Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2474/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 1, art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 846/17 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. R. na rzecz Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) wyrokiem z 7 grudnia 2017 r., V SA/Wa 846/17 oddalił skargę W. R. (dalej: skarżąca) na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: Minister) z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.

WSA orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Skarżąca – na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...], zawartej [...] września 2013 r. z Zarządem Województwa Lubelskiego – od 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2015 r. realizowała projekt "Przedszkolaki [...]" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Decyzją z [....] czerwca 2015 r. Marszałek Województwa Lubelskiego (dalej: Marszałek) określił do zwrotu kwotę 30.100,37 zł wraz z odsetkami, w związku z naruszeniem art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: ufp) oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu 3.465,08 zł. Organ uznał, że część wydatków poniesionych na zakup wyposażenia do przedszkola i usługi cateringowej, sprzętu ICT, oprogramowania oraz sprzętu i pomocy do zajęć rehabilitacyjnych, nie spełniła podstawowych zasad kwalifikowania wydatków, w tym podrozdziału 3.1 pkt 1 lit. e) oraz i) "Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL" (dalej: Wytyczne). Określając kwotę do zwrotu organ zastosował zasady określone w "Wytycznych dotyczące określania korekt finansowych za naruszenie zasady konkurencyjności dla wydatków finansowanych przez EFS" (dalej: Taryfikator).

Minister decyzją z [...] września 2015 r. uchylił decyzję Marszałka z [...] czerwca 2015 r. w części dotyczącej zwrotu 7.623,81 zł wraz z odsetkami i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Minister wskazał, że kwota wydatków do zwrotu wynosi 22.476,56 zł.

WSA wyrokiem z wyrokiem z 30 sierpnia 2016 r., V SA/Wa 4560/15 uchylił decyzję Ministra z [...] września 2015 r. Sąd podzielił ustalenia organu dotyczące nieprawidłowości realizacji zamówień w ramach projektu, za wyjątkiem ustaleń dotyczących podziału zamówienia na zakup zabawek i wyposażenia oraz sprzętu i pomocy do zajęć rehabilitacyjnych, jako jednego zamówienia. W tym zakresie WSA wskazał, że zgodnie z treścią podrozdziału 3.1.3.1 pkt 4a Wytycznych tożsamość przedmiotowa zamówienia ma miejsce, gdy usługi, dostawy i roboty budowlane są tego samego rodzaju o tym samym przeznaczeniu. WSA powołując się na słownikowe znaczenia, wskazał, że zabawka to: "przedmiot służący dzieciom do zabawy", "ozdoba choinkowa", "zajęcie lub przedmiot, którym się ktoś bawi", "błaha rzecz lub sprawa". Natomiast pojęcie "sprzęt rehabilitacyjny" ma zasadniczo odmienny zakres znaczeniowy, wiąże się z rehabilitacją w rozumieniu "przystosowania do normalnego życia w społeczeństwie osób, które utraciły sprawność fizyczną lub psychiczną bądź mają wady wrodzone". Wobec tego brak było podstaw do uznania, że skarżąca przy zlecaniu zamówienia na zakup sprzętu i pomocy do zajęć rehabilitacyjnych była zobowiązana do zastosowania procedur w ramach zasady konkurencyjności. W tym zakresie materiał dowodowy nie został właściwie rozpatrzony oraz oceniony, co powinno zostać uwzględnione przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Minister decyzją z [...] lutego 2017 r. uchylił decyzję Marszałka z [...] czerwca 2015 r. w części dotyczącej zwrotu 7.623,81 zł wraz z odsetkami i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy.

W motywach decyzji Minister wskazał, że skarżąca przeprowadziła postępowania o udzielenie zamówienia z pominięciem zasady konkurencyjności.

Odnośnie zakupu usług przeprowadzenia zajęć kompensacyjno-rewalidacyjnych na 96.800 zł Minister stwierdził, że Skarżąca nie zapewniła właściwego poziomu upublicznienia oferty przez zamieszczenie jej na stronie internetowej, czym naruszyła uregulowania Wytycznych w zakresie podrozdziału 3.1.3.1 pkt 5a. Naruszenie z punktu 13 Taryfikatora i skutkowało 15% korektą.

