Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 921/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadniony I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] września 2019 r, nr [...], II. uchyla postanowienie [...] S.A. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] [...] i poprzedzające je postanowienie [...] S.A. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] [...], III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] listopada 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. K. (dalej: "strona") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "NUS") z [...] września 2019 r., nr [...], odmawiające uwzględnienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez [...] S.A. (dalej: "[...]", "wierzyciel") [...] marca 2019 r., nr [...], obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej z okres od stycznia 2014 roku do sierpnia 2018 roku, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Organ egzekucyjny celem wyegzekwowania należności objętych powyższym tytułem wykonawczym zawiadomieniami z [...] kwietnia 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego strony. Strona pismem z [...] kwietnia 2019 r. wniosła zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazując na nieistnienie obowiązku. Strona wskazała, że nie otrzymała od [...] zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w związku z czym jej zgłoszenie o zarejestrowaniu odbiorników RTV wygasło z mocy prawa. Strona była przekonana, że po opuszczeniu zajmowanego lokalu nie musi dokonać zgłoszenia o wyrejestrowaniu sprzętu RTV. Do pisma dołączono kserokopię pism kierowanych do [...].

[...] – jako wierzyciel – postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., nr [...] [...], uznała wniesiony zarzut za nieuzasadniony. Wskazała, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania, co może nastąpić wyłącznie w momencie zaprzestania korzystania z urządzeń RTV lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Brak dopełnienia tych czynności skutkuje naliczaniem kwot abonamentu za kolejne miesiące.

Odnosząc się do zarzutu strony wierzyciel wskazał, że dokonano rejestracji odbiorników RTV i wydano książeczkę opłat stanowiącą dowód zarejestrowania i służącą do wnoszenia opłat. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej: "rozporządzenie") stronie został także przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta. Zawiadomienie o nadaniu tego numeru, stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników i zastępujące w tym względzie książeczkę, zostało wysłane [...] lipca 2008 r. na adres [...], [...]. [...] zaznaczyła, że przez przesłanie – nie doręczenie – zawiadomień wykonała obowiązek powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Zawiadomienia wysyłane były listem zwykłym, a ich nie otrzymanie nie zwalniało z obowiązku wnoszenia opłat nałożonych ustawą z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 85, poz. 728 ze zm.). Ponadto, strona nie dopełniła obowiązku poinformowania o zmianie adresu zamieszkania, do czego była zobowiązana.

Do postanowienia [...] dołączyła kserokopie wniosku o rejestrację odbiornika z [...] maja 2002 r. oraz duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] [...], [...] utrzymała w mocy postanowienie własne w przedmiocie wniesionego zarzutu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] września 2019 r., nr [...], uznał zarzut za nieuzasadniony.

Na skutek złożonego zażalenia DIAS, utrzymując w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne, podzielił stanowisko NUS. Organ egzekucyjny wskazał, że w świetle art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), jest związany stanowiskiem wierzyciela, w którym uznano złożony zarzut za nieuzasadniony. Jako nieuprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym organ nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela.

W skardze skierowanej do tut. Sądu strona – wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także postanowień wierzyciela i wystawionych tytułów wykonawczych i umorzenie postępowania egzekucyjnego – zarzuciła naruszenie: 1) art. 33 § 1 u.p.e.a., przez prowadzenie przeciwko stronie postępowania egzekucyjnego nieistniejącej wierzytelności, 2) art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 81a ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a."), przez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niedostatecznie zweryfikowanym materiale dowodowym i dokonanie dowolnej jego oceny.

Strona – na uzasadnienie skargi – podniosła, że nie otrzymała przesyłki zawierającej zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wobec nie przesłania tego zawiadomienia przez [...] wniosek o rejestrację odbiornika nie może stanowić dowodu jego zarejestrowania. Strona, działając w zaufaniu do obowiązujących w tym względzie przepisów rozporządzenia, uznała, że wniosek ten utracił ważność i wobec faktu zmiany miejsca zamieszkania po grudniu 2008 roku nie musi już zgłaszać wyrejestrowania odbiornika lub sam fakt zmiany miejsca zamieszkania. Takie informacje otrzymała także od pracownika [...]. Strona podkreśliła przy tym, że wielokrotnie zaprzeczała, aby kiedykolwiek otrzymała wymagane prawem zawiadomienie, o czym informowała również [...] już w 2014 roku.

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu do jakiego doszło w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy na skarżącej spoczywa objęty tytułem wykonawczym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej. Skarżąca opierając się na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podniosła bowiem przeciwko prowadzonej egzekucji administracyjnej zarzut wskazujący na nieistnienie dochodzonego obowiązku. W tym względzie sporna pozostaje kwestia tego, czy do skarżącej zostało przesłane przez [...] zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a zatem, czy skarżąca została o nadaniu tego numeru powiadomiona.

W tym miejscu – odnosząc się jeszcze do zawartych w petitum skargi wniosków – wskazać trzeba na brak podstaw do zbadania w niniejszej sprawie przez Sąd kwestii prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wprawdzie niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (por. art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.), jednak zarzut ten nie był przez stronę podnoszony, nie podlegał badaniu przez organ i konsekwentnie nie może być oceniany na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd nie ma zaś w ogóle kompetencji do tego, aby tytuł wykonawczy wyeliminować z obrotu prawnego, jako że nie stanowi on aktu lub czynności, która mieściłaby się w sądowej kognicji (art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Sąd nie ma także kompetencji do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie jest w tym względzie dopuszczalne sięganie do art. 145 § 3 P.p.s.a., który przewiduje – pod oznaczonymi warunkami – możliwość umorzenia przez sąd wyłącznie postępowania administracyjnego.

Przechodząc do nakreślonej na wstępie istoty sporu, w ocenie tut. Sądu w sprawie nie dokonano należytej i wyczerpującej analizy treści podniesionego przez skarżącą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela, to jest [...], w zakresie zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a więc takiego jak powyższy, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, zatem organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutu i podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Dlatego aby dokonać ustaleń faktycznych należy aktualnie wzruszyć nie tylko zaskarżone postanowienia wydane przez organ egzekucyjny, lecz także postanowienia wydane przez wierzyciela. Potrzeba uchylenia tych aktów administracyjnych wynika z tej przyczyny, że [...] nie dokonała wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniał obowiązek podlegający analizowanej egzekucji. Stanowisko [...] ani zgromadzony materiał dowodowy nie zawierają informacji umożliwiających dokonanie przez Sąd oceny, co do prawidłowości tego stanowiska w zakresie w jakim uznaje ono za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku. Powyższe świadczy o istotnym naruszeniu wymogów wynikających z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Stwierdzić trzeba, że dla skutecznego powiadomienia o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru indentyfikacyjnego, o którym to powiadomieniu stanowi § 5 ust. 2 rozporządzenia, nie było niezbędne jego dokonanie w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego powinny być informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej. Nie jest w tym względzie dostatecznym dowodem – wbrew stanowisku [...] – samo zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, którego duplikat został wygenerowany na potrzeby rozpatrywanej sprawy. Okoliczność, że zawiadomienie takie zostało wystawione nie świadczy bowiem jeszcze o tym, że zostało ono do skarżącej w ogóle przesłane, ergo że [...] dopełniła spoczywającego na niej obowiązku powiadomienia skarżącej o tym fakcie. Nie budzi wątpliwości, że w świetle regulacji rozporządzenia [...] nie była zobowiązana do przesłania rzeczonej przesyłki, jako rejestrowanej. Nie zmienia to jednak tego, że powinna ona zabezpieczyć swój interes, aby być w stanie wykazać –w innej formie – dopełnienie obowiązku powiadomienia abonenta o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Tymczasem [...] w niniejszej sprawie w żaden sposób nie wykazała, aby stosowne zawiadomienie zostało do skarżącej faktycznie przesłane. Poza samym twierdzeniem o jego przesłaniu nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tym przedmiocie.

Niezależnie od powyższego umknęło uwadze – przy rozpoznaniu zarzutu skarżącej – że choć dochodzone są w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązania mające powstać w okresie od stycznia 2014 roku do sierpnia 2018 roku, to już w roku 2014 skarżąca prowadziła z [...] wymianę korespondencji, w której – jak twierdzi skarżąca – zostało przez nią zakwestionowane to, jakoby jakiekolwiek obowiązki w zakresie uiszczania opłat abonamentowych w oparciu o wniosek o rejestrację odbiornika z roku 2002 miały na niej jeszcze spoczywać. W tym względzie w aktach administracyjnych znajduje się jednak wyłącznie pismo skarżącej z [...] maja 2014 r., które nota bene nie podlegało jakiejkolwiek ocenie w kontekście złożonego zarzutu. Tymczasem, gdyby fakt powiadomienia skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego został przez [...] wykazany, dla uznania istnienia dochodzonego obowiązku istotna staje się ocena rzeczonej korespondencji, przy uwzględnieniu wszelkich skierowanych w tym względzie przez skarżącą bądź przez [...] pism lub informacji przekazanych przez te podmioty w innej formie.

Z uwagi na to, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a mogło ono zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych – wyrażone przez wierzyciela stanowisko – na podstawie art. 135 P.p.s.a. należało uchylić w obu instancjach. W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i naprawić, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego względu konieczne było wyeliminowanie tych postanowień, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Ponownie wydając stanowisko w sprawie zarzutu skarżącej, wierzyciel zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną i wynikające z niej wskazania, co do dalszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt. I. i II. sentencji wyroku. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w pkt. III. sentencji wyroku.