Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 705/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6167 Rybołówstwo morskie, i rybactwo śródlądowe
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt. 2, art. 14, art. 15 ust. 2, 2a, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 66 poz 750
law: Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym - tekst jednolity.
article: art. 90 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1590
law: ustawa z dnia 5 czerwca 1998    r. o samorządzie województwa - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni w T. na uchwałę Zarządu Województwa z dnia 2 czerwca 2009 r., nr [...] w sprawie ustanowienia obrębu ochronnego w ramach obwodu rybackiego rzeki Wisła nr [...] oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spółdzielnia A, będącą użytkownikiem obwodu rybackiego rzeki W., wniosła skargę na uchwałę Zarządu Województwa z dnia 2 czerwca 2009 r. Nr [...] w sprawie ustanowienia obrębu ochronnego w ramach obwodu rybackiego rzeki W., na odcinku przy ujściu rzeki do morza.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach sprawy:

Zarząd Województwa podjął w dniu 2 czerwca 2009 r. uchwałę Nr [...] w sprawie ustanowienia obrębu ochronnego w ramach obwodu rybackiego rzeki W. Podstawą prawna wydania uchwały stanowiły przepisy art. 14 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 2 i art. 16 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (t. j. Dz. U. z 1999 r., nr 66, poz. 750 ze zm.) oraz § 15 pkt 2 i pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2001 r. w sprawie połowu ryb oraz warunków chowu, hodowli i połowu innych organizmów żyjących w wodzie (Dz. U. nr 138, poz. 1559 ze zm.).

W uchwale określono granice obrębu ochronnego, od strony górnego biegu rzeki W. – wzdłuż linii prostopadłej do biegu rzeki, łączącej oba brzegi rzeki W. na wysokości 940 km rzeki W., granicę od strony dolnego biegu rzeki W. ustanowiono na granicy obwodu rybackiego rzeki W Nr [...]. Postanowiono, że obręb ochronny obowiązuje w okresie całego roku. Na terenie obrębu ochronnego wprowadzono zakaz połowu oraz czynności szkodliwych dla ryb, a w szczególności naruszania urządzeń tarliskowych, dna zbiornika i roślinności wodnej oraz uprawiania sportów motorowodnych i urządzania kąpielisk, za wyjątkiem wykonywania statutowych obowiązków zarządców cieku. W uchwale wskazano, iż do oznakowania obrębu ochronnego zobowiązany jest uprawniony do rybactwa w obwodzie rybackim rzeki W. nr [...]. Wykonanie uchwały powierzono Dyrektorowi Departamentu Środowiska, Rolnictwa i Zasobów Naturalnych i określono, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż obręb ochronny ustanowiono w miejscu ujścia rzeki W. do morza, miejscu gromadnego bytowania i przepływu ryb. Przedmiotowy obwód rybacki jest miejscem szczególnie ważnym z uwagi na dużą koncentrację ryb łososiowatych odbywających wędrówki z morza w górę rzeki na tarło, zarybienia smoltami troci i łososia, materiałem zarybieniowym innych ryb, w tym reintrodukowanego jesiotra, a także wędrówki smoltów ryb łososiowatych do morza. W W. prowadzona jest restytucja ryb wędrownych, w tym troci, łososia i certy prowadzona przez Zespół do Spraw Zarybiania Organ Opiniodawczo–Doradczy Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ustanowiony obręb ochronny bezpośrednio sąsiaduje i stanowi przedłużenie obwodu ochronnego ustanowionego przed ujściem rzeki W. w rejonie Ś. zarządzeniem Nr 4 Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia 5 października 2004 r. w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich oraz szczegółowych sposobów wykonywania rybołówstwa morskiego na morskich wodach wewnętrznych w rejonie Zatoki G.. Nadto wskazano na możliwość uzyskania w trybie art. 17 ust. 1 ustawy o rybactwie śródlądowym zezwolenia w formie decyzji administracyjnej marszałka województwa na dokonywanie połowu ryb w obrębach ochronnych - w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a zwłaszcza do celów zarybieniowych, hodowli, ochrony zdrowia ryb oraz do celów naukowo-badawczych.

Pismem z dnia 2 lipca 2009 r. Spółdzielnia A wezwała Zarząd Województwa do usunięcia naruszenia prawa w powyższej uchwale, polegającego na naruszeniu art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1, 2, 2a, 2b, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 2a, art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym oraz § 15 pkt 2 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2001r. w sprawie połowu ryb oraz warunków chowu, hodowli i połowu innych organizmów żyjących w wodzie.

Zarząd Województwa, pismem z dnia 31 sierpnia 2009 r., doręczonym w dniu 3 września 2009 r., poinformował wzywającą, że wezwanie jest bezzasadne. Zarząd wyjaśnił, iż ustanawiając obręb ochronny skorzystał z przysługujących mu uprawnień a jedynym celem jego ustanowienia był ważny interes publiczny, jakim jest ochrona ryb wędrownych: łososia i troci wędrownej wiślanej.

W dniu 30 września 2009 r. Spółdzielnia A wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę z dnia 2 czerwca 2009 r. domagając się jej uchylenia. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 22 Konstytucji, art. 6 ust. 1, 2, 2a, 2b, 14 ust. 1, 15 ust. 2a i 17 ust. 3 ustawy o rybactwie śródlądowym, § 15 pkt 2 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2001 r. w sprawie połowu ryb oraz warunków chowu, hodowli i połowu innych organizmów żyjących w wodzie oraz art. 2 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa.

Skarżąca podniosła, iż nie zgadza się z poglądem organu, że wprowadzenie obrębu ochronnego poprawi warunki środowiskowe dla naturalnego rozwoju troci i łososia. Zdaniem skarżącej ustanowienie obrębu ochronnego w niczym nie zmieni aktualnego stanu, nie ma bowiem żadnego związku ze stanem czystości wód, brakiem dostępu do tarlisk przez zapory i progi wodne, stratami powodowanymi łopatami turbin elektrowni wodnych czy inną ingerencją człowieka (wydobywanie żwiru itp.). Skarżąca wskazała, iż przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały została pominięta opinia prof. dr hab. R. B. z dnia 14 kwietnia 2008 r., z której wynika celowość utrzymania obwodu rybackiego Nr [...]. Skarżąca zarzuciła, że art. 15 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym nie uprawnia do podjęcia takiej uchwały na wniosek innych podmiotów niż uprawnionego do rybactwa lub właściwego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a postępowanie w przedmiocie podjęcia zaskarżonej uchwały zostało natomiast wszczęte na wniosek Polskiego Związku Wędkarskiego Zarządu Okręgu w G., który to podmiot, użytkujący obwód rybacki położny w dalszym biegu rzeki, odniesie korzyści z ustanowienia obrębu ochronnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 666/09, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wskazano, iż skarżąca nie wykazała naruszenia jej interesu prawnego lub uprawnienia polegającego na istnieniu związku między zaskarżoną uchwałą a jej własną, indywidualną sytuacją prawną. Sąd ustalił, iż skarżąca Spółdzielnia A, jest użytkownikiem obwodu rybackiego rzeki W. nr [...], który to został jej oddany w użytkowanie na podstawie umowy z dnia 21 grudnia 2004 r. zawartej z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w G. Skarżąca wywiodła legitymację do wniesienia skargi ze statusu użytkownika obwodu rybackiego rzeki W. nr [...], w ramach którego ustanowiony został w drodze przedmiotowej uchwały obręb ochronny. Nadto wskazała, iż obręb ochronny został ustanowiony po pięcioletnim okresie obowiązywania umowy dotyczącej użytkowania obwodu rybackiego, zawartej na okres 20 lat. W tym czasie miała ona prawo oczekiwać, iż jej działalność gospodarcza na terenie obwodu nie będzie ograniczana. Według Spółdzielni, ustanowienie tymczasem obrębu ochronnego doprowadzi do ekonomicznej nieopłacalności gospodarki rybackiej w tym obwodzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż interes prawny skarżącej nie wynika ani ze wskazanej umowy o oddanie w użytkowanie obwodu rybackiego, ani też z przepisów ustawy o rybactwie śródlądowym. Wprawdzie z zawartej z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w G. umowy wynika uprawnienie do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie obwodu rybackiego rzeki W. nr [...] oraz związany z nim obowiązek dbania o gospodarkę rybacką na użytkowanych wodach, jednakże zarówno to uprawnienie, jak i obowiązek mają charakter wyłącznie obligacyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Spółdzielnię A, wyrokiem z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 684/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż podstawę prawną dla ustalenia legitymacji do zaskarżenia uchwały organu samorządu województwa stanowi art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.), według którego prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego ma każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego. Strona inicjująca postępowanie sądowe w trybie art. 90 ust. 1 ustawy winna wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jej indywidualną sytuacją prawną (interes prawny), a także musi wykazać, że ze względu na istnienie tego związku zaskarżona uchwała negatywnie wpłynie na jej sytuację prawną, pozbawiając np. uprawnień lub uniemożliwiając, czy też ograniczając ich realizację. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż Sąd I instancji badając, czy skarżąca posiada interes prawny, o którym mowa w art. 90 ust. 1 ustawy, nie dokonał kompleksowej analizy uregulowań zawartych w ustawie o rybactwie śródlądowym, gdyż w uzasadnieniu wyroku powołał się jedynie na treść art. 14 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 i 2 oraz ust. 2d tej ustawy, które regulują kwestie związane z ustanowieniem obrębów ochronnych oraz obwodów rybackich. Natomiast w skardze złożonej do sądu administracyjnego skarżąca Spółdzielnia wskazywała na przysługujące jej uprawnienia w zakresie hodowli i połowu ryb oraz obowiązki, jako uprawnionego do rybactwa, dotyczące prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej, wynikające nie tylko z zawartej umowy o użytkowanie, ale także ustawy o rybactwie śródlądowym. Stosownie zaś do treści art. 13 ust. 1d ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), zasady i warunki rybackiego korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych płynących są określone w przepisach ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 750 ze zm.). Natomiast w myśl ust. 2 tegoż przepisu, publiczne śródlądowe wody powierzchniowe płynące, stanowiące własność Skarbu Państwa, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej oddaje do rybackiego korzystania w drodze oddania w użytkowanie obwodu rybackiego ustanowionego na podstawie ustawy o rybactwie śródlądowym. Art. 1 ust. 1 ustawy o rybackie śródlądowym stanowi m.in., że ustawa ta określa zasady i warunki ochrony, chowu, hodowli i połowu ryb w powierzchniowych wodach śródlądowych. Zaś art. 4 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy stanowi, że do chowu, hodowli lub połowu ryb w obwodzie rybackim uprawniony jest organ administracji publicznej wykonujący uprawnienia właściciela wody w zakresie rybactwa śródlądowego albo osoba władająca obwodem rybackim na podstawie umowy zawartej z właściwym organem administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż podmioty władające obwodem rybackim na podstawie zawartej umowy mają status tzw. "uprawnionego do rybactwa". Uprawnienie powyższe gwarantuje chów, hodowlę i połów ryb. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybactwie śródlądowym określa zakres prawa pobierania pożytków dla uprawnionego do rybactwa. Skarżąca Spółdzielnia jest użytkownikiem obwodu rybackiego rzeki W. nr [...] który został jej oddany w użytkowanie na podstawie umowy zawartej w dniu 21 grudnia 2004 r. z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w G.. Zatem uprawnienia skarżącej Spółdzielni dotyczące połowu ryb w tymże obwodzie rybackim nie wynikają wyłącznie ze stosunków obligacyjnych, ale także z powołanych wyżej przepisów prawa wodnego, ustawy o rybactwie śródlądowym oraz stosownych przepisów prawa rzeczowego dotyczących użytkowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż błędny jest pogląd, że wynikające z powyższej umowy uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie obwodu rybackiego oraz związany z nimi obowiązek dbania o gospodarkę rybacką na użytkowanych wodach mają charakter wyłącznie obligacyjny, gdyż znajdują stosowne uzasadnienie w unormowaniach ustawy o rybactwie śródlądowym (art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1). Skoro zaskarżona uchwała ustanawia obręby ochronne w ramach obwodu rybackiego, którego użytkownikiem jest skarżąca Spółdzielnia, zarzucając, iż w ten sposób następuje ograniczenie jej uprawnienia gwarantowanego ww. przepisami do wykonywania połowów ryb, to przyjąć należało, że w ten sposób skarżąca wykazała posiadanie legitymacji do zaskarżenia przedmiotowej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Skarga została wniesiona na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1590 ze zm.), zgodnie z którym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu organu samorządu województwa, który wydał przepis, do usunięcia naruszenia - zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.

Wydana na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (t.j. Dz. U. z 1999 r. Nr 66 poz. 750 ze zm.) uchwała Zarządu Województwa z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie ustanowienia obrębu ochronnego w ramach obwodu rybackiego rzeki W. nr [...], stanowi prawo miejscowe w rozumieniu art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Strona skarżąca wypełniła przewidziany w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa obowiązek wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienia skargi nastąpiło w terminie. Do skargi wnoszonej na podstawie tego przepisu należy stosować normę art. 53 § 2 p.p.s.a., analogicznie jak ma to miejsce w przypadku art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.). Przepisy obu ustaw - art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa i art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym zawierają bowiem takie samo uregulowanie, stanowiące, iż w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Na konieczność stosowania normy art. 53 § 2 p.p.s.a. w przypadku skargi wnoszonej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wskazał Naczelny Sądy Administracyjny w Warszawie w uchwale 7 sędziów z dnia 2 kwietnia 2007 r. sygn. II OPS 2/07 (Lex Nr 260435). Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa w dniu 8 lipca 2009 r., w dniu 3 września 2009 r. uzyskał on odpowiedź organu na to wezwanie. Skargę wniesiono w dniu 30 września 2009 r., a zatem termin 30 dni od otrzymania negatywnej odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa został zachowany.

Skarżąca, jako użytkownik obwodu rybackiego, w którym ustanowiono obręb ochronny posiada legitymację prawną do zaskarżenia uchwały. Kwestia naruszenia zaskarżoną uchwałą interesu prawnego skarżącego została przesądzona w wydanym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 684/10. W wyroku tym wskazano, iż wynikające z umowy użytkowania obwodu rybackiego uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie obwodu rybackiego oraz związany z nimi obowiązek dbania o gospodarkę rybacką na użytkowanych wodach nie mają charakteru wyłącznie obligacyjnego, gdyż znajdują stosowne uzasadnienie w unormowaniach ustawy o rybactwie śródlądowym - art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 tej ustawy. Zaskarżona uchwała ogranicza uprawnienia skarżącej do wykonywania połowów ryb gwarantowanego ww. przepisami, co wskazuje na istnienie po stronie skarżącej legitymacji do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Sąd ponownie rozpoznający sprawę, zgodnie z art. 190 p.p.s.a., jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Fakt naruszenia interesu prawnego wnoszącej skargę otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi.

W ocenie Sądu naruszenie interesu prawnego skarżącej nastąpiło w granicach dopuszczalnych przez obowiązujące prawo.

Stanowiąca podstawę wydania uchwały norma art. 15 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym stanowi, iż obręby ochronne ustanawia lub znosi zarząd województwa, w drodze uchwały, z urzędu albo na wniosek uprawnionego do rybactwa lub właściwego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Obręb ochronny ustanawia się na czas nieokreślony albo na czas określony.

Przedmiotowa uchwała, stanowiąca prawo miejscowe, została podjęta przez właściwy organ w granicach jego kompetencji wynikających z ustawy. Zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa nie jest uzasadniony. Przepis ten stanowi, iż do zakresu działania samorządu województwa należy wykonywanie zadań publicznych o charakterze wojewódzkim, niezastrzeżonych ustawami na rzecz organów administracji rządowej. Powzięcie uchwały nastąpiło na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym, który stanowił bezpośrednią podstawę prawną działania organu.

Zarzuty skarżącego, iż uchwała została podjęta na wniosek Polskiego Związku Wędkarskiego nie są uzasadnione. Podjęcie uchwały nastąpiło bowiem z urzędu. Art. 15 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym przewiduje uprawnienie zarządu województwa do powzięcia uchwały w takim trybie.

W świetle przepisu 15 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym możliwe jest również ustanowienie obrębu ochronnego na czas nieokreślony, tak jak to nastąpiło w niniejszej sprawie.

Przesłanki podjęcia uchwały przewidzianej w art. 15 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym wskazane są w art. 14 tej ustawy, który stanowi, iż w ramach obwodu rybackiego, w wodach, w których znajdują się miejsca stałego tarła oraz rozwoju narybku gromadnego zimowania, bytowania i przepływu ryb, mogą być ustanawiane obręby ochronne (ust. 1). W obrębach ochronnych zabrania się połowu oraz czynności szkodliwych dla ryb, a w szczególności naruszania urządzeń tarliskowych, dna zbiornika i roślinności wodnej, uprawiania sportów motorowodnych i urządzania kąpielisk (ust. 2).

Z okoliczności sprawy wynika, iż w sprawie istniały przesłanki do ustanowienia obrębu ochronnego. Obręb ten ustanowiono w miejscu ujścia rzeki W. do morza, w miejscu gromadnego bytowania i przepływu ryb. Przedmiotowy obwód rybacki jest miejscem szczególnie ważnym z uwagi na dużą koncentrację ryb łososiowatych odbywających wędrówki z morza w górę rzeki na tarło, zarybienia smoltami troci i łososia, materiałem zarybieniowym innych ryb, w tym reintrodukowanego jesiotra, a także wędrówki smoltów ryb łososiowatych do morza. W W. prowadzona jest restytucja ryb wędrownych, w tym troci, łososia i certy prowadzona przez Zespół do Spraw Zarybiania Organ Opiniodawczo–Doradczy Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ustanowiony obręb ochronny bezpośrednio sąsiaduje i stanowi przedłużenie obwodu ochronnego ustanowionego przed ujściem rzeki W. w rejonie Ś. zarządzeniem Nr 4 Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia 5 października 2004 r. w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich oraz szczegółowych sposobów wykonywania rybołówstwa morskiego na morskich wodach wewnętrznych w rejonie Zatoki G. (Dz. Urz. Woj. P. z 2004 r., Nr 127, poz. 2216) wydanym na podstawie art. 32 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574 ze zm.). W obwodzie tym wprowadzono zakaz poławiania ryb łososiowatych i poławiania wszystkich organizmów morskich w okresie od 1 marca do 31 maja. Obecnie kwestię te reguluje § 22 ust. 2 zarządzenia Nr 1 Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich oraz szczegółowych sposobów wykonywania rybołówstwa morskiego na morskich wodach wewnętrznych w rejonie Zatoki G. (Dz.Urz. Woj. P. Nr 89, poz. 1693).

Ustanowienia na tym obszarze obrębu ochronnego było w świetle art. 14 ust. 1 ustawy o rybactwie śródlądowym uzasadnione. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia tego przepisu nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Także zarzut naruszenia § 15 pkt 2 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2001 r. w sprawie połowu ryb oraz warunków chowu, hodowli i połowu innych organizmów żyjących w wodzie, nie jest uzasadniony. Z unormowania tego wynika, iż obręby ochronne ustanawia się w miejscach corocznie powtarzającego się tarła lub rozwoju narybku i w miejscach gromadnego przepływu ryb, w jeziorach lub w ich częściach, na odcinkach kanałów, rzek i innych cieków oraz na terenie innych zbiorników wodnych lub ich częściach. Odcinek ujścia rzeki W. do morza jest niewątpliwie miejscem gromadnego przepływu ryb, jest on miejscem największego zagęszczenia ryb w rzece.

Wskazać nadto należy na uzyskanie przez Zarząd Województwa szeregu opinii różnych organów, przemawiających za zasadnością ustanowienia obszaru ochronnego – m.in. Okręgowego Inspektoratu Rybołówstwa Morskiego w G., Głównego Konserwatora Przyrody, Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody w G., Państwowej Straży Rybackiej.

Odnośnie braku uwzględnienia złożonej przez skarżącą opinii prof. R. B., wskazać należy, iż w opinii tej kwestionowane jest ustanowienia obrębu ochronnego w całym obwodzie rybackim Nr [...], czego konsekwencją były brak użytkownika rybackiego na tym obszarze, brak warunków do organizacji połowów tarlaków i przeprowadzania sztucznego tarła oraz zwiększenie działalności kłusowniczej. Natomiast podjęta uchwałą ustanawia obręb ochronny jedynie na części (około 1/2) obwodu rybackiego.

Oceny wymagała w związku z tym kwestia naruszenia uprawnień skarżącego, który był uprawniony do rybactwa na tym obszarze na podstawie umowy użytkowania obwodu rybackiego nr [...].

Z art. 14 ust. 1 ustawy o rybactwie śródlądowym wynika, iż obręb ochronny może zostać ustanowiony jedynie w ramach obwodu rybackiego. Fakt istnienia na danym obszarze obwodu rybackiego nie stanowi zatem przesłanki przemawiającej przeciwko ustanowieniu takiego obrębu, z istoty bowiem obrębu ochronnego wynika jego położenie w obwodzie rybackim, a celem ustanowienia takiego obrębu jest ochrona ryb w obwodzie rybackim.

Z art. 4 pkt 2 ustawy o rybactwie śródlądowym wynika, iż do chowu, hodowli lub połowu ryb w obwodzie rybackim uprawniony jest organ administracji publicznej wykonujący uprawnienia właściciela wody w zakresie rybactwa śródlądowego albo osoba władająca obwodem rybackim na podstawie umowy zawartej z właściwym organem administracji publicznej. W okolicznościach niniejszej sprawy rozważenia wymagało, czy fakt zawarcia umowy użytkowania obwodu rybackiego wyłączał możliwości ustanowienia obrębu ochronnego na jego obszarze.

Co do zasady, oddanie w użytkowanie obwodu rybackiego nie wyłącza możliwości ustanowienia obrębu ochronnego. Ustanowienie takiego obrębu uwarunkowane jest istnieniem potrzeby ochrony ryb w danym obwodzie rybackim i nie jest uzależnione od tego, jaki podmiot jest uprawniony do chowu, hodowli lub połowu ryb w tym obwodzie – czy organ administracji publicznej wykonujący uprawnienia właściciela wody w zakresie rybactwa śródlądowego czy też osoba władająca obwodem rybackim na podstawie umowy zawartej z właściwym organem administracji publicznej. Interpretację taką potwierdza treść art. 13 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo wodne (t.j.Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 ze zm.), który przewiduje, iż za oddanie w użytkowanie części obwodu rybackiego stanowiącej obręb ochronny nie pobiera się opłaty należnej za oddanie w użytkowanie obwodu rybackiego.

Rozważenia w związku z tym wymagało, czy możliwe było ustanowienie obrębu ochronnego w trakcie trwania umowy użytkowania obwodu rybackiego, czy też podjęcie uchwały ustanawiającej taki obręb nastąpić mogłoby jedynie po rozwiązaniu tej umowy.

W ocenie Sądu, przepisy prawa nie wyłączały możliwości powzięcia uchwały z uwagi na zawartą umowę użytkowania obwodu rybackiego. Istnienie takiego ograniczenia winno wynikać z przepisów prawa. Przepisy ustawy w dacie powzięcia uchwały, jak i obecnie nie wprowadzają wyłączenia możliwości ustanowienia obrębu ochronnego z uwagi na istnienie umowy użytkowania obwodu rybackiego, a szereg argumentów przemawia przeciwko wprowadzeniu takiego ograniczenia w drodze innych niż językowe reguł wykładni.

Podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 15 ust. 2a ustawy o rybactwie śródlądowym nie jest uzasadniony. Przepis ten stanowi, iż w przypadku konieczności zniesienia obwodu rybackiego na wodach objętych formami ochrony przyrody, obwód rybacki znosi się po upływie terminu, na który została zawarta umowa, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, chyba że uprawniony do rybactwa wyrazi zgodę na wcześniejsze rozwiązanie umowy. Norma ta nie dotyczy kwestii ustanowienia obrębu ochronnego lecz zniesienia obwodu rybackiego. Zaznaczyć należy, iż ustanowienie obrębu ochronnego nie stanowi formy ochrony przyrody przewidzianej w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U z 2009 r. nr 151 poz. 1220 ze zm.) i nie prowadzi do likwidacji obwodu rybackiego, brak jest zatem podstaw do stosowania cytowanej normy w niniejszej sprawie.

Umowa o oddanie w użytkowanie obwodu rybackiego, zgodnie z art. 13 ust. 3 Prawa wodnego, jest zawierana na okres nie krótszy niż 10 lat. Istnienie takiej umowy wykluczyłoby, co do zasady, możliwość ustanowienia obrębu ochronnego na wieloletni okres. Przykładowo, w niniejszej sprawie umowę użytkowania zawarto na okres 20 lat, poczynając od 1 stycznia 2005 r. Uznanie, iż ustanowienie obrębu ochronnego nie jest możliwe z uwagi na istniejącą umowę użytkowania, znacząco odwlekłoby w czasie możliwość objęcia ochroną tego obszaru i uniemożliwiało przez kilkanaście lat spełnienie celu normy art. 14 ust. 1 ustawy o rybactwie śródlądowym.

Podkreślić należy, iż użytkownik obwodu rybackiego w wyniku ustanowienia obrębu ochronnego nie ma obowiązku uiszczania opłaty za oddaną w użytkowanie część obwodu rybackiego stanowiącą obręb ochronny, co wynika z art. 13 ust. 6 pkt 1 Prawa wodnego. Zawarta przez skarżącą umowa przewiduje uiszczanie przez nią opłaty rocznej według wzoru – 0,25 dt/ha x cena 1 dt żyta x ilość hektarów. Uwzględnienie wynikającej z ustanowienia obrębu ochronnego zmiany powierzchni, od której winna być naliczana opłata, prowadzi do zmniejszenia wysokości opłaty i dostosowania jej do rzeczywistego obszaru połowu ryb.

Nadto kwestią istotną z punktu widzenia ochrony interesów użytkownika obwodu rybackiego jest fakt, iż zgodnie z art. 13 ust. 4 i 7 Prawa wodnego, warunkiem oddania w użytkowanie obwodu rybackiego jest przedłożenie pozytywnie zaopiniowanego operatu rybackiego, a w przypadku nierealizowania założeń zawartych w operacie rybackim, umowa użytkowania może być rozwiązana w każdym czasie i bez odszkodowania przez wydzierżawiający organ. Niewątpliwie wprowadzenie obrębu ochronnego może mieć negatywne konsekwencje dla możliwości zrealizowania założeń operatu. Przepisy prawa przewidują w takiej sytuacji możliwość zmiany treści operatu. Obowiązujący w dacie powzięcia uchwały przepis art. 6 a ust. 4 ustawy o rybactwie śródlądowym stanowił, iż uprawniony do rybactwa może dokonać zmian w operacie rybackim przed upływem terminu, na jaki sporządzono operat, o ile warunki korzystania z wód regionu uległy istotnej zmianie. Także aktualne brzmienie art. 6 ust. 4 pkt 2 tej ustawy przewiduje, iż uprawniony do rybactwa może dokonać zmian w operacie rybackim w razie zaistnienia nowych okoliczności, niewynikających z przyczyn leżących po stronie uprawnionego do rybactwa, których nie mógł on przewidzieć przed złożeniem operatu rybackiego do zaopiniowania. Niewątpliwie wprowadzenie obrębu ochronnego stanowi niezależną od użytkownika obwodu rybackiego istotną zmianę warunków korzystania z wód. Może ono zatem uzasadniać dokonanie zmian w operacie. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 6 ust. 1, 2, 2a i 2b ustawy o rybactwie śródlądowym nie są zatem uzasadnione.

Istotna dla użytkownika obwodu jest także kwestia opłacalności zawartej wieloletniej umowy jak i rozwiązania zawartej umowy użytkowania. Wskazać należy, iż do umowy użytkowania obwodu rybackiego w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. Z przepisów tych wynika, iż użytkowanie – prawo do używania rzeczy i pobierania z niej pożytków, stanowi ograniczone prawo rzeczowe (art. 252, 244 § 1 k.c.). Podmiot, któremu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe może, zgodnie z art. 246 § 1 k.c. zrzec się swego prawa, co skutkuje jego wygaśnięciem. Użytkownik obwodu rybackiego, jest zatem uprawniony do zrzeczenia się uprawnień wynikających z zawartej umowy. Oświadczenie o zrzeczeniu się ograniczonego prawa rzeczowego jest czynnością prawną jednostronną stanowiącą realizację uprawnienia kształtującego podmiotu, któremu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe. Na skutek złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się uprawnień do ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Dokonując negatywnej analizy opłacalności zawartej umowy, skarżący może skorzystać z powyższego prawa.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o rybactwie śródlądowym - w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a zwłaszcza do celów zarybieniowych, hodowli, ochrony zdrowia ryb oraz do celów naukowo-badawczych, marszałek województwa może, w drodze decyzji administracyjnej, zezwalać na odstępstwo od zakazów, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2-7 i ust. 2 oraz w art. 10 ust. 1, a także na dokonywanie połowu ryb w obrębach ochronnych. Mimo ustanowienia obrębu ochronnego, istnieje zatem możliwość, zwłaszcza do celów zarybieniowych i hodowli, wydania decyzji zezwalającej na dokonywanie połowu ryb w obrębach ochronnych.

Zarzut naruszenia art. 17 ust. 3 ustawy o rybactwie śródlądowym nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w celu ochrony ryb i zapewnienia rybom możliwości odbycia tarła, marszałek województwa może, w drodze decyzji administracyjnej, zobowiązać użytkownika wód do umożliwienia swobodnego przepływu ryb, jeżeli przepływ taki nie jest możliwy z przyczyn zależnych od tego użytkownika, uprawnionego do rybactwa w obwodzie rybackim do zawieszenia połowu ryb niektórych gatunków, z użyciem wybranych rybackich narzędzi i urządzeń połowowych - w określonych wodach i na czas niezbędny do zapewnienia rybom ochrony i możliwości odbycia tarła, a zarząd województwa może, w drodze uchwały, wskazać miejsce i czas, w którym obowiązuje całkowity albo częściowy zakaz uprawiania amatorskiego połowu ryb. Podkreślić należy, iż zakres ochrony wynikający z ustanowienia obrębu ochronnego jest znacznie szerszy pod względem przedmiotowym i podmiotowym, niż zapewnia to powyższa regulacja. Z art. 14 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym wynika, iż w obrębach ochronnych zabrania się połowu oraz wszelkich czynności szkodliwych dla ryb, a w szczególności naruszania urządzeń tarliskowych, dna zbiornika i roślinności wodnej, uprawiania sportów motorowodnych i urządzania kąpielisk. W sytuacji ustanowienia obrębu ochronnego wprowadzone nim zakazy obowiązują przez okres całego roku. Natomiast decyzja marszałka województwa ma ograniczony zakres – można zobowiązać w niej uprawnionego do rybactwa w obwodzie rybackim do zawieszenia połowu ryb z użyciem wybranych rybackich narzędzi i urządzeń połowowych jedynie czasowo - na czas niezbędny do zapewnienia rybom ochrony i możliwości odbycia tarła. Organ uprawniony do powzięcia uchwały w okolicznościach niniejszej sprawy mógł podjąć uchwałę zapewniającą większą ochronę przedmiotowego obszaru. W szczególności, za rozwiązaniem takim przemawiał fakt, iż obręb ochronny w ujściu W. stanowi przedłużenie obwodu ochronnego ustanowionego przed ujściem rzeki W. w rejonie Ś. zarządzeniem Nr 4 Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia 5 października 2004 r. w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich oraz szczegółowych sposobów wykonywania rybołówstwa morskiego na morskich wodach wewnętrznych w rejonie Zatoki G., na którym to obszarze obwiązuje całkowity zakaz połowu łososia.

Powoływany w skardze art. 22 Konstytucji stanowi, iż ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Podjęta uchwała nie narusza tej normy. Nie wprowadza ona zakazów w zakresie sposobów prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej lecz ustanawia na podstawie ustawowego upoważnienia i w sposób przewidziany ustawą, ochronę wskazanego w niej obszaru.

Podjęta uchwała nie narusza interesów skarżącej w sposób sprzeczny z przepisami prawa.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.