Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1187/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 1
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
article: art. 107 par. 3, art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własna decyzję z [...] października 2011 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z [...] września 1978 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa z urzędu w zamian za rentę gospodarstwa rolnego stanowiącego własność A. i F. małż. M.

Z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego wynika następujący stan faktyczny sprawy:

Decyzją z [...] września 1978 r. Naczelnik Gminy w K. orzekł o przejęciu z urzędu na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstwo rolne – bez budynków, położone we wsi G. o pow. [...] ha, stanowiące własność A. i F. małż. M. Następnie postanowieniem, wydanym w trybie art. 113 k.p.a. Naczelnik Gminy w K., Naczelnik Gminy w K. sprostował tę decyzję w zakresie powierzchni przejętego gospodarstwa rolnego, wskazując, że powierzchnia ta wynosi [...] ha. W decyzji bowiem pominięto należącą do ww. działkę nr [...] o pow. [...] ha położoną we wsi P. Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gruntów rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118 ze zm.) w zw. z art. 77 ustawy z dnia 27 października 1977 r. – o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140). Uzasadniając wydanie tej decyzji organ wskazał na osiągnięcie przez właścicieli wieku emerytalnego oraz niską produkcję rolną przejmowanego gospodarstwa.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpiła Z.F., będąca jednym z następców prawnych dawnych właścicieli gospodarstwa rolnego. Następstwo prawne potwierdzone zostało postanowieniem Sadu Rejonowego w R. z dnia [...] grudnia 1994 r. sygn. akt [...]. Zdaniem wnioskodawczyni ustalenia organu w zakresie niskiej produkcji rolnej w przejmowanym gospodarstwie są nieprawdziwe, a rzeczywistym powodem przejęcia gospodarstwa było tworzenie przez ówczesne władze Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w N.

W następstwie przeprowadzonego zainicjowanego tym wnioskiem postępowania nadzorczego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z [...] września 1978 r.

Przywołując treść art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. oraz art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Minister wskazywał, że wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za rentę poprzedzały dwa postępowania wyjaśniające: pierwsze - prowadzone w celu wydania opinii, że gospodarstwo rolne kwalifikuje się do zaliczenia jako wykazujące niski poziom produkcji rolnej, drugie - ustalające, że rolnik odpowiada ustawowym warunkom dopuszczającym przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę. W oparciu o zgromadzone w aktach dokumenty organ nadzoru stwierdził, że pod względem wieku byli właściciele gospodarstwa – A. i F. małż. M. spełniali przesłankę określoną w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., gdyż na dzień wydania decyzji o przejęciu mieli ukończone odpowiednio 67 oraz 66 lat. Również kolejna przesłanka odnosząca się do niskiego poziomu produkcji rolnej przejmowanego gospodarstwa została w sprawie spełniona. Organ nadzoru wyjaśnił jednocześnie, że wobec niezdefiniowania w ustawie o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne użyte w niej wyrażenia "niski poziom produkcji rolnej", przy realizacji unormowań wynikających z tej ustawy organy orzekające posiłkowały się regulacją zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz. U. N 11, poz. 58). Zgodnie zaś z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, gospodarstwa rolne uznaje się za wykazujące niski poziom produkcji wskutek zaniedbania, a w szczególności wskutek niekorzystania ze środków wpływających na wzrost produkcji rolniczej (nieodnawiania nasion zbóż i sadzeniaków, niestosowania nawozów mineralnych oraz środków ochrony roślin, nieprzeprowadzania konserwacji urządzeń melioracyjnych itp.), jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat:

1) nie wszystkie grunty orne były rolniczo wykorzystywane lub

2) plony czterech zbóż i ziemniaków były niższe, co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach, a przy tym

3) obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosiła łącznie na 1 ha użytków rolnych nie mniej niż 0,4 sztuki przeliczeniowej, przyjmując:

a) 1 sztukę bydła za jedną sztukę przeliczeniową,

b) 1 sztukę trzody chlewnej za 0,2 sztuki przeliczeniowej,

c) 1 sztukę owiec za 0,1 sztuki przeliczeniowej.

Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu lustracji omawianego gospodarstwa małż. M. z [...] czerwca 1978 r. wynika, że właściciel gospodarstwa nie wykonywał planów nawożenia mineralnego, nie wapnował gleb oraz nie sporządzał kiszonek. W latach 1975 -1977 w gospodarstwie tym hodowano 2 sztuki bydła, 1 sztukę trzody chlewnej oraz 2 owce, uprawiano ponadto żyto oraz ziemniaki. Natomiast uzyskiwane plony z ww. upraw (we wskazanym okresie) były niskie i wynosiły odpowiednio: 6 q/ha, 7 q/ha, 8 q/ha (żyto) oraz 70 q/ha, 90 q/ha i 80 q/ha (ziemniaki). Plony te, wg danych zawartych w protokole lustracyjnym, były niższe o około połowę od przeciętnych plonów uzyskiwanych we wsi na podobnych glebach. Z kolei obsada inwentarza żywego w przejmowanym gospodarstwie wynosiła 0,263 sztuki przeliczeniowej na 1 ha, co jest wynikiem niższym od normy (0,4 szt./ha) przyjętej przez ww. rozporządzenie Rady Ministrów.

W ocenie organu nadzoru ustalenia te potwierdzają, że istniały przesłanki do przejęcia przedmiotowego gospodarstwa z urzędu w zamian za rentę. Minister podkreślił jednocześnie, że w postępowaniu nadzorczym do wykazania rażącego naruszenia prawa konieczne jest niezbite i jednoznaczne potwierdzenie faktu, że wydane przez dany organ rozstrzygnięcie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią określonego przepisu prawa. Zgromadzony zaś w sprawie materiał dowodowy takiej oczywistej sprzeczności nie potwierdza. Zatem brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji Naczelnika Gminy w K.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Z. F. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując m.in., że dokonująca w 1978 r. lustracji gospodarstwa rolnego komisja nie uwzględniła faktu powstania 5 km od gospodarstwa rolnego Kopalni Węgla Brunatnego "[...]", której działalność spowodowała degradację gruntów. W uzupełnieniu tego wniosku kwestionowała ona także zgodność ustaleń komisji zawartych w protokole lustracyjnym, w zakresie dotyczącym liczebności zwierząt w gospodarstwie podnosząc, że w rzeczywistości w gospodarstwie były 3 krowy (w protokole wskazano 2), 3 świnie i maciora z prosiętami (w protokole jest zaś 1 świnia) , a także 20 owiec (w protokole wskazano 2). Na dowód błędnych ustaleń komisji przedłożyła ona oświadczenie podpisane przez mieszkańców wsi G. Jej zdaniem w sposób nieprawidłowy wyliczono także poziom produkcji zbóż i ziemniaków. Zaś sam protokół został tak sporządzony, że w istocie nie wiadomo czyjego gospodarstwa dotyczy. Na stronie 3 protokołu, w miejscu gdzie należy wpisać właściciela, rubryki nie zostały bowiem wypełnione.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] kwietnia 2012 r. Minister Rolnictwa I Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z [...] października 2011 r., podtrzymując podniesioną w nim w argumentację. Wskazał ą ponadto Dodatkowo Minister podniósł, że skoro przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. nie uzależniały faktu zakwalifikowania danego gospodarstwa do kategorii gospodarstw wykazujących niski poziom produkcji od spełniania przez to gospodarstwo szczególnych kryteriów, to uznać należy, że ustalenia dokonane przez komisję lustracyjną, potwierdzające, że poziom produkcji w gospodarstwie F. i A. małż. M. w latach 1975 - 1977 znacznie odbiegał od średniej w gminie (był niższy o ponad 1/3), mogły stanowić podstawę do przejęcia ww. gospodarstwa na podstawie art. 9 ust. 2 tej ustawy.

Odnosząc się zaś do argumentacji podnoszonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącej niewłaściwie ustalonej liczby zwierząt znajdujących się w przejmowanym gospodarstwie, a także załączonego przez stronę oświadczenie, organ nadzoru ocenił, że nie mogą one wpływać na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Oświadczenie, które w swej istocie zostało sporządzone przez samą skarżącą, zawiera bowiem informacje dotyczące okoliczności sprzed ponad trzydziestu lat. Trudno zatem byłoby uznać ponad wszelką wątpliwość, że świadkowie pamiętają ze szczególną dokładnością stan inwentarza żywego jaki istniał w omawianym gospodarstwie oraz wysokość plonów uzyskiwanych zarówno w ww. gospodarstwie jak i w całej wsi. W tej sytuacji oświadczenie to nie może skutecznie podważyć ustaleń zawartych w protokole lustracyjnym, które to ustalenia nie były kwestionowane przez dawnych właścicieli w toku prowadzonego postępowania o przejęcie gospodarstwa.

Minister zgodziła się natomiast z podnoszonymi przez stronę zarzutami, wskazującymi na możliwość naruszenia w toku prowadzonego przez Naczelnika Gminy w K. postępowania przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. Jednakże, nawet w przypadku istnienia takich uchybień nie mogą one jego zdaniem stanowić o rażącym naruszeniu przez Naczelnika Gminy prawa. Wspomniane rozporządzenie, zostało bowiem wydane jako akt wykonawczy do ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. - o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 3, poz. 14), zaś do ustawy z dnia 29 maja 1974 r. stosowane ono było wyłącznie pomocniczo. Brak wyraźnego odesłania w przepisach ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne do przepisów tego rozporządzenia uniemożliwia zatem przypisanie powstałym uchybieniom cech kwalifikowanej wadliwości. Stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa dotyczyć może natomiast wyłącznie naruszenia przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, którego treść nie wymaga tłumaczenia w drodze wykładni wykraczającej poza jego literalne brzmienie. Ponadto do wykazania rażącego naruszenia prawa konieczne jest niezbite i jednoznaczne potwierdzenie faktu, że wydane przez dany organ rozstrzygnięcie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią określonego przepisu prawa.

Na powyższą decyzję Z. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej, że wydana została w konsekwencji błędnej oceny dowodów zebranych w sprawie. W ocenie skarżącej organ przyznał moc dowodową wybrakowanemu dokumentowi (protokołowi lustracji gruntów), który ewidentnie zawiera nieprawdziwe dane dotyczące przejmowanego gospodarstwa rolnego. W konsekwencji czego Minister swoją decyzję oparł na nieprawdziwych ustaleniach stanu faktycznego.

W obszernym uzasadnieniu skargi wywodziła ona, że wspomniany protokół sporządzony został niezgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. Pierwsza strona protokołu lustracyjnego gospodarstwa nie zawiera adresu gospodarstwa (brak numeru domu), nie zawiera danych gospodarstwa a mianowicie brak jest numerów ewidencyjnych działek, ich powierzchni i klas gruntu, a jako właściciela ujawniono jedynie F. M., nie uwzględniając tym samym A. M. Na podstawie przedmiotowego protokołu nie można stwierdzić z jakiej powierzchni gruntów był wyliczony poziom produkcji rolnej (strona 2 protokołu). Ponadto na stronie 2 protokołu wskazano w odniesieniu do składu rodziny – 2 osoby, podczas gdy ze znajdującego się w aktach zaświadczenia Urzędu Miejskiego w K. wynika, że na pobyt stały w miejscowości G. gm. [...] było wówczas zameldowanych 10 osób, członków rodziny ww. właścicieli. Skarżąca powtórzyła ponadto argumentację o zaniżonej ilości zwierząt w gospodarstwie oraz o nieuwzględnieniu przez komisję powstania w niedalekiej odległości od gospodarstwa kopalni.

Zdaniem skarżącej zdaniem organ zaniedbał swój obowiązek pełnego wyjaśnienia sprawy a także obowiązek dbania, by strona postępowania nie poniosła szkody wskutek nieznajomości prawa. Polemika zaś Ministra z jej twierdzeniami ma charakter wybiórczy, gdyż pomija on milczeniem wszystkie konkretne informacje podane przez wnioskodawcę -nawet nie próbując wykazać, że nie są one zgodne z prawdą. Nie korzysta także ze wskazanych przez wnioskodawcę źródeł informacji - nie uzasadniając powodu tego.

Konkludując zaś skarżąca wyraziła pogląd, że kwestionowana decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana przedwcześnie, na podstawie niepełnych danych, bez podjęcia próby oceny całego materiału.

W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty wniosła ona jej uchylenie w całości jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2011r.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest nieuzasadniona.

Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można takie rozstrzygnięcie wzruszyć. Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji, może mieć ono miejsce jedynie w przypadku, gdy badana w tym trybie decyzja dotknięta jest w sposób oczywisty przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się więc ponownie istoty sprawy (tu o przejęciu gospodarstwa rolnego w zamian za rentę), ale jedynie ocenia legalność wydanego w niej rozstrzygnięcia, na gruncie obowiązujących w dacie jego wydawania przepisów.

Materialnoprawną podstawę weryfikowanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji Naczelnika Gminy w K. z [...] września 1978 r., sprostowanej postanowieniem z [...] listopada 1984 r., stanowił art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. - o przekazywaniu gruntów rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118 ze zm.). Zgodnie z tym unormowaniem gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa za rentę z urzędu, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów. Przepis ten, mimo uchylenia z dniem 1 stycznia 1978 r. ww. ustawy, zachował moc do końca 1979 roku na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy z 27 października 1977 r. - o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140).

Mając zatem na względzie to, że warunkiem przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej w trybie określonym w art. 9 ust. 2 ustawy z 1974 r. były dwie przesłanki: a więc osiągnięcie odpowiedniego wieku przez rolnika i niski poziom produkcji rolnej w gospodarstwie, organ nadzoru prowadząc postępowanie na zasadach określonych w art. 156 i nast. k.p.a. badał czy wydając decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego małż. M., Naczelnika Gminy w K. ustalił i udokumentował w sposób należyty spełnienie tych przesłanek. Zdaniem strony inicjującej postępowanie nadzorcze, wydana bowiem w tym względzie decyzja z 1978 r. rażąco narusza art. 9 ust. 2 powołanej ustawy. Z oceną strony skarżącej nie sposób się jednak zgodzić.

Okolicznością niesporną i znajdująca oparcie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy jest to, że w dacie jej rozstrzygania przez Naczelnika Gminy właściciele gospodarstwa rolnego przekroczyli wiek, o którym mowa w ww. przepisie. A. M. miała wówczas 67 lat, a F. M. 66. Istotą sporu jest natomiast to, czy gospodarstwo rolne, o przejęciu którego orzeczono kontrolowaną decyzją, wykazywało niski poziom produkcji rolnej, jak stwierdził wówczas Naczelnik Gminy w K., czy też nie – jak twierdzi obecnie strona skarżąca.

Jak trafnie podniósł organ nadzoru ustawa o przekazywaniu gruntów rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne nie określała wyrażenia "wykazuje niski poziom produkcji rolnej". Nie definiują tego wyrażenia także wydane do niej akty wykonawcze. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 125) obliguje jedynie do określenia w decyzji przez naczelnika gminy poziomu produkcji danego gospodarstwa (§ 4 ust. 1 pkt 2 ) ustalonego po zasięgnięciu opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej (§ 4 ust.3). W obowiązującym w roku 1978 stanie prawnym określenie "wskazujące niski poziom produkcji rolnej" było natomiast sprecyzowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczenia gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbań i w sprawie ustalenia wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz.U. Nr 11, poz. 58). W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za gospodarstwo rolne wykazujące niski poziom produkcji rolnej uznawało się takie gospodarstwa, w których w okresie trzech lat:

1) nie wszystkie grunty orne były rolniczo wykorzystywane,

2) plony czterech zbóż i ziemniaków były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach,

3) obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosi łącznie na 1 ha użytków rolnych nie mniejszy niż 0,4 sztuki przeliczeniowej, przyjmując:

a) 1 sztukę bydła za jedną sztukę przeliczeniową,

b) 1 sztukę trzody chlewnej za 0,2 sztuki przeliczeniowej,

c) 1 sztukę owiec za 0,1 sztuki przeliczeniowej.

Rozporządzenie to przewidywało jednocześnie lustrację gospodarstwa rolnego dokonywaną przez zespół w składzie 3 specjalistów (§ 2 ust. 2) i sporządzenie z niej protokołu, w którym na podstawie kryteriów określonych w rozporządzeniu, zespół wyrażał opinię, czy gospodarstwo kwalifikuje się do zaliczenia go do kategorii wykazującej niski poziom produkcji wskutek zaniedbania (§ 2 ust. 5 rozporządzenia).

Zważyć jednak należy, że rozporządzenie to stanowiło akt wykonawczy do ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 3, poz. 14), a więc było wydane w celu realizacji przepisów tej ustawy, a nie ustawy z 1974 r. Z tego względu zastosowanie jego przepisów do spraw rozstrzyganych na podstawie tego ostatniego aktu normatywnego miało miejsce jedynie posiłkowo. To zaś powoduje, że odstępstwa od unormowań ww. rozporządzenia w procedurze ustalania niskiego poziomu produkcji rolnej gospodarstwa przy rozstrzyganiu spraw o jego przejęciu w zamian za rentę, a odnoszące się do wymogów formalnych jakie spełniać winien protokół lustracyjny sporządzony przez powołany w tym celu zespół, nie mogą być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji podejmowanej w trybie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. O rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu decyzji można wszak mówić jedynie wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: zaistniała oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni innej niż językowa; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji. Taka sytuacja zaś w niniejszej sprawie nie zachodzi.

W toku postępowania poprzedzającego wydanie przez Naczelnika Gminy w K. decyzji o przejęciu gospodarstwa małż. M. w zamian za rentę dokonano lustracji tego gospodarstwa pod kątem zasadności zakwalifikowania go do kategorii gospodarstw wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania. Odbyła się ona w dniu 3 czerwca 1978 r. i przeprowadził ją wówczas powołany w tym celu zespól trzech specjalistów, przy udziale osoby oznaczonej z imienia i nazwiska "[...]" (bez podawania jego funkcji czy stanowiska). Stwierdzono wówczas, że uzyskiwany w przedmiotowym gospodarstwie poziom produkcji rolnej w latach 1975 -1977 był o ok. połowę niższy od średniego poziomu produkcji w gminie na obszarze, której jest ono położone. W przypadku zbioru zbóż, średni plon z 1h w przejmowanym gospodarstwie wynosił bowiem w badanym okresie 7 q, podczas gdy w analogicznym okresie w gminie wynosił on 14,1 q, natomiast w odniesieniu do zbioru ziemniaków średnia ta dla przejmowanego gospodarstwa wynosiła 80 q, a dla terenu gminy 151 q. Z kolei obsada inwentarza żywego w gospodarstwie wynosiła wówczas 0,263 sztuki przeliczeniowe na 1 ha (stanowiły ją: 2 szt. bydła, 1 szt. trzody chlewnej i 2 owce). Stwierdzono także, że F. M. nie wykonuje planów nawożenia mineralnego, nie wapnuje gleb i nie sporządza kiszonek (vide protokół z 3 czerwca 1978 r.). Dane te niewątpliwie zatem uprawniały organ do zakwalifikowania gospodarstwa małżonków M. do kategorii gospodarstw wykazujących niski poziom produkcji, o których stanowi § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 marca 1968 r.

Skoro zatem właściciele gospodarstwa rolnego osiągnęli wiek emerytalny, a samo gospodarstwo - w świetle ustaleń dokonanych w toku jego lustracji - wykazywało produkcję niższą o ponad 1/3 od średniej uzyskiwanej przez inne gospodarstwa na terenie gminy, zaś obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosiła w nim łącznie mniej niż 0,4 sztuki przeliczeniowej na jeden hektar, to nie budzi wątpliwości Sądu, że taki stan rzeczy uprawniał Naczelnik Gminy do stwierdzenia, że gospodarstwo to wykazuje niski poziom produkcji rolnej. Konsekwencją powyższego było zatem wydanie decyzji o treści przewidzianej w dyspozycji normy prawej zawartej w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., a więc decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za rentę.

A skoro tak, to brak było podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie określonym w art. 156 § 1 k.p.a. wydanej w tym przedmiocie decyzji Naczelnika Gminy w K. z [...] września 1978 r., co z kolei oznacza, że zaskarżona decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja tego Ministra z [...] października 2011 odmawiająca stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia nie naruszają prawa.

Podnoszone zaś w skardze zarzuty, odnoszące się w znacznej mierze do wad formalnych i niedokładności protokołu lustracji gospodarstwa (brak zawarcie w nim adresu gospodarstwa; numerów ewidencyjnych działek, które w jego skład wchodziły, ich powierzchni i klas gruntu; wymienienie jedynie jednego z właścicieli gospodarstwa – F. M., przy pominięciu jego małżonki będącej również współwłaścicielem gospodarstwa; czy też wreszcie nieprecyzyjne określenie składu rodziny zamieszkującej w gospodarstwie, jak też brak wykazania spełnienia przez skład osobowy zespołu kryteriów doboru jego członków, określonych w § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 marca 1968 r. ), których zasadności ani organ orzekający w sprawie, ani sąd nie kwestionuje, nie mogły odnieść zamierzonych skutków, a więc prowadzić do wyeliminowania w postępowaniu nieważnościowym kontrolowanej decyzji, gdyż jak już wyżej wspomniano wskazywane wady dotyczą trybu lustracji gospodarstwa i jej dokumentowania określonego przepisami rozporządzenia, które w niniejszej sprawie nie było stosowane wprost, ale jedynie posiłkowo i odpowiednio. Wady więc ww. protokołu, sporządzonego w toku rozpoznawania sprawy o przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, którego sporządzenie przewidywało przywołane rozporządzenie (a nie ustawa z 1974 r., czy też wydane do niej akty wykonawcze), o ile mogłyby stanowić przedmiot zarzut postawionego na etapie postępowania odwoławczego - w toku którego sprawa rozstrzygana jest po raz kolejny co do istoty w jej całokształcie – mogące ewentualnie prowadzić do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej ze względu na naruszenia zasad ogólnych postępowania i stosowanych odpowiednio przepisów ww. rozporządzenia, to nie mogą być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Gdyż tego typu naruszenie musi odnosić się jedynie do tych przepisów, które stanowiły wprost materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy w decyzji, poddanej kontroli w postępowaniu nadzorczym. Te zaś w niniejszej sprawie nie zostały naruszone, a tym bardziej w naruszone w sposób rażący.

Prawidłowo również Minister nie uznał za wiarygodny dowód w sprawie, pozwalający na wyeliminowanie ze skutkiem ex tunc kontrolowanej decyzji, złożonego na etapie postępowania nadzorczego oświadczenia skarżącej z 3 lutego 2012 r., potwierdzonego przez świadków (mieszkańców wsi G.), w którym wskazywano na inny, niż stwierdzony w toku lustracji przedmiotowego gospodarstwa, poziom istniejącej w nim produkcji rolnej i ilości inwentarza żywego. Nie sposób bowiem uznać, że w sytuacji, gdy oświadczenie takie składane jest po przeszło 30 latach od zdarzenia, których ono dotyczy, mogło ono skutecznie podważać domniemanie zgodności z prawdą obiektywną ustaleń faktycznych stwierdzonych w dokumencie urzędowym jakim był protokół lustracji gospodarstwa. Tym bardziej, że ustalenia istotnych okoliczności faktycznych dotyczących produkcji rolnej i stanu inwentarza zawarte w tym protokole, przez samych właścicieli gospodarstwa w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym nie były kwestionowane, a strona nie przedstawiła w tym zakresie jakichkolwiek innych dowodów (poza wspomnianym oświadczeniem), pozwalających podważyć wiarygodność tych ustaleń, a w konsekwencji przypisać Naczelnikowi Gminy rażące naruszenie norm ogólnych postępowania administracyjnego, implikujące wydanie w sprawie decyzji sprzecznej (w sposób kwalifikowany) z obowiązującym w dacie jej podejmowania przepisami prawa materialnego, czy też szerzej z obowiązującym wówczas porządkiem prawnym.

Kwestia ewentualnej degradacji terenów rolniczych wchodzących w skład przejętego gospodarstwa rolnego, będąca konsekwencją działalności Kopalni Węgla Brunatnego "[...]", nie stanowiła przedmiotu oceny w postępowaniu zwykłym i nie była w tym postępowaniu podnoszona. Nawet zatem w sytuacji, gdyby działalność Kopalni rzutowała w rzeczywistości na ocenę zaistnienia w sprawie przesłanki wystąpienia niskiej produkcji rolnej w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., to okoliczność ta, jako ujawniona po wydaniu decyzji z [...] września 1978 r., mogłaby stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a nie przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Z tego też względu zarzut niewuzględnienia w prowadzonym postępowaniu nadzorczym ww. okoliczności, a w konsekwencji brak należytego wyjaśnienia wszystkich elementów stanu faktycznego, istotnych z punktu widzenia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, uznać należy za chybiony.

Konkludując zatem stwierdzić należy, że w toku prowadzonego postępowania nadzorczego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo dokonał weryfikacji legalności decyzji z [...] września 1978 r. i wobec niestwierdzenia by przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa w stopniu rażącym, bądź też zaistnienia innych wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia jej nieważności. Motywy zaś podjętego w tym względzie rozstrzygnięcia wyjaśnił w sposób przekonujący i zgodny z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Poczynione natomiast w toku rozpoznawania sprawy okoliczności stanu faktycznego znajdują oparcie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowymi.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.