Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 612/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 § 1, art. 29 § 1, art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
article: § 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 187 poz 1342
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i  telewizyjnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski ( sprawozdawca ) Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Wojciech Czajkowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia R.S., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", którym działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 oraz art. 34 § 1, 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), oddalono zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Z przedstawionych do kontroli Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego R.S. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia "[...]" o numerach od "[...]" do "[...]", wystawionych przez wierzyciela – Spółkę A, obejmujących należności pieniężne z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2009 r. do lutego 2014 r. w łącznej kwocie 1.099,40 zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 10 grudnia 2014 r. w wyniku doręczenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych zawiadomienia z dnia "[...]" o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 11 grudnia 2014 r.

Pismem z dnia 13 grudnia 2014 r. zobowiązany zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut przedawnienia. W uzasadnieniu wskazał, iż wierzyciel nie wykonał obowiązku wynikającego z przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. nr 187, poz. 1342), dotyczącego nadania posiadaczom odbiorników RTV indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz zawiadomienia go o tym fakcie. Z ostrożności procesowej podniósł również zarzut przedawnienia opłat abonamentowych za 2009 r.

Postanowieniem z dnia "[...]" Spółka A, działając jako wierzyciel, uznała za niezasadne zarzuty nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz przedawnienia obowiązku. W związku z wniesionym przez zobowiązanego zażaleniem na to postanowienie, Spółka A postanowieniem z dnia "[...]" utrzymała w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazała, iż z zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników rtv oraz został w dniu 21 sierpnia 2008 r. powiadomiony o nadaniu numeru identyfikacyjnego użytkowników odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego, po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, oddalił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Utrzymując w mocy to postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołał brzmienie art. 26 § 1, art. 29 § 1, art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 1 u.p.e.a. Wskazał, że organ egzekucyjny uzyskał wymagane przepisami prawa ostateczne stanowisko wierzyciela, odnoszące się do wniesionego zarzutu nieistnienia oraz przedawnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt l u.p.e.a.). Zatem prawidłowo organ egzekucyjny, będąc związanym ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, uznał zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne za niezasadne. W szczególności organ egzekucyjny wyjaśnił, iż obowiązki związane z rejestracją i opłatami z tytułu abonamentu rtv mają swoje źródło w ustawie z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.; dalej określana również jako: u.o.a.). Ustawa ta w art. 2 ust. 3 nakłada na posiadaczy odbiorników rtv jednoznaczny obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej, począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika rtv. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych.

Wskazano również, że w niniejszej sprawie rejestracja odbiornika telewizyjnego została dopełniona w książeczce opłat rtv o nr "[...]" i nr "[...]". Natomiast rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, które weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r., zobowiązało do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie (w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do dnia 13 grudnia 2008 r.) Wierzyciel, wyrażając swoje stanowisko w przedmiocie zarzutu, zaznaczył, że pisma kierowane do abonentów w formie "Zawiadomienia" mają charakter informacyjny. Wysyłany dokument jest wydrukiem komputerowym, nie wymaga dodatkowych podpisów oraz pieczęci i doręczany jest listem zwykłym bez potwierdzenia odbioru. Rozporządzenie nie posługuje się bowiem pojęciem "doręczenia", lecz "przesłania zawiadomienia". W niniejszej sprawie zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta "[...]", wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat, zostało wysłane w dniu 21 sierpnia 2008 r., przy czym nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Konsekwencją dokonania rejestracji odbiorników rtv jest obowiązek regulowania opłat abonamentowych. Zaniechanie tego obowiązku spowodowało powstanie zaległości, zaś brak dobrowolnego ich uregulowania, skutkował wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Organ dodał, że opłata z tytułu abonamentu rtv stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), i znajduje do niej zastosowanie przepis art. 70 § 1 tej ustawy, określający zasady przedawnienia. Opłata ta przedawnia się po upływie 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13). Organ egzekucyjny zastosował w dniu 10 grudnia 2014 r. skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego, co skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia należności stosownie do przepisu art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Zatem należności pieniężne z tytułu opłaty abonamentowej rtv nie przedawniły się i są wymagalne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 24 października 2017 r., zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego. W uzasadnieniu zarzucił postanowieniu błędne ustalenie faktyczne polegające na przyjęciu, że wierzyciel wypełnił obowiązki w zakresie zawiadomienia abonenta o nadaniu numeru identyfikacyjnego, wskazując, że nie zostało to w żaden sposób udowodnione. Brak przesłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, skutkował wygaśnięciem dotychczasowej umowy. W ocenie skarżącego, samo wygenerowanie z systemu pisma nie jest jednoznaczne z jego wysłaniem i skutecznym doręczeniem, nie można bowiem na podstawie nieudowodnionych twierdzeń wyciągać skutków prawnych. Ponadto, zdaniem strony, wszelkie niejasności w sprawie powinny być zinterpretowane na jej korzyść, a wierzyciel powinien udowodnić swoje racje. Skarżący podtrzymał także zarzut, że należności dochodzone są po upływie terminu przedawnienia. Wskazał ponadto na trudną sytuację zdrowotną i materialną.

Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza z kognicji sądu administracyjnego skargę na postanowienia wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W rezultacie kontrola sądowa tych aktów jest realizowana dopiero w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru nad organem egzekucyjnym. Stosownie bowiem do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1321/16, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przystępując do dalszych rozważań, należy wskazać, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 u.p.e.a., przy czym środek ten jest sformalizowany. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być tylko i wyłącznie:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1 – 7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Zasady uiszczania opłat abonamentowych uregulowane są natomiast w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 ustawy). Na mocy przepisu art. 5 ust. 1 tej ustawy odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Stosownie do art. 7 ust. 3 i 5 ustawy, do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym, a uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek wyznaczonego operatora.

W świetle powyższych unormowań, obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowi przepis prawa, a nie akt administracyjny, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. II GSK 5276/16 (opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), uznając, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Do wystawienia tytułu egzekucyjnego nie jest zatem konieczna decyzja administracyjna (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powoduje to, że zobowiązany nie ma możliwości obrony swojego stanowiska w postępowaniu administracyjnym i może kwestionować istnienie obowiązku dopiero w postępowaniu egzekucyjnym.

Dokonując kontroli w ramach niniejszego postępowania, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.

W pierwszej kolejności, zdaniem Sądu, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut zobowiązanego dotyczący nieistnienia obowiązku uiszczania przez nią opłat abonamentowych. Zasadnie wierzyciel, a następnie związany jego stanowiskiem organ egzekucyjny, przyjął, iż skarżący nie wykazał, aby obowiązek uiszczania przez niego opłat rtv nie istniał.

Okolicznością niesporną w przedmiotowej sprawie jest rejestracja odbiornika telewizyjnego dopełniona w książeczce opłat rtv o nr "[...]" i nr "[...]", która, w świetle tego, na co już wyżej wskazano, jest okolicznością statuującą obowiązek uiszczania opłat abonamentowych rtv. Dopóki zatem abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. W niniejszej sprawie, na dzień wydania postanowienia w sprawie zarzutów, nie było dowodu stanowiącego o dopełnieniu przez skarżącego formalności dotyczących wyrejestrowania odbiornika rtv. Odnosząc się zaś do argumentacji strony wskazującej, że wierzyciel nie dopełnił obowiązku w zakresie zawiadomienia abonenta o nadaniu numeru identyfikacyjnego, wskazać należy, że obowiązek ten wynikał z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. nr 187, poz. 1342). Aktem tym zobowiązano wierzyciela do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia o tym użytkowników w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do dnia 13 grudnia 2008 r. Na mocy bowiem § 5 ust. 1 rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. O nadaniu numeru identyfikacyjnego operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie. Zatem dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru powiadomienia, skoro prawodawca nakazał operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Z powołanych przepisów nie sposób zatem wywodzić, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru indentyfikacyjnego, konieczne było posiadanie przez wierzyciela zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zawiadomienie.

W niniejszej sprawie wierzyciel wskazał, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta "[...]", wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat, zostało wysłane w dniu 21 sierpnia 2008 r., przy czym nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. W związku z powyższym nie można przyjąć, iż zobowiązany nie został zawiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Zaznaczenia wymaga przy tym, że przesłane użytkownikowi zawiadomienie ma jedynie charakter informacyjny, a zatem nie wpływa na istnienie obowiązku opłaty abonamentu rtv. Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie wywiera bowiem skutków w zakresie obowiązku wynikającego z uprzedniego zarejestrowania odbiornika rtv. Do stanowiska skarżącego nie sposób przychylić się także z tego względu, że ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej nie może być zniesiony aktem niższej rangi, tj. rozporządzeniem.

Sąd nie uwzględnił również zarzutu skargi dotyczącego przedawnienia dochodzonych należności. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w dniu 10 grudnia 2014 r. zastosowano wobec zobowiązanego środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego (zawiadomienie z dnia "[...]" wraz z odpowiedzią ZUS z dnia 12 grudnia 2014 r., k. 2 i 3 akt adm.). Powyższe skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia należności stosownie do przepisu art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji należności z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2009 r. do lutego 2014 r. są wymagalne.

W ocenie Sądu, dokonanej przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny ocenie stanu sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie poprawne, merytorycznie uzasadnione i znajdują odzwierciedlenie w materialne znajdującym się w aktach sprawy. Organ nadzoru nad organem egzekucyjnym odniósł się natomiast do zgłoszonych w zażaleniu zarzutów. Sąd nie stwierdził tym samym naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisów prawa dających podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.