Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SAB/Wa 76/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 35 par. 1 i 3, art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Artur Kot Protokolant Specjalista Ilona Obara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi B. M. i A. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Powiatu [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) zobowiązuje Starostę Powiatu [...] do załatwienia przewlekle prowadzonej sprawy z wniosku B. M., A. M., J. M., J. M. oraz Z. M. z dnia [...] kwietnia 2008 roku w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej numerem działki nr [...] położonej w J. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Powiatu [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierza Staroście Powiatu [...] grzywnę w kwocie [...] ([...] tysiące) złotych; 4) zasądza od Starosty Powiatu [...] na rzecz B. M. i A. M. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5) zasądza od Starosty Powiatu [...] na rzecz skarżącej B. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2014 r. B. M. i A. M. – W. (dalej także: "skarżące") złożyły w Starostwie Powiatowym w R. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niezałatwienie sprawy w terminie oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Powiatu R. (dalej także: "Starosta", "organ pierwszej instancji") w przedmiocie załatwienia ich wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nr [...] o pow. [...] m2 położonej w J. przy ul. S. Powołując się na art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") wniosły

o: stwierdzenie bezczynności oraz przewlekłości w prowadzeniu postępowania w ww. sprawie; wyznaczenie Staroście Powiatu R. terminu wydania decyzji orzekającej co do istoty sprawy; stwierdzenie, że bezczynność oraz przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie grzywny Staroście Powiatu R. zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżące podniosły, iż postępowanie o zwrot ww. nieruchomości zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 roku. Jako ostatnio wydaną decyzję w sprawie skarżące przytoczyły decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...], uchylającą decyzję Starosty R. z dnia [...] lutego 2013 r., wskazując, iż Starosta R. po upływie terminu do jej załatwienia, postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...] kwietnia 2014 r., w którym to terminie przesłuchał jedynie świadka na okoliczność wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Sprawa nie została zakończona w wyznaczonym terminie, a postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Starosta R. wskazał następny termin załatwienia sprawy na dzień [...] grudnia 2014 r. Z tych względów w ocenie skarżących Starosta pozostaje w bezczynności, o bezczynności bowiem w postępowaniu administracyjnym przesądza to, czy zobowiązany organ, w ustawowym terminie zakończył postępowanie decyzją administracyjną. Bezczynność organu zachodzi bowiem wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy je podjął (prowadził postępowanie), ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego kończącego merytorycznie sprawę. Skarżące wskazały jednocześnie, iż dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów akt administracyjny nie został wydany, tj. czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. Na poparcie swoich twierdzeń przywołały jednocześnie orzecznictwo sądów administracyjnych, dotyczące tej problematyki. Poddając analizie przebieg prowadzonego przez Starostę R. postępowania podniosły, że Starosta po wniesieniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dopiero decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. dokonał zwrotu małej części tej nieruchomości, a wcześniejszą swoją decyzją z dnia [...] listopada 2008r. umorzył postępowanie w sprawie. Podkreśliły, iż Starosta R. jest organem wyspecjalizowanym w zakresie przepisów o gospodarce nieruchomościami, materia ta jest mu dobrze znana, stąd rozstrzygnięcie umarzające postępowanie wskazuje na celowe przewlekanie postępowania. Skarżące zakwestionowały jednocześnie zasadność podejmowanych w postępowaniu działań, które zostały przez skarżące ocenione jako mnożenie czynności ponad potrzeby postępowania, nie zmierzające do zakończenia sprawy. Podkreślono, iż wszystkie decyzje wydane dotychczas przez Starostę R. w sprawie były uchylone przez Wojewodę [...] do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem zbadania całości materiału dowodowego m.in. pod kątem wykorzystania spornej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia. Żadna decyzja Starosty R. z wydanych w niniejszym postępowaniu o zwrot ww. nieruchomości nie została wydana w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Starosta wielokrotnie wyznaczał ponownie terminy załatwienia sprawy uzasadniając taki stan rzeczy dużą ilością spraw do załatwienia, skomplikowaną materią sprawy, brakiem akt, koniecznością dokonania podziałów geodezyjnych itp. Zaznaczyły, iż podziału geodezyjnego wymaga tylko cześć gruntu zabudowana w toku postępowania zwrotowego przedszkolem, którego budowy, mimo wniosku skarżących Starosta nie wstrzymał. Poprzez opieszałe działanie, przedłużanie i mnożenie czynności Starosta naruszył zasadę szybkości postępowania przewidzianą w art. 12 k.p.a., a tym samym prowadził postępowanie przewlekle. Wyznaczanie wciąż nowych terminów zakończenia postępowania wskazuje na działanie nieefektywne i bez wnikliwości. Podkreśliły, że pismem z dnia [...] czerwca 2014 r., skierowanym do Wojewody [...] wniosły zażalenie zarówno na bezczynność jak i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę R. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] rozpatrzył zasadniczo pozostawanie Starosty R. w bezczynności. Do kwestii przewlekłego prowadzenia przez Starostę R. postępowania w sprawie odniósł się bardzo lapidarnie. Podniosły, iż biorąc pod uwagę, że sprawa powinna być rozpoznana i zakończona przez organ administracyjny maksymalnie w ciągu 2 miesięcy - art. 35 k.p.a., sześcioletniego okresu postępowania, w żadnym przypadku nie można określić rozsądnym terminem. Powyższe, jak podniosły, uzasadnia wniesienie skargi, która powinna zostać uwzględniona.

