Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2277/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 9, art. 77, art. 80, art. 84 i  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie niestwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

H. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją organ, po rozpatrzeniu odwołania H. D. – działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 – dalej jako: k.p.a.), art. 20 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie organizacji oraz zasad i trybu wykonywania zadań przez Państwową Inspekcję Sanitarną Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 291), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na obszarze województwa [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia u H. D. choroby zawodowej – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

W uzasadnianie zaskarżonego rozstrzygnięcia organ przedstawił stan sprawy. Wskazał, że niniejsze postępowanie prowadzone było w przedmiocie stwierdzenia u H. D. choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, jako skutek zatrudnienia od 2004 r. na stanowisku starszego inspektora KSC w Wydziale Zaopatrzenia i Inwestycji, praca przy komputerze, w Komendzie Wojewódzkiej Policji w K.. Państwowy Inspektor Sanitarny MSW na obszarze województwa [...] zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wszczął postępowanie w sprawie choroby zawodowej w związku z wpłynięciem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, zespołu cieśni nadgarstka lewego u H. D.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. organ I instancji przeprowadził (w obecności skarżącej) kontrolę sanitarną w Wydziale Zaopatrzenia i Inwestycji Komendy Wojewódzkiej Policji w K., z której został sporządzony protokół kontroli sanitarnej. W protokole opisano w sposób szczegółowy stanowisko pracy, w tym pod kątem zgodności z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy wyposażonych w monitory ekranowe. W protokole stwierdzono także, iż praca przy użyciu klawiatury i myszy wymaga wykonywania częstych powtarzalnych ruchów zginania i prostowania nadgarstka. Stwierdzono ponadto, że wymiar dobowy czasu pracy przy komputerze wynosi 6 godzin, a organizacja czasu pracy zakłada przemienne łączenie pracy na komputerze z innymi rodzajami prac.

Na podstawie wywiadu z H. D. Państwowy Inspektor Sanitarny MSW na obszarze województwa [...] sporządził Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Pismem z dnia [...] 5 maja 2013 r. Zastępca [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. wniósł uwagi do Karty narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Uwagi dotyczyły sprecyzowania, iż praca na stanowisku H. D. nie wymaga codziennej obsługi ewidencji magazynowej oraz ewidencji maszyn, są to stałe pozycje ewidencyjne, natomiast w zakresie dokumentów związanych z obrotem materiałowym (dowody wydania, przyjęcia oraz ich księgowanie) H. D. sporządza ok. 3 dokumentów dziennie. Przy pozostałych czynnościach związanych z obsługą komputera (np. realizacja korespondencji) skarżąca sporządza nie więcej niż jedną stronę w trakcie jednej zmiany. W związku z powyższym obciążenie pracą z użyciem komputera zajmuje H. D. od 2 do 3 godzin na zmianę. Pismo zostało włączone do akt sprawy.

W dniu [...] maja 2013 r. organ I instancji skierował skarżącą na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K..

Dnia [...] lipca 2013 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. - jednostka orzecznicza I stopnia, w wydanym orzeczeniu lekarskim nr [...] stwierdziła brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – praca biurowa, przy komputerze: zespół cieśni w obrębie nadgarstka; pozycja w wykazie chorób zawodowych: 20.1.

Jednostka orzecznicza I stopnia, biorąc pod uwagę okres narażenia zawodowego od 2001 r., wydała powyższe orzeczenie po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji, a w uzasadnieniu stwierdziła, iż sposób wykonywania pracy przez H. D. nie wiązał się z czynnościami, które stwarzałyby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Jednocześnie stwierdzono także, iż analiza czynności zawodowych wskazuje na etiologię pozazawodową choroby stwierdzonej u H. D., natomiast zgodnie z aktualną wiedzą medyczną praca przy komputerze z użyciem myszki i klawiatury nie jest związana ze zwiększonym ryzykiem rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu zwrócono także uwagę iż etiologia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest wieloczynnikowa, a zawodowymi czynnikami tej choroby są szybkie, rutynowe wielokrotnie powtarzane ruchy nadgarstka, zwłaszcza połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia palcami,; używanie dużej siły nacisku na narzędzie przy zginaniu i prostowaniu palców; a także praca w pozycji niefizjologicznej.

Skarżąca złożyła wniosek zgodnie z § 7 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, tym samym jednostka orzecznicza I stopnia zwróciła się do Instytutu [...] – jednostki orzeczniczej II stopnia, o przeprowadzenie badania i wydanie stosownego orzeczenia.

Jednostka orzecznicza II stopnia wydała w dniu [...] listopada 2013 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku postaw do rozpoznania choroby zawodowej. Jednostka orzecznicza II stopnia w uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazała, że analiza czynności zawodowych H. D. wykazała, iż w trakcie pracy nie wykonywała ona długotrwale monotypowych czynności, wielokrotnie powtarzanych, w czasie zmiany roboczej, pod postacią ruchów ręki w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem i w odpowiednio długich okresach czasu, które zaliczane byłoby do prac monotypowych o dużym stopniu uciążliwości oraz stwarzałyby możliwość powstania istotnego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych w obrębie kanału nadgarstka i mogłyby być uznane za czynnik przyczynowy zespołu cieśni nadgarstka. Wykonywana praca miała charakter biurowy, a praca z użyciem komputera, wg. aktualnej wiedzy medycznej, nie stanowi czynnika ryzyka rozwoju choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka.

Konkludując jednostka orzecznicza II stopnia podkreśliła, że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy – co jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej ww. schorzenia.

Dodatkowo jednostka orzecznicza II stopnia odniosła się do pozazawodowych przyczyn powstania choroby stwierdzając, że na charakter samoistny omawianej choroby wskazują występujące u skarżącej: nadwaga oraz zaburzenia gospodarki lipidowej, które są niezależnymi czynnikami ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka.

W dniu [...] grudnia 2013 r. organ I instancji zawiadomił strony o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także zgłoszenia żądań. Żadna ze stron nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Jak ustalono podczas postępowania przed organem II instancji zarówno H. D., jak i Komenda Wojewódzka Policji w K. w dniu [...] grudnia 2013 r. skontaktowały się telefonicznie z Państwowym Inspektorem Sanitarnym MSW na obszarze województwa [...] wyłącznie w celu ustalenia, czy zapoznanie się z aktami sprawy – materiałem dowodowym – jest obowiązkowe. Organ I instancji poinformował, że zapoznanie się nie jest obowiązkowe.

W oparciu o ostateczne orzeczenie lekarskie nr [...] Instytutu [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Państwowy Inspektor Sanitarny MSW na obszarze województwa [...] wydał w dniu [...] grudnia 2013 r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji H. D. złożyła odwołanie.

Skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie:

– art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zaniechania odebrania oświadczeń zainteresowanej w przedmiocie przebiegu pracy, narażenia zawodowego i braku chorób współistniejących;

– art. 10 §1 k.p.a. poprzez nieumożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

– art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepełne zebranie dowodów mających znaczenie prawne dla sprawy, w tym nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania zainteresowanej;

– art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie polegające na niepełności i pozorności, co wynika z niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego, oparcie decyzji na nieudowodnionym twierdzeniu jednostki orzeczniczej o pozazawodowej genezie choroby zawodowej.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o: uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ponowne przeprowadzenie badania lekarskiego oraz o uwzględnienie końcowego oświadczenia zainteresowanej przy ponownym rozpoznaniu.

Główny Inspektor Sanitarny MSW przechodząc do merytorycznej oceny sprawy przypomniał w pierwszej kolejności, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Do rozpoznania choroby zawodowej wymagane jest więc wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sposobem wykonywanej prac, a rozpoznanym schorzeniem.

Jak wynika z orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego na podstawie dostarczonej dokumentacji i przeprowadzonej diagnostyki przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., stwierdzono stan po leczeniu operacyjnym zespołu cieśni kanału nadgarstka po stronie prawej w styczniu 2013 r. Jednakże analiza czynności zawodowych wskazuje na etiologię pozazawodową choroby stwierdzonej u pacjentki. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną praca przy komputerze przy użyciu myszki i klawiatury nie jest związana ze zwiększonym ryzykiem rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Zgodnie z danymi literaturowymi zawodowymi czynnikami ryzyka ww. choroby są: szybkie, rutynowe, wielokrotnie powtarzane ruch prostowania i zginania nadgarstka, zwłaszcza połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia palcami; używanie dużej siły nacisku na narzędzie – przy zginaniu i prostowaniu palców; praca w pozycji niefizjologicznej związana z długotrwałym zgięciem nadgarstka lub koniecznością podparcia dłoni przy zgiętym nadgarstku, która prowadzi do ucisku nerwu pośrodkowego do ścian kanału.

Sposób wykonywania pracy przez H. D. związany z obsługą komputera na stanowisku zorganizowanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy nie wiązał się z ww. czynnościami, które stwarzałyby możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Tym samym nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej ww. schorzenia. W związku z powyższym orzeczono o braku podstaw do rozpoznania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka pochodzenia zawodowego.

Również jednostka orzecznicza II stopnia po przeanalizowaniu całości zgormadzonej dokumentacji lekarskiej, przeprowadzonym badaniu lekarskim oraz na podstawie wyników badań pomocniczych nie znalazła u skarżącej podstaw do uznania etiologii zawodowej zespołu cieśni nadgarstka.

W swoim orzeczeniu Instytut [...] stwierdził, że analiza czynności zawodowych badanej wykazała, że w trakcie pracy nie wykonywała ona długotrwale monotypowych czynności, wielokrotnie powtarzanych w czasie zmiany roboczej, pod postacią ruchów ręki w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem i w odpowiednio długich okresach czasu, które zaliczane byłoby do prac monotypowych o dużym stopniu uciążliwości oraz stwarzałyby możliwość powstawania istotnego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych w obrębie kanału nadgarstka i mogłyby być uznane za czynnik przyczynowy zespołu cieśni nadgarstka. Wykonywana praca miała charakter biurowy; praca z użyciem komputera według aktualnej wiedzy medycznej nie stanowi czynnika ryzyka rozwoju choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka.

Biorąc pod uwagę powyższe nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej ww. schorzenia. Dodatkowo na charakter samoistny omawianej choroby wskazują występujące u badanej: nadwaga oraz zaburzenia gospodarki lipidowej, które są niezależnymi (pozazawodowymi) czynnikami ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka.

Organ odwoławczy podkreślił, iż wskazanie konkretnej przyczyny pozazawodowej nie jest istotne dla sprawy dotyczącej ustalenia przyczyny zawodowej. Pomimo to jednostka orzecznicza wyraźne wskazała pozazawodowe czynniki ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu.

Stwierdził, że organ I instancji nie naruszył art. 7 k.p.a.,, bowiem podjął on z urzędu lub na wniosek strony wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Organ I instancji pouczył H. D. o treści przepisu rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w zakresie dokonywania zgłoszeń. Po uzyskaniu prawidłowego zgłoszenia organ ten zawiadomił strony postępowania o jego wszczęciu, a następnie przeprowadził kontrolę sanitarną zakładu pracy skarżącej, uwzględniając zorganizowanie stanowiska pracy zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy wyposażonych w monitory ekranowe. W protokole z kontroli sanitarnej, oprócz ww. opisu stanowiska pracy, organ I instancji utrwalił wywiad z H. D.. Skarżąca w zeznaniach opisała przebieg pracy, narażenie zawodowe, pomimo możliwości wypowiedzenia się nie zeznała o chorobach współistniejących. Protokół został podpisany przez Zastępcę [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. oraz H. D.. Następnie organ I instancji sporządził kartę narażenia zawodowego oraz skierował skarżącą na badania do jednostki orzeczniczej I stopnia. Po otrzymaniu orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia organ I instancji powiadomił strony o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Na podstawie zgromadzonych dowodów organ I instancji wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ I instancji wykonał zatem wszelkie prawem przewidziane czynności, wyjaśnił – w zakresie swoich kompetencji – pełen stan faktyczny i nie dokonał zaniechania odebrania jakiegokolwiek oświadczenia zainteresowanej. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w odwołaniu nie sprecyzowano o jakie oświadczenie chodzi skarżącej – w przedmiocie przebiegu pracy i narażenia zawodowego oświadczenie zostało złożone, zaś z oświadczenia końcowego nie skorzystano.

Na uwzględnienie, zdaniem organu odwoławczego, nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., bowiem organ I instancji zapewnił czynny udział strony w postępowaniu i umożliwił wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów.

Odwołująca się w treści uzasadnienia odwołania wskazała ponadto, że jeśli materiał dowodowy stanowiący wynik badań jednostek orzeczniczych jednoznacznie nie przemawiał za istnieniem innych niż zawodowe przyczyn choroby, to organ I instancji powinien był podjąć inne czynności, w tym umożliwić skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Organ wyjaśnił, iż wskazanie konkretnej przyczyny pozazawodowej nie jest istotne dla sprawy dotyczącej ustalenia przyczyny zawodowej. Niemniej jednostka orzecznicza wyraźne wskazała pozazawodowe czynniki ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka.

