Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 249/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 5,, art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
Teza: Z treści art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d. ustawy z  3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.) wynika, że umieszczenie w karcie informacyjnej danych o ewentualnych wariantach przedsięwzięcia jest prawem, a nie obowiązkiem inwestora.  Inwestor planujący  przedsięwzięcie, może w karcie informacyjnej przewidzieć tyko jeden wariant jego realizacji. Ustawodawca pozostawił inwestorowi swobodę wyboru realizacji przedsięwzięcia w jednym lub ewentualnie kilku wariantach. O przedstawieniu w karcie informacyjnej  danych na temat ewentualnych wariantów realizacji przedsięwzięcia decyduje zatem inwestor, a nie organ administracji oceniający treść karty informacyjnej przedsięwzięcia. Jeżeli  inwestor przedstawi w karcie informacyjnej dane na temat jednego wariantu przedsięwzięcia, to nie może w dalszym etapie postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia wprowadzać innych wariantów, które nie zostały opisane w karcie informacyjnej przedsięwzięcia.

TEZY

Z treści art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d. ustawy z  3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.) wynika, że umieszczenie w karcie informacyjnej danych o ewentualnych wariantach przedsięwzięcia jest prawem, a nie obowiązkiem inwestora.  Inwestor planujący  przedsięwzięcie, może w karcie informacyjnej przewidzieć tyko jeden wariant jego realizacji. Ustawodawca pozostawił inwestorowi swobodę wyboru realizacji przedsięwzięcia w jednym lub ewentualnie kilku wariantach. O przedstawieniu w karcie informacyjnej  danych na temat ewentualnych wariantów realizacji przedsięwzięcia decyduje zatem inwestor, a nie organ administracji oceniający treść karty informacyjnej przedsięwzięcia. Jeżeli  inwestor przedstawi w karcie informacyjnej dane na temat jednego wariantu przedsięwzięcia, to nie może w dalszym etapie postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia wprowadzać innych wariantów, które nie zostały opisane w karcie informacyjnej przedsięwzięcia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych [...] Spółka z o.o. z siedzibą w P. oraz [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 328/15 w sprawie ze skarg [...] S.A. z siedzibą w P. oraz [...] Spółka z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2. oddala skargę kasacyjną [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W., 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 1 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sygn. IV SA/Po 328/15 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skarg "[...]" S.A. w P., (dalej: [...] S.A.), "[...]" Sp. z o.o. w P. (dalej: [...] Sp. z o.o.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddalił skargi.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Na wniosek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. złożony w dniu 30 maja 2014 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usługowej wraz z garażami podziemnymi i infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...] obręb R. przy ul. S. w P. Do wniosku załączono kartę informacyjną przedsięwzięcia, kopie mapy ewidencyjnej i wypis z rejestru gruntów obejmujące przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar, na który będzie ono oddziaływać.

W toku prowadzonego postępowania, na podstawie art. 64 ust. 1 stawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm., dalej: u.u.i.ś., ustawa) organ I instancji wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. (dalej: PPIS w P. ) oraz do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (dalej: RDOŚ w P.) o wydanie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby, co do zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko wnioskowanego przedsięwzięcia.

Opinią sanitarną z 24 czerwca 2014 r. znak [...] PPIS w P. nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i odstąpił od określenia zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. znak [...] RDOŚ w P. wyraził opinię, że dla planowanego przedsięwzięcia nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Jednocześnie RDOŚ w P. przesłał pismo z 26 czerwca 2014 r. zawierające stanowisko inwestora.

W dniu 1 lipca 2014 r. do organu I instancji wpłynęło pismo z Regionalnego Zarządu Gospodarki w Wodnej w P. (dalej: RZGW w P.) z informacją o wszczęciu przez Dyrektora RZGW w P. postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia od zakazów określonych w art. 40 ust. 1 pkt 3 oraz art. 88l ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo wodne dla ww. inwestycji, przy czym zaznaczono, że wcześniej inwestor uzyskał już zwolnienie dla inwestycji obejmującej większy obszar terenu objętego przedsięwzięciem.

W piśmie z 10 lipca 2014 r. organ I instancji wezwał inwestora do złożenia uzupełnień i wyjaśnień do karty informacyjnej przedsięwzięcia. Odpowiedzi inwestora na wezwanie organu wpłynęły w dniu 23 lipca 2014 r. i 30 lipca 2014 r.

W postanowieniu z [...] sierpnia 2014 r. znak [...] organ I instancji odstąpił od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia.

W dniu 30 października 2014 r. organ I instancji wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usługowej wraz z garażami podziemnymi i infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...] obręb R. ark. [...] zlokalizowanej przy ul. S. w P. Do decyzji załączono charakterystykę przedsięwzięcia.

W postanowieniu z [...] listopada 2014 r. organ I instancji sprostował oczywistą omyłkę w ww. decyzji na stronie drugiej załącznika do decyzji.

Odwołanie od ww. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożyła w dniu 25 listopada 2014 r. [...] Sp. z o.o., a w dniu 26 listopada 2014 r. [...] S.A. składając jednocześnie zarzuty wobec postanowienia z [...] sierpnia 2014 r., w którym Prezydent Miasta P. odstąpił od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia.

W decyzji z [...] września 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: SKO w P., Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. i [...] S.A. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] października 2014 r. znak [...].

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosły spółki [...] Sp. z o.o. i [...] S.A.

Spółka [..] S.A. zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. przez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i zaniechanie wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co doprowadziło do błędnej konkluzji o braku potrzeby przeprowadzenia w niniejszym postępowaniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 55 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, przez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, w szczególności karty informacyjnej przedsięwzięcia, co doprowadziło do błędnej kwalifikacji prawnej przedsięwzięcia; naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. e i lit. d u.u.i.ś. poprzez uznanie prawidłowości sporządzenia karty informacyjnej przedsięwzięcia, podczas gdy nie zawierała wszystkich obligatoryjnych elementów wymaganych przepisami prawa;

- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i zaniechanie wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez nierozważnie argumentacji stron postępowania w przedmiocie podobieństwa przedsięwzięcia do innego przedsięwzięcia [...] Sp. z o. o., którego dotyczyła decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] maja 2011 r. nr [...];

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji SKO w P. do wszystkich zarzutów skarżącej oraz [...]Sp. z o. o. sformułowanych w odwołaniach od decyzji pierwszoinstancyjnej;

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta P., mimo że decyzja ta obarczona jest licznymi wadliwościami, będącymi wynikiem naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, w związku z którymi zasługiwała na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego;

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta P., mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w związku z czym zasługiwała na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie i przekazanie organowi

I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji SKO w P., jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P.

