Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1558/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11,33
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
article: par. 5
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów  z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 699/14 w sprawie ze skargi E.J. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 8 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia od E.J. na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 699/14 oddalił skargę E.J. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 8 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Inspektorzy Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] w celu zbadania legalności zatrudnienia i przestrzegania przepisów prawa pracy w dniach [...] sierpnia oraz [...] września 2011 r. przeprowadzili kontrolę w [...] E.J. z siedzibą w [...]. Protokół z kontroli sporządzono w dniu 12 września 2011 r. nr [...].

Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] w oparciu o wynik w/w kontroli w dniu 22 września 2011 r., na podstawie art. 11 pkt 1, 2, 3, 6 i 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm., dalej w skrócie "ustawa o PIP"), wydał nakaz nr [...] skierowany do [...] E.J. z siedzibą w [...], w którym nakazał: w punkcie 1) – zapoznać pracownika L.G. z dokonaną oceną ryzyka zawodowego zatrudnionych na stanowisku mechanika; w punkcie 2) – powołać zespół powypadkowy i dokonać ustalenia przyczyny i okoliczności wypadku, któremu w dniu 7 maja 2011 r. na terenie Zakładu uległ K.M.

Jako podstawę prawną decyzji określonej w punkcie 2 nakazu, poza art. 11 pkt 6 ustawy o PIP podał art. 234 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej skrócie "K.p.") oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 105, poz. 870).

Na skutek wniesienia przez E.J. od w/w nakazu w zakresie decyzji zawartej w punkcie 2 nakazu odwołania, sprawę rozpoznawał Okręgowy Inspektor Pracy w [...], który decyzją z dnia 8 listopada 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.") i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podał, iż odwołujący wskazał, że umowa zawarta z K.M. w dniu 1 kwietnia 2011 r. jest umową o dzieło, która nie została wymieniona w art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322). W sprawie nie zachodzą również przesłanki określone w art. 3 ust. 3 pkt 13 tej ustawy. W ocenie odwołującego, brak jest zatem podstawy do uznania, że zdarzenie z dnia 7 maja 2011 r., w którym uczestniczył K.M. stanowi wypadek przy pracy.

Organ odwoławczy stwierdził, że inspektorowi pracy w czasie kontroli nie okazano żadnych dowodów potwierdzających zawarcie z K.M. umowy o dzieło. Także treść odwołania nie wskazuje w sprawie żadnych nowych dowodów. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie ustaleń zawartych w protokole kontroli, który został podpisany w dniu 12 września 2011 r. przez osobę reprezentującą pracodawcę, bez wnoszenia zastrzeżeń. Oznacza to, że pracodawca nie kwestionował prowadzonego przez inspektora pracy postępowania kontrolnego i całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W wyniku przesłuchania świadków ustalono, że zachodziły przesłanki wskazujące, iż K.M. pozostawał w stosunku pracy. Były nimi: określenie miejsca i czasu wykonywania umowy, osobiste świadczenie pracy, wynagrodzenie, nadzór kierowniczy. Z korespondencji prowadzonej z Powiatowym Urzędem Pracy w [...] wynika, że K.M. miał być zatrudniony w ramach prac interwencyjnych. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że inspektorowi pracy w trakcie kontroli okazano zaświadczenie lekarskie K.M. z dnia 1 czerwca 2011 r., dotyczące stanowiska mechanik pojazdowy w firmie F. E.J. z siedzibą w [...]. Wprawdzie przedmiotowe zaświadczenie zostało wydane po dacie zdarzenia wypadkowego, to jednak pośrednio świadczy to o tym, że wolą pracodawcy było zatrudnienie wyżej wymienionego w ramach stosunku pracy.

