Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 996/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1, art. 2 ust. 35a, art. 140aa, art. 140ab ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 9, art. 10 par. 1, art. 77 par. 4, art. 81,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz D. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. R. (dalej też jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 roku nr [...]. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 roku nr [...] nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 64 ust. 1 i 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. dalej także jako p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. - zwanej dalej u.d.p.).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] lipca 2014 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości N. inspektorzy transportu drogowego zatrzymali do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr. rej. [...]. Pojazdem kierował I. K., który w imieniu skarżącego wykonywał przejazd z ładunkiem podzielnym w postaci 2 zbiorników i 25 paczek rur metalowych na trasie Holandia – Polska.

Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o numerach fabrycznych 856295 i 856314. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że nacisk osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,55 tony, co stanowi przekroczenie o 0,55 tony.

W związku ze stwierdzonymi w trakcie kontroli drogowej naruszeniami [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Decyzją z dnia [...] września 2014 roku nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podkreślił, że nacisk osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,55 tony, co stanowi przekroczenie o 0,55 tony wartości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku osi napędowej do 10 ton. Mając na uwadze wyniki uzyskanych pomiarów rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisków osi, organ stwierdził, że kontrolowany pojazd jest pojazdem nienormatywnym mieszczącym się w wymaganiach w zakresie dopuszczalnych parametrów wymiarowo-wagowych i dróg publicznych, przewidzianych dla zezwolenia kategorii IV. Organ wskazał, że kierowca nie posiadał przy sobie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego skarżący wskazał, że dochował należytej staranności w trakcie realizacji czynności transportowych oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zlecenie przewozowe potwierdza, że towar podjęty od załadowcy nie będzie powodował przekroczeń w tym zakresie pojazdu. Firma zlecająca przewóz w zleceniu transportowym nie poinformowała go o konieczności uzyskania zezwolenia kat. IV, zatem skarżący był przekonany, że pojazd opuszczający miejsce załadunku jest pojazdem normatywnym. Ponadto skarżący wskazał na naruszenie polskiej normy PN-EN 45501 podczas ważenia naruszenie polegające na tym, że wagi służące do wyznaczenia masy całkowitej, a to oznacza, że sumowałyby automatycznie poszczególne wyniki ważenia oraz dokonywane były wydruki z tych wag dotyczące poszczególnych ważeń, które reguluje polska norma PN-EN 45501 poz. 4.15.4.2 dotycząca sumowania w przypadku ważenia w poszczególnych etapach. Inspekcja transportu Drogowego podczas kontroli nie przedstawiła takich wydruków. Zatem wagi zostały użyte niezgodnie z przeznaczeniem oraz polską normą, co zapewne potwierdzi zgromadzony materiał dowodowy w sprawie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2015 roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 roku nr [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. W ocenie organu drugiej instancji z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ wskazał, że obowiązujące przepisy prawne obciążają podmiot wykonujący przejazd obowiązkiem takiego załadowania pojazdu, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych norm, a co za tym idzie to podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek podjęcia odpowiednich starań, w tym zapewnić sobie środki do tego , aby móc weryfikować wielkość załadunku przed rozpoczęciem przewozu tak, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów. Argumentacja strony dotycząca błędnego obciążenia przewoźnika odpowiedzialnością za stwierdzone naruszenie, kiedy to zdaniem strony odpowiada za nie nadawca – nie zasłu8guje na uwzględnienie. Odpowiedzialność obu podmiotów nie jest w żaden sposób od siebie zależna. W aktach sprawy znajduje się dowód z dokumentu dostawy, który został podpisany przez kierowcę pojazdu bez wnoszenia uwag co do jego treści. Z powyższego wynika, że kierujący pojazdem zaakceptował całokształt zawartych w nim informacji, w tym przeprowadzony załadunek pojazdu. Tym sam strona nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz miała wpływ na powstanie przedmiotowego naruszenia.

