy nękania urzędniczego przy istniejącej nieudolności i braku kwalifikacji zawodowych prowadzącego sprawę od samego początku oraz szukaniem argumentów na siłę, czego wyrazem jest to, że decyzje w przedmiotowej sprawie były dwukrotnie uchylane przez Dyrektora OR ARiMR powodując jej wieloletnie przewlekanie i zacieranie właściwego obrazu.

W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Dyrektor OR ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 89, art. 107 k.p.a., § 2 rozporządzenia ONW, art. 16 rozporządzenia nr 65/2011, art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 121 - określanej dalej jako k.c.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że wznowienie w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego determinowało działania Kierownika BP ARiMR, które skierowane zostały na ustalenie faktycznego posiadacza działki nr [...] na dzień [...] maja 2013 r. Dyrektor OR ARiMR podkreślił, iż decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności ONW mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Spełnienie kryterium posiadania gruntów rolnych jest jednym z podstawowych kryteriów ubiegania się o płatności ONW. Wynika to z faktu, iż zgodnie z § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi: jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych (...) położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza (...), posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha oraz do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności wynoszącej nie więcej niż 300 ha. W opinii organu II instancji ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu przepisów art. 336 - 352 k.c. Stosownie do treści art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). O posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Posiadaniem samoistnym jest władanie rzeczą w sposób odpowiadający korzystaniu z niej przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie we własnym imieniu i dla siebie, zaś posiadaniem zależnym - władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby. Nie bez znaczenia jest czynnik fizycznego władztwa nad daną rzeczą (w niniejszym przypadku nad działkami, na których prowadzona była działalność rolnicza), które musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. W odniesieniu do powyższych rozważań organ odwoławczy podkreślił, że "posiadanie" w rozumieniu przepisów k.c., może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem), ale może także wskazywać na stan faktycznego władztwa nad rzeczą i to w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne). Wskazane wyżej rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie z tego względu, że konstrukcja instytucji płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Dla uzyskania płatności ONW nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów k.c., ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z rozporządzenia ONW. Wnioskodawca musi zatem wykazać, że faktycznie posiadał w dniu 31 maja danego roku grunty rolne i utrzymywać je zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności ONW jest zatem właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela, dzierżawca gruntu rolnego oraz posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę). Faktyczne władztwo na daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda co do podejmowania decyzji np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy, gdzie i komu je sprzedawać. Samoistność posiadania oznacza, że posiadacz zachowuje się wobec rzeczy tak jak właściciel. Organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego można stwierdzić, iż W.T. nie mógł w 2013 r. w całkowicie swobodny sposób korzystać ze spornego gruntu (działka nr [...]), w sytuacji gdy inny producent rolny w okresie jesiennym 2012 i wiosennoletnim 2013 dokonywał zabiegów agrotechnicznych na gruntach rolnych zlokalizowanych na przedmiotowej działce. W ocenie Dyrektora OR ARiMR zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - zeznania stron sporu oraz świadków pozwala stwierdzić, iż to nie W.T. był posiadaczem powyższej działki na dzień 31 maja 2013 r. Organ podkreślił również, iż w dalszej części roku gospodarczego 2013 obie strony konfliktu krzyżowego tj. W.T. i S.S. naprzemiennie dokonywały zabiegów agrotechnicznych na spornej działce. W ocenie organu odwoławczego po stronie skarżącej nie występował element fizycznego władztwa nad rzeczą, składającego się na istnienie posiadania w rozumieniu 336 k.c. Możliwość zaś przyznania płatności ONW jest uzależniona od posiadania działek rolnych na dzień 31 maja danego roku i prowadzenia na nich działalności rolniczej. Konieczną przesłanką przyznania płatności jest zatem posiadanie gruntów rolnych, a więc faktyczne władanie nimi. Nie chodzi tu o legitymowanie się prawem własności do tych działek, lecz o ich rzeczywiste użytkowanie.