[...] Sp. z o.o. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak zapewnienia stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i brak umożliwienia jej wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów, co uniemożliwiło stronie skarżącej wypowiedzenie się w stosunku do materiału dowodowego oraz do okoliczności sprawy, które powstały w toku postępowania odwoławczego, w tym między innymi;

- umorzenia na wniosek [...] Sp. z o.o. decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2015 r. - [...] postępowania z wniosku tejże strony o udzielenie pozwolenia na budowę na I etap przedsięwzięcia pod nazwą [...] zlokalizowanego na tym samym terenie co przedsięwzięcie opisane w karcie informacyjnej złożonej w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją i stanowiącego przedsięwzięcie opisane w karcie informacyjnej złożonej w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją,

- umorzenia na wniosek [...] Sp. z o.o. z 6 lutego 2015 r. decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] lutego 2015 r., [...] postępowania z wniosku tejże strony o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą [...] i obejmującego przedsięwzięcie opisane w karcie informacyjnej złożonej w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, na których bieg strona skarżąca powoływała się w treści odwołania od decyzji organu I instancji,

2. naruszenie art. 24 § 1 pkt 1 i § 3 oraz 25 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak zastosowania tychże przepisów i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo, że dotyczyła ona bezpośrednio interesów majątkowych kierownika jednostki w postaci Prezydenta Miasta P. oraz że została wydana przez pracownika Urzędu Miasta P., w sytuacji, w której miasto P. pozostaje ze stroną postępowania [...] Sp. z o.o. w stosunkach powodujących bezpośredni interes miasta P. w rozstrzygnięciu sprawy na korzyść tejże strony, co dodatkowo wywołuje wątpliwość odnośnie bezstronności pracownika organu,

3. naruszenie art. 63 ust. 1 ustawy, w stosunku do przedsięwzięcia obowiązku oceny oddziaływania na środowisko poprzez jego niezastosowanie i brak przeprowadzenia analizy przewidzianych w powyższych przepisach kryteriów, czego skutkiem było bezzasadne odstąpienie przez organy obu instancji od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia, a także naruszenie art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy poprzez brak umieszczenia w uzasadnieniu decyzji informacji o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko

4) naruszenie art. 7 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy:

- poprzez brak analizy przedłożonych przez stronę okoliczności i dowodów wskazujących na sprzeczności i brak wiarygodności danych zamieszczonych przez wnioskodawcę w karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz na istnienie w stosunku do przedsięwzięcia okoliczności uzasadniających przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko,

- poprzez brak analizy przedłożonych przez stronę okoliczności i dowodów wskazujących na dokonany przez wnioskodawcę podział przedsięwzięcia [...] celem uniknięcia oceny oddziaływania na środowisko,

- poprzez bezkrytyczne oparcie się przez organy na przedłożonych przez inwestora w postępowaniu danych, w tym zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia bez ich weryfikacji,

- poprzez brak odniesienia się do zarzutów zgłaszanych w odwołaniu przez stronę skarżącą oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, w tym wyjaśnienia kwestii istotnych dla sprawy - w zakresie warunków gruntowo-wodnych przedsięwzięcia i jego oddziaływania na tereny sąsiednie, w tym nieruchomość strony, emisji zanieczyszczeń oraz zakresu jego wpływu na florę i faunę;

5) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji dowolnych wniosków bez uzasadnienia przesłanek ich przyjęcia oraz pominięcie części zarzutów zgłoszonych przez stronę skarżącą w treści odwołania od decyzji organu I instancji.

Wskazując na powyższe strona wniosła o:

- o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości,

- zobowiązanie organu przez Sąd do dołączenia akt postępowania administracyjnego z wniosku [...] Sp. z o.o., zakończonego decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] lutego 2015 r., w którym wydano decyzję SKO w P. z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] oraz w I instancji decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] maja 2011r. w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu mieszkaniowego, kompleksu biurowego, hotelu wraz z usługami, garażami podziemnymi i infrastrukturą techniczną przy ul. [...] w P. - albowiem pisma strony skarżącej w toku instancji, w tym także odwołanie, powoływały się na powyższe akta jako mające związek z niniejszą sprawą, w tym znajdujące się w tych aktach dokumenty (m. in. pisemne opinie biegłej J. B.) jako będące w posiadaniu organu II instancji, który rozpoznawał również opisaną wyżej sprawę, zaś organ II instancji w zaskarżonej decyzji bezpośrednio odnosił się do tych dokumentów (por. np. s. 8 zaskarżonej decyzji),

- dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) dowodu z dokumentów w postaci:

a) decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] lutego 2015 r., znak: [...] na okoliczność, że dopiero po podniesieniu zarzutów strony skarżącej w odwołaniu od decyzji organu I instancji - dotyczących niedopuszczalnego podziału przez wnioskodawcę przedsięwzięcia, wnioskodawca w dniu 6 lutego 2015r. cofnął wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla pełnego zakresu przedsięwzięcia, w stosunku, do której prowadzono poprzednie postępowanie,

b) decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2015 r. - [...] na okoliczność, że dopiero po podniesieniu zarzutów strony skarżącej w odwołaniu od decyzji organu I instancji - dotyczących niedopuszczalnego podziału przez wnioskodawcę przedsięwzięcia, wnioskodawca w dniu 14 stycznia 2015 r. r. cofnął wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę oparty na decyzji SKO w P. z [...] sierpnia 2011 r., nr [...],

c) oświadczenia strony skarżącej dotyczącego danych pozyskanych z Krajowego Rejestru Domen dotyczącego [...] Sp. z o.o. jako abonenta domeny [...], albowiem przeprowadzenie powyższych dowodów nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a przyczynią się one do wyjaśnienia okoliczności sprawy i uzasadniają część podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

W piśmie procesowym z 26 maja 2015 r. [...] Sp. z o.o. wskazała, że o braku należytego rozpoznania przez organy sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją oraz naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w stopniu mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy świadczy również brak zajęcia przez organy obu instancji stanowiska w wydanych decyzjach odnośnie planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza oraz warunków korzystania z wód regionu wodnego Warty, wprowadzonych rozporządzeniem Dyrektora RZGW w P. z [...] kwietnia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego Warty, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego (poz. 2129). Skarżący wskazał że, przepis art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy nakazuje przy ocenie przez właściwy organ istnienia lub nieistnienia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, uwzględnienia i analizy usytuowania przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, uwzględniającego zwłaszcza obszary wodno-błotne oraz inne obszary o płytkim zaleganiu wód podziemnych.

W postanowieniu z [...] czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawy ze skarg [...] Sp. z o.o. i [...] S.A.

W odpowiedzi na skargi uczestnik postępowania - [...] Sp. z o.o. wniósł o ich oddalenie. Uczestnik postępowania wskazał m. in., że [...] S.A. nie posiada interesu prawnego. Wskazując na powyższe uczestnik postępowania podniósł, że położenie zakładu przemysłowego [...] S.A. względem terenu, gdzie zlokalizowana na być inwestycja [...] Sp. z o.o. jednoznacznie pokazuje, że inwestycja ta nie będzie miała żadnego faktycznego wpływu na nieruchomości skarżącej, a tym bardziej, nie wpłynie na żaden jej chroniony prawnie interes.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji) w wyroku z 1 października 2015 r., sygn. IV SA/Po 328/15 oddalającym skargi wskazał, że w niniejszej sprawie co prawda działki [...] S.A. położone najbliżej nieruchomości [...] Sp. z o.o., to działki [...], czy [...] (zabudowana), nie graniczą bezpośrednio z nieruchomością, na której planowana jest inwestycja ([...]), to jednakże należy mieć na uwadze, że działka [...] oddzielona jest od terenu inwestycji niewielką działką nr [...] stanowiącą zgodnie z wypisem z rejestru gruntów drogę. W ocenie Sądu I instancji, bez znaczenia w sprawie jest fakt, że zasadniczy zakład [...] S.A. oddzielony jest od terenu inwestycji stosunkowo dużą działką nr [...]. Ponadto według Sądu I instancji, należy mieć na uwadze, że działka [...] oddzielona jest od terenu inwestycji wyżej wskazaną działką [...] oraz bardzo wąską działką [...] do której skarżący posiada tytuł prawny.

