Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 842/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 16 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 roku sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego J. L. kwotę 500 (pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 842/12

Uzasadnienie

Pismem z dnia [...] J. L. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...] znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW, przewidzianej do realizacji na działce położonej w miejscowości S. na działce o nr ewid. [...] obręb [...]. Wnioskodawca zarzucił rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), polegające na nieustaleniu faktycznego oddziaływania elektrowni wiatrowych na środowisko, nieuwzględnieniu wszystkich stron postępowania, w tym również nieuznaniu wnioskodawcy za stronę postępowania, błędnym oznaczeniu siedzib ludzkich w pobliżu planowanego przedsięwzięcia, braku charakterystyki przedsięwzięcia, nieuwzględnieniu wpływu na środowisko wszystkich elektrowni działających łącznie, negatywnym oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, zwłaszcza zaś na wysokospecjalistyczne gospodarstwo wnioskodawcy położone w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia.

W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wydało postanowienie znak: [...], w którym orzekło o zawieszeniu postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem J. L.. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że J. L. wystąpił równocześnie (w dniu [...]) do Burmistrza Gminy i Miasta S. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego jej wydaniem, wskazując na przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Kolegium uznało, że w sprawie objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności przymiot strony wnioskodawcy nie jest oczywisty, istnieje zatem zagadnienie wstępne, które podlega wyjaśnieniu w innym postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez inny organ administracji publicznej (Burmistrza Gminy i Miasta S.), od którego rozstrzygnięcia zależy rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności. Postanowienie to , po rozpoznaniu wniosku J.L. zostało uchylone przez SKO w dniu [...] postanowieniem nr [...].

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...] znak: [...] w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie elektrowni wiatrowej przewidzianej do realizacji na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] położonej w S..

Organ wskazał, że w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia krąg osób uprawnionych (stron) ustala się na ogólnych zasadach wskazanych w k.p.a., przy uwzględnieniu uregulowań ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) oraz wskazań wynikających z orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie. Zwrócił uwagę, że podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na daną nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Dodał, że organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winien ustalić obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę dane wynikające z karty informacyjnej oraz z mapy ewidencyjnej załączonej przez inwestora do wniosku o wydanie decyzji, jak również z ustaleń raportu oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko, jeżeli w danym postępowaniu został wykonany. Bezspornie J. L. nie został uznany za stronę postępowania. Organ wyjaśnił, że J. L. jest właścicielem działek o nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Wnioskodawca wskazał, że nieruchomość, choć nie określił, która dokładnie, będąca jego własnością, leży w odległości 400 m od działek nr [...] i nr [...] oraz około 160 m od działki nr [...], na których planowana jest budowa elektrowni wiatrowych. Z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że odległość wieży od najbliższych zabudowań mieszkalnych i budynków inwentarskich wynosi około 1200 m. Natomiast z zapisów mapy ewidencyjnej wynika, że żadna z ww. działek stanowiących własność J. L. nie graniczy z działką nr [...]. Organ nie stwierdził konieczności sporządzania raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Za stronę postępowania Burmistrz Gminy i Miasta S. uznał m.in. właściciela nieruchomości o nr [...], która sąsiaduje z ww. działką. Kolegium uznało ustalenia organu pierwszej instancji za prawidłowe i uznało za zasadne, że J. L. nie został uznany za stronę postępowania dotyczącego wydania decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację ww. przedsięwzięcia. Podkreślił, że przedmiotem oceny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest sama decyzja. Organ prowadzący to postępowanie nie może zbierać nowych dowodów lub badać sprawy od początku, np. w zakresie prawidłowego ustalenia przez organ pierwszej instancji kręgu stron postępowania.

