Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 69/96
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1997-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Artykuł 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie reguluje obowiązków organów podatkowych w sprawach, w których podatek został uiszczony w wyniku niezgodnej z prawem inicjatywy podatnika, jeżeli równocześnie towarzyszy jej zamiar utajniania przez uiszczającego rzeczywistego stanu rzeczy, którego ujawnienie następuje dopiero w wyroku skazującym. W tym bowiem przypadku skutki zapłacenia nienależnego podatku nie mogą obciążać organu podatkowego, tym bardziej, że w chwili pobrania podatku na skutek zawinionego działania skarżącej nie miał on możliwości dokonania rzeczywistych ustaleń faktycznych. Nałożenie na organy podatkowe obowiązku zapłaty odsetek w sytuacji, gdy pobranie przez płatnika podatku obrotowego jest następstwem przestępstwa dokonanego przez osobę odprawiającą towar, stanowiłoby naruszenie zasady sprawiedliwości, zakazującej dokonywania takiej wykładni prawa, która tworzyłaby dodatkowe korzyści osobie popełniającej czyn zabroniony.

TEZY

Artykuł 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie reguluje obowiązków organów podatkowych w sprawach, w których podatek został uiszczony w wyniku niezgodnej z prawem inicjatywy podatnika, jeżeli równocześnie towarzyszy jej zamiar utajniania przez uiszczającego rzeczywistego stanu rzeczy, którego ujawnienie następuje dopiero w wyroku skazującym. W tym bowiem przypadku skutki zapłacenia nienależnego podatku nie mogą obciążać organu podatkowego, tym bardziej, że w chwili pobrania podatku na skutek zawinionego działania skarżącej nie miał on możliwości dokonania rzeczywistych ustaleń faktycznych. Nałożenie na organy podatkowe obowiązku zapłaty odsetek w sytuacji, gdy pobranie przez płatnika podatku obrotowego jest następstwem przestępstwa dokonanego przez osobę odprawiającą towar, stanowiłoby naruszenie zasady sprawiedliwości, zakazującej dokonywania takiej wykładni prawa, która tworzyłaby dodatkowe korzyści osobie popełniającej czyn zabroniony.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga nie może być uwzględniona jako, że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Uchylenie bowiem decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Takie zaś wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

I tak stosownie do tegoż przepisu, stronie należą się odsetki za zwłokę, jeżeli zwrot nadpłaty podatku nie nastąpił w terminie określonym w ust. 1 ww. przepisu art. 29 ustawy. Zgodnie natomiast z ust. 1 art. 29 - nadpłacone i nienależnie uiszczone podatki podlegają zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, a w razie ich braku - podlegają zwrotowi w terminie trzech miesięcy od dnia powstania nadpłaty.

Zważyć należy, że analizowany przepis nie reguluje kwestii daty powstania nadpłaty w sytuacji, gdy nienależnie uiszczony podatek nie był następstwem działania ani organów podatkowych, ani też płatnika. Regulacja dotycząca daty powstania nadpłaty /ust. 2/ jest bowiem regulacją przykładową i nie wyczerpuje wszystkich możliwości /por. uchwała Pięciu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1995 r. III AZP 1/95 - OSNAPU 1995 nr 14 poz. 166/.

W związku z tym odwoływanie się do brzmienia tego przepisu w innych przypadkach, aniżeli wyraźnie w nim uregulowanych nie znajduje prawnego uzasadnienia.

Z akt sprawy wynika, że zapłacenie podatku obrotowego było następstwem wprowadzenia przez skarżącą organy cele w błąd, co do istnienia podstaw do dokonania odprawy celnej samochodu, pobrania cła oraz podatku obrotowego.

Uiszczenie zatem podatku w tych warunkach nie było następstwem władczego działania organów, lecz niezgodnym z prawem zabiegiem samej skarżącej, w celu legalizacji samochodu pochodzącego z kradzieży.

W okolicznościach tej sprawy, omawiany przepis art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w ogóle nie ma zastosowania.

Regulacja zawarta w tym przepisie odnosi się jedynie do takich sytuacji, w których na skutek okoliczności leżących po stronie organu powstaje sytuacja zobowiązująca do zwrotu uiszczonego podatku, a w razie opóźnienia tej czynności - również zapłaty odsetek. Przepis ten jednak nie reguluje obowiązków organów podatkowych w sprawach, w których podatek został uiszczony w wyniku niezgodnej z prawem inicjatywy podatnika, jeżeli równocześnie towarzyszy jej zamiar utajnienia przez uiszczającego rzeczywistego stanu rzeczy, którego ujawnienie następuje dopiero w wyroku skazującym. W tym bowiem przypadku, skutki zapłacenia nienależnego podatku nie mogą obciążać organu podatkowego, tym bardziej, że w chwili pobrania podatku na skutek zawinionego działania skarżącej nie miał on możliwości dokonania rzeczywistych ustaleń faktycznych.

Nadto podkreślić należy, że nałożenie na organy podatkowe obowiązku zapłaty odsetek w sytuacji, gdy pobranie przez płatnika podatku obrotowego jest następstwem przestępstwa dokonanego przez osobę odprawiającą towar, stanowiłoby naruszenie zasady sprawiedliwości, zakazującej dokonywania takiej wykładni prawa, która tworzyłaby dodatkowe korzyści osobie popełniającej czyn zabroniony.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że wyjątkowość stanu faktycznego ujawnionego w tej sprawie skłania Sąd do przyjęcia poglądu, że organy podatkowe nie naruszyły przepisu art. 29 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, gdyż w rozpatrywanej sprawie nie ma on w ogóle zastosowania.

Reasumując, Sąd stwierdza, iż kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie wykazała, by tak decyzja organu I instancji jak i decyzja organu odwoławczego wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zatem uwzględnić skargi z braku uzasadnionych ku temu podstaw i wobec tego oddalił ją w myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.