Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 509/84
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1984-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Podatkowe postępowanie
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1981 nr 26 poz. 138
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 1981 r. w sprawie zwolnienia od podatków i opłaty skarbowej podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności zarobkowej.
Teza: Za członka rodziny pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym z podatnikiem w rozumieniu par. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 1981 r. w sprawie zwolnienia od podatków i opłaty skarbowej podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności zarobkowej /Dz.U. nr 26 poz. 138/ nie można uznać powinowatego, którego pobyt u podatnika jest przejściowy i ma charakter gościny, w czasie której osoba taka przekazuje podatnikowi swe kartki żywnościowe i pewną sumę pieniędzy jako rekompensatę kosztów wyżywienia.

TEZY

Za członka rodziny pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym z podatnikiem w rozumieniu par. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 1981 r. w sprawie zwolnienia od podatków i opłaty skarbowej podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności zarobkowej /Dz.U. nr 26 poz. 138/ nie można uznać powinowatego, którego pobyt u podatnika jest przejściowy i ma charakter gościny, w czasie której osoba taka przekazuje podatnikowi swe kartki żywnościowe i pewną sumę pieniędzy jako rekompensatę kosztów wyżywienia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Ireny L. na decyzję Izby Skarbowej w Wałbrzychu z dnia 14 grudnia 1983 r. w przedmiocie pozbawienia prawa korzystania ze zwolnienia od podatków obrotowego i dochodowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Ireny L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Izby Skarbowej w Wałbrzychu z dnia 14 grudnia 1983 r. nr IS. V/2-3252/38/10/83, utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w D. z dnia 26 października 1983 r. o utracie warunków do zwolnienia od podatków obrotowego i dochodowego za okres od dnia 1 września 1982 r. Według uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podatniczka korzystała ze zwolnienia od podatków z tytułu nowo uruchomionej działalności rzemieślniczej, obejmującego okres od dnia 9 października 1981 r. do dnia 8 października 1983 r. W deklaracji podatkowej z dnia 13 października 1981 r. podała, że będzie zatrudniać pełnoletniego członka rodziny - Jerzego D., a w dniu 28 sierpnia 1982 r. zawiadomiła o zatrudnieniu z dniem 1 września tego roku Haliny W. Z tym dniem organ podatkowy I instancji orzekł o utracie zwolnienia podatkowego.

Ustosunkowując się do zarzutu podatniczki, że Jerzy D. /mąż jej siostry/ nie powinien być zaliczany do stanu zatrudnienia przy ocenie uprawnienia do zwolnienia, ponieważ jest członkiem rodziny i pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, organ odwoławczy wyraził pogląd, iż istota wspólnego gospodarstwa domowego polega na wspólnym uczestniczeniu w przychodach i wydatkach oraz we wspólnym zaspokajaniu potrzeb życiowych, a nie tylko na partycypacji w kosztach utrzymania. Jerzy D. wprawdzie zameldował się w mieszkaniu podatniczki w dniu 1 czerwca 1982 r., ale miejscem jego stałego pobytu nadal było mieszkanie zajmowane wraz z żoną w B. Od podatniczki pobierał wynagrodzenie i oddawał je na swoje utrzymanie kwotę 3000 zł /oraz kartki żywnościowe/. W tym stanie rzeczy decyzje odpowiadają przepisom par. 1 ust. 1 pkt 4 i par. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 października 1981 r. w sprawie zwolnienia od podatków i opłaty skarbowej podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności zarobkowej /Dz.U. nr 26 poz. 138/.

W skardze natomiast podkreśla się, że Jerzy D. - jako szwagier - jest członkiem rodziny podatniczki, zamieszkuje z nią w jednym domu i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, albowiem właśnie skarżąca zapewnia wszystko to, co składa się na pojęcie "utrzymania". Kwota oddawana jej na ten cel nie pokrywała rzeczywistych wydatków, jakie ponosiła w związku z zamieszkiwaniem szwagra, któremu w ten sposób udzielała faktycznej pomocy. w tej sytuacji należało uznać, że w momencie zatrudnienia Haliny W. w zakładzie rzemieślniczym pozostawał on ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym, a taka ocena uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W obszernej odpowiedzi na skargę organ podatkowy II instancji szczegółowo wywodził stanowisko, że Jerzy D. nie pozostawał z podatniczką we wspólnym gospodarstwie domowym, lecz jedynie korzystał u niej z odpłatnego utrzymania i wynajętego pokoju. Organ podkreślał także fakt zgłoszenia przez podatniczkę Jerzego D. jako pracownika najemnego zarówno w deklaracji podatkowej, jak i w karcie lustracji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Ireny L. nie może być uwzględniona, albowiem Sąd nie stwierdził, aby decyzje podatkowe wydane w niniejszej sprawie obrażały prawo materialne albo naruszały przepisy procedury administracyjnej w sposób wpływający na wynik sprawy, a dopiero wówczas zachodziłaby podstawa do wnioskowanego przez stronę skarżącą uchylenia decyzji.

Obowiązujący w czasie wydawania powyższych decyzji par. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 1981 r. w sprawie zwolnienia od podatków i opłaty skarbowej podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności zarobkowej /Dz.U. nr 26 poz. 138/ stanowi, iż przy ocenie uprawnienia do zwolnienia od podatków do liczby pracowników nie wlicza się małżonka i członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z podatnikiem. Na ten właśnie przepis powołuje się pełnomocnik skarżącej, wywodząc, że cofnięcie zwolnienia było bezpodstawne, albowiem Halina W., zatrudniona w okresie od dnia 1 września 1982 r. do dnia 28 lutego 1983 r., była jedynym pracownikiem najemnym w zakładzie, gdyż szwagra skarżącej - Jerzego D. należało kwalifikować jako pomagającego członka rodziny pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Wprawdzie pomiędzy stronami bezsporny jest fakt zgłoszenia przez podatniczkę Jerzego D. jako pracownika najemnego, to jednak - według twierdzeń skargi - jego status zmienił się z dniem 1 czerwca 1982 r., kiedy to zamieszkał w mieszkaniu skarżącej, meldując się na pobyt czasowy i przekazując kwotę 3000 zł miesięcznie na pokrycie kosztów swego utrzymania. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie zatem jest ustalenie, czy wyznaczona tymi faktami sytuacja Jerzego D. mieści się w zakresie pojęciowym "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym z podatnikiem".

Zaprzeczając takiej ocenie, organ podatkowy II instancji formułuje tezę, że istota wspólnego gospodarstwa domowego polega na wspólnym uczestniczeniu w przychodach i wydatkach oraz we wspólnym zaspokajaniu potrzeb życiowych, a nie tylko na partycypacji w kosztach utrzymania. Stanowisku temu trudno odmówić trafności, chociaż pomija ona powszechnie znane sytuacje, w których dorosłe dzieci, pozostając nadal we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, uczestniczą we wspólnym zaspokojeniu potrzeb życiowych, przyczyniając się tym samym do pokrywania kosztów utrzymania rodziny przez wnoszenie miesięcznie pewnej kwoty przeznaczonej na pokrycie całości lub części kosztów swego utrzymania /por. art. 91 par. 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego/. Są to jednak sytuacje jakościowo odmienne od tej, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy obejmuje pojęciem rodziny tylko małżonków i ich dzieci. jednakże potoczne pojęcie "rodziny", mające zastosowanie także przy interpretacji przepisów podatkowych, jest oczywiście szersze, obejmując swoim zakresem również powinowatych. Jerzy D. - członek tak rozumianej rodziny skarżącej /w drugim stopniu powinowactwa/ - wprowadził się do jej mieszkania w związku z niesnaskami małżeńskimi, które mają charakter przejściowy, skoro nie doprowadziły do rozwodu. W tych okolicznościach należy przyjąć, że korzystał on z udzielonej przez podatniczkę gościny, przekazując jej kartki żywnościowe oraz pewną sumę pieniędzy jako rekompensatę kosztów swego wyżywienia. Słownikowe znaczenie pojęcia "gościna" obejmuje także "schronienie udzielone przez kogoś, możność zatrzymania się, zamieszkania u kogoś na pewien czas" /Słownik języka polskiego, Warszawa 1982, t. 1, str. 684/. Takiej oceny charakteru zamieszkiwania Jerzego D. u skarżącej nie podważa, lecz dodatkowo wspiera, twierdzenie skargi o nieadekwatności kwoty przekazywanej przez niego na utrzymanie w stosunku do rzeczywistych wydatków ponoszonych w związku z tym przez skarżącą.

Wbrew zarzutom skargi zatem organy podatkowe obu instancji, orzekając o wyłączeniu Ireny L. z okresowego zwolnienia od podatków z tytułu nowo uruchomionej działalności rzemieślniczej, nie naruszyły par. 3 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów, albowiem dokonały niewadliwej oceny prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy na tle użytego w tym przepisie pojęcia "pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym z podatnikiem". Decyzjami tymi nie naruszono też żadnego innego przepisu prawa materialnego, ani przepisu postępowania administracyjnego w sposób istotnie wpływając na wynik sprawy, przeto - wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi - Naczelny Sąd Administracyjny musiał ją oddalić na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa.