Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 480/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 56, art. 195, art. 196
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
article: art. 3, art. 50, art. 51
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Dnia 20 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 roku sprawy ze skargi E. K. i R. K. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2018 roku Nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB) decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2016r., poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 07.04.2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. E. i R. K. (dalej jako strona lub skarżący), od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: PINB) z dnia [...]02.2018r., znak: [...], o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodności z prawem części instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w P. przy ul. [...] na odcinku od kotła wraz z kotłem - określonym jako punkt A do punktu B tj. do połączenia instalacji gazowej starej i nowej miedzianej w piwnicy przynależnej do lokalu nr [...] (stanowiącego własność P. H. i C. P.) budynku mieszkalnego wielorodzinnego w P. przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 04 listopada 2015r. PINB przeprowadził kontrolę budynku mieszkalnego zlokalizowanego w P. przy ul. [...]. Podczas kontroli ustalono, że przedmiotowy budynek jest obiektem wolnostojącym, podpiwniczonym, piętrowym, z poddaszem nieużytkowym. Jest to budynek murowany z cegły pełnej palonej, z dachem wysokim, konstrukcji drewnianej, krytym dachówką. W obiekcie funkcjonuje instalacja elektryczna i siłowa, wodno-kanalizacyjna i gazowa. Do budynku aktualnie dobudowany jest na istniejącej piwnicy taras o wymiarach 8,6 x 2, m ze schodami zewnętrznymi. W budynku znajdują się 3 lokale mieszkalne - wcześniej istniały 4 lokale mieszkalne (lokale nr 3 i 4 zostały połączone). Ponadto ustalono, że w lokalu nr 1

- prowadzona jest bieżąca konserwacja pomieszczeń. Nie stwierdzono, by zakres zmian w partii wejściowej do budynku był różny od ujętego w decyzji [...] z dnia 01.05.1998 r. Na parterze brak jest instalacji gazowej,

- w piwnicy istnieje instalacja gazowa prowadzona od przyłącza na ścianie budynku do części z licznikami - zgodnie z projektem budowlanym z 1997 r. Dwa z trzech liczników są odłączone. W dalszej części stara instalacja przechodzi przez ścianę do piwnicy lokalu nr 2 i ponownie przechodzi przez piwnicę lokalu nr 1. Taki przebieg zaprojektowano w zatwierdzonym planie budowy,

- w odległości ok. 2 m od czynnego licznika gazowego stara instalacja gazowa została zamieniona na nową - miedzianą. Przebieg instalacji i lokalizacja kotła gazowego są zgodne z decyzją nr [...] Starosty [...] z dnia [...].06.2009 r. Pan P. podał do protokołu, że kocioł i miedzianą część instalacji wykonał odbudowując, stary uszkodzony fragment w trosce o bezpieczeństwo obiektu. Pan P. podał, że na takie działanie nie posiada stosownych dokumentów. Dokonał jedynie sprawdzeń, w wyniku których powstały przedstawione w PINB protokoły.

W lokalu nr 2:

- prowadzona jest bieżąca konserwacja pomieszczeń. Z zamieszczonych w projekcie z 1997r. rzutów poszczególnych kondygnacji budynku, w porównaniu ze stanem w trakcie kontroli można stwierdzić, że układ ścian działowych w lokalu nr 2 uległ zmianie. Brak jest innych dokumentów obrazujących tę część budynku,

- stwierdzono brak nawiewu w kuchni. Gotowanie odbywa się na kuchence indukcyjnej. Nie stwierdzono obecności gazu płynnego czy sieciowego,

- stwierdzono, że przy schodach do piwnicy brak jest poręczy,

- tablica licznikowa jest otwarta i prowadzone są przy niej działania, w piwnicy część instalacji elektrycznej jest niezabezpieczona. W kotłowni o wym. ok. 2,2 x 2,5 m i śr. wysokości 1,9 m, znajduje się piec na paliwo stałe. Brak właściwego nawiewu. W pomieszczeniu znajduje się opał, kartony i inne przedmioty. Wewnątrz pomieszczenia kotłowni przebiega część starej instalacji gazowej (prawdopodobnie z gazem),

W lokalu nr 3:

- część nieużytkowana. W dwóch pomieszczeniach znajdują się piece kaflowe. Brak instalacji gazowej. Nie stwierdzono wykonywania robót budowlanych.

W związku z powyższym PINB w P. w dniu 12.11.2015r, zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie doprowadzenia do zgodności z prawem części instalacji gazowej odbudowanej bez wymaganych prawem dokumentów, w piwnicy lokalu nr [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego w P. przy ul. [...].

Następnie postanowieniem z dnia 12.11.2015r. wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 prawa budowlanego PINB nakazał Państwu H. i C. P. przedstawienie ekspertyzy odbudowanej miedzianej instalacji gazowej zlokalizowanej w piwnicy lokalu nr 1 ww. budynku, istniejącej na odcinku od kotła gazowego od punktu około 2m od licznika gazowego w określonym terminie.

W dniu 23.11.2015r. zobowiązani przedłożyli ekspertyzę wewnętrznej instalacji gazowej. PINB wydał w dniu 31.12.2015r. decyzję znak: [...] umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie doprowadzenia do zgodności z prawem części instalacji gazowej odbudowanej bez wymaganych prawem dokumentów w piwnicy lokalu nr [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego w P. przy ul. [...] - obiektu będącego własnością Państwa H. i C. P. oraz P. E. i R. K..

WWINB decyzją z dnia [...].02.2016 r. znak: [...], uchylił decyzję PINB z dnia [...].12.2015r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie WWINB organ powiatowy nieprecyzyjnie określił przedmiot postępowania, jak również nie zebrał pełnego materiału dowodowego.

PINB w dniu [...].02.2016 r. zawiadomił strony, iż postępowanie znak: [...] dotyczy doprowadzenia do zgodności z prawem części instalacji gazowej (na odcinku od kotła gazowego - wraz z kotłem - określonym jako punkt A do punktu B tj. do połączenia instalacji gazowej starej i nowej) wyremontowanej bez wymaganych prawem dokumentów, zlokalizowanej w piwnicy lokalu nr 1 budynku mieszkalnego wielorodzinnego w P. przy ul. [...].

W dniu 14.03.2016 r. Państwo H. i C. P. przedłożyli uzupełnioną ekspertyzę wewnętrznej instalacji gazowej.

