Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 716/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 27 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 roku sprawy ze skargi Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] nr [...] ; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia Prezesa D na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 64, art. 64c § 1, § 4 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 14 kwietnia 2010 r. Prezes D wystawił wobec A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. tytuł wykonawczy o nr [....] obejmujący należność z tytułu obowiązkowej wpłaty na rzecz PFRON i skierował go do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł-W. w celu przymusowego wykonania wskazanego w nim obowiązku.

Zawiadomieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł-W dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. Bank otrzymał powyższe zawiadomienie w dniu 8 czerwca 2010 r., natomiast zobowiązana spółka wraz odpisami tytułów wykonawczych w dniu 7 czerwca 2010 r.

Organ egzekucyjny dwukrotnie, tj. w dniu 29 października 2010 r. oraz w dniu 12 grudnia 2011 r. spisał protokół o stanie majątkowym zobowiązanej spółki.

W dniu 24 kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł-W. skierował do C S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego spółki. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, w piśmie z dnia 7 maja 2012 r. dłużnik zajętej wierzytelności wskazał, że podjął działania zmierzające do zabezpieczenia wierzytelności z zajętego rachunku.

W piśmie z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł-W w Ł po rozpoznaniu sprawy o wyjawienie majątku, przekazał organowi egzekucyjnemu wykaz majątku A Sp. z o.o., z którego wynika, że spółka nie osiąga żadnych dochodów, zaś jedyny majątek jaki posiada stanowią samochody marki Mercedes Benz rok produkcji 1994 oraz marki Lublin rok produkcji 1998.

W dniu 20 maja 2015 r. Sąd Rejonowy dla Ł-W sporządził protokół z wyjawienia majątku A Sp. z o.o. w Ł., w którym dyrektor spółki – M. U. wskazał, że jedynymi składnikami majątku spółki są ruchomości o nieznacznej wartości.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł-W umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] wystawionego przez Prezesa D z uwagi na jego bezskuteczność.

W tym samym dniu Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł- W skierował do Prezesa D zawiadomienie o nr 1014-EA.511.378.2016.JP o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 3 469,47 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A Sp. z o.o. w Ł. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14.04.2010 r. Nr [..], na które składają się: opłata manipulacyjna w wysokości 510,12 zł, opłata za czynność polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w B SA w kwocie 2 550,58 zł, opłata za czynność polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w C S.A. w kwocie 402,77 zł i opłata za sporządzenie dwóch protokołów o stanie majątkowym zobowiązanego w kwocie 6 zł.

W dniu 31 maja 2016 r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek Prezesa D z dnia 23 maja 2016 r. o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł - W obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 3 469,47 zł, powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A Sp. z o.o. w Ł na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 kwietnia 2010 r.

Na powyższe rozstrzygnięcie Prezes D wniósł zażalenie, wnosząc o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej opłaty za zajęcia rachunków bankowych w łącznej kwocie 2 953,35 zł i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zażalenia wierzyciel odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podniósł, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., albowiem wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach nie doszło de facto do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Zdaniem Prezesa D , skoro na zajętym rachunku bankowym nie było środków, którymi dłużnik mógł dysponować, nie istniała tym samym wierzytelność wobec banku. Organ egzekucyjny nie mógł dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. W opinii wierzyciela, nawet gdyby przyjąć, że czynność organu egzekucyjnego polegająca na zajęciu rachunku bankowego jest tą czynnością niezależnie od tego, czy dłużnik dysponuje wierzytelnością wobec banku z tytułu prowadzenia przez ten bank rachunku bankowego, absolutnie nie można wywieść, że czynność taka uprawnia organ do pobrania z tego tytułu opłaty na podstawie art. 64 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis nie przewiduje opłaty egzekucyjnej za zajęcie rachunku bankowego, a pkt 4 tego przepisu wprost odnosi się wyłącznie do wierzytelności. Prezes D podniósł zatem, że skoro więc ustawodawca w przepisach powyższej ustawy w ogóle nie uregulował opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a organ egzekucyjny wyliczenie opłaty oparł na przepisie dotyczącym zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, uznać należy, iż warunkiem pobrania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jest istnienie wierzytelności. W ocenie wierzyciela, organ w żaden sposób nie wykazał istnienia jakiejkolwiek wierzytelności zobowiązanego wobec banku z tytułu prowadzenia rachunku bankowego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wskazał, że zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a., opłata manipulacyjna oraz określone w art. 64b ww. ustawy wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym stanowią koszty egzekucyjne. Koszty te, co do zasady, obciążają zobowiązanego. Ustawodawca wprowadził jednak wyjątki od powyższej regulacji, przewidując odpowiedzialność wierzyciela (niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym) za ww. koszty:

- jeżeli wskutek uchybień wierzyciela wystawiono tytuł wykonawczy z wadami, które uniemożliwiają przeprowadzenie egzekucji, a które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji (art. 64c § 2 u.p.e.a.),

- jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel (art. 64c § 3 u.p.e.a.), jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 u.p.e.a.).

Jedną z sytuacji wypełniających dyspozycję art. 64c § 4 u.p.e.a., jest okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza bowiem jego zakończenie z woli wierzyciela lub na skutek przyczyn powodujących niedopuszczalność, bezprzedmiotowość lub niecelowość prowadzenia egzekucji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego czyni niemożliwym ściągnięcie przez organ egzekucyjny od zobowiązanego kosztów postępowania egzekucyjnego i zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, stosownie do treści art. 64c § 4 u.p.e.a., do pokrycia kosztów egzekucyjnych zobligowany jest wierzyciel.

Regulacje zawarte w art. 64c § 4, § 5 oraz § 6 u.p.e.a. wykluczają uznanie, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych. Wierzytelność ta istniała względem zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego, a jej podstawę stanowiły wystawione przez wierzyciela tytuły wykonawcze. Ściągnięcie kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego może nastąpić jedynie przy zastosowaniu środków egzekucji administracyjnej należności pieniężnych w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego podstawie.

Zgodnie z art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a (art. 64c § 7u.p.e.a.). Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

W analizowanej sprawie, postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł-W umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A Sp. z o.o. w Ł na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 kwietnia 2010 r. wystawionego przez Prezesa D z uwagi na jego bezskuteczność. Następnie, w związku z powyższym orzeczeniem organ egzekucyjny skierował do wierzyciela zawiadomienie z dnia 6 maja 2016 r. o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 3 469,47 zł, powstałych w toku ww. postępowania egzekucyjnego.

W dniu 7 czerwca 2016 r. w odpowiedzi na pismo wierzyciela z dnia 23 maja 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł-W postanowieniem nr [...] obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec A Sp. z o.o. w Ł. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 kwietnia 2010 r. Organ egzekucyjny uznał, że zaistniała przesłanka warunkująca zastosowanie art. 64c § 4 u.p.e.a., który normuje wyjątek od zasady odpowiedzialności zobowiązanego za koszty postępowania egzekucyjnego, tj. w sytuacji niemożności ściągnięcia ich od zobowiązanego.

Zdaniem organu ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z wierzyciela obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji. Jedyną regulacją przewidującą zwolnienie z ponoszenia przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych jest art. 64c § 4d u.p.e.a., który stanowi, że nie obciąża się kosztami egzekucyjnymi oraz kwotą, o której mowa w § 2, wierzyciela będącego naczelnikiem urzędu skarbowego, ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, ministrem właściwym do spraw instytucji finansowych albo ministrem właściwym do spraw budżetu, jeżeli organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego. Wydatki egzekucyjne poniesione przez organ egzekucyjny są pokrywane z budżetu państwa.

Prezes D nie należy do kategorii wierzycieli, którym przysługuje ustawowe zwolnienie z ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Pozycja Prezesa D nie różni się zatem od pozycji innych wierzycieli niewymienionych w zamkniętym katalogu zawartym w art. 64c § 4d u.p.e.a. W analizowanej sprawie Prezes D , przekazując tytuły wykonawcze do realizacji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł-W powinien był liczyć się z możliwością obciążenia go kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji.

Odnosząc się do zarzutu wierzyciela, że brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., ponieważ wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach nie doszło de facto do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Dla określenia momentu dokonania omawianego zajęcia kluczowa pozostaje regulacja zawarta w § 2 cyt. przepisu, zgodnie z którą zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Powołany przepis expressis verbis przesądza, że dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi. Stan środków na rachunku bankowym nie stanowi przesłanki dokonania zajęcia i pozostaje bez znaczenia, co zresztą potwierdza dalsza część przytoczonego przepisu. Zajęcie odnosi się także do kwot "przyszłych", które nie są przechowywane na rachunku bankowym w dacie dokonania zajęcia, a zostaną wpłacone później. Sam ustawodawca zakłada zatem możliwość dokonania zajęcia mimo braku jakichkolwiek środków zgromadzonych na koncie w chwili zawiadomienia banku. W konsekwencji stanowisko opierające się na założeniu, że w związku z brakiem środków na rachunku bankowym nie dochodzi do zajęcia rachunku bankowego jest całkowicie nieuprawnione i sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 80 § 2 u.p.e.a.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma również ustalenie znaczenia terminów "zajęcie egzekucyjne", jak i "wierzytelność".

Przez "zajęcie egzekucyjne", stosownie do art. 1a pkt 18 u.p.e.a., należy rozumieć czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Z kolei "wierzytelność" to prawo, zaś jej przeciwieństwem jest zobowiązanie, czyli dług, co znajduje uzasadnienie w definicji terminu "wierzyciel", zawartej w art. 1a pkt 13 u.p.e.a., zgodnie z którą przez "wierzyciela" należy rozumieć podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Zatem "wierzytelność" oznacza prawo do żądania spełnienia świadczenia z określonego stosunku zobowiązaniowego, przysługujące wierzycielowi wobec dłużnika zajętej wierzytelności (w tym przypadku banku) i składające się z jednego lub wielu roszczeń lub praw kształtujących. Samo zajęcie rachunku bankowego nie pozbawia zobowiązanego statusu prawnego "posiadacza rachunku bankowego", o jakim mowa w art. 50 ustawy - Prawo bankowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 1876 ze zm.), a wyłącznie ogranicza prawo zobowiązanego co do swobodnego dysponowania środkami pieniężnymi, które znajdują się na rachunku bankowym w chwili zajęcia lub, które zostaną wpłacone po dokonaniu zajęcia. Organ egzekucyjny, realizując wniosek wierzyciela, zajmuje - w celu przymusowego wyegzekwowania dochodzonej należności - wierzytelność, tj. prawo zobowiązanego do żądania wypłaty określonej sumy pieniężnej z rachunku bankowego, i w wyniku tego "zajęcia" (w kontekście przytoczonej wyżej definicji "zajęcia egzekucyjnego", stosownie do art. la pkt 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) wstępuje w prawa zobowiązanego w zakresie tylko swobodnego dysponowania (zarządzania) kwotami, które w chwili zajęcia znajdowały się na rachunku bankowym, lub które po dokonaniu zajęcia wpłyną na rachunek bankowy, przy czym dysponuje nimi tylko do wysokości egzekwowanej należności, z wyjątkiem kwot wolnych od zajęcia zgodnie przepisami prawa. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skutkuje nałożeniem - z mocy art. 80 § 1 u.p.e.a. - na rzecz dłużnika zajętej wierzytelności (banku) zakazu wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego - jakichkolwiek kwot na rzecz zobowiązanego, z wyjątkiem kwot wolnych od zajęcia. Bank jako dłużnik zajętej wierzytelności ma bowiem obowiązek przekazać na rzecz organu egzekucyjnego (wykonującego wniosek egzekucyjny wierzyciela) kwoty znajdujące się na rachunku bankowym zobowiązanego, do wysokości egzekwowanej należności.

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, o którym mowa w art. 80 § 1 u.p.e.a., jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Dodatkowo konieczną przesłanką warunkującą skuteczność zastosowania tego środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 12 lit. a) jest zawiadomienie zobowiązanego o jego zastosowaniu (o zajęciu jego prawa do żądania wypłaty kwoty z rachunku bankowego, którego zobowiązany nadal jest posiadaczem), co w stanie faktycznym badanej sprawy miało miejsce, i nie jest przez wierzyciela kwestionowane.

Odnosząc się do wysokości naliczonych przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych powstałych w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym, organ wskazał, że ustawodawca w art. 64 § 1 u.p.e.a., uregulował kwestię wysokości opłat pobieranych przez organ egzekucyjny za dokonane czynności egzekucyjne w egzekucji należności pieniężnych. Przepis ten zawiera katalog zamknięty czynności egzekucyjnych wraz z wysokością opłat za dokonanie każdej z nich. Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 (świadczenie z ubezpieczenia społecznego) i 3 (wynagrodzenie za pracę) wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł.

Ponadto w myśl art. 64 § 4 u.p.e.a., opłaty za zajęcia, o których mowa w § 1 pkt 2-6, pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane. Zgodnie natomiast z art. 64 § 5 (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego), jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa opłata, nie mniej jednak niż 6,80 zł.

Stosownie zaś do art. 64 § 6 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego), organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata manipulacyjna wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł.

Zgodnie z art. 64 § 7 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego), jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określona stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty.

Stosownie do treści art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a., obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Z kolei obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje - zgodnie z art. 64 § 10 omawianej ustawy - z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

Po dokonaniu analizy prawidłowości naliczonych kosztów egzekucyjnych, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że opłata manipulacyjna została naliczona przez organ egzekucyjny na dzień skierowania do B SA zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, nie zaś jak wynika to powołanych wyżej przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie, tj. na dzień doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej. Opłata manipulacyjna powinna być zatem wyższa niż naliczona przez organ egzekucyjny i wynosić 510,80 zł a nie 510,12 zł.

Nieprawidłowy jest również sposób naliczenia w zaskarżonym postanowieniu opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego A Sp. z o.o. w Ł. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł-W obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w postaci opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonanego zarówno w B S.A. zawiadomieniem z dnia 1 czerwca 2010 r., jak i w C S.A. zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2012 r. (kwota opłaty - 402,77 zł). Dodatkowo zauważył, że obie opłaty zostały naliczone na dzień skierowania zawiadomień, zamiast na dzień ich doręczenia dłużnikom zajętej wierzytelności. Przeprowadzona przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł analiza wykazała, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec A Sp. z o.o. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 kwietnia 2010 r. należna była opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w C S.A. dokonana zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2012 r. w kwocie 2 958,50 zł.

Naliczenie opłat w kwotach wskazanych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł spowodowałoby obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie wyższej, niż wynikająca z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł-W. Uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i określenie wyższej kwoty kosztów egzekucyjnych oznaczałoby zaś orzeczenie na niekorzyść żalącego, co byłoby sprzeczne z zasadą wyrażoną art. 139 k.p.a.

Niezależnie od powyższego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł zauważył, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji RP art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, art. 64 § 4 ww. ustawy, w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej oraz art. 64 § 8 ww. ustawy, w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ww. ustawy oraz opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy tzw. pominięcia prawodawczego, a zatem wejście w życie przedmiotowego orzeczenia nie spowodowało utraty mocy obowiązującej art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te utraciły walor domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętych stwierdzonym przez Trybunał Konstytucyjny pominięciem prawodawczym, jednak zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Administracyjne organy egzekucyjne nie są zatem uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów, a obowiązek działania przez organy na podstawie obowiązujących przepisów prawa wyraża się w braku możliwości pominięcia funkcjonujących regulacji prawnych, czy działaniu wbrew tym przepisom. Trybunał Konstytucyjny ww. wyroku odnosząc się do skutków tegoż wyroku zaznaczył, że dla właściwej realizacji wyroku konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 ww. ustawy, ale także maksymalną wysokość innych kosztów egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien ponadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Prezes D zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.

1) art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie przez organ kosztów egzekucyjnych od zajęć rachunków bankowych, mimo że nie doszło w istocie do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, gdyż na rachunkach bankowych nie było żadnych środków, co oznacza, iż organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej skarżącej wobec banków nie powinien ustalić z tego tytułu kosztów egzekucyjnych;

2) art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. –W. z dnia [..], pomimo że organ winien był na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Prezes D zaakcentował fakt, że organ odwoławczy dokonał weryfikacji wysokości kosztów ustalonych przez organ egzekucyjny w op[arciu o przepisy, które wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2916 r. Sygn.akt SK 31/14 uznane zostały za niezgodne z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wnosił o oddalenie skargi, przedłożył do akt sprawy upoważnienie Nr [...] z dnia 23 marca 2017 r. udzielone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. - p.o. Kierownika Działu Egzekucji Administracji J. Ł, który podpisał będące przedmiotem zaskarżenia postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł – W. z dnia [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 3 469,47 zł powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A Spółki z o.o. z siedzibą w Ł na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 kwietnia 2010 r., nr [...] wystawionego przez Prezesa D.

Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, że kwestie związane z powstaniem i wysokością kosztów egzekucyjnych oraz podmiotów obowiązanych do ich poniesienia uregulowane zostały w Dziale I Rozdziale 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a."). Podstawę materialnoprawną dla podjęcia zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., art. 64 c § 4 i § 6a pkt 2 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy nie był kwestionowany. Poza sporem jest bowiem fakt, że zawiadomieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. organ egzekucyjny wystąpił do B S.A. o dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego A Spółki z o.o. z siedzibą w Ł, a w dniu 24 kwietnia 2012 r. zawiadomienie w tym samym zakresie skierował do C S.A. w B. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł –W na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 14 kwietnia 2010 r. nr [..] w związku z bezskutecznością egzekucji, a następnie postanowieniem z dnia [...] obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 3 469,47 zł powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec A Spółki z o.o. z siedzibą w Ł w oparciu o powyższy tytuł wykonawczy.

Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie pozostaje zasadność obciążenia Prezesa D– wierzyciela, kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 1 czerwca 2010 r., nr [...], obejmującego należności zobowiązanego – A Spółki z o.o. z siedzibą w Ł w kwocie 3 469,47 zł. W niniejszej sprawie skarżący zakwestionował możliwość naliczenia opłaty egzekucyjnej za zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych, w sytuacji, gdy na rachunkach nie było środków pieniężnych. W ocenie skarżącego prawidłowa wykładnia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wskazuje, że opłata egzekucyjna w określonej w tym przepisie wysokości może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Skoro w niniejszej sprawie nie było na rachunkach bankowych żadnych środków, to brak było podstaw prawnych do pobrania opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Strona zarzuciła również naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ich zastosowanie, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, uznał ww przepisy za niekonstytucyjne.

Zaznaczyć należy, że wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., o sygn. akt SK 31/14 (opublikowanym w Dz.U. z 2016 r., poz. 1244), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, chyba, że Trybunał określi inaczej (art. 190 ust. 3). Powołany wyrok został opublikowany w dniu 16 sierpnia 2016 r., a zaskarżone postanowienie nosi datę 13 czerwca 2018 r. Tym samym organ odwoławczy powinien uwzględnić skutki tego orzeczenia w treści swego rozstrzygnięcia.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazanego wyroku (pkt 4.3 uzasadnienia) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te, nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym staję się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. W pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował zatem z porządku prawnego art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie można zatem podzielić stanowiska organu, że skoro Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o utracie mocy obowiązującej wskazanych przepisów, do czasu interwencji ustawodawcy organ ma obowiązek orzekać zgodnie regulacjami określonymi w ustawie egzekucyjnej. Bezczynność ustawodawcy nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia opartego na niekonstytucyjnej podstawie prawnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje, został ogłoszony i opublikowany. Zawarte w jego uzasadnieniu wywody nakazują kierować się przy stosowaniu przepisów uznanych za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, tymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które Trybunał powołał jako wzorzec konstytucyjności.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, na które składa się opłata za zajęcie rachunku bankowego oraz opłata manipulacyjna, organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów. Jeżeli uwzględnić czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, czy też konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego, co podkreślono w skardze, w zestawieniu z wysokością ustalonych kosztów - powstaje uzasadniona wątpliwość, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP. Na wadę konstrukcyjną regulacji, wynikającą z braku zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, prowadzącą w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części dochodzonego obowiązku pieniężnego wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 579/15 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Konieczność uwzględniania przez organy skutków, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14, potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2066/14 z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1021/16, z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17, z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 801/17 dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP. Organ powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy, dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.

W ocenie sądu nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut wadliwego uznania przez organ, że do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dochodzi także w sytuacji, gdy na rachunku zobowiązanego brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych. Zdaniem sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznego zastosowania środków egzekucyjnych - zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w B S.A i w C S.A. w B. Dopełniono bowiem wymogów odnoszących się do zgodnego z przepisami zastosowania tych środków egzekucyjnych. Przeszkody do uznania, że doszło do skutecznego zastosowania środków egzekucyjnych nie stanowi to, że w tym czasie na rachunkach bankowych A Spółki z o.o. w Ł prowadzonych przez B S.A i C S.A. w B brak było środków pieniężnych. Odwołując się do art. 80 § 2 u.p.e.a., podkreślić należy, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Niezasadny jest tutaj zarzut, że dla skutecznego zastosowania tego środka egzekucyjnego wymagane jest rzeczywiste zajęcie określonej kwoty pieniędzy. Takie rozumienie skuteczności zastosowania omawianego środka egzekucyjnego prowadziłoby do nierównego traktowania podmiotów, u których doszło do zajęcia "chociaż jednej złotówki" (co rodziłoby określonego rodzaju konsekwencje) i podmiotów, u których nie było żadnych wpływów na konto bankowe.

Końcowo wskazać należy, że przedłożone na rozprawie do akt sprawy upoważnienie Nr 192/2017 z dnia 23 marca 2017 r. udzielone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł- p.o. Kierownika Działu Egzekucji Administracji J. Ł, który podpisał będące przedmiotem zaskarżenia postanowienie jest ułomne z uwagi na błędne wskazanie umocowania – "do wydawania decyzji", zamiast "postanowień" (pkt 1 lit. a. upoważnienia). W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że w świetle art. 17 u.p.e.a. i odpowiednio stosowanych na mocy art. 18 u.p.e.a. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego podejmowane zarówno przez organy egzekucyjne jak i przez organy nadzoru nad organem egzekucyjnym następują w formie postanowień. Na mocy art. 268a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. mógł w formie pisemnej upoważnić pracownika kierowanej jednostki, do załatwienia spraw w jego imieniu, jednak z upoważnienia tego w sposób niebudzący wątpliwości winno wynikać, że pracownik ten jest umocowany do podejmowania w imieniu organu określonego rodzaju rozstrzygnięć wynikających z przepisów prawa. Okoliczności tych sąd ani strona postępowania nie powinni doszukiwać się w intencjach organu udzielającego upoważnienia, czy interpretować z faktu, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszędzie tam gdzie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydawanie decyzji administracyjnych organy egzekucyjne wydają postanowienia. Jednak zdaniem sądu przedłożone upoważnienie aczkolwiek ułomne, nie powoduje, że w sprawie mamy do czynienia z wydaniem postanowienia przez osobę nieupoważnioną i fakt ten nie dyskwalifikuje zaskarżonego postanowienia.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł- W z dnia [...]

O kosztach postepowania sąd orzekł w oparciu o treść art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu należność z tego tytułu składa się równowartość poniesionego przez skarżącego wpisu od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego (480 zł), wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265), a także kwota opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).

d.j.