Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 512/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1)
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: (§ 3 ust. 1 pkt 1, § 4, § 5, pkt 6 załącznika
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 119 okt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur, Sędzia WSA Anna Strzelec, , po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w L. na decyzję L. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 22 listopada 2017 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wystąpił do PZZ L. G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w L. o charakterystykę stanowiska pracy R. T..

W odpowiedzi pracodawca poinformował w piśmie z dnia 28 listopada 2017 r. m.in., że stanowiska pracy R. T. to W. M. nr [...] oraz [...], w którym pracownik przepracował 9 dni korzystając następnie ze zwolnienia lekarskiego. Pracodawca podał "Zapylenie powyżej NDS - 1,02 krotność NDS (pyły organiczne pochodzenia zwierzęcego i roślinnego zawierające poniżej 10 % wolnej krystalicznej krzemionki)" w punkcie b. powyższej informacji.

W piśmie z dnia 22 listopada 2017 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy skierował do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej.

W piśmie z dnia 7 grudnia 2017 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wystąpił do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w L. o dokonanie oceny narażenia zawodowego R. T. na czynniki działające alergizująco na drogi oddechowe.

W dniu 21 grudnia 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej zgłoszenia choroby zawodowej u R. T..

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. zgromadził materiał dowodowy obejmujący m. in. wykaz pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych w [...], listę pracowników zapoznanych z oceną ryzyka zawodowego w związku z narażeniem na czynniki biologiczne, weryfikację doboru środków ochrony indywidualnej dokonaną w związku z przeprowadzonym w dniu 15 grudnia 2017 r. pomiarem stężenia pyłów organicznych pochodzenia roślinnego wykazującego przekroczenie Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń - NDS, protokół z dnia 20 lutego 2018 r. z postępowania przeprowadzonego przez asystenta Oddziału Higieny Pracy w P. L. G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w L. w sprawie choroby zawodowej, kartę oceny narażenia zawodowego, informację od tego pracodawcy, że R. T. mógł mieć sporadyczny kontakt z pyłem pochodzenia naturalnego ziarna pszenicy, orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej, wyjaśnienia pracodawcy oraz opinię Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. (dalej jako "organ I instancji") decyzją nr [...] z dnia 28 sierpnia 2020 r. orzekł o stwierdzeniu u R. T. choroby zawodowej "astmy oskrzelowej" wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), dalej jako "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych".

Od powyższej decyzji [...] Zakłady Z. L. G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w L. (dalej jako "[...]" lub "skarżąca") złożyła odwołanie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") decyzją nr [...] z dnia 18 czerwca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w toku postępowania organ I instancji przeprowadził ocenę narażenia zawodowego, dotyczącą przebiegu zatrudnienia R. T. w wyżej wymienionym zakładzie pracy i w dniu 20 lutego 2018 r. sporządził protokół z postępowania w sprawie choroby zawodowej, w którym zawarł informację jakie czynności wykonywał pracownik na stanowisku pracy. Do protokołu organ I instancji dołączył kserokopie świadectw pracy, kserokopie umowy o pracę, kserokopie zaświadczeń lekarskich z badań profilaktycznych, listę zwolnień lekarskich oraz skierowań na badania profilaktyczne, jak również dokumenty, dotyczące środków oraz działań profilaktycznych stosowanych w środowisku pracy Strony, szkoleń BHP, oświadczenie o zapoznaniu się z czynnikami ryzyka na stanowisku pracy Strony.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. w dniu 5 marca 2018 r. sporządził kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u R. T., w której ustalił, że pracownik był zatrudniony od 1 sierpnia 2006 r. do 17 października 2009 r. jako elektromonter w [...] S.A. w L. oraz od 12 listopada 2009 r. do 31 stycznia 2018 r. w L. na stanowisku operatora urządzeń. Organ I instancji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał brak narażenia zawodowego u R. T. w wymienionych zakładach pracy. W ocenie narażenia zawodowego zaznaczył, że pracownik miał znikomy kontakt z pyłem pochodzenia roślinnego w związku ze świadczeniem pracy w L. , tj. podczas wykonywania prac porządkowych, dotyczących sprzątania ziarna po rozładunku.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. - jednostka orzecznicza I stopnia wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. o uzupełnienie informacji zgromadzonych w karcie oceny narażenia zawodowego strony poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie, na pył jakiego ziarna był narażony w środowisku pracy R. T.. L. w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji poinformowała, że pracownik mógł mieć sporadyczny kontakt w czasie pracy na [...] z pyłem ziarna pod nazwą PSZENICA.