Starosta R. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu powyższego stanowiska podniósł, iż zarzuty skarżących są bezzasadne, bowiem w sprawie tej nie zaistniał ani stan bezczynności, ani przewlekłości prowadzonego postępowania. Wskazał, iż zarzuty skarżących odnośnie rzekomej bezczynności organu pierwszej instancji, były już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i Sąd, wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r.

w sprawie sygn. akt VIII SAB/Wa 3/12 - skargę oddalił. Okoliczność ta, w ocenie Starosty, sprawia, że te same działania organu, w tym samym okresie czasu, które były objęte oceną Sądu w sprawie sygn. akt VIII SAB/Wa 3/12 nie mogą być poddawane ponownej ocenie, zaś we wrześniu 2013 r., zażalenie obejmujące podobne zarzuty, było przedmiotem rozpoznania przez organ drugiej instancji - Wojewodę [...], który postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2013 r. uznał zażalenie skarżących za nieuzasadnione. Z tych względów Starosta R. uznał za zasadne odniesienie się do zarzutów zgłaszanych obecnie i podniósł, iż analiza przebiegu postępowania obejmująca ostatni okres po miesiącu wrześniu 2013 r., nie pozwala na stwierdzenie, aby zachodził stan przewlekłości tego postępowania. Wskazał, iż bezzwłocznie po otrzymaniu zwróconych akt sprawy od organu drugiej instancji, organ pierwszej instancji realizując otrzymane wytyczne, pismem z dnia [...] listopada 2013 r. zwrócił się do skarżących o sprecyzowanie stanowiska w sprawie, co do rodzaju i zakresu żądań. Pisemne stanowisko skarżących w tej sprawie wpłynęło w dniu [...] stycznia 2014 r. Stanowisko swoje w tej sprawie skarżący uzupełnili pismem z dnia [...] marca 2014 r. W dniu [...] marca 2014 r., przesłuchany został świadek J. J., zaś w dniu [...] kwietnia 2014 r. zarządzono przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu [...] maja 2014r. Wskazał także, iż w dniu [...] czerwca 2014 r., po uprzednim przeprowadzeniu wymaganej procedury wyłonienia wykonawcy, zawarta została umowa z geodetą uprawnionym o wykonanie projektu podziału celem wydzielenia nieruchomości mogącej podlegać zwrotowi. Projekt podziału został przez geodetę wykonany i dokumentacja z tym związana została przekazana organowi prowadzącemu postępowanie w dniu [...] października 2014 r. Niezwłocznie po otrzymaniu tej dokumentacji, w dniu [...] października 2014 r. organ pierwszej instancji przystąpił do wyłonienia kandydata na biegłego w sprawie oszacowania wartości nieruchomości. Nadmienić w tym miejscu należy, iż czynność ta nie mogła być wcześniej dokonana, bowiem oszacowanie dotyczyć może tylko konkretnej nieruchomości mającej określone granice, a zatem mogło to nastąpić dopiero po dokonaniu przez geodetę wydzielenia nieruchomości mającej podlegać zwrotowi. Na dzień [...] października ustalono termin składania ofert przez kandydatów na biegłego rzeczoznawcę majątkowego. Starosta podniósł, iż przebieg postępowania w sprawie wyklucza możliwość skutecznego postawienia zarówno zarzutu bezczynności jak i też przewlekłości w jego prowadzeniu, a podejmowane w toku postępowania czynności ani nie były czynnościami zbędnymi, a nie były nieefektywne, ani nie były podejmowane w nadmiernych odstępach czasu. Każda z podjętych czynności była niezbędna do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego warunkującego prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Także kolejność podejmowanych czynności była prawidłowa. Powyższe, jak wskazano, sprawia, że skarga winna podlegać oddaleniu.

W dniu [...] stycznia 2015 r. wpłynęło do akt sądowych, przekazane do wiadomości, postanowienie Starosty R. z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...], wydane na podstawie art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 3 oraz art. 123 k.p.a., wskazujące, iż wniosek w sprawie, o której mowa wyżej zostanie rozpatrzony w terminie do dnia [...] marca 2015 r. W dniu [...] maja 2015 r. wpłynęło do akt sądowych także pismo sporządzone z upoważnienia Starosty R. z dnia [...] maja 2015 r. zawiadamiające o zakończeniu postępowania dowodowego, zakreślające stronom termin do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów określenia zgłoszonych żądań w terminie do dnia [...] maja 2015 r.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. (złożonym w Starostwie Powiatowym

w R. w dniu [...] maja 2008 r.) B. M., A. M. – W., J. A. M., J. M. i Z. M. (dalej także: "wnioskodawcy") na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej także: "ustawa o gospodarce nieruchomościami") wystąpili o zwrot wywłaszczonej w 1989 r. nieruchomości nr ew. [...] położonej

