Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 867/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 2 pkt 5, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia WSA del. Marzenna Linska - Wawrzon Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Fabryki [...] "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 2536/07 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości Fabryki [...] "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe z siedzibą w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz Syndyka masy upadłości Fabryki [...] "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe z siedzibą w P. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę Syndyka masy upadłości Fabryki [...] "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe z siedzibą w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2007 r. nr [...]. Decyzją powyższą organ ten utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r., którą stwierdzono nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: Bracia P., Fabryka [...] w P. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1959 r. w sprawie przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Bracia P., Fabryka [...] w P.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2007 r. organ podniósł, że z wnioskiem z dnia [...] listopada 1991 r. następcy prawni byłych właścicieli przedsiębiorstwa pod nazwą "Bracia P., Fabryka [...] w P.", B. B., U. P. i H. P., zwrócili się do Ministra Przemysłu o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r. oraz o wstrzymanie ewentualnego postępowania prywatyzacyjnego wymienionego przedsiębiorstwa, będącego wówczas jednym z zakładów Przedsiębiorstwa Produkcji [...] z siedzibą w P., do czasu zakończenia postępowania w sprawie.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Minister Gospodarki wydał decyzję z dnia [...] grudnia 1999 r. stwierdzającą nieważność wyżej wymienionych orzeczeń Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości i Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości. Decyzja ta została następnie, po rozpatrzeniu wniosku Fabryki [...] "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe w P. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi wniesionej przez Fabrykę [...] "[...]" w P., wyrokiem z dnia 10 października 2000 r., sygn. akt IV SA 413/00, uchylił zarówno decyzję z dnia [...] stycznia 2000 r. jak i poprzedzającą ją decyzję z [...] grudnia 1999 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ orzekający nie rozważył jednej z przesłanek dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego w brzmieniu rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 25 maja 1927 r. (Dz.U. Nr 49, poz. 437), tj. czy istniało zagrożenie bezruchu przedmiotowego przedsiębiorstwa. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił również czy nad tym przedsiębiorstwem faktycznie został ustanowiony zarząd państwowy na podstawie przepisów dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych (Dz.U. Nr 21, poz. 84) oraz jakie to miało skutki prawne wobec możliwości ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad tym przedsiębiorstwem w trybie przepisów dekretu z 16 grudnia 1918 r. Sąd wskazał nadto, że organ orzekający nie przeprowadził żadnych ustaleń w zakresie rzeczywistej kondycji przedmiotowego przedsiębiorstwa oraz jego znaczenia dla interesów Państwa.

Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Minister Gospodarki, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 K.p.a., ponownie stwierdził nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r. i orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1959 r. Organ, orzekając na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, ustalił, że omawiane przedsiębiorstwo w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego było czynne, a istniejące zadłużenie przedsiębiorstwa w latach 1945–1950 nie zagrażało ustaniu jego działalności i w konsekwencji nie uzasadniało ustanowienia przymusowego zarządu państwowego. Organ ustalił, że przedsiębiorstwo przed ustanowieniem przymusowego zarządu państwowego posiadało znaczne zobowiązania względem organów podatkowych w wyniku czego Wydział Finansowy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Oddział II w Poznaniu decyzją z dnia [...] lutego 1951 r. dokonał zajęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa a następnie z dniem [...] marca 1951 r. ustanowił nad tym przedsiębiorstwem przymusowy zarząd komisaryczny w oparciu o art. 135 i następnych dekretu o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych. Organ ustalił również, że od nałożonych podatków współwłaściciele przedsiębiorstwa złożyli odwołania, które zostały uwzględnione i decyzjami z dnia [...] października 1951 r. i [...] lipca 1952 r., a Komisja Odwoławcza Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Poznaniu uchyliła w całości nałożony podatek. Powyższe rozstrzygnięcie utrzymane zostało w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2003 r., sygn. akt IV SA 152/02, oddalił skargę Fabryki [...] "[...]" w likwidacji w P. wniesioną na powyższą decyzję. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że organ prowadząc postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji zrealizował wszystkie zalecenia zawarte we wcześniejszym wyroku. Sąd podzielił stanowisko organu, że nie istniał stan zagrożenia przedsiębiorstwa bezruchem zaś krytyczny stan finansowy przedsiębiorstwa spowodowany był nałożeniem na fabrykę domiaru podatkowego w 1950 r. za okres pięciu lat wstecz. Sąd uznał za zasadne stanowisko organu, że Fabryka Braci P. nie miała strategicznego znaczenia dla gospodarki Państwa, a to oznacza, że nie została spełniona druga przesłanka uzasadniająca zgodnie z wymogami dekretu z 16 grudnia 1918 r. objęcie przedmiotowego przedsiębiorstwa przymusowym zarządem państwowym.