Jednostka orzecznicza I stopnia na podstawie badań podstawowych oraz dodatkowych (w tym badań morfologicznych krwi, IgE całkowitego, próby prowokacyjnej dooskrzelowej ze zmiotkami pochodzącymi ze stanowiska pracy w L. ), dokumentacji leczniczej dostarczonej przez pacjenta, w tym rtg i TK klatki piersiowej, testów skórnych z alergenami środowiskowymi, dokumentacji z badań profilaktycznych wykonywanych w trakcie świadczenia pracy, charakterystyki wykonywanej pracy opracowanej przez L. , jak również biorąc pod uwagę kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. - wydała orzeczenie Nr [...] z dnia 19 grudnia 2018 r. o rozpoznaniu u R. T., choroby zawodowej "astmy oskrzelowej", wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. We wskazanym orzeczeniu lekarskim stwierdzono, że w wyniku przeprowadzonych badań, ujawniono występowanie reakcji alergicznej w obrębie dróg oddechowych u pacjenta, w związku z kontaktem z czynnikami alergizującymi, które występowały na stanowisku pracy, tj. czynnikami biologicznymi zawartymi w pyle ze zmiotek, znajdujących się przy koszach bezpośrednio przy [...]. Mimo że narażenie na wymienione czynniki było krótkie, lekarz orzecznik podkreślił, że w przypadku chorób o podłożu alergicznym nie musi być ono ani duże ani długotrwałe, ponieważ zależy od osobniczej wrażliwości danego organizmu. Tym samym, jednostka orzecznicza potwierdziła związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy wykonywaną pracą, a czynnikiem sprawczym jednostki chorobowej, występującej u badanego. Udowodniono jednocześnie, iż czynności wykonywane przez pacjenta, mimo krótkotrwałego kontaktu z alergenem, zalicza się do pracy świadczonej w narażeniu zawodowym.

W związku z wniesionymi przez L. uwagami, organ I instancji zawiadomił K. [...] S.A. w L., że wskazany zakład pracy został uznany za stronę w toczącym się postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej R. T. i przedstawił zakres dotychczas wykonanych działań, jak również poinformował o prawie do czynnego uczestnictwa i wnoszenia uwag do toczącego się postępowania. W piśmie z dnia 26 lutego 2019 r. K. [...] SA. w L. przedstawiła swoje stanowisko, dotyczące toczącego się postępowania oraz dołączyła kserokopie dokumentacji medycznej dotyczącej pracownika, książeczki wojskowej oraz karty oceny ryzyka zawodowego na stanowisku elektromonter.

W dniu 21 marca 2019 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna. Z rozprawy został sporządzony protokół. Organ I instancji nie stwierdził występowania narażenia zawodowego pracownika podczas świadczenia pracy w [...] S.A. w L.. Ponadto, w związku z pismem L. z dnia 25 marca 2019 r., organ I instancji wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. o zajęcie stanowiska i złożenia wyjaśnień do zawartych w nim uwag, związanych z orzeczeniem lekarskim wydanym w niniejszej sprawie. W odpowiedzi jednostka orzecznicza I stopnia udzieliła wyjaśnień, dotyczących uwag wniesionych przez L. .

Organ odwoławczy podniósł, że lekarz orzecznik w ramach przysługujących mu praw wystąpił do organu I instancji oraz do pracodawcy - P. L. G. Sp. z o.o. Sp. k. w L. w celu uzupełnienia oceny narażenia zawodowego, jak również uzyskania materiału koniecznego do przeprowadzenia badań, niezbędnych dla uzyskania ostatecznej diagnozy w prowadzonym procesie orzeczniczym. Po wykonaniu powyższych czynności, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. uznał, że posiadany materiał dowodowy zebrany w niniejszym procesie diagnostyczno-orzeczniczym jest kompletny i wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu wnioskowanej choroby zawodowej.

Organ II instancji podkreślił, że organ I instancji po otrzymaniu pisma z L. , przeprowadzał działania zmierzające do uzupełnienie materiału dowodowego w niniejszej sprawie, co znajduje odniesienie w aktach sprawy. W kontekście uwag L. z dnia 25 marca 2019 r., dotyczących ustalenia czy przed podjęciem pracy na [...] R. T. miał problemy zdrowotne, które mogłyby skutkować pojawieniem się astmy oskrzelowej, organ I instancji występując pismem do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. otrzymał odpowiedź z dnia 24 czerwca 2020 r., w której jednostka orzecznicza I stopnia wyjaśniła, że na podstawie dokumentacji medycznej lekarza rodzinnego (od sierpnia 2002 r. do dnia 25 października 2017 r.) brak wpisów na temat duszności czy astmy oskrzelowej. Natomiast w dokumentacji pacjenta z Poradni Pulmonologicznej z datą zarejestrowania 26 października 2017 r. zapisane są informacje, że od chwili rozpoczęcia przez pracownika pracy na [...], pojawił się uporczywy kaszel z dusznościami. Organ odwoławczy uznał, że wyjaśnienia jednostki orzeczniczej są rzeczowe i jasne. Stwierdził ponadto, że w toku procesu diagnostyczno-orzeczniczego zostały wykonane specjalistyczne badania, które potwierdziły reakcję alergiczną pacjenta na czynniki pochodzące z "materiału" dostarczonego przez L. , stanowią wraz z dokumentacją medyczną z Poradni Pulmonologicznej, spójny materiał dowodowy świadczący o przyczynie powstania procedowanego w sprawie schorzenia.

