Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1955/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 34 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Tomasz Janeczko, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2021 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] września 2020r., znak: [...] Minister Zdrowia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020r., poz. 256 ze zm.) oraz art. 18 w zw. z art. 34 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438, ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia D.W. - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] maja 2016r., znak: [...] o oddaleniu zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego dziecka I. D.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Zdrowia wskazał, że Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia [...] lutego 2016r. nałożył na D. W. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1000 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna I. D. - obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia [...] września 2015r. nr [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L.

Skarżąca pismem z dnia 24 lutego 2016r. złożyła zarzuty do postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel - Powiatowy Państwowy Inspektor Sanitarny w L. (PPIS), uznał zarzuty za nieuzasadnione. Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2016r. oddalił zarzuty skarżącej. Zażaleniem z dnia 19 maja 2016r. skarżąca zaskarżyła postanowienie Wojewody, zarzucając:

1) brak wymagalności obowiązku stwierdzonego w tytule wykonawczym wystawionym przez Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego, gdyż wymagalność szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nastąpiła,

2) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, bowiem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących szczepień ochronnych, ani też do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Minister Zdrowia rozpoznając zażalenie na postanowienie z [...] maja 2016r. stwierdził, iż postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na zaszczepieniu małoletniego dziecka, było prowadzone w sposób prawidłowy.

Postępowanie w sprawie ww. obowiązku prowadzone było przez PPIS w L. i zakończyło się wydaniem przez ten podmiot w dniu [...] września 2015r. tytułu wykonawczego nr [...]. Upomnieniem z dnia [...] stycznia 2015r. PPIS wezwał zobowiązaną do wykonania szczepień u dziecka oraz zapłaty kosztów upomnienia, a także pouczył o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone w dniu 21 stycznia 2015r.

Wnioskiem z dnia [...] września 2015 r. PPIS wniósł do Wojewody o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przesyłając jednocześnie tytuł wykonawczy.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym, organ zauważył, iż wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom, zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2008r. nr 234, poz. 1570, ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.).

Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra zdrowia, corocznie. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od wieku kalendarzowego dziecka.

Minister Zdrowia podkreślił, że podstawą prawną obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoba niepełnoletnia) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle rodzice). W związku z powyższym wymagalność szczepień ochronnych powstaje w zależności od choroby, odpowiednio od dnia urodzenia, od 7-13 tygodnia życia, a wygasa z dniem ukończenia 19 roku życia. Zaznaczył, że obowiązek szczepienny określony w tytule wykonawczym PPIS z dnia [...] września 2015r. względem małoletniego istniał w chwili wydawania tego tytułu i istnieje nadal.

Odnosząc się do argumentów zażalenia kwestionujących uprawnienia PPIS do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego, organ zwrócił uwagę na zawarte w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pojęcia "wierzyciela" i "organu egzekucyjnego".

Minister wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie działał w przedmiotowej sprawie jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela.

Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda Pomorski. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ww. ustawy.

Minister wskazał, że zobowiązana zarzuciła niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej i powołując art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wyraziła opinię o nieistnieniu obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.

Odnosząc się do tego zarzutu Minister Zdrowia wskazał, że istotnie pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. W przypadku pacjenta małoletniego przedstawiciel ustawowy ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza. Konieczność uzyskania zgody pacjenta lub opiekuna prawnego dziecka, której uzyskanie obciąża lekarza, wynika z art. 32 ust. 1- 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Minister podkreślił, że w przypadku obowiązkowych szczepień, konieczność ich wykonania wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m.in. ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).

D. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienia Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2020r., zarzucając mu:

- naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, obowiązku zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych okresach;

- naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego;

- naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy nie jest to źródło prawa powszechnie obowiązującego, programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny;

- naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.

w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek;

- naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia prawa ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia;

- naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez uznanie, iż nałożona na skarżącą grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego.

W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie jest prawidłowe, a skarga niezasadna.

Przypomnieć należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, a zobowiązany może wnieść je tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438, ze zm.). Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Postanowienie organu egzekucyjnego powinno być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela, które w przypadkach wskazanych w art. 34 § 1 ww. ustawy ma charakter wiążący dla organu egzekucyjnego.

Minister Zdrowia uwzględnił, że wierzyciel uznał wszystkie zarzuty za nieuzasadnione, a w zakresie zarzutu dotyczącego wymagalności obowiązku, stanowisko to było dla organu egzekucyjnego wiążące. Niemniej rozpoznając sprawę organ II instancji odniósł się także i do kwestii podniesionych w rozpatrywanym środku zaskarżenia, co znalazło wyraz w uzasadnieniu z konkluzją braku podstaw do uwzględnienia zgłoszonych zarzutów.

Sąd nie znalazł podstaw do wzruszenia zaskarżonego postanowienia, podzielając argumentację przedstawioną w tym orzeczeniu.

Osobami odpowiedzialnymi za poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym są jego rodzice. Zgodnie z art. 92 i 93 ustawy z dnia z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 682, ze zm., dalej: "k.r.o.") dziecko pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską, przysługującą obojgu rodzicom. Zgodnie zaś z art. 95 § 3 k.r.o. władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Nie ulega zaś wątpliwości, że ochrona dziecka przed zachorowaniem na chorobę zakaźną, mogącym spowodować poważne konsekwencje zdrowotne dla dziecka i osób mających z nim kontakt, leży w interesie dziecka i w interesie społecznym.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia [...] stycznia 2016 r., [...] - stwierdził że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. Z art. 5 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wynika, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w tej ustawie, do poddania się szczepieniom ochronnym. Obowiązek poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego zamierzonym rezultatem ma być poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Zaniechanie poddania się obowiązkowemu szczepieniu, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej rodzi odpowiedzialność karnoadministracyjną przewidzianą w art. 115 § 1 Kodeksu Wykroczeń. Tej samej odpowiedzialności podlega też ten, kto sprawując pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje jej określonemu szczepieniu ochronnemu (art. 115 § 2 K.W.).

