Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2247/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 612  Sprawy geodezji i kartografii
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędzia WSA Zbigniew Czarnik asesor WSA Magdalena Józefczyk Protokolant: ref. stażysta Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala


UZASADNIENIE

SA/Rz 2247/01

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi Z. W. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...].08.2001 r., Nr [...] – utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...].06.2001 r., Nr [...] odmawiająca wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów obrębu C. gmina M. zmian podmiotowych dotyczących działki nr 445/1 o pow. 0,06 ha.

Wskazaną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 20 ust. 1 i 2, art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17.05.1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086/.

W uzasadnieniu decyzji powyższy organ przytoczył, że w postępowaniu administracyjnym Z. W. podważała wykazanie w operacie ewidencyjnym wsi C. zapisu stwierdzającego, że K. P. i S. P. są władającymi działką nr 445/1 o pow. 0,06 ha. Powołując się na kopię aktu notarialnego z 27.10.1930 r. oraz na postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 13.04.1991 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po F. K. i A. K., żądała wykazania jej jako jedynej właścicielki tej nieruchomości.

Starosta [...] decyzją z dnia [...].06.2001 r. Nr [...] odmówił wprowadzenia do operatu ewidencyjnego żądanych zmian podmiotowych, uzasadniając to brakiem dokumentu urzędowego stwierdzającego aktualny stan prawny nieruchomości dodał, że przedmiotowe żądanie dotyczy ustalenia właściciela nieruchomości, a tego rodzaju kwestie mogą być rozstrzygane tylko w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym.

W odwołaniu Z. W. zakwestionowała rozstrzygnięcie organu I instancji i zarzuciła, że przedłożone przezeń dokumenty uzasadniały uwzględnienie jej żądania.

Organ odwoławczy ustalił, iż na podstawie protokołu stwierdzenia stanu władania gruntami z dnia 4.09.1966 r., pgr nr 772/56 w operacie ewidencyjnym wsi C. została wykazana we władaniu S. P. w ¼ cz, K. P. w ¼ cz. oraz w ½ cz. F. K. Wymieniona parcela nie była objęta postępowaniem uwłaszczeniowym unormowanym ustawą z dnia 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. Nr 27, poz. 250/ i w związku z tym nie był wydany akt własności ziemi stwierdzający nabycie jej własności. W 1979 r. w wyniku odnowienia operatu ewidencyjnego wsi C. pgr 772/56 zmieniła oznaczenie na działkę ewidencyjną nr 445/1 o pow. 0,06 ha i została wykazana, że jest we władaniu S. P. w ¼ cz. K. P. w ¼ cz. i F. K. w ½ części. Stan władania odpowiadający stanowi faktycznemu na gruncie potwierdzili własnoręcznymi podpisami F. K. i S. P.

W obecnie obowiązującym operacie ewidencyjnym w miejsce F. K., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 13.04.1991 r., sygn. akt [...] w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po F. K. i A. K. została wpisana jako władająca w ½ części Z. W.

Przedłożone przez Z. W. postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku po F. K. i A. K. nie stanowi dokumentu potwierdzającego własność działki nr 445/1. Z aktu notarialnego z 1930 r. wynika, że A. P. /matka Z. W./ otrzymała od swoich rodziców 1/11 część pgr 772/14. Część tej parceli obecnie stanowi działkę nr 445/1. Powołany akt notarialny przedstawia stan katastralny nieruchomości istniejący przed wielu laty. Od tego czasu do czasu odnowienia operatu ewidencyjnego /1979 r./ zaistniały zdarzenia powodujące skutki w sferze prawa cywilnego odnoszące się do prawa własności.

Na podstawie dokumentów sporządzonych przed wielu laty i przedstawiających stan prawny wówczas istniejący, nie można dokonywać zmian w ewidencji gruntów, a przede wszystkim nie można rozstrzygać kwestii związanej z własnością.

Zmiany w ewidencji gruntów w zakresie własności można dokonywać wyłącznie na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych oraz aktów normatywnych, ilustrujących aktualny stan prawny /§ 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.04.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. Nr 38, poz. 454/.

Organ prowadzący ewidencję gruntów nie jest uprawniony do ustalania kto jest rzeczywistym właścicielem określonej nieruchomości, a jego kompetencja w sprawach własności /nieruchomości ograniczona jest wyłącznie do rejestracji dokumentu stwierdzającego prawo własności.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca Z. W. nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji zarzuciła, że K. P. i S. P. nigdy działką nr 445/1 nie władali i nie władają, zatem nie powinni figurować w ewidencji gruntów jako osoby współwładające. Uważa, że ewidencja w tym zakresie została sfałszowana.

Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 19.04.1991 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po F. K. i A. K., Z. W. została wpisana w ewidencji gruntów jako właścicielka innej działki o numerze 445/2, zatem wskazane postanowienie powinno również stanowić podstawę wpisu działki nr 445/1 na rzecz skarżącej. Z zaświadczenia z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w M. z dnia 13.09.2001 r. Nr [...] wynika, że A. P. /po mężu K./ na podstawie kontraktu darowizny z dnia 27.10.1930 r. jest właścicielką 1/11 części pgr 772/14. Ta 1/11 część, to obecnie działka nr 445/1. Z tytułu dziedziczenia po rodzicach skarżąca jest właścicielką tej działki przeto nie trzeba ustalać właściciela tej działki.

J. C. na podstawie upoważnienia Z. W. użytkuje przedmiotową działkę od stycznia 1998 roku oraz działkę nr 445/2. W styczniu 1998 roku K. P. i S. P. wnieśli do Sądu Rejonowego w M. pozew o ochronę posiadania działki nr 445/1 i ich powództwo zostało oddalone, co świadczy że nie są posiadaczami tej działki i nie powinni figurować w ewidencji gruntów jako osoby współwładające. Gdyby organy przeprowadziły na gruncie wizję lokalną, z udziałem wszystkich stron, to wówczas okazałoby się, że nie władają tą działką.

Działka ta wraz z działką nr 445/2 stanowi w rzeczywistości jedną całość. Obie te działki mają szerokość 19 m i długość 200 m, a ich powierzchnia wynosi 0,38 ha. Natomiast szerokość istniejącego ogrodzenia zabudowań K. i S. P. wynosi ponad 24 m, zaś długość 200 m.

Wymienieni płacą podatek gruntowy od powierzchni 4200 m2, przeto szerokość ich działki /4200 : 200/ powinna wynosić 21 m.

Wynika stąd, że P. zawłaszczyli część drogi dojazdowej rozdzielającej grunty stron. Zawłaszczenia dokonali w 1968 r., w trakcie budowy ogrodzenia. To ogrodzenie istnieje do chwili obecnej. Istniejąca droga była wspólnie użytkowana przez K. i P. i dlatego w protokole stanu władania z września 1966 r. wpisano, iż droga jest we współwładaniu F. K. w ½ części /ojciec K. P./.

W podsumowaniu skarżąca skonstatowała, że na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 prawa geodezyjnego i kartograficznego podtrzymuje żądanie w przedmiocie wykazania jej w operacie ewidencji gruntów jako właścicielki działki nr 445/1.

Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko i motywy wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Przy rozpatrywaniu skargi wyłoniło się /z urzędu/ pytanie jaką formę powinno mieć rozstrzygnięcie organu w sprawie z zakresu ewidencji gruntów, a konkretnie czy sprawy tego rodzaju powinny być załatwiane decyzją administracyjną, czy innym aktem administracyjnym, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, nazwanej dalej skrótem p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./, cytowanej niżej jako przepisy wprowadzające.

Ustawa z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm./, na postawione pytanie nie udziela bezpośredniej odpowiedzi, czyli nie określa wyraźnie formy załatwienia indywidualnej sprawy z zakresu ewidencji gruntów /art. 1, art. 2 pkt 8, art. 5, art. 20 – 26/.

Zasygnalizowany problem nie istniał na tle dotychczasowych aktów wykonawczych, które w sposób wyraźny wskazywały formę rozstrzygnięcia sprawy. Wynika to z § 64 ust. 2 i 4 oraz z § 72 ust. 4 załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20.02.1969 r. w sprawie ewidencji gruntów /M.P. Nr 11, poz. 98 z późn.zm./ w zw. z art. 60 prawa geodezyjnego i kartograficznego z 1989 r.

Powołane przepisy załącznika do zarządzenia stanowiły, iż zmiany do operatu ewidencji gruntów /na wniosek lub z urzędu/ wprowadza się na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej.

Taka również forma stanowiła podstawę prawną do wprowadzania do operatu ewidencji gruntów sprostowań omyłek lub błędów określonych w § 72 ust. 1 powyższego załącznika.

Natomiast § 30 ust. 4 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17.12.1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. Nr 158, poz. 813 stanowił, że wprowadzanie zmian na podstawie dokumentów niewymienionych w ust. 3 oraz sprostowania błędów i omyłek w ewidencji odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i takie odesłanie przesądzało formę załatwienia sprawy decyzją administracyjną, lub postanowieniem w odniesieniu do prostowania błędów i omyłek. Wskazane rozporządzanie na podstawie art. 105 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm./, utraciło moc prawną z dniem 1.10.1999 r. W okresie 1.10.1999 r. – 1.06.2001 r. nie było przepisów wykonawczych do prawa geodezyjnego i kartograficznego z 1989 r.

W tym okresie czasu, organy załatwiały sprawy indywidualne z zakresu ewidencji gruntów w formie decyzji administracyjnych, a taką formę akceptował Naczelny Sąd Administracyjny /np. sprawa SA/Rz 263/01/.

Z dniem 2.06.2001 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. Nr 38, poz. 454/, cytowane dalej jako rozporządzenie z 2001 r. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji były wydane po wejściu w życie tego rozporządzenia. Orzekające organy w uzasadnieniach swoich decyzji nie zajmowały się poruszonym problemem, przeto można mniemać, iż dla orzekających organów kwestia formy rozstrzygnięcia sprawy /decyzja administracyjna/ nie budziła wątpliwości. Przepisy rozporządzenia z 2001 r. tylko w dwóch przypadkach wskazują explicite /wyraźnie/ w jakich sprawach z zakresu ewidencji gruntów organ wydaje decyzje administracyjne /§ 12 ust. 2 i 42 ust. 2/.

W pierwszym przypadku gdy rozstrzyga o wykazaniu w ewidencji gruntów danych osób i jednostek organizacyjnych, które wobec braku danych co do właścicieli nieruchomości, władają tymi nieruchomościami /§ 10 ust. 2/. W drugim przypadku wydaje decyzję administracyjną w sprawie założenia ewidencji gruntów i budynków. Na tej podstawie prima facie można sądzić, iż inne sprawy z zakresu ewidencji gruntów są załatwione w innej formie przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 4 p.s.a., który ma taką samą treść jak art. 16 ust. 1 pkt 4 nie obowiązującej już ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./. Tego rodzaju argument, oparty na wykładni systemowej wewnętrznej mógłby być przekonywujący tylko wtedy, gdyby ustawodawca w ustawie prawo geodezyjne i kartograficzne określił w sposób wyczerpujący i jednoznaczny formy rozstrzygnięcia spraw z zakresu ewidencji gruntów. We wskazanej ustawie /art. 20 – 26/ takiego określenia w ogóle nie ma. Rozporządzenie z 2001 r. zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 ust. 2 prawa geodezyjnego i kartograficznego w której upoważniono określonego ministra do uregulowania m.innymi sposoby zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów, ale nie wskazano trybu postępowania administracyjnego w tego rodzaju sprawach. W obowiązującym prawie administracyjnym decyzję administracyjne występują pod różnymi nazwami takimi jak: pozwolenie, zezwolenie, koncesja, nakaz, zakaz, orzeczenia, przydział, zmniejszenie np. subwencji itp.