W konsekwencji Okręgowy Inspektor Pracy w [...] uznał, że zebrany w trakcie kontroli materiał dowodowy bezpośrednio lub pośrednio potwierdza, iż strony łączył stosunek pracy, który jednak nie został potwierdzony na piśmie. Oznacza to, że pracodawca, stosownie do art. 234 § 1 K.p., jest obowiązany do zbadania okoliczności i przyczyn wypadku, któremu w dniu 7 maja 2011 r. uległ K.M.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E.J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 11 oraz art. 33 ust. 1 ustawy o PIP, poprzez ich błędne zastosowanie i samodzielne rozstrzygnięcie przez organ istnienia stosunku pracy, podczas gdy ustawa nie nadaje organom Państwowej Inspekcji Pracy tego rodzaju uprawnień, a stwierdzenie istnienia stosunku pracy może nastąpić wyłącznie w drodze orzeczenia sądu;

2) art. 11 pkt 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez jego błędne zastosowanie i nakazanie ustalenia okoliczności zdarzenia, które z uwagi na stosunek prawny łączący K.M. ze skarżącym nie stanowiło wypadku przy pracy w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych;

3) art. 234 § 1 K.p., poprzez jego błędne zastosowanie, gdyż przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej nakazania przez Inspektora Pracy powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku, który nie stanowi wypadku przy pracy;

4) art. 15 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy po raz drugi przez organ drugiej instancji oraz poprzestanie na niepełnym powtórzeniu wadliwej argumentacji organu pierwszej instancji;

5) art. 7, art. 77, art. 80 oraz 136 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w wyniku czego nastąpiło przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące dokonaniem przez organ dowolnych ustaleń faktycznych, nieznajdujących potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, poprzez uznanie, iż strony łączył stosunek pracy, podczas gdy przedmiotowa umowa stanowiła umowę o dzieło;

6) art. 10 K.p.a., poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie, poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji nr 2 zawartej w nakazie organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podał m.in., że ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy nie nadaje jej organom uprawnień do ustalania istnienia stosunku pracy, tym samym nie posiadają one kompetencji do samodzielnego i wiążącego dla pracodawcy ustalenia istnienia oraz treści stosunku pracy. Stosunek prawny łączący K.M. ze skarżącym stanowiła samoistna umowa o dzieło, a nie stosunek pracy. W ocenie skarżącego, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w przedmiotowej sprawie dowody z przesłuchania świadków pozwalają na ustalenie istnienia przesłanek określonych w art. 22 § 1 K.p. i przyjęcie, iż K.M. pozostawał w stosunku pracy. Zeznania wyżej wymienionego, według których nawiązał on stosunek pracy oraz uzyskał ze strony skarżącego zapewnienie, że zostanie on potwierdzony na piśmie, są gołosłowne. Powyższe zeznania są niewiarygodne również z tego powodu, że był on zainteresowany takim przedstawieniem sprawy. Natomiast drugi z przesłuchanych świadków nie posiada wiedzy w zakresie wykonywania obowiązków przez K.M. Podał on jedynie, że K.M. w trakcie współpracy ze skarżącym zajmował się wyłącznie remontem kontenerów. Czynności te stanowiły jednak przedmiot umowy o dzieło. Zdaniem E.J., w celu ustalenia charakteru stosunku prawnego łączącego K.M. ze skarżącym wskazane było przesłuchanie wszystkich zatrudnionych przez niego pracowników. Podstawy do stwierdzenia, że wyżej wymieniony w dniu 2 stycznia 2011 r. nawiązał stosunek pracy ze skarżącym nie stanowi także powoływane przez organ pismo z poleceniem zgłoszenia się przez K.M. do Urzędu Pracy, w związku z umową z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie organizacji prac interwencyjnych i refundacji kosztów. Świadczy ono wyłącznie o podjęciu starań zmierzających do zatrudnienia go w przyszłości. Ponadto E.J., odnosząc się do zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 czerwca 2011 r., dotyczącego stanowiska mechanik pojazdowy przyznał, że miał zamiar zatrudnienia K.M. w czerwcu 2011 r. Wskazał, że powyższe zaświadczenie zostało wydane po dacie zdarzenia wypadkowego z dnia 7 maja 2011 r. i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżący argumentując zarzuty naruszenia art. 15 K.p.a. i art. 10 K.p.a. podał, że organ odwoławczy nie przeprowadził żadnych dodatkowych czynności i w pełni oparł się na ustaleniach organu pierwszej instancji, pomimo wiedzy o istnieniu dodatkowych dowodów, które mogły być przeprowadzone oraz nie wezwał strony do wypowiedzenia się w przedmiocie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sytuacji, gdy w odwołaniu wskazywała ona na istnienie umowy o dzieło.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o PiP oraz Kodeksu pracy, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy.

W sprawie niesporny jest fakt nałożenia przez Okręgowego Inspektora Pracy w [...] na F. E.J. z siedzibą w [...] obowiązku powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku, któremu w dniu 7 maja 2011 r., na terenie Zakładu uległ K.M..

Skarżący E.J. kwestionuje zasadność nałożonego na niego obowiązku, z uwagi na to, że z K.M. nie łączył go stosunek pracy. W związku z tym wypadek, któremu uległ K.M. nie był "wypadkiem przy pracy" w rozumieniu ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Z wyjaśnień skarżącego wynika, że strony łączyła jedynie umowa o dzieło. W sprawie nie zaistniały także przesłanki określone w art. 3 ust. 3 pkt 13 w/w ustawy dla uznania tego zdarzenia za "wypadek przy pracy". Nie było zatem podstawy do zastosowania przez organy inspekcji pracy art. 234 § 1 K.p. i wydania w oparciu o art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 6 ustawy o PiP nakazu w zakresie pkt 2.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że o podstawie nałożenia przez organy Państwowej Inspekcji Pracy obowiązku określonego w art. 234 § 1 K.p. nie może decydować okoliczność istnienia stosunku pracy łączącego pracodawcę z osobą, która uległa wypadkowi przy pracy. Przepis art. 234 § 1 K.p. stanowi, że w razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom.

Zgodnie z art. 304 K.p., pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (§ 1). Do wymienionych w art. 207 § 2 K.p. obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny warunków pracy należy m.in. zapewnienie rozwoju spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy (pkt 4).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zdarzenie stanowiące "wypadek przy pracy" – w kontekście realizacji zasad bezpieczeństwa i higieny warunków pracy – należy uniezależnić od istnienia "klasycznego" stosunku pracy, którego jednym z wyznaczników jest świadczenie pracy przez pracownika, tj. osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 K.p.). Z brzmienia art. 207 § 2 w zw. z art. 304 K.p. wynika, że obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (m.in. w zakresie profilaktyki wypadków przy pracy) został nałożony również na pracodawców organizujących pracę wykonywaną przez osoby zatrudnione na innej podstawie niż stosunek pracy (np. na podstawie umowy zlecenia, umowy o roboty budowlane czy umowy o dzieło).

W związku z powyższym, abstrahując od oceny, czy w dniu wypadku K.M. łączył ze skarżącym stosunek pracy czy też miał on charakter cywilnoprawny, przyjąć należy, iż organ inspekcji pracy był uprawniony do wydania przedmiotowego nakazu i nałożenia w pkt 2 na F. E.J. z siedzibą w [...] obowiązku powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku, któremu w dniu 7 maja 2011 r., na terenie Zakładu uległ K.M.. Wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło nie zwalnia pracodawcy z odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 239/08, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W zakresie tej odpowiedzialności pracodawca jest m.in. obowiązany – tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – do podejmowania działań polegających na zapobieganiu wypadkom przy pracy, czemu niewątpliwie ma służyć ustalenie okoliczności i przyczyn każdego wypadku. Także wypadku, któremu uległa osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o dzieło, przy czym z punktu widzenia profilaktyki przeciwdziałania wypadkom bez znaczenia pozostaje okoliczność czy jest to umowa o dzieło, od której pracodawca odprowadza składki na ubezpieczenie wypadkowe, o której mowa w art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, czy jest to – jak ją nazywa skarżący – "samoistna" umowa o dzieło.

Powyższe stwierdzenie znajduje także odzwierciedlenie w przepisach określających kompetencje organów inspekcji pracy. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o PIP do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy m.in. nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (pkt 1), jak również podejmowanie działań polegających na zapobieganiu i ograniczaniu zagrożeń w środowisku pracy, a w szczególności badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz kontrola stosowania środków zapobiegających tym wypadkom (pkt 7 lit. a). Przy czym stosownie do art. 10 ust. 2 ustawy o PiP do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy także nadzór i kontrola zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy m.in. osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osobom wykonującym na własny rachunek działalność gospodarczą w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę lub przedsiębiorcę, niebędącego pracodawcą, na rzecz którego taka praca jest świadczona (pkt 1).

Ponadto z art. 11 pkt 6 ustawy o PiP wynika, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku.

W sprawie jest niesporne, że K.M. w trakcie wykonywania pracy w zakładzie pracy skarżącego w dniu 7 maja 2011 r. doznał urazu kolana. W świetle przedstawionej argumentacji zdarzenie to należy uznać za wypadek przy pracy pociągający za sobą konieczność ustalenia przez pracodawcę okoliczności i przyczyn tego wypadku.

Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy obu instancji nie naruszyły art. 33 ust. 1 w zw. z art. 11 pkt 6 ustawy o PiP i art. 234 § 1 K.p. oraz przywołanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego. Wydane w sprawie nakaz i zaskarżona decyzja były następstwem postępowania kontrolnego przeprowadzonego w F. E.J. z siedzibą [...] przez inspektorów pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...]. Tryb postępowania kontrolnego został uregulowany w Rozdziale 4 ustawy o PiP. Zgodnie z art. 21 ustawy o Pip, postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń. Stosownie do art. 31 ustawy o Pip, ustalenia kontroli dokumentowane są, co do zasady, w formie protokołu (ust. 1), który powinien zawierać m.in. opis stwierdzonych naruszeń prawa oraz inne informacje mające istotne znaczenie dla wyników kontroli (ust. 2 pkt 7). Protokół podpisuje inspektor pracy prowadzący kontrolę oraz osoba lub organ reprezentujący podmiot kontrolowany (ust. 3), natomiast podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole (ust. 4), które należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu (ust. 5). W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, inspektor pracy przeprowadzający kontrolę zobowiązany jest je zbadać, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń – zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu (ust. 6).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zauważył, iż postępowanie kontrolne, prowadzone w oparciu o przepisy ustawy o PIP ma odrębny przedmiot, którym jest wyłącznie ustalenie stanu faktycznego; jest ono postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2259/12, LEX nr 1269642). W świetle art. 12 ustawy o PIP w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd pierwszej instancji uwzględniając przedstawioną regulację prawną wyjaśnił, że ustalenia faktyczne, w oparciu o które inspektorzy pracy wydają decyzje na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o PiP (m.in. nakaz określony w art. 11 pkt 6) ograniczają się do ustaleń dokonanych w toku kontroli w ramach postępowania uregulowanego w art. 21-37 ustawy o PiP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 753/11, LEX nr 1102240). Inspektorzy pracy nie prowadzą – poza w/w postępowaniem kontrolnym – innego postępowania wyjaśniającego, na podstawie którego wydają przedmiotowe decyzje (nakazy). Z kolei okręgowi inspektorzy pracy, rozpatrujący odwołania od nakazów i innych decyzji inspektorów pracy zgodnie z przyznaną im kompetencją na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PiP, nie są umocowani do prowadzenia czynności kontrolnych (art. 17 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 2) . Z tego względu przyjął, że w niniejszej sprawie zarzut naruszenia przez Okręgowego Inspektora Pracy w [...] przepisu art. 136 K.p.a. jest chybiony.

Za niezasadny uznał także zarzut naruszenia przez Okręgowego Inspektora Pracy w [...] przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisów art. 7, art. 10, art. 15, art. 77, art. 80 K.p.a. Jak wyżej podano rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o PiP winno nastąpić w oparciu o ustalenia dokonane w toku przeprowadzonej u skarżącego kontroli. A.J. dyrektor handlowy, pomimo iż przed podpisaniem protokołu (art. 31 ust. 4 i 5 ustawy o PiP) została poinformowana o możliwości wniesienia umotywowanych zastrzeżeń, z uprawnienia do kwestionowania dokonanych ustaleń nie skorzystała (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 501/08, LEX nr 532828).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł E.J., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 134 § 1, 135 § 1, 141 § 4, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. polegające na wadliwej kontroli czynności organów Inspekcji Pracy i braku rozpoznania zarzutów naruszenia:

- art. 11 oraz art. 33 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm., dalej w skrócie "ustawa o PIP"), polegającego na błędnym zastosowaniu i samodzielnym rozstrzygnięciu przez organ istnienia stosunku pracy, podczas gdy w/w ustawa nie nadaje organom inspekcji pracy tego rodzaju uprawnień, a stwierdzenie istnienia stosunku pracy może nastąpić wyłącznie w drodze orzeczenia sądu;

- art. 11 pkt 6 ustawy o PIP, polegającego na błędnym zastosowaniu i nakazaniu ustalenia okoliczności zdarzenia, które z uwagi na stosunek prawny łączący K.M. ze skarżącym nie stanowiło wypadku przy pracy w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych;

- art. 234 K.p., polegającego na błędnym zastosowaniu i przyjęciu, że przepis ten może stanowić podstawę prawną nakazania przez inspektora pracy powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku, który nie stanowi wypadku przy pracy;

co doprowadziło do przedstawienia sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, poprzez zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji wadliwych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy, a polegających na przyjęciu, że okoliczności ustalone podczas kontroli przeprowadzonej u skarżącego pozwalają na przyjęcie, iż K.M. uległ wypadkowi przy pracy.

2) art. 135 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 151 P.p.s.a., poprzez niedopełnienie przez Sąd pierwszej instancji obowiązku rozpoznania skargi na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w jej granicach, poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi oraz nieodniesieniem się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze tj. zarzutu naruszenia art. 234 K.p., polegającego na błędnym zastosowaniu i przyjęciu, iż przepis ten może stanowić podstawę prawną nakazania przez inspektora pracy powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku, który nie stanowi wypadku przy pracy, skutkujące niesłusznym oddaleniem skargi w trybie art. 151 P.p.s.a.

II. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie, które nastąpiło w związku z czynnościami podejmowanymi w oparciu o samoistną umowę o dzieło, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu nie pozwala na taką interpretację;

2) art. 234 K.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż pracodawca obowiązany jest na podstawie tego przepisu do podejmowania działań w razie zaistnienia wypadku przy pracy osób zatrudnionych na jakiekolwiek podstawie, podczas gdy zgodnie z prawidłową interpretacją tego przepisu wypadek przy pracy winien być oceniany w świetle spełnienia przesłanek z art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał m.in., że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jakich dopuścił się organ inspekcji pracy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, co skutkowało brakiem dokonania prawidłowej kontroli działalności administracji publicznej. Zaniechał również rozpoznania istoty zarzutów podnoszonych przez skarżącego w zakresie, w jakim kwestionował on kompetencje inspektora pracy do samodzielnego i wiążącego rozstrzygania o istnieniu między nim a K.M. stosunku pracy, a także do nakazywania na podstawie art. 11 pkt. 6 ustawy o PiP oraz art. 234 K.p. ustalenia okoliczności zdarzenia, które z uwagi na charakter stosunku prawnego nie stanowiło wypadku przy pracy.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, organy inspekcji pracy nie są uprawnione do ustalania istnienia bądź nieistnienia jakiegokolwiek stosunku prawnego. Brak rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w tym zakresie winno skutkować uznaniem, że w sprawie nie rozpoznano wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze.

Ponadto skarżący kasacyjnie wskazał, że z uwagi na brak w Kodeksie pracy definicji legalnej pojęcia "wypadku przy pracy", przepis art. 234 K.p. powinien być interpretowany w powiązaniu z art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wypadki uważane za "wykonywanie pracy" są enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Żaden z nich nie dotyczy umowy o dzieło, zawieranej jako samoistna podstawa nawiązania stosunku prawnego z jakimkolwiek podmiotem. W sprawie nie ma również zastosowania art. 3 ust. 3 pkt 13 tej ustawy.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, nieuprawnione jest stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, z powołaniem się na art. 304 i art. 207 § 2 K.p., że uraz, którego doznał K.M. w dniu 7 maja 2011 r. jest wypadkiem przy pracy. Nie każde zdarzenie, do jakiego dojdzie na terenie zakładu pracodawcy może być uznane za wypadek przy pracy.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów stwierdził, że są one niezasadne oraz iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Przy czym istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stwierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uznał, że organ inspekcji pracy był uprawniony do wydania nakazu i nałożenia na F. E.J. z siedzibą w [...] obowiązku powołania zespołu powypadkowego i dokonania ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku, któremu w dniu 7 maja 2011 r., na terenie Zakładu uległ K.M..

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, przedmiotem niniejszej sprawy nie jest kwestia oceny uprawnienia organu Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie ustalenia istnienia stosunku pracy pomiędzy K.M. a skarżącym kasacyjnie, lecz uprawnienia tego organu określonego w art. 11 pkt 6 ustawy o PiP w zw. z art. 234 § 1 K.p. i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy do nakazania F. E.J. z siedzibą w [...] ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wyżej wymienionego wypadku.

Spór prawny między stronami wymagał rozważenia, czy bez względu na rodzaj łączącego E.J. z K.M. stosunku prawnego (umowa o pracę lub umowa o dzieło) organ inspekcji pracy był uprawniony do nałożenia na F. E.J. z siedzibą w [...] wyżej wymienionego obowiązku. Bezspornym jest, że w aktach sprawy brak jest dokumentów w postaci pisemnej umowy o pracę lub umowy o dzieło potwierdzających charakter zatrudnienia K.M. w F. E.J. Organ na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie m.in. protokołów przesłuchania świadków K.M. i L.G., kopii pisma przekazanego K.M. przez A.J. dotyczącego zgłoszenia się do Powiatowego Urzędu Pracy w [...], kopii pisma podpisanego przez w/w skierowanego do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z datą wpływu w dniu 10 lutego 2011 r. oraz kopii zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy K.M. na stanowisku mechanika stanowiących załączniki do protokołu kontroli z dnia 12 września 2011 r. ustalił, że zachodziły przesłanki wskazujące, że K.M. świadczył pracę na podstawie umowy o pracę. Określone było miejsce i czas wykonywania pracy, osobiste świadczenie pracy, wynagrodzenie i nadzór kierowniczy. Z korespondencji prowadzonej z Powiatowym Urzędem Pracy w [...] wynika, że miał być on zatrudniony na podstawie umowy o zastępstwo w ramach umowy [...] (prace interwencyjne). K.M. wykonywał pracę w F. E.J. w okresie od dnia 2 stycznia 2011 r. do dnia 24 czerwca 2011 r. Do dnia kontroli przeprowadzonej przez inspektorów pracy, tj. do dnia 7 września 2011 r., pracodawca nie potwierdził na piśmie faktu zawarcia z wyżej wymienionym umowy o pracę, nie dokonał zgłoszenia go do ubezpieczenia społecznego oraz nie powołał zespołu powypadkowego do zbadania przyczyn i okoliczności wypadku przy pracy, któremu uległ on w dniu 7 maja 2011 r., na terenie zakładu pracy. Wskazać należy, iż przedmiotowy protokół został podpisany przez dyrektora handlowego A.J. bez zastrzeżeń.

