Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1019/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 122, art. 187 par.1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędziowie Janusz Zajda NSA Marzenna Zielińska Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 10 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. W. "G." Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 454/06 w sprawie ze skargi P. W. "G." Spółki z o.o. w K. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] marca 2006 r. nr: [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr: [...] [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia od P. W. "G." Spółki z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w K. kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 454/06, oddalił skargi P. W. "G." Sp. z o.o. w K. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i z dnia [...] marca 2006 r., nr [...],[...] w przedmiocie długu celnego, z następującym uzasadnieniem.

W okresie od dnia [...] lutego do dnia [...] lipca 2003 r. na podstawie zgłoszeń celnych i świadectw przewozowych EUR 1 P. W. "G." Sp. z o.o. w K. zgłosiło do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z T. towar w postaci włóczki, różnorodnej odzieży, wyrobów tekstylnych, regału wystawowego, czapek, sztucznej biżuterii, portfeli z materiałów syntetycznych, ozdób z tworzywa sztucznego i manekinów sklepowych.

W wyniku weryfikacji zadeklarowanej przez skarżącą wartości celnej towaru Naczelnik Urzędu Celnego II w K. decyzjami z dnia [...] lipca 2003 r., [...] lipca 2003 r., [...] sierpnia 2003 r., [...] kwietnia 2003 r., [...] lipca 2003 r., [...] sierpnia 2003 r., dwiema z dnia [...] lipca 2003 r., [...] marca 2003 r., [...] marca 2003 r. zakwestionował tę wartość na podstawie art. 23 § 7 ustawy z dnia z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 ze zm.) – dalej: Kodeks celny – a następnie uznał ww. zgłoszenia celne za nieprawidłowe i orzekł w tym zakresie, ustalając wartość na podstawie art. 29 Kodeksu celnego.

Następnie dla sprawdzenia autentyczności załączonych do przedmiotowych zgłoszeń świadectw przewozowych EUR 1 zostały one przesłane do tureckich władz celnych w celu ich weryfikacji. Pismami z dnia [...] sierpnia 2005 r. tureckie władze celne poinformowały, że przedmiotowe świadectwa przewozowe EUR 1 nie zostały wystawione i potwierdzone przez turecki urząd celny, oraz że część z pola 11 tych dokumentów nie należy do tureckich władz celnych, dlatego towary objęte tymi świadectwami nie podlegają preferencyjnemu traktowaniu.

Decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] stycznia 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. po wznowieniu postępowania uchylił ww. prawomocne decyzje Naczelnika Urzędu Celnego II w K. w części dotyczącej stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego i orzekł w tym zakresie określając kwoty długu celnego.

Dyrektor Izby Celnej w K. po rozpatrzeniu odwołań od rozstrzygnięć Naczelnika Urzędu Celnego decyzjami z dnia [...] marca 2006 r. i z dnia [...] marca 2006r. uchylił zaskarżone decyzje w części dotyczącej podstawy prawnej odsetek wyrównawczych i orzekł w tym zakresie, w pozostałej części zaskarżone decyzje organu celnego I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wydanych decyzji organ odwoławczy stwierdził, że dowody w postaci wyniku weryfikacji świadectw przewozowych EUR 1 są dowodami nowymi i istotnymi dla sprawy, co uzasadniało wznowienie postępowania jednak na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a nie jak przyjął organ I instancji tj. art. 240 1 pkt 1 cyt. ustawy. Z przeprowadzonych weryfikacji wynika, że w dniu wystawienia ww. świadectw nie spełniały one wymogów Protokołu nr 3 umowy o Wolnym Handlu między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką sporządzoną w Ankarze dnia 4 października 1999 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 57, poz. 680 ze zm.). W ocenie organu celnego II instancji weryfikacja przedmiotowych świadectw przewozowych EUR 1, przeprowadzona zgodnie z art. 32 ust. 3 Umowy o Wolnym Handlu zawartej między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką, przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez Protokół Nr 3 ww. umowy formą kontroli dowodów pochodzenia towaru a jej wynik jest rozstrzygający dla władz celnych kraju importu. W konsekwencji brak było podstaw do zastosowania preferencyjnych stawek celnych.

