Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 850/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 136 i art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi Gminy O. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Gminy O. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 15 kwietnia 2009r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 142 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3, 4, art. 141 ust. 2, art. 216 ust. 1, art. 217 ust. 2, art. 227 i art. 96 ust. 1b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku H. S. oraz J. S. i W. S., orzekł w sposób następujący:

1) zwrócił na rzecz H. S. w 1/3 części, J. S. w 1/3 części oraz W. S. w 1/3 części nieruchomość położoną w jedn. ewid. [...] - M, obręb [...], stanowiącą własność Gminy [...], oznaczoną w operacie ewidencji gruntów jako działki nr "1" o pow. 0,6028 ha oraz działki nr "2" o pow. 0,0017 ha, objętych KW [...];

2) zobowiązał w/w osoby do zwrotu na rzecz Gminy [...] kwoty 964.680 złotych, czyli kwotę zwaloryzowanego odszkodowania (47.880,00 zł) powiększoną o kwotę nakładów (916.800 zł), w równych częściach każdy po 321.560,00 zł;

3) rozłożył kwoty odszkodowań na 10 rocznych rat oprocentowanych przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez [...];

4) zabezpieczył wierzytelność Gminy hipoteką;

5) wskazał, że ostateczna decyzja o zwrocie zatwierdza podział nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działka nr "3" o pow. 0,6456 ha.

W uzasadnieniu organ l instancji podał, że na wniosek H. S., J. S. i W. S. zostało wszczęte postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], oznaczonej jako dawna działka nr "4" o pow. 1,0101 ha, której odpowiadają obecne działki: nr "5", nr "2", nr "6", nr "7", nr "8". Pismem z dnia 15 stycznia 2008r. wnioskodawcy ograniczyli żądanie zwrotu do działek: nr "3" (powstała w wyniku podziału działki nr "5") i nr "2" zajętych pod parking.

Starosta ustalił, że prawo własności dawnej działki nr "4" o pow. 1,0101 ha, której właścicielką była Z. S., zostało przeniesione na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży z dnia [...] grudnia 1974r. Rep. A nr [...], zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na cele budowy zajazdu wraz z parkingiem ogólnomiejskim i garażami. Na podstawie postanowień spadkowych zgromadzonych w aktach sprawy, organ l instancji ustalił, iż spadkobiercami Z. S. są H. S., J. S. i W. S.. Następnie Starosta stwierdził, iż na zawnioskowanej do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie część działki nr "3" oraz działkę nr "2" został zrealizowany parking ogólnomiejski wraz z kanalizacją i urządzoną na nim zielenią. Niewielka część działki nr "3" zajęta została pod chodnik przy ul. [...] i ciąg pieszy przy drodze krajowej nr 94. Natomiast z materiałów dowodowych dotyczących budowy parkingu wynika, że dopiero w dniu [...] grudnia 1994r. sporządzono protokół ostatecznego odbioru robót i przekazano obiekt do użytkowania. W związku z tym organ l instancji wskazał, iż prace związane z realizacją celu określonego w akcie notarialnym dotyczącym wykupu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa zostały rozpoczęte po upływie 19 lat od dnia jej wykupu i dlatego zawnioskowaną do zwrotu część działki nr "3" i działkę nr "2" uznał za zbędne w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji w wyniku podziału działki nr "3" powstała działka nr "1" o pow. 0,6028 ha podlegająca zwrotowi na rzecz wnioskodawców.

Następnie organ l instancji, mając na uwadze regulacje art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami określił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 47.880 zł, a w oparciu o operat szacunkowy sporządzony w dniu 9 października 2008r. określono zwiększenie wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu o kwotę 916.800 zł. Do operatu szacunkowego wnioskodawcy zgłosili liczne zastrzeżenia, kwestionując przede wszystkim sposób określenia wartości poniesionych nakładów na tej nieruchomości po jej wywłaszczeniu. Rzeczoznawca ustosunkowała się do zarzutów na rozprawie administracyjnej w dniu 27 listopada 2008r., w piśmie z dnia 15 grudnia 2008r. oraz w "Uzupełnieniu operatu szacunkowego" z dnia 15 grudnia 2008r. Starosta uznał wyjaśnienia rzeczoznawcy za wyczerpujące i stwierdził, iż operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Dlatego też organ l instancji orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz wnioskodawców oraz zobowiązał ich do zwrotu na rzecz Gminy [...] zwaloryzowanego odszkodowania powiększonego o kwotę nakładów poniesionych na wywłaszczonej nieruchomości w ogólnej kwocie 964.680 zł.

