Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 610/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126
law: Obwieszczenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budowlane.
article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Nie jest dopuszczalne stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przesłanki mogące stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania.

TEZY

Nie jest dopuszczalne stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przesłanki mogące stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisławy i Mieczysława K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 sierpnia 1996 r. wydaną z up. Kierownika Urzędu Rejonowego w L. na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, nakazano Stanisławie i Mieczysławowi K. rozbiórkę będącej w budowie części budynku mieszkalnego na działce nr 53 przy ul. K. w T. w terminie do dnia 31 grudnia 1996 r.

Wojewoda L. po rozpoznaniu wniesionego odwołania, decyzją z dnia 9 października 1996 r. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w części dotyczącej rozbiórki budowanego obiektu, natomiast uchylił zaskarżoną decyzję w części terminu wykonania rozbiórki obiektu i ustalił nowy termin jej wykonania tj. do 15 lutego 1997 r.

Jako przyczynę wydania powyższej decyzji wskazano, że w trakcie przeprowadzonej wizji lokalnej ustalono, że na działce nr 53 przy ul. K. w T. realizowana jest budowa budynku mieszkalnego w miejsce rozbieranego obiektu.

Pismem z dnia 28 listopada 1999 r. Mieczysław K. zawiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż dokonał rozbiórki przedmiotowego obiektu i zwrócił się o wydanie pozwolenia na budowę.

Następnie Stanisława i Mieczysław K. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki.

Decyzją z dnia 24 października 2000 r. wydaną z up. Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2, art. 157 par. 1 Kpa oraz art. 158 Kpa po rozpatrzeniu wniosku Stanisławy i Mieczysława K., stwierdzono nieważność decyzji Wojewody L. z dnia 9 października 1996 r. oraz decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 28 sierpnia 1996 r. w części dotyczącej określenia terminu wykonania nakazu rozbiórki obiektu, a w pozostałym zakresie odmówiono stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody L.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili Stanisława i Mieczysław K.

Decyzją z dnia 5 stycznia 2001 r. wydaną z upoważnienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 127 par. 3 Kpa po rozpatrzeniu złożonego wniosku, utrzymano w mocy decyzję z dnia 24 października 2000 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że określenie terminu dokonania rozbiórki obiektu w badanej decyzji stanowi wadę z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, co obliguje organ do stwierdzenia nieważności decyzji w tej części.

Natomiast dokonany według odwołujących się remont budynku tj. podpiwniczenie obiektu, zrealizowanie ścian parteru wraz ze stropem stanowiło w istocie zdaniem organu przystąpienie do budowy nowego obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z tych też przyczyn badana decyzja w części nakazującej dokonanie rozbiórki nie jest w ocenie organu obarczona wadą, o której mowa w art. 156 par. 1 Kpa.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli Stanisława i Mieczysław K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia 24 października 2000 r., a także decyzji z dnia 9 października 1996 r. i z dnia 28 sierpnia 1996 r. w części dotyczącej nakazu rozbiórki obiektu.

We wniesionej skardze skarżący stwierdzili, iż zaskarżona decyzja z uwagi na brak właściwego uzasadnienia wskazanego w art. 107 Kpa dotknięta jest wadą.

Organ całkowicie błędnie w ocenie skarżących przyjął, iż w sprawie ma zastosowanie art. 48 ustawy Prawo budowlane, zamiast zastosowania procedury wskazanej w art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane. Skarżący stwierdzili, iż nabyli działkę zabudowaną starym domem mieszkalnym. Po przystąpieniu do jego naprawy, dla uniknięcia katastrofy budowlanej dokonali budowy nowych elementów budynku w miejscu istniejących.

Zaskarżonej decyzji zarzucono brak wyjaśnienia wpływu dokonania ewentualnej rozbiórki na stan legalnego budynku, a ponadto skarżący stwierdzili, iż dokonali w Gminie zgłoszenia przed rozpoczęciem robót budowlanych, co dawało im podstawę do przypuszczenia, iż prowadzą roboty te legalnie.

Przedstawione wyżej okoliczności zdaniem skarżących stanowią o zasadności wniesionej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja została wydana w trybie postępowania nadzorczego, którego przedmiotem była ocena ostatecznej decyzji właściwego organu pod kątem ustalenia zaistnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 156 par. 1 Kpa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w art. 16 par. 1 Kpa, w ramach którego to postępowania możliwe jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej dotkniętej jedną z wad wymienionych w art. 156 par. 1 Kpa.