Zdaniem Sądu I instancji, organy słusznie uznały, że wnioskowane przedsięwzięcie zostało wymienione w § 3 ust. 1 pkt 53 lit. b i 56 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.), jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Według Sądu I instancji, nie budzi wątpliwości, że przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest w przypadku przedmiotowej inwestycji obligatoryjne, lecz zostało uzależnione od stwierdzenia tego obowiązku przez organ przy uwzględnieniu warunków określonych w art. 63 ust. 1 ustawy.

Odnosząc się zarzutów podniesionych w skardze Sąd I instancji wskazał, że organ dokonał samodzielnej analizy przedsięwzięcia. Na powyższe wskazuje fakt wzywania inwestora o nadesłanie dodatkowych informacji oraz powoływania się na powyższe informacje w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji gdy organ podziela stanowisko innego organu, to nie można oczekiwać, że uzasadnienia ich rozstrzygnięć będą całkowicie odmienne. Zdaniem Sądu I instancji, organ w sposób kompleksowy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dokonał analizy czy przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Sąd I instancji dokonując analizy akt sprawy podziela pogląd organu, że inwestor uzyskał decyzje Dyrektora RZGW w P. (decyzje z [...] października 2012 r., znak [...] oraz [...] - załącznik nr 30 i 31) zwalniające od zakazów określonych w art. 40 ust. 1 pkt 3 i art. 88I. ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo Wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.). Zdaniem Sądu I instancji, oba kontrolowane akty zostały wydane przez organy właściwe do rozpatrzenia sprawy, w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu, spełniają w szczególności wymogi wynikające z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. Organ II instancji szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych przez stronę. Treść decyzji organu II instancji świadczy przy tym zarówno o wykonaniu obowiązków kontrolnych, jak i związanych z ponownym merytorycznym rozpatrzeniem sprawy.

Sąd I instancji odnosząc się do zarzutu strony o tożsamości postępowania z postępowaniem prowadzonym wcześniej wskazał, że poprzednie postępowanie z wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu mieszkaniowego, kompleksu biurowego, hotelu wraz z usługami, garażami podziemnymi oraz infrastrukturą techniczną przy ul. [...] w P., zlokalizowanego na następujących działkach [...], obręb S. stanowi inne przedsięwzięcie niż będące przedmiotem kontrolowanej decyzji.

Sąd I instancji wyjaśnił dodatkowo, że w przypadku realizacji podobnej, a nie tej samej inwestycji, i dodatkowo na innych działkach (obecnie teren inwestycji nie obejmuje choćby działki nr [...]) nie może być mowy o tożsamości postępowania. Poprzednie zamierzenie inwestycyjne obejmowało dodatkowo budowę kompleksu biurowego, hotelu.

W skardze kasacyjnej [...] Sp. z o.o. (dalej: skarżący kasacyjnie) reprezentowany przez adw. A. L. na podstawie art. 176 § 1 w zw. z art. 188 i art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji SKO w P. z [...] lutego 2015 r., nr [...], doręczonej stronie skarżącej w dniu 11 marca 2015 r., a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] sierpnia 2014r., znak [...] o odstąpieniu w stosunku do przedsięwzięcia objętego wnioskiem [...] sp. z o.o. od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko,

ewentualnie: o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczono, że strona skarżąca zrzeka się prawa do przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono i jako podstawy kasacyjne wskazano na podstawie art. 174 p.p.s.a.,:

1. Naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d) w związku z art. 74 ust. 1 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, że w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, mimo wyraźnego brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d) powołanej ustawy nie ma obowiązku umieszczania informacji o ewentualnych wariantach przedsięwzięcia.

2. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak przeprowadzenia analizy przewidzianych w powyższych przepisach kryteriów, o czym świadczą ogólne stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku, czego skutkiem było bezzasadne uznanie przez Sąd I instancji, że organy obu instancji zasadnie odstąpiły od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w zakresie przedsięwzięcia.

3. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, p.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji mimo istnienia naruszeń prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, to jest naruszeń:

a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przez organy obu instancji stanu faktycznego sprawy, w tym, w szczególności poprzez brak weryfikacji spełnienia przez kartę informacyjną przedsięwzięcia przedłożoną przez wnioskodawcę w postępowaniu wymogów art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, bezkrytyczne oparcie się na przedłożonych przez inwestora w postępowaniu danych bez ich weryfikacji, brak odniesienia się do zarzutów zgłaszanych w postępowaniu przez stronę skarżącą oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, w szczególności co do:

- podniesionych przez stronę skarżącą okoliczności i dowodów wskazujących na brak wiarygodności danych zamieszczonych przez wnioskodawcę w karcie informacyjnej przedsięwzięcia,

- podniesionych przez stronę skarżącą okoliczności i dowodów wskazujących na istnienie w stosunku do przedsięwzięcia okoliczności uzasadniających przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko,

- podniesionych przez stronę skarżącą okoliczności i dowodów wskazujących na dokonany przez wnioskodawcę podział przedsięwzięcia [...] celem uniknięcia oceny oddziaływania na środowisko,

- bezkrytycznego oparcia się przez organy na przedłożonych przez inwestora w postępowaniu danych, w tym zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia bez ich weryfikacji,

- zarzutów zgłaszanych w odwołaniu przez stronę skarżącą oraz uczestnika postępowania [...] S.A., w tym wyjaśnienia kwestii istotnych dla sprawy - w zakresie warunków gruntowo-wodnych przedsięwzięcia i jego oddziaływania na tereny sąsiednie, w tym nieruchomość strony, emisji zanieczyszczeń oraz zakresu jego wpływu na florę i faunę.

b) przyznanego przez Sąd I instancji - naruszenia w postępowaniu odwoławczym art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i brak umożliwienia jej wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów, co uniemożliwiło stronie skarżącej wypowiedzenie się w stosunku do zebranego materiału przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, w szczególności uzupełnienie argumentacji o okoliczności i dowody (materiały prasowe i multimedialne na płytach CD) wskazujące o dowolności i bezpodstawności twierdzeń inwestora przyjętych bezkrytycznie przez Sąd I instancji, że "obecnie inwestor chce realizować wyłącznie zabudowę mieszkaniową" (s. 31 uzasadnienia wyroku), a także o bezpośrednim zaangażowaniu Prezydenta Miasta P. w prywatny projekt inwestycyjny wnioskodawcy, które strona skarżąca, wobec rażącego uchybienia jej praw procesowych na etapie postępowania odwoławczego, przytoczyła dopiero na etapie skargi,

c) art. 24 § 1 pkt 1 i § 3 oraz 25 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak zastosowania tychże przepisów, że decyzja organu I instancji dotyczyła bezpośrednio interesów majątkowych kierownika jednostki w postaci Prezydenta Miasta P. oraz, że została wydana przez pracownika Urzędu Miasta P. w sytuacji, w której miasto P. pozostaje ze stroną postępowania [...] Sp. z o.o. (poprzednio: [...] Sp. z o.o.) w stosunkach powodujących bezpośredni interes miasta P. w rozstrzygnięciu sprawy na korzyść tejże strony, co dodatkowo wywoływało uzasadnione wątpliwości odnośnie bezstronności pracownika organu I instancji,

d) art. 74 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko poprzez brak zamieszczenia w karcie informacyjnej przedsięwzięcia będącej dowodem w postępowaniu wymaganych ustawowo elementów,

e) art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko poprzez brak przeprowadzenia opisanej powyższymi przepisami analizy przed wydaniem postanowienia organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2011 r. o odstąpieniu od oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,

f) art. 85 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, poprzez brak umieszczenia w uzasadnieniu decyzji informacji o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 tej ustawy, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. wskazano, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d) u.u.i.ś. Według skarżącego kasacyjnie, sformułowanie art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d) nie daje wnioskodawcy możliwości odstąpienia od podania informacji o ewentualnych wariantach przedsięwzięcia. Podanie danych o ewentualnych wariantach przedsięwzięcia na etapie karty informacyjnej ma istotne znaczenie dla prawidłowości przeprowadzenia przez organ analizy, o której mowa w art. 63 ust. 1 i 2 u.u.i.ś., to jest oceny czy powinien zostać stwierdzony obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Według skarżącego kasacyjnie, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d, u.u.i.ś., wnioskodawca ma obowiązek podać już na etapie karty informacyjnej przedsięwzięcia, dane o ewentualnych wariantach przedsięwzięcia, które podlegają ewentualnemu, dalszemu uszczegółowieniu na etapie raportu, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy.

Skarżący kasacyjnie uważa, że Sąd I instancji dopuścił się również naruszenia art. 63 ust. 1 i 2 u.u.i.ś. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Sąd I instancji nie skontrolował bowiem w ogóle, mimo zarzutów stron, przeprowadzenia przez organy analizy przewidzianych w powyższym przepisie kryteriów, o czym świadczą ogólne stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku.

Skutkiem powyższego było bezpodstawne uznanie przez Sąd I instancji, że organy obu instancji zasadnie odstąpiły od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w zakresie przedsięwzięcia.

Uzasadniając naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. skarżący kasacyjnie wskazał, że organ II instancji nie dokonał zgodnie z przepisami art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., analizy i oceny zebranego materiału, w tym karty informacyjnej przedsięwzięcia, zwłaszcza w kontekście stawianych przez pozostałe strony zarzutów, lecz oparł się bezkrytycznie na "danych przedstawionych przez inwestora", a zatem nie przeprowadził postępowania wymaganego przepisami k.p.a., w szczególności nie dokonał w ogóle samodzielnej oceny wiarygodności karty informacyjnej przedsięwzięcia i zawartych w niej danych.

Według skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji pominął podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności wskazujące na naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przez organy obu instancji stanu faktycznego sprawy.

Skarżący kasacyjnie zarzuca, że Sąd I instancji, powołując się na s. 26 uzasadnienia zaskarżonego wyroku na decyzje Dyrektora RZGW w P. z [...] października 2012 r., znak [...] i znak [..], pominął jednocześnie fakt, że są to decyzje wydane dla przedsięwzięcia posiadającego odmienny, szerszy zakres niż zakres karty informacyjnej w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, co wynika bezpośrednio z ich rozstrzygnięcia ("zezwolić na realizację inwestycji polegającej na budowie zespołu mieszkaniowego, kompleksu biurowego, hotelu wraz z usługami, garażami podziemnymi oraz infrastrukturą techniczną, zlokalizowanego przy ul. [...] w P."). Zdaniem skarżącego kasacyjnie, wnioskodawca posłużył się tymi decyzjami w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, co potwierdza że "przedsięwzięcie" objęte kartą informacyjną stanowi w rzeczywistości część innego szerszego przedsięwzięcia.

W skardze kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżący kasacyjnie inwestor) reprezentowany przez r. pr. K.S. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w zakresie obejmującym jego uzasadnienie. W skardze kasacyjnej wniesiono o stwierdzenie przez Naczelny że zaskarżony wyrok Sądu I instancji zawiera częściowo błędne uzasadnienie oraz zrezygnowano jednocześnie z żądania uchylenia zaskarżonego wyroku. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie inwestor zarzuca naruszenie art. 50 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przeprowadzenie merytorycznej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i odzwierciedlenie tego w uzasadnieniu wyroku pomimo, że [...] S.A. oraz [...] Sp. z o.o. nie miały w sprawie legitymacji skargowej z uwagi na brak interesu prawnego do wniesienia skarg. Skarżący kasacyjnie inwestor zarzuca także naruszenie przez Sąd I instancji art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez pochopne i nie poparte żadną konkretną normą prawa materialnego uznanie, że skarżące Spółki mają interes prawny w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań z wniosku [...] Sp. z o.o. dla działki [...] przy ul. [...] w P.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. wskazano, że wnioskowanie Sądu I instancji dotyczące legitymacji [...] S.A. jest nieprawidłowe. Sam fakt relacji przestrzennych pomiędzy inwestycją mieszkaniową i ewidencyjnych (brak sąsiedztwa, wspólnych granic) nakazuje przyjmować, że [...] S.A. nie jest podmiotem legitymowanym do kwestionowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Skarżący kasacyjnie inwestor powołując się na treść art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) wyjaśnił, że nie budzi wątpliwości, że sposób zagospodarowania działki [...] należącej do [...] Sp. z o.o. nie może wpływać na przyszłe inwestycje [...] S.A., ponieważ ta ostatnia i tak nie może zgodnie z prawem naruszać standardów jakości środowiska poza granicami należącego do niej terenu. W ocenie skarżącego kasacyjnie inwestora, sam fakt posiadania praw do działek w okolicach ul. [...] (art. 140,144 Kodeksu cywilnego) przez [...] S.A. nie uzasadnia jego udziału w postępowaniach administracyjnych dotyczących innych nieruchomości w szeroko rozumianej okolicy, skoro planowana inwestycja nijak nie wpływa na ich zagospodarowanie. W ocenie [...] Sp. z o.o., legitymacji skargowej w sprawie nie miała również [...] Sp. z o.o. Powołana w skardze argumentacja nie pozwala przyjąć, że skarżąca [...] Sp. z o.o. ma interes prawny w sprawie.

W piśmie procesowym z 4 stycznia 2015 r. skarżący kasacyjnie przedstawił odpowiedź na skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. od wyroku Sądu I instancji i wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o.

SKO w P. w piśmie z 7 stycznia 2015 r. przedstawiło odpowiedź na skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o., w której podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, jednocześnie przychyliło się do argumentacji zaprezentowanej przez skarżącego kasacyjnie inwestora w zakresie legitymacji procesowej [...] Sp. z o.o. i [...] S.A. w sprawie.

SKO w P. w piśmie z 4 grudnia 2015 r. przedstawiło odpowiedź na skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. i wniosło o jej oddalenie w całości. W ocenie SKO w P., zaskarżony wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, a wniesiona skarga kasacyjna nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach.

W piśmie z 11 marca 2016 r. skarżący kasacyjnie inwestor przedstawił odpowiedź na skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o.

W piśmie procesowym z 22 czerwca 2016 r. skarżący kasacyjnie przedstawił uzupełnienie skargi kasacyjnej w którym: 1. Sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w pkt II.1. skargi kasacyjnej, dotyczącą daty decyzji organu I instancji to jest decyzji Prezydenta Miasta P. [...] wskazując, że zamiast "[...].08.2014 r." powinno być "[...].10.2014 r.", zgodnie z rzeczywistą datą wydania decyzji. 2. Wniósł o dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z załączonych do pisma dokumentów: a) odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 4 maja 2016 r., II SA/Po 68/16 wraz z uzasadnieniem, b) oświadczenia Prezesa Zarządu strony skarżącej z 21 czerwca 2016 r. wraz z załącznikiem na okoliczność ich treści. W uzasadnieniu uzupełnienia skargi kasacyjnej, skarżący kasacyjnie wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, p.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji mimo istnienia naruszeń art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przez organy obu instancji stanu faktycznego sprawy, wskazał, że Sąd I instancji powołując się na s. 26 uzasadnienia zaskarżonego wyroku na decyzje Dyrektora RZGW w P. z [...] października 2012 r., znak [...] i znak [...] pominął jednocześnie fakt, że są to decyzje wydane dla przedsięwzięcia posiadającego odmienny, szerszy zakres niż zakres karty informacyjnej w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, co wynika bezpośrednio z rozstrzygnięcia ("zezwolić na realizację inwestycji polegającej na budowie zespołu mieszkaniowego, kompleksu biurowego, hotelu wraz z usługami, garażami podziemnymi oraz infrastrukturą techniczną, zlokalizowanego przy ul. [...] w P."). Według skarżącego kasacyjnie, decyzje Dyrektora RZGW w P. z [...] października 2012 r., znak [...] i znak [....] dotyczyły przedsięwzięcia posiadającego inny zakres niż przedmiot karty informacyjnej w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją czego nie weryfikowano.

W piśmie procesowym z 10 października 2017 r. [...] S.A. ustosunkował się do złożonych skarg kasacyjnych oraz przyłączył się do skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie wyroku Sądu I instancji i rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg złożonych przez [...] Sp. z o.o. oraz [...] S.A. poprzez uchylenie decyzji SKO w P. z [...] lutego 2015 r., nr [....] jak również poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] sierpnia 2014 r.,

znak [...] na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Jednocześnie wniesiono o odrzucenie skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. na podstawie art. 180 p.p.s.a., ewentualnie o jej oddalenie na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna skarżącego kasacyjnie inwestora jest bezzasadna.

Skarga kasacyjna skarżącego kasacyjnie jest częściowa zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Ponadto w przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te pierwsze, ponieważ determinują one ocenę prawidłowego zastosowania lub właściwej wykładni przepisów prawa materialnego powołanych w tej sprawie.

W obu skargach kasacyjnych powołano podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do zarzutów skarżącego kasacyjnie inwestora.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 50 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przeprowadzenie merytorycznej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i odzwierciedlenie tego w uzasadnieniu wyroku pomimo, że [...] S.A. oraz [...] Sp. z o.o. nie miały w sprawie legitymacji skargowej z uwagi na brak interesu prawnego do wniesienia skargi.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, że stosownie do normy art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny oraz inne podmioty wymienione w tym przepisie. Sprawa została rozpoznana co do jej istoty, czego wyrazem jest wydany w sprawie i zaskarżony skargą kasacyjną wyrok Sądu I instancji. Przedmiotem oceny tego Sądu była kwestia tego, czy [...] S.A. oraz [...] Sp. z o.o. posiadają interes prawny do złożenia skarg. Tego rodzaju oceny Sąd I instancji dokonał, natomiast środkiem do jej podważenia nie mógł być zarzut naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a., ani też zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że [...] S.A. oraz [...] Sp. z o.o. miały interes prawny do wniesienia skarg, a ich sprawa została rozpoznana bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, czego rezultatem jest zaskarżony wyrok. Do zarzutu tego nie przystaje ponadto uzasadnienie skargi kasacyjnej skarżącego kasacyjnie inwestora, które nie odwołuje się w żadnej mierze do naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., ale kwestionuje stanowisko Sądu I instancji co do przysługiwania przymioty strony dla: [...] S.A. oraz [...] Sp. z o.o.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutu skargi kasacyjnej skarżącego kasacyjnie inwestora co do naruszenia przez Sąd I instancji normy art. 28 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji wyjaśnił, że dla ustalenia stron postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, innych niż wnioskodawca konieczne jest prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Sąd I instancji poddał analizie przepisy prawa materialnego, i wyjaśnił dlaczego uznał, że [...] S.A. oraz [...] Sp. z o.o. przysługuje przymiot strony. Sąd I instancji odniósł się ponadto do przepisów u.u.i.ś. i k.c., które również uzasadniają interes prawny [...] S.A. oraz [..] Sp. z o.o. w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes prawny w złożeniu skargi do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., musi mieć oparcie w przepisach prawa. Istoty tego interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną, którą może być norma należąca do każdej dziedziny prawa (a więc nie tylko prawa administracyjnego), na podstawie której dany podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw lub obowiązków. Związek normatywny między omawianym interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu, a postępowaniem administracyjnym wyraża się tym, że postępowanie "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązku innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziaływa na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a. w z art. 141 § 4 p.p.s.a. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wyjaśnić należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji takich wad nie zawiera. Pozwala ono na poznanie motywów rozstrzygnięcia i umożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.

W drugiej kolejności odnosząc się do zarzutów skarżącego kasacyjnie wskazać należy, że tylko częściowo zasługiwały one na uwzględnienie.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego obejmujący art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d w zw. z art. 74 ust. 1 pkt 2 u.u.i.ś., poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, że w karcie informacyjnej przedsięwzięcia nie ma obowiązku umieszczenia informacji o ewentualnych wariantach przedsięwzięcia.

Z treści art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d. ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.) wynika, że umieszczenie w karcie informacyjnej danych o ewentualnych wariantach przedsięwzięcia jest prawem, a nie obowiązkiem inwestora. Inwestor planujący przedsięwzięcie, może w karcie informacyjnej przewidzieć tyko jeden wariant jego realizacji. Ustawodawca pozostawił inwestorowi swobodę wyboru realizacji przedsięwzięcia w jednym lub ewentualnie kilku wariantach. O przedstawieniu w karcie informacyjnej danych na temat ewentualnych wariantów realizacji przedsięwzięcia decyduje zatem inwestor, a nie organ administracji oceniający treść karty informacyjnej przedsięwzięcia. Jeżeli inwestor przedstawi w karcie informacyjnej dane na temat jednego wariantu przedsięwzięcia, to nie może w dalszym etapie postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia wprowadzać innych wariantów, które nie zostały opisane w karcie informacyjnej przedsięwzięcia.

Ewentualne warianty realizacji przedsięwzięcia, które zostaną przedstawione w karcie informacyjnej przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań względem danego wariantu. Ewentualne warianty przedsięwzięcia nie mogą odbiegać od siebie w takim stopniu, który oznaczałby swoistą zmianę tożsamości przedsięwzięcia poprzez przekształcenie jego podstawowych parametrów. Warianty realizacji przedsięwzięcia o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. d ustawy mogą obejmować zmianę parametrów technicznych planowanego przedsięwzięcia. W opisie ewentualnych wariantów przedsięwzięcia powinny być zachowane jednakowe proporcje oraz jednoznaczne wskazanie sposobu funkcjonowania przedsięwzięcia, które musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w parametrach technicznych opisujących przedsięwzięcie. Wszystkie ewentualne warianty przedsięwzięcia powinny zawierać analizę oddziaływania na poszczególne elementy środowiska z uwzględnieniem zasady kompleksowości ochrony środowiska określonej w art. 5 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm., dalej: p.o.ś.).

Należy także pamiętać, że uwarunkowania środowiskowe, nie są jedynymi, które mogą przesądzać o ostatecznym wyborze wariantu przewidzianego do realizacji. Zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju w opisie, a następnie w analizie ewentualnych wariantów przedsięwzięcia przedstawionych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia należy uwzględnić kwestie: ekonomiczne, społeczne, techniczne, i prawne. Opis ewentualnych wariantów realizacji przedsięwzięcia w karcie informacyjnej przedsięwzięcia nie może wychodzić poza zakres wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. W karcie informacyjnej przedsięwzięcia powinno znaleźć się wskazanie głównych przyczyn dokonanego wyboru wariantu, z uwzględnieniem skutków jego realizacji dla środowiska.

Zgodzić należy się stanowiskiem Sądu I instancji, według którego karta informacyjna przedsięwzięcia w odróżnieniu od raportu nie musi zawierać wariantów realizacji przedsięwzięcia.

Zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowania i brak przeprowadzenia analizy przewidzianych w powyższych przepisach kryteriów. Nie można zgodzić się oceną Sądu I instancji, który stwierdził, że organ w sposób kompleksowy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dokonał analizy czy przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Uszło uwadze Sądu I instancji, że organy obu instancji nie przeprowadziły zgodnie z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b, u.u.i.ś. analizy powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Treść całego art. 63 u.u.i.ś. należy odczytywać w kategorii wytycznych dla organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, które służą do przeprowadzenia prawidłowej oceny materiału dowodowego dotyczącego stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE wskazuje się wyraźnie, że cechy przedsięwzięcia należy ocenić w szczególności w kontekście skumulowanych skutków wywieranych łącznie z innymi przedsięwzięciami, w sytuacji w której brak uwzględnienia skutków skumulowanych mógłby w praktyce prowadzić do ominięcia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zob. wyrok Trybunału z 11 lutego 2015 r. w sprawie C-531/13 w postępowaniu Marktgemeinde Straßwalchen i in./Bundesminister für Wirtschaft, Familie und Jugend ). W niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła. Ocenę powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie należy dokonać, badając także powiązania tego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami. Zaniechanie dokonania oceny powiązań zamierzonego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami (kumulowania się oddziaływań) powoduje, że obie decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), poprzez brak wyjaśnienia i oceny okoliczności określonych w art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (zob. wyrok WSA w Krakowie z 1 lipca 2016 r., sygn. II SA/Kr 470/16, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z zasadami prewencji i przezorności przy dokonywaniu wykładni art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b, u.u.i.ś., należy uwzględnić, że skumulowane oddziaływania mogą powodować zmiany w środowisku, będące konsekwencją wpływu danego rodzaju przedsięwzięcia, w połączeniu z innymi istniejącymi lub planowanymi przedsięwzięciami. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skumulowane oddziaływane może występować w połączeniu z innymi oddziaływaniami (w tym związanymi z obecnymi lub planowanymi przedsięwzięciami), dotyczącymi tych samych zasobów i/lub przedmiotów oddziaływania, co planowane przedsięwzięcie. Skumulowane oddziaływanie może być efektem istnienia lub planowania innych podobnych przedsięwzięć na danym terenie. Analizując potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, należy zatem uwzględnić skalę, czas trwania oraz intensywność oddziaływania danego przedsięwzięcia w powiązaniu z innymi. W ustaleniu skumulowanego oddziaływania istotne znaczenie powinny mieć oddziaływania, które będą utrzymywać się przez dłuższy czas eksploatacji przedsięwzięcia. Chodzi zatem o oddziaływania, które mają powtarzalny i trwały charakter oraz występują przez dłuższy czas. Ocena skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, o której mowa w art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b u.u.i.ś. powinna uwzględniać identyfikację potencjalnych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko z innymi przedsięwzięciami oraz zastosowanie instrumentów prawnych zgodnie z zasadami prewencji i przezorności, które będą stosowane w ramach realizacji przedsięwzięcia w celu uniknięcia, minimalizacji bądź redukcji oddziaływań. Obowiązek uwzględnienia w karcie informacyjnej przedsięwzięcia informacji na temat kumulowania się oddziaływań pochodzących z przedsięwzięć wynika z pkt 4 załącznika IIA w zw. z pkt 1 lit. b oraz pkt 3 lit. g załącznika III dyrektywy z 13 grudnia 2011 r. Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. U. UE. L. 2012. 26. 1 z 28.01.2012, dalej: dyrektywa 2011/92/UE).

Wykładnia art. 63 u.u.i.ś. nie może prowadzić do akceptacji sztucznego dzielenia całej inwestycji, w ten sposób aby obchodzić prawo, poprzez tworzenie przedsięwzięć, których parametry pozwalają na odstąpienie od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Ustawodawca polski nie wskazał czy powinny to być przedsięwzięcia powiązane technologicznie lub nie. Skumulowanie dotyczy oddziaływań, a nie przedsięwzięć, które są ich źródłem. Przy ocenie kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, należy uwzględnić treść normatywną definicji ustawowej przedsięwzięcia (art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś.) zgodnie z którą przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Zgodnie z zasadą prewencji istotne znaczenie ma zatem zbadania oddziaływań na środowisko przedsięwzięć planowanych, czyli takich, które dopiero będą realizowane. Badanie oddziaływań skumulowanych dotyczy także oddziaływań potencjalnych i z tego powodu powinno być prowadzone przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia. W sprawie C-142/07, Ecologistas en Acción-CODA v. Ayuntamiento de Madrid, rozstrzygniętej wyrokiem ETS z 25 lipca 2008 r. (LEX nr 421757) wydanym w wyniku pytania prejudycjalnego sądu administracyjnego w Madrycie ETS wyraził pogląd, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której podział przedsięwzięcia na mniejsze części i brak uwzględnienia skumulowanego oddziaływania przedsięwzięć powstałych w wyniku podziału spowoduje, że cel dyrektywy EIA nie zostanie zrealizowany, a przedsięwzięcia te unikną obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w przypadku gdyby – wzięte pod uwagę łącznie – stanowiły przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Zdaniem ETS, z uwagi na to, że przedsięwzięcia będące przedmiotem kontroli stanowią część większego zamierzenia, to do sądu krajowego należy zbadanie, czy przedsięwzięcia te powinny być traktowane łącznie, biorąc pod uwagę ich bliskie położenie w stosunku do siebie, podobieństwa oraz oddziaływania między nimi.

Zakaz "dzielenia przedsięwzięć" oznacza według ETS, że niedopuszczalne jest, aby podział przedsięwzięcia na mniejsze części doprowadził do tego, że choćby jedna z wydzielonych w ten sposób części uniknie przeprowadzenia oceny – np. przez to, że znajdzie się poniżej progu wielkościowego określonego w przepisach. Wykładnia ETS pozwala na stwierdzenie, że niedopuszczalny jest nie tyle sam fakt realizowania przedsięwzięcia odrębnymi etapami, co sytuacja, gdy spowoduje to, że przy rozstrzyganiu, czy poszczególne fragmenty przedsięwzięcia powinny zostać poddane ocenie oddziaływania na środowisko, właściwe organy nie wezmą pod uwagę ich skumulowanego oddziaływania (zob. M. Bar. J. Jendrośka, Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie CODA a praktyka ocen oddziaływania na środowisko w Polsce, [w:] B. Rakoczy, M. Pchałek (red.), Wybrane problemy prawa ochrony środowiska, Warszawa 2010, s. 84).

Wykazanie przez organ, że zostały poddane analizie wszystkie kryteria, o których mowa w art. 63 u.u.i.ś. ma szczególne znaczenie dla prawidłowego uzasadnienia postanowienia o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

W sprawie C-87/02 (komisja przeciwko Włochom) wyrażono pogląd, według którego bez względu na metodę obraną przez państwo członkowskie dla ustalenia, czy dane przedsięwzięcie wymaga oceny, czy też nie tj. wskazania danego przedsięwzięcia w drodze aktu prawnego czy też w wyniku indywidualnego badania przedsięwzięcia, metoda ta nie może zagrażać realizacji celów dyrektywy, która zmierza do zagwarantowania, aby żadne przedsięwzięcie, które może wywierać znaczące skutki środowiskowe w rozumieniu dyrektywy, nie zostało wyłączone spod oceny (zob. M. Bar, Aspekty prawne selekcji przedsięwzięć wymagających oceny oddziaływania na środowisko, [w:] H. Lisicka (red.), Prawo ochrony środowiska. Książka jubileuszowa z okazji 40-lecia pracy naukowej, Wrocław 2008, s. 26-27).

Zgodnie z art. 4 ust. 5 lit. b dyrektywy 2011/92/UE w przypadkach, w których postanowiono, że ocena oddziaływania na środowisko nie jest konieczna, rozstrzygniecie w tym zakresie powinno zawierać główne powody, dla których nie wymaga się przeprowadzenia takiej oceny, ze wskazaniem na odpowiednie kryteria podane w załączniku III, a w przypadkach, gdy proponuje to wykonawca, zawierać informacje o wszelkich cechach przedsięwzięcia lub środkach, jakie przewidziano w celu uniknięcia lub zapobieżenia ewentualnemu znaczącemu negatywnemu wpływowi na środowisko. Załącznik Nr III do dyrektywy określa kryteria pozwalające ustalić, czy przedsięwzięcia wymienione w załączniku II powinny zostać poddane ocenie oddziaływania na środowisko. W pkt 1 tego załącznika określono cechy przedsięwzięcia, które muszą być rozpatrywane ze szczególnym uwzględnieniem: a) wielkości i projektu całego przedsięwzięcia; b) kumulacji z innymi już realizowanymi lub zatwierdzonymi przedsięwzięciami. Ponadto w pkt 3 Załącznika Nr III do dyrektywy wśród rodzajów i cech potencjalnego oddziaływania na środowisko wymieniono: g) kumulację oddziaływania z oddziaływaniem innych już realizowanych lub zatwierdzanych przedsięwzięć, h) możliwość skutecznego ograniczania oddziaływania. Ponadto w pkt 2 preambuły do ww. dyrektywy wyrażono jasno sprecyzowany cel nadrzędny tej regulacji, według którego na podstawie art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej polityka Unii w dziedzinie środowiska oparta jest na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie "zanieczyszczający płaci". Skutki w środowisku powinny być uwzględniane w możliwie najwcześniejszej fazie we wszystkich procesach planowania technicznego i podejmowania decyzji.

Dlatego też w zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak prawidłowej analizy złożonej w sprawie karty informacyjnej przedsięwzięcia pod kątem powiązań z innymi przedsięwzięciami, stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu postanowienia Prezydenta Miasta P. z [...] sierpnia 2014 r., znak [...] na s. 3 stwierdzono, że biorąc pod uwagę uwarunkowania wymienione w art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. przeanalizowano skalę i charakter inwestycji, wielkość zajmowanego terenu, zakres robót związanych z jej realizacją, prawdopodobieństwo, czas trwania, zasięg oddziaływania oraz odwracalność oddziaływania, a także wykorzystanie zasobów naturalnych, emisję uciążliwości związanych z jej eksploatacją oraz usytuowanie przedsięwzięcia względem obszarów wymagających specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk przyrodniczych objętych ochroną w tym obszarów Natura 2000. Na s. 7 uzasadnienia do kwestii kumulacji oddziaływań odniesiono się w jednym zadaniu stwierdzając, że "Uwzględniając zapisy art. 63 ust. 1 plt 1 lit. b ww. ustawy stwierdzono, iż w związku charakterem i lokalizacją przedsięwzięcia w fazie eksploatacji nie będzie dochodzić do kumulowania się oddziaływań planowanego przedsięwzięcia i innych przedsięwzięć".

Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, brak jest jakichkolwiek informacji, na podstawie jakich danych stwierdzono, że nie będzie dochodzić do kumulowania się oddziaływań planowanego przedsięwzięcia i innych przedsięwzięć. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego biorąc pod uwagę wielkość przedsięwzięcia obejmującego 11 budynków mieszkalnych wielorodzinnych oraz jednego obiektu usługowego w tym wybudowanie jednego dwupoziomowego garażu podziemnego oraz jednego garażu jednopoziomowego, w których planuje się utworzenie łącznie 585 miejsc parkingowych (powierzchnia parkingów podziemnych wynosić będzie 2,04 ha) oraz uwzględniając, że teren przeznaczony pod inwestycję wynosi 4,01 ha z czego powierzchnia zabudowy wyniesie 1,05 ha, a pozostałą część zostanie przeznaczona między innymi pod drogi chodniki, miejsca parkingowe, zatoki postojowe, taki sposób uzasadnienie braku kumulowania się oddziaływań nie może być podstawą wydania postanowienia o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Organ I instancji wydając postanowienia o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko naruszył także art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. a, u.u.i.ś. poprzez brak dokonania odpowiedniej analizy rodzaju i charakterystyki przedsięwzięcia, z uwzględnieniem: a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji.

Jak wynika z charakterystyki planowanego przedsięwzięcia stanowiącej Załącznik nr 1 do decyzji środowiskowej z [...] października 2014 r. znak: [...] z uwagi na ukształtowanie powierzchni terenu inwestycji i jej lokalizację w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Warty i byłego basenu portowego zachodzi konieczność przeprowadzenia robót ziemnych oraz zabezpieczenia stateczności skarp.

Na str. 3 charakterystyki planowanego przedsięwzięcia znajduje się informacja, że część analizowanego terenu jest obszarem potencjalnego występowania procesów geodynamicznych (ruchów masowych). Rozwiązania projektowe przedmiotowej inwestycji całkowicie zmienią uwarunkowania, które w obecnym stanie terenu determinują potencjalne zjawiska ruchów masowych. Ponadto inwestycja zlokalizowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Warty.

Zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uszło także uwadze Sądu I instancji, że decyzje Dyrektora RZGW w P. z [...] października 2012 r., znak [...] i znak [...] zostały wydane dla innego przedsięwzięcia, które nie zostało opisane w karcie informacyjnej przedsięwzięcia będącej przedmiotem analizy przez Sąd I instancji. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku z 1 października 2015 r. powołuje się na s. 26 na okoliczność, że inwestor uzyskał decyzje Dyrektora RZGW w P. zwalniające od zakazów określonych w art. 40 ust. 1 pkt 3 i art. 88l ust.1 pkt 1 i 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.).

Podkreślenia wymaga, że wskazane przez Sąd I instancji decyzje Dyrektora RZGW dotyczyły innej inwestycji. W niniejszej sprawie wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wpłynął do organu I instancji w dniu 30 maja 2014 r. Samo tylko zestawienie daty złożenia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej z datą decyzji zwalniających od zakazów określonych w art. 40 ust. 1 pkt 3 i art. 88l ust.1 pkt 1 i 3 p.w. pokazuje, że wbrew stanowisku Sądu I instancji inwestor nie uzyskał przedmiotowych decyzji w niniejszym postępowaniu. Ma to w okolicznościach niniejszej sprawy szczególne znaczenie, gdyż organ I instancji odstąpił od nałożenia na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Warty. Ponadto fragment terenu przeznaczonego pod inwestycję znajduje się w obszarze szczególnego zagrożenia powodzią rzeki Warty. W ramach przedmiotowej inwestycji na terenie szczególnego zagrożenia powodzią zlokalizowany zostanie częściowo jeden budynek mieszkalny oraz fragment drogi i związana z nią infrastruktura. W piśmie z 27 czerwca 2014 r., znak [...] Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. znajduje się informacja, że w dniu 23 czerwca 2014 r. zostało wszczęte przez Dyrektora RZGW w P. postępowanie administracyjne o wydanie decyzji zwalniającej od zakazów określonych w art. 40 ust. 1 pkt 3 oraz art. 88 ust. 1 pkt 1i 3 p.w., dla inwestycji polegającej na budowie zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usługowej wraz z garażami podziemnymi i infrastrukturą techniczną przy ul. [...] w P. Zwolnienie od zakazu wynikającego z art. 88l ust. 1 p.w. ma charakter wyjątku od zasady, że na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią istnieje zakaz zabudowy, a zatem przesłanki tego zwolnienia muszą być interpretowane ściśle (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 października 2016 r., sygn. II OSK 3379/14). Organ I instancji w piśmie z 10 lipca 2014, znak [...] wystąpił do inwestora z wezwaniem do uzupełnienia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej oraz karty informacyjnej przedsięwzięcia m. in. o zagadnienia obejmujące: rodzaj technologii dotyczącej: sposobu zabezpieczenia budynku mieszkalnego oznaczonego nr [..] i dróg dojazdowych obsługujących ten budynek, miejsca postojowe oraz północno-wschodnią część terenu przedsięwzięcia na wypadek wystąpienia powodzi lub wezbrań rzeki Warty, planowanych do wykonania w trakcie realizacji przedsięwzięcia zabezpieczeń terenu inwestycji na wypadek wystąpienia powodzi lub wezbrań rzeki Warty, planowanych do wykonania zabezpieczeń na etapie budowy. W odpowiedzi na to wezwanie inwestor w pismach z 22 lipca 2014 r. oraz z 29 lipca 2014 r. dokonał uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia (pismo z 22 lipca 2014 r.) oraz udzielił wyjaśnień do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej.

Uzupełnienie karty informacyjnej przedsięwzięcia dotyczyło: sposobu zabezpieczenia budynku mieszkalnego oznaczonego nr [...] i dróg dojazdowych w części terenu przedsięwzięcia na wypadek wystąpienia powodzi i wezbrań rzeki Warty; planowanego do wykonania w trakcie realizacji przedsięwzięcia zabezpieczenia terenu inwestycji na wypadek wystąpienia powodzi lub wezbrań rzeki Warty; planowanego do wykonania zabezpieczenia na etapie budowy i eksploatacji budynków położonych w strefie czynnych procesów geodynamicznych; rozwiązań chroniących środowisko; gospodarki odpadami oraz gospodarki wodno-ściekowej związanych z realizacją i funkcjonowaniem przedsięwzięcia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonane przez inwestora w piśmie z 22 lipca 2014 r. uzupełnienie karty informacyjnej przedsięwzięcia dotyczyło istotnych elementów jego realizacji oraz eksploatacji. Uzupełnienie karty informacyjnej przedsięwzięcia w znacznym zakresie, bezpośrednio powiązanym z jego przedmiotem, wpływem przedsięwzięcia na środowisko oraz bezpieczeństwo ekologiczne, wymagało ponownego uzgodnienia z RDOŚ w P. i wydania opinii przez PPIS w P.

Przypomnieć należy, że PPIS w P. opinią sanitarną z 24 czerwca 2014 r. nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia i odstąpił od określenia zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

RDOŚ w P. w postanowieniu z [....] czerwca 2014 r. wyraził opinię, że dla planowanego przedsięwzięcia nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Uzgodnienie regionalnego dyrektora ochrony środowiska służy przede wszystkim zabezpieczeniu realizacji celów związanych z ochroną środowiska przy wykonywaniu i eksploatacji planowanego przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 672 ze zm., dalej: p.o.ś.), przez ochronę środowiska - rozumie się podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej. Ochrona ta polega w szczególności na: a) racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, b) przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, c) przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego.

W procedurze wydawania decyzji środowiskowej zarówno PPIS w P. oraz RDOŚ w P. zajmowali się taką częścią sprawy, której przedmiot odpowiada ich kwalifikacjom fachowym. W ten sposób oba organy powinny mieć nieograniczoną możliwość zajęcia się zarówno stroną prawną jak i faktyczną danej sprawy i przedstawienia własnych koncepcji (por. odpowiednio: J. Borkowski, Współdziałanie organów administracji państwowej przy wydawaniu indywidualnych decyzji administracyjnych, ZNUŁ, Nauki Humanistyczne, seria I, z. 31, Łódź 1963, s. 78).

Z akt sprawy oraz z treści skargi kasacyjnej skarżącego kasacyjnie wynika, że przy wydawaniu decyzji środowiskowej naruszono w sposób istotny treść art. 64 u.u.i.ś. W niniejszej sprawie PPIS w P. opiniował przedsięwzięcie oraz RDOŚ w P. dokonał uzgodnienia na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia, która po przedstawieniu stanowisk organów współdziałających została w sposób istotny zmienione przez inwestora. Pomimo wprowadzenia w karcie informacyjnej szeregu istotnych zmian, organ nie wystąpił do organów współdziałających o zajęcie stanowiska w sprawie. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, PPIS w P. oraz RDOŚ w P. nie miały możliwości opiniowania i uzgadniania przedmiotowego przedsięwzięcia z uwzględnieniem zmian wprowadzonych do karty informacyjnej przedsięwzięcia w piśmie inwestora, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 30 lipca 2014 r. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której organy współdziałające wyrażają stanowisko na temat przedsięwzięcia na podstawie nieaktualnej wersji karty informacyjnej przedsięwzięcia. Zmiany podstawowych informacji o danym przedsięwzięciu, uwzględnione w uzupełnionej z tej przyczyny karcie informacyjnej przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę zakres przedmiotowy tych zmian i wynikające z tego skutki prawne wymagały, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania ponownej oceny prawnej, w pierwszej kolejności przez organ I instancji w przedmiocie konieczności ewentualnego ponownego wypowiedzenia się organów współdziałających - odnośnie zmienionych warunków jego realizacji - w ramach ich właściwości rzeczowej (zob. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., sygn. II OSK 3063/13).

Uwzględniając powyższą argumentację Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty skarżącego kasacyjnie dotyczące naruszenia art. 74 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. oraz art. 85 ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś.

Nie jest uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do takiej wykładni ww. przepisów, którą zaprezentował skarżący kasacyjnie wskazując, że decyzja organu I instancji dotyczyła bezpośrednio interesów majątkowych kierownika jednostki organizacyjnej w postaci Prezydenta Miasta P. oraz, że została wydana przez pracownika Urzędu Miasta P. w sytuacji w której miasto P. pozostaje ze stroną postępowania [...] Sp. z o.o. w stosunkach powodujących bezpośredni interes miasta P. w rozstrzygnięciu sprawy na korzyść tejże strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest możliwości stosowania art. 24 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. do sytuacji objętej niniejszym postępowaniem.

Konkludując, wobec uznania za usprawiedliwione części zarzutów skarżącego kasacyjnie dotyczących naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok uznając jednocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona na obecnym etapie postępowania z punktu widzenia kryterium kontroli przeprowadzonej przez sąd administracyjny, co uzasadniało również uchylenie decyzji I i II instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz zmiany stanu prawnego. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.

Wobec przedstawienia nieusprawiedliwionych zarzutów skargi kasacyjnej inwestora, brak było podstaw do jej uwzględnienia. Dlatego też, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji.

Natomiast o kosztach postępowania sądowego w tej sprawie na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. Za szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał poziom merytorycznego uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej skarżącego kasacyjnie, a w szczególności przy uwzględnieniu związanego z tym nakładu pracy pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, charakteru rozpoznawanej sprawy oraz wkładu pełnomocnika w przyczynienie się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.