w J. Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. znak [...] Starosta Powiatu R. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w J., oznaczonej jako działka Nr [...], nabytej na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby budowy zbiorczej szkoły aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] stycznia 1989 r., do czasu dostarczenia prawomocnego postanowienia sądowego stwierdzającego nabycie prawa do spadku w odniesieniu do części gospodarstwa rolnego odziedziczonego przez A. M. po zmarłym mężu, poprzednim właścicielu wskazanej we wniosku nieruchomości. Po rozpatrzeniu zażaleń wnioskodawców i Wójta Gminy J. na powyższe postanowienie Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2008r. uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania. Wojewoda [...] w uzasadnieniu postanowienia Nr [...] podniósł, iż zawieszenie postępowania było nieuzasadnione, albowiem organ pierwszej instancji ma możliwość ustalenia kręgu osób legitymowanych do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wskazano jednocześnie, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami legitymacja do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przysługuje spadkobiercom poprzedniego właściciela. Postanowienie Wojewody [...], o którym mowa, wpłynęło do Starostwa Powiatowego w dniu [...] lipca 2008 r. Starosta R. pismem z dnia [...] listopada 2008 r. zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego, informując jednocześnie o prawie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów i żądań w terminie do dnia [...] listopada 2008 r., po czym decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. znak [...] Starosta R. umorzył postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości, podnosząc, iż żądanie spadkobierców byłego właściciela jest bezprzedmiotowe z uwagi na to, iż jak wynika z aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] stycznia 1989 r. nabycie nieruchomości nastąpiło na podstawie dobrowolnej umowy bez powołania jako podstawy prawnej przepisów wskazanych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami lub też art. 136 ust. 3 i 4 tej ustawy. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców, decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił decyzję Starosty R., o której mowa w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż stosownie do stanowiska doktryny, sformułowanie "nieruchomości nabyte" obejmuje wszystkie formy przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, w tym także nabycie w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej w wyniku rokowań poprzedzających procedurę wywłaszczeniową. Wojewoda [...] zarzucił organowi pierwszej instancji oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia jedynie na ww. akcie notarialnym bez zebrania dokumentów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa wskazanej we wniosku nieruchomości, umożliwiających właściwe zbadanie sprawy. Decyzja Wojewody [...], o której mowa została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Gminę J., która to skarga wyrokiem tego Sądu z dnia 11 września 2009 r. w sprawie VIII SA/Wa 255/09 została oddalona. W związku ze złożeniem skargi w powyższej sprawie akta sprawy dotyczącej zwrotu nieruchomości zostały przez Starostę przekazane Wojewodzie [...] w dniu [...] kwietnia 2009 r. Akta te zostały zwrócone po wykorzystaniu w dniu [...] grudnia 2009 r. W dniu [...] stycznia 2010 r. Urząd Gminy J. przesłał Staroście faksem odpis nieprawomocnego wyroku wydanego w sprawie VIII SA/Wa 255/09. W uzasadnieniu wyroku zostały zawarte wskazania co do dalszego toku postępowania w sprawie, z jednoczesnym odwołaniem się do dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych i okoliczności, takich jak częściowe zbycie wywłaszczonej nieruchomości osobom trzecim. W tym samym dniu, to jest [...] stycznia 2010 r. Starosta wykonując wytyczne Sądu zwrócił się do Wójta Gminy J. o nadesłanie potrzebnych w postępowaniu dokumentów. W dniu [...] lutego 2010 r. dokonano badania zapisów księgi wieczystej KW Nr [...] w zakresie dotyczącym działki nr ew. [...]. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. Starosta powołując się na poprzednie pismo z dnia [...] stycznia 2010 r. ponownie zwrócił się do Wójta Gminy J. o nadesłanie dokumentów dot. postępowania wywłaszczeniowego. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2010 r. ustalono termin oględzin na gruncie na dzień [...] marca 2010 r., o którym poinformowano strony. Oględziny odbyły się w wyznaczonym terminie, a na ich okoliczność sporządzono protokół. W dniu [...] kwietnia 2010 r. skierowano do Wójta Gminy J. kolejne pismo w sprawie, z wezwaniem do nadesłania wskazanych w piśmie dokumentów i zajęcia stanowiska w sprawie możliwości unieważnienia aktów notarialnych dotyczących sprzedaży wymienionych w piśmie działek. W dniu [...] maja 2010 r. dokonano oględzin dokumentów przechowywanych w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej, na okoliczność, których sporządzono notatkę służbową, gdzie wskazano na dołączenie do akt kserokopii dokumentów i aktualnej mapy zasadniczej. W dniu [...] maja 2010 r. sporządzono notatkę służbową na okoliczność udostępnienia akt archiwalnych dotyczących budowy szkoły gminnej. Pismami z dnia [...] czerwca 2010 r. zwrócono się o przedstawienie ofert co do ceny i terminu opracowania opinii w sprawie wyceny wskazanych w piśmie niektórych działek powstałych z podziału działki Nr [...], wskazując termin składania ofert na [...] czerwca 2010 r. i w dniu [...] czerwca 2010 r. wpłynęła do Starostwa Powiatowego w R. oferta na wycenę nieruchomości. Umowa z rzeczoznawcą składającym ofertę, o której mowa na wykonanie operatu szacunkowego została zawarta w dniu [...] listopada 2010 r., z terminem jego wykonania do dnia [...] grudnia 2010 r. Wycena nieruchomości została złożona w Starostwie Powiatowym w R. w dniu [...] grudnia 2010 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. skierowano kolejną korespondencję do Wójta Gminy J., oznaczoną jako [...]. Odpowiedź na powyższe pismo wpłynęła do Starostwa Powiatowego w dniu [...] czerwca 2010 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Starosta R. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1, art. 101 § 1 i 3, art. 103, art. 141 k.p.a. zawiesił postępowanie odnośnie działek Nr [...] i [...], które zostały sprzedane innym osobom i zobowiązał wnioskodawców do wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem zmierzającym do zakwestionowania ważności umów sprzedaży tych działek. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. po rozpatrzeniu zażalenia wnioskodawców na postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] listopada 2010 r. – postanowienie, o którym mowa uchylił w całości. Powyższe postanowienie Wojewody [...] wpłynęło do Starostwa Powiatowego w dniu [...] kwietnia 2011 r., akta sprawy zostały zwrócone w dniu [...] czerwca 2011 r. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. w odniesieniu do działek nr [...] i [...] Starosta poinformował strony o nowym terminie załatwienia sprawy upływającym z dniem [...] grudnia 2011 r., spowodowanym dużą ilością wpływających spraw i skomplikowanym charakterem sprawy. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. skierowano do Wójta Gminy J. pismo dotyczące działek nr [...] i [...]

z wezwaniem do przeprowadzenia procedur w celu usunięcia naruszenia prawa przy sprzedaży gruntu pochodzącego z wywłaszczenia, zakreślając termin na poinformowanie o podjętych działaniach i przewidywanym czasie potrzebnym do zakończenia sprawy, wynoszącym 30 dni. Pismo o podobnej treści zostało skierowane ponownie w dniu [...] sierpnia 2011 r. W dniu [...] czerwca 2011 r. została sporządzona opinia prawna dotycząca dopuszczalności wystąpienia przez Starostę Powiatu R. na drogę postępowania sądowego z powództwem o ustalenie nieważności umowy sprzedaży nieruchomości będących uprzednio przedmiotem wywłaszczenia. Prowadząc postępowanie w zakresie nie objętym zawieszeniem, wezwaniem na rozprawę z dnia [...] grudnia 2010 r. Starosta poinformował strony o wyznaczeniu na dzień [...] grudnia 2010 r. rozprawy administracyjnej w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej w chwili wywłaszczenia jako działka nr [...], a obecnie oznaczonej jako działki ewidencyjne o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Rozprawa odbyła się w wyznaczonym terminie. Pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. zawiadomiono strony o zakończeniu postępowania dowodowego, zakreślając stronom do dnia [...] stycznia 2011 r. termin na wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W dniu [...] stycznia 2011r. Starosta R. wydał decyzję w sprawie zawierającą rozstrzygnięcie co do działek o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], przy czym odmówiono zwrotu działek o numerach [...] i [...], zaś zwrócono prawo własności działek o numerach: [...], [...], [...] i [...]. Decyzja ta po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców została decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. uchylona w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W odniesieniu do działki nr [...] Wojewoda [...] wskazał, iż organ pierwszej instancji orzekł o odmowie zwrotu tej działki ograniczając się do stwierdzenia, iż jest ona obecnie zagospodarowana częściowo pod parking, częściowo pod budynek przedszkola, wjazd na teren szkolny oraz pas zieleni, bez jednoczesnego odniesienia się czy wobec działki, o której mowa zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest czy na działce tej został zrealizowany ściśle określony cel publiczny. W odniesieniu do działki nr [...] wskazano, iż odmawiając zwrotu tej działki organ pierwszej instancji wskazał na fakt zajęcia tej działki pod ulicę S., nie popierając powyższego żadnymi dowodami.

W uzasadnieniu powyższej decyzji zostały zawarte wytyczne co do dalszego toku prowadzonego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. wpłynęła do Starostwa Powiatowego w R. w dniu [...] sierpnia 2011 r., zaś akta sprawy zostały zwrócone w dniu [...] października 2011 r. Pismem z dnia [...] października 2011 r. Starosta Powiatu R. zwrócił się ponownie do Wójta Gminy J., powołując się na pismo z dnia [...] maja 2011 r., w którym zwracano się o podjęcie procedur w celu usunięcia naruszenia prawa przy sprzedaży gruntu pochodzącego z wywłaszczenia, wskazując na brak do daty sporządzenia pisma z dnia [...] października 2011 r. odpowiedzi na powyższe pismo. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Starosta R. poinformował strony o nowym terminie załatwienia sprawy upływającym z dniem [...] czerwca 2011 r., wskazując jednocześnie na dużą ilość spraw wpływających do Wydziału oraz skomplikowany charakter sprawy. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. wskazano, iż w piśmie, o którym mowa omyłkowo wskazano datę załatwienia sprawy, gdyż prawidłowo jako datę załatwienia sprawy należało wskazać [...] czerwca 2012 r. W dniu [...] grudnia 2011 r. wpłynęło do Starostwa Powiatowego w R. pismo wnioskodawców z dnia [...] listopada 2011 r. zawierające sprezycowanie stanowiska w sprawie oraz wyjaśnienie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Starosta R. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1, art. 101 § 1 i 3, art. 103, art. 141 k.p.a. zawiesił z urzędu postępowanie odnośnie działek Nr [...] i [...], które zostały sprzedane innym osobom i zobowiązał wnioskodawców do wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem zmierzającym do zakwestionowania ważności umów sprzedaży tych działek. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. W konkluzji uzasadnienia powyższego postanowienia wskazano, iż kolejne zwieszenie postępowania wobec wieloletniej bierności wszystkich podmiotów co do podważania powyższych rozporządzeń byłoby oczywiście bezcelowe. Wojewoda [...] wyraził przy tym przekonanie, iż w sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie należy zweryfikować wszelkie przesłanki zwrotu nieruchomości z ustawy o gospodarce nieruchomościami i niezwłocznie zakończyć sprawę decyzją. Postanowienie powyższe wpłynęło do Starostwa Powiatowego w R. w dniu [...] maja 2012 r. W dniu [...] marca 2012 r. pracownik Starostwa Powiatowego w R. ustalił dane osoby, która z uwagi na zatrudnienie od początku istnienia szkoły może udzielić informacji co do zagospodarowania terenu po wybudowaniu szkoły. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Starosta R. zwrócił się do Wójta Gminy J. o udzielenie informacji co do daty ukończenia budowy szkoły, informacji dotyczących budowy przedszkola wraz ze stosowną dokumentacją. W dniu [...] kwietnia 2012 r. przesłuchano świadka na okoliczność sposobu zagospodarowania działki nr [...] po wybudowaniu Szkoły Podstawowej w J. W dniu [...] kwietnia 2012 r. ponaglono Wójta Gminy J. o nadesłanie dokumentów, o których mowa w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. W dniu [...] maja 2012 r. skierowano kolejne pismo do Wójta Gminy J. (z dnia [...] maja 2012 r.), wzywające do podjęcia działań zmierzających do wystąpienia z powództwem o ustalenie nieważności umów sprzedaży działek [...] i [...], jako zawartych z naruszeniem prawa, wskazując jednocześnie, iż każde z kierowanych dotychczas wystąpień pozostało bez odpowiedzi. W dniu [...] maja 2012 r. zostały sporządzone oferty na podanie ceny i terminu opracowania opinii w sprawie wyceny nieruchomości o numerach działek: [...], [...], [...], [...] i [...], ze wskazaniem terminu upływu składania ofert w dniu [...] czerwca 2012 . W zakreślonym terminie wpłynęła jedna oferta, którą zaakceptowano, dokumentując powyższe notatką służbową z dnia [...] czerwca 2012 r., zaś umowę z wykonawcą wyceny zawarto w dniu [...] czerwca 2012 r., określając termin sporządzenia wyceny na [...] lipca 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. wskazano, iż wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości zostanie rozpatrzony do dnia [...] października 2012 r., z powołaniem się na charakter sprawy wymagający zebrania materiału dowodowego. Operat szacunkowy został organowi pierwszej instancji przedstawiony w dniu [...] lipca 2012 r., jego odbioru dokonano w dniu [...] sierpnia 2012 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2012 r. Urząd Gminy J., w odpowiedzi na pismo Starosty R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. przesłał kopie dokumentów, jakie pozostają w dyspozycji Urzędu. W dniu [...] sierpnia 2012 r. został wyznaczony termin rozprawy administracyjnej na dzień [...] września 2012 r., na który wezwano strony oraz rzeczoznawcę majątkowego. Rozprawa odbyła się w wyznaczonym terminie. W dniu [...] września 2012 r. zawiadomiono strony o zakończeniu postępowania dowodowego, poinformowano o przysługującym prawie do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. W dniu [...] września 2012 r. wpłynęło do Starostwa Powiatowego w R. pismo B. M. z uwagami do protokołu rozprawy z dnia [...] września 2012 r. oraz w dniu [...] września 2012 r. uzupełnienie tego pisma. Pismem z dnia [...] października 2012 r. poinformowano strony o zmianie operatu szacunkowego w związku z uwagami B. M. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. ustalono nowy termin rozpatrzenia sprawy na dzień [...] stycznia 2013 r., ze wskazaniem na zmiany w operacie szacunkowym o wniosek B. M. o przesłuchanie dodatkowego świadka na okoliczność urządzenia boiska szkolnego na działce nr [...]. Termin przesłuchania świadka ustalono na [...] listopada 2012 r. o czym pismem z dnia [...] listopada 2012 r. zawiadomiono strony i wezwano świadka. Wezwanie dla świadka nie zostało świadkowi doręczone, ale po dwukrotnym awizowaniu zwrócone nadawcy. Przesłuchanie świadka odbyło się w dniu [...] stycznia 2013 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Starosta R. odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], zwracając działkę nr [...] oraz nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję Starosty R. w całości zaskarżonego zakresu, to jest w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...] i [...] i przekazał sprawę w zaskarżonym zakresie organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzja ta do Starostwa Powiatowego

w R. wpłynęła w dniu [...] września 2013 r., zaś akta sprawy zwrócono w dniu [...] października 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Starosta R. wskazał, iż wniosek w niniejszej sprawie, w odniesieniu do działek o nr [...], [...], [...] i [...] zostanie rozpatrzony do dnia [...] kwietnia 2014 r. Wskazano jednocześnie, iż zachodzi konieczność wnikliwego ustalenia zakresu wniosku, ponownego wykonania operatu szacunkowego i przesłuchania świadków. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. zwrócono się do wnioskodawców o skonkretyzowanie żądań w sprawie. Odpowiedź na powyższe pismo wpłynęła do Starostwa Powiatowego w R. w dniu [...] stycznia 2014 r. W dniu [...] stycznia 2014 r. nawiązano kontakt telefoniczny z rzeczoznawcą majątkowym co do ponownej wyceny nieruchomości, odnotowując w notatce służbowej z tej daty, iż rzeczoznawca zajmie stanowisko po zapoznaniu się z uwagami do decyzji Wojewody [...] nr [...]. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. zawiadomiono strony o wyznaczeniu terminu przesłuchania świadka na dzień [...] marca 2014 r., na który wezwano także świadka. Przesłuchanie świadka odbyło się w wyznaczonym terminie. Pismami z dnia [...] marca 2014 r. zwrócono się z prośbą o przedstawienie ofert z podaniem ceny i terminu wykonania projektu podziału nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], wskazując na upływ terminu składania ofert w dniu [...] kwietnia 2014 r. Na powyższe wezwania nie wpłynęła żadna oferta, wobec tego czynność tą powtórzono, zakreślając upływ terminu w tym zakresie na dzień [...] kwietnia 2014 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wezwano strony na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień [...] maja 2014 r., zobowiązując wnioskodawców do ostatecznego sprecyzowania wniosku i odniesienia się do warunków rozliczenia, zaś Wójta Gminy J. do zajęcia stanowiska co do możliwości zabezpieczenia innego dojazdu, z wyłączeniem działki nr [...], powołano się jednocześnie na zobowiązanie wynikające z decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Rozprawa odbyła się

w zaplanowanym terminie. W dniu [...] kwietnia 2014 r. wpłynęły dwie oferty dotyczące podziału działki, które zostały otwarte w dniu [...] maja 2014 r. W tym też dniu dokonano wyboru podmiotu, któremu powierzono wykonanie zlecenia. Umowę z podmiotem mającym wykonać mapę z projektem podziału działki spisano w dniu [...] czerwca 2014 r., termin wykonania przedmiotu umowy określono na [...] września 2014 r. W dniu [...] września 2014 r. podmiot, o którym mowa zwrócił się z prośbą o wydłużenie terminu oddania mapy do dnia [...] października 2014 r., dołączając do pisma mapę ze wstępną koncepcją podziału działki nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. wyznaczono kolejny termin rozpatrzenia sprawy na [...] grudnia 2014 r., powołując się na konieczność wykonania podziału części wywłaszczonej nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta,

w myśl art. 1 § 2 przywołanej ustawy, sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4a.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Brzmienie tego artykułu uwzględniające w swojej treści skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania zostało wprowadzone z dniem 11 kwietnia 2011 roku art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 roku, Nr 6 poz. 18).

Odnosząc się do dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wskazać trzeba, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu uwarunkowane jest wyczerpaniem środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

W przypadku skargi na przewlekłość postępowania, o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzysta ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa; bądź gdy tryb określony w art. 37 k.p.a. nie znajduje zastosowania, stosownie do art. 52 § 3 i § 4 p.p.s.a., przed wniesieniem skargi wezwie organ do usunięcia naruszenia prawa.

W niniejszej sprawie skarżące przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dopełniły wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, składając pismem opatrzonym datą [...] czerwca 2012 r., zażalenie, w trybie art. 37 § 1 i 2 k.p.a. do Wojewody [...]. Analiza treści pisma wskazuje na to, iż zostało ono sporządzone w dniu [...] czerwca 2014 r., po otrzymaniu postanowienia Starosty Powiatu R. z dnia [...] maja 2014 r. o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy na [...] grudnia 2014 r. Pismo to do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło w dniu [...] czerwca 2014 r. W zażaleniu skarżące wniosły o wyznaczenie Staroście Powiatu R. terminu na załatwienie sprawy, podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia sprawy w przyszłości oraz stwierdzenie, że rażące naruszenie terminów (bezczynność) rażąco narusza art. 35 § 1 - 3 k.p.a. W uzasadnieniu zażalenia wskazały, iż Starosta wyznacza kolejne terminy załatwienia sprawy. Wydawane w tym przedmiocie postanowienia wskazują odległe terminy naruszające postanowienia art. 35 § 1 – 3 k.p.a. Podniosły, iż czynności jakie mają być wykonane nie wymagają tak długiego czasu do ich wykonania. Dodały, iż w dniach [...] stycznia i [...] marca 2014 r. wnioskodawcy przedłożyli wyczerpujące wyjaśnienia i żądają wydania decyzji załatwiającej ich wniosek. Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. uznał zażalenie za nieuzasadnione. W związku z powyższym wymóg formalny do złożenia skargi w niniejszej sprawie został wyczerpany.

