Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1645/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12 pkt 6, art. 15 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 132, art. 109
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 8
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2001 nr 126 poz 1384
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zapłaty za świadczenia zdrowotne 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego radcy prawnemu A. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem opłaty, kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem 22% podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, dalej cyt. jako Prezes NFZ, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.), dalej zw. ustawą o świadczeniach, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania R. K. od decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie zapłaty za świadczenia zdrowotne udzielone w okresie od [...] kwietnia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. w S. w K. w kwocie 14.180,50 zł - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

R. K., dalej zwany skarżącym, w skierowanym do Oddziału Wojewódzkiego NFZ piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r. zawarł wniosek o udzielenie informacji oraz pomoc w jego trudnej sytuacji związanej z żądaniem S. w K. zapłaty kwoty 14.480,50 zł oraz wniosek o zapłatę za świadczenie zdrowotne udzielone w okresie od [...] kwietnia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. na S. w K. w ww. kwocie. Skarżący podnosił, iż w dniach od [...] kwietnia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. przebywał na leczeniu w ww. szpitalu. Podczas tego pobytu czuł się coraz gorzej i dlatego wypisał się ze szpitala na własne żądanie. Po czterech dniach pobytu w domu został przewieziony na pogotowie. Następnie przez okres 10 dni przebywał w [...]. Jego hospitalizacja w tym szpitalu miała związek z gruźlicą stawów, kości i kręgosłupa, której to leczenie jest bezpłatne nawet dla osób nieobjętych ubezpieczeniem zdrowotnym. Skarżący wskazał, że podczas pobytu w S. błędnie postawiono diagnozę. Nie wykryto gruźlicy, co mogłoby mieć fatalne skutki, jeśli przebywałby w tym szpitalu dłużej. Zdaniem skarżącego żądanie S. jest bezpodstawne, ponieważ jego hospitalizacja w tym szpitalu miała miejsce ze względu na gruźlicę na którą cierpi, tak więc leczenie powinno być bezpłatne.

Do wniosku załączył m.in. wystawioną przez S. fakturę VAT na kwotę 14.180,50 zł, kartę informacyjną z leczenia w tym szpitalu oraz kartę informacyjną z leczenia w [...].

W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący korzystał z leczenia będąc osobą nieubezpieczoną, jak również nie posiadającą prawa do świadczeń zdrowotnych z innego tytułu. Podczas leczenia w okresie od [...] kwietnia 2007 r do [...] czerwca 2007 r. w S. w K. u skarżącego, jak wynika z karty informacyjnej, zdiagnozowano: guz (naciek zapalny) miednicy naciekający kręgi (L4, L5) i kość krzyżową penetrujący kanał kręgowy, zapalenie płuc, zakrzepowe zapalenie żył kończyny dolnej lewej, [...]. Ponieważ w ocenie skarżącego prowadzone leczenie nie było skuteczne, wypisał się na własną prośbę, po uprzednim poinformowaniu przez lekarzy prowadzących o zagrażających powikłaniach. Następnie, w okresie od [...] czerwca 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. skarżący był hospitalizowany na [...]. U chorego zdiagnozowano: gruźlicę prosówkową ostrą o wielomiejscowej lokalizacji, gruźlicę płuc, gruźlicę kości i stawów, zaburzenia-psychiczne zaburzenia zachowania [...], przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby C, zapalenie płuc wywołane przez gronkowce. W dniu [...] listopada 2007 r. S. w K. wystawił R. K. fakturę za wykonane świadczenia zdrowotne na kwotę 14 180, 50 zł. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. R. K. uznał żądanie za bezzasadne z uwagi na błędnie postawioną diagnozę oraz fakt, że leczenie gruźlicy jest bezpłatne, niezależnie od statusu ubezpieczeniowego. Pismem z dnia [...] października 2008 r. S. w K. podtrzymał swoje stanowisko w zakresie obciążenia skarżącego kosztami leczenia.

Ponadto uzyskano stanowisko Centrali NFZ, że w okresie prowadzenia postępowania w sprawie wniosku skarżącego, nadal istnieje obiektywna możliwość rozliczenia udzielonego pacjentowi w S. w K. świadczenia - pod warunkiem rozpoznania przez świadczeniodawcę choroby zakaźnej, wystawienia faktury, imiennego załącznika oraz złożenia oświadczenia lub dokumentu potwierdzającego, że S. w K. nie otrzymał zapłaty z Biura Rozliczeń Międzynarodowych.

