Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1065/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 zq ust. 8, art. 31 zo ust. 1 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w Gdańsku na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lipca 2022 r. nr 100000/71/11//2022 w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 lipca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako ZUS lub organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) dalej: k.p.a., w związku z art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 poz. 2095) dalej: ustawa o COVID-19, ponownie rozpoznając sprawę, utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 26 kwietnia 2022 r. odmawiającą A Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w G. (dalej: Spółka, Strona lub Skarżąca) prawa do zwolnienia z opłacania 100% należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu 23 czerwca 2020 r. Spółka złożyła do ZUS wniosek RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec - maj 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy o COVID-19.

Pismami z dnia 1 lipca 2020 r. ZUS poinformował Stronę o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek do 50% za ww. okres.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka wskazała, że na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. oraz 30 kwietnia 2020 r. zgłaszała do ubezpieczeń społecznych 9 pracowników.

Decyzją z dnia 16 grudnia 2020 r. ZUS odmówił stronie prawa do 100% zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy ZUS decyzją z dnia 2 lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 16 grudnia 2020 r. o odmowie wnioskodawcy prawa do 100% zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres marzec - maj 2020 r.

W wyniku rozpoznania wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 777/21 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 2 lutego 2021 r., jak również poprzedzającą ją decyzję z dnia 16 grudnia 2020 r. z uwagi na dostrzeżone uchybienia proceduralne.

W uzasadnieniu WSA wskazał, że w toku postępowania, jak i w złożonej skardze, strona konsekwentnie wskazywała, że na dzień 29 lutego 2020 r. zatrudniała 9 osób i za jednego pracownika nie uiszczała składek z powodu przebywania tego pracownika na urlopie z powodu urodzenia dziecka. Z tego względu strona domagała się zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za wskazany okres w pełnej wysokości. Skarżąca żądała przy tym wyjaśnienia stanowiska, według którego osoba przebywająca na urlopie z powodu urodzenia dziecka jest wliczana do liczby ubezpieczonych.

W ocenie Sądu, obowiązkiem organu było odniesienie się do tych zarzutów, jednakże z akt postępowania wynika, że organ w toku postępowania nie przedstawił własnego stanowiska w związku z przedstawioną wyżej argumentacją strony skarżącej. Materiał zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala na przyjęcie, że w toku prowadzonego postępowania organ podjął wystarczające czynności, celem zbadania i oceny okoliczności podniesionej przez stronę. Organ zatem zaniechał oceny wspomnianych okoliczności i przesądził o odmowie przyznania zwolnienia we wnioskowanym przez skarżącą zakresie.

WSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie do uwzględnienia tego stanowiska.

Ponownie rozpoznając sprawę ZUS decyzją z dnia 26 kwietnia 2022 r. odmówił wnioskodawcy prawa do 100% zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za wskazany okres, albowiem – w ocenie organu - na dzień 29 lutego 2020 r. spółka zgłosiła do obowiązkowych ubezpieczeń 10 pracowników.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją z dnia 28 lipca 2022 r., utrzymał ww. decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 31 zq ust. 8, art. 31 zo ust. 1 i ust. 1a ustawy o COVID-19 i stwierdził, że prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należne za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres przysługuje na wniosek płatnika, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek i (...) zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 pracowników, natomiast prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres przysługuje na wniosek płatnika, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek i (...) zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

W ocenie organu, zgodnie z art. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1009) – dalej u.s.u.s. ubezpieczony to osoba fizyczna podlegająca co najmniej jednemu z ubezpieczeń społecznych tj. ubezpieczeniu emerytalnemu, ubezpieczeniu rentowemu, ubezpieczeniu w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczeniu w razie wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zatem, zdaniem ZUS, osoba przebywająca na zasiłku macierzyńskim jest również osobą zgłoszoną do ubezpieczeń społecznych.

Wobec powyższego ZUS stwierdził, że na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r. Spółka zgłaszała do ubezpieczeń społecznych 10 ubezpieczonych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 31zo ustawy o COVID-19, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że Skarżąca nie jest uprawniona do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w całości.

W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła, że w okresie wskazanym w ustawie zgłosiła 9 pracowników. Zdaniem Strony pracownik przebywający na urlopie w związku z urodzeniem dziecka i wskazany w formularzu ZUS RCA, nie powinien być wliczany do puli pracowników wskazanych w ustawie. Na formularzu RCA, gdzie wskazani są wszyscy pracownicy, na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. oraz 30 kwietnia 2020 r. nie ma ww. pracownika.

W ocenie Strony, intencją ustawodawcy było objęcie zwolnieniem jak największej liczby płatników, w związku z pandemią COVID-19, a liczbę zatrudnionych pracowników winno się obliczać na podstawie danych wskazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. Pracowników, za których składki są należne, jest u płatnika 9, natomiast za ww. pracownika płatnik składek nie uiszcza, w związku z przebywaniem pracownika na urlopie.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona do sądu decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Wskazać należy, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 października 2021 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 777/2, co skutkowało koniecznością zastosowania art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie Sądu, ponownie rozpoznając sprawę ZUS uwzględnił wytyczne i argumentację zawartą w wyroku z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 777/21 i prawidłowo dokonał wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i wyjaśnił w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotne okoliczności stanu faktycznego. Ponadto ZUS zawiadamiał każdorazowo stronę o tym, iż toczy się postępowanie w sprawie, jak również o jego zakończeniu, pouczając o możliwości zajęcia stanowiska i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

Dodatkowo ZUS ustalił, że we wniosku RDZ z dnia 23 czerwca 2020 r. Skarżąca wskazała, że składa wniosek jako płatnik składek za siebie samego jako płatnika składek. Ponadto organ, powołując art. 4 u.s.u.s. wyjaśnił, że osoba przebywająca na zasiłku macierzyńskim jest również osobą zgłoszoną do ubezpieczeń społecznych. Wobec powyższego ZUS stwierdził, że na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. i 30 kwietnia 2020 r. Spółka zgłaszała do ubezpieczeń społecznych 10 a nie jak twierdzi Skarżąca 9 ubezpieczonych.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 47 ust. 2 u.s.u.s. płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przysyła jedynie deklarację rozliczeniową. W myśl art. 46 ust. 1 i 3 tej ustawy, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy (ust. 1). Deklarację rozliczeniową oraz imienne raporty miesięczne płatnik składek przekazuje bezpośrednio do wskazanej przez ZUS jednostki organizacyjnej (ust. 3).

Zwolnienie z comiesięcznego składania dokumentów rozliczeniowych przysługuje przedsiębiorcom, którzy opłacają składki wyłącznie na własne ubezpieczenia lub za siebie i osoby współpracujące, jeżeli w ostatnio złożonych dokumentach zadeklarowana została do podstawy wymiaru składek kwota w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek, obowiązującej danego przedsiębiorcę lub osobę współpracującą.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1. przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2. w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3. w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

W myśl zaś art. 31zo ust. 1a cytowanej ustawy, na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1. przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2. w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3. w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

Z kolei w myśl art. 4 pkt 1 u.s.u.s., ubezpieczeni to osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1a, więc podlegające (zgłoszone do) ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, w razie choroby i macierzyństwa (chorobowemu) oraz z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (wypadkowemu).

W ocenie Sądu, w kontekście powyższej przywołanych regulacji, ZUS prawidłowo wskazał, że osoba pobierająca zasiłek macierzyński jest również osobą zgłoszoną do ubezpieczeń społecznych.

Zatem w trakcie postępowania wyjaśniającego organ rentowy zasadnie ustalił, że Spółka według stanu na dzień 29 lutego 2020 r., 31 marca 2020 r. oraz 30 kwietnia 2020 r. zgłosiła do obowiązkowych ubezpieczeń 10 ubezpieczonych.

Powyższe powoduje, że wobec płatnika składek znajduje zastosowanie regulacja art. 31zo ust. 1a ustawy o COVID – 19, czyli przysługuje mu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres marzec-maj 2020 r. w wysokości 50% łącznej kwoty należności - a nie, jak domaga się spółka, w wysokości 100% (całości) kwoty tych należności.

Wbrew bowiem argumentacji skargi, przepis art. 31zo ustawy o COVID -19 nie operuje pojęciem osób, za które płatnik składek w spornym okresie opłaca faktycznie należności składkowe - ale, co wynika wprost z jego treści - o ilości osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych. Powyższe jest skutkiem zastosowania wykładani językowej powołanego przepisu.

W ocenie Sądu, prawidłowa jest konstatacja organu, że wolą i zamiarem ustawodawcy, przy tak skonstruowanym przepisie, jest powiązanie zakresu procentowego możliwego wymiaru zwolnienia płatnika składek z opłacania należności składkowych z ilością osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych, a nie ilością osób, za które składki są opłacane. Pojęcia te są, w sposób oczywisty, różne i odmienne – co prawidłowo podkreślił ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu to, że treść decyzji nie odpowiada oczekiwaniom Strony, w żaden sposób nie narusza ani zasady legalizmu, ani zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych czy też zasady prawdy obiektywnej. Strona ma bowiem prawo do subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni. Natomiast sam fakt, że wnioski organu orzekającego wynikające z zebranego w sprawie materiału dowodowego są odmienne od oczekiwań strony, nie stanowi o naruszeniu przepisów wskazanych w skardze.

W ocenie Sądu, ZUS przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane dowody poddane zostały wnikliwej i poprawnej ocenie. Zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona i zawiera zarówno pełne uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. Nie powstały również wątpliwości dotyczące treści przepisów prawa materialnego.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.