Jak wynika z art. 149 p.p.s.a. istota skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania polega na tym, że Sąd uwzględniając ją, zgodnie z art. 149 p.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. Celem wprowadzenia przez ustawodawcę do systemu polskiego prawa instytucji skargi na bezczynność była ochrona uprawnień jednostki do żądania od organu zachowania gwarantowanego jednostce przez przepis prawa. Skarga ta stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia żądanego działania. Aby uznać ją za uzasadnioną organ musi pozostawać w zwłoce zarówno

w dacie wniesienia skargi, jak też w dacie jej rozpoznawania przez Sąd. W sprawie ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej rola sądu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy w dniu orzekania przez Sąd stan bezczynności wskazanego w skardze organu nadal istnieje, czy może stan ten już ustał na skutek podjęcia przez ten organ czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej. Celem postępowania sądowo-administracyjnego jest bowiem zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy

w sprawie". Bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem czynności. Przez przewlekłe prowadzenie postępowania należy rozumieć prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności

w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Komentarz pod red. prof. zw. dr hab. Romana Hausera i prof. zw. dr hab. Marka Wierzbowskiego, 2 wydanie, Wydawnictwo C.H.BECK Warszawa 2013, str. 78). Postępowanie jest prowadzone przewlekle także w przypadku mnożenia przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Przewlekłość postępowania obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu,

w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także przy nieuzasadnionym obiektywnie przedłużaniu terminu załatwienia sprawy. W takiej sytuacji, pomimo niezałatwienia sprawy w terminie, organ chociaż formalnie nie pozostaje w bezczynności, jednak nie podejmuje czynności procesowych zgodnie

z wyrażoną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania.

Rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania, Sąd bierze zatem pod uwagę czynności procesowe dokonane w toku postępowania, analizując fakty

i okoliczności zależne od działania organu i jego pracowników oraz przerwy

w postępowaniu wynikające z zaniechania organu lub innych uczestników postępowania.

Tym samym podkreślenia wymaga, iż przepis art. 35 § 1 k.p.a. nakazuje załatwianie spraw bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż

w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów załatwienia spraw nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to także przyczyny zwłoki z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Biorąc pod uwagę wprowadzenie w brzmieniu art. 149 p.p.s.a. przewlekłości postępowania z dniem 11 kwietnia 2011 r., dokonanie oceny postępowania prowadzonego przez Starostę Powiatu R. w celu rozważenia czy postępowanie to zostało dotknięte przewlekłością mogą dotyczyć jedynie okresu następującego po dniu 11 kwietnia 2011 r. W ocenie Sądu wyrok wydany w sprawie VIII SAB/Wa 3/12 w dniu 23 maja 2012 r. oddalający skargę B. M. i A. M.-W. na bezczynność Starosty Powiatu R. nie stanowi przeszkody w dokonywaniu oceny czy postępowanie zostało dotknięte przewlekłością w okresie przed datą tego wyroku, albowiem jak wynika z treści uzasadnienia powyższego wyroku oceną Sądu, zgodnie z zarzutami skargi, została objęta okoliczność czy bezczynnością w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. jest brak działań Starosty Powiatu R. wskazanych w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. polegających na wystąpieniu do sądu powszechnego z powództwami zmierzającymi do ustalenia nieważności umów sprzedaży działek [...] i [...], które zostały objęte wnioskiem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, a które zostały zbyte na rzecz osób fizycznych.

