Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 201/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 2351, art. 2352
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 8 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 75, art. 84 par. 1, art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi C. w Nowogardzie na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej u T. G., wszczął w dniu [...] grudnia 2019 r. postępowanie administracyjne w sprawie.

Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 195 – j.t.), dalej jako "u.p.i.s.", Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. - na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego nr [...], z dnia [...] czerwca 2021 r., wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S., uzupełnionego pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. oraz oceny narażenia zawodowego, stwierdził u T. G. chorobę zawodową - chorobę skóry - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wymienioną w poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013r. poz. 1367 ze zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że T. G. został zbadany w kierunku choroby zawodowej w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S., który w dniu [...] czerwca 2021 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...], o rozpoznaniu choroby zawodowej - choroby skóry - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wymienionej w poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, iż T. G. rozpoczął pracę zawodową w 1975 r. w Zakładach Chemicznych [...]", gdzie pracował jako aparatowy i kierowca do [...] października 1976 r. W okresie: [...].11.1976 r. - [...].12.1978 r. pracował jako kierowca w "S. " [...] Oddział w N., [...].12.1978 r.- [...].06.1991 r. jako operator oraz [...].09.1992 r. - [...].05.1993 r. jako kierowca-ładowacz w Spółdzielni Transportu Wiejskiego Oddział w N., [...].06.1991 r. - [...].09.1992 r. jako kierowca-operator w Firmie Handlowo-Transportowej i Usługowo-Produkcyjnej "A. " F. N., [...].06.1993 r. - [...].04.1994 r. jako kierowca w Przedsiębiorstwie Transportowo- Handlowo-Usługowo-Produkcyjnym "B. " w N., [...].03.2006 r.- [...].04.2008 r. jako operator maszyn, magazynier w R. Sp. z o.o. Zakład N., [...].11.2008 [...].11.2008 r. jako pracownik obróbki skór norek w N. Sp. z o.o., [...].07.1994 r. - [...].12.2004 r., [...].07.2005 r. - [...].08.2005 r., [...].07.2008 r. - [...].08.2008 r, [...].12.2008 r. - [...].02.2009 r, [...].06.2009 r. - [...].10.2009 r., [...].12.2009 r. - [...].02.2010 r., [...].05.2010 r. - [...].09.2010 r., [...].11.2010 r. - [...].02.2011 r., [...].04.2011 r. - [...].02.2013 r., [...].04.2013 r. - [...].09.2013 r., [...].12.2013 r. - [...].01.2014 r. jako konduktor w W. S.A. [...], [...].06.2014 r. - [...].04.2020 r. jako sortowacz, pracownik gospodarki odpadami, operator wózka widłowego w C. w N. .

Jednostka orzecznicza podała, że na podstawie informacji uzyskanych od T. G. oraz dokumentacji medycznej ustalono, że w lipcu 2018 r. podczas pracy wystąpił u badanego obrzęk nosa z zaczerwienieniem skóry i utrudnionym oddychaniem przez nos. Z tego powodu zgłosił się do laryngologa, otrzymał m.in. leki antyalergiczne i po kilku dniach dolegliwości zaczęły ustępować. Następnie, po upływie około miesiąca, na skórze obu stawów łokciowych pojawiły się swędzące zmiany grudkowo-pęcherzykowe. Z tego powodu pacjent zgłosił się do dermatologa, który rozpoznał kontaktowe zapalenie skóry i zalecił leki zewnętrzne oraz Zyx- leczenie nie przynosiło istotnej poprawy. Wiosną 2019 r. T. G. zgłosił się do alergologa i miał wykonane punktowe testy alergiczne, które wykazały nadwrażliwość na pyłki bylicy, zarodniki pleśni. W testach płatkowych z maja 2019 r. potwierdzono nadwrażliwość na mieszaninę pochodnych węglowych i eucerynę. Ze względu na uogólnienie zmian skórnych był wówczas leczony doustnymi glikokortykosteroidami oraz kilka razy hospitalizowany w Klinice Chorób Skórnych i Wenerycznych [...] z rozpoznaniem alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. W uzasadnieniu orzeczenia podano również, że w wywiadzie okresowo występowały objawy sugerujące alergiczny nieżyt nosa. Podano również, że T. G. wiąże występowanie zmian skórnych z pracą w zakładzie gospodarowania odpadami. Z ww. powodów od kwietnia 2019 r. przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, następnie miał przyznane świadczenie rehabilitacyjne, a w październiku 2020 r. ZUS orzekł częściową niezdolność do pracy do [...] listopada 2021 r. Z wywiadu zebranego od pacjenta wynika ponadto, że jest leczony z powodu dny moczanowej. Alergię i choroby alergiczne we wcześniejszym okresie oraz w rodzinie negował.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego jednostka orzecznicza podała, że podczas badania w WOMP-ZCLiP w 2020 r. wykonano konsultację alergologiczną, spirometrię. Alergolog: [...].02.2020 r. - na skórze tułowia, przedramion, ud i w okolicy łokci stwierdził zmiany rumieniowo-złuszczające. [...].02.2020 r. - założono testy naskórkowe S1+S2+żywice. Pierwszy odczyt testów: dwuchromian potasowy (+), chlorek rtęci (+), nadtlenek benzoilu (++++); drugi odczyt testów: dwuchromian potasowy (++), nadtlenek benzoilu (++++). DGN: kontaktowe zapalenie skóry - podejrzenie o zawodowe kontaktowe zapalenie skóry (uczulony na związki chromu i nadtlenek benzoilu). Ponadto: w badaniu spirometrycznym wartości prawidłowe, IgE całk. 51.20 lU.ml, IgE spec. Dla mieszanki chwastów - 4.79 kU/l (3 klasa).