Przepisy § 46 ust. 1 i § 47 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r. posługują się takimi nazwami jak: podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek ..., aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się... . Wskazane określenia "podlegają", "dokonuje się", przemawiają za decyzyjną formą załatwiania spraw z zakresu ewidencji gruntów. Za taką formą przemawia też § 47 ust. 3 rozporządzenia z 2001 r. który stanowi, że w przypadku gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Zdaniem Sądu chodzi tu o postępowanie unormowane w k.p.a., co prowadzi do konkluzji, iż winno być zakończone decyzją procesową o jakiej mowa w art. 104 k.p.a.

Na podstawie powołanych przepisów można również zakładać, że w zależności od charakteru sprawy, istnieje możliwość jej załatwienia w formie decyzji uproszczonej /art. 14 § 2 k.p.a./. Taka forma może dotyczyć spraw załatwianych z urzędu /§ 46 ust. 2 rozporządzenia z 2001 r./. Wywody Sądu wspiera również § 49 ust. 1 rozporządzenia, wedle którego o dokonanych zmianach danych z ewidencji gruntów starosta zawiadamia organy wymienione w tym przepisie. Zdaniem Sądu in merito wskazane zawiadomienie jest czynnością faktyczną /materialno-techniczną/, ale jej źródłem jest właśnie decyzja administracyjna wprowadzająca zmianę do operatu ewidencji gruntów.

Sąd także opowiedział się za poglądem dopuszczającym domniemanie decyzji, bowiem taka forma rozstrzygnięcia sprawy zapewnia większą ochronę interesów strony. Istnienie wątpliwości czy sprawa powinna być załatwiona w formie decyzji administracyjnej, czy też w drodze innego aktu administracyjnego, nie sprzyja jednolitości orzecznictwa i z tej racji domniemanie decyzji zapobiega ewentualnym rozbieżnościom. Za domniemaniem decyzji opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 15.11.1999 r., OPK 24/99 /ONSA Nr 2/2000, poz. 54/.

Kontrargument, że domniemanie decyzji nie powinno być dopuszczalne w demokratycznym państwie prawa byłby zasadny tylko wówczas, gdyby przepisy były jasne i wyczerpujące. Skoro tak nie jest, zatem domniemanie decyzji jest tylko środkiem zmierzającym do zapewnienia stabilności prawa. Domniemanie decyzji nie zagraża zasadzie praworządności, przeto trudno mówić o naruszeniu zasad konstytucyjnych.

Z przedstawionych względów Sąd uznał, iż orzekające organy zgodnie z prawem załatwiły przedmiotową sprawę w formie decyzji administracyjnej.

II. Na osobne omówienie zasługuje również kwestia dotycząca reprezentacji skarżącej w postępowaniu administracyjnym.

Skarżąca w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji reprezentował jej kuzyn Z. C. /zamieszkujący w S./, który nie przedłożył pisemnego pełnomocnictwa tudzież pełnomocnictwo nie zostało ustanowione w formie ustnej do protokołu. Z. C. złożył w imieniu skarżącej także odwołanie od decyzji organu I instancji.

Regułą jest, iż pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu /art. 33 § 2 i 3 k.p.a./.

Wyjątek jest przewidziany w art. 33 § 4 k.p.a., wedle którego w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia upoważnienia do występowania w imieniu strony /tzw. pełnomocnictwo domniemane/.

Z treści przywołanego przepisu wynika, że organ może nie żądać pełnomocnictwa tylko wtedy, kiedy są spełnione łącznie warunki zawarte w tym przepisie /sprawa mniejszej wagi, członek najbliższej rodziny lub domownik strony, brak wątpliwości co do reprezentacji strony i zakresu tej reprezentacji/.

Omawiany przepis dwóch pierwszych elementów nie definiuje. Na ogół przyjmuje się, iż sprawa mniejszej wagi to taka sprawa, która nie pociąga za sobą poważniejszych skutków. Ocena tej kwestii należy do organu, ale podlega kontroli instancyjnej i sądowej.

Przy interpretacji pojęcia "członek najbliższej rodziny" należy zdaniem Sądu korzystać posiłkowo z art. 83 k.p.a., który wymienia krewnych strony mogących odmówić zeznań w charakterze świadka /małżonek strony, wstępnych, zstępnych, rodzeństwo, powinowaci pierwszego stopnia, osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli/.

Kuzyn strony nie jest objęty wymienionym wyliczeniem. Niesporny natomiast jest fakt, iż Z. C. nie był domownikiem strony.

Nie było zaś wątpliwości, co do trzeciej przesłanki. Rekapitulując należy stwierdzić, iż nie zaistniały dwa pierwsze warunki o jakich mowa w art. 33 § 4 k.p.a., zatem organ I instancji stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. powinien wezwać Z. W. /skarżącą/ do przedłożenia pisemnego pełnomocnictwa, albo do zgłoszenia takiego pełnomocnictwa do protokołu. Organ odwoławczy badając odwołanie pod względem formalnym zauważył opisane uchybienie organu I instancji i stosownym pismem wezwał Starosty [...] do przysłania pełnomocnictwa upoważniającego Z. C. do reprezentowania Z. W. (K 25 akt II instancji). Wymieniona doręczyła organowi odwoławczemu pełnomocnictwo (opatrzone datą 19.07.2001 r.) o treści: "W związku z otrzymaną kopią pisma do Pana J. S., Starostę Powiatu, z dnia 11.07.2001 r., [...] niniejszym potwierdzam, że mój kuzyn C. Z. we wszystkich sprawach związanych z działką nr 445/1 znajdującą się w C. i będącą moją własnością występuje i działa zgodnie z moim upoważnieniem" (K 46 akt II instancji).

Przedstawione pismo skarżącej potwierdza czynności procesowe dokonane w toku postępowania przed organem I instancji przez Z. C. i stanowi zarazem umocowanie w/w do działania w jej imieniu przed organem odwoławczym, włącznie z wniesieniem odwołania.

Taka konwalidacja zdaniem Sądu jest dopuszczalna i sanuje brak pełnomocnictwa przed organem I instancji dla osoby, która zgodnie z art. 33 § 1 K.p.a. mogła być pełnomocnikiem strony. Sanowanie braku pełnomocnictwa byłoby wykluczone tylko wtedy, gdyby czynności procesowe w imieniu strony dokonała osoba, która w ogóle nie mogłaby być pełnomocnikiem strony.

Biorąc to pod uwagę Sąd przyjął, iż przedstawione uchybienie procesowe organu I instancji (zaniechanie wezwania strony o przedłożenia pełnomocnictwa), nie miało wpływu na wynik sprawy.

Skargę do sądu administracyjnego w imieniu skarżącej wniósł i podpisał Z. C. Kuzyn nie jest wymieniony w art. 35 § 1 p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających zatem w/w nie mógł być pełnomocnikiem procesowym skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Na marginesie należy zaznaczyć, iż powołany przepis w tym zakresie odpowiada treści art. 87 § 1 K.p.c., który do dnia 31.12.2003 r. był stosowany w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z tego względu sąd na rozprawie sądowej (17.03.2004 r.) nie dopuścił Z. C. do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika procesowego skarżącej.

Skarżąca, w zakreślonym przez Sąd terminem, uzupełniła brak formalny skargi w postaci braku jej podpisu i wynika to z jej pisma z dnia 5.10.2001 r. (K 27 akt sądowych).

III. Przechodząc d istoty sprawy, należy w pierwszej kolejności przedstawić tło faktyczne sprawy. Z dawnej pgr 772/14 powstały działki 772/55 i 772/56 (droga). Na bazie mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 przeprowadzono na terenie C. uwłaszczenia w trybie ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm./.

Z protokołu stanu władania Nr [...] z dnia 8.02.1966 r. wynika, że działka nr 772/55 była we władaniu F. K. (ojca skarżącej), zaś działka nr 772/56 wedle protokołu z 1.09.1966 r. była we współwładaniu F. K. i S. P. po 1/2 części.

Przy tych ustaleniach bazowano m. innymi na kontrakcie z 27.10.1930 r., którym małżonkowie J. P. i A. P. z domu K. podarowali córce A. P. (matka skarżącej) 1/11 część pgr 772/14, synowi M. P. 4/11 część i synowi S. P. 4/11 część. W kontrakcie nie wskazano komu przysługiwał dalszy udział tj. 2/11 część.

Przedmiotem sprawy jest działka 445/1 (poprzednio 772/56 – droga).

Z kopii mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 (K 41 akt I instancji) wynika, że działka nr 772/56 graniczyła od północy z działką nr 772/54, od południa z działka 772/55. W roku 1962 S. P. nieformalną umową podarował synowi K. działkę nr 772/54 (protokół Nr [...] ustalenia potrzeb i uprawnień uwłaszczeniowych z dnia 11.04.1975 – K 45 akt I instancji). W związku z tym aktem własności ziemi z dnia 3.12.1975 r., Nr [...], wydanym przez Naczelnika Gminy M., działką nr 772/54 zostali uwłaszczeni małżonkowie S. i K. P. (K 46 akt I instancji). Natomiast rodzice skarżącej F. K. i A. K. zostali uwłaszczeni działką nr 772/55 (akt własności ziemi z dnia 3.12.1975 r., Nr [...] K 49 akt I instancji). Z protokołu uwłaszczeniowego z dnia 9.04.1975, Nr [...] akt I instancji/ wynika, iż M. P. sprzedał swój udział (w 1937 r.) w 4/11 części do pgr 772/14 (umową nieformalną) A.P. (matce skarżącej).

Natomiast działka nr 772/56 (droga – przedmiot sprawy) nie została uwłaszczona.

Po uwłaszczeniach sporządzono wykaz zmian gruntowych, w którym podano, że działka nr 772/56 jest we współwładaniu F. K. w 2/4 części, K. P. w 1/4 części i S. P. w 1/4 części (K 51 akt I instancji).

Odnowienia operatu ewidencyjnego dokonano w 1979 r. W 1979 r. wyłożono do wglądu rejestr pomiarowo – klasyfikacyjny (po odnowieniu) i podano, że w pozycji rejestrowej 694 jako władający działka 445/1, o pow. 0,06 ha figurują F. K. w 1/2 części, K. P. w 1/4 i S. P. w 1/4 części (K 53/2 akt I instancji). Po odnowieniu działka nr 772/56 została przemianowana na działkę nr 445/1. Taki stan rzeczy potwierdzili własnoręcznymi podpisami F. K. i S. P. Działki sąsiednie 772/55 i 772/54 zostały przemianowane odpowiednio na działki 445/2 i 444/1 (mapka ewidencyjna po odnowieniu operatu K 57 akt I instancji).

Rodzice skarżącej zmarli: F. K. 27.06.1984 r., A. K. 25.12.1986 r. Spadek po nich nabyła w całości Z. W. (postanowienie Sądu Rejonowego w Mielcu z dnia 13.04.1991 r., sygn. akt [...] K 2 akt I instancji).

W dniu 4.11.1999 r. Z. W. sprzedała notarialnie J. C. działkę nr 445/2 o pow. 32 ary /dawna 772/55/ (K 58 akt I instancji). Z akt sprawy administracyjnej wynika, że umową nieformalną przekazała w/w również działkę 445/1, której stan prawny nie jest uregulowany, i która w ewidencji gruntów znajduje się we władaniu Z. W. w 1/2 części, S. P. w 1/4 części i K. P. w 1/4 części (K 94 akt I instancji).

Sąd Rejonowy w M. prawomocnym wyrokiem z dnia 18.03.1998 r., sygn. akt [...] oddalił powództwo S. i K. P. przeciwko J. C. o ochronę posiadania przejazdu, przechodu i przegonu przez działkę nr 445/1.