Wojewoda W. decyzją z dnia [...].03.2016r. znak: [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] (znak: [...]) z dnia [...].06.2009 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym na działce nr [...], przy ul. [...] w P.. Ponadto decyzją z dnia [...].03.2016r. znak: IR- [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] (znak: [...]) z dnia [...].02.2010 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, dla inwestycji polegającej na rozbudowie wewnętrznej instalacji gazowej w lokalu, mieszkalnym nr [...] położonym w budynku mieszkalnym na działce nr [...], przy ul. [...] w P..

W dniu [...].04.2016r. mistrz kominiarski W. W. przesłał informację, iż w lokalach mieszkalnych będących własnością C. P. przy [...] do przewodu wentylacyjnego w pomieszczeniu piwnicy podłączone są kratki wentylacyjne z poszczególnych pięter (piwnicy, piętra), niemniej jednak wentylacja grawitacyjna została dopuszczona do użytkowania.

Następnie pismem z dnia 13.05.2016r. PINB wezwał Państwa P. do przesłania dokumentu potwierdzającego, iż posiadali zgodę współwłaścicieli na budowę nowej części instalacji gazowej na odcinku od kotła gazowego wraz kotłem określonych jako punkt A do punktu B. W dniu 19.05.2016r. przekazano do organu powiatowego opinię mistrza kominiarskiego W. W., z której wynika że wentylacja łazienki i kuchni w mieszkaniu nr [...] została odłączona od przewodu wentylacyjnego, w którym znajduje się nadal wentylacja piwnicy.

Państwo P. wystąpili do organu powiatowego o przedłużenie terminu uzupełnienia dokumentacji, informując równocześnie organ powiatowy, że w przypadku braku zgody Państwa K. wystąpią do Sądu o zgodę zastępczą.

PINB pismem z dnia 24.05.2016 r, wyznaczył nowy termin do złożenia dokumentów na 15.06.2016r. Następnie postanowieniem z dnia 23.06.2016r. znak: [...] organ powiatowy zawiesił postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Postępowanie zostało podjęte 13.09.2016 r.

Następnie PINB wydał w dniu [...].09.2016r., decyzję znak: [...], nakazującą inwestorom P. H. i C. P. wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanej części instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w P. przy ul. [...] na odcinku od kotła gazowego wraz z kotłem - określonym jako punkt A do punktu B tj. do połączenia instalacji gazowej starej i nowej miedzianej w piwnicy przynależnej do lokalu budynku mieszkalnego wielorodzinnego w P. przy ul. [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli w dniu [...].10.2016 r. H. i C. P. domagając się jej uchylenia i wskazując, że w dniu 27.10.2016r. odbędzie się rozprawa w Sądzie Rejonowym w P. Wydział Cywilny w sprawie udzielenia zgody zastępczej na wykonanie instalacji gazowej w ich części budynku.

Dnia 10.11.2016r. H. i C. P. wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu uzyskania orzeczenia sądu.

Postanowieniem z dnia [...].11.2016r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze. Zażalenie na to postanowienie wnieśli Ewa i R. K.. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie. Według GINB rozstrzygnięcie sądu powszechnego nie stanowi zagadnienia wstępnego, bowiem nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie samowolnie wybudowanej instalacji gazowej, a toczącym się postępowaniem sądowym i organ odwoławczy winien orzec w oparciu o istniejący stan faktyczny i prawny w przedmiotowej sprawie.

W dniu 4.04.2017r. do WWINB-u wpłynęła informacja, iż Sąd Rejonowy w P. zmienił termin rozstrzygnięcia sprawy I Ns 1085/16 na dzień 30.05.2017r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 51 ust.1 pkt 1 i 2 oraz ust.3 pr. bud. i wskazał, że przyczyną nakazu rozbiórki części instalacji gazowej jest brak zgody współwłaścicieli budynku, o czym świadczą pisma Ewy i R. K. oraz wystąpienie H. i C. P. do Sądu Rejonowego w P. o zgodę zastępczą na wykonanie opisanych robót. W związku z brakiem zgody współwłaścicieli budynku lub brakiem zgody zastępczej nawet stwierdzenie prawidłowego wykonania przedmiotowej instalacji nie może skutkować jej legalizacją. Z dyspozycji art. 52 pr. bud. wynika, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki winien być adresowany do inwestora, który jest w istocie sprawcą samowoli budowlanej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20.09.2017 r. sygn. IV. SA/Po 513/17, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję PINB z dnia 28.09.2016 r.

WSA stwierdził, że organy nie zbadały istotnej kwestii, a mianowicie czy wykonana instalacja gazowa przebiega przez jakąkolwiek część wspólną, czy też część należącą wyłącznie do Państwa K. . Bowiem jak podnieśli pp. P. co zostało również zawarte w opinii biegłego, zaprojektowana i wykonana instalacja gazowa w piwnicy znajduje się w lokalu wchodzącym w skład wyłącznie własności należącej do nich, a kocioł gazowy w części przynależnej do nich (k.117-99 akt adm.). Organy nie zbadały zatem, czy nowa instalacja ma wpływ w sposób istotny na możliwość korzystania z części wspólnych przez pozostałych współwłaścicieli. Wobec powyższego rozważenia wymagało - czego organy nie uczyniły - czy w ogóle jest potrzebna zgoda pozostałych współwłaścicieli. Nie ma wątpliwości, że skarżący posiadają prawo do dysponowania nieruchomością w części należącej do nich. Co za tym idzie organy nie zbadały czy budowa spornej instalacji kwalifikuje się jako czynność mieszcząca się w pojęciu zwykłego zarządu, czy jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu. Przy rozważaniu kwestii czy budowa części instalacji gazowej mieści się w pojęciu zwykłego zarządu, czy też przekracza ten zarząd, należy też wziąć pod uwagę to, czy czynność ta w jakiś sposób narusza interes pozostałych współwłaścicieli i czy może to obecnie bądź w przyszłości ograniczać w jakimś zakresie ich wspólne prawa właścicielskie do nieruchomości. Poza tym nie bez znaczenia w sprawie jest obiektywna ocena, co do charakteru wykonanych czynności, znaczenia wykonanej budowy dla skarżących i dla poprawy standardów ich życia codziennego.

WSA stwierdził też, że skoro skarżący wnieśli do sądu powszechnego o wydanie orzeczenia zastępczego to decyzja o nakazie rozbiórki jest przedwczesna. Rzeczą organu administracji jest każdorazowo rozważenie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy rozstrzygnięcie sporu cywilnego rzeczywiście stanowi zagadnienie wstępne w sprawie budowlanej. Ocena w tym zakresie musi być poprzedzona podjęciem przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zwłaszcza wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do ustalenia istotnych okoliczności sprawy.

Nie sposób w ocenie WSA zgodzić się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zawartym w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...], w którym organ wskazuje, że kwestia wydania zgody zastępczej nie ma związku z niniejszą sprawą administracyjną. Kwestia ma istotne znaczenie, albowiem jeżeli okaże się, że sąd. powszechny wyda zgodę, to nie będzie przesłanek ku temu aby wydawać nakaz rozbiórki instalacji gazowej.

Następnie, w dniu 01.12.2017r. PINB wezwał P. H. i C. P. do przedstawienia aktualnych protokołów z badania instalacji gazowej, aktualnego protokołu z badania przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) wraz z jednoznacznym stwierdzeniem dotyczącym poprawności działania wentylacji w pomieszczeniu piwnicy z kotłem i instalacją gazową.

Zobowiązani przedłożyli: protokół z dnia 21.12.2017 r. z przeglądu technicznego instalacji gazowej wykonany przez Pana T. W. (wynika z niego, iż "instalacja gazowa jest szczelna oraz sprawna technicznie, nadaje się do dalszej eksploatacji"), protokół z dnia 08.12.2017 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych - spalinowych - wentylacyjnych sporządzony przez mistrza kominiarskiego W. W. (wynika z niego, że przewody kominowe oraz elementy urządzeń kominowych odpowiadają przepisom i mieszczą się w obowiązujących normach").

Organ powiatowy uzyskał informację od Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. Departament w P., iż brak jest konieczności uzgadniania wykonania przedmiotowej instalacji z WUOZ.

W związku z powyższym PINB w dniu 06.02.2018 r. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do ich treści. Następnie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust 7 pr. bud. Dnia 19.02.2018r. wydał decyzję nr [...], o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodności z prawem części instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w P. przy ul. [...] na odcinku od kotła wraz z kotłem - określonym jako punkt A do punktu B tj. do połączenia instalacji gazowej starej i nowej miedzianej w piwnicy przynależnej do lokalu nr [...] (stanowiącego własność P. H. i C. P.) budynku mieszkalnego wielorodzinnego w P. przy ul. [...].

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że na podstawie zgromadzonych dokumentów (odpisy Ksiąg Wieczystych, których aktualność zweryfikowano również dnia 01.12.2017r. oraz przedstawiony przy piśmie z dnia 27.12.2017r. akt notarialny Rep. A nr [...]) ustalono, że 75% udziałów - lokal Nr 1 i Nr 3- we współwłasności stanowiącej budynek mieszkalny wielorodzinny w P. przy ul. [...] należy do Państwa H. i C. P., natomiast 25% ( lokal Nr 2) do P. E. i R. K.. Państwo K. zgody na zalegalizowanie wykonanej, nowej części instalacji gazowej w piwnicy przynależnej do lokalu Nr 1 nie wyrazili. Biorąc jednak pod uwagę, iż wykonanie samowolnie części instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w P. przy ul. [...] na odcinku od kotła gazowego wraz z kotłem - określonym jako punkt A do punktu B tj. do połączenia instalacji gazowej starej i nowej miedzianej w piwnicy przynależnej do lokalu Nr 1, nie było czynnością przekraczająca zwykły zarząd, to stwierdzić należy na podstawie zapisu art. 201 Kc, że zgoda współwłaścicieli posiadających 25% udziałów nie jest konieczną. Inwestorzy : Państwo H. i C. P., posiadając 75% udziałów we współwłasności nie są zobowiązani przedstawiać organowi dokumentu potwierdzającego wyrażenie zgody przez Państwa E. i R. K. na legalizację przedmiotowej części instalacji gazowej.

Odwołanie w ustawowym terminie złożyli Państwo E. i R. K. i wnieśli o: 1) uchylenie decyzji w całości, 2) przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, 3) przeprowadzenie ponownej kontroli w celu ustalenia zgodności stanu faktycznego z danymi zawartymi w zebranych dokumentach.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 3 kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Zdaniem organu wykonane roboty budowlane polegające na wykonaniu nowej części instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wymagały pozwolenia na budowę. Z uwagi na fakt, że inwestorzy pp. P. takiego pozwolenia nie otrzymali a wykonali instalację, zapastowanie mają art. 51 ust. 7 pr. budowlanego w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 oraz ust. 3 prawa budowlanego. Ustalenia wymagało czy posiadają prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ odwoławczy wskazał, że słuszne są rozważania PINB, że przedmiotowa instalacja nie przechodzi przez części wspólne i w związku z tym nie ma wpływu na możliwość korzystania z części wspólnych budynku. Pierwotna instalacja gazowa powstała legalnie, zatem odtworzenie, w miejsce zniszczonego fragmentu instalacji (od punktu A do punktu B) w żaden sposób nie naruszało i nie narusza interesu pozostałych współwłaścicieli budynku i nie ogranicza ich praw do nieruchomości. Zatem na wykonanie tych robót inwestor nie musiał dysponować zgodą współwłaścicieli obiektu, ponieważ były związane ze zwykłą eksploatacją nieruchomości. Zatem zarzuty odwołania, o braku zgody na wykonanie przedmiotowej instalacji pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Na podstawie zabranych dokumentów (w tym na podstawie protokołów w przeglądów m.in. z przeglądu technicznego instalacji gazowej wykonanego przez Pana T. W. posiadającego uprawnienia do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci na stanowisku dozoru, z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych - spalinowych - wentylacyjnych sporządzony przez mistrza kominiarskiego W. W.) należy ocenić, iż wykonana, nowa część instalacji gazowej, sposób odprowadzenia spalin z kotła gazowego jak i wentylacja pomieszczenia, w którym zrealizowano instalację gazową zostały doprowadzone do stanu technicznego, zgodnego z przepisami.

W ocenie WWINB, PINB prawidłowo wskazał, że skoro wykonane roboty budowlane nie uchybiają żadnym przepisom budowlanym i warunkom technicznym jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, to nie ma podstaw do nakładania na inwestora obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Orzecznictwo administracyjne w kwestii sposobu załatwienia takich postępowań nie jest jednolite.

W tej sytuacji w ocenie WWINB, organ nadzoru budowlanego winien orzec o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. WWINB wyjaśnił, że niniejsze postępowanie dotyczy jedynie ściśle określonej części instalacji gazowej wykonanej w piwnicy przynależnej do lokalu nr 1 budynku i tym samym roboty związane z likwidacją wentylacji w lokalach mieszkalnych nad piwnicą czy stan techniczny budynku ( w tym kominów), czy prawidłowość odprowadzenia skroplin z kotła nie są objęte niniejszym postępowaniem i mogą być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu przez organy powiatowe.

