Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3448/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34 art. 18 art. 33 art. 27
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Artur Kot, sędzia WSA Justyna Mazur, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]; 2) uchyla postanowienie Dyrektora Centrum [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] [...] oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Centrum [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...][...]; 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz S. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

UZASADANIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. wystawionego przez P. SA Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej wszczął postępowanie egzekucyjne wobec S. W. (dalej "Skarżący"). Przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmował zaległości z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2010 roku do maja 2014 roku w łącznej kwocie należności głównej 953,30 zł.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w postaci nadpłaty podatku.

Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc:

- niewłaściwość trybu i organu do prowadzenia postępowania w związku z faktem, że procedura związana ze ściąganiem opłat jest inicjowana tylko na podstawie wezwania, które nie ma formy decyzji administracyjnej;

- bezprzedmiotowość sprawy albowiem P. ani KRRiT nie wydała decyzji administracyjnej ani nie udowodniła roszczenia w trybie administracyjnym ani w trybie cywilnoprawnym i nie wniosła pozwu o zapłatę;

- przedawnienie roszczeń;

- nie istnienie zobowiązania z uwagi na fakt, iż P. nie dopełniła obowiązku nadania posiadaczowi odbiornika rtv nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia go o tym;

- bezprawne wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, ze względu na to, że ustawa abonamentowa nie przewiduje możliwości wydania przez P. decyzji określającej wysokość tych opłat;

- brak podstaw prawnych do wystawiania przez P. tytułów wykonawczych;

- niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, dalej "u.p.e.a.) poprzez brak upoważnienia dla osoby podpisującej tytuł wykonawczy;

- brak uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia;

- posługiwanie się przez P. kserokopiami dokumentów z faksymilami podpisów, oraz dokumentami poświadczonymi za zgodność z oryginałem przez osoby, które nie mają do tego ustawowych kompetencji.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W tym samym dniu organ egzekucyjny przekazał P. SA pismo Skarżącego z dnia 21 kwietnia 2015 r. w celu zajęcia stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., wierzyciel uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., tj. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, wierzyciel stwierdził, iż ww. tytuły wykonawcze zawierają wszystkie wymagane elementy, uznając jednocześnie za niezasadny odniesiony przez pełnomocnika Zobowiązanego argument, że wszystkie tytuły wykonawcze nie są podpisane przez właściwy organ P., i nie spełnia wymogów formalnych adnotacja na tytułach z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej - Asystent. Wierzyciel zauważył, że stosownie do treści art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. SA. będąc wierzycielem, może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki administracyjnej do załatwienia spraw w jego imieniu, w ustalonym, a w tym do wydawania postanowień w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym w sprawach przekazanych do rozstrzygnięcia przez wierzyciela czy do podpisywania w jego imieniu tytułów wykonawczych.

Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. P. SA Centrum Obsługi Finansowej utrzymała w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Niniejsze postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku postępowania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], przystępując do rozpoznania zgłoszonych zarzutów, zakwalifikował pismo Skarżącego jako zarzuty:

- nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.;

- przedawnienie obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.;

- niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.;

- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.;

- niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał zarzuty Skarżącego za niezasadne.

Skarżący złożył na powyższe postanowienie zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "DIAS") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu podkreślił, że Skarżący nie postawił konkretnych zarzutów wydanemu przez organ egzekucyjny postanowieniu z dnia [...] maja 2017 r. lecz w istocie zakwestionował istnienie obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym oraz niedopuszczalność egzekucji z uwagi na brak rejestracji odbiornika rtv. Nadto zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wynikających z art. 6-9, art. 10 § 1 i 3, art. 14 § 1, art. 67 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 76a § 2 i 3, art 104 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 K.p.a. oraz zarzuty naruszenia "przepisów konstytucyjnych w związku z brakiem rozwiązań ustawowych" również odnoszą się do prawidłowej rejestracji odbiorników rtv i zasadności pobierania opłaty abonamentowej. Kwestie te były już przedmiotem badania przez P. SA Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, co znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniach wierzyciela I i II instancji. DIAS wskazał, że tylko wierzyciel jest uprawniony do zbadania zarzutów pod względem merytorycznym i ustalenia, czy obowiązek istnieje. Zaś DIAS nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia zarzutu nieistnienia obowiązku, nie jest bowiem kolejną instancją odwoławczą w strukturze organów wierzyciela.

