Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 662/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 130 a ust. 10 h i 10 j
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi R.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów wynikających z przechowywania, oszacowania oraz likwidacji samochodu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R.J. kwotę 4281 (cztery tysiące dwieście osiemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., Nr [...] Starosta, powołując się na art. 130a ust. 10h i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 128 ze zm.- określanej dalej jako p.r.d.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.),

1. ustalił wysokość należności w łącznej kwocie w wysokości 22 128,14 zł tytułem kosztów wynikających z przechowywania od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] marca 2013 r., oszacowania oraz likwidacji samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], o numerze VIN: [...];

2. zobowiązał R.J., pesel: [...], zam. [...] do zapłaty należności określonej w pkt 1 w terminie wynikającym z art. 130a ust. 10j p.r.d.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż w dniu [...] kwietnia 2008 r. funkcjonariusz Policji na drodze [...] dokonał na podstawie art. 130a ust. 2 pkt 1 b p.r.d zabezpieczenia samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i numerze VIN: [...] oraz wydał dyspozycję usunięcia powyższego pojazdu, po czym pojazd pozostawiono na parkingu strzeżonym, prowadzonym przez "P" Sp. z o. o. na ul. [...]. Właścicielem przedmiotowego pojazdu w dniu jego usunięcia z drogi był – w ocenie organu – R.J., co organ ustalił na podstawie wyjaśnień złożonych przez wyżej wskazanego w dniu [...] sierpnia 2016 r., umowy kupna - sprzedaży z dnia [...] listopada 2007 r., pisma Komendy Powiatowej Policji (określanej dalej jako KPP) nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z [...] grudnia 2012 r. sygn. akt. [...].

Organ podkreślił również, iż KPP kolejno w dniach 19 maja 2008 r., 10 marca 2009 r., 07 kwietnia 2009 r., 12 października 2009 r. oraz 09 listopada 2009 r. kierowała do R.J. powiadomienia o usunięciu pojazdu z drogi z jednoczesnym pouczeniem o konsekwencjach nieodebrania pojazdu w ustawowym terminie, tj. o tym, iż po upływie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, pojazd ten uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i na mocy art. 130a ust. 10 p.r.d. przechodzi on na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Ponadto nieodebranie pojazdu z parkingu przez właściciela nie zwalnia go z obowiązku pokrycia kosztów jego usunięcia. Powiadomienie zostało doręczone skutecznie w dniu 12 listopada 2009 r. Właściciel nie dokonał odbioru pojazdu ze wspomnianego parkingu strzeżonego. W związku z powyższym w dniu 22 sierpnia 2011 r. Komenda Powiatowa Policji przekazała dokumentację pojazdu do Starostwa Powiatowego, które w dniu [...] grudnia 2011 r. pismem [...] Starosta wezwała R.J. do odbioru pojazdu w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia otrzymania pisma, jednocześnie pouczając, iż w przypadku nieodebrania, po upływie 30 dni od dnia odbioru powiadomienia, zostanie złożony wniosek do Sądu o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu. Poinformowano stronę również, że zostanie wszczęte postępowanie administracyjne celem ustalenia kosztów (którymi w przypadku nieodebrania ww. pojazdu zostanie obciążony) związanych z usunięciem, przechowywaniem, a w przypadku sprzedaży lub zniszczenia także związanych z jego oszacowaniem na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. Pismo doręczono skutecznie w dniu 07 grudnia 2011 r., jednak w wyznaczonym terminie pojazd nie został odebrany.

W związku z powyższym po upływie ustawowego terminu Starosta wystąpił do Sądu Rejonowego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Wyżej wskazany Sąd postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...] orzekł o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu. W dniu 1 marca 2013 r. z Sądu Rejonowego wpłynęło postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności powyższemu orzeczeniu. Po uzyskaniu opinii biegłego skarbowego przedmiotowy pojazd został przekazany do stacji demontażu i zdemontowany w dniu [...] marca 2013 r., w konsekwencji czego dnia [...] kwietnia 2013 r. został on wyrejestrowany.

Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. Starosta wszczął z urzędu wobec R.J. postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz likwidacji pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], o numerze [...], które zakończyło się wydaniem przez organ w dniu [...] marca 2016r. decyzji nr [...], w której nałożył na właściciela pojazdu R.J. obowiązek zapłaty należności w łącznej wysokości 22 128,14 zł tytułem kosztów wynikających z przechowywania, oszacowania oraz likwidacji opisanego na wstępie samochodu.

W następstwie złożenia odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchyleniu decyzji Starosty w całości i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując, iż organ I instancji winien rozważyć możliwość zwrócenia się do KPP o przesłanie dokumentów związanych z interwencją przeprowadzoną w dniu [...] kwietnia 2008 r. w następstwie której wydano dyspozycję usunięcia pojazdu, w celu ustalenia kto prowadził powyższy pojazd w chwili jego zatrzymania.

Po uzupełnieniu postępowania dowodowego organ I instancji ustalił, iż wskazany w piśmie KPP z dnia [...] czerwca 2016r. L.D. nie kierował spornym pojazdem w chwili jego zatrzymania. Wykluczono to bowiem na podstawie wyroku Sądu Rejonowego wydanym w sprawie o sygn. akt [...], z którego wynikało, iż wyżej wskazana osoba kierowała innym pojazdem w dniu [...] maja 2008 r., który został również usunięty z drogi. Ponadto dnia 22 grudnia 2016 r. KPP poinformowała, że w wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, że kierującym pojazdem [...] o nr rej. [...] w dniu [...] kwietnia 2008 r. był R.J., który w tym dniu za prowadzenie pojazdu bez wymaganych uprawnień został ukarany mandatem karnym kredytowanym.. Wcześniejsze wskazanie natomiast L.D. jako kierującego powyższym pojazdem było błędne i zostało do Starostwa Powiatowego wysłane omyłkowo. Również R.J. złożył pisemne wyjaśnienia, w których pod odpowiedzialnością karną przyznał, iż w dniu [...] kwietnia 2008 r. był właścicielem przedmiotowego pojazdu. Nie dokonywał bowiem jego sprzedaży lub darowizny, a porzucił go z zamiarem wyzbycia się. W dniu usunięcia pojazdu z drogi nim dysponował (kierował). Przy czym w kolejnym piśmie wskazał, że działając w dobrej wierze złożył powyższe oświadczenie, gdyż nie pamiętał, aby oddawał wskazany pojazd do dyspozycji osób trzecich. Ponadto z informacji Centralnego Zarządu Służby Więziennej wynika, iż w terminie od dnia [...] listopada 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r. R.J. nie przebywał w areszcie śledczym ani w zakładzie karnym na terenie kraju.

W związku z powyższym w oparciu o uchwały Rady Powiatu podjęte w sprawie ustalenia wysokości opłat i kosztów związanych z usunięciem i przechowaniem pojazdów tj. z dnia 26 października 2007 r., nr XIIl/64/2007, z dnia 29 października 2010 r., nr LI/290/2010, z dnia 28 czerwca 2011 r., nr XIII/74/2011 oraz rachunek biegłego skarbowego z dnia [...] marca 2013 r. wyliczono następujące koszty:

1. koszty przechowywania pojazdu w okresie od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] lutego 2011 r. (153 dni x 8,00 zł) - 1 224,00 zł;

2. koszty przechowywania pojazdu w okresie od dnia [...] lutego 2011 r. do dnia [...] sierpnia 2011 r. (198 dni x 7,93 zł) - 1 570,14 zł;

3. koszty przechowywania pojazdu w okresie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] marca 2013 r. (583 dni x 33,00 zł) - 19239,00 zł;

4. koszty oszacowania pojazdu przez biegłego - 95,00 zł.

Razem do zapłaty: 22 128,14 zł

Wyjaśniając podstawy rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż podstawę materialno-prawną decyzji stanowią przepisy art. 130a p.r.d. Organ zaznaczył, iż zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., nr 152, poz. 1018 – określanej dalej jako u.z.p.r.d.), w przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu. Stosownie do art. 12 ust. 2 u.z.p.r.d., w przypadkach, w których termin określony w art.130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 10 stosuje się odpowiednio. Na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d. w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 10h p.r.d., obowiązującym od dnia 04 września 2010 r., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Koszty zawarte w decyzji wyliczane są na podstawie obowiązujących w danych okresach czasu uchwał rady powiatu. Koszty, w których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi. Katalog tych kosztów obejmuje zaś wszystkie koszty związane z usunięciem, przechowywaniem, szacowaniem wartości, od momentu wydania dyspozycji do zakończenia postępowania. Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h (ust. 10i).

Mając na uwadze powyższe przepisy oraz poczynione powyżej ustalenia organ I instancji uznał, iż zobowiązanym do poniesienia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, szacowaniem wartości - od momentu wydania dyspozycji do zakończenia postępowania - był R.J..

Sprawa dotyczy pojazdu, który został usunięty z drogi jeszcze w 2008 r., to jest w okresie obowiązywania regulacji art. 130 a p.r.d. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej u.z.p.r.d., która weszła w życie z dniem 4 września 2010 r. Przepis intertemporalny - art. 13 tej ustawy — stanowi, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu o którym mowa w art. 130 a ust. 10 p.r.d. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Oznacza to, zdaniem organu I instancji, że właściciela pojazdu obciążają koszty przechowywania pojazdu naliczone dopiero od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, to jest od dnia 4 września 2010 r. W związku z powyższym organ nie naliczył kosztów za usunięcie pojazdu, ponieważ usunięcie pojazdu nastąpiło przed dniem 04 września 2010 r. Datą końcową naliczania kosztów przechowania jest natomiast moment zakończenia postępowania (art. 130a ust. 10h p.r.d.), przy czym przez "zakończenie postępowania" w ocenie Starosty należy rozumieć datę odebrania pojazdu z parkingu strzeżonego i złomowania go. Nie budzi bowiem wątpliwości, że postępowanie jest zakończone z chwilą oddania pojazdu z miejsca przechowania do demontażu, a zatem stronę obciążają koszty powstałe do tego dnia tj. dnia [...] marca 2013 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R.J. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, w tym generalnych zasad postępowania administracyjnego wskazanych art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 75 § 1, 76, 77 § 1, 80 k.p.a., w szczególności w zakresie postępowania dowodowego i dowolnej ich oceny, poprzez ocenę prowadząca do ustalenia, że skarżący po dacie 11 października 2008 r. nadal jest właścicielem wskazanego w decyzji samochodu osobowego i nadto po dacie przejścia prawa własności na Skarb Państwa winien ponosić koszt jego parkowania i likwidacji pomimo, że materiał dowodowy przeczy takiemu stanowisku,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10 p.r.d. - w brzmieniu obowiązującym w dniu 11 kwietnia 2008 r. oraz do 12 października 2008 r poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędne uznanie, iż pomimo przejścia prawa własności zabezpieczonego pojazdu na Skarb Państwa od 12 października 2008 r. skarżący ma prawnie uzasadniony obowiązek ponoszenia kosztów parkowania tego pojazdu powyżej tego okresu.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania odwołujący powołał się na treść art. 130 a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym zarówno w czasie usunięcia pojazdu w dniu [...] kwietnia 2008 r., jak również w dniu powiadomienia o fakcie usunięcia pojazdu właściciela R.J. tj. [...] listopada 2009 r., z którego wynika, iż po upływie 6 miesięcznego okresu od dnia usunięcia pojazdu z drogi, przechodzi on na rzecz Skarbu Państwa. Z uwagi na powyższe – zdaniem odwołującego - nie sposób uznać argumentacji oraz wyliczeń wydającego skarżoną decyzję Starosty za trafną i uzasadniającą fakt obciążenia go kosztami przechowywania auta od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] marca 2013 r., gdyż nie był już właścicielem przedmiotowego pojazdu. Pismem bowiem z dnia [...] listopada 2009 r. został poinformowany de facto, iż z dniem [...] października 2008 r. należący wcześniej do niego pojazd marki [...] przeszedł na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Z uwagi na jasność ówczesnego zapisu, skarżący przyjął fakt utraty samochodu do wiadomości i z takimi konsekwencjami się godził. Jego zdaniem nie sposób uznać argumentacji zawartej w uzasadnieniu skarżonej decyzji za trafną i zgodną z obowiązującymi przepisami prawa, prowadzi bowiem do zaistnienia kuriozalnej sytuacji, w której pierwotny właściciel zostaje obciążony kosztami powstałymi na skutek opieszałości organów administracyjnych i przewlekania przez nie postępowania ponad jakiekolwiek granice. W niniejszej sprawie skarżący bowiem jako właściciel pojazdu został poinformowany o jego usunięciu po upływie 19 miesięcy, skarżona decyzja wydana została natomiast dopiero po 8 latach, po kilkukrotnych istotnych zmianach przepisów normujących zaistniałe tutaj kwestie. Nie sposób zatem – w ocenie skarżącego - iż działania zajmującego się sprawą organu podejmowane były bez zbędnej zwłoki. W związku z powyższym Starosta czyniąc ustalenia pominął istotne okoliczności faktyczne, choć winien kierować się wnikliwą oceną wszystkich zgromadzonych dowodów, w tym oceniając ich wzajemne relacje i wzajemny wpływ na wartość dowodową zgodnie z art. 6 i 7 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - powołując się na art. 130a ust. 2 pkt 1 lit b i ust. 10h p.r.d. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż podstawę materialno-prawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy art. 130a p.r.d. Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d. pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Usunięty z drogi pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (ust. 5). Zgodnie z ust. 7 wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 5c, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1a, również dowodu uiszczenia kaucji. Stosownie zaś do ust. 10 starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Przy czym, starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (ust. 10a).

Na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d. w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Ponadto, zgodnie z art. 130a ust. 10h tej p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Z treści cytowanych przepisów wynika, że koszty o których mowa w ust. 10h art. 130a p.r.d. ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi.

Organ odwoławczy podkreślił, iż zdarzenie w postaci usunięcia pojazdu z drogi i umieszczenia go na parkingu strzeżonym firmy P sp. z o.o. miało miejsce dnia [...] kwietnia 2008 r., a zatem w okresie przed wprowadzeniem zmiany regulacji w zakresie art. 130a ust. 10 p.r.d. Bezspornym był również, iż właścicielem pojazdu [...] nr rej. [...] w wyżej wymienionym dniu był R.J. i on też prowadził pojazd w momencie jego zatrzymania. Dokonując wykładni art. 130a ust. 10h p.r.d, organ przyjął, iż wynikająca z powyższego przepisu zasada obciążania kosztami osoby będącej właścicielem pojazdu ma zastosowanie wprost jedynie do przypadków zaistniałych po dniu wejścia w życie tego przepisu, czyli po dniu 4 września 2010 r. Jeżeli 6 - miesięczny termin z art. 130a ust. 10 p.r.d. w jego wersji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją upłynął w okresie między dniem [...] czerwca 2009 r. a dniem [...] września 2010 r. to koszty przechowywania pojazdu po upływie tego 6 - miesięcznego terminu i do dnia [...] września 2010 r. ponosi Skarb Państwa.

Odwołując się do judykatury Kolegium stwierdziło, iż Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów również wtedy, gdy termin 6 - miesięczny od dnia usunięcia pojazdu upłynął przed dniem 11 czerwca 2009 r. Przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. obowiązuje od dnia 4 września 2010 r. - na mocy art. 1 pkt 10 lit. k u.z.p.r.d. Do tego czasu problematykę usuwania, przemieszczania i blokowania pojazdów regulował kompleksowo art. 130a ust. 1-11 p.r.d., niezawierający ustępów 10a – 10l.

W art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu sprzed 4 września 2010 r. znajdowała się norma dotycząca utraty własności pojazdu, zgodnie z którą pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. O przejściu tytułu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał decyzją deklaratoryjną naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U, Nr 191, poz. 1377 ze zm.). Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. P 4/06 (Dz. U. z 2008 r., nr 100, poz. 649) stwierdził niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 p.r.d. w zakresie w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Powyższy wyrok był przyczyną zmiany art. 130a p.r.d. poprzez dodanie, wskazaną wyżej u.z.p.r.d. ust. 10a-10l. W konsekwencji w następstwie nowelizacji od dnia 4 września 2010 r. w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych w art. 130a ust. 1 lub 2 p.r.d. - starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie powinno zawierać pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Po orzeczeniu przepadku przez sąd znajduje zastosowanie art. 130a ust. 10h p.r.d. i następuje obciążenie dotychczasowego właściciela kosztami zagospodarowania pojazdu powstałym od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia. Zasady obciążania kosztami zagospodarowania pojazdu podmiot będący właścicielem tego pojazdu w dniu jego usunięcia, wynikające z art. 130a ust. 10h p.r.d., mają zastosowanie wprost jedynie do przypadków zaistniałych po wejściu w życie tego przepisu, tj. po dniu 4 września 2010 r. Zgodnie bowiem z art. 13 u.z.p.r.d. z dniem 4 września 2010 r. Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie "nowej" ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie nowego brzmienia ustawy. Inaczej rzecz ujmując z przepisu art. 13 u.z.p.r.d. wynika, że jeżeli 6-miesięczny termin z art. 130a ust. 10 p.r.d. w jego brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją - upłynął w okresie między dniem [...] czerwca 2009 r. a dniem [...] września 2010r. to koszty przechowywania pojazdu po upływie tego 6 - miesięcznego terminu i do dnia [...] września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Analiza art. 13 u.z.p.r.d. – zdaniem organu odwoławczego - daje również podstawę do twierdzenia, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów także wówczas, gdy termin 6-miesięczny od dnia usunięcia pojazdu upłynął przed dniem 11 czerwca 2009 r. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/06 został bowiem ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 11 czerwca 2008 r. Zgodnie z punktem II wyroku przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. - w zakresie uznanym za niekonstytucyjny przez Trybunał (przepadku z mocy ustawy) - utracił moc z upływem roku od ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw tj. z dniem 11 czerwca 2009 r. Powstała zatem sytuacja, w której po dniu wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d. regulującego przepadek ex lege, a do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, w której jednoznacznie wskazano na obowiązek orzekania przepadku przez sąd w przypadku usunięcia pojazdu tj. do dnia 4 września 2010 r. - istniała swoista luka w prawie. Nie obowiązywał przepis zezwalający na przepadek z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym uznano za niekonstytucyjny), a nie wprowadzono jeszcze ustawowej regulacji orzekania przepadku przez sąd w sytuacji nieodebrania pojazdu usuniętego z drogi (np. z uwagi na powodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu). Nie istniała również jednoznaczna regulacja wskazująca kto ponosi koszty przechowywania pojazdu w tym okresie (od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r.). Z brzmienia art. 130a ust. 1 p.r.d. wynikało jedynie, że właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu. Powyższą lukę w zakresie regulacji o ponoszeniu kosztów przechowywania pojazdu wypełnił art. 13 u.z.pr.d.- obciążając tymi kosztami Skarb Państwa.

Mając na uwadze powyższe – w ocenie Kolegium - organ I instancji prawidłowo obciążył stronę kosztami przechowywania od dnia 4 września 2010 r. Zgodnie z treścią art. 13 u.z.p.r.d. Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem koszty powstałe po tym okresie obciążają osobę, będącą właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia go z drogi.

Odnosząc się do zarzutów dotyczącego wpływu przewlekłości postępowania na wysokość kosztów organ wskazał, iż z treści art. 130a ust. 10h p.r.d. wynika, że wysokość kosztów, o których mowa w tym przepisie, jest wyliczana jako suma kosztów poniesionych w efekcie wykonania opisanych tam czynności (koszt usunięcia pojazdu, koszt przechowywania pojazdu ustalony z uwzględnieniem art. 130a ust. 6 p.r.d., koszt oszacowania, sprzedaży lub zniszczenia pojazdu). Ich wysokość w żadnej mierze nie została uzależniona z uwagi na jakie okoliczności wydano dyspozycję usunięcia pojazdu, czy w niezwłocznym terminie, czy też w okresie dłuższym niż "niezwłocznie" powiadomiono właściciela pojazdu (osobę uprawnioną do odbioru) o jego usunięciu i możliwości odbioru, a także z jakich przyczyn właściciel nie odebrał pojazdu w wyznaczonym terminie. Nie ma więc wystarczających podstaw, aby w drodze wykładni przyjąć takie rozumienie tego przepisu, które pozwalałoby na zrekonstruowanie normy prawnej umożliwiającej określenie wysokości kosztów w zależności od tego czy dochowany został "niezwłoczny" termin powiadomienia właściciela pojazdu bądź też od innych, ocennych okoliczności faktycznych zaistniałych w konkretnej sprawie. Oznaczałoby to bowiem w konsekwencji przyjęcie odmiennego sposobu obliczania wysokości kosztów niż wynikający z przepisów ustawy. Organ wskazał również, iż data końcowa terminu naliczenia kosztów parkowania pojazdu jest datą odebrania pojazdu z parkingu strzeżonego i złomowania go. Kwestia ewentualnej przewlekłości postępowania nie jest przedmiotem badania w postępowaniu w przedmiocie obowiązku zapłaty kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów. Ponadto organ podkreślił, że Policja kierowała do strony powiadomienia kolejno w dniach: 19 maja 2008 r. (nie podjęto w terminie), 10 marca 2009 r. (prośba o dostarczenie za pośrednictwem Komisariatu Policji), 07 kwietnia 2009 r. (prośba o dostarczenie za pośrednictwem Aresztu Śledczego), 12 października 2009r. (prośba o dostarczenie za pośrednictwem Komisariatu Policji) oraz 09 listopada 2009r. (skuteczne dostarczenie za pośrednictwem Zakładu Karnego). Brak wcześniejszego doręczenia powiadomienia nie wynikał zatem z zaniechania, czy też opieszałości w działaniach Policji, a z braku możliwości wcześniejszego ustalenia miejsca pobytu odwołującego, który zgodnie z ustaleniami Policji od [...] kwietnia 2008 r. odbywał karę pozbawienia wolności i przebywał w Areszcie Śledczym, a następnie w Zakładzie Karnym. Organ w prowadzonym postępowaniu dot. ustalenia kosztów za usuwanie, przechowywanie, oszacowanie oraz likwidację pojazdów ma za zadanie wnikliwe i prawidłowe zbadanie kto na dzień usunięcia pojazdu z drogi był jego właścicielem oraz kto nim w tym dniu dysponował. Ponadto, mimo prawidłowego zawiadomienia strona nie odebrała pojazdu, będąc pouczona o tego konsekwencjach.

Resumując organ odwoławczy podkreślił, iż w kontrolowanej sprawie Starosta poprawnie określił okres, za jaki winny zostać naliczone sporne koszty oraz ich wysokość. Prawidłowo przyjęto, że początkową datą winien być dzień [...] września 2010 r., końcową zaś datą - dzień przekazania pojazdu do demontażu ([...] marca 2013 r.). Ustalając natomiast wysokość kosztów prawidłowo wskazano obowiązujące w tym zakresie akty prawa miejscowego, ustalające stawki opłaty dobowej za parkowanie pojazdu i przedstawiono sposób ich wyliczenia. Akty te obejmują stawki, których maksymalne kwoty zostały zawarte w ustawie. W tej sytuacji organ odwoławczy przyjął, że spełnione zostały wszystkie warunki przewidziane w art. 130a ust. 10 i ust. 10h p.r.d. wymagane do wydania decyzji w przedmiocie zapłaty przez właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu.

Skargę na powyższą decyzję złożył R.J. zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie :

1. przepisów postępowania, w tym generalnych zasad postępowania administracyjnego, wskazanych w art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 75 § 1, 76, 77 § 1, 80 k.p.a., w szczególności w zakresie postępowania dowodowego i dowolnej ich oceny, poprzez ocenę prowadzącą do ustalenia, że skarżący po dacie 11 października 2008 r. nadal jest właścicielem wskazanego w decyzji samochodu osobowego i nadto po dacie przejścia prawa własności na Skarb Państwa winien ponosić koszt jego parkowania i likwidacji pomimo, że materiał dowodowy przeczy takiemu stanowisku,

2. prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10 p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dniu 11 kwietnia 2008 r. oraz do 12 października 2008 r., poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędne uznanie, iż pomimo przejścia z prawa własności zabezpieczonego pojazdu na Skarb Państwa od 12 października 2008 r. skarżony ma prawnie uzasadniony obowiązek ponoszenia kosztów parkowania tego pojazdu powyżej tego okresu,

3. przepisów postępowania tj. art. 67 ust. 1 w z w. z art. 60 pkt 7 i 8 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 68 §1 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że skarżący jest nadal zobowiązany do ponoszenia kosztów przechowywania jego samochodu podczas, gdy należność ta uległa przedawnieniu, a organ administracji zgodnie z dyspozycją art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP ma obowiązek działać wyłącznie na podstawie prawa, tym samym z urzędu ma obowiązek badać okoliczności przemawiające za wygaśnięciem zobowiązania (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji Podatkowej)

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący powielił argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania, poszerzając ją o zarzuty dotyczące przedawnienia wskazane powyżej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutu przedawnienia organ uznał go za niezasadny, powołując się na terminy przedawnienia wynikające z art. 130 a ust. 10k i 10l p.r.d., które nie upłynęły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu jego wydania.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - powoływanej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od zarzutów, żądań i wniosków podniesionych w skardze w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli legalności działań organów administracji publicznej w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty naruszały prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Decyzjami tymi ustalono należność za przechowywanie samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w okresie od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] marca 2013 r. nakładając obowiązek ich uiszczenia przez skarżącego, jako właściciela pojazdu.

Za podstawę prawną swych rozstrzygnięć organy obu instancji przyjęły art. 130a ust. 10h p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r.

Do dnia wejścia w życie powoływanej u.z.p.r.d. (tj. do 3 września 2010 r.) kwestie usuwania, przemieszczania i blokowania pojazdów regulował wyczerpująco art. 130a ust. 1 - 11 p.r.d.

Zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d. - w brzmieniu sprzed powyższej nowelizacji - pojazd usunięty w trybie określonym w art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy upływem wskazanego 6 - miesięcznego okresu. Szczegółowo tryb postępowania w sprawie przejścia z mocy ustawy porzuconych pojazdów na rzecz Skarbu Państwa regulowało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. nr 191, poz. 1377 ze zm. – określanego dalej jako r.u.p.). Zgodnie z § 8 ust. 1 r.u.p. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 orzekł m.in., iż przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. w zakresie w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, zaś art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d. jest niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji. Trybunał jednocześnie odroczył utratę mocy obowiązującej tych przepisów o 12 miesięcy od chwili opublikowania wyroku, co nastąpiło w Dzienniku Ustaw z dnia 11 czerwca 2008 r., nr 100, poz. 649

W następstwie tego wyroku TK ustawodawca wprowadził zmiany do art. 130a p.r.d. poprzez dodanie wskazaną wyżej ustawą u.z.p.r.d. ustępów 10a – 10l. W p.r.d. w znowelizowanym brzmieniu zmieniono zasady orzekania o odejmowaniu własności w ten sposób, że obecnie przejście własności pojazdu usuniętego z drogi następuje na rzecz powiatu (poprzednio Skarbu Państwa) i nie z mocy prawa, lecz wymaga konstytutywnego postanowienia sądu orzekającego przepadek (art. 130a ust. 10 p.rd. - w znowelizowanym brzmieniu). Dopiero zatem od dnia 4 września 2010 r. w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych w art. 130a ust. 1 lub 2 p.r.d. – starosta uzyskał uprawnienie występowania do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Wedle przepisów znowelizowanych, po orzeczeniu przepadku przez sąd, na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., starosta w odrębnej decyzji obciąża dotychczasowego właściciela kosztami zagospodarowania pojazdu powstałymi od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia.

W niniejszej sprawie samochód stanowiący własność skarżącego został usunięty z drogi w dniu [...] kwietnia 2008 r. Skarżący auta nie odebrał, a zatem 6 - miesięczny termin o którym mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) upłynął z dniem 11 października 2008 r., czyli jeszcze przed utratą mocy obowiązującej przez ten przepis. W sprawie bezsporne jest, iż w okresie od upływu wskazanego terminu do dnia utraty mocy obowiązującej przez art. 130a ust. 10 oraz § 8 ust. 1 r.u.p. właściwy naczelnik urzędu skarbowego nie orzekł o przejęciu samochodu skarżącego na rzecz Skarbu Państwa. O przepadku samochodu skarżącego orzekł dopiero Sąd Rejonowy postanowieniem z [...] grudnia 2012 r., co skłoniło organy do wydania decyzji o ustaleniu na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. kosztów przechowywania pojazdu od dnia [...] września 2010 r. do dnia [...] marca 2013 r., obciążając nimi skarżącego.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie takie nastąpiło bezpodstawnie. Niemniej nie jest trafne zasadnicze twierdzenie strony skarżącej, iż wynikło to z faktu, że R.J. utracił własność pojazdu na rzecz Skarbu Państwa poprzez sam fakt upływu terminu wynikającego z art. 130a ust. 1 p.r.d. jeszcze przed utratą przez ten przepis mocy obowiązującej.

Dostrzec należy, iż na gruncie art. 130a ust. 10 p.r.d., przed zapadnięciem wyroku TK z dnia 3 czerwca 2008 r., sądy administracyjne przyjmowały, iż upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powodował, że nieodebrany w tym terminie pojazd stawał się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie - jak akcentowano - zgodnie § 8 ust. 1 r.u.p. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w omawianym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, jednakże w świetle postanowień przepisów p.r.d. nie ulegało wątpliwości, że decyzja taka miała wyłącznie charakter deklaratoryjny, bo potwierdzała tylko to, co nastąpiło z mocy ustawy. W świetle powyższych regulacji terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa - jako właściciela pojazdu - kosztów przechowania pojazdu pozostawał moment, w którym upłynął 6 - miesieczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu. Od tej bowiem chwili Skarb Państwa stawał się właścicielem pojazdu i wchodził w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., I OSK 1399/08 oraz uchwałę NSA z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10).

W niniejszej sprawie, przy ustalaniu daty utraty prawa własności pojazdu przez skarżącego, nie można jednak pominąć pozostawania w obrocie prawnym prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z [...] grudnia 2012r. orzekającego o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm. – określanej dalej jako k.p.c.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe oraz organy administracji publicznej. Wskazuje się w orzecznictwie, że treścią nakazu wynikającego z art. 365 § 1 k.p.c. jest powinność uwzględniania stanu prawnego wynikającego z utożsamianego z powagą rzeczy osądzonej prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty (por. wyrok SA w Warszawie I ACa 1451/14, LEX 2272079). Tym samym Sąd i organy orzekające w niniejszej sprawie pozostawały związane stwierdzeniem, że skarżący utracił własność pojazdu z dniem uprawomocnienia się tego postanowienia. Stało to na przeszkodzie ustaleniu, iż w dacie wydawania tego orzeczenia przedmiotowy samochód stanowił własność Skarbu Państwa, na rzecz którego przeszedł wobec faktu samego upływu terminu wynikającego z art. 130a ust. 10 p.r.d.

Należy też zwrócić uwagę, że z dniem 12 czerwca 2009 r., czyli z upływem terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 130a ust. 10 p.r.d. dotychczas właściwe organy administracyjne (właściwi naczelnicy urzędów skarbowych) utraciły kompetencję do wydawania decyzji o przejściu nieodebranych samochodów na rzecz Skarbu Państwa. Jak wskazano we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, po nowelizacji p.r.d. o przepadku pojazdu na rzecz powiatu orzeka sąd powszechny na wniosek starosty. Tym samym, po tej dacie, postanowienie sądowe o przepadku stało się jedyną prawnie dopuszczalną formą odjęcia własności pojazdu. Dyskusyjna pozostawała oczywiście kwestia dopuszczalności wystąpienia przez właściwe organy z powództwem o ustalenie, iż prawo własności pojazdu przysługiwało Skarbowi Państwa (art. 189 k.p.c.), lecz wobec istnienia prawomocnego postanowienia o przepadku, wszelkie rozważania na ten temat pozostają bezprzedmiotowe.

Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 u.z.p.r.d., w przypadkach w których termin określony w art.130a ust. 10 ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji, upłynął przed dniem wejścia w życie tejże ustawy nowelizującej i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa, odpowiednio stosowało się art. 11 ustawy nowelizującej. Z niego z kolei wynikało, że w przypadkach, gdy termin o jakim mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d rozpoczął się i nie zakończył się przed utratą jego mocy obowiązującej, przepadek orzeka się na rzecz powiatu. Z przepisów tych wynikało również, że z wnioskiem o przepadek występuje starosta.

Oznacza to, że ten tryb postępowania dotyczył wszystkich przypadków w których nie wszczęto postępowania w sprawie przejścia pojazdów na Skarb Państwa niezależnie od tego kiedy upłynął termin wynikający z art. 130a pkt 10 p.r.d.

Pomimo jednak nieuznania, iż upływ 6 -miesięcznego terminu skutkował przejściem własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, regulacja ta, tzn. art. 130a ust. 10 p.r.d. - w brzmieniu sprzed nowelizacji - oraz art. 12 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 1 u.z.p.r.d., przewidująca odpowiednie stosowanie przepisu o orzeczeniu przepadku, współtworzyły kontekst normatywny dla oceny charakteru postanowienia Sądu Rejonowego, orzekającego przepadek z punktu widzenia możliwości obciążenia skarżącego kosztami przechowania.

Istotnym bowiem pozostaje to, iż skarżący był o skutku wynikającym z art. 130a ust. 10 p.r.d. przepisu pouczony ( zob. kierowane do niego pisma organów Policji). Co wymaga również podkreślenia, przepisy p.r.d. w brzmieniu sprzed nowelizacji nie zawierały regulacji dającej podstawę do obciążenia kosztami byłego właściciela już po przejściu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Tym samym skarżący miał usprawiedliwione podstawy by sądzić, że nie jest już właścicielem pojazdu oraz w związku z tym oczekiwać, że nie będzie ponosił kosztów związanych z przechowywaniem samochodu po upływie terminu wynikającego z art. 130a ust. 10 p.r.d. (po upływie 11 października 2008 r).

Podkreślenia też wymaga, że pomimo, iż przepisy u.z.p.r.d. regulowały tryb procedowania w sprawach w których 6 - miesięczny termin upłynął przed utratą mocy obowiązującej przez art. 130a ust. 10 p.r.d., to jednak nie udzieliły żadnej odpowiedzi na pytanie, czy w związku z jej wejściem w życie 4 września 2010 r., możliwe jest obciążenie skarżącego spornymi kosztami. Regulacja intertemporalna dotycząca kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu została wyrażona tylko w art. 13 u.z.p.r.d. Zgodnie z tym przepisem Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o jakim mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d. w jego dawnym brzmieniu, do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Tymczasem, jak sygnalizowano wcześniej, termin wymieniony w art. 130a ust. 10 p.r.d. w poprzednim brzmieniu, w niniejszej sprawie upłynął z dniem 11 października 2008 r., a zatem przytoczony przepis przejściowy nie znajduje w niej zastosowania.

Przytoczone powyżej okoliczności doprowadziły Sąd do przekonania, iż organy obu instancji przy wydawaniu swoich decyzji naruszyły art. 130a ust. 10h p.r.d. W obliczu opisanych niejasności natury prawnej, obciążenie skarżącego na podstawie tego przepisu spornymi kosztami pozostaje nie do pogodzenia z zasadą wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Z przepisu tego, statuującego zasadę demokratycznego państwa prawnego, wywodzi się zasadę zaufania do Państwa i stanowionego przez jego organy prawa. Zasada ta opiera się na pewności prawa rozumianej jako zespół cech systemowych tego prawa, zapewniających jednostce bezpieczeństwo prawne. Tak rozumiana pewność prawa daje zarazem jego przewidywalność, a tym samym pozwala obywatelom decydować o swoim postępowaniu w oparciu o znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, które ich działania mogą pociągnąć za sobą (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2011 r., II OSK 228/11). Niespójność konkurencyjnych czasowo przepisów p.r.d. w kontekście skutków wyroku TK z dnia 3 czerwca 2008 r. tworzyła z perspektywy skarżącego stan prawny skomplikowany i nieprzejrzysty, ponieważ wyinterpretowanie daty utraty własności wymagało przeprowadzenia zabiegów wykładni przepisów. W ocenie Sądu, przekonanie skarżącego, iż utracił prawo własności pojazdu [...] z dniem [...] października 2008 r. było usprawiedliwione oczywistym brzmieniem art. 130a ust. 10 p.r.d., które - co do automatycznego skutku przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa - znajdowało też potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Obciążenie skarżącego kosztami przechowywania za okres taki jaki przyjęto w kontrolowanych decyzjach nie jest zasadne także z innych przyczyn, leżących po stronie organów administracyjnych. Należy bowiem zauważyć, że działania organów cechowała niezrozumiała opieszałość, wskutek której łączny koszt przechowywania pojazdu wyniósł ponad 22.000 zł. Pomimo bowiem upływu z dniem 11 października 2008 r. terminu wynikającego z art. 130a ust. 10 p.r.d. organy Policji w okresie obowiązywania tej regulacji (tj. do dnia 11 czerwca 2009 r.) nie wystąpiły do właściwego naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej przejście samochodu na rzecz Skarbu Państwa. Jak już bowiem wskazano TK w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. odroczył utratę mocy obowiązującej derogowanych art. 130a ust. 10 p.r.d. oraz art. 130 ust. 11 pkt 3 p.r.d. na okres 12 miesięcy. W uzasadnieniu wyroku, w części zawierającej przytoczenie motywów orzeczenia o odroczeniu na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, Trybunał wprost wskazał, iż odroczenie utraty mocy obowiązującej oznacza, iż "w okresie dwunastu miesięcy od ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw przepisy te (o ile wcześniej nie zostaną uchylone bądź zmienione przez ustawodawcę), mimo że obalone w stosunku do nich zostało domniemanie konstytucyjności, winny być przestrzegane i stosowane przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy orzekające". Trybunał, jakkolwiek nie orzekał w przedmiocie konstytucyjności § 8 ust. 1 r.u.p., to jednak stwierdził, że przepis ten pozostający w sprzeczności z Konstytucją i przepisem p.r.d. podobnie jak derogowany w powołanym wyroku jego poprzednik tj. § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. nr 134, poz. 1133) utraci moc obowiązującą równocześnie z przepisem zawierającym delegację do jego wydania czyli art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d. Tym samym TK uznał, że nie było przeszkód do orzekania, w okresie odroczenia, o przejściu pojazdów co do których 6 - miesięczny termin wynikający z art. 130a ust. 10 p.r.d. upłynął przed dniem utraty jego mocy obowiązującej. Zaniechanie zastosowania się do wskazań Trybunału i nieprzeprowadzenie postępowania likwidacyjnego w powyższym trybie było w sprawie szczególnie istotne, ponieważ przepisy p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed 4 września 2010 r. nie przewidywały obciążania byłego właściciela kosztami przechowywania pojazdu.