Dyrektor MOW NFZ informując o powyższych ustaleniach zwrócił się dwukrotnie w dniach [...] lutego oraz [...] marca 2009 r. pismami do Dyrektora S. w K. z prośbą o dokonanie ponownej analizy przypadku skarżącego i podjęcie ewentualnej decyzji co do rozliczenia udzielanego świadczenia zdrowotnego w trybie art. 12 ustawy o świadczeniach. Świadczeniodawca, tj. S. w K., pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. poinformował, iż pacjent wypisał się na własne żądanie przed zakończeniem procesu diagnostycznego, a w trakcie pobytu na [...] nie wyrażał zgody na diagnostykę inwazyjną (BAC) zmiany w okolicy przykręgosłupowej i w obrębie trzonu kręgu objętego procesem chorobowym. W konsekwencji, nie pozwoliło to świadczeniodawcy - przy braku zmian w kilkakrotnie powtarzanym RTG klatki piersiowej, negatywnym badaniu cytologicznym i bakteriologicznym wydzieliny z drzewa oskrzelowego oraz sondzie genetycznej, płynu mózgowo-rdzeniowego - na ostateczne rozpoznanie gruźlicy. Świadczeniodawca stwierdził, że nie ma podstaw na rozliczenie udzielonego świadczenia w trybie art. 12 ustawy o świadczeniach.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Dyrektor Oddziału NFZ, na podstawie art. 109 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie zapłaty za świadczenia zdrowotne udzielone w okresie od [...] kwietnia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. w S. w K. w kwocie 14.180,50 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że na dzień udzielania przedmiotowego świadczenia zdrowotnego kwestie finansowania chorób zakaźnych zawarte były (i są nadal) w art. 12 pkt 6 ustawy o świadczeniach. Przywołany artykuł - w brzmieniu obowiązującym w 2007 r., stanowił, iż przepisy ustawy nie naruszają przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej udzielanych bezpłatnie bez względu na uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego przez zakłady opieki zdrowotnej na podstawie (..) przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. 2001 r., Nr 126, poz. 1384 z późn. zm.) - w przypadku świadczeń zdrowotnych związanych ze zwalczaniem chorób zakaźnych i zakażeń. Jednocześnie obowiązujące ówcześnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom innym niż ubezpieczeni (Dz. U. 2004 r., Nr 281 poz. 2789) nie obejmowało swym zakresem tej grupy świadczeń zdrowotnych. Wobec istniejącej luki prawnej w zakresie określenia sposobu i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom innym niż ubezpieczeni w zakresie chorób zakaźnych, istniejącej także po wprowadzeniu nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. 2008 r., Nr 137, poz. 858), świadczenia te były rozliczane w oparciu o umowę zawartą w dniu 12 czerwca 2008 r. pomiędzy Ministrem Zdrowia i Narodowym Funduszem Zdrowia. Świadczenia te finansowane są przez NFZ ze środków budżetu państwa, z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia.

Organ podniósł, iż Centrala NFZ wskazała na obiektywną możliwość rozliczenia omawianego świadczenia pod warunkiem rozpoznania przez świadczeniodawcę choroby zakaźnej. Jednakże S. w K., poinformował, iż pacjent wypisał się na własne żądanie przed zakończeniem procesu diagnostycznego, co nie pozwoliło świadczeniodawcy na ostateczne rozpoznanie gruźlicy. Świadczeniodawca stwierdził, że nie ma podstaw na rozliczenie udzielonego świadczenia w trybie art. 12 ustawy o świadczeniach.

Reasumując, organ wskazał, że wobec braku podstawy prawnej oraz mając na względzie fakt, że art. 109 powołanej ustawy stanowi jedynie przepis kompetencyjny dla dyrektora oddziału do wydania decyzji, nie będąc jednocześnie podstawą materialnoprawną do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, należało umorzyć postępowanie.

Skarżący pismem z dnia [...] maja 2009 r. złożył odwołanie od ww. decyzji. Podniósł, iż w jego ocenie powyższa decyzja została wydana bez ustalenia stanu faktycznego, który został ustalony wyłącznie na podstawie pism S. w K.. Wskazał, że organ nie wziął pod uwagę tego, że lekarz w czasie jego pobytu wydał opinię, że nie jest on w stanie podjąć decyzji odnośnie biopsji. Nie podpisał zgody na biopsję, ponieważ ze względu na zaburzenia osobowości nie był w stanie podjąć tej decyzji. Szpital w swoim piśmie do NFZ pominął istotną okoliczność, że biopsja nie była możliwa do wykonania ze względu na lokalizację, co świadczy o tym, że szpital posiadał jego zgodę na wykonanie badania inwazyjnego. Nie jest wiec prawdą, że świadomie odmówił wykonania biopsji, która w sytuacji w której była wykonywana nie udała się. W czasie jego pobytu w [...] biopsja została wykonana bez żadnego problemu. Ponadto ponownie podniósł, że czasie pobytu w S. błędnie postawiono diagnozę. Nie wykryto gruźlicy, co mogłoby mieć dla niego fatalne skutki, jeśli przebywałby w tym szpitalu dłużej, a nie wypisał się na własne żądanie. Zdaniem skarżącego obiektywnie wina za niezdiagnozowanie choroby zakaźnej spoczywa na szpitalu, który winien odstąpić od żądania zapłaty za leczenie.

Prezes NFZ, rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] lipca 20079r. utrzymał w mocy decyzję I instancji. Organ powtórzył argumentację zawartą w decyzji I instancji. Dodatkowo wskazał, że ustawa o świadczeniach, nie przewiduje możliwości sfinansowania leczenia na wniosek świadczeniobiorcy. Podmiotem uprawnionym do wystąpienia do organu Funduszu z żądaniem wynagrodzenia za świadczenie opieki zdrowotnej udzielone świadczeniobiorcy jest wyłącznie świadczeniodawca. W tym stanie rzeczy żądanie sfinansowania poniesionych kosztów opieki zdrowotnej uzyskanej poza zakresem świadczeń określonych w ustawie lub też z pominięciem warunków określonych w ustawie nie jest żądaniem mieszczącym się w granicach tej ustawy, nie stanowi zatem podstawy do orzekania w tej sprawie. Czym innym jest bowiem ustalenie prawa do świadczeń, w trybie opisanym w ustawie, czym innym zaś żądanie zwrotu poniesionych przez szpital nakładów na ochronę zdrowia realizowaną poza warunkami określonymi w ustawie. Decyzja w przedmiocie sfinansowania poniesionych kosztów opieki zdrowotnej uzyskanych z pominięciem warunków określonych w ustawie nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce w sytuacji, gdy w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu uprawniającego organ administracji państwowej do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej co uzasadniałoby umorzenie postępowania z uwagi na brak przedmiotu postępowania.

Reasumując organ wskazał, że brak jest podstaw prawnych do sfinansowania świadczeń zdrowotnych udzielonych w okresie od [...] kwietnia 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. w S. w K. w kwocie 14 180,50 zł.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę i dalsze prowadzenie postępowania w celu uznania, że pobyt w S. w K. był związany z chorobą zakaźną. Skarżący powtórzył zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego radca prawny A. S. wskazała, iż popiera skargę i wnosi o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak ustalenia stanu faktycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.

Podstawą działania organów Narodowego Funduszu Zdrowia w niniejszej sprawie była ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. - o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135), w której określono między innymi, warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz zasady i tryb ich finansowania.

Na wstępie należy wskazać, iż bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż skarżący podczas leczenia w okresie od [...] kwietnia 2007 r do [...] czerwca 2007 r. w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie był osobą nieubezpieczoną, jak również nie posiadającą prawa do świadczeń zdrowotnych z innego tytułu. Jak wskazały organy, na dzień udzielania przedmiotowego świadczenia zdrowotnego kwestie finansowania chorób zakaźnych zawarte były (i są nadal) w art. 12 pkt 6 ustawy o świadczeniach. Przywołany artykuł - w brzmieniu obowiązującym na dzień udzielenia świadczenia - stanowił, iż przepisy ustawy nie naruszają przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej udzielanych bezpłatnie bez względu na uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego przez zakłady opieki zdrowotnej na podstawie (..) przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384 z późn. zm.) - w przypadku świadczeń zdrowotnych związanych ze zwalczaniem chorób zakaźnych i zakażeń. Jednocześnie obowiązujące ówcześnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom innym niż ubezpieczeni (Dz. U. z 2004 r., Nr 281 poz. 2789) nie obejmowało swym zakresem tej grupy świadczeń zdrowotnych. Wobec istniejącej luki prawnej w zakresie określenia sposobu i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom innym niż ubezpieczeni w zakresie chorób zakaźnych, istniejącej także po wprowadzeniu nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2008 r., Nr 137, poz. 858), świadczenia te były rozliczane w oparciu o umowę zawartą w dniu 12 czerwca 2008 r. pomiędzy Ministrem Zdrowia i Narodowym Funduszem Zdrowia. Świadczenia te finansowane są przez NFZ ze środków budżetu państwa, z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia. Jednakże w takcie pobytu w S. w K. u skarżącego, jak wynika z karty informacyjnej, zdiagnozowano: guz (naciek zapalny) miednicy naciekający kręgi (L4, L5) i kość krzyżową penetrujący kanał kręgowy, zapalenie płuc, zakrzepowe zapalenie żył kończyny dolnej lewej, [...], natomiast nie zdiagnozowano gruźlicy. Jak wskazał świadczeniodawca, tj. S. w K., skarżący wypisał się na własne żądanie przed zakończeniem procesu diagnostycznego, a w trakcie pobytu na Oddziale Klinicznym Kliniki Neurologii nie wyrażał zgody na diagnostykę inwazyjną (BAC) zmiany w okolicy przykręgosłupowej i w obrębie trzonu kręgu objętego- procesem chorobowym. W konsekwencji nie pozwoliło to świadczeniodawcy na ostateczne rozpoznanie gruźlicy. W związku z powyższym świadczeniodawca stwierdził, że nie ma podstaw na rozliczenie udzielonego świadczenia w trybie art. 12 ustawy o świadczeniach.

Należy zgodzić się z organami, że Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest podmiotem odpowiedzialnym za działania związane ze stwierdzeniem choroby zakaźnej. Wiążące dla organów było stanowisko zawarte w piśmie świadczeniodawcy z dnia [...] kwietnia 2009 r. w którym wskazano, że skarżący wypisał się na własne żądanie, nie wyrażał zgody na część diagnostyki, w związku z czym nie udało się u niego zdiagnozować choroby zakaźnej, jaką jest gruźlica. W związku z powyższym bezprzedmiotowe są zarzuty skarżącego, iż kilkanaście dni później, podczas pobytu w [...], zdiagnozowano u niego gruźlicę stawów, kości i kręgosłupa, a dodatkowo podczas leczenia w S. nie zgodził się na diagnostykę inwazyjną ze względu na swój zły stan psychofizyczny.

Ponadto podnieść należy, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 omawianej ustawy świadczeniobiorcy mają, na zasadach określonych w ustawie, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie. Świadczeniobiorcy zapewnia się i finansuje ze środków publicznych na zasadach i w zakresie określonym w ustawie m.in. badania diagnostyczne, w tym medyczną diagnostykę laboratoryjną (art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy).

Zgodnie z art. 132 omawianej ustawy podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego NFZ.

Podstawę materialnoprawną wydanej w I instancji decyzji administracyjnej stanowił art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. który stanowi, że dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Jest to przepis kompetencyjny upoważniający - z mocy ustawy - wymieniony organ funduszu do podejmowania konkretnych działań władczych, tj. prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego.

Analiza przepisów ustawy zdrowotnej o finansowaniu świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych zawartych w rozdziale 1 wykazuje, że ustawa nie zna instytucji sfinansowania leczenia bezpośrednio na wniosek świadczeniobiorcy.