W ocenie Dyrektora OR ARiMR zeznania złożone przez B.B., R.B., W.G., M.M., Z.M. nie potwierdziły, iż posiadaczem gruntów rolnych zlokalizowanych na działce nr [...] na dzień 31 maja 2013 r. był W.T.. Co więcej, z treści zeznań złożonych przez świadków wskazanych przez stronę niniejszego postępowania można wywieść, iż w roku 2013 obie strony konfliktu krzyżowego tj. W.T. i S.S. naprzemiennie wykonywali zabiegi agrotechniczne na powyższej działce pozbawiając się tym samym możliwości swobodnego korzystania ze spornego gruntu rolnego, a tym samym na podstawie zeznań świadków po stronie W.T. nie występował element fizycznego władztwa nad rzeczą, składającego się na istnienie posiadania w rozumieniu 336 k.c. Organ odwoławczy podkreślił, iż wskazani przez W.T. świadkowie złożyli mało przekonujące zeznania, bardzo ogólne i niejednoznaczne, nie pozwalające na stwierdzenie, iż to W.T. był posiadaczem spornej działki nr [...] na dzień 31 maja 2013 r.

Organ odwoławczy zauważył, że B.B. w trakcie zeznań odnosiła się głównie do okoliczności związanych z prawem własności powyższej działki wskazując jako formalnego właściciela W.T.. Jednakże świadek zwróciła także uwagę na fakt, iż S.S. wycofał działkę z płatności, gdyż uprawiał ją nielegalnie, co świadczy o tym, iż świadek posiadała wiedzę na temat tego, iż S.S. faktycznie użytkował w roku 2013 grunty rolne zlokalizowane na działce nr [...]. Z kolei świadkowie: W.G. oraz R.B. w żaden sposób nie potwierdzili, iż posiadaczem przedmiotowej działki był W.T. - obaj wymienieni świadkowie złożyli ogólne zeznania, a W.G. wskazał wprost, iż nie ma żadnej wiedzy w zakresie upraw na tejże działce w roku 2013. M.M. zeznał natomiast wprost, iż na działce nr [...] najpierw w 2013 dokonywał zabiegów agrotechnicznych na rzecz i na podstawie zlecenia S.S., a następnie tj. po sierpniu 2013 r. i na wiosnę 2014, to samo czynił na rzecz W.T.. Stanowisko M.M. potwierdzone zostało przez świadka Z. ( winno być Z. ) M., który zeznał wprost, iż dopiero jesienią 2013 r. jego syn wykonywał dla W.T. usługę orki, a następnie na wiosnę 2014 siał łubin.

W świetle powyższych rozważań organ odwoławczy wskazał, iż wymienieni świadkowie nie tylko nie potwierdzili, iż posiadaczem spornej działki na dzień 31 maja 2013 r. był W.T., ale - w przypadku świadków wykonujących usługi rolnicze - potwierdzili, iż rok gospodarczy 2013 na przedmiotowej działce charakteryzował się naprzemiennym wykonywaniem zabiegów agrotechnicznych przez dwie strony konfliktu krzyżowego, z tym, że w przypadku W.T. prace te odnosiły się do drugiej połowy roku 2013 i roku następnego (wg wskazań W.T. był to czerwiec, wg wskazań M. i Z.M. sierpień 2013 oraz wiosna 2014 r.). W związku z powyższym nie można było uznać, iż po stronie W.T. występował element fizycznego władztwa nad rzeczą tj. gruntem rolnym zlokalizowanym na działce nr [...] na dzień [...] maja 2013 r.

Jednocześnie organ nadmienił, że W.T. w swoich zeznaniach złożonych w dniu [...] lutego 2015 r. potwierdził, iż jego inicjatywa związana z użytkowaniem działki nr [...] w roku 2013 nastąpiła po 31 maja tego roku. Strona zeznała bowiem, iż do końca maja nie wykonywała żadnych zabiegów, pierwsze czynności agrotechniczne podjęte zostały w czerwcu, a następne jesienią roku 2013 i na wiosnę roku 2014. Co więcej, wątpliwości organu odwoławczego budzi staranność jakiej można wymagać od profesjonalnego producenta rolnego dbającego należycie o swój interes; z zeznań W.T. da się bowiem wywieść, iż deklaracja działki nr [...] we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2013 dokonana została jedynie na podstawie uznaniowości. Organ zauważył, że strona oświadczyła, że jesienią 2012 r. uznała, że na powyższej działce występowała łąka, a przed złożeniem wniosku była na działce przejazdem. Tego typu podejście, tj. uznaniowe stwierdzanie tego co na gruncie już występuje, na podstawie "przejazdu", bez wykazania zaangażowania w zakresie rzeczowej orientacji co do upraw, które mają zostać zadeklarowane do płatności, w ocenie Dyrektora OR ARiMR - w kontekście okoliczności niniejszej sprawy - wpisuje się w brak możliwości stwierdzenia, iż W.T. był na dzień 31 maj 2013 r. posiadaczem działki nr [...] w rozumieniu art. 336 k.c.

