Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 568/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.134, art. 145 par.1 pkt 1 lit. a i c, art. 153 , art.200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.271 ust.4 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2502
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne
article: art.271 ust.1 pkt.3, asrt. 268 ust. 1 pkt 3, art. 270 ust.11 , art. 35 ust.3 pkt 7  , art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 7 a par. 1, arft.7 , art. 77 psr.1 , art.80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 , art. 77 par.1 art.80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącej Spółki A. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Informacją roczną z dnia [...] r. Dyrektor Zarządu Zlewni

w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...], powołując się na art. 271 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. poz. 1566 ze zm.) ustalił N. S. z o.o. opłatę stałą w kwocie [...]zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych za okres od [...] r. do [...] r. Z informacji tej wynika, że stawka opłaty została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej [...] zł na dobę za 1m3/s czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia [...] r. nr [...] w ilości 173,7200 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 0,04825556 m3/s.

W reklamacji Spółka wyjaśniła, że opłata została wyliczona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] r., które zostało wydane na potrzeby planowanej inwestycji rozbudowy Zakładu i jest powiązane z wykonaniem nowego urządzenia wodnego wylotu nr [...], który dotychczas nie został wykonany. Inwestycja ta nie została jeszcze rozpoczęta i w 2018 r. nie będzie występować emisja do środowiska, dlatego opłata nie powinna zostać naliczona.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] określił dla N. S. z o.o. opłatę stałą za odprowadzenie do wód - wód opadowych i roztopowych za okres wskazany w powołanej wyżej informacji, w kwocie [...]zł. Decyzje wydano na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że Spółka posiada pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę G. w dniu [...] r. na odprowadzanie wód roztopowych w ilości 173,72 m3/h, pochodzących z połaci dachów i utwardzonej powierzchni po rozbudowie Zakładu, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego, obowiązana jest ponosić opłatę za korzystanie z usług wodnych. Reklamacja wniesiona przez Spółkę nie została uwzględniona, bowiem do dnia wygaśnięcia zezwolenia jest ona zobowiązana ponosić opłatę stałą za usługi wodne, na podstawie wydanego pozwolenia wodnoprawnego, a nie na podstawie stanu faktycznego. Wynika to z art. 271 ust. 4 Prawa wodnego, przepis ten nie wyłącza z opłaty stałej przypadków, gdy przedsięwzięcie nie zostało jeszcze zrealizowane.

W przepisie tym pozwolenie wodnoprawne wskazane jest jako jeden z elementów iloczynu stanowiącego wzór do wyliczenia opłaty stałej. Zatem bez względu na etap realizacji przedsięwzięcia, podmiot podlega opłacie stałej. Opłata stała stanowi rekompensatę za gotowość środowiska wodnego, a nie za rzeczywiste korzystanie.

W ustawie Prawo wodne w art. 414 ust. 1 dokładnie określono sytuacje, w których pozwolenie wodnoprawne wygasa. N. S. z o.o. nie zrzekła się ani nie wygasiła pozwolenia wodnoprawnego, na odprowadzanie wód - wód opadowych lub roztopowych z terenu działek nr [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie Ł. w gminie G..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na tę decyzję, Spółka wniosła o jej uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 268 ust. 1 pkt 3a Prawa wodnego przez naliczenie opłaty w sytuacji, gdy przepis ten wyraźnie wskazuje, że opłata należy się w przypadku odprowadzania do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych, a nie za samo posiadanie pozwolenia wodnoprawnego. W powołanym przepisie wyraźnie wskazano, co jest usługą wodną, mowa w nim o odprowadzaniu (czynności faktycznej), a nie samym posiadaniu pozwolenia wodnoprawnego. Uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego podlega odrębnej opłacie, nie ma powodu, aby stronę skarżącą obciążać dodatkową coroczną opłatą w sytuacji, gdy inwestycja na potrzeby której pozwolenie wodnoprawne wydano, nie została nawet rozpoczęta. Skoro opłata stała ma stanowić według treści przepisu opłatę za korzystanie ze środowiska (odprowadzanie wód) to przyjmowanie wbrew treści przepisu, że jest to opłata za samą gotowość (posiadanie pozwolenia wodnoprawnego) jest zupełnie chybione. Skarżąca Spółka posiada pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzenia wodnego w terminie 3 lat, inwestycja nie została jeszcze rozpoczęta. Presji na środowisko zatem nie wywiera. Obciążanie opłatą stałą jest więc przedwczesne, gdyby ustawodawca miał taki zamiar, wprost wyraziłby, że opłata należna jest za samo posiadanie pozwolenia wodnoprawnego, a nie za odprowadzanie wód opadowych do wód (art. 268 ust. 1 pkt 3a ustawy).