Zatem sam fakt, że Skarżący kwestionuje postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] nie stanowi o naruszeniu przepisów prawa. Bowiem organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela.

W ocenie DIAS, wobec stanowiska P. SA, podnoszone przez Skarżącego zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. należy uznać za nieuzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji, zdaniem DIAS, Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] słusznie zauważył, że kwestia dopuszczalności egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych za używanie odbiornika rtv, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez P. SA, była przedmiotem badań Trybunału Konstytucyjnego, pod kątem zgodności tejże procedury z ustawą zasadniczą. W wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 Trybunał Konstytucyjny podkreślił też, że wybór P. jako podmiotu odpowiedzialnego za rejestrację odbiorników i egzekwowanie abonamentu nie rodzi zastrzeżeń, bo ustawodawca w wielu przypadkach przewiduje różnoraką współpracę organów i instytucji państwowych z podmiotami prawa prywatnego, a przekazanie P. określonych kompetencji to typowy przykład tzw. zlecania funkcji administracyjnych. Art. 7 ust. 3 i ust. 5 ustawy abonamentowej wskazują przepisy stosowane do egzekwowania nieuiszczonego abonamentu i opłaty karnej. Czynią P. uprawnioną do żądania wypełnienia określonych obowiązków. Mieści się to w zakresie swobody regulacyjnej ustawodawcy, a sam dobór administracyjnej "ścieżki egzekucji" oraz podmiotu uprawnionego do jej inicjowania, nie poddaje się kontroli w aspekcie art. 1 ani art. 84 w zw. z art. 217 Konstytucji. Ponieważ zaś Trybunał Konstytucyjny nie podzielił zarzutu niemożności prowadzenia egzekucji administracyjnej obu należności, uznał art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej za zgodny z art. 2 Konstytucji.

Podkreślono też, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust 3 ustawy abonamentowej) i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej P. SA formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Zwrócono też uwagę, że obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych w razie rejestracji odbiornika, na jego posiadaczu ciąży z mocy samego prawa. Brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu jak i termin płatności.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał, w ślad za wierzycielem, że P. SA wypełniła obowiązek wskazany w rozporządzeniu Ministra Transportu przesyłając zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, a rejestracje odbiorników rtv nie utraciły swojej mocy.

DIAS podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające uznanie za zasadny zarzutu niedopuszczalności egzekucji.

Odnosząc się do zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., tj. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, organ egzekucyjny powołując się na stanowisko wierzyciela stwierdził, iż ww. tytuły wykonawcze zawierają wszystkie wymagane elementy, uznając jednocześnie, za niezasadny podniesiony przez pełnomocnika Zobowiązanego argument, że "wszystkie tytuły wykonawcze nie są podpisane przez właściwy organ P., i nie spełnia wymogów formalnych adnotacja na tytułach "z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej - Asystent." W przytoczonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2017 r. wierzyciel wskazał, że stosownie do treści art. 268a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. SA, będąc wierzycielem może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki administracyjnej do załatwienia spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w tym do wydawania postanowień w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym w sprawach przekazanych do rozstrzygnięcia przez wierzyciela czy do podpisywania w jego imieniu tytułów wykonawczych.