Skarżąca w trakcie postępowania administracyjnego żądała wykreślenia z ewidencji gruntów S. i K. P. jako współwładających działką nr 445/1 i wykazania jej jako wyłącznej właścicielki tej działki. Żądanie to podtrzymała w skardze czyli żądanie skarżącej dotyczy prawa własności.

Zarzuty podniesione w skardze są chybione. Przedłożone przez skarżącą dokumenty nie stanowią podstawy do wpisania jej jako właścicielki działki nr 445/1. Otóż z aktu notarialnego z 1930 r. nie wynika, aby poprzedniczka prawna skarżącej A. P. była wyłączną właścicielką pgr 772/14.

Po drugie wymieniona pgr była objęta księgą gruntową whl [...] – która jest księgą zamkniętą. Taka księga nie może stanowić podstawy wpisu prawa własności w ewidencji gruntów, jedynie może stanowić jeden z dowodów za pomocą którego można wykazywać w sądzie powszechnym prawo własności. Takie księgi utraciły moc prawną z dniem 1.01.1989 r. (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.07.1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg – Dz. U. Nr 28, poz. 141).

Po trzecie dokumenty dotyczące prawa własności sporządzone kilkadziesiąt lat temu, po których następowały zmiany stanu prawnego (np. uwłaszczenia), nie mogą stanowić podstawy do wykazywania w ewidencji gruntów osoby właściciela. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. i F. K., zgodnie z art. 1025 § 2 K.c. stwarza (domniemanie prawne, że osoba która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą. W takim postanowieniu nie określa się majątku spadkodawcy.

Może ono stanowić postawę wpisu prawa własności tylko wówczas, gdy spadkobierca dołączył aktualny dokument stwierdzający, że spadkodawca był właścicielem określonej nieruchomości. Tak to zrobiła skarżąca w stosunku do działki nr 445/2, bowiem przedłożyła akt własności ziemi stwierdzający, że jej rodzice byli właścicielami tej działki.

Natomiast rodzice skarżącej nie dysponowali tytułem własności odnośnie działki nr 445/1, zaś tytuł z 1930 r. nie jest aktualny.

Organy orzekające w sprawie z zakresu ewidencji gruntu nie są właściwe do ustalania i rozstrzygania jakichkolwiek kwestii związanych z własnością. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 2001 roku osobę właściciela wpisuje się do ewidencji gruntów tylko na podstawie aktualnych tytułów własności wymienionych w tym przepisie. Skarżąca stosownie do art. 22 ust. 3 – Prawa geodezyjnego i kartograficznego z 1989 r. nie przedstawiła dokumentów stwierdzających, iż tylko ona włada działką nr 445/1, lub w jej imieniu J. C.. Twierdzenia skarżącej o wyłącznym posiadaniu samoistnym w/w działki nie mają również wsparcia w istniejących dokumentach. Sprawy o ochronę posiadania należą również do właściwości sadów powszechnych.

Po odnowieniu ewidencji gruntów, F. K. potwierdził, iż wraz z żoną jest tylko współwładającym działką nr 445/1. Ta kwestia za życia rodziców skarżącej nie była sporna i taki stan de facto istniał od dawna.

Wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 18.03.1998 r., sygn. akt [...] dotyczy ochrony posiadania przejazdu, przechodu i przegonu przez działkę 445/1. Oddalenie powództwa S. i K. P. oznacza tylko tyle, że J. C. (pozwany w tej sprawie), co najmniej ponad rok korzystał z posiadania służebności przejazdu, przechodu i przegonu przez tą działkę (art. 352 i 344 § 2 Kc.).

Nie oznacza to jednakże, że S. i K. P. nie byli współposiadaczami samoistnymi działki nr 445/1. Skoro skarżąca nie dysponuje aktualnym tytułem własności i brak jest podstaw do uznania skarżącej za wyłącznego posiadacza tej działki, zatem stosownie do § 10 ust. 2 i § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2001 r. istniejący zapis w ewidencji gruntów jest zgodny z prawem.

Z przedstawionych względów i na podstawie art. 151 p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających, Sąd skargę oddalił.