Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1704/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Martyna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. B. od decyzji Burmistrza O. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]odmawiającej przyznania B. B. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Burmistrz O/ decyzją z dna [...] sierpnia 2016 r. odmówił przyznania B. B. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności (art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje : 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. W myśl art. 16 ust. 3 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Z posiadanej dokumentacji, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] wynik, iż B. B. zaliczono do grona osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 22 października 2010 r., a niepełnosprawność istnieje od 21-go roku życia. Zgodnie z zapisem 16 ustawy wyraźnie wskazano, że osobie niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia, a powyższe powinno wynikać z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W ww. orzeczeniu wskazano jedynie rok powstania niepełnosprawności i nie ustalono dokładnej daty powstania, a organ właściwy nie może uczynić sam ustaleń w tym zakresie.

We wniesionym w ustawowym terminie odwołania od powyższego B. B. podnosi, iż fakt odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest dla niej krzywdzący. Uzasadnia to tym, że jej niepełnosprawność powstała w wieku 21 lat. Jest osobą chorą, nie pracuje, nie posiada żadnego dochodu. W związku z powyższym wnosi o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Samorządowe kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu sprawy podniosło, że rozpatrywana sprawa dotyczy tej formy pomocy, która nie ma charakteru uznaniowości, lecz przysługuje w sytuacji dokładnie określonej przepisami prawa. Sposób rozstrzygnięcia tej sprawy w zakresie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nie jest pozostawiony swobodnemu uznaniu organu administracji, lecz jest ściśle uzależniony od okoliczności określonych w przepisach ustawy, normujących kwestie uprawnień do ww. świadczenia oraz ustalenia jego wysokości.

W myśl art. 16 ust. 1 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W myśl art. 16 ust. 2 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1) Niepełnosprawnemu dziecku;

2) Osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) Osobie, która ukończyła 75 lat.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 16 ust. 3 ustawy , zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, orzeczeniem nr [...] Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] lipca 2016 r. B. B. została zaliczona do stopnia niepełnosprawności – umiarkowanego. W pkt IV tego orzeczenia wpisano, iż: niepełnosprawność istnieje od – 21-go roku życia. Natomiast w pkt V tego orzeczenia wpisano iż: ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od – 22.12.2010 r.

Organ odwoławczy podkreślił, iż wymienione wyżej ostateczne orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w O. w zestawieniu z przepisem art. 16 ust. 3 ustawy normującej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, w tym konkretnym przypadku B. B. ur. [...] 1957 r. – ma decydujący wpływ na załatwienie rozpatrywanej sprawy. Skoro z treści tegoż orzeczenia wynika, iż niepełnosprawność B. B. istnieje od 21-ego roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 22 grudnia 2012 r. – to wyżej wymieniona nie jest zdaniem tego organu legitymowana do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego.

Dlatego też organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2016 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. B. podnosząc, że jest osobą chorą, nie pracuje i ma 59 lat i 6 miesięcy. Nie należy się jej nawet dodatek mieszkaniowy, bo ma mieszkanie o 2 metry za duże. Przyznaje, że jej niepełnosprawność powstała w wieku 21 lat. Prosi o przyznanie jej powyższego zasiłku, bo nie ma z czego żyć i wykupić leki.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawą.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza O. odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Przysługują one, zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy:

1) Niepełnosprawnemu dziecku;

2) Osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ;

3) Osobie, która ukończyła 75 lat.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3).

Sposób i tryb prowadzenia postępowania w sprawie o przyznanie ww. zasiłku regulują przepisy § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3). Pracodawca w 6 ust 2 określił jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku tj: orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności – w przypadku innych osób niż wymienione w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy; inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydanym w O. na stałe. W orzeczeniu tym określono, że niepełnosprawność istnieje od 21 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 22 grudnia 2010 r.

Pogląd dotyczący braku podstaw do samodzielnego ustalenia przez organy rozpoznające wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego daty powstania niepełnosprawności został utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni go podziela (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wr 576/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt. II SA/Kr 662/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2008 r. sygn.. akt VII SA/Wa 151/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 259/12; wszystkie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzić należy, że ustalenie niepełnosprawności i jego stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności i tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania stopnie niepełnosprawności.

Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia niepełnosprawności jest postępowaniem sformalizowanym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721) do orzekania w tych sprawach zostały powołane powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności- jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Dlatego też rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku, o jakim mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność ta istnieje.

Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy również mieć na uwadze, że zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( Dz. U. z 2003 r. Nr. 139, poz. 1328) orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności.

Konfrontując powyższe z treścią art. 16 ust. 3 ustawy stwierdzić trzeba, że do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost bez żadnych wątpliwości ustalone, iż niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Organ administracyjny rozpoznający wniosek w przedmiocie uprawnień skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego był związany zawartym powyższym orzeczeniu rozpoznaniem oraz innymi jego elementami mającymi znamiona stanowczego rozstrzygnięcia. Orzeczenie Zespołu do Spraw Niepełnosprawnych wydane na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych nie może być zatem zastąpione żadnym innym dokumentem ani też innymi ustaleniami organu w postępowaniu dowodowym. Jest to oczywiste ograniczenie postępowania co do zakresu i sposobu prowadzenia postępowania dowodowego przez organ pomocowy, lecz ma to uzasadnienie w specyfice materii której dotyczy. Rzeczą skarżącej było ewentualne kwestionowanie tego orzeczenia we właściwym trybie odwoławczym, czego nie uczyniła godząc się z jego treścią i skutkami (por. uzasadnienie wyroku NSA w sprawie I OSK 259/1, powoływanym wyżej).

Powyższego stanowiska nie zmienia to, że w § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne prawodawca przewidział możliwość złożenia wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego "innych dokumentów i oświadczeń" niezbędnych do ustalenia tego prawa, gdyż nie mogą one zastąpić orzeczenia właściwego organu uprawnionego do orzekania w zakresie stopnia niepełnosprawności oraz daty jej powstania. Przepis ten nie otwiera zatem drogi organowi do przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia daty, od której istnieje niepełnosprawność.

Reasumując podkreślić należy, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że przyznać taki zasiłek organ może tylko wtedy gdy spełnione zostały przewidziane przepisami prawa wymogi, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Dlatego też rozumiejąc trudną sytuację życiową skarżącej, Sąd uznał, że organy obu instancji odmawiając przyznania żądanego zasiłku pielęgnacyjnego działały zgodnie z prawem.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.