Kolejnym stwierdzonym uchybieniem był brak w dokumentacji postępowania oświadczeń wykonawcy o braku powiązań z zamawiającym, co stanowi naruszenie Wytycznych w zakresie podrozdziału 3.1.3.1 pkt 9, skutkujące nałożeniem korekty w wysokości 5% rozliczonych środków (pkt 20 Taryfikatora). Minister wyjaśnił, że w przypadku wystąpienia dwóch lub więcej kategorii naruszeń zasady konkurencyjności, wartość korekty finansowej ustala się według wskaźnika o wyższej stawce procentowej. W związku z tym za prawidłowe uznał nałożenie korekty w wysokości 1.286,40 zł, stanowiącej 15% wartości zamówienia 8.576 zł.

Odnośnie środków przeznaczonych na wyposażenie placówki na 250.293 zł, Minister wskazał, że zgodnie z wytycznymi wyroku WSA z 30 sierpnia 2016 r., przy weryfikacji poprawności zakupu należy rozpatrywać oddzielnie następujące zamówienia:

1) sprzęt i pomoce do zajęć rehabilitacyjnych – zgodnie z wnioskiem na zakup tego sprzętu skarżąca przeznaczyła 18.253 zł, kwota nie przekracza progu 14.000 €, a więc skarżąca nie była zobowiązana do przeprowadzenia zasady konkurencyjności przy jego zakupie i brak podstaw do nałożenia korekty na przedmiotowe zamówienie;

2) zabawki i wyposażenie – całkowity koszt ich zakupu wynosi 93.520 zł i przekracza 14.000 €, w związku z czym to zamówienie powinno podlegać rygorom przewidzianym dla stosowania zasady konkurencyjności;

3) sprzęt komputerowy i oprogramowanie – łączny koszt tych zakupów wynosi 38 820,00 zł i nie przekracza 14.000 €, wobec czego skarżąca nie była zobowiązana do stosowania w tym przypadku zasady konkurencyjności i brak podstaw do nałożenia korekty na przedmiotowe zamówienie.

Minister ocenił, że w odniesieniu do postępowania na zakup zabawek i wyposażenia skarżąca nie dochowała w pełnym zakresie wymaganej zasady konkurencyjności. Skarżąca 16, 25 lipca i 7 sierpnia 2014 r. wysłała zapytania ofertowe do trzech potencjalnych wykonawców, z których jeden (Agencja Handlowo-Usługowa "W.") nie złożył oferty, lecz oświadczył, że nie jest w stanie zrealizować zamówienia, gdyż nie posiada przedmiotowego sprzętu w swojej ofercie handlowej. Minister zwrócił uwagę, że zgodnie z zawartą w Wytycznych definicją wykonawca oznacza osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która ubiega się o udzielenie zamówienia, złożyła ofertę lub zawarła umowę w sprawie zamówienia, a w pkt 5 podrozdziału 3.1.3.1. Wytycznych wskazano obowiązek wysłania zamówienia do potencjalnych wykonawców. W związku z tym potencjalnego wykonawcę należy rozumieć jako podmiot, który ma potencjał, aby ubiegać się o udzielenie zamówienia, a następnie jego wykonanie. Minister uznał, że skarżąca wysyłając zapytanie ofertowe do wykonawcy, który nie posiadał odpowiedniego potencjału do realizacji zamówienia naruszyła przepisy Wytycznych podrozdziału 3.1.3.1. pkt 5 i § 20 umowy o dofinansowanie. W konsekwencji, zaistniały podstawy do nałożenia korekty w wysokości 25% za naruszenie pn. "Niedopełnienie obowiązku wysłania zapytania ofertowego do co najmniej trzech potencjalnych wykonawców (w ogóle nie wysłano, wysłano do mniej niż trzech) – brak uzasadnienia, że na rynku istnieje trzech potencjalnych wykonawców przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniego poziomu upublicznienia zapytania ofertowego, tj. zamieszczenie zapytania ofertowego na stronie internetowej)". Kwota korekty w wysokości 18.522,45 zł.

Minister uznał także, że do naruszenia zasady konkurencyjności doszło przy zakupie pomocy do języka angielskiego, wyprawek i zestawów instrumentów muzycznych. Skarżąca nie przedłożyła żądnych dokumentów, które potwierdzałyby, że zastosowała procedury konkurencyjne przy tych dostawach, do czego była zobowiązana na podstawie § 20 umowy o dofinansowanie. Wszystkie wydatki na zakup wyposażenia powinny stanowić jedno zamówienie. Kwestionowane wydatki były ponoszone przez skarżącą od września do listopada 2014 r., a więc istniała tożsamość czasowa zamówień – poprzednie postępowania przeprowadzone były [...], [...] lipca i [...] sierpnia 2014 r., a na ich podstawie wydatki ponoszone były w adekwatnym okresie. Wobec braku dokumentów świadczących o zachowaniu zasady konkurencyjności nałożono 25% korektę na zamówienia o wartości 4.281,81 zł, tj. 1.070,45 zł za naruszenie pn. "Niezachowanie formy pisemnej postępowania (brak dokumentów/dowodów świadczących o zachowaniu zasady konkurencyjności)". W konsekwencji stwierdzenia naruszeń w zakresie zakupu wyposażenia i zabawek Minister uznał za niekwalifikowalny wkład prywatny w wysokości 1.938,75 zł, wynikający z zastosowania korekty w wysokości 25% wartości zamówienia za naruszenie zasady konkurencyjności, przy czym w związku z brakiem jego finansowania ze środków publicznych (dofinansowania) nie podlega on zwrotowi. Zgodnie z wnioskiem koszty pośrednie w projekcie rozliczane były ryczałtem w wysokości 7% poniesionych, udokumentowanych i zatwierdzonych w ramach projektu wydatków bezpośrednich. Z uwagi na orzeczone wydatki niekwalifikowalne, poniesione w ramach kosztów bezpośrednich, proporcjonalnie do nich organ wyliczył wydatki niekwalifikowalne rozliczone w ramach kosztów pośrednich.

Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę na ww. decyzję Ministra.

W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że stosownie do art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE.L.210 z 31 lipca 2006 r. ze zm.; dalej: rozporządzenie 1083/2006) – państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego.

Wysokość wskaźników procentowych do określania wartości korekty finansowej za naruszenie zasady konkurencyjności została określona przez państwo polskie w Taryfikatorze – załączniku nr 11 do dokumentu "Zasady finansowania programu operacyjnego kapitał ludzki" z 24 grudnia 2012 r. – pt. "Wytyczne dotyczące określania korekt finansowania za naruszenie zasady konkurencyjności dla wydatków współfinansowanych z EFS".

Zgodnie z art. 207 ust. 1 ufp, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10 powołanego artykułu.

WSA przypomniał, że sprawa rozpoznawana jest po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, w wyniku uchylenia wyrokiem z 30 sierpnia 2016 r. V SA/Wa 4560/15 poprzedniej decyzji organu II instancji. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: ppsa), który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wobec powyższego WSA związany był oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku V SA/Wa 4560/15, w szczególności co do uznania, że za wyjątkiem stwierdzenia nieprawidłowości dotyczących podziału zamówienia na zakup zabawek i wyposażenia oraz sprzętu i pomocy do zajęć rehabilitacyjnych, wszystkie pozostałe ustalenia zawarte w uzasadnieniu uchylonej decyzji Ministra z 14 września 2015 r., które dotyczyły uchybień w realizacji zamówień w ramach projektu, były prawidłowe. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ miał jedynie przyjąć, że zakup zabawek i wyposażenia oraz zakup sprzętu i pomocy do zajęć rehabilitacyjnych nie powinny być uznawane jako jedno zamówienie oraz że w związku z tym przy zamówieniu na zakup sprzętu i pomocy do zajęć rehabilitacyjnych strona nie była zobowiązana do zastosowania procedur w ramach zasady konkurencyjności.

WSA wskazał, że w zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2017 r. organ zawarł te same ustalenia, co do nieprawidłowości w realizacji zamówień, które były zawarte w uchylonej decyzji z 14 września 2015 r., przyjmując jedynie, zgodnie ze wskazaniem w wyroku V SA/Wa 4560/15, że zamówienia na zakup zabawek, sprzętu rehabilitacyjnego oraz sprzętu komputerowego i oprogramowania nie podlegały sumowaniu. W konsekwencji organ naliczył korektę 25% tylko od kwoty dofinansowania wydatków na zakup zabawek i wyposażenia. Sama wysokość wydatków na zakup zabawek i wyposażenia oraz sposób wyliczenia korekty nie budzą wątpliwości.

Poza wskazaną kwestią łączenia zamówień, wszystkie pozostałe uchybienia skarżącej, przy realizacji projektu, dotyczące braku udokumentowania w sposób właściwy zamówień przeprowadzanych w oparciu o zasadę konkurencyjności, stwierdzone przez organ w uzasadnieniu decyzji z [...] września 2015 r., zostały już zbadane przez WSA, który w uzasadnieniu wyroku V SA/Wa 4560/15 uznał za prawidłowe. Wobec powyższego, w świetle art. 153 ppsa, WSA nie mógł inaczej ocenić ustaleń dotyczących braku udokumentowania w sposób właściwy zamówień przeprowadzanych w oparciu o zasadę konkurencyjności, zawartych w uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2017 r., tożsamych z uznanymi już przez WSA za prawidłowe ustaleniami decyzji z [...] września 2015 r. Sam sposób naliczenia korekt, w tym wysokość zastosowanych wskaźników procentowych, jest zgodny z obowiązującym Taryfikatorem i nie był też przez skarżącą kwestionowany.

W tej sytuacji WSA, w oparciu o art. 151 ppsa, oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów:

1. postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

- art. 151 w zw. z art. 153 ppsa w zw. z art. 70 kpa, poprzez oddalenie skargi i błędne zastosowanie, wyłączenie w oparciu o wcześniejsze ustalenia i ocenę prawną wyrażoną w pierwszym wyroku WSA z pominięciem nowych okoliczności i dowodów, zgłaszanych przez stronę i przez nią uzupełnionych;

- art. 141 § 4 ppsa, poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności przedstawionych przez skarżącą w skardze, a tym samym nietrafne ustalenie, że skarżąca zobowiązana jest do zwrotu środków dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;

- art. 151 ppsa w zw. z art. 7 i art. 77 kpa, przez oddalenie skargi i ich niezastosowanie w sprawie i stwierdzenie, że zgromadzone przez organ dowody są wystarczające, podczas gdy pominięto, że organ w trakcie postępowania administracyjnego ma obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy, a zatem musi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy w sprawie w celu wydania decyzji, czego w sprawie organ nie uczynił;

- art. 7, art. 77, art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie oraz brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, pominięcie i nieustosunkowanie się do podnoszonych przez skarżącą kwestii oraz brak wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego;

2. prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

- błędną wykładnię Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL podrozdział 3.13.1 pkt 5;

- błędną wykładnię Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL podrozdział 3.13.1 pkt 5a oraz art. 89 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, poprzez błędne uznanie, że przepis pozwala niejako w sposób automatyczny stosować korekty, bez względu na wagę i rodzaj uchybienia oraz skutki finansowe uchybienia;

- art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 oraz art. 184 ufp, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do ich bezpodstawnego zastosowania i w konsekwencji błędnego uznania, iż odwołująca dopuściła się wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp;

- art. 98 ust. 2 rozporządzenia 1083/2006.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca, wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych prawem.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skład orzekający nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, w którym wydano zaskarżony wyrok.

Jako do pierwszego należało się odnieść do zarzutu podważającego prawidłowość uzasadniania zaskarżonego wyroku, tj. naruszenia art. 141 § 4 ppsa, poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności przedstawionych w skardze, a tym samym nietrafne ustalenie, że skarżąca zobowiązana jest do zwrotu środków dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.

Zgodnie z art. 141 § 4 ppsa – uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Z regulacji tej wynika, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; wszystkie pozostałe cytowane orzeczenia tamże). W orzecznictwie prezentowany jest też pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić podstawę zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 ppsa, w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Treść uzasadnienia powinna umożliwić, zarówno stronom postępowania, jak i – w razie kontroli instancyjnej – Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Przy czym – co istotne – brak odniesienia się przez sąd administracyjny do wszystkich zarzutów ma znaczenie kasacyjne jedynie wtedy, gdy uniemożliwia kontrolę orzeczenia. Tak więc brak powołania lub zajęcia stanowiska przez sąd pierwszej instancji w stosunku do zarzutów, wprawdzie podniesionych w skardze, ale niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia, nie może być traktowany jako uchybienie określone w art. 174 pkt 2 ppsa (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r., I OSK 670/16). Ponadto – co w istotne w kontekście sposobu sformułowania omawianego zarzutu – w oparciu o zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie można zwalczać ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd pierwszej instancji, ani też skutecznie wykazywać braków lub błędów w tych ustaleniach (p. wyrok NSA z 4 marca 2020 r., II FSK 2089/17). Fakt zaś nieodniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi nie przesądza per se, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1 ppsa (por. wyroki NSA: z 5 czerwca 2017 r., I FSK 1694/15; z 13 grudnia 2018 r., I GSK 1045/16).

Z podanych względów zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa, nie zasługiwał na uwzględnienie. Konstrukcja uzasadnienia zaskarżonego wyroku jest prawidłowa, gdyż pozwala ustalić przesłanki, jakimi kierował się WSA podejmując zaskarżone orzeczenie oraz dokonać jego kontroli.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że chybione są pozostałe zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. art. 153 ppsa w zw. z art. 70 kpa, że WSA orzekł wyłączenie w oparciu o wcześniejsze ustalenia i ocenę prawną wyrażoną w pierwszym wyroku z pominięciem nowych okoliczności i dowodów, zgłaszanych przez stronę i przez nią uzupełnionych, a także art. 151 ppsa w zw. z art. 7 i art. 77 i art. 80 kpa, poprzez stwierdzenie, że zgromadzone przez organ dowody są wystarczające, pominięcie i nieustosunkowanie się do podnoszonych przez skarżącą kwestii i braki wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego.

Odnosząc się do powyższych zarzutów wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ppsa – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Norma zawarta w art. 153 ppsa ma charakter doniosły i bezwzględnie obowiązujący. Oznacza bowiem, że ani organy administracji publicznej, ani sądy orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe – ewentualne – postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej.

Podkreślenia dodatkowo wymaga, że ocena prawna i wskazania zawarte w orzeczeniu sądu tracą moc w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., I OSK 1802/17).

Skarżąca kasacyjnie stoi na stanowisku, że w sprawie doszło do zmiany istotnych okoliczności faktycznych uzasadniających odstąpienie od związania wynikającego z art. 153 ppsa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że po wyroku z 30 czerwca 2016 r. zgłosiła dowody, które to organ winien wziąć pod uwagę wydając decyzję. Jednakże nie sprecyzowała jakie to dowody miały wpływ na przyjęto do rozpoznania sprawy przez WSA stan faktyczny. Dodatkowo wskazała, że "organ winien wyczerpująco zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy w sprawie", a także "organ winien wezwać ją do przedstawienia powyższych dowodów (tj. oświadczenia o braki powiązań z zamawiającym w prowadzonym postępowaniu na realizację usług) czego nie uczynił".

Powyższych zarzutów nie podziela Naczelny Sąd Administracyjny.

Na wstępie należy wskazać, że podstawę zarzutów kasacyjnych nie może stanowić samo negowanie istniejących dowodów bądź kwestionowanie opartych na nich ustaleń faktycznych. Podobnie, nie może być skutecznym zabiegiem samo przedstawianie w kasacji własnej oceny dowodów tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Podejmowane próby takich zabiegów stanowią niczym nieuprawnioną polemikę z ustaleniami i wnioskami zawartymi w zaskarżonym wyroku.

Ponadto sformułowane w tym zakresie zarzuty są nieczytelne i nieodnoszące się do wskazań zawartych w motywach wyroku V SA/Wa 4560/15. Jak trafnie WSA podkreślił w zaskarżonym wyroku, poza kwestią łączenia zamówień, wszystkie pozostałe uchybienia skarżącej, przy realizacji projektu, dotyczące braku udokumentowania w sposób właściwy zamówień przeprowadzanych w oparciu o zasadę konkurencyjności, stwierdzone przez organ w uzasadnieniu decyzji z [...] września 2015 r., zostały zbadane i uznane za prawidłowe. Tak więc, jeżeli skarżąca kasacyjnie nie zgadzała się w tym zakresie z ówczesną oceną WSA, powinna wnieść skargę kasacyjna od uzasadnienia wyroku w części dotyczącej uznania jej zarzutów za nieusprawiedliwione, czego nie uczyniła. Obecne zaś podnoszenie zarzutów i w ich ramach wskazywanie na nowe okoliczności faktyczne, co do całokształtu rozstrzygnięcia sprawy, jest niedopuszczalne.

Podkreślić trzeba, że zmiana okoliczności faktycznych mogących uzasadniać odstąpienie od zasady wynikającej z art. 153 ppsa, musi mieć taki charakter, że ocena prawna dokonana przez sąd w prawomocnym wyroku staje się nieaktualna, nieprzystająca do nowych okoliczności faktycznych sprawy. Takiej zmiany okoliczności faktycznych sprawy nie dostrzega Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie. Tym bardziej – że jak wskazano wyżej – skarżąca kasacyjnie odnosi tą ocenę do całokształtu sprawy, a nie tylko do wytycznych zawartych w wyroku V SA/Wa 4560/15, które dotyczyły wyłącznie stwierdzenia nieprawidłowości, co do podziału zamówienia na zakup zabawek i wyposażenia oraz sprzętu i pomocy do zajęć rehabilitacyjnych.

W konsekwencji niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej.

W ramach zarzutów materialnych, skarżąca kasacyjnie zarzuciła błędną wykładnię Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL podrozdział 3.13.1 pkt 5 i pkt 5a; naruszenie art. 89 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, poprzez błędne uznanie, że przepis ten pozwala w sposób automatyczny stosować korekty, bez względu na wagę i rodzaj uchybienia oraz skutki finansowe uchybienia; naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9, art. 184 ufp oraz art. 98 ust. 2 rozporządzenia 1083/2006.

Odnosząc się do powyższych zarzutów błędnej wykładni, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w żadnym z nich skarżąca kasacyjnie nie wskazała, jak wymienione przepisy powinny być rozumiane i na czym polegał błąd WSA przy ich interpretacji. Przedmiotowe zarzuty zostały sformułowane w sposób lakoniczny i chaotyczny. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie sposób także jest wywieść, na czym w istocie polega błędna wykładnia przepisów art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 i art. 184 ufp przez WSA oraz jaka, według skarżącej, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Także nie sposób odnieść się do zarzutu naruszenia art. 98 ust. 2 rozporządzenia 1083/2006, ponieważ skarżąca nie wskazała, na czym polegać miało naruszenie przedmiotowego przepisu przez WSA.

Taka forma skonstruowania powyższych zarzutów czyni je niemożliwymi do oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tym bardziej, że na etapie postępowania administracyjnego i sądowego, skarżąca kasacyjnie nie podnosiła kwestii sposobu określenia zastosowanej w rozpoznawanej sprawie korekty.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.).