Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2627/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędziowie Protokolant WSA Monika Nowicka A WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2004 r. sprawy ze skargi Gminnej Spółki [...] "[...]" w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Spółki [...] "[...]" w K. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

SA 2627/02

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa umorzyła postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem Gminnej Spółki [...] "[...]" w K., zwanej dalej "Spółką", od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] o przekazaniu Gminie [...] urządzeń kolektora sanitarnego przebiegającego przez obszar Gminy [...] od przepompowni ścieków "[...]" do granic Miasta [...], a składającego się z:

* kolektora sanitarnego ks [...] długości [...] m., wykonanego z żeliwa,

przebiegającego przez działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [....],

[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz

* kolektora sanitarnego ks [...] długości [...] m., wykonanego z żeliwa,

przebiegającego przez działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...],

[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],

[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],

[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. ), orzekł o przekazaniu nieodpłatnie Gminie [...] własność opisanych wyżej składników mienia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka zarzucając naruszenie jej interesu przez wyłączenie części układu kanalizacyjnego uporządkowanego systemu zbiorczego odprowadzania ścieków z terenu Gminy [...]. Ponadto w odwołaniu podniesiono, że Spółka nie została powiadomiona o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, a wydana decyzja zapadła bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z jej udziałem i nie została jej doręczona. Zdaniem Spółki, Wojewoda błędnie też przyjął, że Spółka nie posiadała do przedmiotowego kolektora tytułu prawnego.

Rozpoznając odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że odwołująca się Spółka nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających do uznania ją za stronę postępowania komunalizacyjnego. Nie wynikają one bowiem ani z faktu poniesienia przez Spółkę nakładów pochodzących ze składek członkowskich na sporne mienie, ani z faktu wykonywania przez Spółkę funkcji inwestora przy budowie kolektora, ani też z faktu dotychczasowego wykonywania w sposób ciągły eksploatacji jego urządzeń. Organ stojąc zatem na stanowisku, że odwołująca jest zainteresowana sprawą jedynie w sposób faktyczny i nie posiada interesu prawnego, w rozumieniu przepisu art. 28 kpa, przyjął, że nie przysługuje jej w przedmiotowym postępowaniu status strony.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Spółka, która wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu niezgodności decyzji z prawem. Spółka stoi na stanowisku, że urządzenia, jak i cała sieć kolektora stanowią jej własność, niezależnie od dotacji celowych, jakie na cel budowy kolektora otrzymała od Wojewody [...]. Spółka jest bowiem uprawniona do korzystania z pomocy państwa, zwłaszcza że chodzi o urządzenia użyteczności publicznej. Skarżąca wskazała również, iż obowiązujące przepisy nie określają sposobu rejestracji czy też dokumentowania liniowych sieci kanalizacyjnych w taki sposób, w jaki dokumentuje się nieruchomości (grunty, budynki), dla których prowadzone są księgi wieczyste. Powołała się natomiast na uregulowanie zawarte w przepisie art. 49 k.c. którego treść wskazuje, iż urządzenia kanalizacyjne mogą stanowić odrębny od gruntu przedmiot własności. W postępowaniu administracyjnym skarżąca przedstawiła odpowiednie dokumenty, takie jak pozwolenie na budowę, protokoły odbioru robót, projekty techniczne, faktury i inne dokumenty, które świadczą o jej prawach do przedmiotowego mienia. W tym kierunku jednak ani Wojewoda [...] ani Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie przeprowadzili żadnego postępowania wyjaśniającego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podnosząc, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w sprawie skomunalizowania na rzecz Gminy [...], bowiem nie wykazała tytułu prawnorzeczowego do mienia będącego przedmiotem przekazania,

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skargę należało uznać za uzasadnioną, ponieważ zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozpoznawanej sprawie, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W postępowaniu komunalizacyjnym stronami są Skarb Państwa oraz gmina, na rzecz której następuje komunalizacja mienia Skarbu Państwa. Inne podmioty mogą być stroną tego postępowania, o ile wykażą tytuł prawny do mienia będącego przedmiotem komunalizacji (por. np. wyroki NSA z dnia 26.09.2000 r. I SA 1342/99 niepubl., z dnia 13.06.2001 r. I SA 217/00 niepubl.).

W niniejszej sprawie dla ustalenia statusu Spółki jako strony postępowania komunalizacyjnego, którego przedmiotem były opisane wyżej urządzenia kolektora wodno-ściekowego, podstawowe znaczenie miała treść art. 49 kc, na który powołała się skarżąca Spółka.

Zgodnie z art. 49 kc urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Bez znaczenia jest przy tym forma prawna działalności polegającej na eksploatacji urządzeń. Powołany przepis stanowi wyjątek od przewidzianej w art. 47 § 2 kc zasady, iż częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego (superficies solo cedit). Urządzenia, o których mowa, stanowią część składową przedsiębiorstwa lub zakładu. Stają się jego własnością z chwilą połączenia w sposób trwały z tym przedsiębiorstwem lub zakładem (Kodeks cywilny Komentarz pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 1997, t. I, s.119).

Należało zgodzić się z twierdzeniem Spółki, iż urządzenia te nie podlegają ujawnianiu w specjalnych rejestrach, które prowadzone są w postaci ksiąg

wieczystych dla nieruchomości czy też innych rejestrach, bowiem żaden przepis takiego obowiązku nie wprowadza.

Z tego powodu dowodzenie prawa własności do urządzeń, o których mowa, podlega ogólnym zasadom.

W niniejszej sprawie obowiązkiem organu administracji były wyjaśnienie, jaki charakter prawny mają przedmiotowe urządzenia sieci kanalizacyjnej - czy należą one do części składowych gruntu, czy też stosownie do treści cyt. wyżej przepisu art. 49 kc - weszły w skład przedsiębiorstwa bądź zakładu zajmującego się eksploatacją tej sieci, a także do kogo należało to przedsiębiorstwo lub zakład - do skarżącej Spółki, czy innego podmiotu.

Tymczasem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozstrzygając w postępowaniu odwoławczym o braku interesu prawnego Spółki w sprawie o komunalizację urządzeń kolektora ściekowego pominęła zagadnienie charakteru prawnego tych urządzeń. Oznacza to, że stwierdzenie braku u skarżącej Spółki przymiotu strony w postępowaniu o komunalizację przedmiotowego mienia było przedwczesne, bowiem bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu prawnego urządzeń wchodzących w skład kolektora nieuprawnione było przyjęcie, iż Spółka, która twierdzi, że jest właścicielem sieci i wykonuje w sposób ciągły jej eksploatację, nie ma interesu prawnego w tym postępowaniu.

W świetle powyższych ustaleń należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 28, a także art. 7 i art. 77 kpa i że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik postępowania.

Powyższe skutkowało uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.