Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 454/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1, 2 i 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi B. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 roku Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania B. A. od decyzji Burmistrza B. z [...] lutego 2020 r. nr [...] o uznaniu, iż B. A. pobrała nienależnie w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] czerwca 2019 r. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przyznany na dzieci M. A. i J. A. w łącznej kwocie [...]zł, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie to wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny.

Na wniosek B. A. dnia [...] listopada 2017 r. Burmistrz B. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu jej zasiłku rodzinnego na syna J. i córkę M. na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] października 2018 r., wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019, na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła.

[...] sierpnia 2018 r. do OPS w B. wpłynął wniosek B. A. o ustalenie prawa do zasiłku wraz z ww. dodatkami na kolejny okres zasiłkowy 2018/2019. Jednocześnie wnioskodawczyni oświadczyła, że syn J. od [...] sierpnia 2018 r. nie będzie kontynuował nauki w szkole.

W związku z tym organ zawiadomił B. A. o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia świadczeń rodzinnych na syna J. od [...] września 2018 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Burmistrz B. uchylił w części decyzję własną z [...] listopada 2017 r. przyznającą m.in. zasiłek rodzinny na syna J. , dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na okres od [...] września 2018 r. do [...] października 2018 r. oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na wrzesień 2018 r.

[...] września 2018 r. do OPS w B. wpłynął wniosek B. A. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2018/2019 na syna J. A..

Decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Burmistrz B. przyznał B. A. zasiłek rodzinny na syna J. w kwocie [...]zł/m-c na okres od [...] września do [...] października 2018 r., dodatku z tyt. samotnego wychowywania dziecka w wys. [...] zł/m-c na okres od [...] września do [...] października 2018 r., dodatku z tyt. rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 w wys. [...] zł jednorazowo, dodatku na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła w wys. [...] zł/m-c na okres od [...] września do [...] października 2018 r.

Następnie decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] Burmistrz B. przyznał B. A.:

1. zasiłek rodzinny na syna J. w kwocie [...]zł/m-c na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019 r., dodatek z tyt. samotnego wychowywania dziecka w wys. [...] zł/m-c na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019 r., dodatek z tyt. rozpoczęcia roku szkolnego [...] w wys. [...] zł jednorazowo, dodatek na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła w wys. [...] zł/m-c na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] czerwca 2019 r., dodatek na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła w wys. [...] zł/m-c na okres od [...] września do [...] października 2019 r.;

2. zasiłek rodzinny na córkę M. w kwocie [...]zł/m-c na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019 r., dodatek z tyt. samotnego wychowywania dziecka w wys. [...] zł/m-c na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019 r., dodatek z tyt. rozpoczęcia roku szkolnego [...] w wys. [...] zł jednorazowo, dodatek na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła w wys. [...] zł miesięcznie na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] czerwca 2019 r., dodatek na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła w wys. [...] zł/m-c na okres od [...] września do [...] października 2019 r.

[...] sierpnia 2019 r. do OPS w B. wpłynęło zaświadczenie "[...]" sp. z o.o. o zatrudnieniu i dochodach M. A. oraz umowa zlecenia nr [...] na okres od [...] stycznia do [...] czerwca 2019 r.

W związku z powyższym Burmistrz B. wszczął z urzędu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami za okres od dnia [...] sierpnia 2018 r. do [...] czerwca 2019 r. W rezultacie decyzją z [...] września 2019 r. ustalił, że w okresie od [...] sierpnia 2018 r. do [...] czerwca 2019 r. B. A. pobrała nienależnie świadczenia rodzinne wraz z dodatkami przyznane na dzieci M. A. i J. A. łącznie na kwotę [...]zł wraz z odsetkami za opóźnienie.

Na skutek odwołania strony [...] w L. decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję, a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. Wskazało, że brak było dowodu potwierdzającego uzyskanie przez syna J. dochodu z renty. Nieprawidłowe było też połączenie w jednym postępowaniu i wydanie jednej decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych świadczeń za dwa okresy świadczeniowe.