Będąca przedmiotem badania decyzja z dnia 28 sierpnia 1996 r. utrzymana w mocy decyzją z dnia 9 października 1996 r. wydana została na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w odniesieniu do nakazu rozbiórki części obiektu.

Stosownie do powyższego przepisu właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Według decyzji objętej badaniem tj. z dnia 9 października 1996 r. art. 48 ustawy Prawo budowlane obejmuje sytuację taką jaka występuje w rozpoznawanej sprawie, to jest, że budowa części budynku mieszkalnego nie miała podstawy upoważniającej w pozwoleniu na budowę, nie było takiej podstawy w odniesieniu do tej części obiektu, która została zrealizowana i w związku z tym ta samowolnie wybudowana część budynku mieszkalnego podlegała nakazowi rozbiórki. We wniesionej skardze natomiast twierdzi się, iż budowa domu mieszkalnego oparta była o dokonane zgłoszenie, a przede wszystkim eksponuje się to, iż wykonywane roboty nie stanowiły w zasadzie budowy nowego obiektu, ale polegały na odtworzeniu obiektu istniejącego, który uległ zniszczeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaskarżonej decyzji, iż argumenty przedstawione przez stronę skarżącą nie mogą odnieść oczekiwanego przez nią skutku w niniejszym postępowaniu.

Zaistnienie, bowiem jednej z przesłanek wskazanych tylko w art. 156 par. 1 Kpa stanowi o możliwości stwierdzenia nieważności badanej decyzji, przy czym przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 par. 1 Kpa i jest to wyliczenie wyczerpujące. Ewentualne potwierdzenie, iż przedmiotowe roboty były realizowane w oparciu o dokonane przed ich rozpoczęciem zgłoszenie, stanowiłoby dowód podlegający ocenie w toku postępowania wznowieniowego. Natomiast nie jest dopuszczalne stwierdzenia nieważności określonego orzeczenia w oparciu o przesłanki mogące stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania.

Realizacja przedmiotowego obiektu, jego części, bez stosownego pozwolenia powoduje, iż sankcja rozbiórki ograniczona do części obiektu jest odpowiednio proporcjonalna i ma wystarczające oparcie w art. 48 Prawa budowlanego. Należy tu podkreślić dwa aspekty. Po pierwsze, że chodzi o budowę i rozbiórkę części obiektu budowlanego i po drugie, że wybudowanie tej części nastąpiło "bez wymaganego pozwolenia na budowę". Są to wystarczające elementy stanu faktycznego hipotezy normy wynikające z art. 48 Prawa budowlanego.

Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 stycznia 1999 r. P. 2/98 wynika, że art. 48 Prawa budowlanego jest zgodny z art. 2, art. 21 ust. 1, i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny - w uzasadnieniu powyższego orzeczenia - stwierdził między innymi, że w art. 48 Prawa budowlanego została wyrażona norma, której celem jest zapewnienie stanu zgodności z prawem - podejmowania robót budowlanych /poza określonymi wyjątkami/ jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę /albo po zgłoszeniu właściwemu organowi/. i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny - w uzasadnieniu powyższego orzeczenia - stwierdził między innymi, że w art. 48 Prawa budowlanego została wyrażona norma, której celem jest zapewnienie stanu zgodności z prawem - podejmowania robót budowlanych /poza określonymi wyjątkami/ jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę /albo po zgłoszeniu właściwemu organowi/.

Nie można też podzielić stanowiska strony skarżącej, iż w rozpoznawanej sprawie zastosowanie winny mieć przepisy art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane, skoro art. 50 ust. 1 /i w konsekwencji art. 51/ podlega zastosowaniu "w przypadkach innych niż określone w art. 48".

Zważywszy na wskazane wyżej względy stwierdzić, trzeba, iż zasadnie wskazały organy administracji w rozpoznawanej sprawie, że w odniesieniu do decyzji Wojewody L. z dnia 9 października 1996 r. oraz decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 28 sierpnia 1996 r. w części dotyczącej nakazu dokonania rozbiórki obiektu, nie można stwierdzić, aby wskazane w art. 156 par. 1 Kpa przesłanki zaistniały.

Zważywszy na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ wniesioną skargę, jako niezasadną oddalił.