Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SAB/Wa 5/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
658
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi T. J. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia środka odwoławczego 1) zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do rozpatrzenia odwołania T. J. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]w terminie 14 dni od dnia doręczenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność nie stanowiła rażącego naruszenia prawa, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz T. J. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy R., decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił S. J. i T. J., dalej jako “Skarżący" umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2000-2006, za II, III, IV ratę 2007, za IV ratę 2008 r. za 2010 r. oraz za I ratę 2011 r. w łącznej kwocie 32.807,27 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 26.933, 00 zł.

W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy R. wskazał, iż S. J. i Skarżący są właścicielami nieruchomości w miejscowości R. przy ulicy R. [...] (dz. nr ewid. [...])., składającej się z działki budowlanej o pow. 0,21 ha, budynku mieszkalnego o pow. użytkowej 120,00 m2 oraz budynku handlowo usługowego o zgłoszonej pow. użytkowej 230,00 m2. Głównym źródłem utrzymania małżonków są dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów, konserwacji i naprawy pojazdów pod nazwą "A. T. J.", z datą rozpoczęcia 11 grudnia 1991 r. Wójt Gminy R. ustalił, iż dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez Skarżącego za rok 2010 wyniósł 111.424,49 zł. Wskazał, iż Skarżący posiada samochody marki Fiat Ducato rok prod. 2003 o nr rej. [...] (samochód specjalny-pomoc drogowa, współwłasność z G. S.A.); Fiat UNO rok prod. 1998 (samochód osobowy, własność); Fiat Seicento rok prod. 2000, (samochód osobowy -furgon, współwłasność z B. S.A.); Fiat Siena rok produkcji 2000, (samochód osobowy, współwłasność z B. S.A.);Fiat Palio rok prod. 1999, (samochód ciężarowy wielozadaniowy własność); Fiat Palio Weekend rok prod. 1999; Natomiast S. J. osiąga dochód z tytułu emerytury w wysokości 929,03 zł. Podniósł, iż na dzień złożenia wniosku o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości tj. 29 kwietnia 2011r. Podatnicy posiadali zaległość podatkową z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2000-2006, za 11, III i IV ratę 2007, za IV ratę 2008r., za 2010r. oraz za I ratę 201 lr w łącznej kwocie 32.807,27 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 26.933,00 zł. Wskazał, iż Skarżący w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających złożenie przedmiotowego wniosku nie korzystał z pomocy dla przedsiębiorców, o której mowa w art. 2 ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej.

W związku z powyższym stwierdził, iż sytuacja finansowa podatników nie jest trudna i nie potwierdza istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika z uwagi na osiągnięty dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2010r. oraz ich stan majątkowy. Zdaniem Organu sytuacja finansowa Podatników nie jest na tyle zła, aby nie mogli uregulować ciążących na nich zobowiązań. Powołał się na osiągnięty dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej m.in. w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów, konserwacji i naprawy pojazdów, stan majątkowy oraz fakt, zabezpieczenia hipoteką zaległości za lata 2000-2007 wraz z odsetkami za zwłokę. Organ odnosząc się do powołanego przez wnioskodawców Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 2005 w sprawie warunków udzielania zwolnień od podatku od nieruchomości oraz podatków od środków transportowych, stanowiących regionalną pomoc inwestycyjną na podstawie a 20d ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych zaznaczył, iż Rada Gminy R. nie podjęła uchwały zwalniającej przedsiębiorców z zapłaty podatku od nieruchomości, wobec czego na terenie Gminy nie ma zastosowania powyższe Rozporządzenie.

Wójt Gminy R., działający jako wierzyciel, postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r., wydanym na podstawie art. 34 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), zajął stanowisko w przedmiocie zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na bezzasadność zarzutu zobowiązanego, który pismem z dnia 6 kwietnia 2011 r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. podniósł, że "zaległości podatku Gminy będą umorzone". Organ podał, że decyzją z dnia 3 czerwca 2011 r. odmówił umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Ponadto dodał, że przedmiotowe zaległości zabezpieczone zostały przez wpis do hipoteki

Pismem z dnia 22 czerwca 2011 r. zatytułowanym "zażalenie", Skarżący wniósł odwołaniew od decyzji jak i postanowienia Wójta Gminy R.. W uzasadnieniu podniósł, iż w 1999r. zatrudniał 46 pracowników. Osiągał duży obrót z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i płacił duże podatki. Po zmianie przepisów ubezpieczeniowych zatrudnienie w firmie Skarżącego spadło do 3 pracowników od kilku lat, co powoduje, iż osiąga niewielkie dochody. Osiągany przez Skarżącego dochód nie wystarcza na pokrycie rat z tytułu kredytów bankowych oraz na pokrycie kosztów utrzymania. Na osiągany przez Skarżącego obrót składa się zakup częsci zamiennych, około 40% obrotu przeznacza na światło, gaz, drobne koszta, pensje i utrzymanie warsztatu. Zalega z płatnościami kredytów bankowych od ponad trzech miesięcy z uwagi na stan zdrowia. Zaznaczył, iż jego Firma wybudowana w roku 1978 wymaga kapitalnego remontu i podjął decyzję rozbudowy firmy, zwiększenia zatrudnienia i szkolenia uczniów uczęszczających do szkół zasadniczych. Ponadto planuje otworzenie nowej działalności mechaniki, diagnostyki, wulkanizacji co przyczyni się do zwiększenia liczby klientów oraz do większych obrotów i wpływów podatków do Skarbu Państwa. Skarżący prowadzi rozmowy z trzema bankami dotyczące sfinansowania powyższych zamierzeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela z dnia 3 czerwca 2011 r., uznając, iż jest ono prawidłowe., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 132/12 oddalił skargę wniesioną przez Skarżącego.

Pismem z dnia 18 stycznia 2013 r. Skarżący złożył skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie odwołania od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] czerwca 2011 r. w przepisanej przez prawo formie. Wniósł o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do wydania aktu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie kosztów postęowania. Zarzucił organowi naruszenie art. 139 § 3 i art. 140 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze. zm. dalej jako O.p.), poprzez niezałatwienie sprawy w terminie i niewyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż 22 czerwca 2011 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynęło pismo zatytułowane "zażalenie" w terminie określonym dla zażalenia, a także dla odwołania od decyzji Wojta Gminy R., Zaznaczył, iż w piśmie tym powoływał zarzuty odnoszące się do obu orzeczeń organu. W związku z powyższym, zdaniem Skarżącego, bezczynność organu w postępowaniu podatkowym jest niczym nie uzasadniona. Zaznaczył, iż do dnia dzisiejszego Kolegium nie załatwiło sprawy, ani nie wyznaczyło skutecznie nowego terminu załatwienia sprawy. Skarżący podniósł, iż Wójt Gminy R. w piśmie z dnia 28 czerwca 2011 r. przekazującym sprawę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., zauważył, iż zarzuty zawarte w piśmie zatytułowanym "zażalenie", odnoszą się nie tylko do postanowienia z dnia 3 czerwca 2011 r. ale i do decyzji z tego samego dnia. Skarżący podniósł, iż Organ nie dochował terminu do załatwienia sprawy określonego w art. 139 § 3 O.p i nadal pozostaje w stanie bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji. Ponadto Organ nie zawiadomił o przyczynach niedotrzymania terminu i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy zgodnie z art. 140 O.p.

W odpowiedzi na Skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi wskazując, iż nie ma podstaw do prowadzenia postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie. Organ zaznaczył, iż nie może domniemywać równoczesnego składania przez Skarżącego innego środka zaskarżenia. W ocenie Organu oznaczenie przez Skarżącego w piśmie numeru i daty decyzji wydanej przez ten sam organ nie oznacza, iż przedmiotem środka zaskarżenia objął on oprócz postanowienia jeszcze inny akt administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy uwzględnił skargę na bezczynność w toczącym się postępowaniu i zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania Skarżącego T. J. od decyzji Wójta Gminy R. w ciągu 14 dni od daty otrzymania z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego akt niniejszej sprawy wraz w wyrokiem.

W postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązują terminy wskazane w art. 139 O.p. a więc termin miesięczny lub dwumiesięczny. Decyzja Wójta Gminy R. zawierała materiał dowodowy, który wraz z danymi wskazanymi przez Skarżącego w odwołaniu, miały być poddane przez Kolegium wnikliwej ocenie. Nie istniała zatem konieczność prowadzenia postępowania - uciążliwego dowodowo, a gdyby zdaniem Kolegium należało poszerzyć materiał faktograficzny mogło ono też skorzystać z przepisu art. 233 § 2 O.p.

W ocenie Sądu, ważna jest w tej sprawie norma z art. 121 O.p., traktująca o obowiązku prowadzenia postępowania przez organy podatkowe w sposób budzący zaufanie obywatela do tychże organów podatkowych. Zasada ta niesie w sobie nie tylko treści normatywne, ale również wykracza poza ramy prawne. Nieprzypadkowo ustawodawca zawarł tę regułę jako drugą z kolei w Ordynacji podatkowej, tuż po zasadzie legalizmu i praworządności. Należy sądzić, iż w ten właśnie sposób chciał zwrócić uwagę na takie wartości, jak sprawiedliwość, równość podmiotów oraz poszanowanie reguł zachowań międzyludzkich. Zasada ta swym zakresem obejmuje również poszanowanie reguł kultury administrowania. Na kulturę administrowania składają się zarówno środki materialne, jak i moralne. Do środków materialnych zaliczamy odpowiednie pomieszczenia do przyjmowania interesantów, zbudowane i urządzone w taki sposób, żeby przyczyniły się do stworzenia atmosfery wzajemnego zaufania i życzliwości czy uwzględnianie, przy ustalaniu godzin przesłuchania czy stawienia się na wezwanie, możliwości dogodnego dojazdu strony do siedziby organu podatkowego z miejsca zamieszkania. Szczególne znaczenie ma stosunek pracowników organów administracji państwowej do strony (stron), jak i innych uczestników postępowania, np. wykazanie przez pracowników życzliwości, cierpliwości przy udzielaniu informacji. Oznacza to, że sprawa każdego podatnika ma by prowadzona w sposób, obiektywny, wnikliwie i szybko, a wynika to z art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Temu służą, w każdej procedurze prawnej, przepisy określające terminy obowiązujące w tej procedurze dla postępowania. W tej sprawie jest to art. 139 O.p. W celu realizacji prawa obywatela do szybkiego postępowania została powołana ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 76, poz. 409), a wcześniej ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18), dalej jako "p.p.s.a." Wskazane przepisy modernizowały między innymi art. 149 p.p.s.a., który stanowi podstawę wyroku w tej sprawie, a przewiduje, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzaniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie Sąd nie skorzystał z uprawnień nadanych tym przepisem, przyjmując, że wniesienie przez Skarżącego w jednym piśmie odwołania i zarzutów na postanowienie egzekucyjne, doprowadziło do opisanej sytuacji przy jednoczesnej nie dość wnikliwej ocenie tego pisma przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W ten sposób Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało zażalenie na postanowienie Wójta Gminy R. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, pomijając odwołanie od decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2000-2006, co należy przyznać, że i dla oceny zarzutów było działaniem potrzebnym.

Powstałą bezczynność należy wyeliminować jak najszybciej. Sąd pragnie przy tym zwrócić uwagę Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. została wydana przez Wójta Gminy R. na rzecz obojga małżonków to jest na rzecz S. i T. J.. Odwołanie - zażalenie podpisał T. J., ale również w imieniu małżonki, na co wskazuje górny zapis po lewej stronie tegoż pisma z dnia 22 czerwca 2011 r. Przepis art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.) ustanawia zasady opodatkowania małżonków. Należy zaznaczyć, że do końca 2002 r., co wynikało z ówczesnego brzmienia art. 2 ust. 3tej ustaw., jeżeli nieruchomość stanowiła współwłasność małżonków lub odrębną własność każdego z nich - to obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył łącznie na obojgu małżonkach bowiem ustawodawca w powołanym przepisie posługiwał się pojęciem obowiązku podatkowego, ciążącego łącznie na obojgu małżonkach. Po dniu 1 stycznia 2003 r. małżonków traktuje się tak jak innych współwłaścicieli. Nie są już oni łącznie zobowiązani do zapłacenia podatku od nieruchomości stanowiących zarówno ich współwłasność, jak i odrębną własność każdego z nich. W obowiązującym stanie prawnym małżonkowie otrzymają jedną, odrębną decyzję dotyczącą nieruchomości wspólnej. Ich nieruchomości niewchodzące w skład wspólności majątkowej są opodatkowane oddzielnie. Małżonek, który jest właścicielem takiej nieruchomości, otrzymuje odrębną decyzję wymiarową. Decyzje te powinny być doręczone małżonkom – podatnikom odrębnie. Praktyka wymierzania podatku od nieruchomości w jednej decyzji doręczanej "dowolnemu" małżonkowi jest niezgodna z wymogami Ordynacji podatkowej w zakresie doręczeń. Każdy z małżonków powinien otrzymać decyzję wymierzającą podatek od jego nieruchomości, a poza tym jeden egzemplarz decyzji odnoszącej się do nieruchomości wchodzącej w skład majątku małżeńskiego. W decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej, sporządzonej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, powinni być wykazani oboje małżonkowie jako podatnicy oraz podatek w jednej kwocie (bez podziału). Każdy z nich powinien otrzymać decyzję. Jeżeli decyzja zostanie doręczona tylko jednemu z nich, tylko na nim będzie ciążyło zobowiązanie podatkowe. Od drugiego małżonka, do czasu doręczenia mu decyzji, nie będzie można wymagać i egzekwować podatku (por. Leonard Etel Podatek od nieruchomości komentarz, Lex 2012) Zgodnie z art. 92 § 3 Ordynacji podatkowej małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe (art. 92 § 3 ). Regułą jest, że dochody małżonków podlegają odrębnemu opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Możliwe jest jednak łączne opodatkowanie sumy ich dochodów, po spełnieniu warunków, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z przepisem o odpowiedzialności solidarnej małżonków - rozliczających się łącznie za zobowiązania podatkowego - koresponduje przepis art. 133 § 3 Ordynacji podatkowej ., który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 92 § 3, jedną stroną postępowania są małżonkowie i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga.

Podkreślenia wymaga, że skarga na bezczynność została złożona do Sądu przez T. J., Sąd rozpoznał tę skargę, nie mniej Samorządowe Kolegium Odwoławcze musi zbadać stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami, aby ocenić czy S. J. jest podatnikiem badanego zobowiązania podatkowego, o którego umorzenie wystąpiła i winna być traktowana jako strona postępowania.

W tym stanie Sąd, na podstawie cytowanego art. 149 p.p.s.a. zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do rozpatrzenia w terminie 14 dni odwołania T. J. oraz S. J. od decyzji Wójta Gminy R. o odmowie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.