Zatem obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Uchybienie przez rodziców temu obowiązkowi powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Nie ma racji skarżąca wywodząc, że nie powstał obowiązek, który mógłby być egzekwowany w drodze egzekucji administracyjnej. Skarżąca nie przedłożyła zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u dziecka. Nie podejmowała działań w kierunku jego zaszczepienia, a zwłaszcza nie zgłosiła się do badania kwalifikacyjnego, co świadczy o braku zamiaru zaszczepienia dziecka.

Nietrafne są twierdzenia o braku związania obywateli Programem Szczepień Ochronnych. Stosownie do § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.), obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych.

Rozporządzenie wprost odsyła do tzw. kalendarza szczepień. A zatem, ustawa odsyła do rozporządzenia, rozporządzenie wskazuje na Program Szczepień Ochronnych na dany rok, zaś Program Szczepień, ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, wynika z art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Obywatele są związani ustawą, a z niej wynika obowiązek szczepień. Z kolei, programy szczepień na poszczególne lata wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Jednocześnie do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta.

Tytuł wykonawczy obejmuje zaś obowiązek szczepień niezrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień.

W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego, zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1312/13, WSA w Warszawie w wyroku z 10 lutego 2017r., sygn. akt VII SA/Wa 819/16).

Wojewoda badał dopuszczalność egzekucji. Dokonał wstępnej kontroli tytułu wykonawczego przesłanego wraz z wnioskiem wierzyciela oraz zarzutów zobowiązanego, uzyskał stanowisko wierzyciela (niebędącego organem egzekucyjnym), co do zarzutów na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., a następnie rozpoznał zarzuty.

Oczywiście art. 87 Konstytucji RP nie wymienia "komunikatu" jako jednego ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa, to jednak nie powoduje braku mocy obowiązującej takiego aktu. Nie budzi żadnych wątpliwości dopuszczalność posługiwania się przez organ aktami wykonawczymi do ustawy, czyli tzw. prawodawstwem delegowanym oraz aktami stosowania prawa, które wskazują określone organizacyjne lub techniczne aspekty wykonywania obowiązków prawnych.

W kwestii szczepień ochronnych hierarchiczna struktura norm prawnych wyznaczających obowiązki obywateli jest czytelna. Art. 68 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, co wymaga m.in. wprowadzenia regulacji ustawowej. Z uwagi na to, że konstytucyjną zasadą jest nakładanie na obywateli obowiązków poprzez ustawy, a nie normy niższego rzędu, obowiązek poddania się szczepieniom został wyrażony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z art. 17 tej ustawy oraz w zw. z przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Jednocześnie art. 17 ust. 10 nakłada na ministra właściwego do spraw zdrowia obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, a także sposób przeprowadzania szczepień ochronnych. Dodatkowo, art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń przewiduje, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, Program Szczepień Ochronnych na dany rok. Na podstawie art. 17 ust. 10 ww. ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Niezasadny był zatem zarzut naruszenia art. 87 Konstytucji RP, stanowiący o źródłach prawa.

Program Szczepień Ochronnych na kolejny rok ustalany jest przez centralny organ administracji państwowej na podstawie przepisów ustawy (wyroki NSA z 7 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 934/16 oraz z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2434/17; a także WSA w Warszawie z 27 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2350/15 oraz z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2193/17).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do dziecka skarżącej stał się prawnie wymagalny. Niezasadny był zatem zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt. 2 u.p.e.a., podobnie jak nie został naruszony art. 33 § 1 pkt. 8 u.p.e.a., gdyż organ wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że zastosowany środek egzekucyjny był najmniej dotkliwy dla skarżącej.

W całości podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2399/17 (CBOSA) stwierdził, że "obowiązek poddania osoby, nad którą sprawuje się prawną pieczę, szczepieniu ochronnemu wynika z art. 5 ust. 1 pkt. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, a także z rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, którym w czasie podejmowania zaskarżonego postanowienia było rozporządzenie w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych.

Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Jednak treści ww. przepisów nie można interpretować tak, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań, jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

Należy również uznać za bezzasadny zarzut naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. (w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.). W aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że skarżąca zamierzała wykonać badania kwalifikacyjne dziecka, poprzedzające szczepienie, a uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera wszelkie elementy uzasadnienia prawnego i faktycznego.

Sąd nie podzielił również argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Należy zauważyć, że ust. 2 tego artykułu Konwencji przewiduje wyjątki od prawa do poszanowania życia prywatnego, a to w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi m.in. na ochronę zdrowia. Prawo zapisane w ust. 1 art. 8 Konwencji, nie ma więc charakteru absolutnego, a konieczną ingerencję władzy publicznej w to prawo, usprawiedliwiają okoliczności wskazane w ust. 2, tj. ochrona wartości tam wskazanych.

Także chroniona Konstytucją wolność decydowania o własnym życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m. in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.

Odnosząc się do wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, jak również do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sąd podziela pogląd ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowo-administracyjnej. Sąd nie znalazł podstaw dla wystąpienia z pytaniem prawnym we wnioskowanym w skardze zakresie. Nie powziął także żadnych wątpliwości uzasadniających zwrócenie się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o wykładnię art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Nadto analiza akt sprawy wskazuje, że prawa skarżącej do udziału w postępowaniu nie były ograniczone.

W takim stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a.