W wyniku tego Burmistrz B. wszczął dwa osobne postępowania: w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od [...] sierpnia 2018 r. do [...] października 2018 r. i za okres od [...] listopada 2018 r. do [...] czerwca 2019 r.

W toku postępowania do organu wpłynęły pisma z [...] O. w G. ., z których wynika, że B. A. pobierała rentę rodzinną na syna J. w okresie od [...] października 2005 r. do [...] lipca 2017 r., tj. do 18-tego roku życia. Wskazano, że renta była wypłacana do rąk strony do [...] sierpnia 2018 r. W aktach znalazła się też notatka służbowa z rozmowy pracownika organu I instancji z pracownikiem [...], z której wynika, że strona pobierała rentę rodzinną na syna J. do [...] sierpnia 2018 r. mimo ukończenia przez syna 18 lat.

Decyzją z [...] lutego 2020 r. Burmistrz B. orzekł, iż B. A. pobrała nienależnie zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] czerwca 2019 r. w łącznej kwocie [...]zł. Zwrócono uwagę, że strona w [...] sierpnia 2019 r. poinformowała organ o uzyskaniu zatrudnienia przez córkę M. A. od czerwca 2018 r. i dostarczyła zaświadczenie o wysokości dochodu córki za lipiec 2018 r. w kwocie [...]zł. Po przeliczeniu dochodów rodziny strony organ uznał, że przekroczono kryterium dochodowe uprawniające do otrzymywania świadczenia. W rezultacie organ uznał, że strona w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] czerwca 2019 r. nienależnie pobrała zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w łącznej kwocie [...]zł.

W odrębnym postępowaniu orzeczono co do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami pobranych nienależnie w okresie od [...] sierpnia 2018 r. do [...] października 2019 r.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła B. A., która podała, że nie była świadoma, iż powinna zgłosić fakt podjęcia pracy przez 16-letnią córkę. Dodała, że praca ta nie była świadczona stale. Wyjaśniła, że jej syn J. A. jest współwłaścicielem konta, na które była wypłacana jego renta. Zdaniem strony zastosowanie w sprawie winien znaleźć przepis art. 4a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.).

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium na wstępie przywołało przepisy art. 30 ust. 1, 2 i 9, art. 5 ust. 1 i 2, art. 3 pkt 1, 2, 2a, 16, 22-24, art. 5 ust. 4-4c. Następnie wskazało, że wg prawidłowych ustaleń organu I instancji stronie nie przysługiwało prawo do świadczeń w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] czerwca 2019 r. z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. Wyjaśniło, że dochód rodziny uzyskany w 2017 r. wyniósł łącznie [...] zł. Na dochód ten składa się renta strony ([...] zł), ulga z Urzędu Skarbowego na dzieci ([...] zł), renta syna J. od lipca 2017 r. ([...] zł), dochód uzyskany przez syna J. z tytułu praktyk ([...] zł). Po odliczeniu dochodu utraconego uzyskiwanego przez syna J. z tytułu praktyk miesięczny dochód rodziny wyniósł w roku 2017 - [...] zł ([...] zł + [...] zł + [...] zł = [...] zł; [...] zł : 12 m-cy = [...] zł). Zgodnie z art. 5 ust. 4b u.ś.r. organ I instancji właściwie doliczył do miesięcznego dochodu rodziny kwotę uzyskanego przez córkę M. miesięcznego dochodu z tytułu zatrudnienia w [...] sp. z o.o. opisanego w zaświadczeniu z [...] sierpnia 2019 r. Tym samym miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł [...] zł ([...] zł = [...] zł), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...]zł ([...] zł : 3 os.). Kolegium podało, że zastosowanie znajduje art. 5 ust. 4b u.ś.r., gdyż córka M. A. uzyskała dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji doszedł do prawidłowych wniosków, iż strona pobrała nienależnie zasiłki rodzinne wraz z dodatkami za okres od [...] listopada 2018 r. do [...] czerwca 2019 r.

W świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. przesłanka zwrotu znajduje zastosowanie w przypadku, gdy strona była uprawniona do pobierania świadczenia, jednak w trakcie jego pobierania zaistniała okoliczność powodująca ustanie prawa do jego pobierania - z dodatkowym zastrzeżeniem, że pobierający świadczenie był pouczony o tej okoliczności. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązków związanych z nienależnie pobranym świadczeniem decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie, której podstawą jest spoczywający na organach obowiązek prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenia o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do ich pobierania. Z treści pouczenia zawartego we wniosku złożonego przez B. A., jak i pouczenia zawartego w uzasadnieniu decyzji Burmistrza B. z [...] października 2018 r. o przyznaniu przedmiotowych świadczeń jasno wynika, że stronę pouczono o konieczności zawiadamiania organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do przyznanych świadczeń (w tym okoliczności dotyczących dochodu), tj. o treści art. 25 ust. 1 u.ś.r. W takiej sytuacji wobec niepoinformowania organu o zaistniałych zmianach, mających wpływ na prawo do świadczeń (okoliczność uzyskania dochodu przez córkę), pobrane świadczenia uznano za nienależnie pobrane i słusznie orzeczono o obowiązku ich zwrotu wraz z odsetkami za opóźnienie.

B. A. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję zarzuciło [...] w L. nieprawidłowe uznanie, że do miesięcznego dochodu mojej rodziny uzyskanego w 2017 r. należało wliczyć część renty rodzinnej w kwocie [...]zł, którą otrzymywał jej niepełnoletni syn J. A. (na mocy decyzji [...].09.2017 r.) – naruszenie art. 3 pkt 1 i art. 5 u.ś.r. Podkreśliła, że nie wiadomo, dlaczego Kolegium przyjęło kwotę ww. renty w wys. [...] zł. Ponadto zarzuciła nieprawidłowe przyjęcie, że do miesięcznej kwoty dochodu uprawniającej do pobierania zasiłku rodzinnego i dodatków należało wliczyć dochód uzyskany przez córkę skarżącej M. z tytułu umowy zlecenia w kwocie [...]zł. Zdaniem skarżącej naruszono przez to art. 3 pkt. 1 i art. 5 u.ś.r. Skarżąca przedłożyła zaświadczenie [...] sp. z o.o., z którego wynika, że jej córka podjęła współpracę z ww. firmą dopiero w czerwcu 2018 r. oraz że jej średnie miesięczne wynagrodzenie od czerwca 2019 r. wynosiło jedynie w [...] zł, a nie jak wskazuje organ I instancji - kwotę [...]zł. Tylko w miesiącach lipiec-sierpień 2018 r. uzyskała ona wynagrodzenia w kwotach po ok. [...] zł i [...] zł brutto. W pozostałych miesiącach są to kwoty w granicach ok. [...] - [...] zł brutto. Podkreśliła, że jej córka nie otrzymywała nigdy miesięcznego stałego wynagrodzenia w kwocie [...]zł. Ponadto zarzucono nieprawidłowe przyjęcie, że do omawianego dochodu należało w ogóle doliczyć wynagrodzenia otrzymywane z tytułu umowy przygotowania zawodowego otrzymane przez małoletniego syna skarżącej J. w kwocie [...]zł (naruszenie art. 3 pkt. 1 i art. 5 u.ś.r.). Zdaniem skarżącej nieprawidłowo uznano też, że ulga z urzędu skarbowego na dzieci w kwocie [...]zł uzyskana jednorazowo stanowi dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r., czym naruszono art. 3 pkt. 1 i art. 5 u.ś.r.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W motywach skargi B. A. wskazała, że Kolegium błędnie uznało, że do dochodu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r. należało doliczyć wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie [...]zł. Wyjaśniła, że jej córka nigdy nie otrzymywała takiego miesięcznego wynagrodzenia, a jedynie w okresie od czerwca 2018 r. do czerwca 2019 r. kwoty w granicach [...] - [...] zł brutto, co dawało średnie miesięczne wynagrodzenie w kwocie [...]zł brutto. Tego nie wzięto zaś pod uwagę. Nadto skarżąca wskazała na brzmienie art. 5 ust. 4a i 4b u.ś.r. dodając, że Kolegium błędnie zastosowało art. 5 ust. 4b, zamiast art. 5 ust. 4a u.ś.r. Skarżąca zwróciła też uwagę na jej zdaniem błędne wliczenie do miesięcznego dochodu jej rodziny uzyskanego w 2017 r. części renty rodzinnej w kwocie [...]zł, którą otrzymywał jej niepełnoletni syn J. na mocy decyzji [...] z [...] września 2017 r. Wskazała, że nigdy nie było jej zamiarem wprowadzenie kogokolwiek w błąd. W podpisywanych wnioskach i oświadczeniach nie było wzmianki o dochodach małoletnich dzieci, takich jak renta rodzinna, czy umowa zlecenia. Druki zaś wypełniała z pomocą osób pracujących w urzędzie. Dodała, że nie jest w stanie zwrócić kwoty, o której mowa w zaskarżonej decyzji, bez poważnego uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. W załączeniu przesłała potwierdzenia zapłaty i rachunki za gospodarstwo domowe, informując, że obecnie miesięczny dochód jej rodziny wynosi [...] zł, na co składają się: renta rodzinna podzielona na 3 części i świadczenie rodzinne.

