Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 90/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 2-4, 3a, 3,3b, ust. 3 pkt 1-6,
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3,
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 grudnia 2019 r., (...) w przedmiocie umorzenia należności składkowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Zakład) utrzymał w mocy decyzję tego organu z [...] r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia M. K.: należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 50.191,29 zł oraz należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 38.693,28 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 23 kwietnia 2019r. wpłynął wniosek M. K. o umorzenie lub ewentualne rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Wnioskodawca wskazał, że niewywiązywanie się z obowiązku uregulowania składek w określonym ustawowym terminie spowodowane było ciężką sytuacją na rynku i poważnymi problemami finansowymi.

Wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie usług prawniczych.

Organ stwierdził brak przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.u.s.". Przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie zaszła z przyczyn oczywistych, przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zaszły, ponieważ nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego, z kolei przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 oraz 6 u.s.u.s. nie zaistniały, ponieważ strona prowadzi działalność gospodarczą, wobec wnioskodawcy Dyrektor Oddziału ZUS w K. oraz Naczelnik II Urzędu Skarbowego w K. prowadzą postępowanie egzekucyjne.

Ustalono nadto, że M.K. jest współwłaścicielem na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej: 3/12 udziału w gruntach ornych o pow. 3437,00 m2 położonych w miejscowości Kostomłoty I dla których Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr KI1L/00096525/2, ½ udziału w gruntach ornych o pow. 5173,00 m2 położonych w miejscowości Kostomłoty I, dla których Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr Kl1L/00096607/1, ½ udziału w lokalu mieszkalnym położonym w K. przy ul. Żeromskiego 20/24 o pow. 55,2000 m2, dla którego Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr KI1L/00057757/2, na którym ZUS tytułem zabezpieczenia należności składkowych ustanowił hipotekę przymusową; powyższa nieruchomość może stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego, co skutkuje uznaniem jej za źródło przychodu w celu spłaty zadłużenia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, zatem są możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Zdaniem organu nie można stwierdzić, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż działalność nadal jest prowadzona, zaś prowadzone w stosunku do wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone jako bezskuteczne.

Wskazując na brzmienie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141 poz. 1365), dalej: rozporządzenie, organ podniósł, że umorzenie na podstawie tych przepisów możliwe jest tylko wobec należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek.

Nawiązując do treści § 3 rozporządzenia Zakład wskazał, że wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą, a do procedowanej sprawy nie przedstawił żadnej dokumentacji, która potwierdziłaby aktualną sytuację rodzinną i finansową. Zaznaczył, że organ dysponuje materiałem, który udostępni wnioskodawca - nie ma natomiast realnych środków procesowych do ustalenia sytuacji materialnej płatnika. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek.

Organ poniósł, że we wniosku o umorzenie M.K. wskazał, iż nie jest w stanie jednorazowo uregulować zaległości. Nadto wnioskodawca zaznaczył, że obecne problemy finansowe są przejściowe i zadeklarował spłatę należności w układzie ratalnym z miesięczną ratą w wysokości 500,00 zł. Oświadczył również, że zadeklarowana kwota raty spowoduje, że nie utraci płynności finansowej. Zdaniem organu strona dobrowolnie deklarując formę i wysokość rat wskazała, że jej obecna sytuacja materialna umożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Nie można uznać, że sytuacja wnioskodawcy ma charakter trwały i występuje w dłuższym okresie czasu. Organ podkreślił, że jak wynika z treści wniosku, problemy finansowe są przejściowe, a system ratalny pozwoli na bieżące regulowanie wszystkich zobowiązań, co umożliwi funkcjonowanie i oraz uzyskanie dochodów. Nadto Zakład wskazał, że pismem z 16 września 2019 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia dokumentów niezbędnych do przeanalizowania jego sytuacji ekonomiczno-finansowej i oceny w zakresie przepisów o pomocy publicznej, celem rozpatrzenia wniosku o udzielenie układu ratalnego. Organ wyjaśnił, że pismo wzywające stronę do złożenia dokumentów zostało odebrane 1 października 2019 r., co oznacza, że dokumenty należało złożyć do 15 października 2019 r. Pismem z 28 października 2019 r. M.K. został poinformowany, że nie zostały złożone przez wymagane dokumenty i powyższy wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu składek pozostawiono bez rozpatrzenia.

Organ wskazał, że nie spełnione zostały przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia. Wnioskodawca nie powołał ani nie udowodnił problemów zdrowotnych, prowadzi nadal działalność gospodarczą oraz brak jest okoliczności świadczących o tym, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nadto brak jest informacji aby zadłużenie powstało w wyniku powstania nadzwyczajnych zdarzeń losowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. M.K. zarzucił naruszenie:

a. art. 7, 77 § 1, 80, 84 §1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji w sposób dowolny i arbitralny bez należytego uzasadnienia stanowiska.

b. art. 9, 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z 11 k.p.a. przez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji brak należytego i wyczerpującego informowania strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia faktyczne.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie należności z tytułu składek zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ prowadząc postępowanie zmierzające do wydania decyzji winien poczynić jednoznaczne ustalenia faktyczne zmierzające do wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych sytuacją finansową skarżącego, możliwościami zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Zdaniem skarżącego brak przesłuchania stron postępowania, zgromadzenia niezbędnej dokumentacji w sposób istotny zubożył postępowanie administracyjne, w taki sposób, że uniemożliwił poczynienie prawdziwych ustaleń faktycznych. Wskazał, że taki sposób procedowania przez organ I instancji, w tym w szczególności czynienie ustaleń faktycznych nieznajdujących dowodowego uzasadnienia w aktach sprawy, uznać nadto należy za naruszenie wynikającej z art. 8 kpa zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Nadto skarżący podniósł, ze instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Tytułem wstępu godzi się zauważyć, że stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. z 2019 r. poz. 2325, określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Niniejsza sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym, albowiem w dniu 1 czerwca 2020r. do tut. Sądu wpłynął wniosek organu w powyższym zakresie, a skarżący, poinformowany o nim, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Sądy administracyjne zostały wyposażone w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia, sąd bada ich zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 oraz art. 3 i art. 145 ustawy p.p.s.a. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem sąd bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź, gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]. odpowiada bowiem prawu.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U.2019.300) dalej "u.s.u.s." należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały enumeratywnie wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Natomiast w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziana została więc dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Dotyczy ona jednakże już tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach mimo braku całkowitej nieściągalności w sytuacjach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

z 31 lipca 2003 r. (Dz.U.2003.41.1365) dalej "Rozporządzenie".

Stosownie do § 3 ust. 1 Rozporządzenia Zakład może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Prawodawca wymienia przy tym przykładowo sytuacje, które mogą uzasadniać umorzenie należności tej grupy płatników. Wśród nich jest:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Podejmując decyzję uznaniową organ musi zatem wyważyć oba wskazane interesy, zaś aby to uczynić musi dokładnie ustalić sytuację osoby zobowiązanej.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie oraz w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., II GSK 321/07).

Takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7 k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.).

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na specyfikę postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, polegającą na ograniczeniu obowiązków organów w zakresie ustalania okoliczności świadczących o zaistnieniu przesłanek umożliwiających umorzenie.

Nie może w sprawie budzić wątpliwości, że ustalenia w tym zakresie czynione są głównie w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę, co wprost wynika z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia ("jeśli zobowiązany wykaże"), a więc to na nim, co do zasady, spoczywa ciężar dowodu (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 12 stycznia 2012 r., II GSK 1416/10, z dnia 6 czerwca 2012 r., II GSK 685/11 oraz z dnia 8 marca 2013 r., II GSK 2410/11). Jakkolwiek to organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń, to ze względu na specyfikę spraw o umorzenie, obowiązek wynikający z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ realizuje szczegółowo analizując wszystkie ujawnione przez stronę dane dotyczące jej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej.

Ponieważ dla ustalenia sytuacji bytowej i materialnej istotne jest ustalenie dochodów i wydatków, a także relacji pomiędzy dochodami, a wydatkami koniecznymi dla egzystencji wnioskodawcy, z uwzględnieniem jego rodziny, bądź innych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wnioskodawca powinien przedstawić rzetelne informacje poparte stosownymi dokumentami, umożliwiające organowi dokonanie analizy i oceny w tym zakresie.

To wnioskujący posiada pełną wiedzę o swojej sytuacji majątkowej i bytowej, zatem to on ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, że organ rozpoznał wniosek strony w oparciu o pełną podstawę prawną i uwzględnił wszystkie przepisy prawa znajdujące zastosowanie w zakresie umorzenia należności składkowych.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Wyliczenie to jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

W przekonaniu Sądu poczynione przez organ ustalenia doprowadziły do słusznego wniosku, że wobec skarżącego nie ziściła się żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności.

Teza ta jest prawidłowa, albowiem wobec wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne (art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s.), wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.). Skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego świadczy o tym, że w postępowaniu tym uzyskane zostaną kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne jak również o tym, że istnieje majątek z którego można skutecznie egzekwować należności (art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s.).

Nadto, ani naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję (art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.).

Strona nadal prowadzi działalność gospodarczą, jest współwłaścicielem majątku nieruchomego, na którego składniku ustanowiono hipotekę przymusową.

Powyższe dowodzi, że w kontrolowanej sprawie nie spełniła się żadna z przesłanek objęta treścią art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Natomiast co do przesłanek wskazanych w cytowanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia, w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zdaniem Sądu, sam wnioskodawca uniemożliwił ich analizę, albowiem nie przedłożył żadnej dokumentacji oraz nie podał żadnych informacji pozwalających na ocenę jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Natomiast, jak podniesiono powyżej, to na nim spoczywał ciężar dowodu ich istnienia.

W sprawach o umorzenie w sposób istotny zmodyfikowana jest pozycja procesowa strony postępowania administracyjnego. Strona jest bowiem aktywizowana do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym celem wykazania przesłanek określonych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia (por. wyrok z 5 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 3467/18 - dostępny na stronie internetowej NSA w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu). Zatem w konsekwencji to strona powinna wykazać konkretne okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Dodatkowo podkreślenia wymaga, że w wezwaniu z dnia 31 maja 2019r. strona została pouczona o przesłankach umorzenia, poinformowana o konieczności złożenia dokumentów (i ich rodzaju) pozwalających na ocenę jej sytuacji rodzinnej i majątkowej, jak również pouczona o skutkach zaniechań tym obowiązkom. Pomimo otrzymania wyczerpujących informacji na temat sytuacji procesowej, wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów pozwalających na ocenę zaistnienia przesłanek umorzenia zaległości.

W związku z powyższym jako niezasadne należało ocenić podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 9, 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z 11 k.p.a. przez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji brak należytego i wyczerpującego informowania strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia faktyczne. Organ dopełnił bowiem obowiązku właściwego poinformowania strony o okolicznościach istotnych z perspektywy badanej sprawy.

Skarżący zarzucił również naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

W kontekście powyższych zarzutów skarżącego należy ponownie wyraźnie podkreślić, że to zobowiązany składając stosowny wniosek o umorzenie należności składkowych (wszczynając w tym zakresie postępowanie administracyjne) winien przekazać organowi stosowne, znane jedynie jemu informacje. Nie podając ich, nie może następnie czynić zarzutów organowi, że ten nie dokonał w tym zakresie dodatkowych ustaleń.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca (właściwie poinformowany i pouczony w wezwaniu organu) nie przedłożył dokumentów, które przedstawiałyby jego sytuację bytowo-materialną.

Skoro skarżący sam nie wyjaśnił swojej aktualnej sytuacji materialnej i bytowej (chociaż obowiązek wskazania tych informacji spoczywał na nim) nie może skutecznie zarzucać organom administracji zaniechań w tym zakresie. Zarzuty te nie zasługują więc na uwzględnienie.

Ubocznie podnieść należy, że argumentów uzasadniających odmowę umorzenia dostarczyła również sama strona, podając w treści wniosku, że jej problemy finansowe są przejściowe, że nie jest w stanie jednorazowo uregulować zaległości, natomiast spłata zaległych zobowiązań jest możliwa w ratach.

Reasumując Sąd stwierdza, że na gruncie kontrolowanej sprawy aktualna sytuacja skarżącego została ustalona i oceniona w sposób prawidłowy (na podstawie dostępnych organowi informacji), a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy zbadały sprawę wykorzystując dostępne dane. Nie można natomiast obciążać organów negatywnymi konsekwencjami bezczynności wnioskodawcy, który zaniechał realizacji swoich obowiązków, nie przedkładając do oceny organów stosownej dokumentacji. Organ rozpoznał wniosek mając na uwadze pełną podstawę prawną.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył prawa.

Z tych wszystkich względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy p.p.s.a. podlegała oddaleniu.