W celu przeprowadzenia pełniejszej diagnostyki alergologicznej T. G. został skierowany na badanie konsultacyjne do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. Podczas hospitalizacji w dniach [...].04-[...].04.2021 r. wykonano testy płatkowe obejmujące Europejską Serię Podstawową oraz serię Oleje i Chłodziwa - wyniki testów były dodatnie z dwuchromianem potasu, chlorkiem kobaltu, kalafonią, alkoholem lanoliny, balsamem peruwiańskim, formaldehydem, mieszanką zapachową I, amercholem L 101, nadwodorotlenkiem limonemu, fenoksyetanolem. W badaniu przedmiotowym stwierdzono obecność na skórze łokci ognisk rumieniowych z nadżerkami.

Jednostka orzecznicza I stopnia w uzasadnieniu orzeczenia podała, że przy formułowaniu orzeczenia lekarskiego wzięto pod uwagę narażenie zawodowe, obraz kliniczny choroby, wyniki badań i konsultacji specjalistycznych przeprowadzonych w WOMP-ZCLiP oraz w IMP w Ł.. Wskazała też, że T. G. pracując w latach 2014-2019 jako sortowacz, pracownik gospodarki odpadami oraz operator wózka widłowego zajmował się głównie segregacją złomu zgodnie z rodzajem metalu, powtórną segregacją szklanych odpadów, czyszczeniem separatorów do segregacji, obsługą i konserwacją maszyny do ubijania odpadów w kontenerze. Czynności te wiązały się z narażeniem na czynniki alergizujący i drażniące, takie jak metale (np. glin, miedź, żelazo, stopy metali o chromowanych i niklowanych powierzchniach), czynniki chemiczne - m.in. środki do udrażniania i usuwania zatorów blokujących taśmociągi, substancje chemiczne zawarte w odpadach komunalnych, smar wysokotemperaturowy MOL Helios Zhigt, olej napędowy Ekodisel Ultra B,D,F, Olej Napędowy Arktyczny klasy 2, Efekta Disel B,D,F, Verva ON B,D,F, płyn do chłodnic Carso Presta-35C, W8 Professional płyn do spryskiwaczy zimowy. Zależnie od wykonywanej pracy badany stosował różne rodzaje rękawic ochronnych.

W podsumowaniu uzasadnienia Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. podał, że stwierdzona podczas badań u T. G. nadwrażliwość na związki chromu, kobaltu oraz formaldehyd, które mogą występować w środowisku pracy sortowacza śmieci, pozwala na rozpoznanie alergicznego kontaktowego zapienia skóry o etiologii zawodowej. Uznano, że istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej: choroby skóry - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.

Organ I instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania C. skierował do organu pismo z dnia 16 lipca 2021 r., w którym wniósł zastrzeżenia dotyczące ww. orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. pismem z dnia 22 lipca 2021 r. zwrócił się z prośbą do ww. jednostki orzeczniczej o uzyskanie dodatkowych wyjaśnień.

W odpowiedzi na powyższe jednostka orzecznicza w piśmie z dnia 11 sierpnia 2021 r. podtrzymała stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim, jednocześnie wyjaśniła, że:

- zawarty w orzeczeniu lekarskim zwrot "substancje chemiczne zawarte w odpadach komunalnych" odnosi się do odpadów komunalnych, a nie do wymienionych nazw środków eksploatacyjnych;

- fakt, że przy usuwaniu zatorów blokujących pracę taśmociągów nie są wykorzystywane środki chemiczne nie ma wpływu na orzeczenie o chorobie zawodowej u T. G.;

- fakt, że zakład, w którym zatrudniony był T. G. nie przerabia metali, a wysegregowane surowce nie podlegają obróbce mechanicznej oraz fizykochemicznej nie wyklucza możliwości alergizacji i rozwoju alergii u osób mających z nimi styczność;

- u T. G. stwierdzono nadwrażliwość na m.in. związki chromu, kobaltu czy formaldehydu, które mogą występować w środowisku pracy sortowacza śmieci.

Ustalenia powyższe stanowiły podstawę wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.

Nie zgadzając się z treścią decyzji, C. , reprezentowany przez adwokata, wniósł odwołanie do Inspektor Sanitarny.

Zaskarżonej decyzji zarzucono m.in. naruszenie art. 2351 Kodeksu pracy poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie u T. G. choroby zawodowej - choroby skóry - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wymienionej w poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i §11 Kodeksu pracy, podczas gdy w wyniku oceny warunków pracy lekarz orzecznik nie stwierdził bezspornie ani z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W ocenie odwołującego, w niniejszym przypadku nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy występowaniem czynników szkodliwych a wystąpieniem choroby zawodowej u T. G..

Odwołujący się podkreślił, że nie może się zgodzić, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, że w zakładzie pracy do udrażniania i usuwania zatorów blokujących taśmociągi nie używa się środków chemicznych tylko narzędzi. Natomiast środki chemiczne takie jak smar wysokotemperaturowy MOL Helios Zhigt, olej napędowy Ekodisel ultra B,D,F, olej nepędowy arktyczny klasy 2, Efekta Disel B,D,F, [...] ON B,D,F, płyn do chłodnic Carso [...], [...] Professional do spryskiwaczy zimowy, nie zaliczają się do odpadów komunalnych lecz należą do środków eksploatacyjnych stosowanych do maszyn i sprzętu mechanicznego używanego w C. .

Ponadto w odwołaniu wskazano, że metale i stopy metali występują w C. w postaci złomu i wyrobów użytkowych pochodzących z gospodarstw domowych np.: sprzętu AGD i RTV, elektroniki, wyrobów metalowych, elementów konstrukcji metalowych, przewodów elektrycznych itp. Wskazano też, że zakład nie przerabia odpadów niebezpiecznych, a wysegregowane surowce (głównie opakowania) nie podlegają obróbce chemicznej i są odbierane przez zainteresowane tym firmy zewnętrzne do recyklingu.

Organ II instancji, rozpatrując wniesione odwołanie, zwrócił się pismem z dnia 22 października 2021 r. do jednostki orzeczniczej I stopnia o ustosunkowanie się do treści wniesionego przez stronę odwołania i zarzutów oraz wątpliwości w nim podniesionych oraz o wskazanie, czy mogą mieć wpływ na zmianę orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r.

W odpowiedzi jednostka orzecznicza I stopnia pismem z dnia 15 listopada 2021 r. poinformowała, iż:

- w każdym przypadku wydanie przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Z. Centrum Leczenia i Profilaktyki w S. orzeczenia lekarskiego poprzedzone jest wnikliwą analizą/oceną narażenia zawodowego;

- orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane jest wyłącznie w przypadku, kiedy w wyniku powyższej oceny można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpatrywana choroba spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy - wszystkie te zasady zostały zachowane w postępowaniu dotyczącym T. G., gdzie - rozpatrywanymi czynnikami szkodliwymi były alergeny;

- w odniesieniu do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) ww. ocena narażenia zawodowego obejmuje rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeśli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika;

- u T. G. stwierdzono nadwrażliwość m.in. na związki chromu, kobaltu, czy formaldehyd, które mogą występować w środowisku pracy sortowacza śmieci (np. metale, barwniki, smary, oleje).

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 u.p.i.s., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji przytoczył treść art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy i wskazał, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Organ II instancji wyjaśnił, że stanowisko strony, iż w niniejszym przypadku nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy występowaniem czynników szkodliwych, a wystąpieniem choroby zawodowej wynika z subiektywnego przekonania o braku istnienia takiego związku, lecz nie jest oparte na wiedzy medycznej. Podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowią bowiem orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych oraz ocena narażenia zawodowego pracownika.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S., będący w myśl przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jednostką właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, rozpoznał u T. G. chorobę zawodową - choroby skóry - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wymienione w poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, podlegają bowiem ocenie organu z punku widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego i jeżeli w ocenie organu są one jasne, wyjaśniają w sposób przekonywujący w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i warunki pracy badanego, to nie można znaleźć podstaw do tego, by organ zobowiązany był do dalszych poszukiwań celem potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez stronę. Wprawdzie związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., jednakże istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń.

Oceniając wartość dowodową wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskiego organ II instancji stwierdził, iż w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości jednostka orzecznicza wykazała, że rozpoznana u T. G. choroba powstała w związku z narażeniem zawodowym, w związku z powyższym istnieją podstawy do rozpoznania u niego choroby zawodowej pod postacią - choroby skóry - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wymienionej w poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Zatem za nietrafiony należy uznać zarzut strony dotyczący naruszenia art. 235ą Kodeksu pracy.

Ponadto, organ II instancji wskazał, że zarówno z karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej na podstawie informacji dotyczących zatrudnienia w C. , jak i orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., zgodnie i jasno wynika, że T. G. zatrudniony był w C. na stanowiskach pracy sortowacza, pracownika gospodarki odpadami, operatora wózka widłowego, gdzie zajmował się segregacją złomu zgodnie z rodzajem metalu, powtórną segregacją szklanych odpadów, czyszczeniem separatorów do segregacji, obsługą i konserwacją maszyny do ubijania odpadów w kontenerze. Wykonywane czynności wiązały się z narażeniem na czynniki alergizujące i drażniące, takie jak metale (np. glin, miedź, żelazo, stopy metali o chromowanych i niklowanych powierzchniach), czynniki chemiczne - m.in. substancje chemiczne zawarte w odpadach komunalnych, czy w środkach eksploatacyjnych stosowanych do maszyn i sprzętu mechanicznego tj. smar wysokotemperaturowy MOL Helio.s Zhigt, olej napędowy Ekodiesel ultra B,D,F, olej napędowy arktyczny klasy 2, Efekta Diesel B,D,F, [...] ON B,D,F, płyn do chłodnic Carso [...], [...] Professional do spryskiwaczy zimowy. Zatem nie można się zgodzić z zarzutem strony jakoby żaden z przeprowadzonych dowodów w sprawie, a w szczególności orzeczenie lekarskie nie wskazywał bezspornie ani z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba zawodowa stwierdzona u T. G. została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Organ II wyjaśnił również, że pomimo, iż w zakładzie do udrażniania i usuwania zatorów blokujących taśmociągi nie używa się środków chemicznych i zakład nie przerabia odpadów niebezpiecznych, a wysegregowane surowce (głównie opakowania) nie podlegają obróbce chemicznej, a są odbierane przez zainteresowane tym firmy zewnętrzne do recyklingu, jak podał odwołujący, nie zmienia to faktu, że w środowisku pracy T. G. występowały czynniki alergizujące i drażniące, z którymi miał styczność i które przyczyniły się do rozwoju alergii potwierdzonej wynikami przeprowadzonych badań.

Inspektor Sanitarny we własnym postępowaniu administracyjnym, po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego i wyjaśnieniu zaistniałych wątpliwości w sprawie choroby zawodowej T. G., stwierdził, że w niniejszym przypadku zostały spełnione kluczowe warunki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej, bowiem rozpoznana u T. G. choroba została wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowisku pracy.

Pismem z dnia 1 lutego 2022 r. C. w N. , reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję organu II instancji, zarzucając jej naruszenie:

- art. 235ą Kodeksu pracy, polegające na uznaniu, że choroba stwierdzona u T. G. jest chorobą zawodową wywołaną rodzajem wykonywanej pracy, podczas gdy w toku postępowania dowodowego nie wykazano związku pomiędzy stwierdzonym stanem chorobowym oraz występującymi u pracodawcy czynnikami szkodliwymi dla zdrowia;

- art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez niepełne wyjaśnienie okoliczności sprawy oraz swobodną ocenę dowodów polegającą na bezpodstawnym ustaleniu, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzona u pracownika choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku z jej wykonywaniem, podczas gdy dokonane przez Inspektorów Sanitarnych obu instancji ustalenia na takie stwierdzenie nie pozwalają.

Zdaniem skarżącego, nie sposób uznać, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, że w zakładzie pracy, w którym zatrudniony był T. G., do udrażniania i usuwania zatorów blokujących taśmociągi nie używa się środków chemicznych tylko narzędzi. Zakład nie przerabia odpadów niebezpiecznych a wysegregowane surowce (głównie opakowania) nie podlegają obróbce chemicznej. Nie sposób więc, zdaniem skarżącego, zgodzić się z opinią Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Z. Centrum Leczenia i Profilaktyki w S., iż fakt, że zakład pracy nie przerabia metali, a wysegregowane surowce nie podlegające obróbce mechanicznej oraz fizykochemicznej nie wyklucza możliwości alergizacji i rozwoju alergii u osób mających z nimi styczność. Co więcej, nie można pomijać, że T. G. wykonywał pracę w odzieży ochronnej, co eliminowało ryzyko kontaktu z czynnikami szkodliwymi. Pracownik stosując środki ochrony indywidualnej oraz zbiorowej, a także przestrzegając ustalonych w zakładzie pracy procedur bezpieczeństwa nie miał kontaktu z czynnikami szkodliwymi i nie mógł ulec ich chorobotwórczemu wpływowi w trakcie wykonywania pracy. Organ nie wykazał zatem, że wykonywana przez T. G. praca wiązała się z ekspozycją na działanie czynników szkodliwych - alergenów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w szczecinie zważył co następuje:

Niniejsza sprawa, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem OVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), została rozpoznana w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.

Przedmiotem skargi jest decyzja Z. Państwowego Inspektora Sanitarnego w S., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G., o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Skarga okazała się niezasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana – na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do przekonania, iż nie narusza ona prawa.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 – j.t.), dalej również jako "k.p.", za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Stosownie do art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Wykaz chorób zawodowych i sposób postępowania w przypadku podejrzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367- j.t.), dalej również jako "rozporządzenie".

Najogólniej rzecz ujmując, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, czy to przez pracownika, czy to przez lekarza wymaga przeprowadzenia postępowania i zgromadzenia niezbędnej dokumentacji w sposób wskazany w rozporządzeniu.

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2).

Wyjaśnić należy, że ustawodawca w art. 2351 k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem".

Przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (patrz wyroki NSA z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2492/16 i z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, dostępne z CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rzeczą organu prowadzącego postępowanie z wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej jest zatem ustalenie danych dotyczących środowiska pracy wnioskodawcy, występujących czynników ryzyka, określenie wykonywanych przez pracownika czynności i ich ewentualnego wpływu na powstanie choroby zawodowej, a w konsekwencji ustalenie związku pomiędzy stwierdzonym schorzeniem i wykonywaną pracą, w tym również – stosownie do przytoczonej wyżej wykładni przepisów prawa, dokonanej przez NSA, ustalenie czy w sprawie zachodzi wysokie prawdopodobieństwo związku pomiędzy narażeniem zawodowym i wystąpieniem u skarżącego choroby zawodowej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt badanej sprawy należy zwrócić uwagę na to, że organy obu instancji zgromadziły obszerny materiał dowodowy, uwzględniający również zastrzeżenia składane w toku postępowania przez skarżącego. Dowody te zostały poddane analizie przez jednostki orzecznicze, które rzeczowo i klarownie wyjaśniły z jakich względów uznały w ustalonym stanie faktycznym, że istnieją podstawy do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowią dowód w rozumieniu