Pismem z dnia [...] J. L. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych, tj. kwestii interesu prawnego skarżącego, brak poczynienia własnych ustaleń i oparcie się w rozstrzygnięciu wyłącznie na dokumentach złożonych przez inwestora oraz decyzji innego organu bez ustalenia, jaki faktycznie zasięg mogą mieć oddziaływania przedmiotowych inwestycji ze względu na ich rodzaj oraz położenie i ukształtowanie terenu, na którym znajduje się przedmiotowa inwestycja oraz nieruchomości pozostające pod wpływem pochodzących z niej emisji, jak również kumulatywnego oddziaływania na nieruchomości skarżącego wszystkich usytuowanych wokół nich elektrowni wiatrowych, co miało wpływ na wynik postępowania; art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji bez rzeczywistego istnienia podstawy umorzenia, co miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie jej nieważności, a nadto o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka J. L. oraz E. L. na okoliczność oddziaływania inwestycji w postaci czterech elektrowni wiatrowych na nieruchomość wnioskodawcy oraz przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wnioskodawcy na okoliczność oddziaływania inwestycji w postaci czterech elektrowni wiatrowych na nieruchomość wnioskodawcy. J. L. stwierdził, że organ nie uwzględnił kumulatywnego oddziaływania czterech elektrowni, przez co nie zachował należytej dbałości i staranności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto nie udzielił żadnych wyjaśnień i wskazówek, w jaki sposób skarżący ma wykazać swój interes prawny. J. L. podniósł, że działka stanowiąca jego własność, o nr ewid. [...], znajduje się w odległości około 160 m od działki nr [...], na której znajduje się wiatrak, natomiast należące do niego działki o nr ewid. [...], [..], [...] i [...] położone są w odległości około 600 m i około 400 m od działek nr [...] i [...], na których znajdują się wiatraki, wobec czego położone są w zasięgu ich oddziaływania. Jego zdaniem powinien być uznany za stronę postępowania, nawet gdyby emisja hałasu emitowanego przez przedmiotowe elektrownie wiatrowe na jego nieruchomości nie przekraczała dopuszczalnych norm, a uciążliwości akustyczne występowały wyłącznie na terenach upraw rolnych. Skarżący wskazał, że prowadzi wysoko wyspecjalizowaną hodowlę zarodowej trzody chlewnej, dlatego oddziaływanie monotonnego hałasu jaki emitują turbiny wiatrowe będzie miało wpływ na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Dodał również, że jego interes prawny wynika z art. 140 k.c. oraz art. 144 k.c., a ochronę jego praw gwarantuje również art. 64 Konstytucji RP.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 157 § 1 oraz art. 127 § 3 i art. 105 § 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...]. Kolegium podzieliło pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wskazało, że w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności organ administracji publicznej nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej kwestionowaną decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Nie gromadzi sam nowych dowodów w sprawie lecz dokonuje oceny zaskarżonej decyzji wyłącznie w aspekcie przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a.. Uwagi te odnoszą się również do wstępnego etapu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, podczas którego badaniu podlega istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności. Dokonywanie nowych ustaleń może dotyczyć okoliczności bezpośrednio dotyczących interesu prawnego wnioskodawcy, nie może natomiast prowadzić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Tymczasem żądania zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwłaszcza zaś żądanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków oraz wnioskodawcy, zmierzają w istocie do weryfikacji ustaleń dotyczących oddziaływania planowanej inwestycji na otoczenie, co w rezultacie prowadziłoby do ponownego rozpatrzenia sprawy, które może mieć miejsce w postępowaniu odwoławczym. Kolegium dodało, że interes prawny w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej ma podmiot, który wykaże, iż wydanie decyzji stworzy po jego stronie ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, wynikające z konkretnych przepisów administracyjnego prawa materialnego. Określone przepisami prawa materialnego normy jakości środowiska (up. normy hałasu, normy stężenia substancji wprowadzanych do powietrza i ziemi) stanowią punkt odniesienia do oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na bliższe i dalsze sąsiedztwo, także w kontekście ustalenia kręgu stron postępowania. Wyjaśnił, że teren, na którym przewidziana została realizacja elektrowni wiatrowej jest terenem rolnym niezabudowanym (działka nr [...] o gruntach rolnych klasy RIVb i RIVa). W promieniu około 1200 m wokół terenu inwestycji znajdują się wyłącznie grunty rolne niezabudowane, które nie podlegają ochronie akustycznej. Działka nr [...] stanowiąca własność skarżącego, znajdująca się w dalszym sąsiedztwie planowanej zabudowy (nie graniczącym bezpośrednio z terenem działki objętej zabudową), jest terenem rolnym niezabudowanym, dla którego obowiązujące normy prawne nie przewidują ochrony akustycznej, a skoro działka stanowiąca własność skarżącego stanowi teren nie podlegający ochronie akustycznej, to nie można mówić, iż jest narażona na oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Za błędne Kolegium uznało stanowisko skarżącego, że organ administracji winien był zbadać uprawnienie strony do kwestionowania decyzji środowiskowej w kontekście norm art. 140 k.c. i art. 144 k. c. Wskazane przepisy prawa cywilnego nie mogą stanowić podstawy działania organu administracji w przedmiotowej sprawie, ponieważ odnoszą się do stosunków cywilnoprawnych. Oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko poddawane jest oceniane w oparciu o normy prawa administracyjnego określające szczegółowe warunki jakie powinno spełniać planowane przedsięwzięcie, aby jego realizacja była dopuszczalna z punktu widzenia wymagań ochrony środowiska. Zdaniem Kolegium, J. L. nie posiada interesu prawnego związanego z wydaniem zaskarżonej decyzji, ponieważ nie jest właścicielem nieruchomości położonych w przewidywanym zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Nie wykazał, w sposób przekonujący, aby planowane przedsięwzięcie mogło mieć wpływ na sferę jego praw lub obowiązków regulowanych przepisami prawa. Podniósł, że przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochronne zostały określone zgodnie z przepisami Unii Europejskiej (Dz. U. nr 56, poz. 344), których naruszenie zarzucił J. L., adresowane są do osób utrzymujących zwierzęta gospodarskie, wobec czego Kolegium rozpatrując wniosek o stwierdzenie decyzji środowiskowej nie mogło dopuścić się ich naruszenia. Nadto zdaniem organu, za źródło interesu prawnego w przedmiotowej sprawie nie można uznać art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego prawną gwarancję ochrony własności, ponieważ strona nie wykazała, aby prawo własności doznało ograniczeń na skutek realizacji przedsięwzięcia, zaś argumenty przytoczone we wniosku nie przemawiają za jego naruszeniem. Skoro zatem J. L. nie jest stroną postępowania, to nie przysługuje mu legitymacja do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności zaś postępowanie wywołane jego wnioskiem podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a..

