Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1380/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska /spr./, Sędziowie NSA Alicja Plucińska-Filipowicz, Andrzej Gliniecki, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. akt [...] w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi W. N., uchylił decyzję Kierownika Urzędu Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8.04.2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 19 sierpnia 2003 r., którą uchylił decyzję własną z dnia 19 listopada 2002 r. o umorzeniu postępowania i odmówił przyznania W. N. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym Poznań-Górczyn i deportacji do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy. Powodem tego rodzaju rozstrzygnięcia było to, że obóz wskazany przez W. N. nie został wymieniony w rozporządzeniu z dnia 20.09.2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia (...) (Dz. U. 106, poz. 1154). W złożonej od w/w decyzji skardze do sądu W. N. domagając się uchylenia w/w decyzji podniósł, że zna przypadki przyznania uprawnień kombatanckich osobom osadzonym w obozie Poznań-Górczyn. Dodał też, że jako osoba małoletnia "doznawał represji na terenie Austrii".

Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 19.VIII2003 r – sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne nie było prowadzone zgodnie z zasadami obowiązującymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ przeoczył, że skarżący jako miejsce, w którym doznawał represji wskazywał jaszcze obozy przesiedleńcze w Wiedniu. Z kolei z załączonej do akt rekomendacji Związku Kombatantów RP i byłych Więźniów Politycznych – wynika, że skarżący przebywał również w obozie w Łodzi. Z cytowanego wyżej rozporządzenia wynika, że zarówno Vien jak i Wiener-Neudorf figurują jako podobóz obozu koncentracyjnego Mauthausen. Także Łódź figuruje jako inne miejsce odosobnienia określone w art. 4 ust.1 pkt 1 lit.c i d (§ 5 i 6). Z uwagi na powyższe zalecił organowi administracyjnemu "zweryfikowanie twierdzenia strony oraz okoliczności wynikających z akt sprawy".

W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów – zarzucił w/w wyrokowi:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie § 2 ust.11 pkt 51 i 52 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.09.2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia (...) (Dz. U. 106, poz. 1154) w zw. z art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach (...) (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) – do sytuacji osoby przebywającej w obozie przesiedleńczym w Wiedniu,

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchylenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie wskazanie naruszenia przepisów , którego dopuścił się organ, a także art. 134 § 1 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów w sytuacji gdy decyzja organu odpowiadała prawu materialnemu i procesowemu.

W uzasadnieniu skargi podano, że poza sporem jest, iż W. N. – jak sam podaje – przebywał w obozie przesiedleńczym w Wiedniu. Natomiast z pkt 51 i 52 ustępu 11 § 2 cytowanego rozporządzenia wynika, że wymienione w tym przepisie obozy w Wiedniu i Wiener Naudorf dotyczą obozów koncentracyjnych a właściwie podobozów obozu koncentracyjnego w Mathausen. Milczą natomiast na temat innych spośród 32 zlokalizowanych w Wiedniu miejsc odosobnienia między innymi obozu przesiedleńczego, obozów jenieckich, czy też pracy przymusowej albo wychowawczych obozów pracy. Uwzględniając, że pobyt w obozie przesiedleńczym nie jest tożsamy z pobytem w obozach określonych w rozporządzeniu wykonawczym sąd winien skargę oddalić. Odnośnie zobligowania przez sąd organu do rozważenia kwestii pobytu skarżącego w obozie w Łodzi zauważono, że W. N. nie domagał się przyznania uprawnień z tego tytułu a konsekwentnie dochodził swych praw z tytułu pobytu w obozach w Wiedniu i Poznaniu-Górczynie. Organ zgodnie ze statuowaną w art. 61 § 1 kpa zasadą związany był żądaniem strony "i tylko w przypadku istnienia wątpliwości co do jego treści, organ administracji winien ją wyjaśnić.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do brzmienia art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania wynikająca z wystąpienia przynajmniej jednej spośród sześciu przesłanek określonych w § 2 tego artykułu.

W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w cytowanym wyżej przepisie przesłanek nie zachodzi. Rola sądu kasacyjnego będzie zatem w niniejszej sprawie ograniczać się do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, w ramach powołanych podstaw zaskarżenia.