Organ zaznaczył, że do kontroli zastosowano przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o numerach fabrycznych 856295 i 856314, które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Okręgowy Urząd Miar w [...] w dniu [...] czerwca 2011 r., na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG. Jak stanowi instrukcja obsługi wag typu SAW 10C/II eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierównej należy zwrócić uwagę na konieczność zachowania co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. Z instrukcji wag SAW 10C/II wynika, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Instrukcja jednocześnie stanowi, iż jeżeli niemożliwe jest jednoczesne zważenie kół mostów dwu - lub trzyosiowych, należy zrównoważyć różnicę wysokości przy pomocy płyt pomocniczych. Z wykorzystania podkładek można zrezygnować, jeżeli istnieją odpowiednie wgłębienia w nawierzchni w miejscu przeprowadzenia pomiarów, w których można umieścić wagę SAW. Jednocześnie warto zauważyć, że instrukcja wskazuje, gdzie nie powinno się przeprowadzać pomiaru, a mianowicie w miejscu o nachyleniu ponad 2 % w kierunku jazdy. Tymczasem kontrolę przeprowadzono w miejscu zbadanym pod kątem pochylenia terenu, wyposażonym we wnękę fundamentową, celem umieszczania w niej wag. Tym samym kontrolujący nie użył podkładek wyrównawczych. Użycie takich podkładek w przypadku umieszczenia wag we wnęce uniemożliwiłoby uzyskania rzeczywistych wyników pomiarów

Proces ważenia przy pomocy ww. wag może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby:

1) jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami),

2) ) ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia).

W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kolami aktualnie ważonej osi. Instrukcja jednoznacznie stanowi, że w przypadku gdy równoczesne ważenie kół osi bliźniaczych lub potrójnych nie jest możliwe należy w celu wyrównania wysokości podłożyć ślepe podkładki. Instrukcja obsługi wag stanowi jednoznacznie, że eksploatacja tych wag jest możliwa na wszystkich nawierzchniach dróg, bez wykorzystania specjalistycznych środków. Podkładka uniemożliwia grzęźnięcie wagi na nawierzchniach o nieumocnionym podłożu, uniemożliwiając zaniżaniu ważonych wyników. Instrukcja wskazuje również, ze podczas kontroli dwie wagi do pomiarów nacisku kola mogą być wzajemnie połączone przy zastosowaniu kabla. Instrukcja obsługi wag stanowi również, że gdy połączy się dwie wagi kablem na obu waga będzie można odczytać obciążenie osi poprzedzone literą A. Wystarczy w takim przypadku obserwować wagę z jednej strony samochodu. W trybie pracy "wyświetlacza obciążenia osi" (z kablem połączeniowym) można wprowadzić również tryb pracy "stop" dla jednej wagi. W przypadku połączenia kablem o długości 5 m oba odczyty podają obciążenie osi. Jak wynika z tabeli pomiarów podczas kontroli każdy pomiar wskazywał nacisk danej osi. Warto zwrócić uwagę, iż dwie wagi SAW połączone kablem stanowią ten pomost, a kierowca do protokołu nie wniósł żadnych uwag, jakoby wagi nie były połączone.

Taki sposób ważenia, zgodny z instrukcją producenta, stosuje Inspekcja Transportu Drogowego podczas pomiarów masy całkowitej pojazdu oraz nacisków osi pojazdu. Pomiar wygląda w ten sposób, że pojazd najeżdża po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, w wyniku czego otrzymuje się naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu.

Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2015 roku nr [...] skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący postawił zarzuty:

- naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 68, art. 107 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy oraz przeprowadzenie kontroli, podczas którego użyto wag SAW 10C/II, któreb przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi. Ponadto wagami tymi nie można sumować poszczególnych osi, a mimo to sumowano wyniki poszczególnych osi. Kontrole ważeń pojazdów są wykonywane bez wydania odpowiedniego rozporządzenia, które regulowałoby sposób kontroli w zakresie ważenia, co ma istotne znaczenie dla wyników kontroli. Stan faktyczny w protokole kontroli dotyczący stwierdzonego naruszenia wyklucza się ze stanem faktycznym opisanym w uzasadnieniu wydanej decyzji,

- naruszenie art. 43 ust. 2, art. 55a ust. 1 pkt i pkt 3 ustawy – Prawo przewozowe zgodnie z którym nadawca towaru nie powinien załadować towaru, który by przekraczał dopusczalne naciski na osi oraz dopuszcalną masę całkowitą,

- naruszenie art. 140aa ust. 4 p.r.d., ponieważ jako przewożnik ska4rzący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie rzekomego naruszenia,

- naruszenie polskiej normy PN-EN 45501 podczas ważenia z użyciem wag zastosowanych podczas ważenia.

Skarżący w uzasadnienia zwrócił uwagę na stanowisko Najwyższej Izby Kontroli Głównego Urzędu Miar oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2014 r. sygn.. akt VI SA/Wa 2570/13, w myśl którego każda oferowana waga musi zapewniać możliwość pomiaru masy całkowitej pojazdu, podczas gdy ze świadectwa homologacji wynikało, że waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisku kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag)

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV.

Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 ust. 35a ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Stosownie natomiast do art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy.