DIAS zgodził się ze stanowiskiem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], iż zarzut niespełnienia w ww. tytułach wykonawczych wymogów zawartych w art. 27 u.p.e.a., nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze wniesionej do Sądu, Skarżący zarzucił naruszenie przepisów formalno-prawnych przez:

- podpisywanie tytułu wykonawczego przez osobę nieuprawnioną;

- brak dowodu pierwotnej rejestracji odbiornika, wobec tego brak jest podstaw do uznania Skarżącego za abonenta RTV;

- posługiwanie się przez P. S.A. kserokopiami z faksymilami, a tym samym dokumentami, które nie są dokumentami urzędowymi oraz dokumentami poświadczanymi za zgodność przez pracowników P. SA, którzy nie mają do tego ustawowych kompetencji;

Ponadto Skarżący zarzucił:

- naruszenie art. 6 - 9, art. 10 § 1 i 3, art. 14 § 1, art. 67 § 1, art. 68 § 1, art 68 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 104 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 K.p.a.;

- naruszenie § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) poprzez niedopełnienie obowiązku nadania posiadaczom odbiorników rtv nowego numeru identyfikacyjnego, w związku z czym zobowiązanie nie istnieje w świetle przepisów prawa;

- naruszenie art. 76a § 2 i 3 K.p.a. poprzez poświadczanie dokumentów za zgodność z oryginałem przez pracowników P. SA nieuprawnionych do tego;

- brak podstaw do wydania decyzji określającej wysokość zaległości z tytułu opłat abonamentowych powoduje, że w rzeczywistości egzekucja administracyjna nie może być prowadzona;

- brak podpisu na tytułach wykonawczych osoby upoważnionej do reprezentowania wierzyciela, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego;

- przedawnienie zobowiązania wobec niewystąpienia przerwy biegu tego terminu wskutek braków formalnych dokumentów wierzyciela.

Skarżący wniósł o:

- uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu II instancji w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi niższej instancji:

- uchylenie postanowienia wierzyciela jako wadliwego i nieodnoszącego się do istoty zarzutów;

- zasądzenie od organu II instancji na rzecz Skarżącego poniesionych kosztów opłaty sądowej w kwocie 100 zł;

- wskazanie przez Sąd wytycznych organom I i II instancji oraz wierzycielowi w zakresie wad postępowania oraz w jakim zakresie ma zostać uzupełniony materiał dowodowy.

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji, a także postanowienie wyrażające stanowisko wierzyciela, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem z akt egzekucyjnych nie wynika, aby tytuł egzekucyjny podpisany został przez osobę upoważnioną.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, "P.p.s.a"), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Jednakże, zgodnie art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast w myśl art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 P.p.s.a. dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (tutaj postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w treści art. 135 P.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Przed odniesieniem się do zasadniczego przedmiotu sporu, Sąd w pierwszej kolejności wskaże na te uregulowania ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr z 2014, poz. 1204 ze zm. – dalej określanej zamiennie "ustawą abonencką" lub "u.o.a."), które – przesądzają o określonych obowiązkach związanych z korzystaniem z odbiorników rtv. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Istotna w badanej sprawie jest także treść art. 7 ust. 5 u.o.a., zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.

Powyższe regulacje przesądzają o tym, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Ponoszenie wszelkich opłat wiąże się zawsze bądź z określonymi zdarzeniami bądź okolicznościami, z którymi przepisy wiążą ponoszenie opłat.

Uprawnienia P. SA do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 "u.o.a.", a zatem nie budzi wątpliwości, że skoro jej uprawnienia opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku, to P. SA jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Przywołać przy tym należy stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. P. SA jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. P. SA nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Po zarejestrowaniu odbiornika rtv, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, pkt 3.3.4. uzasadnienia).

We wniesionych w dniu 21 kwietnia 2015 r. zarzutach Skarżący nie kwestionował dokonania przez siebie rejestracji odbiorników RTV, czego skutkiem było m.ni. wydanie mu książeczki radiofonicznej o nr [...], na którą były wpłacane opłaty abonamentowe do grudnia 2008 r. Ponadto wierzyciel wskazał, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta [...] (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat) stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników rtv i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej, zostało skierowane do zobowiązanego w dniu 18 sierpnia 2008 r. i nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Przesłane Skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2008 r. zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zawierało odtworzony mechanicznie podpis I. F. Kierownika Wydziału Abonamentu [...], upoważnionej w dniu 13 grudnia 2007 r. przez wierzyciela Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej do "podpisywania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych". Wierzyciel podkreślił, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest oświadczeniem woli, nie jest decyzją ani też postanowieniem, a tym samym mechaniczne odtwarzanie podpisu w tym przypadku nie narusza wskazanych przez Pełnomocnika Zobowiązanego przepisów. Na potwierdzenie swojego stanowiska wierzyciel przytoczył wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 990/15, w uzasadnieniu którego sąd, orzekając w kwestii podpisu na zawiadomieniu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowników odbiorników rtv, wskazał, że "zgadza się również z organem, że podpis na zawiadomieniach mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego i podobnie jak upomnienie informowało o zaistniałym fakcie. W tym zakresie prawo nie wyklucza tej formy składania podpisu.