W odpowiedzi [...] w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga B. A. nie znalazła usprawiedliwionych podstaw, albowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.). Przepisy tej ustawy nie tylko określają, jakie przesłanki należy spełnić, aby uzyskać uprawnienie do świadczeń rodzinnych, w szczególności zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, lecz również regulują sytuacje, w których świadczenie należy uznać za nienależnie pobrane.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z punktu widzenia stanu faktycznego prawidłowo ustalonego przez organy orzekające w niniejszej sprawie, istotne jest brzmienie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. określający, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Jak wynika z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...]zł. A contrario zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe.

W związku z powyższym zważyć należy, że dla przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, a dalej dla uznania, czy świadczenie to nie zostało nienależnie pobrane kluczowe jest ustalenie, czy świadczenia nie wypłacano w okresie zasiłkowym pomimo zmiany sytuacji dochodowej rodziny powodującej przekroczenie kryterium dochodowego. W kontekście tego zaś zasadniczego znaczenia nabiera, co wg przepisów u.ś.r. stanowi dochód, a ponadto kiedy dany dochód możemy uznać za uzyskany, a kiedy za utracony.

W okolicznościach niniejszej sprawy organy orzekające prawidłowo ustaliły sytuację rodzinną i dochodową skarżącej, a w związku z osiągnięciem dochodu w trakcie okresu świadczeniowego przez córkę skarżącej, przy jednoczesnej utracie dochodu syna skarżącej, trafnie uznały, że rodzina B. A. przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego i stosownych dodatków. Z uwagi zaś na to, że skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku zgłaszania zmiany sytuacji dochodowej rodziny prawidłowo orzeczono, że w okresie od listopada 2018 r. do końca czerwca 2019 r. pobrała ona nienależnie zasiłek rodzinny wraz z dodatkami.

Po pierwsze Sąd podziela ocenę prawną organów obu instancji, iż dochód M. A. – córki skarżącej, uzyskiwany od czerwca 2018 r. należało uznać w świetle art. 3 pkt 24 u.ś.r. za dochód uzyskany. Przepis ten określa, że uzyskaniem dochodu jest m.in. uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c). Bezsporne jest, że M. A. rozpoczęła od czerwca 2018 r. pracę w "[...]" sp. z o.o. na podstawie umów zlecenia. Jak słusznie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 3 pkt 22 u.ś.r. przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumie się m.in. świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia. Zważywszy zatem na poprzednio powołany przepis art. 3 pkt 24 lit. c) u.ś.r. uzyskaniem dochodu będzie również uzyskanie dochodu z tytułu świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia. Trafnie więc organy przyjęły, że dochód córki skarżącej należy doliczyć do dochodu rodziny skarżącej.