Naczelny Sąd Administracyjny, działając tym razem jako sąd wyższej instancji, uwzględnił skargę kasacyjną F. [...] "[...]" i wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 18/04, uchylił zaskarżony wyrok, a sprawę przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 391/04, wobec naruszenia przez organ art. 1 ust. 3 dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. oraz art. 1, art. 77 art. 8 i art. 11 K.p.a., uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. jak i przerzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2001 r. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku podzielił argumentację Sądu odwoławczego w zakresie naruszenia przez organ art. 107 § 3 K.p.a. podkreślając, że naruszenia tego przepisu można się było dopatrzyć zwłaszcza wobec nieustalenia czy przedsiębiorstwo Braci P. rzeczywiście zagrożone było bezruchem i czy utrzymanie przedsiębiorstwa leżało w interesie Państwa. Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie uniemożliwił Sądowi stwierdzenie, czy zastosowanie w stosunku do przedmiotowego przedsiębiorstwa zarządu państwowego nastąpiło z naruszeniem art. 1 ust. 3 dekretu z 1918 r.

Minister Gospodarki, ponownie rozpoznając sprawę, ustalił, iż w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego przedsiębiorstwo pod nazwą "Bracia P., Fabryka [...] w P." stanowiło własność spółki jawnej handlowej, której wspólnikami byli L. i K. P. Następcami prawnymi wspólników i stronami postępowania administracyjnego byli: B. B., H. P., W. B., E. B., A. H., M. H., E. F., S. F. oraz M. K.

Organ wskazał, iż na podstawie zgromadzonej w aktach przedmiotowej sprawy dokumentacji ustalono, że w odniesieniu do przedmiotowego przedsiębiorstwa, równolegle zostały podjęte dwa różne tryby administracyjne zmierzające do pozbawienia jego właścicieli faktycznego władztwa nad nim. W ocenie organu, mimo że przedmiotem postępowania jest zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r., mocą którego nad wskazanym powyżej przedsiębiorstwem ustanowiono przymusowy zarząd państwowy, to istotnym było w sprawie odniesienie się do okoliczności ustanowienia zarządu przymusowego – w trybie przepisów dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych, za ciążące nad przedsiębiorstwem zaległości podatkowe – oraz uchylenia tego zarządu nad przedsiębiorstwem. W wykonaniu wyżej wymienionego zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości, objęcie poszczególnych składników majątkowych tego przedsiębiorstwa nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym, sporządzonym w dniu [...] kwietnia 1951 r. Zgodnie z treścią dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego w brzmieniu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 maja 1927 r., przymusowy zarząd państwowy ustanawia się nad przedsiębiorstwami nieczynnymi albo zagrożonymi bezruchem, jeśli ich uruchomienie lub utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa. Powołując się na orzecznictwo NSA organ wskazał, iż ocena zasadności prawnej zastosowania w odniesieniu do przedmiotowej fabryki przepisów przywołanego dekretu wymagała w pierwszej kolejności rozważenia, czy funkcjonowanie przedsiębiorstwa leżało w interesie Państwa – w rozumieniu art. 1 pkt 3 dekretu – a dopiero w następnej określenia, czy groził mu bezruch, bądź było w bezruchu. Głównym wyznacznikiem dla ustanowienia przymusowego zarządu było więc istnienie interesu Państwa, dzięki czemu lista podmiotów gospodarczych została zawężona jedynie do tych, bez których Państwo nie mogłoby wypełniać swoich podstawowych funkcji. Minister uznał, że przedmiotowe przedsiębiorstwo, którego profil produkcji w postaci produkcji noży różnego typu nie mógł mieć znaczenia strategicznego dla Państwa. Oceny tej nie zmieniał, w ocenie organu, również fakt, iż przedsiębiorstwo to mogło prowadzić w większym udziale procentowym produkcję noży przemysłowych, czego nie czyniło z braku zamówień z sektora uspołecznionego. Tym samym utrzymanie go w ruchu nie mogło mieć bezpośredniego związku z interesem Państwa, szczególnie gdy się zważy, że sektory państwowy i uspołeczniony nie wykazywały szczególnego zapotrzebowania na produkty przedmiotowego przedsiębiorstwa i w związku z tym nie składano z ich strony zamówień.

W ocenie organu braku zamówień na wyroby przedmiotowego przedsiębiorstwa z sektora państwowego, nie można było interpretować, jak to uczyniła Fabryka [...] "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe w upadłości w P., jako przesłanki wystarczającej do uznania, że przedsiębiorstwo to było zagrożone bezruchem. Sam fakt braku zamówień nie mógł wskazywać na to, że produkcja przedsiębiorstwa mogłaby obiektywnie ustać, szczególnie gdy się zważy, że posiadało ono znaczne zapasy surowca, jak i możliwości produkcyjne. Zdaniem organu wynikało to wprost z przywołanego przez Fabrykę pisma Braci P. z dnia [...] stycznia 1951 r. Interpretowanie zatem tego stanu rzeczy, jako chęci oddania przez współwłaścicieli przedmiotowego przedsiębiorstwa w ręce Państwa, jest zbyt daleko idące, szczególnie że postępowanie administracyjne w sprawie, które zostało zakończone omawianym zarządzeniem z dnia [...] marca 1951 r., było prowadzone z urzędu, a nie na wniosek i nie służyło realizacji woli właścicieli. Minister nie zgodził się również z sugerowaną przez wyżej wymienioną Fabrykę tezą uzasadniającą ustanowienie na przedmiotowym przedsiębiorstwem przymusowego zarządu państwowego, sprowadzającą się do tego, iż tylko jednostka państwowa była zdolna utrzymać właściwy i niezakłócony tok jego produkcji. Istotą ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nie było uspołecznienie sektora prywatnego, a jedynie rzeczywista potrzeba kontynuowania działalności przedsiębiorstwa, ze względu na jego strategiczny i mający kluczowe znaczenie dla interesów Państwa profil produkcji.

Zdaniem organu o braku interesu Państwa w ustanowieniu nad przedmiotowym przedsiębiorstwem przymusowego zarządu państwowego świadczy wiele innych dowodów, przywołanych w skarżonej decyzji, wśród których organ wymienił pismo Państwowego Przemysłu Miejscowego – Dyrekcji Metalowej i Elektrotechnicznej w Poznaniu z dnia [...] października 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem; pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu – Wojewódzka Komisja Planowania Gospodarczego z dnia [...] października 1950 r., akt zdawczo – odbiorczy z dnia [...] kwietnia 1951 r. z przekazania wyżej wymienionego przedsiębiorstwa pomiędzy Dyrekcją Metalową i Elektrotechniczną Państwowego Przemysłu Miejscowego w Poznaniu (przymusowym zarządcą państwowym), a Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu.

Analizując ponownie treść powyższych dokumentów organ stwierdził, iż przesłanki jakimi się kierowano przy ustanawianiu zarządu państwowego w żaden sposób nie wypełniają przesłanek określonych w dekrecie z dnia 16 grudnia 1918 r., a niejednokrotnie im zaprzeczają. Minister podkreślił, iż jak wynika to ze wskazanych powyżej dokumentów archiwalnych, były problemy ze zbytem produkcji w sektorze uspołecznionym, z uwagi na brak zapotrzebowania, a więc nie było uzasadnionych podstaw do zwiększania produkcji i zatrudnienia. Skoro zatem brak było zamówień ze strony Państwa na produkty przedmiotowego przedsiębiorstwa, to Państwo nie miało żadnego interesu w ustanowieniu nad nim przymusowego zarządu państwowego, bowiem jak należy to logicznie rozumieć, sytuacja ta miałaby również miejsce, kiedy zakład ten byłby pod przymusowym zarządem państwowym.

O braku interesu Państwa w ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem świadczyć miał według Ministra także fakt, że w dacie wydania zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r., zakład ten pozostawał już we władaniu jednostki reprezentującej Skarb Państwa, a to na mocy decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Wydział Przemysłu w Poznaniu z dnia [...] marca 1951 r., a zatem mógł skutecznie realizować cele przymusowego zarządu państwowego, tj. kontynuować produkcję. Oznacza to, według Ministra Gospodarki, iż w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego, przedsiębiorstwo to nie znajdowało się w sytuacji, która ze względu na interes Państwa wymagała dodatkowej ingerencji w kierunku utrzymania go w ruchu lub puszczenia w ruch. Był on bowiem już w tej dacie we władaniu jednostki państwowej, stąd należy domniemywać, że prowadziło ono w przedmiotowej fabryce własną, zgodną z profilem produkcji i interesem Państwa, działalność gospodarczą.

Organ podniósł także, iż w zarządzeniu z dnia [...] marca 1951 r. ustanawiającym przymusowy zarząd państwowy, nie wskazano również na istnienie zależności pomiędzy przedsiębiorstwem, a interesem Państwa, uzasadniającym zastosowanie przepisów dekretu Naczelnika Państwa z 16 grudnia 1918 r. Zarządzenie o ustanowieniu przymusowego zarządu zostało wydane w okresie obowiązywania rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Zgodnie z art. 75 ust. 2 tego rozporządzenia, decyzja niekorzystna dla strony, powinna zawierać prawne i faktyczne uzasadnienie, szczególnie w sytuacji, gdy nakładała określone obowiązki lub ograniczała posiadane prawa. Tymczasem wydane w niniejszej sprawie wyżej wymienione zarządzenie nie zawiera żadnego uzasadnienia, mimo iż ograniczało właścicieli w ich prawie własności omawianego przedsiębiorstwa, naruszając w ten sposób przepisy art. 44 i 75 ust. 2 cytowanego rozporządzenia.

Zdaniem Ministra Gospodarki nie bez znaczenia dla oceny prawidłowości zastosowania w odniesieniu do przedsiębiorstwa Braci P. przepisów dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. pozostaje fakt użycia w stosunku do tego przedsiębiorstwa przepisów dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych. Organ wskazał, że niecelowość ustanowienia zarządu przymusowego, w trybie przepisów dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych, została potwierdzona decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] marca 1951 r., tj. 14 dni po ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego i 17 dni po ustanowieniu zarządu państwowego w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych, na podstawie której uchylony został tymczasowy zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem firmy Bracia P. w P., ul. [...] oraz decyzjami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] października 1951 r. i dnia [...] lipca 1952 r., w przedmiocie uchylenia wymiaru podatkowego. Powyższe decyzje potwierdziły, że władza finansowa nie widziała konieczności dalszego utrzymywania zarządu nad przedmiotowym przedsiębiorstwem, a co za tym idzie nie dostrzegała zagrożenia dla bytu lub dalszej działalności fabryki z uwagi na jej zadłużenie. Zadłużenie zostało zresztą całkowicie anulowane w wyniku odwołań właścicieli licznymi decyzjami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia [...] października 1951 r. i [...] lipca 1952 r. Na tym tle zupełnie dowolne jest, według Ministra, stanowisko wyżej wymienionej Fabryki, iż przedmiotowe decyzje jedynie korygowały i to niewielkie kwoty nałożonych na przedsiębiorstwo podatków.

Podsumowując swe rozważania organ wskazał, że zarządzenie na podstawie, którego ustanowiony został nad przedmiotowym przedsiębiorstwem przymusowy zarząd państwowy, podjęte zostało niezgodne z art. 1 pkt 3 dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, a ponadto z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o zakładaniu nowych przedsiębiorstw i popieraniu inicjatywy w przemyśle i handlu oraz przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym a zatem nosiło cechy rażącego naruszenia prawa.

Badając skutki prawne jakie wywołał powyższy akt Minister stwierdził, iż nie rodził on skutku rzeczowego, a jedynie ograniczał prawo swobodnego dysponowania przedmiotowym przedsiębiorstwem przez jego właścicieli, co powodowało skutek wyłącznie w sferze faktycznej. Organ podniósł, iż fakt ograniczenia prawa swobodnego dysponowania przedsiębiorstwem nie ma zatem znaczenia dla możliwości stwierdzenia nieważności wyżej wymienionego zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości, albowiem zaistniałe skutki faktyczne nie są przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu nadzorczym. W związku z tym organ orzekający stwierdził, że był zobligowany do stwierdzenia nieważności przedmiotowego zarządzenia, na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Minister Gospodarki podkreślił, że orzeczenie Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1959 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Bracia P., Fabryka [...] w P., nie tworzyło nowego stanu prawnego, lecz potwierdzało jedynie zaistniały stan faktyczny. Miało charakter deklaratoryjny i stanowiło podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych i innych rejestrach publicznych Państwa jako właściciela przedsiębiorstwa i jego mienia. Stwierdzenie zatem nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r., wywołując skutek ex tunc spowodowało, że w dacie wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. a co za tym idzie, w dniu wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1959 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedmiotowej fabryki, nie była ona już objęta przymusowym zarządem państwowym. W związku z tym orzeczenie to nie miało podstawy prawnej z art. 2 i 9 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. i z tego względu również to orzeczenie kwalifikowało się do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

W dalszej części swojego wywodu Minister wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż jedynym obecnie istniejącym składnikiem majątkowym znacjonalizowanego przedsiębiorstwa jest nieruchomość, na której było ono zorganizowane, istnieje więc przedmiot unieważnianych decyzji, którym jest ta nieruchomość, a co za tym idzie może być względem niego dokonana ocena, czy orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1959 r., wywołało nieodwracalne skutki prawne związane z ewentualnym późniejszym obrotem prawnym. Zgodnie wypisem z ewidencji gruntów, przejęta na własność Państwa nieruchomość położona w Poznaniu przy ul. [...] o powierzchni 1840 m2, zapisana w Księdze wieczystej Tom [...] – J. nr [...], obecnie objęta jest Księgą wieczystą [...] i zawiera powierzchnię 1.797 m2, obejmując działki nr [...];[...] /powstałe z podziału działki nr [...]/ i [...], a jej właścicielem jest Skarb Państwa w użytkowaniu wieczystym Fabryki [...] "[...]" P.P. w P. a działka [...] o pow. 78 m2 stanowi fragment drogi publicznej. Podstawą uwłaszczenia na rzeczonym gruncie Przedsiębiorstwa Produkcji [...] w P. – to jest poprzednika prawnego Fabryki [...] "[...]" – stanowiła deklaratoryjna decyzja Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1993 r., wydana na podstawie art. 2 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) oraz art. 40 ust. 3, art. 43 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. Nr 30, poz. 127). Decyzja ta jest jedynym rozstrzygnięciem rodzącym skutki materialne wydanym po wyżej wymienionych decyzjach upaństwawiających przedmiotowe mienie. Minister stwierdził, powołując utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, że nieodwracalnych skutków prawnych nie może wywołać – potwierdzone deklaratoryjną decyzją Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1993 r. – nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków przez poprzednika Fabryki [...] "[...]". Organ podkreślił również, iż nieodpłatne obciążenie nieruchomości prawem powstałym z mocy ww. ustaw z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie może stanowić negatywnej przesłanki dla stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji nacjonalizacyjnych, bowiem, jak wynika z art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. i z dnia 7 października 1992 r., uwłaszczenie "nie narusza praw osób trzecich". Nadto Minister podniósł, że zdarzenia faktyczne zaistniałe po wydaniu przedmiotowej decyzji nacjonalizacyjnej, w tym zarówno dokonane nakłady, jak i wydzielenie części nieruchomości pod drogę, nie będąc bezpośrednim skutkiem tych decyzji, kwalifikują się wyłącznie do sfery faktów, a nie prawa i w konsekwencji nie mogą stanowić wystarczającej przeszkody do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obarczonych ciężkimi wadami.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2007 r. wniósł Syndyk masy upadłości Fabryka [...] "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe w upadłości w P., domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz utrzymanej nim w mocy decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2007 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią materiału dowodowego tak w zakresie oceny rzeczywistej kondycji gospodarczej przedsiębiorstwa Braci P. jak i w zakresie znaczenia funkcjonowania tego przedsiębiorstwa dla interesów Państwa,

2) naruszenie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezastosowanie się organu do wskazań oraz oceny prawnej wyrażonych w wyrokach NSA z dnia 10 października 2000 r. i z dnia 6 kwietnia 2004 r. oraz wyroku WS.A w Warszawie z dnia 17 maja 2005 r.,

3) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji mimo braku ku temu podstaw oraz naruszenie zasad obowiązujących przy rozpatrywaniu sprawy w trybie postępowania nieważnościowego.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że dowody w sprawie nie dają podstaw do przyjęcia ustaleń organu, iż działalność przedsiębiorstwa była stabilna i nienaruszony był jego zrównoważony bilans. Skarżąca stwierdziła też, że w wyniku odwołań Braci P. podatek został uchylony tylko w wymiarze podatku obrotowego za 1945 r. oraz podatku wymierzonego każdemu ze wspólników za ten sam rok. W odniesieniu do podatku obrotowego za 1949 r. uchylono wyłącznie wymiar dodatkowy zaś w pozostałych 11 decyzjach uwzględniono odwołania jedynie częściowo i ustalono podatki w nowej wysokości. Brak jest w materiale dowodowym decyzji ustalających wysokość podatków w poszczególnych latach, w odniesieniu do których wniesiono odwołania, co nie pozwalało, w ocenie skarżącej, na sumowanie odpisów oraz na odliczenie tej sumy od łącznej kwoty podatków wynikającej z decyzji z dnia [...] lutego 1951 r. zarządzającej zajęcie przedsiębiorstwa. Podkreślono przy tym, iż Minister Gospodarki badając stan zadłużenia firmy braci P. w kontekście zagrożenia bezruchem ustalenia w tym przedmiocie dokonał w oparciu o zdarzenia, które wystąpiły po dniu wydania decyzji w przedmiocie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego, a zatem nie zastosował się do reguł rządzących postępowaniem nieważnościowym, lecz prowadził w istocie postępowanie zwykłe, czym naruszył art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Z tych wszystkich względów stwierdzenie organu, że przesłanka zagrożenia przedsiębiorstwa bezruchem nie została spełniona jest nieuzasadnione.

Jako całkowicie dowolne i nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym strona skarżąca oceniła także przyjęcie przez organ, że kondycja finansowa przedsiębiorstwa braci P. nie zagrażała jego bezruchem, skoro właściciele wnosili o rozłożenie należności na raty. Ponadto zdaniem skarżącej Fabryki, która podnosiła ten zarzut także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ nie zastosował się do zaleceń zawartych w wyroku NSA z dnia 10 października 2000 r. oraz WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2005 r. i nie dokonał w sposób obiektywny ustaleń rzeczywistej kondycji gospodarczej przedmiotowego przedsiębiorstwa na dzień wydania orzeczenia ustanawiającego przymusowy zarząd państwowy, a ponadto nie ocenił we właściwy sposób, czy i jakie znaczenie produkcja ta miała dla interesu Państwa w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Według skarżącej w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można doszukać się argumentów, które miałyby przemawiać za brakiem interesu Państwa w utrzymaniu przedmiotowego przedsiębiorstwa w ruchu. Przyjęte w tym zakresie założenia były, zdaniem strony, całkowicie błędne i niepoparte dowodami, a to oznacza, że teza o braku interesu Państwa jest całkowicie chybiona.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, stwierdził, iż nie jest ona zasadna. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd I instancji zauważył, iż nie można podzielić zarzutu strony skarżącej, że organ wbrew postanowieniom art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zastosował się do wskazań oraz oceny prawnej wyrażonych w wydanych w tej sprawie wyrokach. Zdaniem Sądu Minister Gospodarki podjął wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, określoną w art. 7 K.p.a.

Sąd uznał także, iż wbrew zarzutom strony materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, a strona skarżąca w istocie nie przeczy okolicznościom ujawnionym w toku postępowania, które naprowadziły organ administracji do uznania, że ustanowienie przymusowego zarządu nad zakładem nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Dla oceny legalności tej decyzji, wbrew przekonaniu skarżącej, nie miały znaczenia podnoszone w skardze okoliczności, w jakim zakresie i w jaki sposób był wykonywany przymusowy zarząd, bowiem istotą jest jedynie to, czy w ogóle istniały przesłanki ustanowienia przymusowego zarządu na gruncie przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Zdaniem Sądu prawidłowa jest ocena organu administracji, iż zgromadzony materiał dowodowy w sprawie uzasadnia stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "Bracia P., Fabryka [...] w P." oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1959 r. w sprawie przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Bracia P., Fabryka [...] w P.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego akta sprawy potwierdzają ocenę niespełnienia się przesłanek do objęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa przymusowym zarządem państwowym na podstawie przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r., skoro w dacie ustanowienia zarządu przymusowego pozostawało ono w ruchu, a z uwagi na asortyment produkcji oraz brak zamówień z sektora publicznego na produkcję noży do maszyn rolniczych nie mogło być traktowane w świetle art. 1 ust. 3 powołanego dekretu za mające znaczenie dla interesu Państwa. Sąd podzielił utrwalone w tym względzie poglądy dotychczasowego orzecznictwa sądowego, że przepisy dekretu dotyczyły przedsiębiorstw mających znaczenie dla gospodarki narodowej, bez działania których Państwo nie mogłoby spełniać swoich podstawowych funkcji, dlatego wykorzystywanie tych przepisów do małych, lokalnych zakładów przemysłowych lub usługowych wychodzi daleko poza cele wspomnianego dekretu i pozostaje w sprzeczności z treścią jego przepisów.

Ponadto Sąd wskazał, iż decyzja o ustanowieniu przymusowego zarządu była dotknięta kwalifikowaną wadą prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., która również prowadziła do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Jak bowiem trafnie zauważył Minister Gospodarski w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, art. 75 ust. 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym wymagał, aby decyzja odmowna w całości lub w części zawierała prawne i faktyczne uzasadnienie. W szczególności w przypadku działania z urzędu, jak to miało miejsce w tej sprawie przy ustanowieniu przymusowego zarządu, należało uzasadnić tę decyzję, która tworzyła niekorzystną sytuację dla jej adresata, tj. nakładała obowiązki lub ograniczała prawa. Tymczasem zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r. nie zawiera żadnego uzasadnienia, mimo że pozbawiało właścicieli prawa do władania przedsiębiorstwem.

Z uwagi na powyższe okoliczności skarga Syndyka masy upadłości Fabryki [...] "[...]" oddalona została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił tenże Syndyk masy upadłości Fabryki [...] "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe w upadłości w P., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości, przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania. Skarga kasacyjna oparta została o obie podstawy określone w art. 174 ustawy P.p.s.a., a zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, to jest:

– art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie została spełniona przesłanka do objęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa przymusowym zarządem państwowym na podstawie powołanego dekretu, gdyż w dacie ustanowienia zarządu przymusowego pozostawało ono "w ruchu" oraz z uwagi na asortyment produkcji i niewielkie rozmiary, nie należało do przedsiębiorstw mających znaczenie dla gospodarki narodowej, bez których Państwo nie mogłoby spełniać swoich podstawowych funkcji;

– 156 § 2 K.p.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzje podjęte wobec przedsiębiorstwa Bracia P. Fabryka [...] nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych, mimo iż z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynikało, że jedynym istniejącym obecnie składnikiem przedmiotowego przedsiębiorstwa jest wyłącznie nieruchomość;

2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 i art. 151 P.p.s.a., przez bezkrytyczne przyjęcie że organ administracji, badając legalność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczący przesłanki interesu Państwa w funkcjonowaniu przedmiotowego przedsiębiorstwa oraz przesłanki zagrożenia bezruchem tego przedsiębiorstwa, podczas, gdy ustalenia te zostały dokonane w sposób sprzeczny z treścią materiału dowodowego oraz z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, a także pominięciem części istotnego dla sprawy materiału dowodowego,

– art. 141 § 4 zd. 1 i art. 151 P.p.s.a. poprzez nierozważenie i niepoddanie ocenie podniesionych w skardze zarzutów dotyczących błędnych ustaleń w przedmiocie spełnienia przez przedmiotowe przedsiębiorstwo przesłanek z art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, podczas gdy zarzuty te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

– art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, wbrew treści materiału dowodowego, że poddane kontroli w trybie nadzoru zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego przedmiotowym nad przedsiębiorstwem zostało wydane niezgodnie z wolą współwłaścicieli przedsiębiorstwa i jako takie stanowiło decyzję odmowną, wymagającą uzasadnienia w myśl art. 75 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, a brak takiego uzasadnienia stanowił kwalifikowaną wadę prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.,

– art. 153 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. i art. 153 P.p.s.a oraz z art. 151 P.p.s.a., poprzez nierozpoznanie sprawy zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2004 r. oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2005 r., wskutek błędnego uznania, że organ administracji zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w tych wyrokach,

– art. 134 § P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 156 § 2 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie, mimo niezwiązania granicami skargi, że organ, dokonując – na podstawie art. 156 § 2 K.p.a. – oceny skutków prawnych wywołanych kwestionowanymi decyzjami, oceny tej dokonał w oparciu o błędne ustalenia, że nadal istnieje przedsiębiorstwo pn. Bracia P. Fabryka [...] w P., będące adresatem tych decyzji, podczas gdy jedynym obecnie istniejącym składnikiem majątkowym tego przedsiębiorstwa jest wyłącznie nieruchomość.

W obszernym uzasadnieniu, stanowiącym w istocie polemikę z ustaleniami Ministra Gospodarki oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, autor skargi kasacyjnej rozwinął zarzuty i stwierdzenia zawarte zarówno w skardze jak i we wcześniejszych środkach prawnych, kierowanych do organu administracji.

Na rozprawie w dniu 5 czerwca 2009 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł dodatkowy wniosek o uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu przesłanki nieważności postępowania przed Sądem I instancji, wymienionej w art. 183 § 2 pkt 5 ustawy P.p.s.a. przez pominięcie jako strony w postępowaniu Spółki jawnej, mającej odrębna podmiotowość, w której to formie prowadzone było przedsiębiorstwo "Bracia P., Fabryka [...] w P.".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania M. M. K. wniosła o jej oddalenie opowiadając się za legalnością rozstrzygnięć organu nadzorczego i trafnością zaskarżonego wyroku. Działania strony skarżącej autor odpowiedzi tłumaczy chęcią przedłużenia postępowania, co prowadzi do dewastacji budynków fabrycznych i kamienicy mieszkalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. zakreślając granice kontroli instancyjnej stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Tak wyznaczony zakres orzekania oznacza obowiązek badania przez Sąd drugiej instancji, czy nie zachodzi jedna z przesłanek nieważności wymieniona w art. 183 § 2 ustawy P.p.s.a. Istnienie którejkolwiek z przyczyn wymienionych w tym przepisie powoduje, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym było nieważne, a orzeczenie z tego tylko powodu podlega uchyleniu.

Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Bracia P., Fabryka [...] w P. obejmowało nieruchomość gruntową położoną w P. przy ul. [...] o pow. 1840 m2 zapisaną w Księdze wieczystej Tom [...] J. wraz z usytuowanymi na niej budynkami, urządzeniami przemysłowymi i mieniem ruchomym stanowiącym wyposażenie zakładu i własność Fabryki [...] Bracia P. w P.

Orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1959 r. stwierdzono przejście na własność Państwa powyższego przedsiębiorstwa.

Na gruncie położonym przy ul. [...] w P., objętym obecnie KW [...] o pow. 1797 m2 oznaczonym nr działek [...] i [...], stanowiącym własność Skarbu Państwa decyzją Wojewody Poznańskiego z dnia [...] marca 1993 r., wydaną na podstawie art. 2 ust. 1–3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) potwierdzono ustanowienie z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego oraz własność budynków i innych urządzeń na rzecz Przedsiębiorstwa [...] w P. Następcą prawnym tego przedsiębiorstwa jest Fabryka [...] "[...]" w P. – będąca stroną skarżącą w tej sprawie, obecnie w upadłości. Działka nr [...] o pow. 78 m2 stanowi fragment drogi publicznej.

Prowadząc postępowanie nadzorcze w tej sprawie organ centralny doręczał decyzje wnioskodawcom oraz reprezentantowi Przedsiębiorstwa "[...]" a następnie Syndykowi masy upadłości, a także Starostwu Powiatowemu w Poznaniu. Również decyzję ostateczną z dnia [...] października 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] czerwca 2007 r., które stały się przedmiotem skargi Syndyka masy upadłości Fabryki [...] "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe w P. zostały doręczone Prezydentowi Miasta Poznania za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Udział Prezydenta Miasta Poznania wykonującego zadania starosty, jako reprezentanta Skarbu Państwa pozostającego nadal właścicielem gruntu wynika wprost z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) ustanawiającym taką reprezentację Skarbu Państwa. W myśl art. 33 § 1 ustawy P.p.s.a. Prezydent Miasta Poznania wykonujący zadania starosty, będąc stroną postępowania administracyjnego jest uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego.

Podmiot ten nie został jednak powiadomiony o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie powiadomiono go o terminie rozprawy, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 12 lutego 2008 r. i poprzedzała wydanie zaskarżonego wyroku.

Brak udziału reprezentanta Skarbu Państwa w postępowaniu sądowym oznacza, iż podmiot ten został pozbawiony możności obrony swych praw.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżony wyrok został wydany w warunkach, o którym mowa w art. 183 § 2 pkt 5 ustawy P.p.s.a., co sprawia, że postępowanie przed Sądem I instancji dotknięte jest wadą nieważności i uzasadnia uchylenie wyroku na podstawie art. 185 § 1 ustawy P.p.s.a.

Odnosząc się do stanowiska pełnomocnika strony skarżącej w kwestii konsekwencji prawnych braku udziału reprezentanta Spółki jawnej, w której to formie prowadzone było przedsiębiorstwo Braci P. z uwagi na brak materiałów w tej kwestii w postępowaniu administracyjnym jak również pominięcie tego aspektu w postępowaniu sądowoadministracyjnym zarzuty skargi w tym względzie winny podlegać rozpatrzeniu przez Sąd pierwszej instancji. Odniesienie się do powyższego zarzutu, który z braku odpowiednich ustaleń nie mógł być uwzględniony z urzędu przez Sąd odwoławczy wymagać będzie podjęcia dodatkowych ustaleń, co przekracza granice postępowania kasacyjnego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji zasądzając koszty postępowania w oparciu o przepis art. 203 pkt 1 ustawy P.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) uznając, iż zasądzona kwota jest współmierna do udziału pełnomocnika w sprawie.