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J. L., zaskarżając ją w całości, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podtrzymał dotychczasowe zarzuty, a nadto zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, że na działce nr [...] należącej do skarżącego, skarżący pracuje wraz z rodzina oraz pracownikami, a tym samym planowana inwestycja będzie znacząco oddziaływać na ich zdrowie, a co za tym idzie powinni być oni uznani za stronę w postępowaniu, błędne uznanie, że interes prawny skarżącego nie wynika z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich oraz brak podstaw do umorzenia postępowania. Zdaniem skarżącego organ dokonał ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji oraz uznał, że projektowana inwestycja nie będzie oddziaływała na nieruchomości skarżącego wyłącznie w oparciu o projekt przedłożony przez inwestora i nie podjął żadnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ prowadzący postępowanie w trybie nieważnościowym samodzielnie musi ustalić, czy podmioty składające wniosek o wszczęcie tego postępowania posiadają w tym interes prawny, podczas, gdy ten nie ustalił wszystkich przepisów prawa materialnego, uzasadniających interes prawny skarżącego ani też nie udzielił skarżącemu żadnych wyjaśnień i wskazówek w jaki sposób ma swój interes prawny wykazać. W opinii skarżącego przymiot strony w sprawach wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będą posiadać podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, ponieważ zostaną narażone na jego oddziaływanie.

Skarżący dodał, że elektrownia wiatrowa usytuowana jest na działce nr [...], [...] i częściowo [...] w gminie S., sam wiatrak (turbina) o wysokości całkowitej ok. 155 m z wirnikiem o średnicy ok. 90 m usytuowany jest na działce nr [...], przy czym nieruchomość skarżącego - działka rolna niezabudowana nr [...] - położona jest w odległości ok. 160 m od działki nr [...], na której znajduje się wiatrak, w związku z czym jest nieruchomością sąsiednią w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego, choć nie graniczy z działką nr [...]. Skarżący podniósł, że nie ma znaczenia to czy emisja mieści się w przewidzianej prawem normie, lecz przede wszystkim liczy się to, że wpływa na zdrowie i warunki życia ludzi. Wskazał, że, jak wynika z badań naukowych, obszar negatywnego oddziaływania elektrowni wiatrowych (w tym immisji) wynosi nawet do 3 km od miejsca posadowienia wiatraka (przy lokalizacji 4 wiatraków, których oddziaływanie na sąsiednie nieruchomości powinno być oceniane łącznie), przesądza to zatem o racji skarżącego co do istnienia interesu prawnego, wynikającego a art. 144 kc. Skarżący wskazał też, że dodatkowo upatruje swój interes prawny w art. 113 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku; § 4.2 a) oraz § 26.1) a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej; rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium stwierdziło, że żądanie skarżącego sprowadzające się ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, nie mieści się w ramach nadzwyczajnego postępowania jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, którego istotą jest zbadanie zaistnienia jednej z przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 K.p.a. w sytuacji, gdy żądanie stwierdzenia nieważności pochodzi od podmiotu legitymowanego do jego złożenia. Nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że o interesie prawnym osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości położonej w sąsiedztwie (bliższym bądź dalszym) planowanego przedsięwzięcia przesądza każde oddziaływanie na tę nieruchomość, nawet takie, które mieści się w granicach określonych przez normy prawa. Gdyby pominąć ustalone w obowiązującym prawie normy oddziaływań na środowisko, to w opinii organu ustalenie zakresu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia poddane byłoby całkowitej dowolność co w rezultacie prowadziłoby do sytuacji niemożliwej do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest uzasadniona, a wydane decyzje należy ocenić jako conajmniej przedwczesne.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest nową sprawą, a nie kontynuacją postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej tą decyzją.