Organ odwoławczy podkreślił, że w toku całego postępowania administracyjnego organ I instancji postępował zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zgromadził materiał dowodowy, przedstawiający stan faktyczny, na podstawie którego wydane zostało rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy w toku postępowania odwoławczego również odniósł się do wniosków skarżącej i wystąpił do jednostki orzeczniczej I stopnia oraz do jednostki orzeczniczej II stopnia, celem uzyskania dopełniającej opinii.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dowolnej oceny karty oceny narażenia zawodowego i ustalenia błędnego związku przyczynowo-skutkowego w przeprowadzanej ocenie narażenia zawodowego, organ odwoławczy wskazał, że ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Organ inspekcji sanitarnej ostatecznej oceny narażenia zawodowego dokonuje dopiero wtedy, gdy zostaną zrealizowane kolejne etapy postępowania administracyjnego w przedmiocie choroby zawodowej, tj. kiedy zostanie zebrany całkowity materiał dowodowy, do którego należało zaliczyć: sporządzoną ocenę narażenia zawodowego (karta oceny narażenia zawodowego z dnia 5 marca 2018 r.), uzupełnioną o materiał dowodowy wnioskowany przez jednostkę orzeczniczą (pismo z dnia 14 maja 2018 r.), orzeczenie lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. Nr [...] z dnia 19 grudnia 2018 r., jak również opinię uzupełniającą jednostki orzeczniczej I stopnia (pismo z dnia 24 czerwca 2020 r.), w którym były wyjaśniane wątpliwości przedłożone przez L. w zakresie, mającym znaczenie dla sprawy oraz niewybiegającym poza ramy prowadzonego postępowania. Organ I instancji, rozpatrując materiał dowodowy przyjął, że jego opinia w kwestii uznania narażenia zawodowego u R. T. jest zgodna z opinią jednostki orzeczniczej I stopnia. Organ odwoławczy podniósł, że argumentacja Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. w kwestii dowodów, dotyczących rozpoznania etiologii zawodowej danego schorzenia była zrozumiała i przedstawiona w sposób niebudzący wątpliwości, a jednocześnie poparty doświadczeniem i specjalistyczną wiedzą w dziedzinie medycyny pracy. Mimo nieoznaczenia narażenia zawodowego w pkt 15 karty oceny narażenia zawodowego, sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., kwestia ta została wyjaśniona w toku oceny narażenia, przeprowadzanej i uzupełnianej przez jednostkę orzeczniczą I stopnia w ramach przysługujących jej uprawnień.

Organ odwoławczy stwierdził, że wszelkie uwagi i wnioski skarżącej wnoszone do organów inspekcji w toku postępowania zostały wyjaśnione przez jednostki orzecznicze w stopniu istotnym dla niniejszej sprawy. Organ podkreślił, że kluczowym elementem w postępowaniu było wykazanie, że substancją mającą wpływ na rozwój astmy oskrzelowej u R. T. był alergen występujący w jego środowisku pracy w L. . Argumentem istotnym był fakt, że w próbkach z zakładu pracy przekazanych do wykonania próby prowokacyjnej znajdował się alergen, który spowodował reakcję uczuleniową ze strony układu oddechowego. Jak kilkakrotnie podkreślała jednostka orzecznicza I stopnia, nie ma znaczenia jaka ilość danego alergenu była zawarta w próbkach przeznaczonych do badań ani w jakiej porze roku były zebrane zboża, ale sama okoliczność jego występowania. W stosunku do uwag L. , dotyczących określenia wrażliwości osobniczej danej osoby na dany alergen, nie ma to istotnego znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ reakcja alergiczna miała miejsce, a to było istotą badania. Reakcja organizmu na kontakt z alergenem jest osobniczo zmienna - silniejsza lub słabsza (pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. z dnia 20 kwietnia 2021 r.), niemniej sam fakt wystąpienia tej reakcji jest dowodem na wystąpienie u badanego choroby zawodowej. Organ uznał, że został udowodniony związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wykonywaną pracą, w której występowało narażenie na substancje działające alergizująco na układ oddechowy i wystąpieniem takiej reakcji u R. T.. Opinia uzyskana z jednostki orzeczniczej II stopnia wykazała, że badania przeprowadzane w procesie diagnostyczno-orzeczniczym Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. są uznaną i powszechnie stosowaną metodą w wielu krajach, służącą uzyskaniu wiarygodnej oceny. Jednocześnie Instytut Medycyny Pracy w Łodzi przedstawił alternatywną metodę diagnostyczną, która jednak jego zdaniem jest obarczona większym błędem w kwestii uzyskiwanych wyników. Tym samym zostało potwierdzone, że metoda zastosowana przez jednostkę orzeczniczą I stopnia jest najbardziej przekonywającą. Dodatkowo stanowisko Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi w kwestii pobieranego i przechowywanego materiału do badań stanowiło, że na jakość tych próbek może mieć sposób przechowywania i dlatego "najlepiej byłoby pobierać materiał do badań w okresie pylenia roślin", ale świadczy to tylko o fakcie, iż alergenu w takiej próbie mogłoby być więcej, a nie, że nie występowałby wcale.

Organ odwoławczy uznał, że w opinii i wyjaśnieniach jednostki orzeczniczej I stopnia, oraz dodatkowej opinii jednostki orzeczniczej II stopnia zostały wyjaśnione istotne kwestie mające znaczenie dla sprawy. Wykazano związek przyczynowo skutkowy pomiędzy wykonywanymi czynnościami porządkowymi w miejscu pracy a kontaktem z czynnikiem alergizującym, wywołującym chorobę. Potwierdzono tę okoliczność za pomocą próby prowokacyjnej z substancją pochodzącą z miejsca pracy. Według jednostki orzeczniczej I stopnia rozpoznano jednostkę chorobową - astmę oskrzelową o etiologii zawodowej wskazanej w orzeczeniu lekarskim Nr [...] z dnia 19 grudnia 2018 r. Stwierdzono przesłanki do uznania narażenia zawodowego w trakcie pełnienia obowiązków pracowniczych w L. i tym samym zasadnie rozpoznano u R. T. chorobę zawodową.

L. G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w L. zaskarżyła decyzję L. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 18 czerwca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w całości.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. 2020 r., poz. 1320 z późn. zm., dalej jako "k.p.") w związku z § 6 ust. 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (dalej jako "rozporządzenie"), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne stwierdzenie, że rozpoznana u R. T. jednostka chorobowa w postaci astmy oskrzelowej stanowi chorobę zawodową, w sytuacji braku potwierdzenia lub stwierdzenia z wysokim prawdopodobieństwem na postawie formularza oceny narażenia zawodowego pracownika, że dane schorzenie ma swoje źródło w szkodliwych czynnikach występujących w środowisku pracy;

2. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia, poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego o dodatkowe wyjaśnienia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi jako jednostki orzeczniczej II stopnia w sytuacji braku udzielenia odpowiedzi na wszystkie zapytania organu II instancji i opiniowania w sposób odmienny niż jednostka orzecznicza I stopnia, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia, poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz nie ustalenie w sposób rzetelny i pełny stanu faktycznego, w tym z pominięciem pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie orzeczonej jednostki chorobowej, co poskutkowało nie rozpoznaniem istoty sprawy;

b) art. 78 § 2 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych wniesionych przez skarżącą w piśmie z dnia 14 maja 2021 r., zawierających dodatkowe pytania celem modyfikacji zapytania zadanego jednostce orzeczniczej II stopnia przez Wojewódzki Inspektor Sanitarny, które uprzednio w ocenie LPWIS było istotne, a następnie zostało uznane za nieistotne, co w konsekwencji doprowadziło do dalszych uzasadnionych wątpliwości skarżącej co do ustaleń faktycznych poczynionych przez organ II instancji i braku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego;

c) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z § 6 ust. 3 i 4 rozporządzenia. poprzez dowolną ocenę dowodu w postaci karty oceny narażenia zawodowego z dnia 5 marca 2018 r. i potrzebę uzupełnienia jednoznacznych zapisów ww. karty, co doprowadziło do błędnego stwierdzenia istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznaniem u R. T. astmy oskrzelowej, a występowaniem i działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy,

d) art. 8 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i art. 84 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a przez to również naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz bezkrytyczne przyjęcie i uznanie za wiarygodne ustaleń dokonanych w orzeczeniu lekarskim nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u R. T. w wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych WOMP w L., mimo jego wewnętrznej sprzeczności i niespójności, a także zaaprobowanie wyjaśnień zawartych w pismach jednostki orzeczniczej I stopnia, w tym pisma z dnia 20 kwietnia 2021 r. stanowiącego ustosunkowanie się do opinii jednostki orzeczniczej II stopnia mimo, że pisma WOMP (w tym w szczególności z dnia 30 listopada 2020 r.) zawierały arbitralne wnioski, niepotwierdzone przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, w szczególności w sytuacji odmiennych wniosków zawartych w opinii jednostki orzeczniczej II stopnia i WOMP, na co wskazała skarżąca pismem z dnia 14 maja 2021 r., co skutkowało prowadzeniem postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącej do władzy publicznej poprzez wydanie wadliwej decyzji, pozbawionej w pełni merytorycznego uzasadnienia i logicznych wniosków.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Wyjaśnienia na wstępie wymaga, że złożona w przedmiotowej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ administracji (k. [...]), a skarżąca Spółka nie żądała przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja L. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie stwierdzenia u R. T. choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej.

Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z treścią art. 235ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020r., poz. 1320, dalej jako "k.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235˛ k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej jako "rozporządzenie"), które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), który po otrzymaniu zgłoszenia kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane w § 5 rozporządzenia wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 i 3 tego przepisu.

Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Przewiduje ono w § 6 ust. 2, że narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do: 1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego; 2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika; 3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika. W punkcie 4. ust. 2 § 6 rozporządzenie odnosi się do czynników o działaniu rakotwórczym, a w punkcie 5. – do sposobu wykonywania pracy.

Według § 6 ust. 3 rozporządzenia, ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: 1) w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie; 2) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3; 3) w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy inspektor sanitarny.

Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia). Przepis 6 ust. 5 stanowi, że jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do: 1) pracodawcy - w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) - także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych; 2) lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych; 3) lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej; 4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji;. 5) pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust.1).

Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia zatrudniającej lekarza, który wydał to orzeczenie (§ 7 ust. 2).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

W przypadku choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej, ustalony w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym – wynosi jeden rok.

W ocenie składu orzekającego WSA w Lublinie, spełnione zostały przesłanki materialnoprawne do stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej u R. T..

R. T. w okresie od 1 sierpnia 2006 r. do 17 października 2009 r. był zatrudniony w K. [...] S.A. na stanowisku elektromontera. Następnie od 12 listopada 2009 r. do 31 stycznia 2018 r. pracował na stanowisku operatora urządzeń w P. L. G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowej, ul. [...] w L.. Od 12 listopada 2009 r. do 12 października 2017 r. R. T. wykonywał czynności zawodowe w W. M. nr [...] w części odpowiedzialnej za pakowanie gotowego produktu. Głównym zadaniem pracownika było konfekcjonowanie gotowego produktu makaronowego, nadzór i kontrola na poprawnością zgrzewania.

Od 13 października 2017 r. do 24 października 2017 r. R. T. był oddelegowany do wykonywania czynności na innym stanowisku pracy w P. L. G. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowej w L.. Powierzono mu wykonywanie obowiązków pracowniczych w [...] – magazynie zbożowym. Do obowiązków tego pracownika należały proste prace pomocnicze podczas pobierania prób, sprzątanie wokół koszy zasypowych (głównie zamiatanie ziarna po rozładunku).

Od dnia 25 października 2017 r. R. T. korzystał ze zwolnienia lekarskiego.

W trakcie wywiadu lekarskiego ustalono, że po dwóch dniach pracy w [...] R. T. zaczął zgłaszać problemy zdrowotne (duszności, kaszel, kichanie, łzawienie oczu).

W tych okolicznościach w piśmie z dnia 22 listopada 2017 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. wystąpił do P. L. G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w L. o charakterystykę stanowiska pracy R. T.. Nie jest sporny opis stanowiska pracy z dnia 28 listopada 2017 r. świadczący, że pracownik przepracował 9 dni w [...] korzystając następnie ze zwolnienia lekarskiego. Pracodawca podał wówczas "Zapylenie powyżej NDS - 1,02 krotność NDS (pyły organiczne pochodzenia zwierzęcego i roślinnego zawierające poniżej 10 % wolnej krystalicznej krzemionki") – według punktu b. powyższej informacji.

R. T. figurował zarówno na liście pracowników Spółki zatrudnionych w [...] i zapoznanych z oceną ryzyka zawodowego (k. [...] akt adm.), jak i w wykazie pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych (k. [...] akt adm.). Protokół z dnia 20 lutego 2018 r. z postępowania przeprowadzonego przez asystenta Oddziału Higieny Pracy w P. L. G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w L. w sprawie choroby zawodowej (k. [...] akt adm.) potwierdza okoliczność, że R. T. mógł mieć kontakt z pyłem pochodzenia roślinnego i w ocenie ryzyka zawodowego uwzględniono narażenie pracownika na działanie alergizujące przez rośliny w tym możliwość powstania astmy oskrzelowej. Karta oceny narażenia zawodowego z dnia 5 marca 2018 r. w zakresie w jakim stwierdza brak narażenia pracownika na działanie czynników szkodliwych pozostaje w sprzeczności zarówno z powyższym protokołem z dnia 20 lutego 2018 r. jak i weryfikacją z dnia 15 stycznia 2018 r. doboru środków ochrony indywidualnej dokonaną w związku z przeprowadzonym w dniu 15 grudnia 2017 r. pomiarem stężenia pyłów organicznych pochodzenia roślinnego wykazującego przekroczenie Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń – NDS (k. [...] akt adm.). W karcie oceny narażenia zawodowego (w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u R. T.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził "brak narażenia" jednocześnie podnosząc fakt, że pracownik wykonywał swoje czynności w masce przeciwpyłowej z filtrem (k. [...] akt adm.). W karcie oceny narażenia zawodowego podniesiono też, że pracownik mógł mieć kontakt z pyłem pochodzenia roślinnego oraz że narażenie na czynniki działające alergizująco na drogi oddechowe było znikome.

Spółka przyznała, że R. T. mógł mieć sporadyczny kontakt z pyłem pochodzenia naturalnego ziarna pszenicy.

Zasadniczym dowodem w sprawie było orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u R. T. choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej.

R. T. został poddany badaniom we właściwej jednostce orzeczniczej – w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w L.. Zdaniem uprawnionego lekarza, wydającego orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 19 grudnia 2018 r. (k. [...] akt admin.) wystąpiły uzasadnione podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenie to uwzględniało fakt przeprowadzenia próby oraz wystąpienia reakcji alergicznej w obrębie dróg oddechowych, w związku z kontaktem badanego z czynnikami alergizującymi, które występowały na stanowisku pracy. Czynnikiem alergizującym był pył ze zmiotek ziarna pszenicy znajdujących się przy koszach przy [...].

Przesłane przez skarżącą Spółkę próbki "zmiotek" w ilości około 0,5 kg użyto do wykonania "próby prowokacyjnej". Próbki pobrano przy koszach zsypowych usytuowanych przy budynku [...]. W trakcie próby prowokacyjnej dooskrzelowej stwierdzono blokadę nosa, napadowy kaszel i kichanie. Objawy te utrzymywały się jeszcze po zakończeniu próby.

Lekarz orzecznik stwierdził w opinii, że w przypadku schorzeń na tle alergicznym "narażenie" nie musi być ani duże, ani długotrwałe i decydujące znaczenia ma indywidualna reakcja organizmu.

Orzeczenie lekarskie z dnia 19 grudnia 2018 r. jest jasne i logiczne.

Wbrew stanowisku Spółki, opinia zawarta w zakwestionowanym orzeczeniu lekarskim nie jest ani wewnętrznie sprzecza, ani niespójna.

Stanowisko wyrażone w orzeczeniu lekarskim było konsekwentnie podtrzymywane, co potwierdzają późniejsze wyjaśnienia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. zawarte m.in. w piśmie z dnia 30 listopada 2020 r. wskazujące, że rozpoznana u badanego astma oskrzelowa ujawniona po powstaniu narażenia zawodowego może być wiązana z wysokim prawdopodobieństwem z narażaniem występującym w na stanowisku pracy, że badany pracując przy koszach zsypowych zmiatając po rozładunku ziarna był narażony na zapylenie, że palenie papierosów nie jest czynnikiem ekologicznym powstania astmy oskrzelowej, że sposób pobierania próbek nie ma znaczenia, że próbki powinny pochodzić z odpowiedniego miejsca pracy, że WOMP w L. nie jest jednostką upoważnioną do kontroli Pracowni Badań Czynnościowych Płuc Oddziału Alergologii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L. i nie ma podstaw do kwestionowania jakości wykonanych tam badań (k. [...] akt adm.).

Powyższe wyjaśnienia nawiązują do wcześniejszych z dnia 24 czerwca 2020 r. gdzie podniesiono, że w dokumentacji leczniczej lekarza rodzinnego w okresie od sierpnia 2002 r. do 25 października 2017 r. nie odnotowano wpisów o duszności wywołanej astmą oskrzelową, że Poradnia Pulmonologiczna zarejestrowała pacjenta w dniu 26 października 2017 r. zamieszczając informację o szkodliwym wpływie pracy na [...] wywołującej uporczywy kaszel i duszności oraz że czynnikiem alergizującym był pył zawarty w zmiotkach (k. [...] akt adm.).

W orzecznictwie sygnalizuje się, że samo wystąpienie objawów chorobowych nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej, lecz wymagane jest "udokumentowane" wystąpienie tych objawów. "Udokumentowanie" może oznaczać zaświadczenie lekarskie lekarza prowadzącego byłego pracownika, kartę informacyjną leczenia szpitalnego lub inny dokument o tym charakterze, który pozwalałby na bezsporne ustalenie wystąpienia objawów choroby (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. II OSK 803/12).

Wbrew zarzutom skargi, organy inspekcji sanitarnej oparły rozstrzygnięcie na należycie zgromadzonym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym. Lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej - WOMP w L. przeanalizował historię zatrudnienia R. T. oraz jego sytuację zdrowotną w oparciu o kartę narażenia zawodowego, dokumentację dotyczącą warunków pracy, wywiad i dokumentację lekarską.

W orzeczeniu lekarskim nr [...] przedstawiono argumentację dotyczącą podstaw ustalenia związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy R. T. w skarżącej Spółce i ujawnieniem się u pracownika objawów astmy oskrzelowej.

Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest takim dowodem związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny dopuszczalny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, gdyż zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej.

Zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie), nie zaś w zakresie dotyczącym jego merytorycznej treści (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy dnia 6 lutego 2018 r. sygn. II SA/Bd 698/17).

Skarżącej Spółce zapewniono możliwość wzięcia aktywnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz prawo do zgłaszania uwag i spostrzeżeń odnoszących się do przedmiotowego orzeczenia lekarskiego z dnia 19 grudnia 2018 r.

W piśmie z dnia 20 lipca 2020 r. Spółka podkreślała, że jedynie czynność zamiatania oznaczała styczność z pszenicą. Pracownik wykonywał tę czynność w maseczce ochronnej ograniczającej działanie czynnika szkodliwego (k. [...] akt adm.). Spółka zawnioskowała wówczas o uzupełnienie materiału dowodowego o dodatkową konsultację jednostki orzeczniczej II stopnia (k. [...] akt adm.).

W piśmie z dnia 10 marca 2021 r. – będącym odpowiedzią na wystąpienie organu odwoławczego z dnia 17 lutego 2021 r. - Instytut Medycyny Pracy wyjaśnił m.in., że wydanie orzeczenia w sprawie jest niemożliwe z uwagi na upływ terminu do wniesienia odwołania przez badanego, że wziewne próby prowokacyjne są metodą referencyjną w diagnostyce astmy oskrzelowej o podłożu alergicznym i powinny być przeprowadzone w warunkach klinicznych, że tego rodzaju próby są uznawane, akceptowane i powszechnie stosowne w wielu ośrodkach diagnostycznych na świecie, że testy ekspozycji w miejscu pracy nie są próbami wystandaryzowanymi tak jak prowokacje kliniczne (k. [...] akt adm.).

Kwestia dotycząca wpływu czynników zewnętrznych na jakości próbek czynników alergizujących – zasygnalizowana przez organ w dniu 24 marca 2021 r. – została wyjaśniona przez WOMP w L. w piśmie z dnia 20 kwietnia 2021 r. informującym, że reakcja na alergen może być różna (bardzo duża, nieco słabsza lub opóźniona). Reakcję może wywołać nawet niewielka ilość alergenu. Pora roku, w której pobrano materiał prowokacyjny nie miała wpływu na fakt wystąpienia relacji alergicznej (k. [...] akt adm.).

Legalności decyzji oraz prawidłowości orzeczenia lekarskiego nie podważał w tej sytuacji wniosek dowodowy Spółki zawarty w piśmie z dnia 14 maja 2021 r. o przeformułowanie pytań kierowanych do Instytutu Medycyny Pracy oraz o przeprowadzenie testów ekspozycji w miejscu pracy celem odtworzenia warunków występujących w środowisku pracy R. T. (k. [...] akt adm.).

Należy pamiętać, że tryb konsultacyjny z Instytutem Medycyny Pracy został przeprowadzony, co wyżej wykazano. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy uznał zawnioskowaną alternatywną metodę diagnostyczną przeprowadzaną w miejscu pracy za obarczoną większym błędem w porównaniu do badania klinicznego. W tej materii organ słusznie nawiązał do opinii Instytutu Medycyny Pracy z dnia 10 marca 2021 r. wskazującej, że na wynik testu w miejscu pracy może mieć wpływ wiele czynników pozazawodowych, ponieważ pracownik nie przebywa pod nadzorem medycznym i wykonuje badania we własnym zakresie.

Orzeczenie WOMP w L. okazało się więc opinią odpowiadającą wymaganiom określonym w art. 84 § 1 k.p.a. Zawierało ono w szczególności uzasadnienie, które pozwoliło organowi na ocenę jego rzetelności oraz przydatności w rozpoznawanej sprawie. Organ wykorzystał bowiem specjalistyczną wiedzę lekarza orzecznika (i jego wiadomości specjalne z zakresu medycyny pracy, którymi sam nie dysponował).

Skarżąca przyznaje w skardze, że nie kwestionuje istnienia u R. T. choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych. Poddaje natomiast w wątpliwość okoliczność, czy warunki występujące w środowisku pracy upoważniały do stwierdzenia, że wystąpił związek przyczynowy między chorobą i narażeniem zawodowym. Skarżąca podnosi, że ten związek powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem i wątpliwości na tym tle są uzasadnione, gdyż karta oceny narażenia jako istotny dowód w sprawie jest wiążąca zarówno dla lekarza orzecznika, jak i dla organu inspekcji sanitarnej.

W odpowiedzi na powyższy zarzut należy wyjaśnić, że karta oceny narażenia była jednym z wielu dowodów w sprawie. Rozstrzygające znaczenie miała jednak opinia zawarta w orzeczeniu lekarskim, co zasadnie organ wywiódł powołując się na przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia określający, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Organ zastosował prawidłowo tryb konsultacji przewidziany w § 8 ust. 2 rozporządzenia i wyciągnął właściwe wnioski wynikające z analizy zgromadzonego materiału dowodowego. W myśl tego przepisu, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

O zgromadzonym materiale dowodowym nie sposób powiedzieć, że zawiera on braki i luki. Podobnie należy ocenić zarzut o wybiórczym potraktowaniu wyjaśnień jednostek orzeczniczych opiniujących w sprawie. W ocenie Instytutu Medycyny Pracy, na jakość próbek czynników alergizujących mają wpływ warunki ich przechowywania i transportu. Dalej w opinii podniesiono, że jeżeli proces diagnostyczny jest związany z podejrzeniem nadwrażliwości na alergeny zawarte w pyłkach roślinnych, to najlepiej byłoby zebrać materiał w okresie pylenia tych roślin. Użyte sformułowanie "to najlepiej" świadczy, że opinia Instytutu Medycyny Pracy nie miała charakteru kategorycznego. Zatem nie można mówić o istotnej sprzeczności pomiędzy powyższą opinią a stanowczą opinią lekarza orzecznika, w której uzupełnieniu wskazano, dlaczego pora roku, w czasie której pobiera się materiał do próby prowokacyjnej, nie ma wpływu na fakt wystąpienia reakcji alergicznej.

Krótkotrwały okres narażenia na czynnik alergizujący w środowisku pracy i działający szkodliwie na drogi oddechowe pracownika nie stanowił przeszkody do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Ustawodawca w tym zakresie nie wprowadza żadnych wymogów, co do czasu pracy w narażeniu zawodowym.

W świetle powyższych rozważań w przypadku R. T. wystąpiły normatywne przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej: Pracownik pozostawał w narażeniu zawodowym (wprawdzie bardzo krótko), w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe. Stwierdzone u pracownika schorzenie (astma oskrzelowa) figuruje wykazie chorób zawodowych. W sprawie wykazano również związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy narażeniem występującym w środowisku pracy a stwierdzoną chorobą zawodową.

Orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą okazało się zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej. Było ono uzasadnione w sposób zrozumiały, pełny, logiczny nie pozostawiający wątpliwości. Należy podkreślić, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Jednocześnie określony przez ustawodawcę tryb postępowania w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje możliwości powoływania przez organ inspekcji sanitarnej biegłych mających się wypowiedzieć w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

Nie budzi przy tym wątpliwości, że uprawnienie do opiniowania dokumentacji medycznej w przedmiocie prowadzenia postępowania dotyczącego choroby zawodowej posiadają jedynie uprawnione jednostki orzecznicze, do których zalicza się w pierwszej instancji między innymi poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, zaś w drugiej instancji – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy. Strony mogą natomiast zgłaszać zarzuty w zakresie wydanych orzeczeń, z czego skarżąca Spółka skorzystała wielokrotnie, jednakże nie doprowadziło to do skutecznego podważenia ustaleń jednostki orzeczniczej w przedmiocie wystąpienia u R. T. objawów chorobowych upoważniających do stwierdzenia choroby zawodowej.

Wymaga podkreślenia, że organ inspekcji sanitarnej nie był uprawniony do samodzielnego dokonania rozpoznania choroby zawodowej. Nie zwalniało to jednak organu od przeprowadzenia oceny orzeczenia lekarskiego wydanego w sprawie.

Zgodnie z dyspozycją art. 80 k.p.a. organ miał obowiązek skontrolować, czy wydane orzeczenie wyjaśniło wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie.

W tym zakresie organ przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające i temu służyły pytania kierowane do jednostki orzeczniczej I oraz II stopnia w kontekście przeprowadzonej próby prowokacyjnej w Pracowni Badań Czynnościowych Płuc Oddziału Alergologii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L..

W ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, organ ma prawo zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy ewentualnych sprzeczności, które uniemożliwiają jednoznaczne stwierdzenie choroby zawodowej. Powyższe nie oznacza, że organ władny jest do zakwestionowania podanego przez lekarza orzecznika rozpoznania, jeżeli w świetle pozostałych dowodów nie budzi ono większych wątpliwości.

W orzecznictwie podnosi się, że organ inspekcji sanitarnej wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych. Nie może też dokonywać własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (tak NSA w wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. II OSK 1078/06).

Wbrew zarzutom i wnioskom skargi organ dokonał prawidłowej oceny orzeczenia lekarskiego a zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny nie wymagał dodatkowego uzupełnienia. Czynnością zbędną byłoby uzupełnienie materiału dowodowego o dalsze wyjaśnienia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi (jednostki orzeczniczej II stopnia). Brak udzielenia odpowiedzi przez Instytutu Medycyny Pracy na wszystkie pytania organu II instancji nie świadczy o wadliwym prowadzeniu postępowania przez organ.

Mając na uwadze treść przepisów regulujących kwestie rozpoznawania chorób zawodowych oraz okoliczności stanu faktycznego sprawy należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy uczyniły zadość wymogom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.. Brak w sprawie dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie opinii zawartej w orzeczeniu lekarskim i opartych na tym orzeczeniu – zaskarżonym rozstrzygnięciu stwierdzającym chorobę zawodową. Uzasadnienie skontrolowanej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne spełniające kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.