Zgodnie z art. 140aa ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści ust. 3 pkt 1 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. kara pieniężna za brak zezwolenia kategorii III-VI wynosi 5000 zł

Tym samym zakres odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za popełnione naruszenia polegające na przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy też nacisków na osie, uzależniony jest od wyników ważenia pojazdu. Z tego też względu wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 237/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie skarżący na etapie postępowania administracyjnego, podnosił zarzut błędnego dokonania ważenia pojazdu, z wykorzystaniem nieprzeznaczonych do takiego pomiaru wag. Rodziło to w konsekwencji po stronie organu obowiązek pełnego wyjaśnienia zagadnienia prawidłowości dokonania procedury pomiaru pojazdu. W kontekście powyższego zarzutu, organ, powołując się na instrukcję obsługi przedmiotowych wag, obszernie opisał sposób ważenia, pozwalający dokonywać pomiarów masy całkowitej pojazdu oraz nacisków osi pojazdu. Wskazał, że pomiar wygląda w ten sposób, że pojazd najeżdża po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, w wyniku czego otrzymuje się naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu.

W aktach administracyjnych sprawy brak jest jednak instrukcji obsługi przedmiotowych wag oraz świadectw homologacji , natomiast ze znajdujących się w aktach świadectw legalizacji ponownej tych wag nie wynika, czy powyższe wagi mogą być wykorzystywane do nacisku osi pięcioosiowego pojazdu. Ponieważ instrukcja ta nie została włączona przez organy do akt sprawy, skarżący pozbawiony został możliwości ustosunkowania się do stanowiska zajętego przez organ drugiej instancji odnośnie interpretacji jej zapisów. Również Sąd nie mógł dokonać oceny prawidłowości stanowiska organu w tym względzie, a w konsekwencji legalności ustaleń organów w niniejszej sprawie. Tymczasem, jeżeli ważenia dokonano za pomocą urządzeń do tego nieprzeznaczonych, jakiekolwiek parametry uzyskane w ten sposób, nie mogą stanowić podstawy do nakładania sankcji administracyjnej. Aby jednakże okoliczność tę można wyjaśnić, niezbędne jest prawidłowe, zgodne z rygorami procedury administracyjnej, przeprowadzenie postępowania przez organy obu instancji. W myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Przepis art. 10 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z tak sformułowanej zasady, dla organu administracji publicznej wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze - obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie - obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Korelatem wskazanych obowiązków organu będą uprawnienia strony postępowania polegające na prawie do czynnego udziału oraz prawie do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Obowiązki organu oraz odpowiadające im uprawnienia procesowe strony, wynikające z art. 10 § 1 k.p.a., należy wiązać ściśle z regulacją zawartą w art. 81 k.p.a., zgodnie z którą okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Warunkiem wypełnienia dyspozycji cyt. przepisu jest stworzenie przez organ administracji publicznej przesłanek realizacji przez stronę prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Obowiązek ten odnosi się także do faktów znanych organowi z urzędu, które zgodnie z art. 77 § 4 należy zakomunikować stronie (p. wyrok NSA z dnia 11 maja 1993 r., sygn. akt V SA 2360/92, ONSA 1994, nr 2, poz. 82). W wyroku z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt I OSK 771/10 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że fakty znane organowi z urzędu muszą być podane do wiadomości strony, bo mogą być jej nieznane. Wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 77 § 4 k.p.a. powinno nastąpić w takim terminie, aby strona przed wydaniem decyzji w ramach przysługującego jej uprawnienia do wypowiedzenia się o zebranych dowodach i materiałach oraz zgłoszonych żądaniach mogła także ustosunkować się do faktów znanych organowi z urzędu.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, powołanie się przez organ na znane mu z urzędu zapisy instrukcji producenta wag, mające przy tym kluczowe znaczenie dla uznania przez organ prawidłowości dokonanego ważenia pojazdu, bez zawiadomienia o tym strony i bez umożliwienia jej wypowiedzenia się w tym zakresie, stanowi oczywiste naruszenie art. 9, art. 10, art. 77 § 4 i art. 81 k.p.a. Zachowanie wymagań określonych w powyższych przepisach jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom, w szczególności jeżeli kwestionowane przez skarżącego okoliczności oparte zostały na dowodach, które nie zostały mu zakomunikowane, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy. Zgromadzony bowiem w aktach administracyjnych materiał dowodowy, jak i wyjaśnienia organu zawarte w zaskarżonej decyzji, nie pozwalają na ustalenie kluczowej w sprawie kwestii, dla możliwości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, mianowicie, czy stwierdzone naruszenie dopuszczalnych norm nacisku osi, zostało ustalone przy użyciu prawidłowych urządzeń.

