Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2349/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, 3 par. 2 pkt 4 i pkt 8
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 130 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
article: par. 5 ust. 2, par. 7 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 488
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu  drogowego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Marcin Kamiński (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Po 1142/15 w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1142/15, po rozpoznaniu skargi M.G. (skarżący), na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (organ odwoławczy) z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, oddalił skargę.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:

Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w P. wnioskiem z dnia [...] września 2012 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta P. (organ I instancji) o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami. Wniosek ten został uzasadniony tym, że skarżący w okresie od [...] września 2011 r. do [...] lipca 2012 r. naruszył wielokrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 26 punktów karnych. We wniosku zostały szczegółowo opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2012 roku nr [...] skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymał tą decyzję w mocy.

Wyrokiem z dnia 29 października 2014 r. wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Po 1492/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2013 roku i organu I instancji z dnia [...] listopada 2012 r. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku zważył, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Sąd I instancji podkreślił, że powołany przepis jednoznacznie wskazuje że przesłanką skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdu, jest przekroczenie 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d. Decyzja wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. ma charakter decyzji związanej, nie zależy od uznania organu, lecz jej wydanie jest obowiązkiem organu. Oznacza to, że w przypadku wystąpienia przez komendanta wojewódzkiego Policji z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d., organ zobowiązany jest skierować taką osobę na sprawdzenie kwalifikacji. Sąd I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie fakt przekroczenia limitu 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego przez skarżącego nie był sporny. Skarżący w okresie od [...] września 2011 r. do [...] lipca 2012 r. naruszył wielokrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 26 punktów karnych. We wniosku Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] września 2012 r. szczegółowo zostały opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów. Co do zasady zatem nie było wątpliwości, że została spełniona przesłanka wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, a zatem rozstrzygnięcia organów obu instancji w tym zakresie były prawidłowe.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutów skargi odnośnie do naruszenia art. 130 ust. 3 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i jednocześnie wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o niekonstytucyjne rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Natomiast za uzasadniony Sąd I instancji uznał zarzut naruszenia art. 114 ust.. 1 pkt. 1 lit. b) p.r.d. Sąd wyjaśnił, że wskazany przepis nie zawiera podstawy do określenia kierowcy terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, jak to uczynił organ I instancji w decyzji z dnia [...] listopada 2012 roku. Jest w nim mowa wyłącznie o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji. Przepis ten nie przyznaje zatem organom uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Dopuszczalność zamieszczenia takiej klauzuli nie wynika też z innych norm p.r.d., w tym jego art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a). Ten ostatni przepis stanowi, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie przewidzianym w art. 114 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Wskazane skutki prawne ustawodawca łączy zatem z samym niewykonaniem obowiązku nałożonego na kierowcę na określonej podstawie, a nie z przekroczeniem ściśle określonego okresu realizacji tego obowiązku, zwłaszcza niedotrzymaniem terminu, który miałby być wyznaczony przez organ w skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] organ odwoławczy działając m. in. na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2015 roku nr [...].

Organ odwoławczy stwierdził, że istnieją podstawy do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji albowiem w sprawie zaistniała przesłanka z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d., uzasadniająca skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Przewidzianą prawem o ruchu drogowym konsekwencją uzyskania liczby punktów przekraczającej limit 24 punktów jest skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy podniósł, że przedawnienie karalności wykroczenia, czy też zatarcie skazania - nie jest podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na egzamin kontrolny. Sprawdzenie kwalifikacji kierowcy stanowi bowiem administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia przez niego określonej liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Instytucja kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego i ochronę jego uczestników poprzez skontrolowanie uprawnień kierowcy, którego zachowanie nie daje gwarancji bezpiecznego przemieszczania się pozostałym uczestnikom ruchu. Zatarcie skazania za popełnione wykroczenia dotyczy tylko materii dotyczącej karalności za popełnione wykroczenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy polegające na niezastosowaniu normy, która zawiera w sobie mechanizm usuwania skutków administracyjnoprawnych wykroczeń drogowych, to zaś przez błędne zastosowanie i brak wykładni art. 114 ust. 1 lit. b) p.r.d. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 k.p.a. poprzez nienależyte rozważenie materiału dowodowego zawartego w sprawie, polegające na wybiórczej analizie stanu faktycznego sprawy oraz pominięciu okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia; art. 75 § 1 k.p.a. polegające na niedopuszczeniu dowodu, poprzez celowe pominięcie wniosku dowodowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz antydatowanie decyzji; art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, poprzez niedostateczne wskazanie i omówienie podstaw dowodowych decyzji, co w konsekwencji uniemożliwia merytoryczną ocenę i kontrolę prawidłowości ustaleń faktycznych organu stanowiących podstawę wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że decyzje zostały wydane z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1492/13. Dalej Sąd I instancji wskazał, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na sądzie i wynika z normy prawnej art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (p.p.s.a.). Może być on wyłączony tylko w przypadku zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w trybie nadzwyczajnym.