art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia, stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do złożonej przez stronę dokumentacji lekarskiej. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów, zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 listopada 2017 r. II SA/Lu 862/17 dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Godzi się również dodać, że orzeczenia jednostek właściwych do rozpoznania choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego, są dowodem w sprawie i podlegają ocenie jak każdy inny dowód. Z racji tego, że orzeczenie jest dowodem specyficznym, bowiem do jego sporządzenia wymagane są wiadomości specjalne, nie ulega – zdaniem sądu, wątpliwości, że organ dokonując oceny takiego dowodu nie może wkraczać w jego merytoryczną zawartość w tym sensie, że nie może kwestionować stanowiska wyrażonego przez biegłego z punktu widzenia jego poprawności. W tym znaczeniu organ jest stanowiskiem wyrażonym w opinii związany.

Nie oznacza to jednak, że organ zmuszony jest do bezkrytycznego przyjęcia tez opinii w sytuacji, gdy pozostają one w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, bądź gdy opinia nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości.

Sytuacja taka jednak w badanej sprawie nie zachodzi. Analiza akt postępowania prowadzi bowiem do wniosku, że organ zadośćuczynił obowiązkowi krytycznej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, z uwzględnieniem opinii sporządzonych przez uprawnione podmioty. Ocena ta została, zdaniem Sądu, przeprowadzona właściwie, z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego.

Wbrew wywodom skarżącego, uprawnionym - w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, jest twierdzenie, iż w środowisku pracy T. G. występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia. Nie przeczy temu sam skarżący wymieniając w skardze środki chemiczne, które są używane na terenie zakładu pracy jako środki eksploatacyjne stosowane do maszyn i sprzętu mechanicznego. Jednocześnie skarżący nie zaprzeczył temu, że pracownik z tymi substancjami mógł mieć styczność. W obliczu tej okoliczności bez znaczenia pozostaje to, czy stanowiły one odpady, czy środki eksploatacyjne. Istotnym bowiem jest to, że kontakt z tymi substancjami mógł wywołać u pracownika reakcje alergiczne.

Podobnie należy potraktować wywody skarżącego dotyczące tego, że zakład pracy nie przerabia odpadów niebezpiecznych oraz metali, a wysegregowane surowce są odbierane przez firmy zewnętrzne. Skarżący równocześnie bowiem podnosi, że w zakładzie pracy gromadzony jest złom i wyroby użytkowe pochodzące z gospodarstw domowych: sprzętu AGD i RTV, elektroniki, wyrobów metalowych, elementów konstrukcji metalowych, przewodów elektrycznych itp. Jakkolwiek zatem nie dochodzi do obróbki chemicznej wskazanych odpadów, to jednak pracownik miał z nimi styczność, a to z kolei – jak wynika z opinii jednostek orzeczniczych mogło doprowadzić do powstania reakcji alergicznej. Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność, iż pracownik był zaopatrzony w odzież ochronną. Nasilony kontakt z alergenami mógł bowiem wywołać reakcję alergiczną pomimo zastosowania środków ochrony, to bowiem zależy od indywidualnej wrażliwości i podatności na czynniki ryzyka.

Nie bez znaczenia, zdaniem Sądu pozostaje, iż u T. G. stwierdzono nadwrażliwość na związki chromu, kobaltu, czy formaldehyd, które jak stwierdził Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, mogą występować w środowisku pracy sortowacza odpadów i zawarte są w metalach, barwnikach, smarach, olejach, a więc substancjach, z którymi pracownik miał styczność głównie w miejscu pracy.

Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 2351 k.p., jak również uznał, że nie doszło do naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i został poddany wnikliwej i rzeczowej ocenie, co doprowadziło organy orzekające do trafnych wniosków. Wydane w sprawie decyzje administracyjne zostały szczegółowo uzasadnione, organy wskazały na jakich dowodach oparły swoje rozstrzygnięcia, a także z jakich względów nie podzieliły stanowiska pracodawcy w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów Sąd – w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), orzekł o oddaleniu skargi.