Oddalając skargi na powyższe decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. podkreślił, że Naczelnik Urzędu Celnego II w K. wznowił postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – dalej: Ordynacja podatkowa w sytuacji gdy nie chodziło o fałszywe dowody na których oparto pierwotne decyzje organu I instancji. W decyzjach organu odwoławczego błąd ten został dostrzeżony i orzeczono, iż podstawą wznowienia stanowi art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Wobec powyższego należy uznać, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik przedmiotowych spraw.

W ocenie Sądu I instancji przez przyjęcie nowych dowodów lub nowych okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję należy rozumieć tylko takie dowody, które nie były przedmiotem badania w postępowaniu zwyczajnym oraz takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały.

Weryfikacja wykazała, że status pochodzenia importowanych towarów był inny, niż pierwotnie ustalony, a okoliczność ta miała bezpośredni wpływ na zastosowanie stawek celnych, w oparciu o którą określono wysokość długu celnego. Ujawnienie tego faktu, nieznanego w dniu wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego II w K. decyzji ostatecznych uzasadniało wznowienie postępowań w przedmiotowych sprawach.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych co do zasad przeprowadzenia weryfikacji świadectw przewozowych EUR 1, jak i wiążącego wyniku tej weryfikacji uznając, że postępowanie w tym zakresie jest zgodne z powołanym Protokołem Nr 3.

Z uwagi na wiążące Polskę postanowienia Umowy o Wolnym Handlu między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką polskie władze celne nie były uprawnione do samodzielnego prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalania pochodzenia zaimportowanych towarów. Treść art. 32 ust. 3 Protokołu nr 3 jednoznacznie potwierdza zasadność tego stanowiska.

Zdaniem Sądu I instancji odmienny sposób udowodnienia okoliczności pochodzenia towarów wynika z cyt. Umowy o Wolnym Handlu między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką, która zawiera unormowania o charakterze szczególnym, mającymi pierwszeństwo w zastosowaniu przed przepisami o charakterze ogólnym, które są zawarte w Dziale IV Ordynacji podatkowej. W celu uzyskania preferencji związanych z pochodzeniem towaru udokumentowanie tej okoliczności musi być stwierdzone przez świadectwo przewozowe EUR 1, z wyłączeniem dopuszczalności dowodzenia tej okoliczności innymi środkami.

Od powyższego wyroku Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "G." Sp. z o.o. w K. złożyła skargę kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca Spółka zarzuciła:

1. Naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. – poprzez:

a) odmowę zastosowania postanowień art. 13 ust. 1 oraz art. 16 Protokołu nr 3 Umowy o Wolnym Handlu zawartej między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką pozwalającej na zastosowanie preferencyjnej stawki celnej.

2. Naruszenie "przepisów postępowania" jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez:

a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie za prawidłowe faktu nie przeprowadzenia przez organ celny wszystkich dowodów niezbędnych do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, w szczególności niezwrócenie się do tureckich organów celnych z wnioskiem o wyjaśnienie trybu weryfikacji świadectwa EUR 1, jak również o ustalenie prawdziwości pieczęci znajdujących się w rubryce 7 świadectwa EUR 1, a ponadto o ustalenie zgodności pieczęci widniejącej w rubryce 11 z obowiązującymi wzorami przekazanymi zgodnie z postanowieniami Umowy o Wolnym Handlu zawartej między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką;

b) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny opartej na niepełnym materiale dowodowym w szczególności niezawierającym informacji pochodzącej od tureckich organów celnych dotyczącej wyjaśnienia trybu weryfikacji świadectwa EUR 1, jak również z informacji o prawdziwości pieczęci znajdującej się w rubryce 7 świadectwa EUR 1, a ponadto o zgodności pieczęci widniejącej w rubryce 11 z obowiązującymi wzorami przekazanymi zgodnie z postanowieniami Umowy o Wolnym Handlu zawartej między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką;

c) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. stanu faktycznego, ustalonego przez organ celny, bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oraz niedokonanie przez Sąd I instancji kontroli ustaleń faktycznych dokonanych przez organ celny (w skardze kasacyjnej podano: podatkowy).