Organ zwrócił uwagę, że H. D. ani razu nie skorzystała z przysługującego jej prawa odniesienia się do zgromadzonego materiału dowodowego. Podkreślił, że strona zachowująca się biernie w postępowaniu musi liczyć się z konsekwencjami swojego zachowania polegającymi na uznaniu podnoszonych przez nią okoliczności za nieudowodnione.

Zdaniem organu odwoławczego niewłaściwie wskazano na naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., bowiem organ zebrał pełen materiał dowodowy w sprawie – protokół z kontroli sanitarnej z dnia [...] kwietnia 2014 r. (zawierający zeznania H. D., przez nią podpisany), karta oceny narażenia zawodowego, orzeczenie lekarskie wraz z uzasadnieniem jednostki orzeczniczej I stopnia z dnia [...] lipca 2013 r., orzeczenie lekarskie wraz z uzasadnieniem jednostki orzeczniczej II stopnia z dnia listopada 2013 r.

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. w przedmiotowej sprawie organ I instancji rozpatrzył wszystkie dowody w sprawie i na ich podstawie wydał rozstrzygnięcie. Organ II instancji uznał natomiast, iż nie ma powodów, dla których można by było kwestionować stan faktyczny ustalony w postępowaniu I instancji i przyjąć odmienne ustalenia w tym zakresie jako podstawę rozstrzygnięcia odwoławczego.

Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów. Skarżąca nie skorzystała ze swojego uprawnienia, o którym została poinformowana m.in. zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2013 r.

Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie, polegające na niepełności i pozorności, co wynika z niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego, oparcie decyzji na nieudowodnionym twierdzeniu jednostki orzeczniczej II stopnia o pozazawodowej genezie choroby zawodowej. Stwierdził, że zgodnie z § 3 pkt 8 rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych wzór decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej stanowi załącznik nr 8 do rozporządzenia. Organ I instancji wydał swoją decyzję w oparciu o ww. wzór, decyzja ta zawiera wszystkie elementy określone we wzorze. Niewłaściwy więc jest zarzut odwołującej się, sprowadzający się w istocie do tego, że organ skorzystał ze wzoru nadanego przez przepis szczególny.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła H. D..

Skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania:

1. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

2. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący dowodów mających znaczenie w sprawie, w tym przede wszystkim nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczność przebiegu pracy, narażenia zawodowego oraz braku chorób współistniejących;

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z ustawowymi wymogami;

4. art. 9 k.p.a. poprzez niewyczerpujące poinformowanie skarżącej o okolicznościach prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw, a także poprzez nieudzielanie skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że orzeczenie lekarskie, na podstawie którego organ administracji wydał decyzję, nie jest uzasadnione w sposób szczegółowy, jasny i przekonywujący, a tym samym decyzja Państwowego Inspektora Sanitarnego MSW na obszarze woj. [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] wydana w oparciu o ww. orzeczenie, a także utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja, są sprzeczne z prawem.

Organ odwoławczy zaniechał wyjaśnienia wskazanych kwestii opierając się na orzeczeniach jednostek diagnostycznych, bez dokonania ich oceny. W tym zakresie organ nie podjął działań, do których był zobowiązany zgodnie z przepisami k.p.a. oraz na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia. Wskazano, że o ile orzeczenie lekarskie jest niejasne, niepełne albo sprzeczne z innymi dowodami, organ nie jest z nim związany, a tym samym winien podjąć czynności mające na celu jego uzupełnienie przez jednostkę, która je wydała, względnie winna być zasięgnięta dodatkowa opinia.

W ocenie strony skarżącej, ze względu na fakt, iż materiał dowodowy stanowiący wynik badań jednostek orzeczniczych I oraz II stopnia jednoznacznie nie wskazywał, na jakiej podstawie stwierdzono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią cieśni w obrębie nadgarstka, Państwowy Inspektor Sanitarny MSW powinien był podjąć z urzędu inne czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym przede wszystkim przeprowadzić dowód z przesłuchania skarżącej. Organ administracji winien odebrać od H. D. oświadczenie w przedmiocie przebiegu pracy, narażenia zawodowego i braku chorób współistniejących.

Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż organ administracji I instancji naruszył art. 9 k.p.a., albowiem nie doinformował skarżącej w sposób wyczerpujący o przysługujących jej prawach – nie wyjaśnił, iż niewypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów może skutkować uznaniem okoliczności faktycznej za udowodnioną. W rezultacie skarżąca poniosła szkodę z powodu nieznajomości prawa.

Strona skarżąca zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu orzeczenia jednostki orzeczniczej II stopnia lekarz orzecznik wskazał, iż według aktualnej wiedzy medycznej praca z użyciem komputera nie stanowi czynnika ryzyka rozwoju choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Przedstawione stanowisko nie zostało poparte żadnymi publikacjami. Skarżąca nie zgadza się z przedstawionym poglądem, wręcz przeciwnie – podkreśla, iż wiele jest przykładów w literaturze wskazujących, że dolegliwości bólowe okolicy nadgarstka występujące u pracowników biurowych są spowodowane wykonywania pracy.

Z powyższych względów uzasadnienie jednostek orzeczniczych jest niepełne i budzące wątpliwości. Jednostki orzecznicze nie uwzględniły okoliczności faktycznych i wieloletniego narażenia na czynniki chorobotwórcze skarżącej, podczas gdy ocena warunków pracy H. D. wskazuje z wysokim prawdopodobieństwem na fakt, iż wykonywana praca mogła spowodować powstanie choroby zawodowej, jaką jest zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Główny Inspektor Sanitarny MSW nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Niniejsze zaniechania skutkowały naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., tj. wadliwym uzasadnieniem decyzji, polegającym na niepełności i pozorności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, uznając zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają przepisom prawa.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367; dalej jako: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych). Stosownie do treści § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych został szczegółowo opisany w przywołanym rozporządzeniu. W ocenie Sądu procedura ta została zachowana.

Po wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia u H. D. choroby zawodowej organ I instancji przeprowadził w dniu [...] kwietnia 2013 r. kontrolą sanitarną na stanowisku pracy skarżącej, sporządził kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, a także skierował skarżącą w dniu [...] maja 2013 r. na badania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. w celu rozpoznania choroby zawodowej przez lekarza specjalistę.

Zarówno jednostka orzecznicza I stopnia (w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]), jak i jednostka orzecznicza II stopnia – Instytut [...] (w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]) orzekły o braku postaw do rozpoznania u H. D. choroby zawodowej – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – praca biurowa, przy komputerze: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (pozycja w wykazie chorób zawodowych: 20.1).

Stwierdzić należy, że orzeczenia lekarskie wydane przez powyższe jednostki orzecznicze zostały wydane z uwzględnieniem dyspozycji zawartej w § 6 ust. 1 rozporządzenia, tj. na podstawie wyników przeprowadzonych badań skarżącej, jej dokumentacji medycznej oraz karty oceny narażenia zawodowego. W ocenie Sądu orzeczenia lekarskie są przekonywujące, zgodne w swej treści i jednomyślnie stwierdzają brak podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej u skarżącej.

Definicję legalną choroby zawodowej zawiera art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że dla uznania rozpoznanej choroby za chorobę zawodową konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek – po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi figurować w wykazie chorób zawodowych, a po drugie, ocena warunków pracy potwierdza związek przyczynowo-skutkowy między jego powstaniem, a tzw. "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek eliminuje możliwość stwierdzenia u badanego choroby zawodowej (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 918/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że choroby zawodowej nie można utożsamiać jedynie ze schorzeniem figurującym w wykazie w wykazie chorób zawodowych, lecz jest to pojęcie prawne, oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 145/12; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z orzeczeń wydanych w rozpoznawanej sprawie przez upoważnione do tego placówki diagnostyczne wynika, że rozpoznane u skarżącej schorzenie – zespół cieśni nadgarstka, nie spełnia definicji choroby zawodowej ze względu na brak możliwości bezspornego lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenia, że choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy. W uzasadnianiu obu orzeczeń zgodnie wskazano, że analiza czynności zawodowych H. D. wykazała, iż w trakcie pracy nie wykonywała ona długotrwale monotypowych czynności, wielokrotnie powtarzanych, w czasie zmiany roboczej, pod postacią ruchów ręki w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem i w odpowiednio długich okresach czasu, które zaliczane byłoby do prac monotypowych o dużym stopniu uciążliwości oraz stwarzałyby możliwość powstania istotnego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych w obrębie kanału nadgarstka i mogłyby być uznane za czynnik przyczynowy zespołu cieśni nadgarstka. Wykonywana praca miała charakter biurowy, a praca z użyciem komputera, wg. aktualnej wiedzy medycznej nie stanowi czynnika ryzyka rozwoju choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Dodatkowo jednostka orzecznicza II stopnia odniosła się do pozazawodowych przyczyn powstania choroby stwierdzając, że na charakter samoistny omawianej choroby wskazują występujące u skarżącej: nadwaga oraz zaburzenia gospodarki lipidowej, które są niezależnymi czynnikami ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka.

Podkreślenia wymaga, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyroki NSA: z dnia z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 654/12; z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10; z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2734/12; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie wydane orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w sprawie choroby zawodowej odpowiadają wymaganiom stawianym przepisem art. 84 § 1 k.p.a., zawierają spójne, logiczne i szczegółowe uzasadnienie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które pozwoliło organom administracji publicznej na ocenę ich rzetelności. Bez znaczenia dla takiej oceny pozostaje polemika strony skarżącej ze stanowiskiem wyrażonym w tych orzeczeniach, iż praca z użyciem komputera nie stanowi czynnika ryzyka rozwoju choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Ocena tego zagadnienia wkracza już w merytoryczną ocenę orzeczeń lekarskich, do której to oceny w podnoszonym przez skarżącą zakresie ani organy administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie są uprawnione.

Organy obu instancji dokonały prawidłowej – w świetle art. 80 k.p.a. – oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego: m.in. protokołu z kontroli sanitarnej z dnia [...] kwietnia 2013 r. zawierającego zeznania H. D., karty oceny narażenia zawodowego oraz wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Niewątpliwie nie było podstaw, by uzupełniać zebrany w sprawie materiał dowodowy, co więcej – argumentacja strony skarżącej zawarta w odwołaniu, a powtórzona w skardze do sądu administracyjnego, nie daje podstaw do uznania tego materiału za niekompletny czy nierzetelny. Stanowisko skarżącej o konieczności przeprowadzenia dodatkowego dowodu w postaci przesłuchania jej na okoliczność przebiegu pracy, narażenia zawodowego oraz braku chorób współistniejących nie znajduje uzasadnienia. Strona – oprócz lakonicznego sformułowania takiego wniosku – nie podała jakie konkretnie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy miałyby zostać w ten sposób wykazane w sposób odmienny od przyjętych na podstawie dotychczas zebranego materiału dowodowego, np. okres i miejsce zatrudnienia, rodzaje wykonywanych czynności, organizacja pracy, długość czasu pracy z użyciem komputera. Skarżąca nie zakwestionowała na żadnym etapie postępowania okoliczności kluczowych dla stwierdzenia choroby zawodowej związanych ze sposobem wykonywania pracy, które mogłyby doprowadzić do wykazania związku przyczynowo-skutkowego między jej powstaniem a tzw. "narażeniem zawodowym".

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a. stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony.

Organy obu instancji na żadnym etapie postepowania nie naruszyły zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a. Dotyczy to również argumentacji podnoszonej przez skarżącą o nieudzieleniu jej przez organ I instancji niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. organ I instancji poinformował strony postępowania, a więc i skarżącą, o uprawnieniach z art. 10 § 1 k.p.a. Wskazać należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo Państwowego Inspektora Sanitarnego MSW z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...], skierowane go organu odwoławczego. W powyższym piśmie organ I instancji wyjaśnił, iż w trakcie rozmowy telefonicznej H. D. zapytała w związku z zawiadomieniem o zgormadzonym materiale dowodowym, czy stawiennictwo i zapoznanie z materiałem dowodowym jest obowiązkowe i czy w razie niestawienia będzie jakiś negatywny skutek dla niej i toczącego się postępowania. Organ podał, że wyjaśnił wówczas, iż zapoznanie się w terminie 7 dni z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszenie żądań jest prawem strony, nie zaś obowiązkiem i z tytułu niestawienia się nie można ponosić żadnych natywnych konsekwencji.

Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że użyty w przepisie art. 9 k.p.a. zwrot "należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" nie może być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 758/12; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, w kontekście zakresu wątpliwości, z jakimi skarżąca kontaktowała się z organem I instancji telefonicznie, organ udzieli skarżącej należytej i wyczerpującej informacji o przysługujących jej prawach, czym należycie wypełnił nałożony na niego obowiązek z art. 9 k.p.a.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.