W skardze do WSA w Poznaniu państwo K. wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania oraz zarzucili:

1. Naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy):

1. tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 KPA, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym błędnego określenia przedmiotu postępowania zajmując się jedynie częścią instalacji gazowej, tj. odcinkiem od punktu A do punktu B oraz oszacowania zakresu wykonanych robót jako roboty nie przekraczające zarząd zwykły,

2. tj. naruszenie art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności dokumentowi decyzji [...] która umarzała postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia na budowę obejmującą modernizację wewnętrznej instalacji gazowej w budynku określanej w wydanej decyzji mianem "starej instalacji" pomimo iż dokument ten ma moc dokumentu urzędowego, z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów w nim stwierdzonych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez WWINB okoliczności "starej instalacji" jako już istniejącej i legalnej,

3. tj. naruszenie art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w interpretacji postanowienia sądowego IV SA/Po 513/17 oraz dowolnej ocenie odnośnie naruszenia interesu pozostałych współwłaścicieli,

4. tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 KPA polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 KPA obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 KPA, szczególnie w zakresie części uzasadnienia dotyczącego wydanego wcześniej pozwolenia dla wcześniejszego właściciela - decyzji Starosty [...] nr [...], (znak [...] [...]) z dnia [...] 2009 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym na działce nr [...], przy ul. [...] w P., gdzie przygotowany i zatwierdzony projekt był dla komina 4 kanałowego,

5. tj. naruszenie art. 8 i 107 § 3 KPA przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie szczegółowo dlaczego przebudowa kanałów wentylacyjnych w trakcie toczącego się postępowania nie została uznana jako element samowoli budowlanej w niniejszym postępowaniu i nie ma znaczenia dla sprawy,

6. tj. naruszenie art. 8 KPA poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tych samych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie różnych stanowisk organu dotyczących dokonanej samowoli raz określając dokonane czynności jako budowa instalacji a raz jako przebudowa już istniejącej, narażając dodatkowo strony na koszty postępowań sądowych w kwestii uzyskania zgody zastępczej a co za tym idzie naruszenie art. 107 § 2 i 3 KPA poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w tym konkretnym postępowaniu,

7. tj. naruszenie art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § pkt 1 KPA przez brak wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym na działce nr [...], przy ul. [...] w P. w sytuacji gdy z analizy materiału dowodowego w sprawie wynika, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały ze względu na stan faktyczny nieruchomości (ilość kanałów w kominie dla którego opracowany był projekt i wydana decyzja)

8. tj. naruszenie art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w błędnej ocenie zakresu współwłasności i części wspólnych budynku widocznej w uzasadnieniu iż "przedmiotowa instalacja nie przechodzi przez części wspólne".

2. Naruszenie przepisu prawa materialnego:

1. tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego błędną) wykładnię i uznanie, że dla dokonania niniejszej legalizacji samowoli budowlanej nasza zgoda nie jest konieczna,

2. tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez uznanie iż dokonana samowola została dokonana zgodnie z decyzją Starosty [...] nr [...], (znak [...]) z dnia [...] czerwca 2009 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym na działce nr [...], przy ul. [...] w P. gdzie projekt nie zgadza się ze stanem faktycznym i udowodnione zostały odstępstwa od projektu, na który otrzymano pozwolenie,

3. tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego odnośnie działania naprawczego i przyjęcie za właściwe działania nadzoru polegające na zakresie robót mających na celu dokończenie samowoli budowlanej wymagających także pozwolenia na budowę czy zgłoszenia - czyli przebudowy kanałów wentylacyjnych w trakcie postępowania, co miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. IV SA/Po 513/17 w wyroku z dnia 20 września 2017 r.

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por, wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. akt IV SA/Po 513/17 z dnia 20 września 2017 r. poprzednio wydanego w tej sprawie. W przywołanym wyroku sąd uchylając decyzję organu w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanej części instalacji gazowej uznał, że było ono przedwczesne. Wskazał, że nakaz rozbiórki jest rozwiązaniem ostatecznym, które może zostać orzeczone gdy inwestor zaniecha wykonania nałożonego na niego obowiązku. W pierwszej kolejności obowiązkiem organu jest doprowadzenie do wymuszenia na inwestorze dokonania takich czynności, aby doprowadzić dany obiekt do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy jest to możliwe z prawnego i technicznego punktu widzenia. Określenie konkretnego terminu wykonania obowiązków ustawodawca pozostawił do decyzji organu nadzoru budowlanego. Sąd nie kwestionował zasadności prowadzenia w niniejszej sprawie postępowania naprawczego w trybie art. 51 p.b. ani przedmiotu postępowania. Uznał, że kwestią kluczową jest prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w toku stosowania procedury naprawczej z art. 50 i 51 p.b. , podobnie jak względy zgodności wykonanych robót z przepisami technicznymi i organy winny je w tym postępowaniu badać. Sąd wskazał, że jedyną podstawą wydania nakazu rozbiórki w przedmiotowej sprawie był brak zgody na inwestycję wszystkich współwłaścicieli nieruchomości (skarżący takiej zgody nie wyrazili). W tym zakresie wymagało wyjaśnienia, czy wykonana instalacja gazowa przebiega przez jakąkolwiek część wspólną, czy też część należącą wyłącznie do państwa K. . Jak wskazali uczestnicy, co wynikało również z ekspertyzy mistrza kominiarskiego, zaprojektowana i wykonana instalacja gazowa w piwnicy znajduje się w lokalu wchodzącym w skład wyłącznie własności należącej do państwa P. , a kocioł gazowy w części przynależnej do uczestników. W ocenie WSA organy winny zbadać czy nowa instalacja ma wpływ w sposób istotny na możliwość korzystania z części wspólnych przez pozostałych współwłaścicieli i czy w związku z tym ich zgoda była w ogóle potrzebna. Nie ma bowiem wątpliwości, że państwo P. posiadają prawo do dysponowania nieruchomością w części należącej do nich. Sąd wskazał, że wymaga ustalenia czy budowę spornej instalacji należy kwalifikować jako czynność zwykłego zarządu, czy przekraczająca zwykły zarząd, tj. czy w jakikolwiek sposób narusza interes pozostałych współwłaścicieli i czy może to obecnie bądź w przyszłości ograniczać w jakimś zakresie ich wspólne prawa właścicielskie do nieruchomości. Przy czym nie bez znaczenia jest obiektywna ocena, co do charakteru wykonanych czynności, znaczenia wykonanej budowy dla państwa Podgajnych, i dla poprawy standardów ich życia codziennego. Sąd wskazał jakie czynności zalicza się przykładowo do czynności zwykłego zarządu i przekraczających zwykły zarząd, wskazując, że brak jest podstaw aby przebudowę wewnętrznej instalacji gazowej - obejmującą doprowadzenie gazu od istniejącej instalacji gazowej zlokalizowanej w piwnicy do istniejącego gazomierza na I piętrze traktować jako czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Przebieg projektowanej instalacji gazowej przez części wspólne budynku - jak piwnica, stropy, klatka schodowa, nie wpływa w istotny sposób na możliwość korzystania z tych części wspólnych przez pozostałych współwłaścicieli, ani nie powoduje zmiany ich przeznaczenia. Sąd wskazał także, że organy nie są właściwe do rozstrzygania sporów dotyczących tego kto posiada tytuł prawny do nieruchomości. Jeżeli jednak taki spór się pojawia to rozstrzygnąć go może tylko sąd powszechny. Rzeczą organu administracji jest każdorazowe rozważenie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy rozstrzygnięcie sporu cywilnego rzeczywiście stanowi zagadnienie wstępne w sprawie budowlanej.