Sąd I instancji podał, że zdaniem skarżącego, wydając decyzje organy powinny uwzględnić fakt, że z uwagi na upływ 2 lat od wykroczenia, darowania lub przedawnienia wykonania kary ukaranie za wykroczenie uważa się za niebyłe (art. 46 § 1 kodeksu wykroczeń) i ustalić podstawy prawne odstąpienia od skierowania strony na sprawdzenia kontrolne kwalifikacji w zakresie posiadanego prawa jazdy.

Sąd I instancji w pełni podzielił ocenę prawną zawartą w wyroku z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt SA/Po 1492/13, jednocześnie nie znajdując podstaw do wyłączenia stosowania art. 153 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, podnoszona w skardze okoliczność zatarcia skazania za wykroczenie pozostaje bez wpływu na legalność decyzji będących przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej.

Sąd I instancji wskazał, że podstawą wydania wskazanych wyżej decyzji był wniosek Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] września 2012 r. o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami. Wniosek ten został uzasadniony tym, że skarżący w okresie od [...] września 2011 r. do [...] lipca 2012 r. naruszył wielokrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 26 punktów karnych. We wniosku zostały szczegółowo opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że na dzień złożenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji wniosku - zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 roku w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego - skarżący miał przypisanych 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Prawidłowo zatem organy obu instancji przyjęły, że w sprawie zachodzi podstawa do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d., zgodnie z którego treścią kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje że przesłanką skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdu, jest przekroczenie 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d. Sąd I instancji podkreślił, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ani też obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji nie stanowią środka karnego w rozumieniu art. 28 § 1 k.w. Z faktu, że następstwem popełnienia wykroczeń w ruchu drogowym i przekroczenia określonej liczby punktów jest skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie można wysnuć wniosku, że zatarcie ukarania za wykroczenia wymienione we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji skutkuje koniecznością odstąpienia od wydania decyzji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b) p.r.d., a wydanie decyzji na podstawie tegoż przepisu stanowi jego niewłaściwe zastosowanie. Sąd I instancji zauważył, że kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma na celu sprawdzenie czy kierowca zna przepisy i czy potrafi bezpiecznie prowadzić pojazd. Przekroczenie limitu 24 punktów z powodu naruszenia przepisów ruchu drogowego oznacza powtarzające się nieprawidłowe zachowanie na drodze i stwarza potencjalne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym. Celem tej regulacji jest wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców , którzy stwarzają zagrożenie w ruchu drogowym. Przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie w wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku przez komendanta policji. Zatarcie faktu karalności za wykroczenie drogowe powoduje wprawdzie usunięcie punktów wpisanych do ewidencji prowadzonej na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d., lecz nie podważa faktu uzyskania przez kierowcę punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym w dacie wystąpienia przez komendanta wojewódzkiego Policji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów, Skarżący przekroczył limit 24 punktów w dniu [...] lipca 2012 roku. W ocenie Sądu I instancji, organy administracji prawidłowo zatem przyjęły, że wniosek komendanta z dnia [...] września 2012 roku był zasadny.

W ocenie Sądu I instancji za nie znajdujące podstaw należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 7, 107 § 3 i 75 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom ustawowym. Organ przedstawił ustalenia stanu faktycznego i podstawy prawne swojego rozstrzygnięcia, podejmując wcześniej wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.

Skarżący zaskarżył wyrok w całości, domagając się: 1) uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania; 2) rozpoznania skargi na rozprawie; 3) zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji; 4) przedstawienia - na mocy art. 187 § 1 p.p.s.a. - zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tut. Sądu dot. odkodowania w systemie prawnym normy, pozwalającej na zastosowanie karnoprawnych skutków fikcji zatarcia ukarania na gruncie prawa administracyjnego, w szczególności w zakresie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie, a mianowicie art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b) w zw. z art. 130 p.r.d. oraz § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, poprzez nieuwzględnienie skutków fikcji prawnej zatarcia ukarania, co tym samym sprawia, że brak jest podstaw do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami mechanicznymi, oraz poprzez uznanie, iż decyzja organu I instancji jest decyzją związaną wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji, co sprawia, że w postępowaniu obywatel zostaje de facto pozbawiony możliwości obrony swoich praw oraz,

2) przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, oraz art. 77 § 1 k.p.a., przejawiającego się w tym, że Sąd I instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie dostrzegł wadliwości postępowania dowodowego prowadzonego przez organ odwoławczy, w tym pominięcia skutków prawnych fikcji zatarcia ukarania oraz zastosowania prawa w sposób szablonowy, co doprowadziło do naruszenia szeregu podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumenty mające przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oddalona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego staje się zatem orzeczenie sądu pierwszej instancji w takim zakresie, w jakim zostało zaskarżone, oraz w świetle tych podstaw kasacyjnych, które zostały wskazane i skonkretyzowane przez skarżącego kasacyjnie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych.

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.

Przed poddaniem szczegółowej weryfikacji zarzutów kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza z urzędu, że część stojących u ich podstaw twierdzeń oraz powiązanej z nimi argumentacji stoi w sprzeczności z oceną prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 29 października 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. III SA/Po 1492/13. W powyższym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji uchylając w całości decyzje organów pierwszej i drugiej instancji wydane w sprawie, której dotyczy skarga, przesądził definitywnie określone kwestie prawne podnoszone w skardze kasacyjnej. Podstawą uchylenia decyzji organów w poprzednim toku instancji było stwierdzenie, że organy te bez podstawy prawnej określiły w swoich orzeczeniach termin do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. W uzasadnieniu wyroku z dnia 29 października 2014 r. Sąd pierwszej instancji wyraził wiążący prawnie w przedmiotowej sprawie pogląd, że "kwestie związane ze sposobem naliczania punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ich ilością, a także z usuwaniem punktów w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ww. ustawy należą do kompetencji organu prowadzącego ewidencję, tj. komendanta wojewódzkiego Policji. Prowadząc zatem postępowanie w sprawie dotyczącej skierowania kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje w związku z przekroczeniem przez kierowcę limitu 24 punktów, ujawnionych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, organ nie ma kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Jest związany treścią danych zawartych w ewidencji, (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 19 sierpnia 2014 r. I OSK 134/13, z 9 sierpnia 2013 r., I OSK 855/12, z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, z 12 października 2012 r., I OSK 1203/11 (...)). Nie ma zatem wątpliwości, że zarzuty skarżącego dotyczące zasadności przypisania mu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Bez uprzedniego dokonania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji czynności usunięcia w trybie § 8 ust. 4 rozporządzenia w zw. z art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym punktów przyznanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, organ nie mógł, z pominięciem zapisów ewidencyjnych, samodzielnie oceniać, czy otrzymane punkty powinny być usunięte".

W świetle art. 170 w zw. z art. 153 p.p.s.a. strona skarżąca, zaskarżając wyrok sądu pierwszej instancji, nie może formułować zarzutów kasacyjnych, które stanowią próbę podważenia związania oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym prawomocnym wyroku sądu administracyjnym wydanym w tożsamej sprawie. Tego rodzaju zarzuty podlegają a limine oddaleniu, bez badania ich merytorycznej zasadności.

Mając na względzie powyższe ograniczenie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuchylenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji w następstwie niedostrzeżenia "wadliwości postępowania dowodowego prowadzonego przez organ odwoławczy, w tym pominięcia skutków prawnych fikcji zatarcia ukarania oraz zastosowania prawa w sposób szablonowy, co doprowadziło do naruszenia szeregu podstawowych zasad postępowania administracyjnego" zmierza w istocie do podważenia oceny prawnej Sądu meriti wyrażonej w przywołanym wyżej wyroku z dnia 29 października 2014 r. Sąd ten wyraźnie stwierdził, że organy orzekające w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania kontrolowanych decyzji (zob. art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ostatnio znowelizowany przez art. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw) nie miały podstaw do samodzielnego ustalenia i oceny, czy wykroczenia wpisane do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wraz z przyporządkowaną im liczbą punktów mogą zostać usunięte z tej ewidencji, gdyż kompetencję w tym zakresie posiada jedynie właściwy organ ewidencyjny (właściwy komendant wojewódzki Policji lub Komendant Główny Policji). Również twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że organy naruszyły zasadę prawdy obiektywnej przez to, że nie dokonały właściwej oceny znaczenia odpowiedzi zawartej w piśmie Naczelnika Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r., w którym podtrzymano aktualność i zasadność wniosku z dnia [...] września 2012 r. o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jest całkowicie bezzasadne. Ocena organów orzekających w sprawie oraz Sądu pierwszej instancji, uznająca, że organ Policji – powołując się na aktualny stan wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego – podtrzymał wniosek, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania kontrolowanych decyzji, jest prawidłowa. Tym samym należało uznać, że stan faktyczny sprawy, z uwzględnieniem zasady aktualności orzekania, został prawidłowo ustalony.

Wobec niepodważenia prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy należało przejść od oceny zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b) w zw. z art. 130 p.r.d. oraz § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, "poprzez nieuwzględnienie skutków fikcji prawnej zatarcia ukarania, co tym samym sprawia, że brak jest podstaw do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami mechanicznymi, oraz poprzez uznanie, iż decyzja organu I instancji jest decyzją związaną wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji, co sprawia, że w postępowaniu obywatel zostaje de facto pozbawiony możliwości obrony swoich praw". W ocenie autora skargi kasacyjnej, skoro względem skarżącego kasacyjnie doszło do zatarcia ukarania za wykroczenia drogowe wpisane do ewidencji (gdyż od czasu wykonania kary za te wykroczenia upłynęły ponad 2 lata), to właściwe organy powinny były uwzględnić ten fakt z urzędu, uznając, że wniosek organu Policji przestał być aktualny, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.

Powyższy zarzut podlega oddaleniu, albowiem nie tylko zmierza do podważania oceny prawnej wyrażonej w cyt. wyżej prawomocnym wyroku z dnia 29 października 2014 r., dotyczącej kompetencji organów orzekających w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do samodzielnego i niezależnego ustalania stanu wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, lecz stanowi także próbę niedopuszczalnego ograniczania kompetencji organów Policji do uwzględniania przesłanki zatarcia ukarania (skazania) jako podstawy do usuwania wpisów w powyższej ewidencji.

Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 maja 2018 r., I OSK 1593/16; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r., I OSK 1931/17) właściwy starosta oraz organ odwoławczy nie mają kompetencji do kontroli zasadności i aktualności wpisów w prowadzonej przez właściwych komendantów Policji ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Jeśli więc w dniu orzekania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji właściwy organ dysponuje wnioskiem właściwego komendanta Policji, z którego wynika, że w świetle aktualnego stanu wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego przesłanka z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d., w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 czerwca 2018 r. (zgodnie z art. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami), została spełniona, to obowiązkiem tego organu jest wydanie decyzji uwzględniającej powyższy wniosek. Regulacja § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, zgodnie z którą organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis ostateczny, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania (skazania) lub osoba wpisana do ewidencji zmarła, nie stanowi dla właściwego starosty podstawy do stwierdzenia na mocy art. 46 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (k.w.), że – wobec upływu 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary (art. 45 § 3 k.w.) i zatarcia ukarania – wpis dokonany w ewidencji utracił moc, bez konieczności jego usunięcia z ewidencji przez właściwy organ. Przyjęcie przeciwnego stanowiska byłoby równoznaczne z naruszeniem kompetencji właściwych komendantów Policji do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W konsekwencji należy przyjąć, że jedyną i właściwą drogą kwestionowania lub aktualizacji treści wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest złożenie przez kierowcę uzasadnionego wniosku o zmianę lub usunięcie treści wpisów, które zostały dokonane z naruszeniem prawa lub są niezgodne z aktualnym stanem prawnym lub faktycznym (np. nie zostały usunięte pomimo realizacji podstawy z § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r.). Dopiero w razie wydania przez właściwego komendanta Policji aktu o odmowie zmiany lub usunięcia wpisu albo bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez ten organ, uprawniony kierowca może żądać przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej powyższego aktu (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) lub zaniechań organu w zakresie rozpoznania wniosku (art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Skarżący nie jest zatem pozbawiony możliwości dochodzenia naruszonych praw na drodze administracyjnej oraz na drodze sądowej. Musi jednak podporządkować się ustawowemu trybowi dochodzenia tych praw.

Dopóki nie dojdzie do zmiany stanu wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (także w następstwie wniosku kierowcy lub kontroli sądowoadministracyjnej), dopóty właściwy starosta lub właściwe samorządowe kolegium odwoławcze są związane wnioskiem właściwego komendanta Policji, zgodnym z aktualną treścią wpisów w ewidencji. O aktualności i zasadności wniosku właściwego komendanta Policji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy "w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia" (zob. § 7 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w zw. z art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b) w zw. z art. 130 ust. 2 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 3 czerwca 2018 r.) decyduje zatem aktualny stan wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.

W świetle powyższych uwag pozbawione podstaw są twierdzenia skargi kasacyjnej stanowiące próbę naruszenia zasady autonomii i niezależności sankcji administracyjnych i karnych za tożsame zachowania podmiotów prawnych. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia zakazu "podwójnego karania" sprawcy wykroczeń drogowych, jak również nie miało miejsce niedopuszczalne pominięcie skutków fikcji zatarcia ukarania. Autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł, że uznanie ukarania za niebyłe usuwa z obrotu prawnego skutki karnoprawne ukarania za wykroczenie, jednak nie usuwa konsekwencji administracyjnoprawnych samego popełnienia czynu będącego podstawą ukarania.

Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny – uznając brak podstaw do zastosowania art. 187 § 1 oraz działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.