Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 773/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 25  ust. 1, ust. 2  pkt 1, art. 27
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak ( spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście-Zachód w Krakowie Danuty Jantas sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. uchyla decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017r. nr [...], III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. P. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 ( dwieście czterdzieści ) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2017 r. ([...]) na podstawie art. 10 w związku z art. 2 pkt. 11 oraz art. 16, art. 25, art. 26, art. 27 oraz art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2017.1851) oraz art. 104, 107 kpa, a także rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. 2017. 1465) Prezydent Miasta

I. Ustalił, że świadczenie wychowawcze przyznane decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r., znak: [...] wypłacone na dziecko Z. O. (PESEL: [...]) w okresie od l stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym w kwocie 3 500,00 zł;

II. Zobowiązał R. O. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w kwocie 3 500,00 zł (trzy tysiące pięćset złotych 00/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi do dnia spłaty.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 znak: [...] uchylono skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na córkę Z. O. od dnia 1 stycznia 2017 r. oraz zaprzestano wypłaty świadczenia wychowawczego na córkę Z. O. od 1 sierpnia 2017 r.

Powołując się na przepis art. 25 ust. 2 ustawy wskazał organ, że za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie świadczenia, jeżeli osoba je pobierająca była poinformowana o braku prawa do jego pobierania.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła R. O. Odwołująca się podała, że decyzja jest nieuzasadniona i niesłuszna, ponieważ nie zaistniały okoliczności, które miałyby spowodować wstrzymanie wypłaty świadczenia, które jest przeznaczone na potrzeby dziecka. Podkreśliła, że jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Jest matką samotnie wychowującą dziecko, nie otrzymuje od 2010 r. alimentów od ojca dziecka, a od 2011 r. sprawa jest u komornika, ale ściągalność jest bezskuteczna. Od listopada 2016 r. rozpoczęła pracę i formalnie jej dochody przekraczają próg ustawowy, ale w skutek prowadzonego względem niej postępowania upadłościowego, otrzymuje od syndyka na konto 1480 zł. Dlatego uważa, że niesłusznie została jej wstrzymana wypłata świadczenia, ponieważ spełnia ustawowe kryteria i nie przekracza progu dochodowego na członka rodziny.

Decyzją z dnia 28 lutego 2018 r. ([...]), na podstawie art. 2 pkt 11, art. 16, art. 25, art. 26, art. 27, art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1465) oraz 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje:

Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. znak: [...] uchylono skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego przyznane decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. znak: [...], na córkę Z. O. od dnia 01. 01.2017 r. oraz zaprzestano wypłaty świadczenia wychowawczego na córkę Z. O. od 01.08.2017 r. (k: 19-21 akt sprawy). W uzasadnieniu tej decyzji organ szczegółowo podał przyczyny, które spowodowały wydanie w/w decyzji, a mianowicie w okresie od l kwietnia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. dochód 2 osobowej rodziny wynosił 0,00 zł. i w związku z tym przyznano świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie w wysokości 500,00 zł. W dniu 2 listopada 2016 r. Pani R. O. podjęła zatrudnienie w firmie A Sp. z o.o. uzyskując z tego tytułu miesięczny dochód w wysokości 2 783,43 - zaświadczenie pracodawcy (k: 14 akt sprawy). Miesięczny dochód członków rodziny Pani R. O. w okresie od 01.01.2017 r. do 30.09.2017 wynosi 2 783,43 zł., co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 1 391,72 zł., co przekracza ustawowe kryterium 800,00 zł.

Zawiadomieniem z dnia 1 września 2017 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przez Panią R. O., w okresie od 1.01.2017 r. do dnia 31.07.2017 r. na córkę Z. O. (k: 23 akt sprawy).

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż wystąpiły przesłanki do wydania skarżonej decyzji, bowiem świadczenie wychowawcze zostało nienależne pobrane w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. w kwocie 3 500,00 zł. (7 mieś. x 500,00 zł.).

W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, natomiast do samej definicji dochodu odsyła do ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zatem - w myśl art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b,30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2012.361 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o

zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych np. alimenty na rzecz dzieci, dochód z gospodarstwa rolnego, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.