Odwołania od powyższej decyzji złożyli: Gmina [...] oraz H. S., J. S. i W. S..

Gmina [...] wskazała, iż niezrealizowanie celu wywłaszczenia musi istnieć w dniu orzekania w sprawie o zwrot, a budowa parkingu ogólnomiejskiego na przedmiotowych działkach (w 1994r.) miała miejsce pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Art. 69 tej ustawy stanowił zaś, że zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego podlega nieruchomość, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten nie precyzował pojęcia zbędności nieruchomości, nie wprowadzał ograniczeń czasowych. Zdaniem Gminy nie powinno stosować się art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w stosunku do inwestycji sprzed wejścia w życie tejże ustawy, czyli sprzed 1 stycznia 1998r. Odwołująca się strona wskazała również na nieprawidłowo dokonywane doręczenia pism oraz decyzji, zarzucając, iż organ l instancji nie doręczył zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy ani decyzji Gminie [...] ani też jej pełnomocnikowi. Zdaniem Gminy doręczenie pism Burmistrzowi Miasta i Gminy [...], który nie był stroną postępowania, należy uznać za nieprawidłowe. Ponadto Gmina sprzeciwiła się rozłożeniu należności aż na 10 lat, wnioskując o rozłożenie należności na 3 raty do 2011 r.

H. S., J. S. i W. S., w złożonym odwołaniu zarzucili organowi l instancji naruszenie art. 78 kpa poprzez nieuwzględnienie ich wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia wartości nieruchomości oraz nakładów na niej poczynionych. Odwołujący podnieśli, iż nie każde nakłady zwiększają wartość wywłaszczonej nieruchomości, a wręcz mogą tą wartość zmniejszyć. Nakłady w postaci wybudowania parkingu z kanalizacją deszczową właśnie zmniejszają wartość zwracanej nieruchomości na tyle, że aby doprowadzić nieruchomość do wartości rynkowej należałoby te nakłady usunąć. Odwołujący się powtórzyli też zarzuty podnoszone w trakcie postępowania w stosunku do operatu szacunkowego sporządzonego w sprawie.

Następnie w piśmie z dnia 16 listopada 2009r. nowy pełnomocnik H. S., J. S. i W. S., adwokat C. P. w imieniu swoich mocodawców w uzupełnieniu odwołania zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a to art. 140 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ustalenie odszkodowania za zwrot wywłaszczonej nieruchomości w kwocie przewyższającej ustaloną przez organ administracji publicznej wartość rynkową nieruchomości oraz poprzez przyjęcie różnego rodzaju wartości jednej nieruchomości szacowanej dla jednego celu - ustalenia odszkodowania za zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 19 maja 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] i orzekł o:

1) zwrocie nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działki: nr "1" o pow. 0,6028 ha i nr "2" o pow. 0,0017 ha objęte KW [...], położonej w jedn. ewid. [...], obręb [...], stanowiącej własność Gminy [...] na rzecz H. S. w 1/3 części, J. S. w 1/3 części oraz W. S. w 1/3 części;

2) zobowiązaniu tych osób do zwrotu w częściach równych na rzecz Gminy [...] kwoty 787.080 zł odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania

ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości (50.933 zł) powiększonej o kwotę stanowiącą różnicę wartości nieruchomości powstałą wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu (736.147 zł);

3) rozłożeniu kwoty należności na 10 równych rocznych rat podlegających

oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez [...];

4) zabezpieczeniu wierzytelności Gminy [...] wraz odsetkami hipoteką na zwracanej nieruchomości;

5) zatwierdzeniu podziału nieruchomości położonej w O., oznaczonej jako działka nr "3" o pow. 0,6456 ha, na działki: nr "9" o pow. 0.0377 ha, nr "1" o pow. 0,6028 ha, nr "10" o pow. 0,0051 ha zgodnie z projektem podziału nieruchomości nr KERG.[...], sporządzonym przez geodetę uprawnionego mgr inż. T. H., przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Starostwie Powiatowym w [...] w dniu 16 lipca 2008r.

Organ odwoławczy wskazał, że działka nr "4" o pow. 1,0101 ha, której właścicielką była Z. S., została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1974r. zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na cele budowy zajazdu wraz z parkingiem ogólnomiejskim i garażami. W ocenie organu odwoławczego analiza akt sprawy potwierdziła ustalenia dokonane przez Starostę [...], iż na zawnioskowanej do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie część działki nr "3" oraz działkę nr "2" został zrealizowany parking ogólnomiejski wraz z kanalizacją i urządzoną na nim zielenią. Niewielka część działki nr "3" zajęta została pod chodnik przy ul. [...] i ciąg pieszy przy drodze krajowej nr 94. Z treści natomiast dziennika budowy parkingu wielofunkcyjnego - Plac Miejski "[...]" w O. wynika, iż dopiero w dniu 7 grudnia 1993r. przekazano wykonawcy plac budowy pod realizację kanalizacji deszczowej, a w dniu 3 października 1994r. wykonawca przejął "front robót" pod wykonanie parkingu wraz z dojazdami. Natomiast w dniu 19 grudnia 1994r. sporządzony został protokół ostatecznego odbioru robót i przekazano obiekt do użytkowania. Dlatego Wojewoda uznał, że organ l instancji prawidłowo wskazał, iż prace związane z realizacją celu wywłaszczenia w postaci budowy parkingu zostały rozpoczęte po upływie 19 lat od dnia nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa. Zatem jako prawidłowe należało ocenić ustalenie przez Starostę wystąpienia przesłanki zbędności działek nr "2" i nr "1" (wydzielona z działki nr "3") odpowiadających części wywłaszczonej (nabytej) działki nr "4" położonej w O. przy ul. [...]. Zdaniem Wojewody treść art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m. in. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Wojewoda przedstawił powody, dla których konieczne było zaktualizowanie przez rzeczoznawcę operatu szacunkowego oraz omówił metody zastosowane przez biegłego. Zdaniem Wojewody przedstawione przez rzeczoznawcę majątkowego przesłanki ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości były wystarczające, aby wykazać prawidłowość rozumowania biegłego rzeczoznawcy majątkowego przeprowadzonego w operacie szacunkowym z dnia 9 października 2008r. i zaktualizowanym w dniu 10 grudnia 2009r. Rzeczoznawca majątkowy w sposób przekonujący przedstawiła przyjęte założenia oraz wynikające z kolejnych etapów wyceny wnioski, które w efekcie doprowadziły do wyniku końcowego w postaci określenia wartości odtworzeniowej nieruchomości oznaczonej jako działki nr "1" i nr "2" położone w O.. Wojewoda uznał, że dalsze szersze wkraczanie w założenia przyjęte przez rzeczoznawcę, stanowiłoby naruszenie zasadności powoływania biegłego w postępowaniu, albowiem równałoby się ingerowaniu w zakres wiedzy specjalistycznej, do czego organ administracji publicznej nie jest władny.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu Wojewoda wskazał, że fakt, iż przedmiotowa nieruchomość użytkowana jest aktualnie jako parking, niewątpliwie stanowi zwiększenie jej wartości. Za zasadne uznał również nieuwzględnienie wniosku odwołujących się o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia wartości nieruchomości oraz nakładów na niej poczynionych, ponieważ żądanie to dotyczyło okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami.

W kwestii zwrotu odszkodowania ustalonego w decyzji wywłaszczeniowej organ odwoławczy stwierdził, że dowód z opinii biegłego pozwolił prawidłowo ustalić, iż wartość zwracanej nieruchomości uległa zwiększeniu po dacie wywłaszczenia o kwotę 916.800 zł. Następnie organ l instancji prawidłowo określił kwotę zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 47.880 zł, zobowiązując w konsekwencji wnioskodawców do zwrotu na rzecz Gminy [...] kwoty 964.680 zł. Jednak w wyniku aktualizacji na etapie postępowania odwoławczego omawianego operatu szacunkowego w dniu 10 grudnia 2009r. zmieniła się kwota stanowiąca zwiększenie wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na niej po wywłaszczeniu i aktualnie wynosi ona 736.147 zł. Po dokonaniu waloryzacji odszkodowania na dzień wydania niniejszej decyzji kwota zwaloryzowanego odszkodowania wynosi 50.933 zł. W rezultacie wnioskodawcy zobowiązani zostali do zwrotu na rzecz Gminy [...] kwoty 787.080 zł. Wojewoda wyjaśnił, że wobec niemożności określenia wartości rynkowej nieruchomości z dnia zwrotu rzeczoznawca określiła jej wartość odtworzeniową na dzień zwrotu na kwotę 1.348.900 zł, w związku z czym nawet kwota 964.680,00 zł ustalona w decyzji Starosty [...], a tym bardziej ustalona w decyzji Wojewody kwota 787.080 zł, do zwrotu której zostały zobowiązane strony nie przekracza kwoty stanowiącej wartość nieruchomości z dnia zwrotu, a mianowicie 1.348.900 zł.

W ocenie Wojewody art. 141 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje możliwość rozłożenia należności z tytułu zwrotu odszkodowania na raty, nie dłużej niż na 10 lat, a mając na uwadze znaczną wysokość kwot do zwrotu których zobowiązani zostali wnioskodawcy, uwzględnienie wniosku o rozłożenie spłaty tych należności na okres 10 lat było uzasadnione. Za nietrafny został uznany zarzut Gminy [...] dotyczący wadliwego zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz samej decyzji, ponieważ z mocy samej ustawy, bez przedkładania jakichkolwiek pełnomocnictw, burmistrz posiada uprawnienie do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina [...], domagając się uchylenia pkt II decyzji w całości wobec naruszenia prawa materialnego, tj. art. 136, art. 137 i art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Gmina wniosła też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej Gmina wniosła też o zmianę pkt II. 2 i 3 decyzji w zakresie wysokości kwot zwaloryzowanego odszkodowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany i nie było podstaw do wydania decyzji orzekającej o zwrocie nieruchomości. Tymczasem ani organ l instancji, ani też organ odwoławczy nie dokonały żadnych ustaleń odnośnie zrealizowania celu wywłaszczenia. Strona skarżąca wskazała na wyroki WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Kr 1118/08, NSA z dnia 28 maja 2002r. sygn. akt l SA 2743/00, WSA w Krakowie z 30 czerwca 2008r., sygn. akt II SA/Kr 271/08, zgodnie z którymi realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie powoduje możliwości uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Skoro zaś w przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia zrealizowano, mimo że po upływie ok. 19 lat, zwrot wywłaszczonej nieruchomości nastąpił z naruszeniem art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona skarżąca zarzuciła również, że organ odwoławczy nie był uprawniony do dokonywania aktualizacji operatu szacunkowego, ponieważ Wojewoda najpierw uznał zarzuty zgłoszone do opinii w odwołaniu za bezzasadne, a mimo to dokonał nieuprawnionej aktualizacji operatu. Zdaniem Strony skarżącej nie było podstaw do dokonywania aktualizacji opinii rzeczoznawcy, ponieważ w dacie orzekania przez organ l instancji była ona aktualna, a Wojewoda rozpoznał odwołania dopiero po upływie roku od ich wniesienia, zamiast w ciągu maksymalnie 2 miesięcy i z tego względu żadna ze stron nie może ponosić ujemnych konsekwencji finansowych. Jeśli zaś opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna, organ odwoławczy jest nią związany. Zdaniem Gminy w wyniku dokonania aktualizacji operatu kwota waloryzacji została bezprawnie pomniejszona o kwotę 177.600 zł.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji.

