Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 688/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. i c.
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] wydaną na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 4, art. 87, art. 88, art. 92 ust. 1 i ust. 3, art. 93 ust. 1, 2 i 3, art. 94, art. 95, art. 412, art. 414 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 478 ze zm., dalej: "u.p.s.w.n."), art. 104, art. 107 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Regulaminu Świadczeń dla Studentów Politechniki [...] stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 35/2019 Rektora Politechniki [...] z 13 czerwca 2019 r. ze zmianami (dalej: "regulamin świadczeń") oraz Podziału Roku Akademickiego 2020/21 w Politechnice [...], Rektor Politechniki [...] utrzymał w mocy decyzję własną z 7 kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania J. N. stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2020/2021.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

J.N., studentka pierwszego roku stacjonarnych studiów pierwszego stopnia, kierunek elektronika i telekomunikacja, wystąpiła wnioskiem z 26 marca 2021 r. o przyznanie stypendium socjalnego.

Do wniosku skarżąca załączyła oświadczenie, według którego w roku akademickim 2013/2014 i 2014/2015 studiowała na Uniwersytecie [...], w roku akademickim 2015/2016 studiowała na Uniwersytecie [...] (urlop zdrowotny), w roku akademickim 2016/2017 i 2017/2018 studiowała na Uniwersytecie [...], w roku akademickim 2018/2019 studiowała na Uniwersytecie [...]/Politechnice [...], a w latach 2019/2020 studiowała na Politechnice [...]. Do wniosku skarżąca załączyła także: oświadczenie, że zgodnie z art. 88 ust. 2 u.p.w.s.n. spełnia jedną z przesłanek przyznania stypendium socjalnego, tj. ukończyła 26 rok życia i osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, oświadczenie o uzyskanym w 2019 r. dochodzie, oświadczenie o zapoznaniu się z obowiązującym regulaminem pomocy materialnej uczelni, zaświadczenie urzędu skarbowego o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30 f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki, na który student stara się o pomoc materialną z 20 listopada 2020 r., zeznanie o wysokości osiągnięte dochodu (poniesionej straty) za 2019 r. (PIT-37), świadectwo pracy z 31 grudnia 2019 r.

Decyzją z [...] Rektor Politechniki [...] odmówił J.N. przyznania stypendium socjalnego na czas odbywania studiów w roku akademickim 2020/2021.

W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji wskazał, że zgodnie z obowiązującym w Politechnice [...] regulaminem studiów do obowiązków studenta należy między innymi postępowanie zgodnie z treści ślubowania akademickiego i regulaminem studiów oraz przestrzeganie przepisów obowiązujących w uczelni w tym regulaminu świadczeń Zgodnie z treścią regulaminu świadczeń (Rozdz. I ust. 7 pkt 2a) świadczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 1-4 (w tym stypendium socjalne) niniejszego rozdziału, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem organu administracji wobec braku w ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce szczególnych uregulowań dotyczących stosowania tego przepisu, do wskazanego 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania przed wejściem w życie wskazanej ustawy (tj. sprzed 1 października 2018 r.). Skarżąca posiadała status studenta w latach akademickich: 2013/2014 – semestr zimowy, semestr letni, 2014/2015 – semestr zimowy, semestr letni, 2015/2016 – semestr zimowy, semestr letni, 2017/2018 – semestr letni, 2019/2020 – semestr letni, semestr zimowy, a więc upłynął 6-letni okres przysługiwania świadczeń. Wobec tego, w ocenie organu administracji, nie ma podstaw do przyznania stypendium socjalnego.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy J.N. wskazała, że w uzasadnieniu odmowy przyznania stypendium socjalnego powołano się na przekroczenie 6-letniego okresu studiowania. Wyjaśniła, że stypendium socjalne pobierała przez krótki okres w 2020 r. na podstawie zapisów tzw. Tarczy. Posiada status studenta przez okres powyżej 6 lat. Przez cały ten okres utrzymywała się samodzielnie.

Rektor Politechniki [...] utrzymując w mocy decyzję własną z [...] decyzją z [...] podniósł, że w toku ponownej weryfikacji wniosku ustalono, że skarżąca posiadała status studenta w następujących latach akademickich: 2013/2014 (12 miesięcy), 2014/2015 (12 miesięcy), 2015/2016 (12 miesięcy), 2016/2017 (12 miesięcy), 2017/2018 (12 miesięcy), 2018/2019 (7 miesięcy), 2019/2020 (12 miesięcy), co daje łącznie 79 miesięcy. Uczelnia zwróciła się do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z prośbą o przedstawienie opinii w tej sprawie. W odpowiedzi Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazało, że w kwestii interpretacji przepisów podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone na stronie internetowej Ministerstwa, a interpretacja art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.w.s.n. jest obecnie przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zdaniem organu administracji, zgodnie z opinią Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, oznacza to, że łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów – niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu 6-letniego tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach. Przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania przed wejściem w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.). Do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń nie należy natomiast wliczać okresów kształcenia na kolejnych studiach pierwszego stopnia odbywanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego – ze względu na art. 93 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.w.s.n. Prawo do świadczeń nie przysługuje studentowi posiadającemu tytuł zawodowy (w tym również uzyskany za granicą): magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Od powyższych reguł wprowadzono wyjątek w zakresie stypendium dla osób niepełnosprawnych, w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego. W tej sytuacji prawo do tego stypendium zostaje zachowane na jeszcze jednym kierunku studiów, ale nie dłużej niż przez okres 6 lat. Według organu administracji wniosek został rozpatrzony właściwie i zgodnie z obowiązującymi zasadami. W związku z brakiem wykazania przez studentkę błędu w rozpatrzeniu wniosku nie ma podstaw do zmiany decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.N. nie zgadzając się ze stanowiskiem organu administracji powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [...] podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o jej oddalenie.

15 września 2021 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją z [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. oraz ust. 7 pkt 2a Rozdziału I regulaminu świadczeń poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym uznaniu jakoby norma ta stanowiła o 6-letnim okresie przysługiwania uprawnienia do ubiegania się o świadczenia pomocy materialnej – stypendium socjalnego, podczas gdy z literalnego brzmienia wprost wynika, że reguluje uprawnienia do otrzymywania świadczenia nie dłużej niż przez okres 6 lat i bez zakreślenia granic czasowych okresu studiowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 6 grudnia 2021 r. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z 17 grudnia 2021 r. oświadczył, że nie ma technicznych możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej i wniósł o rozpoznanie sprawy 4 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Pełnomocnik organ administracji nie potwierdził możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie. Skutkowało to skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym pełnomocnicy stron zostali zawiadomieni w wykonaniu zarządzenia z 21 grudnia 2021 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej strony postępowania nie skorzystały.

Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z 7 kwietnia 2021 r., zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest zasadność odmowy przyznania skarżącej stypendium socjalnego w następstwie dokonanej przez organ administracji wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. i stwierdzenia, że skarżąca posiada statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). Stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej (art. 87 ust. 1 u.p.w.s.n.). Stosownie do art. 87 ust. 2 u.p.w.s.n. rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, która nie może być: 1) mniejsza niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 i 2369); 2) większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111). W szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości (art. 87 ust. 3 u.p.w.s.n.). Natomiast zgodnie z art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

W rozstrzyganej sprawie organ administracji odmówił przyznania stypendium socjalnego uznając, że okres studiowania przez skarżącą przekroczył 6 lat. Według organu administracji dla biegu tego 6-letniego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwil złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach. Przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.).

Zdaniem sądu przyjęta przez organ administracji wykładnia 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem sądu prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa. Sąd podziela sposób wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. zaprezentowany przez K. Leweckiego w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe – Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62), który przyjmuje, że pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem.

Wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należy je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 u.p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 u.p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 u.p.s.w.n. warunki stypendium rektora, a art. 359 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął to organ administracji w niniejszej sprawie. Analogiczny pogląd został zaprezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21; z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3596/21; z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21; z 1 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3967/21; z 3 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4304/21. Prezentowany jest w także przez wojewódzkie sądy administracyjne, np. w wyrokach: WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 222/20; WSA w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20 i z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 460/20; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20; WSA w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 105/20 i z 3 września 2020 r., III SA/Łd 109/20; WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 773/20; WSA w Krakowie z 25 stycznia 2021 r., sygn. akt 394/20; WSA w Bydgoszczy z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 1223/20; WSA w Warszawie z 10 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2166/20.

Powyższa wykładnia znajduje nadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, że "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 u.p.s.w.n., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania (por. wyroki NSA: z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21; z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3596/21; z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21; z 1 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3967/21; z 3 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4304/21).

Nie można zatem, jak błędnie przyjął w niniejszej sprawie organ administracji, wiązać początku tego okresu 6 letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającą się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że "przysługiwanie świadczenia" to pobieranie świadczenia, które rzeczywiście studentowi przysługiwało. Okres 6 lat z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium. Taki sposób liczenia tego okresu wynika z tego, że zgodnie z art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. Istotne jest też to, że ustawodawca w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie posłużył się pojęciem roku akademickiego (jak np. w przepisie art. 92 ust. 1 i 2 u.p.s.w.n.), tylko kalendarzowego. Zatem zabieg ustawodawcy należy uznać za świadomy. Irrelewantne zatem jest, przez jaki okres wnioskowane stypendium student mógł otrzymywać, bowiem istotne jest to w jakim okresie to stypendium mu przysługiwało i je przyznano oraz, że rzeczywiście je pobrał. Dotyczy to takiego świadczenia uzyskanego także na innych kierunkach studiów i innych uczelniach oraz na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (por. wyroki NSA: z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21; z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3596/21; z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21; z 1 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3967/21; z 3 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4304/21).

Wskazać również należy, że powołane przez organ administracji stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., nie jest wiążące dla sądu. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że stanowisko Ministra nie zostało poparte pogłębioną argumentacją. Jest ponadto sprzeczne z celem uregulowań dotyczących pomocy materialnej studentom wyrażonym w uzasadnieniu projektu ustawy p.s.w.n. Ustawa ma realizować cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, tj. jej regulacje mają pozwalać na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat (por. wyroki NSA: z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21; z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3596/21; z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21; z 1 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3967/21; z 3 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4304/21).

W rozpoznawanej sprawie organ administracji badając zaistnienie przesłanek przyznania stypendium, do sześcioletniego okresu o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. wliczył cały okres studiowania przez skarżącą. Nie ustalił jednak, czy świadczenie to skarżącej rzeczywiście przysługiwało w rozumieniu wskazanym wyżej. Konsekwencją błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. jest jego wadliwe zastosowanie i odmowa przyznania skarżącej stypendium socjalnego tylko z tego powodu, że posiada status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Następstwem tego jest naruszenie przepisów procedury administracyjnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) poprzez niezebranie dowodów umożliwiających ocenę możliwości otrzymania przez skarżącą stypendium socjalnego i wadliwe, niepełne ustalenia faktyczne, co do spełnienia warunków otrzymania tej formy pomocy. Te bowiem pozostają w ścisłym związku ze sposobem rozumienia normy materialnoprawnej. Oczywistym jest bowiem, że zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego w sprawie determinuje sposób rozumienia prawa materialnego. W niniejszej sprawie w konsekwencji błędu interpretacyjnego organ administracji zaniechał realizacji ciążących na nim obowiązków.

Wobec powyższego sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z 7 kwietnia 2021 r. dotknięte są mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię, a także przepisów prawa procesowego w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższą ocenę prawną.

Mając powyższe na względzie sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

d.j.