Reasumując, Sąd w niniejszym postępowaniu, będąc związany ww. wyrokiem badał, czy organy ponownie rozpoznając sprawę wyjaśniły powyższe okoliczności i nie naruszyły dyspozycji art. 153 p.p.s.a.

W ocenie Sądu organy ponownie rozpoznając wykonały zawarte w ww. wyroku zalecenia, dochodząc do prawidłowych wniosków i konkluzji.

Przede wszystkim organy zasadnie ustaliły, że przedmiotowa część instalacji nie przechodzi przez części wspólne i w związku z tym nie ma wpływu na możliwość korzystania z części wspólnych budynku. Na wykonanie tych robót inwestor nie musiał dysponować zgodą współwłaścicieli obiektu, były one bowiem związane ze zwykłą eksploatacją nieruchomości. Ponadto pierwotna instalacja gazowa powstała legalnie, zatem, jej odtworzenie przez państwa P. w żaden sposób nie naruszało interesu pozostałych współwłaścicieli budynku (skarżących). Brak zgody skarżących na wykonanie przedmiotowej instalacji pozostawał więc bez wpływu na rozstrzygnięcie organów.

Prawidłowo również organy uznały, że wykonana nowa część instalacji gazowej, sposób odprowadzenia spalin z kotła gazowego jak i wentylacja pomieszczenia, w którym zrealizowano instalację gazową zostały doprowadzone do stanu zgodnego z przepisami. Ustaleń tych organ dokonał w oparciu o dokumenty, takie jak protokoły z przeglądów m.in. przeglądu technicznego instalacji gazowej wykonanego przez T. W. posiadającego uprawnienia do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci na stanowisku dozoru, z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych - spalinowych - wentylacyjnych sporządzony przez mistrza kominiarskiego W. W.. Dokumenty te zostały sporządzone w sposób rzetelny i Sąd podziela ustalenia organów poczynione na ich podstawie.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo stwierdziły, że nie zachodzi potrzeba nakładania na inwestora obowiązków wynikających z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Treść rozstrzygnięcia jest czytelna, nie budzi wątpliwości. Skoro, jak wyżej wskazano, przeprowadzone roboty budowlane nie uchybiają normom technicznym i budowlanym, brak jest podstaw do nakazywania doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.

W tym miejscu należy wskazać, że nie było kwestionowane przez sąd w wyroku z 20.09.2017r. wskazana w skardze okoliczność, że przedmiotowe roboty mimo konieczności uzyskania pozwolenia na budowę były wykonane bez jego uzyskania i z tych względów wdrożona została procedura z art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. w trakcie której w pierwszej kolejności organy rozważają możliwości doprowadzenia wykonanych czynności do stanu zgodnego z prawem. Nie było też kwestionowane, że do robót wykonywanych w tym zakresie wymagane jest wykazanie przez inwestorów prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. To w jakim zakresie takie prawo ma być wykonywane w sytuacji gdy wykonywane prace mają miejsce w budynku, w którym jest kilku właścicieli wskazał tut. sąd w wyroku z 20 września 2017r., a kwestia ta na mocy art. 153 p.p.s.a. jest wiążąca w niniejszej sprawie.

Nie było sporne, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania instalacja składa się z kotła i części rur znajdujących się w piwnicy przynależnej do lokalu państwa P. . W tym zakresie - jak już wcześniej wskazano, zgoda skarżących nie jest potrzebna. Instalacja nie została wykonana w żadnej części należącej do wyłącznej własności skarżących pp. K. , tylko w piwnicy przynależnej do lokalu nr [...]. Jak wynika z aktu notarialnego nr A [...] (dot. Lokalu nr [...]) z własnością lokalu w tym budynku związany jest określony udział we własności nieruchomości wspólnej obejmującej grunt i wszelkie części budynku i urządzenia, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali. Prawo do użytkowania konkretnej piwnicy wynika z dokonanego umownego podziału do korzystania (quoad usum). Skarżący wskazywali zaś, że taki podział nieruchomości nie wpływa na zakres prawa własności ani na uprawnienie do rozporządzania rzeczą wspólną, a tym samym wymaga uzyskania zgody z art. 199 kc na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu lub uzyskania zgody zastępczej, której państwo P. nie uzyskali. Zarzucili również brak uwzględnienia faktu, że instalacja korzysta z elementów takich jak kominy wentylacyjne, spalinowe oraz elementy ścian i stropów wchodzących w skład współwłasności.

Stanowisko to nie było zasadne. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 11 p.b. przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy to rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Definicja ta ma charakter zakresowy. Zostały w niej wymienione w sposób zupełny prawa, z których może wynikać tytuł prawny do nieruchomości, od najszerszych uprawnień rzeczowych właścicielskich, przez tytuły o atrybutach słabszych, aż po uprawnienia wyłącznie obligacyjne. Kolejność tytułów prawnych, z których może wynikać prawo, o którym stanowi art. 3 pkt 11, nie ma decydującego znaczenia dla skutecznego wykazania się nim w procesie budowlanym. Do kompetencji organu administracji architektoniczno-budowlanej nie należy rozstrzyganie sporów pomiędzy uprawnionymi z różnych tytułów prawnych. Jak zauważa się w orzecznictwie sądowym, z uszeregowania uprawnień do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie wynikają żadne skutki dla postępowania w sprawach budowlanych, organ administracji bowiem ma wyłącznie badać, czy dany inwestor legitymuje się jednym z wymienionych tytułów do nieruchomości (wyrok NSA z dnia 22 marca 2005 r., OSK 1291/04, LEX nr 189136).