Niezależnie od powyższego, Dyrektor OR ARiMR podkreślił, że w ramach niniejszego postępowania przeprowadzono analizę dokumentacji, która pozwoliła stwierdzić, iż W.T. nie był faktycznym użytkownikiem i posiadaczem działki nr [...] na dzień 31 maja 2013 r. Do kompetencji organów ARiMR w postępowaniu w sprawie z wniosku o przyznanie płatności ONW należy ustalenie, kto faktycznie posiada grunt rolny objęty wnioskiem, czy prowadzi na nim działalność rolniczą i czy czyni to z zamiarem wykonywania tego dla siebie. Stanowi to konsekwencję tego, że jak wynika z regulacji unijnych i krajowych istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Nie jest natomiast badane czy dany producent użytkując sporną działkę gruntu rolnego działa w dobrej czy złej wierze oraz czy posiada tytuł prawny do użytkowania spornej nieruchomości. Istotą jest faktyczne posiadanie gruntu rolnego.

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał ustalenia Kierownika BP ARiMR za prawidłowe w zastosowaniu art. 16 rozporządzenia nr 65/2011 poprzez wskazanie, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (6,10 ha), a powierzchnią kwalifikującą się do płatności ONW (5,06 ha) wynosiła 1,04 ha, co stanowiło przedeklarowanie powierzchni na poziomie 20,55%.

Odnosząc się natomiast do treści złożonego odwołania Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że nie zawiera ono wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługują na uwzględnienie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że inspektorzy terenowi przeprowadzając kontrole na miejscu w dniu [...] kwietnia 2014 r. dokonali weryfikacji powierzchni użytkowanej rolniczo na działce nr [...] w gospodarstwie W.T. w nowym okresie wegetacyjnym (wiosna - lato 2014). Wyniki czynności kontrolnych wraz z deklaracją powyższej działki do płatności przez S.S. oraz treścią jego wyjaśnień, stały się punktem wyjścia do dalszego procedowania w niniejszej sprawy ze względu na fakt występowania na gruncie dwóch różnych roślin - wbrew deklaracji W.T. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. W ocenie organu o ile wyjaśnienia S.S. oraz wyniki przedmiotowych czynności kontrolnych wzbudziły w organie prowadzącym sprawę wątpliwości i stały się podstawą do wznowienia postępowania, o tyle to bezpośrednio zeznania stron sporu krzyżowego oraz powołanych przez W.T. świadków, złożone już po wznowieniu postępowania, stoją u podstaw stwierdzenia, iż na dzień 31 maja 2013 W.T. nie był posiadaczem spornej działki, a co za tym idzie w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zasadnym była odmowa przyznania W.T. płatności ONW na rok 2013.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że bezpośrednią przyczyną wznowienia postępowania w niniejszej sprawie były wyjaśnienia nieprawidłowości związanych z błędem kontroli krzyżowej (deklaracja tej samej działki przez dwóch producentów rolnych tj. S.S. i W.T.) złożone w toku postępowania prowadzonego z wniosku S.S. o przyznanie płatności na rok 2013. Jednocześnie Dyrektor OR ARiMR podkreślił, że organy ARiMR nie są natomiast właściwe do rozstrzygania kwestii bezumownego użytkowania gruntów będących własnością Skarbu Państwa. Rolą ARiMR w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności jest ustalenie faktycznego posiadacza działek deklarowanych do płatności. Natomiast nie jest w gestii ARiMR rozstrzyganie sporów cywilnych pomiędzy dwoma lub więcej producentami rolnymi zgłaszającymi do płatności te same działki - spory mogą być rozstrzygane na drodze sądowej. Odnosząc się do podnoszonej przez W.T. w odwołaniu okoliczności niskiej wiarygodności drugiej strony konfliktu krzyżowego tj. S.S. oraz jednego ze świadków Dyrektor OR ARiMR wskazał, że przedmiotem badania w niniejszej sprawie była weryfikacja faktycznego posiadacza działki nr [...] na dzień 31 maja 2013 r. zgodnie z § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia ONW. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż obie strony konfliktu krzyżowego tj. W.T. i S.S. w roku 2013 naprzemiennie użytkowali sporną działkę, jednakże waloru posiadania na dzień 31 maja 2013 r. nie można przypisać W.T., który zresztą sam zeznał, że do końca maja na powyższej działce nie wykonywał żadnych zabiegów, a pierwsze czynności przeprowadził w czerwcu 2013 r. Co prawda, w odwołaniu W.T. zmienił zdanie i wskazał, iż cyt. "skosiłem pierwszy raz w miesiącu maju nie w czerwcu (...)", jednakże mając na względzie, iż zeznania składane w dniu [...] lutego 2015 r. złożone zostały (po pouczeniu zgodnie z art. 83 § 3 k.p.a.) ze świadomością odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań organ odwoławczy uznał, iż to tymże zeznaniom należy przypisać walor wiarygodności. Również świadkowie, którzy zeznawali w niniejszej sprawie powołani zostali na wniosek W.T. i to ci świadkowie nie potwierdzili, iż to właśnie wyżej wymieniony był posiadaczem spornej działki nr [...] na dzień 31 maja 2013 r. Wskazali natomiast, iż W.T. był użytkownikiem spornej działki w okresie następującym po 31 maja 2013 r. Tym samym trudno obciążać winą za odmowę przyznania płatności ONW organ ARiMR skoro strona przy pomocy powołanych przez siebie świadków nie wniosła przekonujących dowodów, które pozwoliłyby uznać jej za posiadacza powyższej działki na dzień 31 maja 2013 r.

Dalej organ odwoławczy nadmienił, iż korzystanie z pomocy finansowej ONW jest przywilejem rolnika, jednakże jest to przywilej obwarowany poprzez wypełnianie obowiązków nakreślonych przepisami prawa. Producent rolny, jako beneficjent pomocy finansowej powinien dochować należytej staranności w wykonaniu wszystkich warunków, od których uzależniono przyznanie płatności, w tym przede wszystkim powinien być w posiadaniu działek deklarowanych do płatności. To przede wszystkim w jego interesie winno leżeć zadośćuczynienie wszystkim stawianym przez prawo wymogom. Producent rolny, występujący jako beneficjent pomocy finansowej, tratowany jest jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw, ale przede wszystkim w zakresie realizacji przyjętych na siebie zobowiązań. W odniesieniu do stosunków o charakterze zawodowym - a niewątpliwie działalność rolnicza jest działalnością o charakterze zawodowym - konieczna jest staranność na poziomie wyższym od przeciętnej, wymagana od specjalistów bez względu na to, czy wykonująca tą działalność osoba osiągnęła odpowiednio wysoki stopień biegłości w drodze uzyskania specjalistycznego wykształcenia zawodowego (fachowego), czy też poprzez praktyczne doskonalenie zawodowe. W świetle cytowanych w niniejszej decyzji przepisów prawa celem uzyskania płatności strona powinna m.in. bezwzględnie być w posiadaniu działek, które deklaruje do płatności co - jak wykazały zeznania stron sporu krzyżowego oraz zeznania świadków - w przypadku działki nr [...] nie miało miejsca. Z przepisu art. 21 ust. 3 ustawy PROW jednoznacznie wynika, iż materiał dowodowy, w oparciu o który ma nastąpić rozstrzygnięcie sprawy musi być kompletny, a rozstrzygnięcie sprawy musi poprzedzać rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, ponieważ do decyzji tych stosuje się art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Dyrektora OR ARiMR w przedmiotowej sprawie Kierownik BP ARiMR uczynił zadość powyższym wymogom, a zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż rozpatrzony oraz oceniony został cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również ustalono stan faktyczny na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego. Ocena ta jest prawidłowa i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów dozwolonej obowiązującymi przepisami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję Dyrektora OR ARiMR W.T. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu wnosząc o uchylenie powyższych decyzji w całości i umorzenie postępowania, podkreślając, iż działania organów ARiMR naruszają przepisy art. 4, 5, 6 i 7 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U 2016. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie podlegała decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2015r. uchylającą decyzję z dnia [...] października 2013r., nr [...] oraz odmawiającą przyznania W.T. płatności ONW na rok 2013. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można bowiem zarzucić jej naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zaskarżona decyzja została wydana po uprzednim wznowieniu postępowania administracyjnego, zakończonego wspomnianą ostateczną decyzją Kierownika BP ARiMR z dnia [...] października 2013 r. o przyznaniu W.T. płatności na rok 2013.

Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 534/92, ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania zatem dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym ( por. uchwałę NSA z dnia 2 grudnia 2012 r. , sygn. akt OPS 11/02, LEX nr 75104).

Jak stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może nastąpić tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wymienione w tym przepisem przesłanki. Nastąpi to zatem wówczas, gdy nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne: są istotne dla sprawy; istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; nie były znane organowi, który wydał tę decyzję; wyszły na jaw po wydaniu decyzji. Podnieść należy także, że w przywołanym przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. została użyta alternatywa, a nie koniunkcja, a zatem podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy ( por. wyrok SN z 6 marca 2002 r., III RN 75/01 - OSNAP 2002, nr 17, poz. 401). Z powyższego wynika, że pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu.

Powołując cytowaną normę prawną organ wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że taką nową istotną dla sprawy okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności ONW na rok 2013 było ustalenie w toku innego postępowania administracyjnego, że skarżący składając wniosek o płatności faktycznie nie użytkował rolniczo gruntów zgłoszonych do płatności.

W ocenie sądu, analizując argumentację organu i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należy zgodzić się ze stanowiskiem, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na rok 2013. W związku z tym Sąd uznał, że były podstawy faktyczne i prawne do wznowienia postępowania postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej w postaci płatności ONW na rok 2013 reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz.U. z 2007 Nr 64, poz. 427 – określana dalej jako ustawą PROW ). Stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy pomoc jest przyznawana:

1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;

2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.

Przytoczony powyżej przepis odsyła do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005 str. 1 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 1698/2005 ) oraz do przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia jak i do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie delegacji ustawowej z art. 29 ust. 1 pkt 1. W oparciu o wskazaną delegację ustawową zostało wydane rozporządzenie ONW.

Stosownie do treści jego § 2 płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16 - zwanego dalej rozporządzeniem nr 73/2009 ):

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005;

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 654), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005. Z przytoczonych regulacji wynika, że warunkiem koniecznym uzyskania płatności ONW jest posiadanie na dzień 31 maja danego roku przez podmiot ubiegający się o nie działek rolnych o minimalnym areale wynoszącym 1 ha i prowadzenie na nich "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Należy mieć na uwadze, że w odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie. Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie je użytkuje, prowadzi na nich działalność rolniczą. Legitymowanie się prawem własności określonego gruntu bądź jego posiadaniem nie wystarcza dla otrzymania płatności, konieczne jest ich rolnicze użytkowanie przez osobę ubiegającą się o płatność, które przejawia się w podejmowaniu szeregu czynności agrotechnicznych związanych z uprawą ziemi oraz podejmowaniem decyzji w tym przedmiocie.

W świetle treści powyższych przepisów płatności ONW przysługują temu, kto użytkuje rolniczo grunt i zobowiązuje się go użytkować przestrzegając na obszarze całego gospodarstwa rolnego zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z przepisami dotyczącymi wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Prawodawca wspólnotowy wprowadzając przesłanki uprawniające do otrzymania pomocy powiązał je z faktycznym użytkowaniem gruntu. Pomoc finansowa w formie płatności ONW udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, tzn. rolnikom, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy). W ocenie Sądu, prawidłowe jest zatem stanowisko organów administracji w zakresie w jakim wywodziły one, że warunkiem przyznania płatności na dany rok kalendarzowy jest ich faktyczne użytkowanie. Posiadanie na gruncie prawa cywilnego polega na faktycznym władztwie nad rzeczą, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą, a efektywne korzystanie z rzeczy (nieruchomości) w sensie gospodarczym nie jest konieczną przesłanką posiadania. W związku z powyższym, na gruncie prawa cywilnego, o istnieniu posiadania nie przesądza rzeczywiste, faktyczne korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania. Stąd posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 337 k.c.), ani też nie przerywa posiadania niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą (art. 340 k.c.). Istotne zatem jest to, że tego rodzaju posiadanie nie jest równoznaczne z posiadaniem istotnym na gruncie przepisów dotyczących płatności ONW. Posiadanie jako warunek przyznania płatności do gruntów rolnych przewidziany w § 2 rozporządzenia ONW ściśle wiąże się bowiem z produkcją rolną, a więc konieczne jest, faktyczne, rolnicze użytkowanie gruntów rolnych. Przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego. Stąd też podkreślane przez skarżącego legitymowanie się przez niego prawem własności do spornej działki nie mogło mieć decydującego znaczenia w sprawie.

Wobec dokonania przez organy prawidłowej wykładni § 2 rozporządzenia ONW i zawartej w nim przesłanki posiadania gruntów rolnych, należy również zgodzić się z organami administracji, że istotą niniejszej sprawy było ustalenie, czy skarżący wnioskujący o płatności ONW do spornej działki, był ich faktycznym posiadaczem w powyżej zaprezentowanym znaczeniu, a więc czy faktycznie je użytkował.

Zważywszy na przedmiot kontroli sądowej, jak też zawarte w skardze zarzuty należy podkreślić, że dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji musi być przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązującego modelu postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie płatności ONW.

Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie wszczynane jest przez złożenie przez wnioskodawcę wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Wniosek taki zawiera deklarację (oświadczenie) wnioskodawcy co do posiadania zgłoszonych do płatności działek rolnych i co do określenia sposobu ich rolniczego wykorzystania (tj. prowadzenia na nich działalności rolniczej). Podmiot ubiegający się o płatność wraz z wnioskiem składa jednocześnie oświadczenie o świadomości odpowiedzialności karnej z art. 297 § 1 Kk.

W sprawach płatności ONW znajduje zastosowanie przepis art. 21 ustawy PROW. Stanowi on w ust. 1, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 art. 21 tej ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Poza tym stosownie do regulacji ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych regulacji stwierdzić należy, że ustawa PROW zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy ( tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności ). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie ( por. wyroki NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 907 /15 i II GSK 475/15).

W świetle powołanych wyżej przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie wnioskowanych płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Jego rola – jak już wskazano - ogranicza się bowiem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zatem to nie organy powinny w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności samodzielnie prowadzi działalność rolniczą, efektywnie i rzeczywiście korzysta z gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności, czy użytkuje rolniczo wskazane przez siebie działki w imieniu własnym, na swoje ryzyko i rachunek, czy ma zatem pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o rodzaju działalności rolniczej i o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. Jak już bowiem podniesiono ciężar wykazania posiadania gruntów i ich rolniczego użytkowania spoczywa na stronie, bo to ona wywodzi z nich skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności.

W kontekście powyższych uwag należy zauważyć, iż niezasadnie skarżący zarzuca organom, iż nie przeprowadziły kontroli na miejscu działki nr [...] w 2013 r. Zważyć bowiem należy, iż organy zasadnie ograniczyły się jedynie wówczas do wezwań stron domagających się płatności do tej samej działki do złożenia wyjaśnień. Po złożeniu wyjaśnień i cofnięciu wniosku przez jedną ze stron, przestał istnieć spór co do posiadania i użytkowania spornej działki. Nie było więc rolą organów podejmowanie czynności dowodowych, aby zabezpieczyć na przyszłość interesy skarżącego poprzez utrwalanie dowodów. Obowiązek ten bowiem spoczywał na skarżącym.