Podniesione przez Sąd wątpliwości mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też organ rozpoznając ponownie sprawę, uzupełni materiał dowodowy o stosowne dokumenty, w szczególności o instrukcję obsługi producenta użytych w niniejszej sprawie wag oraz wyjaśni kwestię zgodności z przepisami ważenia nacisków osi pojazdu członowego o pioięciu osiach, przy użyciu jednej pary wag typu SAW 10 C/II.

Jest to kwestia szczególnie istotna w świetle stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1315/13. W sprawie podlegającej rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny organy inspekcji transportu drogowego dokonały bowiem pomiaru wagi pojazdu pięcioosiowego za pomocą dwóch wag SAW 10. NSA w cyt. orzeczeniu zauważył, że ze znajdującej się w aktach sprawy, pochodzącej od producenta, Instrukcji obsługi wag SAW wynika, że wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. Dalej NSA wskazał, że na str. 7 Instrukcji zawierającej rysunki wyjaśniające sposób ustawienia wag, producent przewiduje ważenie pojazdów dwuosiowych oraz trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym. Z rysunku nie wynika, że przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag, producent przewiduje ważenie pojazdów mających 4 lub więcej osi. Jak wynika z ilustracji producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech par wag. W konkluzji NSA stwierdził, że ani świadectwo homologacji ani Instrukcja obsługi wag SAW 10 nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy ani też, że przy użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku skonstatował, że kiedy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieje wątpliwość podnoszona przez stronę, zasadne było poszerzenie tego materiału poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag SAW 10 do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary, nawet jeżeli są nieprecyzyjne, pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę. Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny zobligował organ do zrealizowania powyższych wytycznych w toku ponownego postępowania dowodowego.

Tym samym, również w niniejszej sprawie, organ, w przypadku analogicznych zapisów instrukcji obsługi wag użytych w toku kontroli pojazdu skarżącego, zobowiązany będzie w toku postępowania odwoławczego rozważyć konieczność ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny zakresie. Ponadto organ winien zbadać, czy kontrolowany w przedmiotowej sprawie pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr. rej. [...] stanowi pojazd pięcioosiowy, czy też są to dwa samodzielne pojazdy – dwuosiowy ciągnik i trzyosiowa naczepa – a jeśli tak, to jak wyglądał proces ważenia ww. pojazdów przy pomocy wad SAW 10C/II.

Ponadto wskazać należy, że argumentacja odwołania zmierzała do wykazania, że wagi SAW 10C podczas ważenia winny być połączone ze sobą, a wynik sumowany automatycznie. Organ odwoławczy natomiast podniósł, iż instrukcja producenta wskazuje, że podczas kontroli dwie wagi do pomiarów nacisku kola mogą być wzajemnie połączone przy zastosowaniu kabla, jednakże kierowca do protokołu nie wniósł żadnych uwag, jakoby wagi nie były połączone.

Tym samym organ jednostronnie i arbitralnie, bo bez zbadania podniesionej w odwołaniu kwestii sposobu ważenia, ustalił w sprawie, bazując wyłącznie na protokole z kontroli, z którego ta ważna kwestia nie wynika. W konsekwencji powyższego organ naruszył podstawowe zasady procedury administracyjnej zawarte w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, a to odpowiednio – zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności postępowania dowodowego i zasadę swobodnej oceny dowodów.

Reasumując, aby skontrolować decyzję organu Sąd musi dysponować ustaleniami i stanowiskiem organu co do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które determinują sposób objętego tą decyzją rozstrzygnięcia sprawy. Inaczej kontrola sądowoadministracyjna jest niemożliwa, a zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Tak też stało się w niniejszej sprawie.

Kierując się powyższymi wskazaniami organ uczyni to w następstwie ponownego rozpoznania sprawy niniejszej, przede wszystkim wyjaśni sposób ważenia wagami typu SAW 10C. Właśnie w tym zakresie ustaleń organ rozważy i, podejmując rozstrzygnięcie, weźmie pod uwagę stanowisko skarżącego prezentowane w sprawie. Oczywiście w toku sprawy skarżąca nie będzie zwolniona od dowodzenia okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie konsekwencje prawne, tak żeby organ nie pominął ich w tych ustaleniach.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii zwrotu kosztów postępowania wydano w oparciu o art. 200 p.p.s.a.