Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 645/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 44, art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1a pkt 20, art. 18, art. 36 par.1, par. 2, art. 168d
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia NSA Sylwia Zapalska (spr.) asesor sąd. WSA Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. S. Prezesa Zarządu Spółdzielni Kółek Rolniczych w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia[...] Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary grzywny I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] o Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (sto złotych 00/100), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie postanowień wymienionych w punkcie pierwszym do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ Sz. Widłak /-/ St. Małek /-/ S. Zapalska


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2008 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. wymierzył karę grzywny w wysokości [...] L. S. Prezesowi Zarządu Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. za niezłożeni w trybie art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz.U. tj. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) oświadczenia na okoliczność posiadanych przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych składników majątkowych i orzekł, ze termin płatności wynosi 14 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz jednocześnie nadmienia, iż w razie dalszego uchylania się od wykonania obowiązku złożenia oświadczenia grzywna może być powtórzona w dodatkowo w wyznaczonych terminach.

W uzasadnieniu tegoż postanowienia Naczelnik podniósł, że obowiązek udzielenia informacji wynikał z wezwania zawartego w piśmie skierowanym do Prezesa Spółdzielni z dnia 22 listopada 2007 r. Ponadto Naczelnik powołał się na art. 168d § 1 cyt. ustawy z którego treści wynika, że w razie niezłożenia informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji może być nałożona kara pieniężna do wysokości [...].

Powyższe postanowienie zawierało pouczenie o wniesieniu zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w P. za pośrednictwem organu I instancji w terminie 7 dni i z tego pouczenia skorzystał L. S. wnosząc zażalenie w dniu 21 stycznia 2008 r. (k. 26,27 akt administracyjnych). W zażaleniu domagał się uchylenia krzywdzącego - jego zdaniem - postanowienia z uwagi na brak podstaw aby uznać, ze Spółdzielnia Kółek Rolniczych w K. jest strona postępowania egzekucyjnego, ponieważ brak dowodu doręczenia tytułu wykonawczego oraz, że taki tytuł wykonawczy nigdy nie został Spółdzielni doręczony. Poza tym podnosi, że Spółdzielnia Kółek Rolniczych w K. nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości w gminie C. i on nie ma obowiązku składać jakichkolwiek informacji i wyjaśnień co do składników majątkowych Spółdzielni.

Po rozpoznaniu powyższego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia 27 lutego 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia wyraża pogląd, że brak jest naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 36 § 1 i 168d § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący jako Prezes Spółdzielni nie skorzystał z przysługującego prawa złożenia zarzutów w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego. Powołując, że tytuł wykonawczy został doręczony zastępczo w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego w dniu 4 lipca 2007 r. twierdzi, że termin do złożenia zarzutów nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby upłynął 11 lipca 2007 r. i dlatego przyjęty tryb w sprawie wymierzenia kary grzywny okazał się w pełni uzasadniony.

Powyższe postanowienie zaskarżył L. S. - Prezes Zarządu Kółek Rolniczych w K. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagał się uchylenia postanowienia I i II-ej instancji w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że pismo z dnia 22 listopada 2007 r. skierowane do Spółdzielni Kółek Rolniczych i wzywające do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym Spółdzielni nie zawierało żadnej sygnatury prowadzonego postępowania egzekucyjnego i nie podawało jakiego tytułu wykonawczego z jakiej daty, o jakim numerze tytuł taki został doręczony. Skarżący zarzucił, że całe postępowanie jest wadliwe ponieważ Spółdzielnia Kółek Rolniczych w K. nie jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego i wobec tego on jako Prezes nie był zobowiązany do udzielenia informacji w trybie art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi oraz powołuje się na zwrotne potwierdzenie odbioru doręczenia zastępczego z dnia 4 lipca 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji i postanowień wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i nie tylko samej decyzji ale także procedowania organu przed jej wydaniem.

Należy również wskazać, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ale jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy podatkowe.

Na samym wstępie Sąd podkreśla, ze nadesłane akta są niekompletne, ponieważ nie zawierają dwóch postanowień organu I instancji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 31 stycznia 2007 r. wystawionego przez Urząd Gminy w C. wobec zobowiązanego Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. dotyczącego należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2001 do 2006 na łączna kwotę [...] plus odsetki za zwłokę.

Również brak jest dowodu doręczenia tych postanowień oraz zażaleń wniesionych od tych postanowień, które stanowiłyby podstawę do ich rozpatrzenia i wydania postanowień Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 21 grudnia 2007 r. o nr [...] (k. 15-18 akt egzekucyjnych) i o nr [...] (k. 19-22 akt egzekucyjnych). O tych postępowaniach pisze Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 lutego 2008 r. zaskarżonego w skardze do Sądu jak i w odpowiedzi na skargę.

Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Urząd Gminy w C. o nr [...].z dnia 31 stycznia 2007 r. wszczął w dniu 28 maja 2007 r. egzekucje administracyjna wobec Spółdzielni Kółek Rolniczych w K.. Tytuł, który znajduje się w aktach sprawy oznaczony kartą 1 obejmuje należność z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2001-2006 na łączna kwotę [...] plus odsetki za zwłokę. Wszczęcie egzekucji nastąpiło poprzez zajęcie w dniu 28 maja 2007 r. prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego [...] w K.. Oprócz powyższego tytułu wykonawczego w aktach sprawy znajdują się dalsze dwa tytuły wystawione przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. wobec Spółdzielni Kółek Rolniczych i tak; o nr [...] z dnia 10 sierpnia 2007 r. dotyczący należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych na kwotę [...] plus odsetki za zwłokę i o nr [...] z dnia 30 sierpnia 2007 r. dotyczący należności z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę [...] plus odsetki za zwłokę.

W związku z dokonanym zajęciem w dniu 20 czerwca 2007 r. (k. 8 akt egzekucyjnych) i w dniu 17 lipca 2007 r. (k. 9 akt egz.) [...] Bank [...] w K. przekazał na poczet zaległości kwoty pieniężne w wysokości [...] i [...] które zostały zaliczone na poczet kosztów egzekucyjnych. Z tych poleceń przelewu nie wynika jakiej zaległości faktycznie dotyczą - kiedy zostały doręczone - brak dowodów doręczeń.

W celu dokonania czynności egzekucyjnych i ustalenia stanu majątkowego dłużnika organ egzekucyjny skierował 17 lipca 2007 r. do Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. poborcę skarbowego. Pod wskazanym adresem przez wierzyciela tj. Urząd Gminy w C. poborca zastał Prezesa Spółdzielni L. S., który odmówił spisania protokołu o stanie majątkowym i zażądał odstąpienia od czynności egzekucyjnych. Prezes powołując się na art. 45 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oświadczył, że nie otrzymał żadnego tytułu i że nie powstał obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości wobec Spółdzielni Kółek Rolniczych w K.. Zasugerował, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest inny podmiot, a mianowicie [...] spółka z o.o.

Dalej w aktach znajduje się pismo z dnia 17 lipca 2007 r. nazwane oświadczeniem (data wpływu 20 lipiec 2007 r. k. 10 akt egz.) zredagowane przez Prezesa Kółek Rolniczych w którym składa wniosek o odstąpienie od czynności egzekucyjnych wobec Spółdzielni Kółek Rolniczych w K., a to z uwagi na inna osobę zobowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości.

Poza tym w aktach egzekucyjnych na karcie 14 w piśmie kierowanym do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego wójt Gm. C. informuje, że do zapłaty podatku od nieruchomości przy ul. P. 31 w K. i przy ul. G. 128 w C. jest Spółdzielnia Kółek Rolniczych w K.. Akta sprawy nie zawierają stosownej decyzji organu podatkowego, z której wynikałoby kto jest faktycznie podatnikiem podatku od nieruchomości.

Akta natomiast zawierają odpowiedź negatywna Prezesa Kółek Rolniczych w K. (k. 13 akt egz.) w związku z zapytaniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. "czy oświadczenie z dnia 17 lipca 2007 r. należy traktować jako formalne złożenie środka zaskarżenia w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym wobec błędu co do osoby dłużnika".

Następne oświadczenie Prezesa Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. z dnia 4 grudnia 2007 r. (data wpływu 04 grudzień 2008 r. k.24 akt egz.) dotyczy odpowiedzi na wezwanie do złożenia w terminie 7 dni oświadczenia na okoliczność posiadanych składników majątkowych. W oświadczeniu tym Prezes Kółek Rolniczych w K. wyjaśnia, że wobec Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. nie toczy się żadne postępowanie egzekucyjne i nie jest on zobowiązany do składania oświadczeń na okoliczność posiadanych składników majątkowych.

Podstawowym zarzutem skargi jest niedoręczenie tytułu wykonawczego o nr [...] oraz to, że w piśmie wzywającym do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. nie podano sygnatury prowadzonego postępowania egzekucyjnego, faktycznie jakiego tytułu wykonawczego sprawa ta dotyczy oraz, że Spółdzielnia nie jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego z tytułu zaległego podatku od nieruchomości.

Z załączonego tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 31 stycznia 2007 r. (k 1 akt egz.) wynika, że brak jest dowodu jego doręczenia Spółdzielni Kółek Rolniczych w K., a świadczy o tym brak potwierdzenia odbioru poz. 99,100 i 101 tytułu. Przy tytule wykonawczym znajduje się tylko dowód doręczenia upomnienia z dnia 5 stycznia 2007 r. Również brak jest dowodów doręczenia Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. zawiadomień o zajęciu praw majątkowego - art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W aktach sprawy znajduje się tylko pismo o zajęcie prawa majątkowego skierowane do [...] Bank [...] z dnia 28 maja 2007 r. (k. 7 akt egz.). O takim zajęciu dłużnik nie został zawiadomiony w dniu wystawienia zawiadomienia ani w dniach następnych - brak dowodów, co świadczy o naruszeniu cyt. powyżej art. 80 § 3.

Wprawdzie w postanowieniu z dnia 27 lutego 2998 r. i w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. powołuje się na zastępcze doręczenie tytułu wykonawczego o nr [...] Nr teczki [...] to jednak w całych nadesłanych aktach egzekucyjnych brak jest takiego dowodu, któryby potwierdzał, że tytuł został doręczony w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego i to w dniu 4 lipca 2007 r. Z akt wynika, że organ egzekucyjny nie sporządził jakiejkolwiek notatki, że Prezes Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. L. S. nie odbierał kierowanej do Spółdzielni korespondencji, odmawiał jej odbioru albo odmówił upoważnienia innej osoby do jej odbioru.

Słuszny jest więc zarzut skarżącego, że wobec braku dowodu doręczenia tytułu wykonawczego dotyczącego podatku od nieruchomości nie mógł on wiedzieć do jakiego postępowania odnosi się wezwanie w trybie art. 36 ustawy egzekucyjnej. W skierowanym do Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. piśmie z dnia 22 listopada 2007 r. (k. 23 akt egz.) Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego faktycznie nie podał z powodu jakiego postępowania egzekucyjnego toczy się egzekucja, konkretnie odnośnie jakich zaległości ma złożyć Prezes Spółdzielni oświadczenie o posiadanych składnikach majątkowych spółdzielni. W świetle powyższych ustaleń Sąd dopatrzył się naruszenia art. 44 i 54 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to przepisy mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym ponieważ stanowi o tym art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. tj. z dnia 1 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 110 poz. 968 ze zm.).

Zgodnie z art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych a także innych podmiotów. Od wykonania tego obowiązku można uchylić się w takim zakresie, w jakim wg przepisów kpa można odmówić zeznań w charakterze świadka albo odpowiedzi na pytanie - § 2.

Z kolei stosownie do art. 168d cyt. ustawy na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji alb udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości [...]. - § 1. Natomiast zgodnie z § 2 jeżeli żądanie udzielenia informacji lub wyjaśnień było skierowane do osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej, karę pieniężną nakłada się na pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji lub wyjaśnień, gdyby ustalenie takiego pracownika było utrudnione - karę nakłada się na odpowiedzialnego kierownika. W świetle art. 1a pkt 20 cyt. ustawy przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skutecznie przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.

Z cytowanych powyżej przepisów art. 36 § 1, 1a i 168d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że organ egzekucyjny może żądać od uczestnika postępowania informacji i wyjaśnień ale tylko w przypadku gdy takie wyjaśnienia są niezbędne do prowadzenia egzekucji. Z pism skarżącego wynika, że SKR w K. nie był uczestnikiem postępowania egzekucyjnego i że czynności egzekucyjne egzekutorów nie doszły do skutku. W świetle niekompletnych akt Sąd nie mógł zbadać tej okoliczności.

W ocenie Sądu ustawodawca kładzie nacisk na przesłankę niezbędności do udzielenia informacji i wyjaśnień potrzebnych do prowadzenia egzekucji. Przepis ten wyraźnie uzależnia od uznania, czy będzie to niezbędne do prowadzenia egzekucji, wobec tego organ egzekucyjny ma obowiązek ocenić przesłankę niezbędności o której mowa w art. 36 § 1 cyt. ustawy, a z uzasadnień postanowień organu I instancji dnia 15 stycznia 2008 r. i organu II-ej instancji z dnia 27 lutego 2008 r. nie wynika ażeby to uczynił. W tym miejscu Sąd w obecnym składzie powołuje się na wyrok z dnia 9 lutego 2006 r. w sprawie III SA/Wa 1002/04 (niepubl.), który zapadł wcześniej i w którym Sąd również wyraził pogląd, że "każdorazowo organ egzekucyjny ma obowiązek ocenić przesłankę niezbędności o której mowa w art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego".

Wobec naruszenia art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym z wyżej przytoczonych powodów i wcześniej powołanych art. 80 § 3 cyt. ustawy, art. 44 i art. 54 § 1 kpa w związku z art. 18 cyt. ustawy Sąd dopatrzył się naruszenia prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 cyt. ustawy, a pkt III wyroku znajduje uzasadnienie w treści art. 152 cytowanej ustawy.

/-/Sz. Widłak /-/St. Małek /-/S.Zapalska