Wszczęcie postępowania nieważnościowego wymaga kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej uwarunkowania środowiskowe dla inwestycji określonej jako budowa elektrowni wiatrowych z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podniósł szereg zarzutów dotyczących przebiegu postępowania wyjaśniającego i oceny zebranego materiału. Zarzutem wymagającym rozpoznania w pierwszej kolejności jest jednak zarzut rażącego naruszenia prawa polegającego na pominięciu go jako uczestnika postępowania, tym samym pozbawienie go przymiotu strony w postępowaniu zwykłym.

W takiej sytuacji organ winien w pierwszej kolejności rozstrzygnąć, czy skarżącemu służył przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji, co warunkuje ocenę jego statusu jako strony w postępowaniu nieważnościowym. Przed definitywnym rozstrzygnięciem tego zagadnienia rozważanie zasadności pozostałych zarzutów skargi byłoby przedwczesne.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego, w tym przypadku nieważnościowego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony przesądzają przepisy prawa materialnego. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji określonego podmiotu prawa.

Stronami postępowania nadzwyczajnego są zawsze strony postępowania zwykłego, ale także inne podmioty, które wykażą oddziaływanie stwierdzenia nieważności na ich interes prawny (vide wyroki WSA w Warszawie z 19.01.2011 r., VII SA/Wa 1857/10 oraz z 23.09.2010 r., I SA/Wa 622/10 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że również osoby, które nie były uczestnikami postępowania zwykłego, a które zarzucają, że dotknięte ono było kwalifikowaną wadą, stanowiącą rażące naruszenie prawa, mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji o ile wykażą, że służy im przymiot strony. Niewątpliwie rację ma skarżący twierdząc, że prowadzenie postępowania bez udziału podmiotu, któremu służy przymiot strony stanowi rażące naruszenie prawa, o jaki stanowi przepis art. 156 §1 pkt 2 k.p.a..

Z powyższego wynika, że w postępowaniu nieważnościowym inicjująca je osoba ma prawo wykazywać, że decyzja wydana w postępowaniu zwykłym dotyka jej interesu prawnego. Zaś organ prowadzący postępowanie w trybie art. 156 k.p.a. ( o stwierdzenie nieważności decyzji) winien w sposób wyczerpujący wyjaśnić, czy wnoszącemu o stwierdzenie nieważności decyzji przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zwykłym, co bezpośrednio przekłada się na legitymację do wniesienia o stwierdzenie nieważności. Jakkolwiek zatem postępowanie nieważnościowe, będące postępowaniem nadzwyczajnym jest co do zasady postępowaniem kasacyjnym i nie może skutkować ponownym prowadzeniem postępowania zwykłego, w przypadku podniesienia takiego rodzaju zarzutu organ zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli na rozstrzygnięcie spornego problemu przymiotu strony.

W niniejszej sprawie skarżący zgłaszał wnioski dowodowe mające na celu udowodnienie jego interesu prawnego w kwestionowanym postępowaniu zwykłym, zakończonym decyzją Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...]. W szczególności skarżący pragnął udowodnić, ze sporna inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość. Organ winien rozważyć przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym właśnie zakresie. Wnioski dowodowe skarżącego zmierzały bowiem także do wykazania, że wbrew poglądowi przyjętemu przez Burmistrza Gminy S., sporna inwestycja oddziałuje na jego nieruchomości, zatem służy mu interes prawny w postępowaniu przez ten organ prowadzonym, a tym samym uprawniony jest do żądania stwierdzenia nieważności zapadłych tam decyzji. Jak wynika z pism skarżącego w niniejszym postępowaniu, twierdził on, że sporna inwestycja oddziaływać będzie negatywnie na jego nieruchomość, na której prowadzi intensywną działalność gospodarczą – hodowlaną. Żadne z przepisów postępowania administracyjnego nie zawierają zakazu prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie także w postępowaniu nieważnościowym.

Wydaje się, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dość wnikliwie rozważyło celowość uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego w tym właśnie zakresie, w jakim skarżący pragnie wykazać po swej stronie istnienie interesu prawnego i przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym jako konsekwencji tegoż przymiotu w postępowaniu zwykłym. Nie jest bowiem przekonujące uzasadnianie przez SKO braku istnienia takiego interesu prawnego jedynie na podstawie ustaleń poczynionych w postępowaniu zwykłym przy jednoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia dowodów, które obalają niektóre z tych twierdzeń według skarżącego. Tak np. niedosyt budzi stanowcze stwierdzenie SKO, że brak dowodów, iż sporna inwestycja oddziaływać będzie na nieruchomość skarżącego i prowadzoną przez niego działalność i odmowa dopuszczenia dowodu (z zeznań świadków chociażby) dla poparcia tezy przeciwnej.

Pamiętać należy, ze skarżący wniósł również o wznowienie tegoż samego postępowania w sprawie ustalenia uwarunkowań środowiskowych dla spornej inwestycji. Przesłanką żądania wznowienia był zarzut pozbawienia go udziału w sprawie. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego złożonego na rozprawie w dniu [...], Burmistrz Gminy i Miasta S. wznowił postępowanie i jest ono w toku. Oczywistym jest, że postępowanie nieważnościowe i postępowanie o wznowienie są postępowaniami odrębnymi, wszczynanymi z odrębnych przyczyn, toczącymi się według swoistych reguł, każde z nich prowadzone jest przez inny organ, konsekwencje wydanych w nich decyzji nie są tożsame. Niemniej należy uwzględnić fakt, że w każdym z tych postępowań skarżący zgłosił identyczny zarzut dotyczący jego uprawnień jako strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...] znak: [...].

W takim stanie rzeczy celowym się wydaje chociażby ustalenie dotychczasowego przebiegu postępowania wznowieniowego, wyjaśnienie czy i jakie wydano w nim decyzje, w jaki sposób rozstrzygnięto kwestię uprawnień skarżącego jako strony. Jest to szczególnie istotne dla uniknięcia sytuacji, w której jeden organ uznaje daną osobę za stronę postępowania, drugi organ zaś odmawia jej tego przymiotu w tym samym w istocie postępowaniu. Sytuację taką należałoby uznać za wysoce niepożądaną z punktu widzenia zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Należałoby się również rozważyć, iż w sprawach II SA/Łd 666/12-668/12 Wojewódzki Sądu Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego tej samej spornej inwestycji z uwagi na nie dość wyczerpujące wyjaśnienie kwestii uprawnień skarżącego do bycia stroną w tym postępowaniu oraz z uwagi na błędne rozstrzygnięcie. Zakres podmiotowy w obydwu tych kategoriach spraw jest tożsamy, to znaczy tożsamy winien być krąg uczestników postępowania.

Ponadto skład orzekający podziela przy tym pogląd wyrażony w uzasadnieniach powołanych wyroków Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi, że jedną z pierwszych czynności w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie czy wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji posiada status strony. Natomiast ustalenie przez organ, iż wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma przymiotu strony winno skutkować odmową stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie sądu brak przymiotu strony nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania, brak zatem podstaw do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. , tym samym trafny jest zarzut naruszenia przepisu art. 105 § 1 k.p.a.. Organ wydał rozstrzygniecie w trybie tego przepisu, wskazując jako przesłankę umorzenia postępowania brak interesu prawnego po stronie J. L.. Tymczasem badanie interesu prawnego strony oznacza badanie, czy został naruszony jakiś przepis prawa materialnego, co nie należy w ocenie sądu do kwestii proceduralnych.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja, jak i utrzymana w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono z mocy art. 200 p.p.s.a

Jednocześnie wskazówki co do dalszego postępowania wynikają z wcześniejszych rozważań. Dla przypomnienia jedynie należy podkreślić konieczność szczególnie wnikliwego wyjaśnienia przymiotu strony przez skarżącego z uwzględnieniem innych toczących się postępowań.

n.k-o.