Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 138/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 a ust. 1 - ust. 4, art. 3 pkt 16
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje radcy prawnemu N. G.-K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100 ) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem B. P. (dalej : wnioskodawczyni , strona , skarżąca ) z dnia 2 października 2015 r. adresowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o ustalenie prawa specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem – H. R.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] wydaną z powołaniem się na przepisy art.2 pkt2, art.3, art.16a, art.20 ust.3, art.24 ust.1, ust.2a, art.25 ust.1, art.30, art.32 ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114, z późn. zm., zwanej dalej: u.ś.r.) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S. – działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. - odmówił B. P. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na H. R. z tym uzasadnieniem ,że nie spełnia ona przesłanki w postaci ustawowego kryterium dochodowego, od którego ustawodawca uzależnił nabycie prawa do świadczenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że ojciec wymaga całodobowej opieki i dlatego nie może ona podjąć zatrudnienia. Odwołująca wywodziła, że jej ojciec i mąż prowadzą odrębne gospodarstwa, zaś jej rodzina składa się z 4 osób , jej męża i dwóch córek , z których jedna ma dziecko .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] listopada 2015r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej organ przytoczył brzmienie art. 16a ust. 1u.ś.r. określającego krąg osób, którym przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy i wskazał, że świadczenie to przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy. Dalej organ II instancji przywołał treść art. 16 a ust. 3 u.ś.r. , zgodnie z którym , w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje . Odwołał się też do regulacji ust.4 art.16 a u.ś.r. ,zgodnie z którym, w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia, za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny: a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki, c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku 2 do ukończenia 25. roku życia - z tym, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że aby ustalić dochód rodziny osoby wymagającej opieki należy w pierwszej kolejności ustalić jej skład, a następnie dochody poszczególnych członków. Dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny. Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b u. ś. r. . Przy czym dochód rodziny może być modyfikowany wyłącznie w sytuacji uzyskania lub utraty dochodu - w przypadkach określonych w ustawie.

Jak wskazał organ strona złożyła wniosek w dniu 2 października 2015 r. i dotyczył on okresu zasiłkowego 2015/2016 ,a w okresie zasiłkowym 2015/2016 brany jest pod uwagę dochód z 2014 r. W niniejszej sprawie osobą wymagającą opieki jest H. R., który jest wdowcem , jego żona zmarła [...] września 2015 r. Dochód H. R. za 2014 r. wynosił 10713,24 zł, po odliczeniu podatku 716 zł i składek na ubezpieczenie zdrowotne 1105,76 zł , daje kwotę dochodu netto w wysokości 8891,48 zł. Z kolei dochód rodziny osoby wymagającej opieki to dochód rodziny strony , w skład której wchodzi także jej mąż i córka. W tym przypadku jest to dochód J. P., który wynosił 31796,30 zł – po jego pomniejszeniu o podatek w kwocie 1644,00 zł i składki na ubezpieczenia zdrowotne w kwocie 2163,20 zł , co daje kwotę dochodu netto w wysokości 27989, 00 zł. A zatem łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę, a więc dochód rodziny strony oraz rodziny osoby wymagającej opieki to jest H. R. - wyniósł w 2014 r. 36880 zł co w przeliczeniu na miesiące daje to kwotę 3073,37 zł , a w przeliczeniu na osobę daje to kwotę 768,34 zł.

Kolegium wskazało , że aby uzyskać specjalny zasiłek opiekuńczy - łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę - nie może przekraczać kwoty kryterium, które w okresie zasiłkowym 2015/2016 wynosi 764 zł. A zatem w rozpatrywanej sprawie dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wynosi 768,34 zł i przekracza kryterium o 4,34 zł.

W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W rozpatrywanej sprawie rodzina nie uzyskała specjalnego zasiłku opiekuńczego za rok 2014/2015 z powodu przekroczenia kryterium ,a zatem powyższa zasada nie może zostać zastosowana . Skoro strona nie spełnia jednego z warunków, od którego ustawodawca uzależnia nabycie prawa do świadczenia w postaci ustawowego kryterium dochodowego.

Decyzja jest ostateczna i stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła "o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie ,że przysługuje jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego , zasądzenie należnego specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 listopada 2015 r., zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości". Skarga została oparta na zarzucie naruszenia :

- przepisów postępowania , a to art. 7 , art.8. art.77 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego ,

- prawa materialnego , a to art. 16 a u.ś.r.

W uzasadnieniu skargi strona wywodziła ,że jej sytuacja materialna i rodzinna w 2014 r. była diametralnie odmienna od daty wydania decyzji , bowiem wówczas miała na wyłącznym utrzymaniu córkę, a jej ojciec będąc w związku małżeńskim prowadził wtedy wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W związku z tym faktyczny przeciętny , miesięczny dochód na członka rodziny wyniósł kwotę 635 zł , a nie jak ustalił organ kwotę 768,34 zł , co oznacza , że kryterium dochodowe zostało spełnione.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą ją argumentacją . Z kolei ustosunkowując się do zarzutów skargi powołało się na definicję rodziny zawartą w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podniosło , że w składzie rodziny nie można było uwzględnić córki skarżącej , która posiada własne dziecko , nawet jeśli faktycznie pozostawała na utrzymaniu rodziców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku ze sformułowanym w skardze wnioskiem strony " (...) o zasądzenie należnego specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 listopada 2015 r., zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości" wyjaśnić na wstępie należy , że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd , następuje to w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2016r. , poz.718 , zwanej dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.

Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził ,aby była ona obarczoną wadą , skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego , wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów natury procesowej, tylko bowiem niewadliwie przeprowadzone postępowanie i prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i pozwala organowi na kreowanie lub znoszenie praw i obowiązków strony . Analizując w takim aspekcie wydane w sprawie orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania , a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a. konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. To przede wszystkim na organie administracyjnym ciąży obowiązek określenia , jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego oraz przeprowadzenia z urzędu niezbędnych dowodów i rozpatrzenia materiału dowodowego w całości. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji, a mianowicie co do wysokości dochodu rodziny skarżącej i dochodu jej ojca wymagającego opieki według stanu na 2014r. oraz składu rodziny skarżącej według stanu z daty rozpoznawania przedmiotowego wniosku. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy , nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia ,że materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego . Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności . W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów ( art.80 k.p.a.). Natomiast fakt , że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych , którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania . Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu , to znaczy przekonania strony ,że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem ( podobnie wyrok NSA z 29 czerwca 2010r. sygn. I OSK 124/10). Dlatego też - wbrew zarzutom skarżącej - organy obu instancji przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie naruszyły ogólnych zasad postępowania administracyjnego , o których mowa w art. 7, art.8 i art.77 k.p.a.

Z kolei poddawszy kontroli materialną treści rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł również naruszenia prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialno-prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 114, zwanej dalej w skrócie u.ś.r.) . Powołany przepis obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Nowelizacja ta wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń obejmującego zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca dodał nowe świadczenie nazywane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym ( art.1 pkt 1 i pkt 4 ustawy nowelizującej) , uregulowane szczegółowo w dodanym art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych . Zgodnie z tym przepisem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom:

- na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli:

nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 u.ś.r. ).

Wskazać przy tym należy ,że przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest jednocześnie od kryterium dochodowego i przysługuje jedynie w sytuacji , w której łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 u.ś.r.) , a zatem nie przekracza kwoty kryterium dochodowego wynoszącego od dnia 1 listopada 2015r. kwotę 764zł . Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego. Przy czym uzależnienie możliwości ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy od spełnienia kryterium dochodowego jest istotnym elementem konstrukcji tego świadczenia . Zastosowanie tego kryterium odnoszącego się do łącznych dochodów dwóch rodzin – rodziny osoby sprawującej opiekę i rodziny osoby wymagającej opieki , miało służyć wprowadzeniu najbardziej racjonalnych zasad przyznawania tego świadczenia oraz ustalenia dochodu w sposób odpowiadajmy rzeczywistości ( zob. uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej , druk sejmowy 724/VII kadencja ).

Wymaga podkreślenia ,że przewidziane w art.16 a ust.2 u.ś.r. uzależnienie możliwości ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy od spełnienia kryterium dochodowego obliczanego z uwzględnieniem łącznych dochodów rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki było przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego , który wyrokiem z dnia 21 października 2014r. sygn.

K 38/13 orzekł , że przepis ten jest zgodny z art.2 , art.32 ust.1 i art.69 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozwiązanie to – mimo ,że wprowadza ograniczenie w odniesieniu do pewnej kategorii podmiotów podobnych – ma uzasadnienie z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej (art.2 Konstytucji) . Odpowiada również treści art. 71 ust.1 zdania drugiego Konstytucji , który umożliwia ustawodawcy odmienne traktowanie rodzin w trudnej sytuacji materialnej.

Przywołać w tym miejscu należy unormowania wskazujące na sposób rozumienia i ustalania obu dochodów , o których mowa wyżej . I tak stosownie do art. 3 pkt 16 u.ś.r. za dochód osoby sprawującej opiekę, uważa się dochód następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Z kolei przepis art. 16a ust.4 u.ś.r. określa co uważa się za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, a mianowicie jest to dochód następujących członków rodziny: 1) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest małoletnia: a) osoby wymagającej opieki, b) rodziców osoby wymagającej opieki, c) małżonka rodzica osoby wymagającej opieki, d) osoby,

z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko,

e) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-d, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Natomiast w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia: a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki, c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko .

W badanej sprawie pozostaje poza sporem konieczność oraz fakt sprawowania opieki nad H. R. przez skarżącą . W związku z tym rozpatrując przedmiotowy wniosek organ zobowiązany był w pierwszej kolejności wyjaśnić , czy w niniejszej sprawie spełnione zostało kryterium dochodowe uprawniające stronę do przyznania wnioskowanego zasiłku. Poczynione przez oba organy orzekające w sprawie ustalenia co do wysokości łącznego dochodu rodziny skarżącej oraz dochodu jej ojca jako osoby wymagającej opieki nie budzą wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym . Prawidłowo również organy obu instancji ustaliły - dla potrzeb wyliczenia dochodu rodziny - skład rodziny skarżącej , z uwzględnieniem przepisu art. 3 pkt 16 u.ś.r. , zawierającego legalną definicję rodziny , sformułowaną na użytek regulacji jaka stanowi ustawa o świadczeniach rodzinnych , która odbiega od potocznego rozumienia pojęcia rodzina i jego znaczenia na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( art.67 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) . Innymi słowy, zasadnie w składzie rodziny skarżącej nie uwzględniono jej córki , posiadającej własne dziecko , pomimo, że pozostaje ona - jak twierdzi skarżąca - na utrzymaniu rodziców. Stąd też po dokonaniu stosownych odliczeń prawidłowo organy przyjęły, że roczny dochód w 2014 r. wyniósł 36880,48 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 768, 34 zł , a zatem wprawdzie nieznacznie , ale bezspornie przekracza kryterium o kwotę 4, 34 zł .

Nie ulega wątpliwości ,że sytuacja osoby ubiegającej się o specjalny zasiek opiekuńczy, w której łączny dochód na osobę w rodzinie jedynie nieznacznie przekracza kryterium dochodowe , jest w istocie tożsama z sytuacją osób w rodzinie, której dochód zbliża się do kwoty przyjętego kryterium dochodowego, ale go nie przekracza. Ustawodawca przewidział taką sytuację w przepisie art. 16 a ust. 3 u.ś.r., zgodnie z którym , w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje . Z treści cytowanego przepisu wynika ,że wskazane wyżej warunki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego mają charakter przesłanek kumulatywnych , co oznacza ,że muszą być spełnione łącznie. A w konsekwencji niespełnienie którejkolwiek z nich skutkuje brakiem uprawnień do wnioskowanego świadczenia, albowiem organ nie ma uprawnień do arbitralnego potraktowania ich braku .

Z sytuacją braku jednej z omawianych wyżej przesłanek mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Skoro w cytowanym wyżej ust.3 art.16 a u.ś.r. mowa jest o przysługiwaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego , jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym , to obowiązkiem organu było ustalenie , czy w hipotetycznie poprzednim okresie zasiłkowym przysługiwałby skarżącej omawiane świadczenie. Materiał aktowy kontrolowanej sprawy wskazuje na to że , w okresie zasiłkowym 2014/2015 , w którym brany był pod uwagę dochód z 2013r. specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługiwałby skarżącej z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego , co wprost wynika z decyzji : organu I instancji z dnia [...] października 2015r. nr [...] i organu II instancji z dnia [...] listopada 2015r. nr [...], która to decyzja ma walor prawomocności. A zatem ustalenie przez organy ,że w poprzednim okresie zasiłkowym strona nie spełniała kryterium dochodowego i nie przysługiwało je wnioskowane świadczenie , uprawniało organy do odmowy zastosowania przepisu art.16a ust.3 u.ś.r.

W tej sytuacji zasadnie organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku, a tym samym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego przez nią zasiłku opiekuńczego. Natomiast poczynione w badanej sprawie przez organy orzekające ustalenia na taką konstatację pozwalały.

Reasumując powyższe , w aktualnym stanie prawnym , aby otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy, trzeba łącznie spełnić kilka warunków. Jednym z nich, w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w zakresie , o jakim mowa art. 16a ust.3 u.ś.r. i faktycznego sprawowania nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, konieczne jest , aby w poprzednim okresie zasiłkowym specjalny zasiłek opiekuńczy stronie przysługiwał . Mają racje organy obu instancji , kiedy wywodzą ,że w przypadku skarżącej ta ostatnia przesłanka nie została spełniona. Wprawdzie w analizowanej sprawie jako bezsporna przedstawia się trudna sytuacja życiowa skarżącej oraz niebudzący wątpliwości fakt, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia spowodowane jest koniecznością sprawowania przez nią opieki nad wymagającym opieki ojcem , to jednak ponownie przypomnieć należy, to co zostało zaakcentowane już na wstępie , a mianowicie sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnych, pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Z kolei organy administracji obowiązane są do przestrzegania naczelnych zasad postępowania administracyjnego, do których zalicza się zasada praworządności ( legalności ) , wyartykułowana w art. 6 k.p.a. , a więc działanie na podstawie i w granicach prawa .

Dodatkowo uwypuklić należy ,że decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest decyzją uznaniową. Przeciwnie ma charakter decyzji związanej. Organ administracji publicznej podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie obowiązany jest dokonać ustaleń , czy spełnione zostały ustawowe wymagania dla jego otrzymania , a następnie wydać decyzję uwzględniając okoliczności wskazane w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Brak zatem jakiejkolwiek swobody , luzu decyzyjnego organu co do uznania , że pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek , świadczenie może być przyznane.

Konkludując powyższe , skoro zatem przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, to organom administracji nie pozostawało zatem nic innego, jak tylko odmówić jej prawa do wnioskowanego świadczenia.

W tym stanie rzeczy zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wysokość wynagrodzenia adwokata w kwocie 590,40 złotych wynika z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z urzędu (Dz. U. 2015 r., poz.1801 ) .