Istotne i kwestionowane przez skarżącą było, w jaki sposób ów dochód jej córki powinien zostać zakwalifikowany jako dochód uzyskany tj. innymi słowy, w jaki sposób dolicza się go do dochodu całej rodziny. Ustawodawca w tym zakresie nie pozostawia swobody. W zależności od tego w jakim okresie dochód został uzyskany ustawodawca przewidział model "wliczania" go do dochodu rodziny/osoby.

Analizując przy tym, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z okresem zasiłkowym 2018-2019 i uzyskaniem dochodu w 2018 r. zastosowanie znalazł przepis art. 5 ust. 4b u.ś.r.

Zanim jednak Sąd wyjaśni, dlaczego ów przepis należało zastosować do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż zasadą określoną w art. 3 pkt 2a u.ś.r. jest, że za dochody członków rodziny ustala się na podstawie przeciętnych dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym okres zasiłkowy. Zatem w tym wypadku Burmistrz B. przyznając B. A. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2018/2019 ustalał dochód członków rodziny strony za rok 2017 r. Wyjątki od tej zasady określają właśnie art. 5 ust. 4-4c u.ś.r., które obejmują sytuacje uzyskania i utraty dochodu.

Pierwszy z tych przepisów - art. 5 ust. 4 u.ś.r. – dotyczy sytuacji utraty dochodu i znalazł w niniejszej sprawie zastosowanie co do utraty dochodu przez syna skarżącej J. w zakresie utraty dochodu uzyskiwanego w 2017 r. z tytułu praktyk ([...] zł). Organy prawidłowo przyjęły, że skoro syn skarżącej dochód z tego tytułu utracił, to należało nie należało wliczać go do dochodu rodziny skarżącej. Przepis powyższy wskazuje bowiem, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Z kolei art. 5 ust. 4a uś.r. obejmuje sytuacje uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ów przepis nie dotyczy więc stanu faktycznego niniejszej sprawy, albowiem córka skarżącej uzyskała dochód w 2018 r. (tj. już w okresie zasiłkowym), a więc w roku kolejnym po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy orzekające prawidłowo zastosowały art. 5 ust. 4b u.ś.r., który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Z przepisu tego jasno wynika, że jeżeli dochód został uzyskany w okresie zasiłkowym to do dochodu rodziny należy dodać konkretnie kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny za miesiąc kolejny po pierwszym miesiącu, w którym ten dochód uzyskano. Dla dokładniejszego wyjaśnienia powołanej regulacji Sąd przywoła stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 14 lipca 2020 r. sygn. I OSK 2535/19 (dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku tym, wydanym w sprawie administracyjnej, w której również organy orzekające miały do czynienia z uzyskaniem dochodu w rozumieniu przepisów u.ś.r., wyjaśniono, co następuje: "Przepis ten (opisywany art. 5 ust. 4b u.ś.r.) wprowadza dwa warunki jego zastosowania:

- uzyskanie dochodu przez członka rodziny (...) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,

- kontynuacji uzyskiwania dochodu osiągniętego zgodnie z warunkiem pierwszym także w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że uzyskiwanie dochodu określonego rodzaju musi być kontynuowane w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do świadczeń rodzinnych. Kontynuacja ta musi mieć miejsce także w miesiącu, w którym organ wydaje decyzję ustalającą prawo do świadczenia. Dopiero w takim przypadku dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Co więcej art. 5 ust. 4b u.ś.r. nie stanowi, że "dochód uzyskiwany" ma to być dochód uzyskiwany przez cały okres zasiłkowy. Wynika z niego natomiast, że dochód musi być uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń, a przy jego obliczaniu uwzględniany jest tylko miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Bez znaczenia są przy tym składniki, które wpłynęły na wysokość osiągniętego wówczas dochodu (np. nadgodziny, premie). Nie jest także wymagane, aby organy administracji weryfikując prawo do świadczenia z uwagi na uzyskanie dochodu brały pod uwagę okres od miesiąca po uzyskaniu dochodu do końca okresu zasiłkowego (świadczeniowego) lub też porównywały dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu z wysokością dochodów uzyskiwanych w innych miesiącach, a zwłaszcza aby był to taki sam dochód.

Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela powyższy pogląd, który – jak należy stwierdzić – został również wyrażony w rozstrzygnięciach wydanych w niniejszej sprawie. Organy orzekające prawidłowo bowiem, zgodnie z art. 5 ust. 4b u.ś.r. uznały, że skoro córka skarżącej uzyskiwała dochód z tytułu umowy zlecenia od czerwca 2018 r., to do dochodu rodziny powinno się doliczyć dochód M. A. z miesiąca lipca 2018 r., a więc dochód w wys. [...] zł. Bez znaczenia w świetle powyższej normy są przedstawiane przez skarżącą okoliczności wysokości dochód jej córki w poszczególnych miesiącach od czerwca 2018 r. do czerwca 2019r. Z przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r. jasno wynika, że obowiązkiem organów było uwzględnienie dochodu uzyskanego w miesiącu następującym po miesiącu, w którym uzyskano dochód, a zatem w lipcu 2018 r., skoro od czerwca 2018 r. M. A. rozpoczęła pracę na umowę zlecenie dla spółki [...].

Powyższe było o tyle uzasadnione, że z treści pouczenia zawartego w formularzu składanego wniosku i pouczenia zawartego w uzasadnieniu decyzji Burmistrza B. z [...] października 2018 r. o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wynika jednoznacznie, że strona została pouczona o konieczności zawiadamiania organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do przyznanych świadczeń (w tym okoliczności dotyczących dochodu) tj. o treści art. 25 ust. 1 u.ś.r.

Za niezasadny należało uznać również zarzut skargi, jakoby organy błędnie uznały za dochód rodziny kwoty uzyskanej przez skarżącą w 2017 r. ulgi na dzieci w podatku dochodowym od osób fizycznych wartości [...] zł. W myśl bowiem przepisu art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 29. u.ś.r. za dochód uznaje się m.in. inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym, kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc kwoty ulg na dzieci. Sąd nie podzielił też zarzutu skarżącej jakoby organy I i II instancji błędnie wliczyły do dochodu jej rodziny uzyskanego w 2017 r. wliczyły część renty rodzinnej w kwocie [...]zł otrzymywanej przez jej niepełnoletniego syna J. na mocy decyzji [...] z [...] września 2017 r. Wystarczy wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r. za dochód rodziny uważa się sumę dochodów członków rodziny. J. A. – syn skarżącej stanowił członka rodziny, którego dochód należało uwzględnić przy ocenie sytuacji dochodowej rodziny skarżącej za 2017 r. Skoro J. A. uzyskiwał w tym roku 1/4 części renty rodzinnej tj. w kwocie [...]zł, to kwotę tę należało uznać za jego dochód i wliczyć do dochodu rodziny za 2017 r. Podobnie należało w dochodzie rodziny uwzględnić rentę syna J. uzyskiwaną od lipca 2017 r. tj. od miesiąca osiągnięcia przez niego pełnoletności na kwotę [...]zł. Organy wyjaśniły z przy tym z [...] Oddział w G. ., że owa renta była dochodem J. A., a B. A. jedynie do sierpnia 2018 r. była tylko odbiorcą świadczenia rentowego.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy orzekające w sposób prawidłowy zastosowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i obowiązkiem ich, wobec niezgłoszenia przez stronę w okresie zasiłkowym uzyskania dochodu przez jej córkę, było uznanie pobranych świadczeń za nienależnie pobrane.

Dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.