Natomiast przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci), a przez dochód członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 a (art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Art. 7 ust. l-3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci określa z kolei zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu. Przepisy te stanowią:

1. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego,

2. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego;

3. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna' prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego,

3a. Przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.

Definicje utraty i uzyskania dochodu zawarte są z kolei w art. 2 pkt 19 i 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Z poczynionych ustaleń wynika, że dochód rodziny i R. O. wyniósł od miesiąca grudnia 2016 r. w przeliczeniu na osobę 1 391,72 zł. Dochód ten przekracza zatem ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko o kwotę 591,72 zł. Zgodnie z art. 18 ust. 6 oraz art. 25 ust.2 pkt 1 w/w ustawy, świadczenie wychowawcze wypłacone za okres od 1.01.2017 r. do 31.07.2017 r. w kwocie 3 500,00 zł. jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Stwierdzić należy, iż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe i wyczerpujące, wobec czego brak jest podstaw do kwestionowania stanowiska organu I instancji zajętego w zaskarżonej decyzji.

Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Niemniej z ewentualnym wnioskiem w tej sprawie Skarżąca może zwrócić się bezpośrednio do organu I instancji.

Na powyższą decyzję R. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 2 pkt 20, art. 5 ust. 3, art. 25 ust. 2 pkt 1, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej rodziny Skarżącej oraz poprzez przyjęcie, że świadczenie wychowawcze wypłacone zostało mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tego świadczenia, o czym Skarżąca była pouczona, w sytuacji, gdy Skarżąca od listopada 2016 roku rozpoczęła zatrudnienie i formalnie jej dochody przekraczają próg ustawowy, natomiast w skutek prowadzonego względem niej postępowania upadłościowego, otrzymuje od syndyka na konto wyłącznie kwotę 1480 złotych;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa z uwagi na oparcie decyzji organu I instancji wyłącznie na zaświadczeniu o wynagrodzeniu Skarżącej uzyskanym od pracodawcy, nie odniesienie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji do zarzutów wskazanych w odwołaniu Skarżącej oraz ograniczenie się wyłącznie do ponownego powołania stanowiska i okoliczności wskazanych przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017. 2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2017.1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podnoszonych. W ocenie Sądu, organy obu instancji naruszyły przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadnione było nadto z uwagi na stan sprawy, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...], w drodze skorzystania przez Sąd z przepisu art. 135 p.p.s.a.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wynik postępowania wyjaśniającego powinien być przedstawiony w uzasadnieniu decyzji skonstruowanym zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji organy wskazały m.in. przepis art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017.1851 tj.), dalej zwanej ustawą, nie wskazując jednak konkretnej podstawy zwrotu pobranego świadczenia spośród podstaw wymienionych w ust. 2 pkt. 1-5 tego przepisu. Stan sprawy uzasadnia przyjęcie, że podstawę taką stanowił art. 25 ust. 2 pkt. 1, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Zdaniem Sąd przepis powyższy znajduje zastosowanie w sytuacji, kiedy nie została jeszcze uchylona decyzja o przyznaniu świadczenia wychowawczego i osoba dotychczas uprawniona, pomimo wystąpienia tych przesłanek, nadal pobiera takie świadczenie, ale także dotyczy przypadku, w którym została uchylona decyzja o przyznaniu świadczenia, a organ mimo to wypłaca świadczenie. Dopuszczalne jest więc dochodzenie w trybie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pierwotnie przyznanego decyzją administracyjną, a następnie utraconego w wyniku wydania ostatecznej decyzji administracyjnej.

Orzekając o ustaleniu wysokości nienależnie pobranego świadczenia oraz o obowiązku jego zwrotu organy mają obowiązek zbadać dwie zasadnicze okoliczności – po pierwsze, czy osoba, która przyjęła świadczenie uczyniła to w złej wierze, wiedząc, że jej się ono nie należy. Decydujące znaczenie dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Jak wskazał w wyroku z dnia 8 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, II SA/Łd 261/18 (LEX nr 2501058) powołując również inne orzeczenia sądów administracyjnych: "Przy wykładni instytucji świadczenia nienależnie pobranego należy posługiwać się wykładnią wypracowaną na kanwie analogicznych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jakkolwiek "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym np. wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła, to «świadczeniem nienależnie pobranym» jest świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Niewątpliwie, przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tu odpowiednio art. 25 ust. 1 i ust. 2 ustawy) odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Po drugie organy winny ustalić w sposób nie budzący wątpliwości wysokość nienależnie pobranego świadczenia. Tylko bowiem kwota pobrana w sytuacji wskazującej bez wątpienia na istnienie po stronie świadczeniobiorcy wskazanych wyżej cech stanu świadomości stanowi kwotę nienależnie pobranego świadczenia. Niesporne jest, co wynika z akt przedstawionych Sądowi, że wyżej wspomnianą decyzją z dnia [...] 2017 r. Prezydent Miasta uchylił decyzję własną z dnia [...] 2016 r. przyznającą skarżącej prawo do świadczenie wychowawczego i decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji SKO wskazało, że ww. decyzją z dnia [...] 2017 r. uchylono skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego od dnia 1 stycznia 2017r.(k. 4 uzasadnienia SKO). Stwierdzenie powyższe stoi w oczywistej sprzeczności z treścią rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r., ponieważ nie wskazuje ono w ogóle daty, z którą uchylona zostaje decyzja przyznająca skarżącej świadczenie wychowawcze. Wyłącznie w uzasadnieniu owej decyzji organ wskazał, że "należało uchylić decyzję (....) w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego od 01.01.2017 r. oraz zaprzestać wypłaty świadczenia od dnia 1 .08. 2017 r.(k. 20 akt adm.). Decyzja powyższa stała się w kontrolowanej sprawie podstawą do ustalenia przez organy, że kwota nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. i wynosi 3 500,- zł. Sąd stwierdza, że dokonując ustaleń w zakresie wysokości kwoty nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia wychowawczego organy obydwu instancji błędnie odczytały treść rozstrzygnięcia decyzji uchylającej skarżącej prawo doświadczenia wychowawczego, przydając – nieprawidłowo - uzasadnieniu decyzji walor rozstrzygnięcia i czyniąc to w dodatku w sposób całkowicie błędny. Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, który to pogląd Sąd orzekający w całości akceptuje, decyzja o zmianie lub uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2013.1456 t.j.) ma charakter konstytutywny. Decyzja taka powoduje zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu. Może zatem wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili jej wydania na przyszłość). Powyższa interpretacja znajduje zastosowanie w zakresie oceny charakteru decyzji wydawanej w trybie art. 27 ust. 1 ustawy i jej skutków prawnych. Niekwestionowane jest także stanowisko, że to w rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. W razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia. Sentencja decyzji winna zostać sformułowana nie tylko w zgodzie z przepisami prawa, ale także w sposób jasny, precyzyjny i czytelny dla jej adresata. Powinna być sformułowana w taki sposób, aby możliwe było wykonanie decyzji. Rozstrzygnięcia decyzji nie można domniemywać czy też wyprowadzać z treści uzasadnienia, ponieważ powinno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji. Nie jest zatem zdaniem Sądu wystarczające wskazanie daty od której świadczenie nie należy się wyłącznie w uzasadnieniu decyzji uchylającej prawo do świadczenia, co zresztą -jak już wskazano - zostało w decyzji uchylającej wskazane błędnie. Organy orzekające stanowisko to zupełnie pominęły, odczytując treść decyzji z dnia 3 sierpnia 2017 r. w sposób nieprawidłowy, co spowodowało konsekwencje w postaci wyliczenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 3 500,-zł. Skoro Prezydent Miasta uchylił decyzję o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego nie wskazując na datę od której decyzja ta wywołuje skutki, to z treści takiego rozstrzygnięcia wynika, że skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia wychowawczego od chwili wydania tej decyzji uchylającej na przyszłość a nie od dnia 1 stycznia 2017 r. Ustalając natomiast fakt pobrania nienależnie świadczenia niezależnie od faktu i daty wydania decyzji uchylającej (co mieści się w hipotezie przepisu art. 25 ust. 2 pkt. 1 ustawy) organy winny były wykazać, że skarżąca pobrała nienależnie świadczenie w okolicznościach pozwalających przypisać jej określone cechy dotyczące stanu świadomości lub określone działania czy też że przyjęła świadczenie w złej wierze, wiedząc, że jej się ono nie należy. Powinny były także wykazać organy, że skarżąca była o braku prawa do pobierania świadczenia w okolicznościach faktycznych sprawy (w taki sposób aby mogła odnieść treść pouczenia do swojej sytuacji faktycznej). Powyższe powinności organów dotyczą także sytuacji, w której decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie została wydana. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji a także decyzji ją poprzedzającej wynika, że okoliczności tych organy nie rozważały i nie poddały ocenie w odniesieniu do regulacji art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 ustawy. Wskazane wyżej uchybienia polegające na nieprawidłowym odczytaniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r., która nie mogła skutkować uchyleniem decyzji przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze z mocą wsteczną z przyczyn wykazanych wyżej, a także brakiem rozważenia istnienia innych przesłanek mogących skutkować ustaleniem, że miało miejsce nienależne pobranie świadczenia przez skarżącą na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 1 ustawy stanowią naruszenie przepisów art. 77 i 80, oraz art. 107 § 3 kpa. Niewątpliwie mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych względów stanowiły o konieczności uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Uchylając natomiast decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...] Sąd uznał za uzasadnione wyeliminowanie jej z obrotu prawnego na podstawie art. 135 p.p.s.a. Przepis powyższy upoważnia i jednocześnie zobowiązuje sąd administracyjny do wydania stosownego orzeczenia w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia. Zważyć należy, że pojęcie "sprawy" w art. 135 p.p.s.a. należy rozumieć szeroko – różni się ono pojęcia "sprawa administracyjna", jest bowiem od niego szersze. Obejmuje ono wszystkie te postępowania i wydane w nich rozstrzygnięcia administ5racyjne, bez względu na to, czy były one zaskarżalne w toku instancji, które- poprzedzając zaskarżone rozstrzygnięcie – warunkowały dokonaną w nim konkretyzację stosunku prawnego (tak. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. T. Wosia, wyd. LexisNexis wyd. 5 kom. do art. 135 p.p.s.a). Niewątpliwie powyższa decyzja została wydana w granicach sprawy kontrolowanej przez Sąd i warunkowała treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skoro organ uchylił decyzję o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego nie wskazując na datę, od której decyzja ta wywołuje skutki, to z treści takiego rozstrzygnięcia wynika, że decyzja ta została uchylona w całości i skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego od dnia 1 października 2016 r., co stoi w sprzeczności z ustalonym przez organ stanem faktycznym, z treścią uzasadnienia decyzji, oraz z treścią art. 27 ust. 1 ustawy. Powyższe uchybienie, szczegółowo opisane wyżej, stanowi naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Niezbędne więc było jej uchylenie.

Nie mogły natomiast odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z powodu nierozważenia i nieuwzględnienia rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej będącej skutkiem prowadzenia względem skarżącej postepowania upadłościowego. Żaden przepis ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie przewiduje bowiem odmiennych zasad obliczania dochodu rodziny w przypadkach zajęcia wynagrodzenia za pracę przez komornika, czy też zaliczenia dochodu z wynagrodzenia za pracę do tzw. masy upadłościowej w przypadku ogłodzenia upadłości konsumenckiej. Regulacja zawarta w art. 2 pkt. 1 ustawy odwołuje się do definicji ustawowej "dochodu", zawartej w art. 3 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie więc z lit. a) tego przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. art. 27,30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2016.2032, ze. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W praktyce oznacza to, że autorzy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustalili, że "dochodem" rodziny będą te dochody, które podlegają opodatkowaniu.

Ponownie rozpatrując sprawę organy winny mieć na uwadze, że po zakończeniu okresu świadczeniowego (od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r.) bezprzedmiotowe jest wydawanie decyzji uchylającej decyzję przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na ten okres. Istnienie takiej decyzji nie stanowi jednakże warunku koniecznego prowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 1 ustawy, przy czym wymaga ustalenia istnienia niezbędnych przesłanek zastosowania powyższego przepisu, czego organy nie uczyniły w kontrolowanym postępowaniu. Przy podejmowaniu rozstrzygnięcia organy winny mieć więc na uwadze przedstawione wyżej stanowisko Sądu w kwestii spełnienia wymogów do wydania decyzji ustalającej, że świadczenie zostało pobrane nienależnie i zobowiązującej do jego zwrotu.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c), art. 135 i 141 § 4 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.