Ponadto z akt sprawy wynika, że konsekwencją stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości było skierowanie przez Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] do F. E.J. z siedzibą w [...] wystąpienia, w którym wskazano m.in. na konieczność potwierdzenia na piśmie umowy o pracę zawartej z K.M. w okresie od dnia 2 stycznia 2011 r. do dnia 24 czerwca 2011 r. (art. 29 § 2 K.p.) oraz zgłoszenie wyżej wymienionego do ubezpieczenia społecznego (art. 36 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Natomiast stawiana przez E.J. w odwołaniu, jak i w skardze teza, jakoby łączyła go z K.M. od dnia 1 kwietnia 2011 r. samoistna umowa o dzieło nie znalazła jakiegokolwiek potwierdzenia zarówno w dokumentacji pokontrolnej, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 7 lit a oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o PIP, do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy m.in. nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, podejmowanie działań polegających na zapobieganiu i ograniczaniu zagrożeń w środowisku pracy, a w szczególności badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz kontrola stosowania środków zapobiegających tym wypadkom. Ponadto do jej zadań należy nadzór i kontrola zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy m.in. osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy.

Z art. 11 pkt 6 ustawy o PiP wynika, że w razie stwierdzenia naruszenia m.in. przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do

nakazania ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku. Przedmiotowy nakaz może być wydany wówczas, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny już w momencie przeprowadzenia kontroli.

Zauważyć należy, iż obowiązek ochrony życia lub zdrowia ludzkiego zagrożonych w procesie pracy nie może być uzależniony lub zróżnicowany według podstawy prawnej zatrudnienia. W świetle art. 304 § 1 K.p. w zw. z art. 207 § 2 K.p. powinność pracodawcy zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, dotyczy zarówno pracowników, jak i osób świadczących pracę w ramach niepracowniczych stosunków zatrudnienia cywilnoprawnego (wynikających z umowy o dzieło, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług). W wykonaniu tego obowiązku pracodawca może od tych osób domagać się przestrzegania przepisów i zasad bhp, wydając im polecenia usunięcia w tym zakresie ewentualnych uchybień i kontrolując ich wykonanie (art. 207 § 2 pkt 2). Odpowiednikiem tych kompetencji pracodawcy jest po stronie wspomnianych osób przewidziany w art. 3041 K.p. obowiązek respektowania art. 211, traktującego przestrzeganie przepisów oraz zasad bhp jako "podstawowy" obowiązek pracownika (innego zatrudnionego).

W sprawie jest niesporne, że K.M. w dniu 7 maja 2011 r. na terenie zakładu skarżącego kasacyjnie doznał urazu kolana. Obowiązki pracodawcy w związku z zaistniałym zdarzeniem wypadkowym określa art. 234 § 1 K.p. Przepis ten stanowi, że w razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom.

Definicja ustawowa wypadku przy pracy jest zawarta w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Z kolei art. 3 ust. 2 i 3 powołanej ustawy określa przypadki w których wypadek lub zdarzenie z udziałem pracownika traktuje się na równi z wypadkiem przy pracy. W kontekście normatywnym wypadki wymienione w art. 3 ust. 2 oraz w ust. 3 tej ustawy są zatem także uznawane za wypadki przy pracy, gdyż są traktowane jako wypadki zrównane z wypadkiem przy pracy.

W rozpoznawanej sprawie do zakwalifikowania zdarzenia, w wyniku którego K.M. w dniu 7 maja 2011 r. na terenie Zakładu skarżącego kasacyjnie doznał urazu kolana, konieczne było zatem ustalenie, czy nastąpiło ono w okolicznościach określonych w art. 3 ust. 1, 2 i 3 powołanej wyżej ustawy.

Postępowanie w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy odbywa się wedle sposobu i trybu postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy oraz składu zespołu powypadkowego wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 1 i 2 K.p. i kończy się zatwierdzeniem protokołu powypadkowego przez pracodawcę (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Ostatecznie uznanie bądź nieuznanie konkretnego zdarzenia za wypadek przy pracy czy wypadek zrównany z wypadkiem przy pracy w protokole powypadkowym jest wyrazem stanowiska pracodawcy.

