Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 667/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2017 nr 138 poz 4 art. 75 ust. 5, ust. 6
law: Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady  (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające  rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 6 sierpnia 2020 r. (nr [...]), którą określono kwotę długu celnego w wysokości [...] zł oraz wezwano skarżącą E. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. do zapłaty tej kwoty w terminie 10 dni.

Podstawę faktyczną powyższych rozstrzygnięć stanowiły następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu 26 lutego 2020 r. w Oddziale Celnym w Białej Podlaskiej Agencja Celna "T. " E.S. G.-S. Spółka jawna (dalej jako "agencja celna" lub "przedstawiciel strony"), działając w imieniu strony zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzone z Białorusi ogórki świeże (zgłoszenie celne Nr [...]). Wartość towaru została zadeklarowana na podstawie faktury nr [...] z dnia 25 lutego 2020 r. Do obliczenia kwoty długu celnego zastosowano preferencyjną stawkę celną w wysokości 2,5% i obliczono cło w kwocie 3.390 zł.

Na podstawie art. 148 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L nr 343 z dnia 29 grudnia 2015 r., s. 558-893), zostało złożone zabezpieczenie należności celnych dodatkowych 1P1 w wysokości [...] zł. Powyższą kwotą obciążone zostało zabezpieczenie generalne agencji celnej nr [...]

W dniu 22 kwietnia 2020 r. agencja celna złożyła do organu I instancji wniosek o zwolnienie z zabezpieczenia generalnego środków zajętych tytułem zabezpieczenia należności celnych dodatkowych oraz należności podatkowych, dołączając do wniosku dokumenty dotyczące importu i sprzedaży ogórków świeżych.

Po przeprowadzeniu postępowania celnego organ I instancji decyzją z dnia 6 sierpnia 2020 r. określił kwotę długu celnego powstałego w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru według wyżej wymienionego zgłoszenia celnego – w wysokości [...] zł oraz wezwał stronę do zapłaty tej kwoty.

Organ I instancji uznał, że dowody potwierdzające spełnienie warunków zwolnienia zabezpieczenia wpłynęły do organu po terminie wskazanym w art. 75 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L nr 138 z 2017 r., str. 4, z późn. zm.). Ustosunkowując się do wyjaśnień strony organ wskazał ponadto, że przepisy art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), nie miały w sprawie zastosowania. Z tego względu organ nie uwzględnił wyjaśnienia, że z powodu stanu epidemii i zawieszenia terminów wymagane dokumenty nie zostały złożone w terminie.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie.

W piśmie z dnia 13 października 2020 r. złożyła też wyjaśnienia w sprawie, w których odwołała się do pism organu z dnia 19 marca 2020 r., z dnia 20 kwietnia 2020 r. i z dnia 24 kwietnia 2020 r., zgodnie z którymi zabezpieczenie należności celnych w innych sprawach strony zostało zwolnione, mimo przedstawienia wymaganych dokumentów po upływie terminu miesięcznego określonego w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891.

Na wezwanie organu odwoławczego organ I instancji pismem z dnia 22 października 2020 r. wyjaśnił, że nie udzielał ustnych ani pisemnych informacji w zakresie interpretacji obowiązujących przepisów prawa, na które powołuje się skarżąca, a które mogłyby wpłynąć na błędne przekonanie wnioskodawcy o zachowaniu terminu. Powoływane przez skarżącą pisma były odpowiedzią na wnioski o zwolnienie zabezpieczenia generalnego. Fakt podjęcia decyzji o zwolnieniu zabezpieczenia w przypadku wcześniejszych wniosków strony nie nakładał jednak na organ obowiązku rozstrzygnięcia kolejnych spraw w identyczny sposób.

Organ odwoławczy decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że ogórki świeże (kod CN 0707 00 05) objęte są systemem cen wejścia zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym nr 2017/892 oraz rozporządzeniem 2017/891. Przedmiotowy towar – ogórki o kodzie CN 0707 00 05 został wymieniony w załączniku VII obejmującym wykaz produktów do celów systemu cen wejścia, ustanowionego w tytule III, z okresem obowiązywania od 1 stycznia do 31 grudnia. Natomiast na podstawie art. 75 ust. 2 rozporządzenia 2017/891, gdy wartość celna produktów wymienionych w części A załącznika VII jest określona zgodnie z wartością transakcyjną, o której mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 952/2013 i przewyższa ona o ponad 8% stawkę ryczałtową obliczoną przez Komisję jako standardowa wartość w przywozie w momencie sporządzania zgłoszenia o dopuszczenie do swobodnego obrotu, importer musi złożyć zabezpieczenie zgodnie z art. 148 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447. Do tego celu kwotą należności celnej przywozowej, której mogą podlegać produkty wymienione w części A załącznika VII do niniejszego rozporządzenia, jest kwota należności celnej, którą importer uiściłby, gdyby dany produkt został sklasyfikowany na podstawie odpowiedniej standardowej wartości w przywozie. Aby udowodnić, że partia towarów została zbyta zgodnie z warunkami określonymi w akapicie pierwszym, importer udostępnia, oprócz faktury, wszystkie dokumenty konieczne do przeprowadzenia odpowiednich kontroli celnych w odniesieniu do sprzedaży i zbytu każdego produktu z danej partii, w tym dokumenty dotyczące transportu, ubezpieczenia, przeładunku i składowania danej partii.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, importer ma jeden miesiąc od sprzedaży danych produktów, z zastrzeżeniem terminu do czterech miesięcy od daty przyjęcia zgłoszenia o dopuszczenie do swobodnego obrotu, na wykazanie, że partia towarów została zbyta zgodnie z warunkami potwierdzającymi poprawność cen, o których mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 952/2013 lub na określenie wartości celnej, o której mowa w art. 74 ust. 2 lit. c tego rozporządzenia. Niedotrzymanie jednego z powyższych terminów pociąga za sobą utratę złożonego zabezpieczenia. W przeciwnym wypadku zabezpieczenie ulega przepadkowi, stanowiąc płatność z tytułu należności celnych przywozowych.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy organ podniósł, że w rozpatrywanej sprawie zadeklarowana wartość celna importowanych ogórków przewyższała o ponad 8% standardową wartość przywozową, wobec czego prawidłowo złożono zabezpieczenie kwoty długu celnego. Organ celny może zwolnić pobrane zabezpieczenie, pod warunkami wskazanymi w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, a więc pod warunkiem przedstawienia organom celnym dokumentów handlowych w terminie zawitym, nieprzekraczającym miesiąca od dnia ich sprzedaży. Natomiast termin czterech miesięcy liczony od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego o dopuszczenie towarów do obrotu jest terminem, który na należycie uzasadniony wniosek importera może być przedłużony maksymalnie o trzy miesiące.

W niniejszej sprawie, zgodnie z przedstawionymi dowodami, sprzedaż ogórków świeżych nastąpiła 26 lutego 2020 r. (faktura handlowa nr [...]), 27 lutego 2020 r. (faktura handlowa nr [...]) oraz 28 lutego 2020 r. (faktura handlowa nr [...]). Zatem ostatni dzień na wykazanie spełnienia obowiązku wynikającego z art. 75 ust. 5 rozporządzenia delegowanego 2017/891, przypadał odpowiednio na 26 marca 2020 r., 27 marca 2020 r. i 28 marca 2020 r. Tymczasem wniosek o zwolnienie przyjętego zabezpieczenia wraz z dowodami mającymi być potwierdzeniem spełnienia warunków ustanowionych w wyżej wskazanym przepisie został złożony 22 kwietnia 2020 r., a więc po terminie wskazanym w tym przepisie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących niezachowania miesięcznego terminu na przedłożenie dowodów potwierdzających warunki zbytu z powodu sytuacji epidemiologicznej w kraju spowodowanej COVID-19, organ podniósł, że art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, nie może mieć zastosowania w tej sprawie. Zawieszenie terminów procesowych i sądowych, o których mowa w art. 15zzs ust. 1 ustawy COVID, dotyczy jedynie przepisów krajowych, a zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów unijnych. Ponadto terminy wskazane w art. 75 ust. 5, nie są ani terminami procesowymi ani sądowymi, wymienionymi w art. 15zzs ustawy COVID-19, a zatem przepis ten nie ma zastosowania w tych sprawach. Organ nie zgodził się z zarzutami odwołania, że w początkowym okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego kontakt z urzędem był utrudniony. Dodał, że przedstawiciel importera mógł złożyć wymagane dokumenty w terminie za pośrednictwem placówki pocztowej lub w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP.

W kontekście zarzutów odwołania organ podniósł, że art. 75 ust. 5 rozporządzenia delegowanego 2017/891 jest swego rodzaju sankcją, która pociąga za sobą określone skutki. Termin na dostarczenie organowi dokumentów to warunek bezwzględny wynikający z brzmienia przepisu, a jego naruszenie skutkuje bezwzględną utratą zabezpieczenia. Organ podniósł także, że orzecznictwo, na które skarżąca powołuje się w odwołaniu dotyczy niezachowania wymogów formalnych uprawniających do zwolnienia z akcyzy. Wobec powyższego zasada proporcjonalności nie została naruszona.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej organ podniósł, że nawet w sytuacji, gdy we wcześniejszych wnioskach złożonych przez stronę organ celny zwolnił zabezpieczenie pomimo przekroczenia terminu miesięcznego na przedłożenie odpowiednich dowodów, to były to sprawy odrębne i nie mają ona znaczenia dla oceny prawnej niniejszej sprawy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść orzeczenia, to jest:

1. art. 2 w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 – dalej jako "Konstytucja RP") w zw. z art. 16 i art. 48 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C nr 303 z 2007 r., str. 1), poprzez pominięcie przy rozpoznawaniu stanu faktycznego zasady zaufania do działania organów administracji, określonej w preambule Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L nr 269 z 2013 r., str. 1 ze zm. – dalej jako "UKC");

2. art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm. – dalej jako "TUE") w zw. z art. 9 Konstytucji RP i tym samym wynikającej z art. 2 TUE i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań jednostki, co w przedmiotowej sprawie przejawiało się w niezasadnym nałożeniu na skarżącą sankcji w postaci długu celnego, pomimo iż Spółka działała w zaufaniu do organu celnego I instancji oraz stosowanej przez ten organ wcześniej praktyki względem innych, tożsamych spraw skarżącej, w związku z czym skarżąca miała uzasadnione oczekiwania, że w niniejszej sprawie organ postąpi w identyczny sposób;

3. art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm. – dalej jako "o.p."), w związku z art. 229 o.p. w związku z art. 180 § 1 i art. 188 o.p. w związku z art. 216 o.p. i w związku z art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 o.p. w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2020 r. poz. 1382, z późn. zm.), poprzez naruszenie wynikających z tych przepisów zasad dwuinstancyjności postępowania podatkowego i oparcie przez organ odwoławczy ustaleń co do stanu faktycznego sprawy na podstawie błędnych założeń organu I instancji oraz nieprzeprowadzeniu złożonych w piśmie z dnia 30 kwietnia 2021 r. (w trybie art. 200 o.p.) wniosków dowodowych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy;

4. art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy o COVID, poprzez uznanie, że przepisy specustawy nie znajdują zastosowania w stosunku do prawa celnego, w sytuacji gdy z podziału prawa na gałęzie wynika, że prawo celne stanowi wyspecjalizowaną dziedzinę prawa administracyjnego, w konsekwencji czego w okresie zawieszenia od dnia 14 marca do dnia 15 maja 2020 r. biegu terminów zawitych przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, nie biegły również terminy określone przepisami praw celnego, w tym te wynikające z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891.

Ponadto zaskarżonej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej jako "p.p.s.a."), poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącej do organów celnych, co przejawiało się w szczególności pominięciem faktu działania skarżącej przy stosowaniu wydłużonego 4 miesięcznego terminu na przedłożenie dokumentów potwierdzających sprzedaż towaru objętego zgłoszeniem celnym, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami i wykładnią art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 dokonaną przez funkcjonariuszy organu I instancji;

2. art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełniła warunków do dokonania zwolnienia zabezpieczenia dodatkowego, z uwagi na uchybienie terminowi do przedłożenia dokumentów potwierdzających zbycie towaru, w sytuacji gdy spełnione zostały wszelkie warunki materialne, tj. nastąpiła sprzedaż towaru dopuszczonego do obrotu celnego i zostały organowi przedstawione dokumenty potwierdzające zbycie;

3. art. 1 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego system podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L nr 347 z 2006 r. str. 1, z późn. zm. – dalej jako "Dyrektywa 2006/112/WE") w związku z art. 42 ust. 1 UKC, poprzez nieuwzględnienie przy nakładaniu na skarżącą sankcji w postaci długu celnego zasady proporcjonalności i niewzięcie pod uwagę faktu, że określona sankcja pozostaje rażąco wysoka i nieproporcjonalna w stosunku do wagi popełnionego przez spółkę naruszenia, w szczególności biorąc pod uwagę okoliczności w jakich doszło do uchybienia, tj. działanie w zaufaniu do organów władzy publicznej i stosowanie się do obostrzeń i ograniczeń związanych z wprowadzeniem na terytorium RP stanu epidemii COVID-19.

W związku z tymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organu do zwolnienia z zabezpieczenia generalnego środków zajętych tytułem zabezpieczenia należności celnych dodatkowych lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie od organów na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto skarżąca wniosła o skierowanie na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujących pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni przepisów prawa unijnego:

1. "Czy w świetle zasady proporcjonalności wynikającej z art. 1 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego system podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L nr 347, str. 1) w związku z art. 42 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. L nr 269) można odmówić podatnikowi zwrotu zabezpieczenia dodatkowego w przypadku, gdy spełnione zostały wszystkie warunki materialne (m.in. sprzedaż w określonym czasie i na określonych w przepisach warunkach) określone w art. 75 ust. 5 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891, a nie został spełniony jedynie warunek formalny związany ze zgłoszeniem i przedłożeniem w odpowiednim czasie od organu celnego dokumentów potwierdzających zbycie towaru w przypadku, gdy przekroczenie terminu zgłoszenia wynikało z ustalonej z organem celnym wykładni przepisów; zasad postępowania i akceptowanej wcześniej praktyki?";

2. "Czy w świetle art. 10 ust. 1 i 2 Decyzji w sprawie Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej w związku z art. 41 ust. 1 Praw Podstawowych UE, z uwagi na przekroczenie przez importera, wynikającego z art. 75 ust. 5 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891, miesięcznego terminu na przedłożenie dokumentów potwierdzających dokonanie sprzedaży produktu, zasadne jest zaliczenie kwoty pobranego zabezpieczenia dodatkowego na poczet kwoty wynikającej z długu celnego z tytułu importu towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego, w sytuacji gdy importer działał w zaufaniu do organów władzy publicznej i zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami z organem był przekonany, że ostateczny termin na wypełnienie obowiązków wynikających z art. 75 ust. 5 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 wynosi 4 miesiące, a ponadto pomimo, że uchybienie terminowi miało miejsce w czasie wprowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii i związanych z tym licznych ograniczeń w funkcjonowaniu gospodarki i organów władzy publicznej, co miało znaczący wpływ na swobodne kontakty międzyludzkie i utrudniło terminową realizację wszelkich obowiązków?".

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej także jako "Rzecznik"), który przestąpił do niniejszego postępowania pismem z dnia 16 listopada 2021 r., wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji. Zgodził się ze stanowiskiem skarżącej co do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, poprzez nieprzeprowadzenie dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W jego ocenie sprawy, do których w swojej argumentacji odwołuje się skarżąca są w swojej istocie tożsame do sprawy niniejszej. Łączy je bowiem tożsamość podmiotu, przedmiotu, czas realizacji zgłoszeń (listopad 2019 r. - marzec 2020 r.), a nawet zbieżność organu i osoby wydającej rozstrzygnięcie. Rzecznik odwołał się do art. 11 Prawa przedsiębiorców i podniósł, że jeżeli w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W ocenie Rzecznika niezgodne z zasadą wzbudzania zaufania do organów władzy publicznej jest odmienne zachowanie się organu celnego wobec podmiotu, któremu uprzednio oficjalnie udzielono rozstrzygnięcia lub też informacji o praktyce stosowania prawa w tożsamej sprawie. Zdaniem uczestnika postępowania w sytuacji, gdy skarżąca działała w uzasadnionym przeświadczeniu o prawidłowości swojego postępowania, to nakładanie na przedsiębiorcę sankcji w postaci uiszczenia długu celnego w podwójnej wysokości (zaliczenia kwoty pobranego zabezpieczenia dodatkowego na poczet długu celnego), tylko z uwagi na niespełnienie warunku formalnego, jest rażąco nieproporcjonalne do wagi naruszenia.

Pismem z dnia 14 grudnia 2021 r. organ odwoławczy ustosunkowując się do stanowiska Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a, polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uchyla bowiem zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Żadna z powyższych podstaw wzruszenia zaskarżonej decyzji w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Nie było też jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wniesiona skarga nie zawiera bowiem żadnych usprawiedliwionych podstaw.

Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zwolnienia zabezpieczenia, a w konsekwencji prawidłowe było określenie długu celnego.