Zdaniem Sądu, artykuł 109 omawianej ustawy, będący podstawą rozstrzygnięcia administracyjnego, jest podstawą do orzekania w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz ustalenia prawa do świadczeń, ale nie uzasadnia sfinansowania poniesionych kosztów opieki zdrowotnej uzyskanej poza zakresem świadczeń określonych w ustawie lub też z pominięciem warunków określonych w ustawie. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "do których zalicza się sprawy (...)" wskazuje wyraźnie granice indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia społecznego, natomiast nie przewiduje możliwości sfinansowania, na wniosek świadczeniobiorcy (ubezpieczonego), kosztów leczenia.

W tym stanie rzeczy żądanie sfinansowania poniesionych kosztów opieki zdrowotnej uzyskanej poza zakresem świadczeń określonych w ustawie lub też z pominięciem warunków określonych w ustawie nie jest żądaniem mieszczącym się w granicach tej ustawy, nie stanowi zatem podstawy do orzekania w tej sprawie. Czym innym jest bowiem ustalenie prawa do świadczeń, w trybie opisanym w ustawie, czym innym zaś żądanie sfinansowania kosztów ochrony zdrowia realizowaną poza warunkami określonymi w ustawie.

Powyższe oznacza, że decyzja w przedmiocie sfinansowania kosztów opieki zdrowotnej uzyskanych z pominięciem warunków określonych w ustawie nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce w sytuacji, gdy w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu uprawniającego organ administracji państwowej do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej co uzasadniałoby umorzenie postępowania z uwagi na brak przedmiotu postępowania.

Zasadność postępowania zgodnie z zaprezentowanym powyżej stanowiskiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku NSA z dnia 30 marca 2006 r. o sygn. akt II GSK 403/05 (ONSA i WSA 2006/5/144). W uzasadnieniu ww. wyroku NSA stwierdził, że art. 109 ustawy o świadczeniach, nie uzasadnia bezpośredniego lub pośredniego zwrotu świadczeniobiorcy poniesionych opłat za wykonane świadczenie, ponieważ ww. ustawa nie przewiduje możliwości zwrotu na wniosek ubezpieczonego kosztów leczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2006 r. (ONSA Nr 5(14)2006 r.) zajął stanowisko w pełni podzielane przez skład orzekający w sprawie niniejszej, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie przewiduje możliwości zwrotu na wniosek świadczeniobiorcy kosztów leczenia. Art. 109 ustawy jest podstawą do orzekania w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz ustalenia prawa do świadczeń, ale nie uzasadnia bezpośredniego zwrotu świadczeniobiorcy poniesionych kosztów leczenia.

Skoro ustawa nie przewiduje w ogóle możliwości rozliczeń finansowych między Funduszem a świadczeniobiorcą i nie zawiera w tym zakresie żadnej regulacji prawnej, to zdaniem Sądu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zasadnie utrzymał w mocy umorzenie postępowania w tej sprawie jako, że przedmiotowa ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przewiduje wyłącznie rozliczenia między Funduszem a świadczeniodawcami. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zajętym w wyżej przywołanym wyroku należy stwierdzić, że "podmiotem uprawnionym do wystąpienia do organu Funduszu Zdrowia z żądaniem wynagrodzenia ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym i refundacji leków, jest wyłącznie świadczeniodawca".

Powyższe oznacza, że w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu uprawniającego organ administracji państwowej do rozstrzygnięcia sprawy o sfinansowanie kosztów leczenia w drodze decyzji administracyjnej, co uzasadniało umorzenie postępowania z uwagi na brak przedmiotu postępowania.

Wskazać jednakże należy, iż we wszczynającym postępowanie piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r. skarżący zawarł także wniosek o udzielenie informacji oraz pomoc w jego trudnej sytuacji związanej z żądaniem S. w K. zapłaty kwoty 14.480,50 zł. W przypadku uznania przez stronę skarżącą, iż przedmiotowy wniosek nie został rozpoznany przez organy Narodowego Funduszu Zdrowia, przysługuje mu skarga na bezczynność organ skierowana do sądu administracyjnego.

Odnosząc się do trudnej sytuacji życiowej skarżącego, wskazać należy, iż na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy do korzystania ze zaświadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawa inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń, opieki zdrowotnej, które przysługują ww. świadczeniobiorcy, jest wydana na podstawie art. 54 omawianej ustawy decyzja wójta(burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce mieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnośnie punktu 2 Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).