Nieuznanie zdarzenia za wypadek przy pracy powinno być szczegółowo uzasadnione, ze wskazaniem dowodów stanowiących podstawę takiego stwierdzenia (§ 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia). Ponadto z § 11 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia wynika, że zespół powypadkowy jest obowiązany zapoznać poszkodowanego z treścią protokołu powypadkowego przed jego zatwierdzeniem. Poszkodowany ma prawo zgłoszenia uwag i zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole powypadkowym, o czym zespół powypadkowy jest obowiązany pouczyć poszkodowanego.

W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia prawa materialnego albowiem zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią procesową konsekwencję dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, zakwestionowanej przez autora skargi kasacyjnej wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, a więc są odzwierciedleniem procesowym koncepcji materialnej przedstawionej przez skarżącego kasacyjnie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał prawidłowej wykładni art. 234 § 1 K.p. i zasadnie przyjął, że realizacja przez pracodawcę obowiązku wynikającego z tego przepisu w zakresie ustalenia w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, czy wypadku zrównanego z wypadkiem przy pracy, dotyczy powołania zespołu powypadkowego i jest niezależna od rodzaju łączącego E.J. z K.M. stosunku prawnego (umowa o pracę lub umowa o dzieło). Pracodawca nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego dokonywania kwalifikowania zdarzenia wypadkowego dotyczącego osoby zatrudnionej przy uwzględnieniu pojęć zawartych w art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W związku z powyższym, na tym etapie postępowania przedwczesne było stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarte na str. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, przyjmujące, że zdarzenie z dnia 7 maja 2011 r., w którym K.M. w trakcie wykonywania pracy w Zakładzie skarżącego kasacyjnie doznał urazu kolana, należy uznać za "wypadek przy pracy".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia wskazanych przepisów postępowania. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli czynności organów Inspekcji Pracy. Dokonując analizy poszczególnych przepisów mających zastosowanie w sprawie zasadnie uznał, że były one uprawnione do wydania przedmiotowego nakazu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu (pkt 1 sentencji wyroku).

Odnosząc się do zawartego we wniesionej w ustawowym terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku pełnomocnika Okręgowego Inspektora Pracy w [...] – radcy prawnego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, uznać należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Przepis art. 204 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Z art. 209 P.p.s.a. wynika, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga m.in. w orzeczeniu, o którym mowa w art. 204 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do art. 205 § 2 P.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe (...).

W świetle § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490), przy uwzględnieniu stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (LEX nr 1226661), przyjmuje się, że radcy prawnemu za sporządzenie i wniesienie w terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną (art. 179 P.p.s.a.) przysługuje opłata (stawka minimalna) jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Przy orzekaniu o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego z tytułu wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną mają także zastosowanie przepisy art. 206 i art. 207 § 2 P.p.s.a., wyrażające odpowiednio zasadę miarkowania kosztów postępowania oraz zasadę słuszności. Stosowanie tych przepisów, będących wyjątkiem od zasady finansowej odpowiedzialności za wynik postępowania, zależy od uznania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną powinna zawierać argumentację odnoszącą się do skargi kasacyjnej, a zmierzającą do wykazania braku podstaw uzasadniających jej uwzględnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, lakoniczna odpowiedź na skargę kasacyjną wniesiona w rozpoznawanej sprawie, podzielająca w istocie jedynie stanowisko Sądu pierwszej instancji i niezawierająca argumentacji odnoszącej się do skargi kasacyjnej, nie spełnia kryteriów uzasadniających przyznanie radcy prawnemu za jej sporządzenie opłaty (stawki minimalnej), jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. W konsekwencji oznacza to, że wniosek pełnomocnika Okręgowego Inspektora Pracy w [...] o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł zostać uwzględniony. Sąd drugiej instancji uznał, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 P.p.s.a. i na podstawie tego przepisu orzekł, że odstępuje od zasądzenia od E.J. na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2 sentencji wyroku).