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Odnosząc się do zarzutu skargi wyjaśnił, że opłata stała jest ściśle powiązana

z udzielonym pozwoleniem wodnoprawnym i podmiot legitymujący się ważnym pozwoleniem obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi z niego wynikające. Opłata ta stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska do udostępnienia możliwości przyjęcia wód opadowych i roztopowych adresatowi pozwolenia w ilości określonej tym pozwoleniem. Z art. 271 ust. 4 ustawy wynika, że wielkości przyjęte w pozwoleniu wodnoprawnym stanowią składową wzoru służącego wyliczeniu opłaty stałej. Okoliczność, że adresat pozwolenia wodnoprawnego zaniechał realizacji praw wynikających z pozwolenia wodnoprawnego bądź do ich realizacji jeszcze nie przystąpił, jest nieistotna dla obowiązku poniesienia opłaty stałej przez podmiot, który uzyskał pozwolenie. Okoliczność ta wpływa natomiast na obowiązek ponoszenia opłaty zmiennej oraz na jej wysokość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją organ określił opłatę stałą za odprowadzanie wód - wód opadowych lub roztopowych w ilości [...] pochodzących z połaci dachów

i utwardzonej powierzchni po rozbudowie zakładu uszlachetniania skór zlokalizowanego na terenie dz. [...], [...], [...], [...] przy ul. [...] w obrębie Ł.

w gminie G., mimo iż system kanalizacji deszczowej służący odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych nie został wykonany. Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] udzielił N. S. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie wód opadowych lub roztopowych pochodzących z powierzchni dachów i utwardzonej powierzchni po rozbudowie zakładu uszlachetniania skór, poprzez projektowany wylot 2, określił, że odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest [...] J. w km. [...] i podał współrzędne geograficzne wylotu W2, wskaźniki oczyszczenia wód opadowych i roztopowych i jednocześnie (pkt. 2 decyzji) udzielił Spółce pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego wylotu W2 na terenie działki nr [...] w obrębie Ł., określając warunki jakie ma spełniać to urządzenie. Z decyzji wynika, że pozwolenie wodnoprawne wygaśnie, jeżeli strona nie rozpocznie wykonywania urządzenia wodnego w terminie 3 lat od dnia w którym pozwolenie na jego wykonanie stało się ostateczne. Pozwolenie jest ważne do

[...] r.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się kwestii zasadności naliczenia opłaty stałej w sytuacji, gdy urządzenie wodne którego dotyczy pozwolenie wodnoprawne nie zostało wykonane, a co za tym idzie nie zachodzi wprowadzanie wód opadowych ani roztopowych przez projektowany wylot W2 do [...] J.. Zdaniem organu nie ma to znaczenia dla obowiązku ponoszenia opłaty stałej, ponieważ opłata ta związana jest z udzielonym pozwoleniem wodnoprawnym, a nie z faktycznym wprowadzaniem wód opadowych do środowiska.

Sąd powyższego stanowiska organu nie podzielił, uznając za zasadne zarzuty skargi.

Podstawę prawną ustalonej opłaty stałej stanowił przepis art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego oraz przepis § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502). Zgodnie z tymi przepisami wysokość opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej

w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód.

Ustalając powyższą opłatę organ określił ją jako iloczyn składowych wskazanych w powyższym przepisie, przyjmując właściwą stawkę jednostkową, wskaźnik maksymalnego zrzutu do wód, określonego zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, wynoszący 173,7200 m3/h.

Jak jednak podniosła Spółka w złożonej reklamacji, a następnie w skardze do Sądu, urządzenie wodne objęte pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] r. nie zostało dotychczas wykonane i wody opadowe ani roztopowe nie są odprowadzane do wód za pośrednictwem tego urządzenia.

Istota rozpoznawanej sprawy tkwi w samej zasadzie ustalenia opłaty stałej,

a mianowicie, sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy

w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do jej ustalenia.

Przepisy Prawa wodnego nie dostarczają prostej odpowiedzi na pytanie

o moment powstania obowiązku uiszczenia opłaty stałej za odprowadzanie do wód-wód opadowych i roztopowych. Prawidłowe zweryfikowanie stanowiska zajętego w niniejszej sprawie przez organ wymaga kompleksowego przeanalizowania przepisów Prawa wodnego odnoszących się do powyższych kwestii w świetle uwarunkowań prawodawstwa unijnego.

