Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 52/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 70b
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: § 10
journal: Dz.U. 2010 nr 244 poz 1626
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...]na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 27 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ostrzeszów z dnia 7 listopada 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu na rzecz [...] kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 52/18

Uzasadnienie

[...] (dalej jako: "skarżący") w dniu 26 października 2017r. złożył do Burmistrza Miasta i Gminy Ostrzeszów wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika młodocianego [...] w celu nauki zawodu, poniesionych w okresie od 01.12.2013r. do 31.12.2016r.

Decyzją z dnia 7 listopada 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy Ostrzeszów odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w zakresie praktycznej nauki zawodu poniesionych w okresie od 1.12.2013 r. do 31.12.2016 r. młodocianego pracownika.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że pracodawca nie spełnił wymogów z art. 122 ustawy Prawo oświatowe i § 10 ust. 5 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Organ wskazał, że pracodawca nie posiadał kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przegotowania zawodowego młodocianych, to znaczy nie posiadał dokumentów tytułu zawodowego w zawodzie lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego nauczał.

Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji. Decyzji zarzucił naruszenie art. 107 k.p.a., poprzez powołanie jako podstawy prawnej w wydanej decyzji przepisu prawa materialnego, który nie obowiązywał w stanie faktycznym, którego dotyczyła ww. decyzja. Skarżący wskazał, że w okresie od dnia zawarcia umowy do zakończenia praktycznej nauki zawodu posiadał wszystkie wymagane prawem kwalifikacje, aby taką praktyczną naukę zawodu prowadzić.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia 27 listopada 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy Prawo oświatowe oraz przepisy wykonawcze rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu w brzmieniu obowiązującym oraz w wersji z dnia 15 grudnia 2010 r. Organ wskazał na art. 122 ustawy Prawo oświatowe oraz przytoczył częściową treść § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu w brzmieniu aktualnym w dniu wydawania decyzji oraz w brzmieniu sprzed nowelizacji. Organ wskazał, że brzmienie to jest niemal takie samo. Organ odwoławczy zaznaczył również, że rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej zmieniające rozporządzenie w sprawie praktycznej nauki zawodu z dnia 11 sierpnia 2015 r., na które powołuje się odwołujący nie zmieniało przepisu § 10. Organ podkreślił, że wymogiem dla nauczającego jest tytuł zawodowy w zawodzie nauczanym lub w zawodzie pokrewnym. Organ wskazał, że nie jest kwestią sporną, iż skarżący posiada ukończony kurs pedagogiczny oraz tytuł zawodowy technik mechanik, a umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego wskazywała naukę zawodu kucharz. W związku z powyższym w ocenie organu nie spełniono ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie prawa do dofinansowania kosztów kształcenia.

Skarżący pismem z dnia 21 grudnia 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję.

W ocenie skarżącego decyzja ta narusza:

1. art. 7 w związku z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności i nierozpoznanie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia stażu zawodowego skarżącego, który uprawnia do nabycia dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie prawa materialnego tj. §10 ust.5 pkt 1 rozporządzenia z dnia 24 sierpnia 2017r. (Dz. U. z 2017 poz.1644), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy, ze względu na to, iż okres kształcenia pracownika trwał od 01.12.2013r. do 31.12.2016r., czyli do stanu faktycznego sprawy należało zastosować rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 11 sierpnia 2015r. zmieniające rozporządzenie w sprawie praktycznej zawodu (Dz. z 2015 poz.1183);

3. naruszenie prawa materialnego tj. § 10 ust. 5 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 zarzutów, poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie spełnia przesłanek do uzyskania dofinansowania kształcenia małoletniego, podczas gdy posiada on tytuł technika, przygotowanie pedagogiczne oraz odpowiedni ponad 14 letni staż w zawodzie, by takie dofinansowanie uzyskać oraz poprzez przyjęcie, iż tytuł zawodowy jest warunkiem sine qua non uzyskania dofinansowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu doszło do naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.).

W odniesieniu do decyzji z dnia 7 listopada 2017 r. nr ZOPO-MP/42/11/17 Burmistrza Miasta i Gminy Ostrzeszów Sąd wskazuje, że jej lakoniczna forma uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do jej treści i kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Decyzja I instancji nie zawiera opisu stanu faktycznego, ani rozważań prawnych organu. Sąd wskazuje, że uzasadnienie stanowiące integralną część każdej decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada ta nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11 lipca 2001 r. sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234).

Tym obowiązkom w niniejszej sprawie organy obu instancji (w większym stopniu organ I instancji) nie uczyniły zadość.