Podstawowymi zarzutami skargi kasacyjnej są:

zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie § 2 ust.11 pkt 51 i 52 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.09. 2001 r. w zw. z art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach (...) ,

- zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 , 134 § 1 i w efekcie 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c), mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do przedstawionych wyżej zarzutów należy zauważyć, co następuje:

Kwestionowanym wyrokiem Sąd uchylił decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19.08.2003 r. – odmawiającą przyznania W. N. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym Poznań-Górczyn i deportacji do procy przymusowej na terytorium III Rzeszy.

Powodem tego rodzaju rozstrzygnięcia było naruszenie przez organ administracji przepisów prawa procesowego tj. art. 7 i 77 § 1 kpa, sprowadzające się do niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uchylając kontrolowaną decyzję sąd podkreślił, że wobec wskazywania przez wnioskodawcę w pismach z dnia 14.08.2002 r. i 22.06.2003 r. a także w załączonej rekomendacji Kombatantów RP – obozów przesiedleńczych w Łodzi i w Wiedniu należało sprawę w tym zakresie wyjaśnić. Pominięcie tych okoliczności a także nie odniesienie się do nich w pisemnych motywach decyzji stanowi istotną wadę postępowania administracyjnego mogącą mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak jest stwierdzenia, z którego wynikałoby, że w niniejszej sprawie należało przyznać W. N. uprawnienia kombatanckie.

Przytoczone wyżej stanowisko sądu wskazuje, że kwestionowanym wyrokiem nie dokonano odmiennej oceny stanu faktycznego sprawy lecz wyłącznie uznano, iż wobec zaniechania przez organ dokładnego wyjaśnienia sprawy, materiał dowodowy sprawy jest niekompletny. W tej sytuacji nie sposób uznać, iż sąd niewłaściwie zastosował przepis prawa materialnego skoro sprawa z uwagi na jej nienależyte wyjaśnienie nie nadawała się do rozstrzygnięcia.

2. Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa) uzasadniony "wykroczeniem przez sąd poza granice przedmiotu zaskarżonej decyzji oraz zgłoszone przez stronę żądanie" a także "niewskazaniem jakiego rodzaju naruszenia dopuścił się organ administracji".

Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej sąd wskazał jakiego rodzaju uchybień dopuścił się organ administracji i podał okoliczności, które wymagały wyjaśnienia. Wymienił też przepisy postępowania, które zostały przez ten organ naruszone tj. art. 7 i 77 § 1 kpa.

W sytuacji kiedy strona domaga się przyznania uprawnień kombatanckich, organy administracyjne nie mogą ograniczać się wyłącznie do dowodów wskazanych we wniosku ale także winny brać pod uwagę okoliczności zawarte w innych dokumentach dołączonych do akt sprawy. Obligują do tego organ administracji zawarte w art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady nakazujące jak najstaranniejsze wyjaśnienie sprawy i prowadzenie postępowania administracyjnego w taki sposób aby pogłębiało ono zaufanie obywateli do organów Państwa. Nie stoi temu na przeszkodzie treść art. 61 § 1 kpa. Żądaniem strony zawartym w złożonym przez nią wniosku było bowiem przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych. Natomiast wskazane przez nią we wniosku miejsca odosobnienia, w których przebywała stanowią okoliczności przytoczone na potwierdzenie żądania. Oprócz wymienionych we wniosku okoliczności strona może w innych pismach powoływać nowe dowody, które winny być przez organy administracji weryfikowane. Dotyczyć to będzie również okoliczności zawartych w przedstawionych do akt dokumentach o ile mogłyby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodzić zatem należy się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, że skoro w dokumentach zebranych w sprawie oprócz obozu w Poznaniu-Górczynie wymienione zostały obozy w Wiedniu i Łodzi to w sytuacji kiedy w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20.09.2001 r. – wymienione zostały jako "miejsca odosobnienia" należało w wyczerpujący sposób sprawę w tym zakresie wyjaśnić. Jest poza sporem, że żadnych czynności w tym kierunku organ administracji nie podejmował i nie odniósł się do tych okoliczności w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę na treść zawartego na karcie 13 – akt administracyjnych - dokumentu sporządzonego w języku niemieckim, w którym została wymieniona miejscowość Wiener – Naudorf i odnieść się do zawartej tam adnotacji.

Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw wobec czego na zasadzie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjni, podlegała ona oddaleniu.