Na wstępie należy wyjaśnić, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony w kontrolowanym postępowaniu powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Wprawdzie prawo własności dawnej działki nr "4" o pow. 1,0101 ha, której właścicielką była Z. S., zostało przeniesione na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży z dnia [...] grudnia 1974r. zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jednak zgodnie z art. 216 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy (a więc dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 tej właśnie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Jeżeli chodzi o ustalenia faktyczne, to oprócz kwestii wartości wywłaszczonej nieruchomości, mają one charakter bezsporny. Nie budzi bowiem wątpliwości, że sam fakt oraz tryb dokonania wywłaszczenia oraz to, że nieruchomość położona w O. przy ul. [...] dawniej oznaczona była jako działka nr "4" o pow. 1,0101 ha, a obecnie odpowiadają jej działki: nr "5", nr "2", nr "6", nr "7", nr "8". Za prawidłowe i niekwestionowane należy również uznać ustalenia organów dotyczące następstwa prawnego po wywłaszczonej właścicielce Z. S., ponieważ z postanowień spadkowych zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że jej spadkobiercami są H. S., J. S. i W. S.. Zatem wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ostatecznie, sprecyzowany jako żądanie zwrotu działek nr "3" (powstała w wyniku podziału działki nr "5") i nr "2", został złożony przez osoby formalnie legitymowane do jego złożenia. W toku kontrolowanego postępowania nie budził również wątpliwości cel dokonanego wywłaszczenia działek wymienionych w sprecyzowanym wniosku, czyli budowa parkingu ogólnomiejskiego oraz czas ukończenia realizacji celu wywłaszczenia. Organy ustaliły, że w dniu 19 grudnia 1994r. sporządzono protokół ostatecznego odbioru robót i przekazano parking do użytkowania.

Wszystkie te istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały prawidłowo ustalone przez organy prowadzące postępowanie, jednak do takiego stanu faktycznego organy błędnie zastosowały przepisy regulujące kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności zaś dokonano wadliwej wykładni pojęcia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W myśl ustępu trzeciego tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei przepis art. 137 ust. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Określone w punktach 1) i 2) terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Użycie w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem w/w terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Normę tę należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już w/w terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu.

Omawiane sformułowanie nie może natomiast stanowić o spoczywającym na organie obowiązku ustalenia, czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu wywłaszczenia nastąpiły w terminie odpowiednio 7 czy 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. W tym zakresie sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 28 maja 2002r. sygn. akt: l SA 2743/00.

Podzielić należy w konsekwencji również pogląd wyrażony w wyrokach WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2008r., sygn. akt: II SA/Kr 271/08 oraz z dnia 23 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Kr 1118/08, zgodnie z którymi zasadne jest stanowisko, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. W ocenie sądu nie jest do przyjęcia stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został, co prawda, zrealizowany, ale po upływie wskazanych terminów.

Wówczas w każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w szczególności, gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot -organ orzekający o zwrocie musiałby ustalać dokładną datę realizacji celu wywłaszczenia. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie omawianych terminów 7 albo 10 lat, byłaby konieczność wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, mimo iż nieruchomość była (lub jest) wykorzystywania zgodnie z celem wywłaszczenia już kilkadziesiąt lat. Takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego, tym bardziej, iż jak słusznie podniosła odwołująca się gmina ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie wprowadzała żadnych ograniczeń czasowych dla realizacji celu wywłaszczenia.

Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania, należy stwierdzić, że organy błędnie przyjęły, iż okoliczność zrealizowania celu wywłaszczenia po dziewiętnastu latach od wywłaszczenia stanowi podstawę do orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości ze względu na jej zbędność na cel wywłaszczenia. To niewłaściwe zastosowanie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, i to zarówno przez organ l instancji, jak i organ odwoławczy, miało oczywisty wpływ na wynik sprawy. Dlatego organy administracyjne przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będą zobowiązane do zastosowania przedstawionej wyżej wykładni przepisów regulujących kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a zwłaszcza ustalania przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Ponadto wskazać należy, że organy naruszyły przepis art40 §2 kpa gdyż pomimo ustanowienia przez gminę pełnomocnika procesowego (k. 164 akt adm) nie doręczono mu żadnych pism, czy decyzji.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie l sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit."c" oraz art. 135 ppsa.

W związku z uwzględnieniem skargi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości na podstawie art. 152 ppsa.

W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 ppsa, zasądzając na rzecz strony skarżącej od organu, który podjął zaskarżoną decyzję kwotę 440 zł, na którą złożyła się kwota uiszczonego wpisu sądowego (200 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego 240 zł ustalone stosownie do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.