Sąd zauważa, że organ odwoławczy bez wskazania przyczyny i uzasadnienia dokonał zmiany podstawy prawnej w przedmiotowej sprawie. Organ I instancji jako podstawę prawną swojej decyzji wskazał art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe (tj. Dz. U. 2017 r. poz. 59) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. (Dz. U. z 2017r. poz. 1644) w sprawie praktycznej nauki zawodu. Natomiast organ odwoławczy wskazał, że materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy Prawo oświatowe oraz przepisy wykonawcze rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu w brzmieniu obowiązującym oraz w wersji z dnia 15 grudnia 2010 r.

Sąd wskazuje, że powszechnie przyjmuje się, że co do zasady stosuje się przepisy materialne obowiązujące w dacie wydania decyzji, o ile ustawodawca nie stanowi inaczej. Wynika to z ustanowionej w art.7 Konstytucji RP, jak również w art. 6 k.p.a., zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie prawa, to działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Zasada praworządności nakłada zatem na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Po ustaleniu mocy obowiązującej przepisu prawa, organy powinny podjąć czynności w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, do którego zastosowany zostać powinien przepis obowiązujący w dniu orzekania. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi. (patrz wyrok NSA z dnia 16.05.2007r., sygn. I OSK 1080/06, publ. Lex nr 342503 i z dnia 21.06.2006r., sygn. I OSK 943/05, publ. Lex nr 265749)

Nie ulega wątpliwości, że każda nowa ustawa, a w szczególności ustawa, która wprowadza zmiany w innych ustawach, zgodnie z wymogami przyzwoitej legislacji, powinna zawierać przepisy przejściowe i dostosowujące, aby nie zaskakiwać zainteresowanych nowymi regulacjami (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993 r. K 9/92 - OTK 1993 nr 1 poz. 6 i z dnia 24 maja 1994 r. K 1/94 - OTK 1994 nr 1 poz. 10). Przepisy przejściowe /intertemporalne/ powinny też prowadzić do tego, aby obciążenia związane ze zmianą prawa były proporcjonalnie rozkładane na adresatów norm prawa dotychczasowego i adresatów nowych norm prawnych. Decyzja o zmianie prawa nie powinna być decyzją arbitralną prawodawcy, a przepisy przejściowe powinny łagodzić uciążliwe zmiany obowiązującego prawa /S. Wronkowska, Zmiany w systemie prawnym ("Z zagadnień techniki i polityki legislacyjnej", Państwo i Prawo 1991 nr 8 str. 3 i nast.).

W sytuacji, gdy nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych, "lukę" tę powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo. W tym zakresie prezentowany jest też pogląd, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia luki w prawie (uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r. FPK 11/97 - ONSA 1998 Nr 1 poz. 10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004 r. SK 39/03 - OTK ZU 2004 nr 5/A poz. 40).

Rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnych przez ustawodawcę lub też w przypadku braku takiego rozstrzygnięcia w procesie stosowania prawa, polegać może na przyjęciu jednej z trzech zasad: po pierwsze: zasady bezpośredniego działania prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie: zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie: zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r. P 9/04 - OTK 2005 nr 1/A poz. 9 odsyłający w uzasadnieniu do: J. Mikołajewicz, "Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne", Poznań 2000, str. 62 i uchwała NSA z dnia 10.04.2006r., sygn. I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006/3/71)

W sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły, mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Z pewnością taką regułą nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy.

Jak słusznie wskazał NSA w powołanej wyżej uchwale 7 sędziów na bezpośrednie działanie ustawy nowej, do zdarzeń mających miejsce przed jej wejściem w życie, powinien zdecydować się ustawodawca tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki /orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego K 9/92 - OTK 1993 cz. I str. 69 i nast., K 14/92 - OTK 1993 cz. II str. 328 i nast./. Poza tym, bezpośrednie działanie prawa nowego, chociaż wygodne dla ustawodawcy z punktu widzenia porządku prawnego, w praktyce niesie liczne zagrożenia w postaci naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa, zasady ochrony praw nabytych, czy też zasady nieretroakcji prawa, które to zasady wynikają z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).

Przyjęte przez ustawodawcę ustalenia w zakresie przepisów intertemporalnych, czy też przyjęte przez organ w drodze wykładni reguły intertemporalne w przypadku braku regulacji ustawowych, nie mogą naruszać podstawowych zasad konstytucyjnych.

Zatem, jeżeli decyzja organu administracji publicznej jest wydawana po wejściu w życie zmiany odpowiedniego przepisu, trzeba wziąć pod uwagę podstawową zasadę współczesnego prawa intertemporalnego, podkreślaną także w orzecznictwie (zob. np. wyrok SN z dnia 26 lipca 2001 r. PRN 34/91, Lex nr 10905) regułę tempus regit actum, oznaczającą, że zdarzenie prawne należy oceniać wedle stanu prawnego obowiązującego w dacie, gdy miało ono miejsce, a bezpośrednie działanie nowego prawa uzależnione jest od wykazania ważnego interesu publicznego (por. wyrok TK z dnia 2 marca 1993 r., sygn. akt K 9/92, OTK 1993). Zasada niedziałania prawa wstecz nie ma więc charakteru absolutnego. Odstępstwo od niej jest w wyjątkowych sytuacjach dopuszczalne, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji ( vide: wyrok TK z dnia 3 października 2001 roku, K 27/01). Zagadnienia intertemporalne należy bowiem badać na gruncie zasad konstytucyjnych, a zwłaszcza zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasady ochrony praw nabytych, równości obywateli wobec prawa oraz zasady sprawiedliwości, a w szczególności zakazu retroakcji. Zgodnie z tą ostatnią zasadą nie można ustanawiać przepisów prawa, które wiązałyby skutki prawne ze zdarzeniami prawnymi mającymi miejsce w przeszłości, a w razie wątpliwości co do czasu obowiązywania ustawy należy przyjmować, co wielokrotnie było wyrażane w orzecznictwie, że każdy przepis normuje przyszłość a nie przeszłość (por. uchwałę NSA z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998, nr 1, poz. 10; uchwałę NSA z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 6/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 89; uchwałę NSA z dnia 12 marca 2001 r. sygn. akt OPS 14/00, ONSA 2001, nr 3, poz. 101; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 1991 r. sygn. akt l PRN 34/31, LEX 10905).

Niewątpliwie podstawową zasadą, od której istnieją wyjątki, jest zasada niedziałanie prawa wstecz (lex retro non agit), którą to zasadę można wyprowadzić z przepisu art. 2 Konstytucji RP, statuującego konstrukcję państwa prawa. Przyjmuje się przy tym, że w razie kolizji, czy w sprawie ma zastosowanie przepis dotychczasowy, czy nowy, przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. Na tej podstawie sformułowana została ogólna zasada, w myśl której nowa ustawa nie ma być stosowana przy ocenie tak pozytywnych, jak i negatywnych skutków zdarzeń prawnych, które nastąpiły przed jej wejściem w życie (por. J. Gwiazdomorski, Międzyczasowe prawo prywatne, "Nowe Prawo" 1965, Nr 6). Dodatkowo zwraca uwagę orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, gdzie podnosi się, że modyfikacje dokonywane przez wprowadzenia nowych przepisów odnoszących się do uprawnień przysługujących określonym podmiotom na mocy dotychczas obowiązującego prawa nie tylko obniżają zaufania obywateli do prawa, ale mogą również niejednokrotnie sprzeciwiać się ratio legis instytucji prawnej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt K 32/03, OTK 2004, Nr 3, poz. 22).

W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy.

Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia /"stosunki w toku"/, które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1986 r. U 5/86 - OTK 1986 poz. 1 i z dnia 28 maja 1986 r. U 1/86 - OTK 1986 poz. 2; E. Łętowska, Polityczne aspekty prawa intertemporalnego, [w:] Państwo, prawo, obywatel, Wrocław 1989, str. 355).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd wskazuje, że w niniejszym przypadku z uwagi na brak przepisów przejściowych ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (wejście w życie ustawy to 1 września 2017 r.) podstawą prawną decyzji powinien być art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U.2016.1943 j.t.) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe oraz przepisy Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2010 r., Nr 244, poz. 1626 ze zm.). Sąd wskazuje, że to pod rządem starego prawa powstał i w zasadzie został zrealizowany stosunek prawny, który był przedmiotem niniejszej sprawy. To zdarzenie prawne zostało w istocie rzeczy zamknięte pod rządami starego prawa, gdyż po dniu 31.12.2016r. skarżący nie kontynuował już procesu przygotowania zawodowego młodocianego. Skarżący podjął decyzję o szkoleniu młodocianego pracownika kierując się prawami i obowiązkami określonymi przez ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. Młodociany pracownik odbył naukę zawodu w okresie od 01.12.2013r. do 31.12.2016r., a następnie w dniu 25 sierpnia 2017 r. zdał egzamin zawodowy. Tak więc pod rządami starego prawa skarżący przeprowadził cały cykl kształcenia zawodowego i poniósł jego koszty organizacyjne i finansowe.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd wskazuje, że organ I instancji nieprawidłowo przyjął jako podstawę prawną przedmiotowej decyzji art.122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe (tj. Dz.U. 2017r. poz. 59) oraz rozporządzenie MEN z dnia 24 sierpnia 2017r. (Dz. U. z 2017r. poz. 1644) w sprawie praktycznej nauki zawodu. Z kolei organ odwoławczy wskazał, że materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy Prawo oświatowe oraz przepisy wykonawcze; Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu w brzmieniu obowiązującym oraz w wersji z dnia 15 grudnia 2010 r. Organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego dokonał zmiany podstawy prawnej wskazując na Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu w brzmieniu obowiązującym oraz w wersji z dnia 15 grudnia 2010 r. Mimo, że zmiana ta była słuszna, to organ odwoławczy nie zauważył, że nie jest możliwe zastosowanie wskazanego rozporządzenia wraz z ustawą Prawo oświatowe, ponieważ podstawą wydania wskazanego rozporządzenia był art. 70 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, a nie art. 122 ustawy Prawo oświatowe.

Sąd wskazuje, że powyższe kwestie intertemporalne nie miałyby wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ warunki jakie musi spełniać instruktor nauki praktycznej zawodu, by uzyskać dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników są tożsame zarówno w ustawie o systemie oświaty, jak i w ustawie Prawo oświatowe, a także w rozporządzeniach Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu z 15 grudnia 2010 r. oraz z 24 sierpnia 2017 r.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli (1)pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; (2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

W niniejszej sprawie druga przesłanka została spełniona, ponieważ z akt sprawy wynika, że młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin zawodowy. Ta kwestia w niniejszej sprawie nie była sporna. Sporne było spełnienie pierwszej przesłanki dotyczącej posiadania przez skarżącego kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego. Zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu z 15 grudnia 2010 r. instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać, i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli lub ukończony kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu.

Należy wskazać, że instruktor praktycznej nauki zawodu powinien posiadać tytuł mistrza w zawodzie oraz przygotowanie pedagogiczne. W niniejszej sprawie nie było sporne to, że skarżący posiada odpowiednie przygotowanie pedagogiczne.

Zgodnie z § 10 ust. 5 instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, niemający tytułu mistrza w zawodzie, powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o których mowa w ust. 4, oraz:

1) świadectwo ukończenia technikum, technikum uzupełniającego lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub

2) świadectwo ukończenia liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub

3) świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, liceum profilowanego, uzupełniającego liceum ogólnokształcącego, technikum i technikum uzupełniającego, kształcących w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub

4) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać.

Organ odwoławczy wskazał, że nie jest kwestią sporną, iż skarżący posiada ukończony kurs pedagogiczny oraz tytuł zawodowy technik mechanik, a umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego wskazywała naukę zawodu kucharz. W ocenie organu odwoławczego nie spełniono ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie prawa do dofinansowania kosztów kształcenia. W tym miejscu Sąd wskazuje, że organy nie wykazały się podstawową umiejętnością czytania aktów prawnych i zasad legislacji. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie można wywnioskować szczegółowych przesłanek jej podjęcia, ponieważ uzasadnienie jest lakoniczne i szczątkowe. Natomiast organ II instancji w decyzji wskazuje na treść § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia. Organ zacytował ww. przepis z pominięciem najbardziej istotnych jego elementów, czyli słów "lub" na końcu każdego z punktów w § 10 ust. 5. Organ również nie przytoczył pozostałych punktów.

Sąd wskazuje, że organ odwoławczy pod uwagę powinien wziąć również przesłanki z pkt 2-4. Ponieważ funktor alternatywy: "lub" oznacza, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu mogą spełniać jedną z czterech przesłanek wskazanych w § 10 ust. 5. Organy nie wzięły pod uwagę i nie oceniły pozostałych przesłanek określonych w § 10 ust. 5 pkt 2-4 rozporządzenia.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy uwzględnią powyższą wykładnię. Organy powinny wziąć pod uwagę wszystkie przesłanki z § 10 ust. 5 ww. rozporządzenia, mając na uwadze, że wystarczy spełnienie jednej z nich, żeby zostały spełnione warunki niezbędne dla instruktora praktycznej nauki zawodu. W zależności od wyniku poczynionych ustaleń i rozważań organ podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.