Ponadto należy zauważyć, iż poddane kontroli w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z powołanymi zasadami wynikającymi z art. 21 ust. 1 - 3 ustawy PROW. Organy ARiMR przeprowadziły bowiem zawnioskowane przez skarżącego dowody, zapewniły mu udział w postępowaniu oraz rozpatrzyły całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Trafnie również z urzędu dopuszczono dowód z przesłuchania w charakterze świadka S.S. i z dokumentacji dotyczącej jego wniosku o przyznanie płatności ONW. Dowody te były bowiem niezbędne w sytuacji tzw. sporu krzyżowego, przy jednoczesnym podtrzymywaniu twierdzeń o użytkowaniu tej samej działki zgłoszonej do płatności w tym samym zakresie zarówno przez skarżącego, jak i wyżej wskazanego świadka. Dokonana przez organy ARiMR ocena materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Została przeprowadzona w sposób wszechstronny, wnikliwy i logiczny, nie pozostaje w sprzeczności z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd w całości podziela tę ocenę.

Zważyć należy, iż organ odwoławczy trafnie zauważył, że świadek B.B. odnosiła się głównie do okoliczności związanych z prawem własności powyższej działki wskazując jako formalnego właściciela W.T., jednocześnie jednak wskazywała na fakt, iż S.S. "wycofał działkę z płatności", gdyż uprawiał ją nielegalnie, co pozwalało na wnioskowanie, iż faktycznie użytkował w roku 2013 grunty rolne zlokalizowane na działce nr [...]. Zasadnie organ odwoławczy uznał, iż nie mają doniosłego znaczenia zeznania świadków W.G. oraz R.B., iż nie mieli żadnej wiedzy w zakresie upraw na spornej działce w roku 2013; w żaden sposób nie mogły zatem stanowić potwierdzenia wersji skarżącego. Natomiast M.M. zeznał wprost, iż na działce nr [...] najpierw w 2013 r. dokonywał zabiegów agrotechnicznych na rzecz i na podstawie zlecenia S.S., a następnie tj. po sierpniu 2013 r. i na wiosnę 2014, to samo czynił na rzecz W.T.. Twierdzenia M.M. korelują – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – z zeznaniami świadka Z.M., który zeznał wprost, iż dopiero jesienią 2013 r. jego syn wykonywał dla skarżącego usługę orki, a następnie na wiosnę 2014 r. siał łubin. Również sam skarżący w swych zeznaniach wskazywał, iż pierwsze zbiegi agrotechniczne wykonywał dopiero w czerwcu 2013 r. W świetle powyższych zeznań – nawet bez konieczności odwoływania się do zeznań świadka S.S., który z oczywistych względów miał interes w podtrzymywania twierdzenia, iż kontynuował rolnicze użytkowanie spornej działki w 2013 r. - zasadne było ustalenie, iż skarżący na dzień 31 maja 2013 r. nie spełniał wymogów, określonych w § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia ONW w odniesieniu do działki nr [...].

Z kolei powyższe ustalenia uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu w całości płatności ONW na rok 2013. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 65/2011 w przypadku, jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Natomiast – w myśl akapitu drugiego tego przepisu - jeśli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem ( art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia nr 65/2011 ). Jako, iż wspomniana różnica wyniosła ponad 20 %, organ I instancji zasadnie zatem zastosował art. 16 ust. 5 akapit drugi powyższego rozporządzenia i na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił dotychczasową decyzję, odmawiając jednocześnie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2013 r. w całości. W konsekwencji tego organ odwoławczy trafnie na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jednocześnie należy podkreślić, iż niezasadne są zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów art. 4, 5, 6 i 7 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji z dnia 6 września 2001r. (określanego dalej jako EKDA). Zważyć bowiem należy, iż akt ten nie ma mocy bezwzględnie obowiązującej, nawet w warunkach polskich, gdy nasze państwo wstąpiło do Unii Europejskiej. Z art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 4 EKDA wynika, że poszczególne państwa tworzące Wspólnotę nie są bezpośrednio związane w stosunkach wewnętrznych postanowieniami. Odnosi się on bowiem do instytucji lub organów Wspólnoty oraz urzędników lub pozostałych funkcjonariuszy Wspólnoty ( por. J. Świątkiewicz, EKDA, Wyd.VI , s. 12 i 17, wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn.akt III SA/Lu 121/14 ). K.p.a. w dużej mierze zawiera normy prawne, które są zbieżne z tymi przewidzianymi w EKDA, a jak już powyżej wskazano nie doszło do naruszenia przepisów k.p.a. z modyfikacjami wynikającymi z postanowień art. 21 ust. 2 i 3 ustawy PROW.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić.