Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1793/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

K. P. (dalej też jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014r. nr [...], który utrzymał swoja decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 roku w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3 000 zł za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 276 zwanej dalej "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., zwanej dalej "udp") oraz załącznika nr 2 pkt 8 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 z późn. zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265, zwanej dalej "utd").

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] czerwca 2013 roku na autostradzie [...] odcinek węzeł K. - węzeł M, w miejscu obsługi pasażerów "[...] ", inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z samochodu marki [...] o nr rej. [...] i przyczepy marki [...] - rej. [...], ponieważ skaner urządzenia kontrolnego (urządzenie DSRC) zainstalowany w pojeździe służbowym Inspekcji nie wykrył w kontrolowanym pojeździe urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej (jednostki pokładowej viaBox).

Pojazdem samochodowym kierował K. P. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła powyżej 3500 kg, co zostało ustalone na podstawie okazanych przez kierowcę do kontroli dowodów rejestracyjnych. Podczas czynności kontrolnych ustalono, że kierowca nie posiadał w prowadzonym pojeździe zainstalowanego urządzenia viaBox służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej.

Stwierdzono zatem, że kierowca K. P. poruszał się odcinkiem autostrady [...], na którym pobiera się opłatę elektroniczną, bez jej uiszczenia. Stronie zostało doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego.

W toku przeprowadzonej kontroli K. P. wyjaśnił, że wykonywany przejazd mial charakter prywatny oraz incydentalny, pożyczonym samochodem i przyczepą. Podniósł, że uiścił opłatę za przejazd autostradą w sposób manualny, natomiast w miejscu przeprowadzenia kontroli nie było możliwości nabycia urządzenia, w celu uiszczenia opłaty elektronicznej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 roku nałożył na skarżącego karę pieniężnej w wysokości 3 000 zł za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Powtórzył poczynione ustalenia faktyczne i prawne. Stwierdził, że odcinek węzeł K. - węzeł M., po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] czerwca 2013 roku, został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Podniósł m.in., że kierował zespołem pojazdów, który nie był jego własnością. Nie zajmuje się zawodowo działalnością w zakresie transportu drogowego, że nie zna przepisów regulujących tę dziedzinę, stąd brak świadomości o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej w razie przejazdu płatnymi odcinkami dróg krajowych w sytuacji przypięcia lekkiej przyczepy. Tym bardziej, że w miejscu wjazdu na autostrade [...] –P. (okolice O.) nie było żadnej informacji o konieczności uiszczenia elektronicznej opłaty drogowej za pojazd osobowy z przyczepką. Podkreślił, że nawet gdyby wiedział o obowiązku wyposażenia pojazdu w urządzenie pokładowe viaBox - do naliczania i uiszczania opłaty elektronicznej - nie miał by fizycznej możliwości wywiązania się ze względu na nagłą potrzebę wykonania przejazdu. W niedzielny wieczór bowiem nie ma możliwości zawarcia umowy z operatorem systemu viaToll i nabycia wymaganego urządzenia przed wjazdem na płatny odcinek drogi krajowej. Zaprzeczył, jakoby nie uiścił wymaganej opłaty. Podnosił bowiem, że uiścił opłatę w sposób tradycyjny, tj. przy bramkach wjazdowych na autostradę, gdzie nie został poinformowany przez pracownika punktu poboru opłat o tym, że powinien uiścić opłatę w inny sposób. Załączył kopię niefiskalnego potwierdzenia wniesienia opłaty za przejazd po autostradzie [...]. Skarżący podnosił, że wysokość nałożonej na niego kary pieniężnej jest nieproporcjonalna do wagi popełnionego naruszenia i wysokości należnej opłaty elektronicznej, a tym samym do ewentualnej straty poniesionej przez Krajowy Fundusz Drogowy. Zarzucił zatem, że kara nie spełnia swojej funkcji, co narusza zasadę praworządności i sprawiedliwości społecznej, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP.

Rozpoznając ponownie sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2014r. nr [...] utrzymał swoją decyzję. Ponowił ustalony stan faktyczny i prawny. M.in. stwierdził, że w celu ustalenia prawdy obiektywnej przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Wystąpił do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad o udzielenie informacji, jak należy traktować uiszczenie przez wnioskodawcę kwoty 9,30 zł tytułem opłaty za przejazd odcinkiem autostrady [...], czy wniesienie tejże opłaty należy traktować jako uiszczenie opłaty elektronicznej bez konieczności instalacji urządzenia pokładowego, służącego do uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13hc ust. 2 udp. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad pismem z 14 stycznia 2014 roku, poinformowała, że opłata elektroniczna nie może być uiszczona w systemie manualnego poboru opłat, co miało miejsce w przedmiotowej sytuacji. Nie ma możliwości, aby kwoty wpłacane przez użytkownika w ten sposób traktowane były przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad jako pokrycie należnej opłaty elektronicznej. O tym materiale dowodowym organ pismem z 22 stycznia 2014 roku zawiadomił stronę. Stwierdził, że z materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany zespół pojazdów, niewyposażony w urządzenie viaBox służące do poboru opłaty elektronicznej, poruszał się w dniu [...] czerwca 2013 roku po odcinku autostrady [...], na której pobiera się opłatę elektroniczną. Za przejazd, stwierdzony w czasie kontroli mobilnej, nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Przedmiotowy pojazd w chwili przeprowadzonej kontroli mobilnej nie był wyposażony w urządzenie viaBox. Kierujący przedmiotowym pojazdem w dniu [...] czerwca 2013 roku odbył zatem przejazd po autostradzie [...] bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ww. ustawy. Jednak aby wymagana oplata elektroniczna za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej została pobrana w prawidłowy sposób, każdy kierujący jest zobowiązany posiadać w pojeździe wymagane urządzenie, za pośrednictwem którego w prawidłowy sposób będzie pobierana opłata elektroniczna. Przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną, odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie, instaluje urządzenie w pojeździe, wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. W sytuacji, jak na gruncie niniejszej sprawy, gdy kierujący pojazdem po płatnym odcinku drogi krajowej nie będzie posiadał wymaganego urządzenia albo naruszy obowiązek zawarty w art. 13i ust. 4a i ust. 4b udp, to będzie nakładana kara pieniężna w wysokości 3.000 złotych określona przepisami ustawy o drogach publicznych.

Jego zdaniem, bilet otrzymany na bramce wjazdowej na autostradę nie stanowi dowodu na okoliczność, że w dniu [...] czerwca 2013 roku została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd przedmiotowego pojazdu po autostradzie [...]. Otrzymany bilet przy wjeździe na autostradę [...] świadczy o tym, że kierujący ponosi opłatę za korzystanie z autostrady zgodnie z art. 37a pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 931). Natomiast w przypadku poruszania się po płatnych odcinkach dróg krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej pojazdem, bądź zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony - na użytkowniku ciąży obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Organ stwierdził zatem, że uiszczenie opłaty za przejazd po płatnych odcinkach autostrad na podstawie ustawy z dnia z 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym nie czyni zadość obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, ponieważ oplata elektroniczna może być w prawidłowy sposób uiszczona wyłącznie za pomocą zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox przeznaczonego do poboru tej opłaty. Zgodnie z treścią art. 37ga ustawy o autostradach płatnych zasady poboru opłat w systemie elektronicznym określają przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Dlatego też nie można mówić o tożsamości obu rodzajów opłat, gdyż istnieją dwie opłaty tj. opłata za przejazd po autostradzie oraz opłata elektroniczna za przejazd po drogach krajowych, do których zaliczane są m. im. także autostrady. Jednak żeby opłata elektroniczna została uiszczona, w pojeździe musi znajdować się urządzenie, które jest odpowiedzialne za właściwe pobieranie tej opłaty. Kierujący przedmiotowym pojazdem nie posiadał urządzenia viaBox, co potwierdził zarówno kierowca jak i kontrolujący, którzy nie zauważyli ani na przedniej szybie pojazdu ani w żadnym innym miejscu takiego urządzenia. Tak więc oplata elektroniczna za przejazd po autostradzie [...] w dniu [...] czerwca 2013 roku mogła być uiszczona jedynie przez urządzenie viaBox.

Organ wskazał, że wina i stopień ewentualnego zawinienia w rozpatrywanej sprawie nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Natomiast okoliczności stanowiące przyczynę powstania naruszenia nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Także trudna sytuacja finansowa i materialna skarżącego nie jest istotna dla sprawy i nie ma wpływu na toczące się postępowanie administracyjne.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił:

1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 6, 7 ,77 k.p.a. poprzez: niedokładne rozpatrzenie sprawy, ustalenie stanu faktycznego sprawy niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej - co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie przedłożonego materiału dowodowego;

2. Narusznie przepisów prawa materialnego:

- art. 13 ust.1 pkt. 3 udp, ponieważ opłata została uiszczona,

- art. 13hc ust. 2 udp, zgodnie z którym podmioty pobierające opłaty elektroniczne z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat mogą umożliwić użytkownikom dróg krajowych uiszczanie tych opłat bez konieczności instalacji urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust.3,

- art. 13j udp Skarżący wskazał, że ustawodawca umożliwił uiszczenie opłaty w innej formie niż elektroniczna. Zgodnie z tym przepisem pracownik GDDKiA wpuścił go na autostradę i jednocześnie pobrał za ten przejazd opłatę. Jeżeli ustawodawca nie przewidziałby możliwości poboru opłaty we wskazany sposób to przedstawiciel GDDKiA nie powinien wpuścić go na ten odcinek autostrady.

- art. 13k. ust. 2 udp poprzez to, że opłata została uiszczona opłata w sposób tradycyjny na bramce i Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wpuszczajac skarżacego na autostaradę uznała, że oplata została uiszczona w sposób prawidłowy. art. 13k. ust. 3 ustawy o drogach publicznych kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nie wymierza się, gdy kierujący uiścił w inny sposób opłatę elektroniczną w związku z powyższym również ustawodawca przewidział, że opłatę można uiścić w sposób tradycyjny.

Skarżacy ponowił zarzuty wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodał nadto, że zadając pytanie GDDKiA Główny Inspektor sam miał wątpliwości co do interpretacji przepisów i potwierdził uiszczenie opłaty w sposób inny niż elektroniczny.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie zarzutu są słuszne.

Wskazać należy na wstępie, że prawnomaterialne podstawy odpowiedzialności skarżącego wynikały z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, który przewiduje, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespól pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Według art. 13ha ust. 1 udp, opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Jednakże prawidłowe zastosowanie przez organ przepisów materialnych uzależnione jest od nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych.

Z tego względu rozpoznania w pierwszej kolejności wymagały podniesione zarzuty procesowe, ponieważ zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania. Warunkiem wstępnym formułowania wniosków na tle prawa materialnego jest – co do zasady – brak uchybień w stosowaniu prawa procesowego. Wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie i rozważenie stanu faktycznego sprawy stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Dopiero bowiem pewność, że ustalenia faktyczne zostały poczynione niewadliwie, zezwala na formułowanie przesądzających ocen co do zaistnienia w konkretnym przypadku przesłanek uregulowanych przez prawo materialne.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na 2 podstawowe zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy:

1) w miejscu wjazdu na autostradę [...] – P. (okolice O.) nie było żadnej informacji o konieczności uiszczenia elektronicznej opłaty drogowej za pojazd osobowy z przyczepką;

2) od skarżącego została przyjęta opłata za przejazd w sposób manualny w kwocie 9,40 zł i nie został poinformowany o obowiązku z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp .

Należy wskazać, że dokonując ustaleń faktycznych organ odwoławczy – poza sporem - przyjął okoliczności zatrzymania w dniu [...] czerwca 2013r. do kontroli zespołu pojazdów, którym kierował skarzący: samochodu marki [...] o nr rej. [...] i przyczepy marki [...] - rej. [...]. Zatrzymanie miało miejsce na autostradzie [...] odcinek węzeł K. - węzeł M. W czasie kontroli mobilnej przez Inspekcję Transportu Drogowego, skaner urządzenia kontrolnego (urządzenie DSRC) zainstalowany w pojeździe służbowym nie wykrył w kontrolowanym pojeździe urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej (jednostki pokładowej viaBox). Okoliczności te zostaly potwierdzone przez skarżącego, który niejako na swoje “usprawiedliwienie" podawał incydentalny charakter przejazdu – pożyczonymi od dwóch osób samochodem i przyczepką - w niedzielny póżny wieczór. Wobec tego, że uiścił opłatę za przejazd w sposób manualny twierdzil, że w miejscu gdzie wjeżdżał na autostradę – P. (okolice O.) - nie było właściwego oznaczenia o obowiązku dokonania opłaty w sposób elektroniczny.

W świetle tego zarzutu, podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – należy stwierdzić, że organ ani nie odniósł sie do niego w zaskarżonej decyzji, ani nie nadesłał dowodu (jak to uczynił w innych podobnych sprawach) na okoliczność prawidłowego oznaczenia wskazanego przez stronę wjazdu na autostracę [...] P. (okolice O.).

Należy podnieść, że Sąd, kontrolując zaskarżony akt nie może przyjmować bezkrytycznie ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, jeżeli są one podważane przez skarżącego. Wszelkie wątpliwości ujawnione na etapie postępowania odwoławczego muszą być w uzasadnieniu decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy - jednoznacznie wyjaśnione i zinterpretowane z powołaniem się na konkretne przepisy prawa. Z treści uzasadnienia organu odwoławczego powinno wynikać, że przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w odwołaniu (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), konfrontując je z ustaleniami organu I instancji i materiałami dowodowymi sprawy, a w przypadku braków dowodowych – ich uzupełnienia we własnym zakresie.

Z urzędu Sądowi wiadomo, że w innych podobnych sprawach, gdzie nawet skarżący do wyznaczenia terminu rozprawy nie powoływali się na brak oznaczenia drogi - organ składał dowody na okoliczność prawidłowego oznakowania. Uwzględniał niewątpliwie – utrwalony już w orzecznictwie pogląd - m.in. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2013 r. w sprawach o sygn. II GSK 1692/12, II GSK 935/12, II GSK 1467/12 i II GSK 2045/12 (a także późniejsze wyroki np. z dnia 27 listopada 2014r. sygn. II GSK 1588/13, gdzie postawiona została teza "Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że "na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13ha ust. 6 ustawy o drogach publicznych, w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia, jak również klasy GP i G określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Z kolei rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (wydane na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym) określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast z § 65 ust. 3 rozporządzenia wynika, że umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c albo E-15d, tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 124, poz. 705). Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z dnia 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach. Następnie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 czerwca 2011 r. zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E-15c, drogi ekspresowej E–15d lub innej drogi krajowej E–15a, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9.)".

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "z wyżej przedstawionych unormowań wynika, że zarządcy dróg zobowiązani zostali do oznakowania tabliczkami T-34 dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34 stanowią bowiem dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjęcie decyzji, co do wyboru drogi: płatnej bądź bezpłatnej. Znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje zatem odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. Przepis art. 13k ust. 1 ustawy o drogach publicznych wyraźnie stanowi, że za przejazd po drodze krajowej pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: 1) bez uiszczenia tej opłaty – wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, 2) bez uiszczenia opłaty w pełnej wysokości – wymierza się karę pieniężną w wysokości 1.500 zł."

Naczelny Sąd Administracyjny w konsekwencji uznał, że "obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty. Znak T-34 łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisu nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści znaku kilku funkcji. Wymienione w tym przepisie funkcje znaków zostały ujęte w postaci alternatywy zwykłej, co oznacza, że znak może pełnić kilka funkcji w nim określonych. Za taką wykładnią art. 7 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. (sygn. P9/03). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego pogląd, że poszczególne kategorie znaków drogowych wymienione w treści art. 7 ust. 1 ustawy wykluczają się nie jest uzasadniony. Językowa wykładnia treści tego przepisu nie wyklucza funkcjonowania znaków drogowych łączących w swojej treści kilka funkcji, np. informacji i zakazu. Jeżeli bowiem zastanowić się nad rolą normatywną znaków drogowych, to regułą jest konstruowanie treści określonych nakazów czy zakazów postępowania w oparciu nie o jeden (i to realizujący tylko jedną funkcję) znak drogowy, ale o kilka z nich, wzajemnie się uzupełniających. Trybunał wskazał na przykłady znaków informacyjnych, które także służyć mogą do dekodowania norm nakazujących lub zakazujących, a których treść wcale tego rodzaju zakazów lub nakazów expressis verbis nie wyraża (np. znak informujący o początku pasa ruchu dla autobusów, znak informujący o początku pasa ruchu powolnego)".

Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach stwierdził, że "umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinku drogi uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, na jakiej drodze znajduje się i dokonania odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty, skutkującą wymierzeniem mu kary pieniężnej. Wprawdzie prawo administracyjne negatywne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, jednakże zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, że korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, a zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, a zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP jest wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd pierwszej instancji, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikających z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych."

Podsumowując zacytowane rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie niniejszej sprawy, to wobec niewyjaśnienia prawidłowości oznaczenia drogi w miejscu wjazdu na autostradę [...] – P. (okolice O.), informującym o konieczności uiszczenia elektronicznej opłaty drogowej za pojazd osobowy z przyczepką – mimo zarzutu skarżącego – to ta kwestia przesądza o uwzględnieniu skargi.

Nie można bowiem pominąć, że znak T-34 zawiera zobowiązanie do określonego zachowania: zakazu poruszania się po drodze krajowej bez opłaty elektronicznej. Co do zasady uiszczenia opłaty jako takie – jest poza sporem, że skarżący uiścił opłatę w sposób manualny, przewidziany art. 37a pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 931) według którego za przejazd autostradą są pobierane opłaty. Niewątpliwie jednak, bilet otrzymany na bramce wjazdowej na autostradę nie stanowi dowodu na okoliczność, że w dniu [...] czerwca 2013 roku została uiszczona opłata elektroniczna. W przypadku poruszania się po płatnych odcinkach dróg krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej pojazdem, bądź zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony - na użytkowniku ciąży obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

W niniejszej sprawie skarżący poruszał się zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej 3600 kg (samochodem ciężarowym o DMC równej 3000 kg i przyczepy o DMC równej 600 kg). Uiszczenie zatem opłaty za przejazd po płatnych odcinkach autostrad na podstawie ustawy z dnia z 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym nie czyni zadość obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, ponieważ oplata elektroniczna może być w prawidłowy sposób uiszczona wyłącznie za pomocą zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox przeznaczonego do poboru tej opłaty. W niniejszej sprawie kierujący przedmiotowym pojazdem nie posiadał urządzenia viaBox, co jest niesporne.

Oznacza to, że oplata elektroniczna za przejazd po autostradzie [...] w dniu [...] czerwca 2013 roku mogła być uiszczona jedynie przez urządzenie viaBox, o ile ustalone zostanie, że skarżący wjeżdżający na autostradę [...] został prawidłowo poinformowany tabliczką T-34 przed wjazdem na autostradę [...] w m. P. (okolice O.). Co do zasady tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady. O ile organ ustaliłby, że w dacie przejazdu skarżącego tabliczki tej nie było przy wjeździe na autostradę – brak byłoby podstaw do nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy opłata została uiszczona w systemie manualnym.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w składzie orzekającym uznał, że naruszenie procedury administracyjnej: art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. uzasadnia, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej wykonania na podstawie art. 152 p.p.s.a., przy czym przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni przepisy obowiązujące go w dacie orzekania.

Brak rozstrzygnięcia przez Sąd o kosztach postępowania wynika z braku wniosku w tym zakresie.