Stosownie do art. 70 ust. 1 unijnego kodeksu celnego, zasadniczą podstawą wartości celnej towarów jest wartość transakcyjna, to jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Unii, w razie potrzeby skorygowana. W przypadku importu do Unii Europejskiej towarów łatwo psujących się w odniesieniu do określonej grupy towarów stosowane są ceny wejścia.

Zgodnie z art. 181 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynku produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) 1234/2007 (Dz. Urz. UE L nr 347 z dnia 20 grudnia 2013 r.), na potrzeby stosowania stawki opłat celnych wspólnej taryfy celnej w odniesieniu do produktów sektorów owoców i warzyw, przetworzonych owoców i warzyw oraz soku i moszczu winogronowego, cena wejścia danej partii towaru jest równa jej wartości celnej, obliczonej na podstawie przepisów Unijnego Kodeksu Celnego.

Według zaś art. 38 rozporządzenia 2017/892, w odniesieniu do każdego produktu oraz w odniesieniu do okresów stosowania określonych w części A załącznika VII do rozporządzenia 2017/891, Komisja ustala dla każdego dnia roboczego oraz dla każdego miejsca pochodzenia standardową wartość w przywozie równą średniej ważonej cen reprezentatywnych, o których mowa w art. 74 tego rozporządzenia, pomniejszonej o standardową kwotę wynoszącą 5 EUR/100 kg oraz należności celne ad valorem.

Wykaz produktów do celów systemu cen wejścia ustanowionego w tytule III rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L nr 138 z dnia 25 maja 2017 r., str. 4, z późniejszymi zmianami – dalej jako "rozporządzenie 2017/891"), zawarty w załączniku VII Część A do tego rozporządzenia obejmuje ogórki świeże o kodzie 0707 00 05. Okres obowiązywania cen wejścia ustalony został od 1 stycznia do 31 grudnia.

Nie było sporne, że ogórki świeże objęte są systemem cen wejścia.

W świetle zaś art. 75 ust. 2 rozporządzenia 2017/891, gdy wartość celna produktów wymienionych w części A załącznika VII jest określona zgodnie z wartością transakcyjną, o której mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 952/2013 (Unijnego Kodeksu Celnego) i przewyższa ona o ponad 8% stawkę ryczałtową obliczoną przez Komisję jako standardowa wartość w przywozie w momencie sporządzania zgłoszenia o dopuszczenie do swobodnego obrotu, importer zobowiązany jest do złożenia zabezpieczenia zgodnie z art. 148 rozporządzenia 2015/2447. Do tego celu kwotą należności celnej przywozowej, której mogą podlegać produkty wymienione w części A załącznika VII do niniejszego rozporządzenia, jest kwota należności celnej, którą importer uiściłby, gdyby dany produkt został sklasyfikowany na podstawie odpowiedniej standardowej wartości w przywozie.

W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostawało również to, że zadeklarowana wartość celna importowanych ogórków przewyższała o ponad 8% standardową wartość przywozową, co uzasadniało złożenie zabezpieczenia.

Organ celny może zwolnić pobrane zabezpieczenie, pod warunkami wskazanymi w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891. Zgodnie z tym przepisem, importer ma jeden miesiąc od sprzedaży danych produktów, z zastrzeżeniem terminu do czterech miesięcy od daty przyjęcia zgłoszenia o dopuszczenie do swobodnego obrotu, na wykazanie, że partia towarów została zbyta zgodnie z warunkami potwierdzającymi poprawność cen, o których mowa w art. 70 UKC lub na określenie wartości celnej, o której mowa w art. 74 ust. 2 lit. c UKC. Niedotrzymanie jednego z powyższych terminów pociąga za sobą utratę złożonego zabezpieczenia, bez uszczerbku dla stosowania przepisów ust. 6. Złożone zabezpieczenie jest zwalniane w stopniu, w jakim warunki zbytu towaru zostały udowodnione w sposób zgodny z wymogami organów celnych. W przeciwnym wypadku zabezpieczenie ulega przepadkowi, stanowiąc płatność z tytułu należności celnych przywozowych. Aby udowodnić, że partia towarów została zbyta zgodnie z warunkami określonymi w akapicie pierwszym powołanego przepisu, importer udostępnia, oprócz faktury, wszystkie dokumenty konieczne do przeprowadzenia odpowiednich kontroli celnych w odniesieniu do sprzedaży i zbytu każdego produktu z danej partii, w tym dokumenty dotyczące transportu, ubezpieczenia, przeładunku i składowania danej partii. Zgodnie z art. 75 ust. 6 rozporządzenia 2017/891, na należycie uzasadniony wniosek importera termin czterech miesięcy, o którym mowa w ust. 5 akapit pierwszy, może być przedłużony przez właściwe organy państwa członkowskiego maksymalnie o trzy miesiące.

Z powyższych unormowań wynika jednoznacznie, że w przypadku gdy do danego towaru zastosowanie mają ceny wejścia, złożenie zabezpieczenia jest obowiązkowe, a jego zwolnienie możliwe jest tylko wówczas, gdy importer wykaże – w terminie określonym w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 – że partia towarów została zbyta zgodnie z warunkami potwierdzającymi poprawność cen, zgodnie z przepisami unijnego kodeksu celnego. Jeżeli importer warunku tego nie spełni, zabezpieczenie ulega przepadkowi, stanowiąc płatność z tytułu należności celnych przywozowych. Dodać należy, że zgodnie z art. 75 ust. 6 tego rozporządzenia, na należycie uzasadniony wniosek importera termin czterech miesięcy, o którym mowa w ust. 5 akapit pierwszy, może być przedłużony przez właściwe organy państwa członkowskiego maksymalnie o trzy miesiące.

Jak wynika z prawidłowych ustaleń organu, działająca w imieniu skarżącej agencja celna zgłosiła w dniu 26 lutego 2020 r. do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzone z Białorusi ogórki świeże. Wartość towaru została zadeklarowana na podstawie faktury nr [...] z dnia 25 lutego 2020 r. Do obliczenia kwoty długu celnego zastosowano preferencyjną stawkę celną w wysokości 2,5% i obliczono cło w kwocie [...] zł. Jednocześnie agencja złożyła zabezpieczenie należności celnych dodatkowych 1P1 w wysokości [...] zł. Powyższą kwotą obciążone zostało zabezpieczenie generalne agencji celnej.

W dniu 22 kwietnia 2020 r. agencja celna złożyła do organu I instancji wniosek o zwolnienie z zabezpieczenia generalnego środków zajętych z tytułu zabezpieczenia należności celnych dodatkowych oraz należności podatkowych. Do wniosku dołączona została kserokopia faktury importowej oraz faktur potwierdzających sprzedaż ogórków (faktury nr [...] z dnia 26 lutego 2020 r., nr [...] z dnia 27.02.2020 i nr [...] z dnia 28 lutego 2020 r. wraz potwierdzeniami przelewu środków z tytułu sprzedaży).

Sąd podziela stanowisko organu, że przedstawienie dokumentów mających na celu wykazanie, że partia towarów została zbyta zgodnie z warunkami potwierdzającymi poprawność cen nastąpiło w rozpoznawanej sprawie z przekroczeniem terminu określonego w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, a w konsekwencji brak było podstaw do zwolnienia zabezpieczenia.

Nie budzi bowiem wątpliwości, że sprzedaż ogórków świeżych nastąpiła w dniach 26 lutego 2020 r., 27 lutego 2020 r. i 28 lutego 2020 r., a więc termin jednego miesiąca na wykazanie spełnienia obowiązku wynikającego z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, upływał odpowiednio 26 marca 2020 r., 27 marca 2020 r. i 28 marca 2020 r. Złożenie wniosku o zwolnienie zabezpieczenia oraz dowodów mających potwierdzać spełnienie warunków zwolnienia nastąpiło natomiast dopiero 22 kwietnia 2020 r., a więc po terminie wskazanym w powołanym wyżej przepisie art. 75 ust. 5.

Prawidłowe jest stanowisko organu, że termin ten jest terminem zawitym prawa materialnego, który nie może zostać przedłużony ani przywrócony. W świetle art. 75 ust. 6 rozporządzenia 2017/891, jedynie określony w art. 75 ust. 5 termin czerech miesięcy może być przedłużony na należycie uzasadniony wniosek importera. Niedochowanie terminu jednego miesiąca od daty sprzedaży powoduje zaś jednoznaczny skutek w postaci utraty zabezpieczenia. Prawidłowo zastosował zatem organ sankcję określoną w tym przepisie i określił kwotę długu celnego.

W ocenie Sądu, nie zasługiwały na uwzględnienie podnoszone przez stronę w skardze zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, jaki i prawa materialnego.

Bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 2 Konstytucji w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP i w związku z art. 16 i art. 48 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, jak i art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 9 Konstytucji RP, czy też art. 2 Konstytucji w zw. z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, poprzez pominięcie przy rozpoznawaniu stanu faktycznego, że działanie skarżącej w wydłużonym 4 miesięcznym terminie było zgodne z wcześniejszymi ustaleniami i wykładnią art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 dokonaną przez funkcjonariuszy organu I instancji.

Przede wszystkim zauważyć należy, że przepis art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 zawiera dwa różne terminy: termin jednomiesięczny, liczony od daty sprzedaży danych produktów oraz termin czteromiesięczny, liczony od daty zgłoszenia celnego. Jednoznaczne brzmienie tego przepisu wskazuje, że wykazanie przez importera, że partia towarów została zbyta zgodnie z warunkami potwierdzającymi poprawność cen, nastąpić musi w terminie jednego miesiąca od daty sprzedaży, nie później jednak niż w terminie czterech miesięcy od daty zgłoszenia celnego. Określenie terminu czterech miesięcy od daty zgłoszenia celnego nie oznacza więc przedłużenia terminu na przedstawienie dowodów, że partia towarów została zbyta zgodnie z warunkami potwierdzającymi poprawność cen, jak zdaje się ten przepis rozumieć skarżąca, zarzucając, że działała "przy stosowaniu wydłużonego 4 miesięcznego terminu na przedłożenie dokumentów". Ewentualne przedłużenie terminu (maksymalnie o trzy miesiące, zgodnie z art. 75 ust. 6) dotyczy tylko terminu czterech miesięcy od daty zgłoszenia, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.

Wbrew zarzutom skargi i stanowisku Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, z akt sprawy nie wynika, by organ I instancji rzeczywiście stosował stałą praktykę zwalniania zabezpieczenia, mimo nieprzedstawienia wymaganych dowodów w terminie określonym w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891. W tej materii w pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżąca, poza powołaniem się na sprawy, w których była stroną, nie wskazała jakichkolwiek dowodów, że takie samo stanowisko zajmował organ również w sprawach dotyczących innych podmiotów, a więc, że stosował stałą praktykę zwalniania zabezpieczenia w przypadku przedstawienia wymaganych dokumentów przed upływem 4 miesięcy od daty zgłoszenia, niezależnie od tego, czy nastąpiło to jednocześnie w terminie miesiąca od daty sprzedaży towarów objętych zgłoszeniem celnym. Ponadto organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tym przedmiocie. Z pisma organu I instancji z 22 października 2020 r. wynika zaś wprost, że organ ten nie udzielał skarżącej żadnej pisemnej interpretacji przepisów i nie wyjaśniał sposobu ich stosowania przez organ. Skarżąca nie wykazała, by uzyskała od organu wiążące wyjaśnienie co do możliwości przedstawiania dowodów sprzedaży importowanych towarów po upływie jednego miesiąca i zapewnienie, że zwolnienie zabezpieczenia nastąpi, o ile dowody te przedstawione będą przed upływem czterech miesięcy od daty zgłoszenia.