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż Sąd I instancji przyjął stan faktyczny ustalony przez Dyrektora Izby Celnej i nie dokonał jego właściwej weryfikacji oraz oceny. Sąd uznał, iż stan faktyczny ustalony przez organ jest prawidłowy oraz nie było potrzeby przeprowadzania wnioskowanych przez skarżącą dowodów tj. wyjaśnień tureckich władz celnych na okoliczność sposobu weryfikacji prawdziwości świadectwa EUR 1 oraz ustalenia czy pieczęć w polu 7 świadectwa EUR 1 jest pieczęcią tureckich władz celnych, z wyjaśnień polskich i tureckich władz celnych – na okoliczność zgodności powyższych pieczęci widniejących na świadectwie z wzorami pieczęci wywieszonymi w urzędzie celnym, w którym dokonano odprawy oraz z opinii biegłego – na okoliczność czy oryginały świadectw EUR 1 były fałszywe.

Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się z poglądem Sądu I instancji, iż postanowienia Umowy o Wolnym Handlu zawartej między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką wyłączają postanowienia Ordynacji podatkowej w przedmiocie przebiegu postępowania. Z art. 32 Protokołu Nr 3 do ww.

Umowy wynika, że jej postanowienia regulują tylko i wyłącznie zakres obowiązków organów celnych polskich i tureckich w stosunku do siebie, natomiast postanowienia Umowy nie regulują przebiegu postępowania celnego oraz praw i obowiązków organu w stosunku do importera (strony postępowania) przysługujących w toku postępowania.

Skarżąca wskazała, że nie wnioskowała dowodów "sprzecznych" ze wskazaną Umową, a jedynie dążyła do obrony swych praw poprzez jednoznaczne ustalenie czy czynności przewidziane Umową były wykonane prawidłowo, a co za tym idzie czy opinia tureckiego organu celnego jest jednoznacznie właściwa.

Ponadto autor skargi kasacyjnej zarzucił, że nie wyjaśniono czy pieczęć w rubryce 11 świadectwa EUR 1 była tożsama z wzorem, o którym mowa w art. 31 ust. 1 Protokołu Nr 3.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wynikających w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., wobec czego w pierwszej kolejności należy ocenić zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy skarga nie została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. lub gdy podstawa ta okaże się nieusprawiedliwiona w rozumieniu art. 184 p.p.s.a.

Dla oceny zasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazanych w pkt 2 a), b) i c) skargi kasacyjnej należy zauważyć, że zgodnie z art. 83 Kodeksu celnego w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego w zakresie określonym w § 2 i ze skutkami faktycznymi i prawnymi przewidzianymi w § 3.

Kontrola w niniejszej sprawie przeprowadzona została przy współpracy organów celnych państw-stron Umowy o Wolnym Handlu zawartej między Rzeczypospolitą Polską i Republiką Turecką (Dz. U. z 2000 r., Nr 57, poz. 680) w trybie określonym Protokołem Nr 3 stanowiącym załącznik do wymienionej umowy.

Art. 32 pkt 1 i 2 Protokołu Nr 3 stanowi, że dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzona wyrywkowo wówczas, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dowodów, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego protokołu.

W pkt 6. art. 32 umawiające się strony określiły okoliczności w jakich władze celne wnioskujące odmawiają wszelkich preferencji.

W niniejszej sprawie władze celne eksportera działając na podstawie art. 32 pkt 5 powołanego Protokołu Nr 3 udzieliły jednoznacznej odpowiedzi, że przedmiotowe świadectwa EUR 1 "nie zostały wystawione ani podpisane przez nasz urząd celny" i wobec tego "nie podlegają wymianie preferencyjnej".

Wynik weryfikacji dowodów pochodzenia przeprowadzony przez organy celne kraju eksportu jest wiążący dla organów celnych kraju importu.

Szczególny tryb weryfikacji dowodów pochodzenia określony w powołanym Protokole Nr 3 wyłącza dopuszczenie na tę okoliczność dowodów zgodnie z zasadą przewidzianą w art. 180 § 1 Ordynacji procesowej.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma przepis art. 32 Protokołu Nr 3, który stanowi, że wynik weryfikacji winien być taki aby umożliwiał wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące z Polski, Turcji lub innego kraju wymienionego w art. 3 i art. 4 oraz czy spełniają inne wymogi Protokołu Nr 3.

Wynik weryfikacji jest jednoznacznie negatywny pozwalający na ustalenie iż, świadectwo przewozowe EUR 1 jako nie wystawione "przez władze celne kraju eksportera" jak stanowi przepis art. 17 Protokołu Nr 3 uniemożliwia korzystanie z preferencji celnych.

Jedynym dowodem potwierdzającym pochodzenie towaru jest prawidłowo sporządzone świadectwo przewozowe EUR 1 lub deklaracja na fakturze. Organy celne kraju importu nie są uprawnione do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego na okoliczność sposobu weryfikacji wymienionych dokumentów, czy też zwracania się do organów celnych kraju eksportu o wyjaśnienie trybu weryfikacji.

Biorąc powyższe pod uwagę nie można zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej w pkt 2 a) i b), dotyczącymi zaakceptowania przez Sąd I instancji naruszenia art. 123 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) tj. naruszenia zasady prawdy obiektywnej i uchylenia się od obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Nie można również zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, iż naruszony został przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób wskazany w pkt 2 c) skargi kasacyjnej albowiem Sąd I instancji odniósł się do zarzutów skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej wykazując ich bezzasadność i przyczyny dla których przyjął za udowodniony stan faktyczny w poszczególnych sprawach.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego (pkt 1) polegającego na niewłaściwym jego zastosowaniu poprzez odmowę zastosowania art. 13 ust 1 i art. 16 Protokołu Nr 3 do Umowy o Wolnym Handlu między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Turecką z uzasadnienia powyższego zarzutu wynika, że u jego podstaw był zarzut wadliwości ustalonego stanu faktycznego.

Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego polega na błędzie w subsumpcji do już ustalonego stanu faktycznego (a nie podważonego w ramach tego zarzutu).

Podstawa kasacyjna, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. okazała się "nieusprawiedliwiona" w rozumieniu art. 184 p.p.s.a., a zatem przyjmując stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku zarzut naruszenia prawa materialnego w formie określonej w pkt 1 skargi kasacyjnej należy ocenić za nieusprawiedliwiony.

Przepis art. 13 pkt 1 Protokołu Nr 3 dotyczy transportu bezpośredniego między Polską i Turcją jako jednego z warunków koniecznych dla preferencyjnego traktowania towarów importowanych w ramach umowy. Spełnienie powyższego warunku przez importera nie było kwestionowane zarówno przez organy celne jak i Sąd I instancji, stąd nieuzasadniony jest zarzut niestosowania tegoż przepisu.

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania art. 16 Protokołu Nr 3 podkreślić należy, że odnosi się on do różnych stanów faktycznych przy czym wyłącznie art. 16 pkt 1 a dotyczy niniejszej sprawy. Przepis ten przewiduje drugi z koniecznych wymogów umożliwiających stosowanie preferencji celnych tj. przedłożenie świadectwa przewozowego EUR 1 ale świadectwa wystawionego zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 17 Protokołu Nr 3.

Przeprowadzona weryfikacja wykazała naruszenie tej procedury, co oznacza, że ograny celne niewadliwie oceniły, iż powyższy warunek nie został spełniony, zaś Sąd I instancji trafnie zaakceptował to stanowisko.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalono skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Z akt wynika, że Spółka "G." wykazała w tej sprawie brak dostatecznych środków na ponoszenie pełnych kosztów postępowania. Sytuacja finansowa strony uzasadnia zatem odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.