Według art. 195 k.c. własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Jej naturę prawną określa jedność przedmiotu, wielość podmiotów oraz niepodzielność wspólnego prawa (A. Cisek (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2011, s. 339; S. Rudnicki, G. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga..., s. 272-273). Współwłasność może mieć charakter albo ułamkowy, albo łączny (art. 196 k.c.).

Współwłasność w częściach ułamkowych polega na tym, że udział każdego współwłaściciela we wspólnym prawie określony jest kwotowo ułamkiem. Ułamek, jako kategoria niematerialna, określa zakres uprawnień jednego współwłaściciela wobec pozostałych. Z punktu widzenia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane istotnego znaczenia nabiera sposób sprawowanego zarządu (na temat samego pojęcia zarządu zob. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 25 marca 1994 r., III CZP 182/93, OSNCP 1994, nr 7-8, poz. 146). W pierwszej kolejności może on zostać uregulowany przez współwłaścicieli w formie umowy. W jej braku zastosowanie znajdują przepisy art. 199-203 k.c. W art. 199 i 201 k.c. został dokonany podział ogółu czynności prawnych odnoszących się do wspólnej rzeczy na czynności przekraczające zwykły zarząd, dla dokonania których potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, oraz czynności zwykłego zarządu wymagające dla swojej prawnej skuteczności zgody większości współwłaścicieli. O zaliczeniu konkretnej czynności do jednej z wymienionych kategorii decydują okoliczności konkretnego przypadku. Niemniej jednak wskazuje się, że czynnością przekraczającą zwykły zarząd jest z reguły budowa lub przebudowa domu na wspólnej nieruchomości (S. Rudnicki, G. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga..., s. 300; wyrok SN z dnia 11 października 1990 r., lii ARN 15/90, OSP 1991, z. 6, poz. 163; wyrok NSA z dnia 7 marca 2006 r., II OSK 576/05, LEX nr 198321). W orzecznictwie sądowym przyjęto, że umowne udostępnienie nieruchomości dla rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd (wyrok NSA z dnia 6 września 2005 r., OSK 1914/04, LEX nr 195011), podobnie jak wyrażenie zgody na budowę gazociągu przechodzącego przez nieruchomość stanowiącą współwłasność (wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 marca 2002 r., IV SA 1563/00, niepubl.; zob. jednak wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2013 r., II OSK 428/12, LEX nr 1559754), zmiana sposobu użytkowania obiektu i przebudowa elewacji budynku (wyrok NSA w Poznaniu z dnia 22 marca 2002 r., II SA/Po 1874-1875/00, LEX nr 1686212),

Podział nieruchomości o charakterze ułamkowym może nastąpić jedynie do korzystania z niej, o czym stanowi art. 206 k.c. (podział quoad usum). Podział taki następuje na podstawie orzeczenia sądu albo umowy współwłaścicieli. W wyniku jego dokonania współwłaściciel staje się posiadaczem prawa do korzystania z wydzielonej części nieruchomości. Podział ten nie jest równoznaczny ze zniesieniem współwłasności. W zależności od zmiany okoliczności może on ulec modyfikacji albo w drodze porozumienia zawartego pomiędzy współwłaścicielami, albo sądowego zniesienia współwłasności. Podział quoad usum może wiązać się z nabyciem przez poszczególnych współwłaścicieli uprawnienia do wzniesienia obiektu budowlanego, jeżeli wynika to z treści umowy lub orzeczenia sądowego (wyroki NSA w Warszawie z dnia 1 października 1991 r., IV SA 293/91 i IV SA 574/91, OSP 1993, z. 4, poz. 79, wraz z glosą S. Jędrzejewskiego, tamże, s. 184). Jego dokonanie oraz zakres nie może być jednak domniemywany czy też dorozumiany. Z samego faktu przyznania poszczególnym współwłaścicielom nieruchomości prawa do wyłącznego korzystania z określonych działek nie wynika, że mają oni prawo do ich zabudowy w rozumieniu art. 3 pkt 11 (wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., II OSK 1869/06, LEX nr 338967).

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 stycznia 1980 r. III CZP 80/79 (OSNC 1980/9/15), stanowiącej rozwinięcie stanowiska zajętego w przedmiocie podziału nieruchomości quoad usum w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 28 .IX. 1963 r. lii CO 33/62 (OSNCP 1964/2/22), współwłaściciele nieruchomości zawierając umowę o jej podziale quoad usum mogą zmienić zasady współposiadania rzeczy wspólnej oraz pobierania z niej pożytków i ponoszenia na nią wydatków, określone w art 206 i art. 207 k.c. Podział taki może polegać na tym, że każdy ze współwłaścicieli lub niektórzy z nich otrzymują do wyłącznego użytku fizycznie wydzieloną część rzeczy i każdy z wyłączeniem innych tę część używa i czerpie z niej pożytki. Prowadzi to w konsekwencji również do przyjęcia, że w takim też zakresie każdy ze współwłaścicieli, używając fizycznie wydzielonej części, ponosi wszystkie wydatki związane z eksploatacją tej części.

Skoro bowiem z podziału rzeczy wspólnej quoad usum wynika również podział dochodów i pożytków odpowiadający podziałowi współposiadania i korzystania między współwłaścicielami, to taka sama zasada powinna obowiązywać w odniesieniu do rozdziału wydatków, jakie każdy ze współwłaścicieli ponosi na fizycznie wydzieloną część nieruchomości, przydzieloną mu do używania. A zatem współwłaściciel, który dokonał nakładów koniecznych na nieruchomość będącą przedmiotem współwłasności, nie może żądać zwrotu wartości tych nakładów, odpowiadającej udziałowi pozostałych współwłaścicieli w całości nieruchomości, jeżeli w drodze podziału quoad usum nie korzystają oni z tej części nieruchomości, na której zostały te nakłady dokonane.

Nie ulega wątpliwości, że umowa o podziale rzeczy quoad usum może być zawarta także w sposób dorozumiany przez utrwalony między współwłaścicielami sposób korzystania z części rzeczy wspólnej. Nie muszą być w niej określone zasady podziału korzyści i dochodów oraz wydatków i ciężarów. Dokonując takiego podziału strony umawiają się również w sposób dorozumiany, że ciężary i wydatki dotyczące zajętej części rzeczy ponosi tylko ten, kto z niej korzysta z wyłączeniem innych (porównaj postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012r. V

CSK 526/11, niepubl.). Takie rozumienie skutków umowy o podziale nieruchomości wspólnej do korzystania wynika z art. 56 k.c. Umowa ta, jak każda czynność prawna, wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone oraz określone w ustawie, lecz także skutki wynikające z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów, które stanowią instrument umożliwiający uzupełnienie treści umowy także o skutki w niej nie wymienione, które jednak w danym miejscu i czasie (w chwili zawierania umowy) w pełni odpowiadają wymaganiom etycznym i obyczajowym. Podobne skutki takiej umowy można wyprowadzić dokonując jej wykładni zgodnej z zasadami art. 65 k.c., a więc badając cel umowy oraz tłumacząc jej sens tak jak wymagają tego zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje. Jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanym postanowieniu, skutkiem umowy o podziale nieruchomości quoad usum jest podział pożytków i przychodów oraz wydatków i ciężarów w taki sposób, że pożytki i przychody pobierają tylko ci współwłaściciele, którzy jako jedyni korzystają z określonej części nieruchomości i oni też wyłącznie ponoszą wydatki i ciężary związane z tą częścią rzeczy wspólnej. Takie skutki umowy o podziale rzeczy wspólnej quoad usum wynikają z jej celu oraz z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów.

W przedmiotowej sprawie nawet więc dokonany i nie kwestionowany przez skarżących podział części wspólnej piwnicy quoad usum potwierdza fakt, że inwestorzy dysponowali prawem do przypadającej im piwnicy, w której wykonali roboty i nie wymagało to zgody skarżących.

Rodzaj wykonanych prac nie przekraczał czynności zwykłego zarządu. Okoliczność, że instalacja ta stanowi część instalacji w budynku, jest z nią połączona, czy przechodzi przez ściany czy stropy nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Nie ogranicza praw wynikających ze współwłasności skarżących. Nie wpływa bowiem w istotny sposób na możliwość korzystania z części wspólnych przez pozostałych współwłaścicieli ani nie powoduje zmiany ich przeznaczenia. Państwo P. nie musieli więc uzyskać zgody skarżących roboty będące przedmiotem niniejszego postępowania. Nie ma też podstaw do uznania, że w takiej sytuacji prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczyć ma również tej części instalacji, która nie była przedmiotem niniejszego postępowania.. Jak bowiem słusznie wskazał WWINB niniejsze postępowanie dotyczy jedynie części instalacji gazowej (na odcinku od kotła gazowego - wraz z kotłem- określonym jako punkt A do punktu B tj. do połączenia instalacji gazowej starej i nowej miedzianej w piwnicy przynależnej do lokalu nr [...] państwa P. . Cześć ta mogła być wykonana samodzielnie i stanowić wyłączny przedmiot postępowania. W sprawie organy ustaliły, że wykonano jako nową instalację w piwnicy lokalu nr [...] - od licznika do miejsca usytuowania kotła. Przebieg instalacji jest zgodny z projektem zatwierdzonym decyzją z 22.06.2009 r. udzielającą zgody poprzedniemu właścicielowi panu B. na rozbudowę wewnętrznej instalacji gazowej. Inwestor dokonał demontażu uszkodzonego odcinka (od ok. 2m od licznika do kotła) i zlecił w 2015 r. wykonanie nowej instalacji z rurek miedzianych ułożonych tak jak poprzednio tj. w taki sam sposób jak wykonano instalację na podstawie udzielonego w 2009 roku pozwolenia. W tym miejscu zaznaczyć należy, że kwestia prawidłowości zastosowania trybu postępowania z art. 51 ust. 1, 2 pr. bud. nie została zakwestionowana przez WSA w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z 20.09.2017r. Dokonywanie odmiennych ustaleń, związanych z rozważaniem czy charakter prac doprowadził do zmiany parametrów użytkowych budynku nie jest dopuszczalna. Należy też zwrócić uwagę, że przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego mogą i powinny być również prace budowlane, które nie wymagają pozwolenia lub zgłoszenia jeżeli są lub zostały (w zw. z art. 51 ust. 7) wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Niewątpliwie może to dotyczyć (ale tylko pod tym kątem) nie objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia lub zgłoszenia robót budowlanych związanych ( por. wyrok WSA w Gliwicach z 28.07.2014r., II SA/Gl [...]).

Wymaga podkreślenia, iż przedmiotowa sprawa nie dotyczyła całości instalacji, w tym tej wykonanej w 1997 r. czy 2009 r. W aktach organu znajdują się decyzje wskazujące, że nie znaleziono podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących tamtych instalacji (por. dwie decyzje Wojewody W. z [...].03.2016r. dotyczące decyzji starosty [...] z [...] czerwca 2009r. i z [...] lutego 2010 r.). Należy dodać, że GINB w styczniu 2017r. dwiema decyzjami ( z dnia 2 stycznia 2017 r. nr [...] oraz z dnia 4 stycznia 2017 r. nr [...]) utrzymał w mocy decyzje Wojewody w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] zezwalające panu B. na rozbudowę instalacji gazowej. GINB stwierdził, że decyzje te nie są dotknięte żadną z wad nieważności z art. 156 kpa, w tym wskazywana przez skarżących wadą niewykonalności decyzji.

Nie zasługiwał więc na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa przez brak wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności względem decyzji starosty p. z dnia [...] czerwca 2009r. Kwestia ta nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, jak i wykracza poza zakres niniejszego postępowania. Poza tym jak wynikało z wyżej wskazanych danych nieważność decyzji z 22 czerwca 2009r. była badana na wniosek skarżących, nie znaleziono podstaw do stwierdzenia nieważności. Zarzucany przez skarżących błąd dotyczący ilości kanałów w kominie nr [...] zawarty w projekcie a następnie w ekspertyzie p. [...], został przez niego poprawiony w uzupełniającej ekspertyzie z marca 2016r.,

Nie są zasadne twierdzenia skarżących, że poprzestano jedynie na zbadaniu wentylacji dotyczącej kotłowni a pominięto fakt zamurowania kratek wentylacyjnych w mieszkaniach. Organ wyjaśnił, że kwestie dotyczące wentylacji w mieszkaniach wykraczają poza zakres niniejszego postępowania. Nie miała miejsce przebudowa kanałów wentylacyjnych a ich zamurowanie w mieszkaniu pp. Podgajnych, co ewentualnie może być objęte odrębnym postępowaniem.

Skarżący w skardze podnosili również, że część instalacji gazowej nie jest samodzielnym urządzeniem budowlanym a integralną częścią całej instalacji gazowej. I jako całość winna być zgodna z prawem. Jednak w ocenie Sądu z uwagi na wykonanie instalacji w piwnicy przynależnej do mieszkania pp [...] obsługujących tylko ich mieszkanie pozwalało na ograniczenie postępowania jedynie do tych robót. Z akt administracyjnych wynika, że organ badał okoliczności podnoszone przez skarżących dotyczącego wskazywanego przez nich wpływu części instalacji na cały budynek i uznał, opierając się na ekspertyzach specjalistów, że nie stanowi ona zagrożenia dla budynku, wykonana została prawidłowo, jest szczelna. Organ w toku postępowania informował skarżących, że ich komin nie ma nic wspólnego z niniejszym postępowaniem, gdyż komin w piwnicy przynależnej do lokalu nr [...] ma przewód spalinowy wyposażony we wkład kwasoodporny, do którego podłączony jest kocioł gazowy i nie ma wpływu na komin zlokalizowany w piwnicy służącej lokalowi nr [...]. Organ wyjaśnił, że sporządzono protokół kontroli stanu technicznego całego budynku (4.01.2016r.) i uznano, iż wskazywane przez skarżących ślady wilgoci na ich kominie maja związek nie z działaniem instalacji gazowej uczestników a z opierzeniem mającym wpływ na stan kominów, aby zapobiec ich dalszemu zalewaniu i niszczeniu. I to skarżący są zobowiązani do wykonania zaleceń z tego protokołu. W toku postępowania ( w piśmie z 4 maja 2016r.) organ również odpowiedział na zgłaszane przez skarżących wątpliwości dotyczące pozbawienia wentylacji w lokalu 1 i 3 i podał, że sygnalizowany przez skarżący odwrócony ciąg (pismo skarżących z 8.09.2016r.) jest najczęściej spowodowany brakiem dopływu powietrza do pomieszczeń, co powinni sprawdzić, a nie pozbawieniem wentylacji w lokalu nr [...]. W przedmiotowej sprawie organy oceniając stan techniczny całego budynku i odnosząc się do zgłaszanych zarzutów przekonująco wykazały, że postępowanie mogło dotyczyć części instalacji.

Jak słusznie wskazali skarżący zakres ewentualnych robót w procedurze naprawczej z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. powinien ściśle dotyczyć zakresu robót już wykonanych w warunkach samowoli, jednak państwo K. wyciągnęli z tego nieprawidłowy wniosek, iż przedmiotowe roboty stanowiły dokończenie wcześniejszej samowoli. Jak już wyżej wskazano nie było żadnych podstaw, by wcześniejsza rozbudowa instalacji nastąpiła w warunkach samowoli. Nie był zasadny również zarzut, że została odbudowa również cześć instalacji głównej. Organ prawidłowo odniósł się w toku postępowania (pismo z 4 maja 2016r.) do przedłożonych przez skarżących operatu szacunkowego i ogłoszenia o sprzedaży lokalu, z których wynikało, ze nie było instalacji gazowej. Oferta ta dotyczyła lokalu nr 3, który nadal nie ma instalacji gazowej a nie odnosiła się do lokalu nr 1. nadto z akt wynikało, że dostawy gazu do budynku miały miejsce w latach 90 – tych, do lokalu nr 2 do 2012r. a do lokalu nr 1 dostawę wznowiono 30.09.2015r.

Wbrew twierdzeniom skarżących wydany wyrok przez WSA w Warszawie (VII SA/Wa 424/17) nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Wiążący jest bowiem wyrok wydany przez WSA w Poznaniu (IV SA/Po 513/17). Poza tym z wyroku WSA w Warszawie nie wynika, jak uznali skarżący, że nie tylko brak ich zgody był powodem utrzymywania decyzji, a szereg innych czynników. Z uzasadnienia tego wyroku (dostępnym na stronie internetowej CBOSA) wynika, że dotyczył on jedynie zagadnienia wstępnego związanego z dysponowaniem prawa do nieruchomości na cele budowlane. Sąd w tym wyroku uznał, że "Rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji przez organ drugiej instancji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Takim zagadnieniem nie będzie wynik postępowania o udzielenie zezwolenia na czynność przekraczającą zwykły zarząd. Orzeczenie to ukształtuje bowiem ewentualnie uprawnienie na przyszłość i nie znajdzie tym samym zastosowania do oceny prawa do czynności podejmowanych przez skarżących już wcześniej czy też możliwości ich obecnej legalizacji".

Nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty dotyczące przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego. Za nieuzasadniony uznać należało zarzut niedopuszczenia skarżących do oględzin, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący byli obecni podczas oględzin w dniu 4 listopada 2015 r. oraz brali czynny udział w dalszym postępowaniu. W trakcie kontroli 8.12.2017r. skarżący nie brał udziału, choć termin ten został uzgodniony przez strony 22.11.2017r. Nie można również zgodzić się z twierdzeniami skarżących, że organy nie poddały weryfikacji protokołów oględzin i ekspertyz. Ekspertyza z 2015r. dotycząca ustalenia czy instalacja została wykonana zgodnie z przepisami technicznymi była sporządzona przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, organy po jej ocenie zażądały jej uzupełnienia, co miało miejsce 14.03.2016r. Z uwagi na upływ czasu w postępowaniu ponownie zobowiązano inwestorów do dołączenia dokumentacji dotyczącej poprawności i bezpieczeństwa działania instalacji. Inwestorzy przedłożyli protokół szczelności instalacji T. W. i o stanie technicznym przewodów kominowych W. W. , które potwierdziły bezpieczny stan instalacji. Z opinii biegłego H. (ze sprawy cywilnej) wynikało również, że instalacja gazowa spełnia warunki techniczne jak i bezpieczeństwa. Z dokumentów tych organy wyciągnęły prawidłowe wnioski, iż odbudowana instalacja została wykonana zgodnie z przepisami technicznymi, jest bezpieczna i szczelna. Przy tym nie ma wątpliwości, ze protokoły i opinie techniczne zostały wykonane przez osoby posiadające właściwe uprawnienia budowlane i kwalifikacje. Słusznie więc organy uznały je za wiarygodne. Jedynie brak logicznych wywodów, wewnętrzne sprzeczności w rozstrzygnięciach organów, czy brak uprawnień osób, które ww. dokumenty sporządzały stanowić mogą podstawę do ich zakwestionowania. Takie okoliczności miejsca w niniejszej sprawie nie miały. Złożone przez skarżących postanowienie Sądu Rejowego [...] z dnia 17 kwietnia 2018r. (I Ns 1085/16) umarzające postępowanie o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd nie ujawniły nowych, istotnych okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego. Zarzuty wskazane w skardze nie uzasadniały podważenia legalności zaskarżonej decyzji.

Mając te rozważania na uwadze, jak i to że organy zastosowały się do wiążących przez Sąd ustaleń w wyroku z dnia 20 września 2017 r. o sygn. akt IV SA/PO 513/17, tut. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.