Nie można również podzielić argumentacji Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, że pisma skierowane do skarżącej, w tym pismo z dnia 19 marca 2020 r. miały charakter błędnych pouczeń o przysługujących spółce uprawnieniach. W piśmie tym organ przytoczył przepis art 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891. Z treści tego pisma nie można natomiast wywieść przyjęcia przez organ, że przedsiębiorca ma cztery miesiące na złożenie dowodów dokonania sprzedaży. Natomiast z pisma wprost wynika, że dotyczy ono "dostarczenia dowodów w rozpatrywanej sprawie".

Ponadto, jak słusznie podniósł organ, każda sprawa rozstrzygana jest indywidualnie i odmienne rozstrzygnięcia w innych sprawach skarżącej nie mogły uzasadniać nieprawidłowego stosowania przepisów w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, błędne rozstrzygnięcie organu w innej sprawie, nawet jeżeli dotyczyło tej samej strony i wydane zostało w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, w żadnym wypadku nie zobowiązywało organu do wydania takiego samego rozstrzygnięcia w kolejnych sprawach strony. Można wprawdzie oczekiwać, że organ celny w każdej sprawie o analogicznym stanie faktycznym zastosuje obowiązujące przepisy w ten sam sposób, nie można jednak zakładać, że sprzeczne z prawem rozstrzygnięcia będą powtarzane. Błędne postępowanie organu nie może bowiem zmienić brzmienia powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Zauważyć również trzeba, że w świetle konstytucyjnych zasad organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Dlatego rozpoznając konkretną sprawę organ nie może zatem kierować się dotychczasowym sposobem rozstrzygania analogicznych spraw, jeżeli rozstrzygnięcia te nie były zgodne z prawem. Błędy popełnione przez organ przy rozpoznawaniu innych spraw powinny być naprawiane, a nie powielane. Jak wskazuje się w orzecznictwie, uzasadnione oczekiwania jednostki obejmują wyłącznie takie działania organu administracji, które nie naruszają prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 332/18).

Nie jest także uzasadnione powoływanie się przez skarżącą i Rzecznika na zasadę zaufania do organów celnych wyprowadzoną przez skarżącą m.in. z art. 2 Konstytucji RP i preambuły do UKC. Jak trafnie zauważa organ odwoławczy, zasada zaufania do organów celnych nie zmienia reguł dowodowych i nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia pozostającego w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa materialnego. Nie ulega zaś wątpliwości, że zwolnienie zabezpieczenia pomimo niespełnienia warunków określonych w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, w szczególności przekroczenia terminu zawitego na wykazanie zbycia towaru zgodnie z warunkami potwierdzającymi poprawność cen, stanowiłoby oczywiste naruszenie przepisów bezwzględnie obowiązujących i naruszałoby zasadę działania organów na podstawie przepisów prawa. W świetle treści art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, nie są dopuszczalne jakiekolwiek porozumienia importera z organem, w szczególności prowadzące do niestosowania określonych w tym przepisie skutków niewypełnienia wskazanych w nim obowiązków.

Nie jest również trafna argumentacja Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, iż mogły istnieć wątpliwości co do treści normy prawnej wyrażonej w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 i wątpliwości te zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162, z późn. zm.) powinny być rozstrzygnięte na korzyść przedsiębiorcy. Jak podniesiono już wyżej, treść przepisu art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 jest jednoznaczna i nie budzi w istocie wątpliwości interpretacyjnych.

W ocenie Sądu, nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania i nieprzeprowadzenia zgłoszonych przez skarżącą dowodów. W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę organ odwoławczy dysponował pełnym materiałem dowodowym i jak wynika z zaskarżonej decyzji, odniósł się także do treści dowodów z dokumentów zgłoszonych przez skarżącą w piśmie z dnia 30 kwietnia 2021 r., oceniając ich znaczenie w niniejszej sprawie. Wynika to wprost z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił między innymi, że sprawy prowadzone przez Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej o nr [...] z dnia 19 marca 2020 r., nr [...] z dnia 20 kwietnia 2020 r. oraz nr [...] z dnia 24 kwietnia 2020 r., które zakończyły się zwolnieniem zabezpieczenia były odrębnymi sprawami od tej, która jest przedmiotem niniejszego postępowania. Nadto organ odwoławczy wskazał, że nawet w sytuacji, gdy we wcześniejszych wnioskach złożonych przez stronę organ celny zwolnił zabezpieczenie pomimo przekroczenia przez stronę terminu miesięcznego na przedłożenie odpowiednich dowodów, to były to sprawy odrębne i nie mają one znaczenia dla oceny prawnej niniejszej sprawy.

Dlatego też zarzuty skargi co do naruszenia przepisów art. 180 § 1 i art. 188 o.p. w związku z art. 73 Prawa celnego – uznać należało za chybione. Zwrócić uwagę należy, że art. 73 ust. 1 Prawa celnego wyraźnie określa zakres stosowania Ordynacji podatkowej do postępowania w sprawach celnych. Powołany przepis nie przewiduje odpowiedniego stosowania w tych postępowaniach rozdziału 1 działu IV Ordynacji, czyli art. 120-129 Ordynacji podatkowej, co czyni zarzut skargi w zakresie naruszenia art. 127 o.p. całkowicie bezzasadnym. Przepis art. 73 Prawa celnego nie przewiduje również odpowiedniego stosowania art. 216 o.p., dotyczącego wydawania w toku postępowania postanowień. Dlatego też zarzuty skargi co do naruszenia art. 180 § 1 i art. 188 o.p. w związku z art. 73 Prawa celnego – uznać należało za ewidentnie chybione.

Także wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 o.p.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19 poprzez uznanie, że przepisy tej ustawy nie znajdują zastosowania w stosunku do prawa celnego, w sytuacji gdy w ocenie skarżącej z podziału prawa na gałęzie wynika, że prawo celne stanowi wyspecjalizowaną dziedzinę prawa administracyjnego, w konsekwencji czego w okresie zawieszenia od dnia 14 marca do dnia 15 maja 2020 r. biegu terminów zawitych przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, nie biegły również terminy określone przepisami prawa celnego, w tym te wynikające z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, wyjaśnić należy, że powołany przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19 z oczywistych względów nie mógł mieć zastosowania do terminów określonych w przepisach prawa celnego uregulowanych w prawie Unii Europejskiej. System cen wejścia został całościowo uregulowany w rozporządzeniach unijnych. Ustawa krajowa nie mogła zatem uregulować odmiennie terminów określonych w tych przepisach. Przewidziane w art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19 wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów określonych przepisami prawa administracyjnego odnosiło się wyłącznie do krajowych przepisów prawa administracyjnego. Dodatkowo zauważyć należy, że stosowanie przepisu art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 nie zostało na obszarze Unii Europejskiej wyłączone lub czasowo zawieszone z powodu pandemii.

W konsekwencji prawidłowy był wniosek organu, że w sprawie nie znajdował zastosowania art. 15zzs ustawy COVID-19. Przewidywał on bowiem wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu jedynie terminów procesowych i sądowych określonych w przepisach prawa krajowego.

Nie sposób także zgodzić się ze skarżącą, że z powodu licznych ograniczeń w początkowej fazie epidemii niemożliwe było terminowe wykonanie obowiązków wynikających z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, czego organ rozstrzygający sprawę nie uwzględnił, naruszając tym samym zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań jednostki. Jak słusznie zauważył organ, przedstawiciel importera mógł złożyć wymagane dokumenty bez przeszkód w terminie za pośrednictwem placówki pocztowej lub w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy ePUAP.

Należy też zauważyć, że zgłoszenie celne dokonane zostało przez przedstawiciela, którym jest agencja celna, a więc podmiot profesjonalnie zajmujący się formalnościami celnymi. Nie jest zatem zrozumiałe nieskorzystanie z możliwości nadania dokumentów drogą pocztową (urzędy pocztowe działały w wymienionym okresie bez istotnych przeszkód) albo szybszą i wygodniejszą drogą, niewymagającą kontaktów międzyludzkich, czyli drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy ePUAP. Nie było tym samym potrzeby osobistego dostarczania dokumentów. Bez znaczenia jest zatem podnoszona przez skarżącą okoliczność pracy zdalnej części urzędników, a także pracowników skarżącej. Nie miała ona bowiem wpływu na możliwość dostarczenia wymaganych dokumentów.

Niezależnie od powyższego zauważyć wypada, że mimo istniejących ograniczeń z powodu epidemii, wniosek o zwrot zabezpieczenia złożony został osobiście w dniu 22 kwietnia 2020 r. w siedzibie organu celnego. Należy również zauważyć, że przedstawiciel strony w piśmie z dnia 9 lipca 2020 r. przyznał, że opóźnienie w dostarczeniu dokumentów wynikało z tego, że kontakt z klientem, czyli skarżącą był utrudniony, a dokumenty dostarczane były przez skarżącą z dużym opóźnieniem. Nie powoływał się natomiast wcale na utrudnienia w kontakcie z organem celnym. Dodatkowo z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie również nie wynika, by istniały jakiekolwiek ograniczenia w przyjmowaniu korespondencji przez organ I instancji. Skarżąca nie wykazała, by organ nie przyjmował korespondencji w okresie biegu terminu lub by odmówił przyjęcia dokumentów skarżącej, które ta chciała przedłożyć.

Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 przez przyjęcie, że skarżąca nie spełniła warunków do dokonania zwolnienia zabezpieczenia z uwagi na uchybienie terminowi do przedłożenia dokumentów potwierdzających zbycie towaru, podczas gdy spełnione zostały wszystkie warunki materialne, to jest nastąpiła sprzedaż towaru dopuszczonego do obrotu i zostały organowi przedstawione dokumenty potwierdzające zbycie.

W tej kwestii trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, niedotrzymanie jednego z terminów wskazanych w tym przepisie pociąga za sobą utratę złożonego zabezpieczenia. Nie ma zatem znaczenia, że skarżąca w istocie zbyła towar i przedstawiła organowi w terminie czterech miesięcy od daty zgłoszenia dokumenty potwierdzające dokonane transakcje, skoro nie spełniła bezwzględnie obowiązującego warunku przedstawienia dokumentów w terminie jednego miesiąca od daty sprzedaży. Powołany przepis art. 75 ust. 5 rozporządzenia nie przewiduje żadnych odstępstw od określonych w nim wymagań i sankcję utraty zabezpieczenia wyraźnie wiąże z niedotrzymaniem choćby jednego z terminów.

Wymogu przedstawienia dokumentów w terminie jednego miesiąca od daty sprzedaży nie można także rozumieć jako wymogu czysto formalnego, niemającego znaczenia dla oceny spełnienia warunków zwolnienia zabezpieczenia. Jak wskazano wyżej, termin jednego miesiąca jest terminem materialnym. Nie jest to termin procesowy na dokonanie określonej czynności w postępowaniu. Dlatego trzeba zaakcentować, że warunkiem zwolnienia zabezpieczenia nie jest sam fakt sprzedaży danego towaru, który dopuszczony został do swobodnego obrotu, lecz wykazanie – przez przedstawienie w określonym terminie wymaganych dokumentów – że partia towarów została zbyta zgodnie z warunkami potwierdzającymi poprawność cen. Wykazanie tego obciąża importera, a organ nie jest zobowiązany czynić z urzędu ustaleń w zakresie posiadania, czy dostępności (np. w oparciu o posiadane rejestry, czy informacje zawarte w systemie) dokumentów potwierdzających spełnienie tych warunków. Sam zaś fakt zbycia towaru nie stanowi wypełnienia obowiązków przewidzianych w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, w którym mowa o wykazaniu przewidzianych w tym przepisie okoliczności w określonym terminie.

W świetle powyższych okoliczności zarzuty skargi zarówno co do naruszenia art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, jak i wskazanych w skardze postanowień Konstytucji RP, Traktatu o Unii Europejskiej i Karty Praw Podstawowych UE – uznać należało za nieusprawiedliwione. Oczywiście błędne jest powołanie się przez skarżącą na naruszenie zaskarżoną decyzją także przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy nie mogły bowiem w ogóle stosować przepisów dotyczących postępowania przez sądem administracyjnym.

Bezpodstawny jest także zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 1 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego system podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 11 grudnia 2006 r., str. 1) w związku z art. 42 ust. 1 unijnego kodeksu celnego, poprzez nieuwzględnienie przy nakładaniu na skarżącą sankcji zasady proporcjonalności i niewzięcie pod uwagę faktu, że określona sankcja pozostaje rażąco wysoka i nieproporcjonalna w stosunku do wagi popełnionego naruszenia, w szczególności biorąc pod uwagę okoliczności, w jakich doszło do uchybienia, to jest działaniu w zaufaniu do organów władzy publicznej i stosowaniu się do obostrzeń i ograniczeń związanych z wprowadzeniem na terytorium kraju stanu epidemii COVID-19.

Przede wszystkim zauważyć należy, że sprawa niniejsza dotyczy długu celnego, a nie podatku od wartości dodanej, a zatem odwoływanie się do Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego system podatku od wartości dodanej – nie znajduje uzasadnienia.

Również art. 42 unijnego kodeksu celnego, który dotyczy sankcji za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego stosowanych przez kraje członkowskie, nie miał w sprawie zastosowania. Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu, każde państwo członkowskie przewiduje sankcje za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego. Sankcje są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Rodzaje sankcji określa ustęp 2 tego przepisu. Jednocześnie na państwa członkowskie nałożony został obowiązek powiadomienia Komisji o obowiązujących krajowych przepisach, przewidzianych zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu oraz obowiązek powiadamiania Komisji o wszelkich późniejszych zmianach mających wpływ na te przepisy (ust. 3).

W rozpoznawanej sprawie organ nie stosował przepisów krajowych wydanych zgodnie z art. 42 unijnego kodeksu celnego, lecz przepisy unijne przewidujące wprost utratę złożonego zabezpieczenia w przypadku niedotrzymania jednego z terminów określonych w art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891. Nie sposób zatem w tym przypadku mówić o stosowaniu przez organ środków nieproporcjonalnych do wagi naruszenia. Skutek w postaci utraty zabezpieczenia następuje z mocy powołanego przepisu art. 75 ust. 5 i nie zależy od woli organu. Z tego zatem także względu nie sposób podzielić stanowiska Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców o naruszeniu przez organ zasady proporcjonalności.

Wreszcie – w ocenie Sądu – nie było również uzasadnionych podstaw do zadania Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej dwóch pytań prejudycjalnych o treści wskazanej w skardze. W przypadku pierwszego pytania zauważyć należy przede wszystkim, że wskazane w nim przepisy art. 1 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego system podatku od wartości dodanej nie miały w sprawie zastosowania i w ogóle nie mogły być przedmiotem pytania prejudycjalnego. Również art. 42 unijnego kodeksu celnego nie miał w sprawie zastosowania, o czym była już wyżej mowa. Niezależnie od powyższego stwierdzić należało, że w sprawie tej nie wystąpiły wątpliwości co do interpretacji przepisu art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891, w szczególności zaś co do skutków niewykazania w prawem wymagany sposób i w terminie zawitym, określonym w tym przepisie, że dana partia towaru została zbyta zgodnie z warunkami potwierdzającymi poprawność cen. Nie stwierdzono także praktyki organu polegającej na stosowaniu przepisu art. 75 ust. 5 w sposób wskazany przez skarżącą, co również wyjaśniono wyżej.

Wątpliwości interpretacyjnych nie nasuwa również brzmienie przepisu art. 75 ust. 5, wobec czego i w tym przypadku brak było podstaw do przedstawienia TSUE drugiego z pytań wskazanych w skardze. Skarżąca chciałaby w istocie uzyskać odpowiedź na pytanie, czy przekroczenie terminu z art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 może zostać usprawiedliwione błędnym przekonaniem strony o obowiązywaniu dłuższego terminu oraz stanem epidemii. Nie jest to zatem w ogóle kwestia interpretacji tego przepisu, którą wyjaśnić należałoby w drodze pytania prejudycjalnego.

Zaznaczyć także należy, że skarżąca odwołując się do Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej i Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, pomija fakt swojego zaniedbania w przedstawieniu organom celno-skarbowym wymaganych dowodów i niezachowania należytej staranności. Skarżąca kilkakrotnie podkreślała w skardze, że była przekonana, że termin na przedłożenie dokumentów wynosi 4 miesiące, podczas gdy brzmienie przepisu art. 75 ust. 5 rozporządzenia 2017/891 nie dawało podstaw do nabrania takiego przekonania. Nie jest przy tym uzasadnione powoływanie się na fakt bliżej nieokreślonych ustaleń z funkcjonariuszami urzędu celnego, które nie mogły przecież zmieniać zasad zwalniania zabezpieczenia określonych w bezwzględnie obowiązujących przepisach prawa.

Mając powyższe rozważania na względzie należało stwierdzić, że skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegała oddaleniu w całości, o czym – na podstawie art. 151 p.p.s.a – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był orzec w sentencji wyroku.