Podkreślenia wymaga, iż wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 458/09, LEX nr 958873).

Uwaga ta jest o tyle istotna w badanej sprawie, że wierzycielowi przysługuje prawo egzekwowania opłat z mocy ustawy. Oznacza to, że podstawę wystawienia tytułu wykonawczego jest przepis prawa a nie akt administracyjny, a to z kolei oznacza, że zobowiązany może bronić swoich racji tylko w drodze zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez Skarżącego zarzuty, w tym co do nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia wierzytelności za niezasadne. Zajęte przez wierzyciela stanowisko, jako wiążące, stało się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny I instancji postanowienia w przedmiocie niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie postanowienia organu odwoławczego, którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji.

W kwestii zarzutu przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym, wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległości z tytułu opłaty abonamentowej przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Wbrew zarzutom Skarżącego w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania 3 letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 118 Kodeksu cywilnego, gdyż opłata abonamentowa nie ma charakteru cywilnoprawnego.

Niemniej jednak, mimo, iż organy prawidłowo oceniły ww. zarzuty Skarżącego, to postanowienia organów egzekucyjnych obu instancji oraz postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] kwietnia 2017 r. po kontroli Sądu podlegały uchyleniu.

Jak słusznie zauważył Skarżący, w aktach sprawy brak jest dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzono egzekucję. W aktach egzekucyjnych znajduje się upoważnienie do wystawiania i podpisywania w imieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej upomnień i tytułów wykonawczych dla K. S., zaś tytuł wykonawczy na podstawie, którego prowadzono postępowanie egzekucyjne podpisała K. M..

Wobec powyższego stwierdzić należało, że tytuł ten narusza art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., bowiem nie spełnia wymogów tego artykułu.

Z tego też powodu Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2017 r. zawierającego stanowisko wierzyciela oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niezgodnym z prawem stanowisku wierzyciela, a co skutkowało naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej przewidzianych przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., a w szczególności art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa (która to zasada wywodzi się z zasady przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP), i oznacza, że działanie organu administracji zostanie zakwalifikowane jako niezgodne z prawem zarówno wówczas, gdy zostało podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak i wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do danego działania (por. tezę drugą wyroku NSA z 17 maja 1996 r., III SA 535/95, "Serwis Podatkowy" 1998, nr 11, s. 71). Tym samym naruszono pozostałe zasady prowadzenia postępowania, w tym zasadę zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.)

Zdaniem Sądu, wprawdzie organy egzekucyjne podporządkowały się regule związania stanowiskiem wierzyciela przewidzianej w art. 34 § 1 u.p.e.a., jednakże z uwagi na stwierdzenie, że wierzyciel w swoim stanowisku dopuścił się naruszenia przepisów prawa w ramach sprawy objętej skargą na postanowienie organu egzekucyjnego, konieczne było także uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, stosownie do wyżej przytoczonych art. 134 i 135 P.p.s.a., które dopuszczają możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżony akt (tutaj postanowienie), ale również wszystkie inne akty lub czynności, które zostały wydane w ramach tej samej sprawy administracyjnej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie zweryfikować swoje stanowisko w ramach zgłoszonych zarzutów, z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wykazać upoważnienie dla osoby, która podpisała tytuł wykonawczy. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów Skarżącego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 134 i 135 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł z urzędu na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 2 pkt 1 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 100 zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi.