Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 788/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 4 i art. 64 par. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska ( spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P.A.R. P.w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz P. A. R. P. w W. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. prowadził wobec majątku M. G. postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez [...] [...] tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...]/[...]) obejmującego zaległość z tytułu niepodatkowych należności budżetowych z art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013r., poz. 885 i 938 ze zm.), dalej u.f.p. w kwocie łącznej należności głównej [...] zł.

W toku postępowania organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z dnia

[...] r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w Getin Noble Bank S.A. w K.. Zawiadomienie o zajęciu Bank odebrał dnia [...] r., natomiast zobowiązanemu przesyłka została doręczona dnia [...] r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.), dalej k.p.a. Dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o braku środków na pokrycie wszystkich realizowanych należności. Następnie Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego

w B. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Alior Bank S.A. w W.. W tym celu wystawiono zawiadomienie z dnia [...] r.

W odpowiedzi na zajęcie Bank poinformował o przeszkodzie w jego realizacji, z uwagi na brak środków na rachunku bankowym.

Wobec braku możliwości ustalenia majątku zobowiązanego, jak również jego adresu zamieszkania, postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. Tego też dnia zawiadomieniem Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. zawiadomił [...] [...] o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego

w kwocie [...]zł.

W związku z powyższym pismem z dnia [...] r. Wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec majątku M. G..

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. obciążył Wierzyciela, tj. [...] [...] kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł powstałymi w egzekucji zaległości M. G..

Na to rozstrzygnięcie pismem z dnia [...] r. Wierzyciel złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1314 ze zm.), dalej u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęcia z rachunku bankowego, pomimo że nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunku bankowym nie było żadnych środków. Zdaniem strony, organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej zobowiązanemu wobec banku nie miał podstawy prawnej do naliczenia kosztów

w wysokości [...] zł,

- art. 64 § 4 ww. ustawy w związku z art. 64 § 1 pkt 4 poprzez dwukrotne naliczenie opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 w toku tego samego postępowania,

- art. 64 § 6 ww. ustawy poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy określona w nim opłata 1 % egzekwowanej należności nie znajduje odzwierciedlenia w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach, a obciążenie Wierzyciela obowiązkiem poniesienia tych kosztów w wysokości [...] zł narusza art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, w zakresie, w jakim nie określa on maksymalnej wysokości opłat. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14.

Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu przywołał treść art. 80 § 2 i art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a., mających zastosowanie w sprawie i wyjaśnił, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie określony został przez ustawodawcę na dzień doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia

o zajęciu. Przepis ten jasno określa datę powstania obowiązku uiszczenia opłaty za zajęcie, która w żaden sposób nie została powiązana z istnieniem wierzytelności na dzień doręczenia zajęcia. Zdaniem organu, nie można wobec tego przyjąć, że obowiązek uiszczenia opłaty uzależniony został od istnienia wierzytelności na rachunku bankowym.

Ponadto Dyrektor zważył, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa. To zaś oznacza, że organ egzekucyjny naliczając opłatę za zajęcie musi tego dokonać stosownie do brzmienia art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. w momencie wskazanym przez ustawodawcę, tj. z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Organ ten nie może zatem opłaty za zajęcie naliczyć w dowolnym momencie, na przykład wtedy, gdy na rachunku bankowym pojawią się środki pieniężne. Jego działanie byłoby wówczas sprzeczne z brzmieniem powyższego przepisu.

Organ wskazał, że stosownie do treści art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2 - 4, obciążają zobowiązanego. Natomiast z § 4 tego przepisu wynika, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Organ wyjaśnił, że wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność, koszty egzekucyjne nie mogły zostać ściągnięte od zobowiązanego, dlatego obciążają Wierzyciela.

Odpowiadając na zarzut dotyczący naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez dwukrotne naliczenie opłaty za zajęcie, Dyrektor wskazał na brzmienie art. 64 § 5 ww. ustawy. W myśl tego przepisu, jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, za dokonanie kolejnej czynności egzekucyjnej pobiera się opłatę pomniejszoną o opłatę za wcześniej dokonaną czynność egzekucyjną, nie mniej niż 6 zł 80 gr. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zobligowany był do zastosowania powyższej normy prawnej. W ocenie Dyrektora, nie doszło natomiast do podwójnego naliczenia opłaty za zajęcie rachunku bankowego, co wynika chociażby z wysokości przypisanych kwot. Organ wyjaśnił, że stosownie do brzmienia art. 64 § 1 pkt 4 ww. ustawy, organ egzekucyjny za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych pobiera 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł

20 gr. Za zajęcie rachunku bankowego w Getin Noble Bank S.A. dokonane zawiadomieniem z dnia [...] r. przypisano opłatę w kwocie [...]zł (5% egzekwowanej należności, tj. [...] zł). Natomiast za zajęcie rachunku bankowego w Alior Banku S.A. z dnia [...] r. przypisano różnicę wyliczoną zgodnie z brzmieniem art. 64 § 5 u.p.e.a. Kwota [...]zł stanowi różnicę kwoty opłaty za to zajęcie tj. [...] zł (5% kwoty egzekwowanej należności [...] zł, obejmującej należność główną i odsetki za zwłokę wyliczone na dzień dokonania zajęcia [...] r.) i opłaty za wcześniejsze zajęcie

[...] zł. Zdaniem organu, nie doszło zatem do podwójnego naliczenia opłaty za zajęcie rachunku bankowego.

Opłata manipulacyjna wyliczona została zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie opłata naliczona została od kwoty [...]zł i wyniosła [...] zł.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia Dyrektor stwierdził, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa obowiązującego, a nie będącego w trakcje procesu legislacyjnego. Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego zauważył, że w orzeczeniu tym Sąd nie określił górnych stawek opłat za dokonane czynności egzekucyjne, a przepisy prawne w tym zakresie nie zostały zmienione, zatem organ egzekucyjny zobowiązany jest do działania na podstawie przepisów obowiązujących.

W skardze do tut. Sądu Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 w związku z art. 64c § 4 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że obciążenie opłatami egzekucyjnymi i opłatą manipulacyjną w maksymalnej wysokości jest prawidłowe, podczas gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. SK 31/14 stwierdził niezgodność przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości tych opłat. Zakwestionowano nieuprawnione przyjęcie, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują opłatę egzekucyjną za samo zajęcie rachunku bankowego, podczas gdy zgodnie

z art. 64 § 1 pkt 4 naliczenie opłaty egzekucyjnej jest możliwe, gdy istnieje wierzytelność pieniężna.

Następnie Skarżąca wskazała na obrazę art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 § 1,

art. 124 § 2 w związku z art. 80 k.p.a., poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu Skarżącej, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego. Strona zarzuciła ponadto naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie koresponduje z treścią zarzutów i jest wewnętrznie niespójne w kontekście jego weryfikacji, w szczególności poprzez nieodniesienie się do zasadności ustalenia procentowej wysokości opłaty egzekucyjnej

i manipulacyjnej przy jednoczesnym nieuwzględnieniu takich czynników jak: efektywność i skuteczność egzekucji, poziom skomplikowania poszczególnych czynności, czy nakład pracy organu egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej, w tym postanowień wydawanych

w postępowaniu egzekucyjnym, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone postanowienie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z [...] r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł, powstałych w wyniku egzekucji prowadzonej wobec majątku M. [...].

Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, iż kwestie związane z powstaniem i wysokością kosztów egzekucyjnych oraz podmiotów obowiązanych do ich poniesienia uregulowane zostały w Dziale I Rozdziale 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a."). Podstawę materialnoprawną dla podjęcia zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., art. 64 c § 4 i § 7 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy nie był kwestionowany. Poza sporem jest bowiem fakt, iż zawiadomieniem z dnia [...]. organ egzekucyjny wystąpił do Genin Noble Bank S.A. w K. o dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia [...] r. poinformował o braku środków na pokrycie wszystkich realizowanych należności. Następnie Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Alior Bank S.A. w W.. Bank poinformował

o przeszkodzie w jego realizacji, z uwagi na brak środków na rachunku bankowym.

Wobec braku możliwości ustalenia majątku zobowiązanego, jak również jego adresu zamieszkania, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ egzekucyjny umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. Tego też dnia zawiadomieniem nr [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. zawiadomił [...] [...] o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł.

Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie pozostaje zasadność obciążenia– [...] Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości wierzyciela, kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy [...] z [...]. obejmującego należności zobowiązanego – M. [...] w kwocie [...]zł. W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64c § 4 u.p.e.a., poprzez przyjęcie przez organ , że obciążenie Skarzącej opłatami egzekucyjnymi i oplatą manipulacyjną

w maksymalnej wysokości jest prawidłowe podczas gdy Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 roku (sygn. akt SK 31/14), uznał za niekonstytucyjne przepisy art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., ponadto zakwestionowała możliwość naliczenia opłaty egzekucyjnej za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego,

w sytuacji, gdy na rachunku nie było środków pieniężnych.

Zaznaczyć należy, iż wyrokiem z dnia [...] r., o sygn. akt SK 31/14 (opublikowanym w: Dz. U. z 2016 r., poz. 1244), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że

art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a.

w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji

w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazanego wyroku (pkt 4.3 uzasadnienia) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat

w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone.

W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego

a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te, nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym staję się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. W pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował zatem z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca

w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych

w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie można zatem podzielić stanowiska organu, że skoro Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o utracie mocy obowiązującej wskazanych przepisów, do czasu interwencji ustawodawcy organ ma obowiązek orzekać zgodnie

z regulacjami określonymi w ustawie egzekucyjnej. Bezczynność ustawodawcy nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia opartego na niekonstytucyjnej podstawie prawnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje, został ogłoszony i opublikowany. Zawarte w jego uzasadnieniu wywody nakazują kierować się przy stosowaniu przepisów uznanych za niekonstytucyjne w zakresie,

w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, tymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które Trybunał powołał jako wzorzec konstytucyjności.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, na które składa się opłata za zajęcie rachunku bankowego oraz opłata manipulacyjna, organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów. Jeżeli uwzględnić czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, czy też konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego, co podkreślono

w skardze, w zestawieniu z wysokością ustalonych kosztów - powstaje uzasadniona wątpliwość czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Na wadę konstrukcyjną regulacji, wynikającą z braku zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, prowadzącą w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części dochodzonego obowiązku pieniężnego wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 579/15 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14, potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2066/14 z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1021/16, z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17, z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 801/17 dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ winien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy, dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku

z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.

W ocenie Sądu zasługuje również na uwzględnienie zarzut wadliwego uznania przez organ, że do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dochodzi także

w sytuacji, gdy na rachunku zobowiązanego brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych. W niniejszej sprawie w odpowiedzi na otrzymanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Alior Bank S.A. poinformował o braku środków na tym rachunku. W wyroku z dnia 06 kwietnia 2017r. sygn. akt II FSK 693/15 NSA orzekł, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wówczas gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności, skoro bowiem przepisy u.p.e.a. nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Sąd w obecnym składzie stanowisko to w pełni akceptuje.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, uznając za uzasadnione zarzuty skargi

w zakresie niewłaściwego zastosowania przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o treść art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

E. Kruppik – Świetlicka U. Wiśniewska T. Wójcik