Wejście w życie, z dniem [...] r., Prawa wodnego było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia

23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. - Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275), zwanej dalej "Ramową Dyrektywą Wodną". W uzasadnieniu do projektu Prawa wodnego wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5 i art. 9 oraz załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności o zasadę "zanieczyszczający płaci"/"użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych. Ponadto państwa członkowskie mają zapewnić, że polityka opłat za wodę przewiduje odpowiednie działania zachęcające użytkowników do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych i w ten sposób przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych tej dyrektywy (Druk nr [...] Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). Z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. Zasadę tę ujęto w art. 9 ust. 3 Prawa wodnego, zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.

Realizując powyższe wytyczne w przepisach Prawa wodnego wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który przyczynić ma się do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości.

Zgodnie z art. 267 pkt 1 Prawa wodnego jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 268 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego). Stosownie do art. 270 ust. 11 tej ustawy opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.

W przepisie art. 35 ust. 3 Prawa wodnego skatalogowano różne usługi wodne, wskazując w pkt 7, że jedną z nich jest również odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Natomiast w art. 35 ust. 1 Prawa wodnego przewidziano, że usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza powszechne korzystanie z wód, zwykłe korzystanie z wód oraz szczególne korzystanie z wód. Definicja ta, w odniesieniu do celu usług wodnych, odpowiada definicji zawartej w art. 2 pkt 38 Ramowej Dyrektywy Wodnej, zgodnie z którą usługi wodne oznaczają wszystkie usługi, które gospodarstwom domowym, instytucjom publicznym lub każdej działalności gospodarczej umożliwiają korzystanie z wód w określony sposób. W świetle powyższych przepisów wskazać należy, że definicja usług wodnych, z której nie wynikają wyraźnie kryteria pozwalające na zakwalifikowanie określonego korzystania z wód jako usługi wodnej, wymaga każdorazowego sprawdzenia, czy spełnione są kryteria określone w art. 35 ust. 1 Prawa wodnego, czyli cel usług wodnych, oraz czy dane korzystanie można zaliczyć do katalogu usług z art. 35 ust. 3 Prawa wodnego.

W ocenie Sądu z dyspozycji art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego wynika,

że usługa w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych jest immanentnie związana z istnieniem otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo istnieniem systemów kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Konsekwentnie,

z art. 268 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego wynika, że obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych, tzn. w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej. Przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie się zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.

Oznacza to, że o ile rzeczywiście opłata ta wiąże się ze skutkami opadów atmosferycznych, o tyle obowiązek jej ponoszenia dotyczy ściśle określonych sposobów odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Wynika z tego, że ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku opłatowego do odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: kanalizacji deszczowej bądź systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Stanowisko to znajduje już potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41), a także w orzecznictwie (por. wyroki WSA w Gdańsku z dnia

1 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 297/2018, LEX nr 2528477, z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt SA/Gd 295/2018, LEX nr 2527917, z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt

II SA/Gd 325/2018, LEX nr 2525248).

Z powyższego wynika, że organy uprawione do ustalenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych nie mogą abstrahować od okoliczności faktycznych sprawy i poprzestawać wyłącznie na fakcie uzyskania przez podmiot ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, gdyż rzeczywista możliwość korzystania z takiej usługi obecnie, zgodnie z Prawem wodnym, aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, tzn. otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. W braku tego rodzaju urządzeń wodnych, ujmujących uprzednio wody opadowe lub roztopowe zanim zostaną odprowadzone dalej do wód, nie ma możliwości realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego. W takiej sytuacji nie można również mówić o ziszczeniu się hipotezy art. 268 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego obligującego podmiot do uiszczenia naliczonej przez organ opłaty. Podkreślić przy tym należy, że z powyższego przepisu wynika, że obowiązek ponoszenia opłat nie powstaje w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do ziemi. Dlatego też istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej jest niezbędne dla możliwości ustalenia opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Musi to się zatem odbywać nie powierzchniowo, ale przy pomocy urządzeń kanalizacyjnych, co czyni z ich istnienia warunek niezbędny dla ustalenia opłaty. O ile pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, o tyle samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do określenia tej opłaty.

Tego rodzaju wykładnia przepisów Prawa wodnego odnoszących się do odpłatności za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód jest w pełni zgodna z zasadami odpłatności za usługi wodne wynikającymi z Prawa wodnego,

a zwłaszcza z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych oraz zasadą "korzystający płaci". Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w braku urządzeń wodnych, które ujmowałyby wodę opadową lub roztopową.

Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdza również wykładnia przepisów Prawa wodnego uwzględniająca charakter opłat za usługi wodne, które są daninami publicznymi. Za daniny publiczne, zgodnie z nauką prawa i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego uważa się świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, opubl. OTK-A 2010/3/22; L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskie, Komentarz. Tom II, LEX/el. 2016). Jest to zatem świadczenie zależne nie od woli osoby, lecz od zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustawy podatkowej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

21 czerwca 2004 r., SK 22/03, publ. OTK-A 2004/6/59). Opłaty za usługi wodne, chociaż nie są tak powszechną daniną publiczną jak podatki, to jednak należy zaliczyć je do tej samej grupy ciężarów i świadczeń publicznych stanowiących źródła dochodów państwa.

Skoro tak, to przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie musi być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Podkreślić należy, że system opłat za usługi wodne został, w duchu Ramowej Dyrektywy Wodnej, oparty na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, co oznacza, że ma tylko za zadanie zapewnienie państwu dochodów umożliwiających pokrycie kosztów usług wodnych, z których korzystają podmioty.

Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki

i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony

(art. 7a § 1 k.p.a.). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej,

w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Powyższa zasada nabiera szczególnego wymiaru w sytuacji, która zaistniała w niniejszej sprawie, gdzie dla organu podstawą do ustalenia opłaty stałej było pozwolenie wodnoprawne wydane w oparciu o przepisy nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, które nie przewidywały opłat za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych za pomocą urządzeń kanalizacji deszczowej lub kanalizacji zbiorczej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy,

że z ujawnionych okoliczności faktycznych wynika, iż skarżąca Spółka uzyskała pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w związku z realizacją urządzenia wodnego wylotu W2 na terenie działki nr [...] w obrębie Ł. w gminie G.. Opisując zakres korzystania z wód w pozwoleniu wskazano, jaka ilość wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot 2 może być odprowadzona, jak przeprowadzić rozruch urządzenia i jak należy dbać o jego bezawaryjną pracę. W uzasadnieniu wyszczególniono i opisano poszczególne elementy zaprojektowanej kanalizacji deszczowej. Natomiast z reklamacji oraz z treści skargi wynika, że inwestycja związana ze wskazanym pozwoleniem wodnoprawnym nie została wykonana, tj. nie istnieje projektowany układ kanalizacji i wylot W2.

Nie jest trafne stanowisko organu, że opłata stała związana jest wyłącznie

z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym, a jedynie opłata zmienna zależna jest od okoliczności faktycznych, tj., od rzeczywistego wprowadzenia do wód, wód opadowych lub roztopowych. W sytuacji gdy system kanalizacji deszczowej za pomocą którego wody roztopowe i opadowe mają być wprowadzone do wód nie istnieje, brak jest podstaw do pobierania opłaty stałej, bowiem nie istnieje urządzenie wodne tworzące system kanalizacji deszczowej otwartej bądź zamkniętej, które można byłoby uznać za pełniące funkcję, o której mowa w art. 268 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego. Organ poprzestał na ustaleniu, że skarżąca Spółka uzyskała pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych w związku z realizacją ww. inwestycji, co uznał za wystarczające do ustalenia opłaty za taką usługę wodną, niezależnie od tego, czy faktycznie następuje odprowadzanie tych wód do odbiorników za pomocą istniejącego urządzenia kanalizacji deszczowej. Tymczasem dla zastosowania konsekwencji prawnych w postaci nałożenia obowiązku opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód konieczne było ustalenie, czy odprowadzane wody ujęte są w urządzenia wodne tworzące system kanalizacji deszczowej.

W ocenie Sądu brak urządzeń kanalizacji deszczowej zbierających wody opadowe lub roztopowe wyklucza nałożenie opłaty stałej za odprowadzanie wód. Istotne jest bowiem korzystanie z usługi wodnej, a w sytuacji istnienia urządzeń, korzystanie takie jest możliwe.

W ocenie Sądu, organ procedując w niniejszej sprawie w ten sposób,

że ustalenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia ograniczył w zasadzie do istnienia pozwolenia wodnoprawnego, choćby bez analizy okoliczności wynikających z jego treści, nie rozpoznał istoty sprawy naruszając przepisy postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Pomimo tego bowiem, że nie ustalił okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak określił opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. Naruszył tym samym przepisy art. 268 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego przedwcześnie stosując jego dyspozycję do stanu faktycznego, który nie odpowiadał okolicznościom wypełniającym hipotezę tego przepisu.

Uchybienia powyższe miały istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało, zdaniem Sądu, uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

W następstwie tego rozstrzygnięcia, ponownie zaktualizuje się potrzeba rozpoznania reklamacji wniesionej przez skarżącą Spółkę od informacji udzielonej jej przez organ z [...] r. Organ ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do

art. 153 p.p.s.a., kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.