Natomiast po wejściu w życie u.z.p.r.d. materiały dotyczące pojazdu usuniętego z drogi w dniu [...] grudnia 2008r. przekazane zostały Staroście dopiero [...] sierpnia 2011 r., czyli prawie po roku od wejścia w życie nowych zasad postępowania w sprawach dotyczących likwidacji nieodebranych pojazdów. Starosta zaś dopiero 2 grudnia 2011 r. wezwał skarżącego do odbioru pojazdu w trybie przepisów p.r.d. w brzmieniu nadanym u.z.p.r.d. , a więc po ponad 3 miesiącach od dnia otrzymania materiałów z Komendy Powiatowej Policji oraz przekazania do jego dyspozycji pojazdu skarżącego. Z wnioskiem do Sądu o orzeczenie przepadku Starosta wystąpił zaś dopiero w 2012 r.

Takie działanie organów, w tym również Starosty, ustawowo zobowiązanych do podjęcia kroków zmierzających do przeprowadzenia likwidacji pojazdu, ewidentnie naruszało obowiązek prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa oraz stanowiącego przez nie prawa ( art. 8 k.p.a.). Opieszałość organów miała bowiem istotne konsekwencje, wyrażające się - w sytuacji obciążenia skarżącego kosztami przechowywania pojazdu - oczywistą i wymierną dolegliwością ekonomiczną. W piśmiennictwie wskazuje się natomiast, że naruszenie przez administrację jej powinności sprawnego prowadzenia postępowania nie może powodować negatywnych skutków dla strony. Zasada ta znajduje normatywne zakotwiczenie w art. 2 Konstytucji. Naruszałoby standardy rzetelności prawa, gdyby ocenę zachowania administracji oprzeć na założeniu, iż ryzyko zaniedbań, błędów czy opieszałości administracji należy umiejscowić w sferze interesów i praw stron postępowania (por. E. Łętowska, glosa do wyroku NSA z dnia 26 lutego 2003 r., V SA 1131/02, OSP 2003/7-9/93). Należy przy tym zaznaczyć, że takie uchybienia w poczynaniach organów nie wynikały z postawy skarżącego, stąd nie może on ponosić ich ujemnych konsekwencji. Ustalenie bowiem, iż przebywa on w zakładzie karnym dla organów Policji nie mogło stanowić najmniejszego problemu, co zresztą potwierdzają działania tej instytucji w 2009 r., jednakże podjęte po upływie blisko roku od dnia zatrzymania pojazdu.

Niezasadny były zarzuty skarżącego wskazujące na przedawnienie należności ustalonej powołanymi powyżej decyzjami. Zgodnie bowiem z art. 130a ust.10k p.r.d. decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. Niewątpliwie w niniejszej sprawie termin ten nie upłynął w sytuacji, gdy postanowienie orzekające przepadek zostało wydane w dniu [...] grudnia 2012 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Starosta, kierując się literalną wykładnią art. 130a ust. 10h p.r.d., bez uwzględnienia przedstawionych powyżej istotnych uwarunkowań natury materialnoprawnej i procesowej, dopuściły się naruszenia tego przepisu przez jego niewłaściwe zastosowanie w sposób mający wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a poprzedzającej ją decyzji Starosty. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania (pkt II wyroku) znajduje uzasadnienie w treści art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonej na rzecz strony skarżącej z tego tytułu kwoty 4281 zł złożyły się: - wpis sądowy od skargi wynoszący 664 zł (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 221, poz. 2193), - równowartość uiszczonej opłaty skarbowej od złożonego do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, - zwrot kosztów zastępstwa procesowego strony przez profesjonalnego pełnomocnika, wynoszących 3600 zł zgodnie z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).