Tym samym, przenosząc wcześniejsze rozważania na grunt niniejszej sprawy,

w ocenie Sądu w świetle wskazanych wyżej ustaleń faktycznych stwierdzić należy, iż zaistniały podstawy do stwierdzenia przewlekłości postępowania prowadzonego przez Starostę Powiatu R. Czynności podejmowane w postępowaniu prowadzonym przez Starostę z wniosku skarżących z dnia [...] kwietnia 2008 r. wielokrotnie w różnych okresach były podejmowane z uchybieniem terminów wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a., z naruszeniem obowiązku załatwiania sprawy bez zbędnej zwłoki zawartego w art. 35 § 1 k.p.a. oraz wbrew zasadzie szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego wielokrotnie wyznaczano kolejny termin załatwienia sprawy. Nie we wszystkich przypadkach przestrzegano terminu sporządzenia kolejnego pisma informującego o ustaleniu nowego terminu załatwienia sprawy. Dotyczy to na przykład postanowienia o wyznaczeniu następnego terminu załatwienia sprawy z dnia [...] lipca 2012 r., podczas gdy termin ten, wyznaczony pismem z dnia [...] listopada 2011 r. upływał w dniu [...] czerwca 2012 r., postanowienia z dnia [...] listopada 2012 r. sporządzonego po upływie terminu załatwienia sprawy ustalonego postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. na [...] października 2012 r., czy postanowienia z dnia [...] maja 2014 r. sporządzonego także po upływie ustalonego postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. terminu załatwienia sprawy na dzień [...] kwietnia 2014 r. Zauważyć przy tym należy, że przywołane wyżej pismo z dnia [...] listopada 2011 r., jak również postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r. z uwagi na ogólne wskazania odnoszące się do charakteru sprawy, czy dużego obciążenia organu nie wyczerpują uczynienia zadość obowiązkom organu administracji publicznej wynikającym z art. 36 § 1 k.p.a. Należy również zauważyć, iż nowe terminy załatwienia sprawy wyznaczane postanowieniami z dnia [...] października 2013 r. i z dnia [...] maja 2014 r. obejmowały okresy kilku miesięcy. Odnośnie ww. postanowień terminy te wynosiły ponad [...] miesięcy (od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] kwietnia 2014 r. i od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] grudnia 2014 r.). Wątpliwości także budzi czy istotnie, jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] października 2013 r. ustalenie zakresu żądania wniosku i sporządzenie operatu szacunkowego i przesłuchanie świadków wymagało wyznaczenia daty załatwienia sprawy po upływie sześciu miesięcy od wydania postanowienia, o którym mowa. Przy czym zauważyć należy, iż w terminie wyznaczonym postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. dopiero w dniu [...] listopada 2013 r., mimo, iż jak wynika z akt administracyjnych akta pozostawały w dyspozycji Starosty, sporządzono pismo skierowane do wnioskodawców z wezwaniem do sprecyzowania żądań wniosku, nie zakreślając jednocześnie terminu do złożenie żądanego pisma. Odpowiedź wnioskodawców wpłynęła w dniu [...] stycznia 2014 r., i do tego dnia nie były podejmowane żadne czynności, chociażby ponaglenie. W tym też dniu przeprowadzono rozmowę telefoniczną z rzeczoznawcą, który oświadczył, iż zajmie stanowisko co do wyceny nieruchomości po zapoznaniu się z uwagami zawartymi w decyzji Wojewody [...]. Z notatki służbowej sporządzonej na tą okoliczność nie wynika, aby ustalono termin zajęcia będącego przedmiotem ustaleń stanowiska. Kolejna czynność w sprawie została podjęta w dniu [...] lutego 2014 r. i stanowi ona zawiadomienie o przesłuchaniu świadka wyznaczonym na dzień [...] marca 2014 r. Następnego dnia po przesłuchaniu świadka sporządzono pisma z prośbą o przedstawienie oferty z podaniem terminu i ceny wykonania projektu podziału nieruchomości. Z uwagi na brak ofert czynności te organ zmuszony był powtórzyć, nie mniej jednak w okresie od [...] października 2013 r. do dnia [...] marca 2014 r., to jest w okresie ponad czterech miesięcy uzyskano jedynie stanowisko strony w postępowaniu i przesłuchano jednego świadka. Trudno tym samym ocenić, iż postępowanie toczyło się sprawnie i z dążeniem do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, przeciwnie działania te świadczą o opieszałości organu w załatwieniu sprawy. Podobne wnioski w ocenie Sądu wyciągnąć należy także z analizy niektórych z dalszych okresów prowadzenia postępowania. Zauważyć bowiem należy, iż pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wyznaczono rozprawę administracyjną na dzień [...] maja 2014r., to jest w terminie przekraczającym miesiąc od daty wyznaczenia i wybiegającym wyznaczony termin załatwienia sprawy. Z akt administracyjnych nie wynikają przyczyny tak odległego terminu wyznaczenia tej rozprawy. Oferty na dokonanie podziału działki wpłynęły w dniu [...] kwietnia 2014r., a ich otwarcia dokonano dwa tygodnie później, przy czym umowę

z wykonawcą podziału zawarto w dniu [...] czerwca 2014 r., to jest od daty wpływu oferty do daty zwarcia umowy upłynął okres ponad jednego miesiąca. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy na [...] grudnia 2014 r. Przy czym podobnie jak w przypadku postanowienia z dnia [...] października 2013 r. zachodzą wątpliwości co do zasadności wyznaczenia terminu załatwienia sprawy przekraczającego ponownie sześć miesięcy, ze wskazaniem, iż zachodzi konieczność dokonania podziału nieruchomości, sporządzenia map

i wykonania operatu szacunkowego. Analiza ustalonego powyżej stanu faktycznego prowadzi także do wniosku, iż szereg czynności podjętych w sprawie należy ocenić jako nieefektywne. Dotyczy to wielokrotnego kierowania do Wójta Gminy J. pism z wezwaniem do podjęcia czynności zmierzających do usunięcia negatywnych skutków naruszenia prawa przy sprzedaży działek nr [...] i [...] osobom fizycznym i oczekiwaniem na odpowiedź na nie oraz dwukrotnego zawieszenia postępowania na tej samej podstawie prawnej, z tej samej przyczyny i z takim samym uzasadnieniem. Pisma te były kierowane w okresie ponad jednego roku (pisma z dnia: [...] maja 2011 r., [...] sierpnia 2011 r., [...] października 2011 r. i z dnia [...] maja 2012 r.), przy czym, o ile początkowa korespondencja mogła być oceniana jako celowa, każde kolejne pismo takich cech już nie posiada. Podobnie należy odnieść się do drugiego postanowienia o zawieszeniu postępowania - z dnia [...] stycznia 2012 r., wydanego mimo, iż organ pierwszej instancji posiadał ocenę co do prawidłowości tego rodzaju rozstrzygnięcia wyrażoną przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] marca 2011 r., uchylającym poprzednie postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] listopada 2010 r.

Wskazane powyżej okoliczności w ocenie Sądu wobec stwierdzenia opieszałego, niesprawnego i nieskutecznego działania organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, należy zgodzić się z twierdzeniami skarżących, iż postępowanie poddane ocenie w niniejszej sprawie nosi znamiona przewlekłości. Przedłużające się ponad uzasadnioną potrzebę postępowanie spowodowane brakiem działań zmierzających do wypracowania koncepcji rozstrzygnięcia, sprawnego zebrania potrzebnych do tego rozstrzygnięcia informacji

i ustaleń wynikających z okoliczności sprawy i podstawy prawnej zgłoszonego żądania sprawia, iż stwierdzona przewlekłość postępowania rażąco narusza treść art. 35 § 1 i 3 k.p.a. i 36 § 1 k.p.a. Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W ocenie Sądu stwierdzone naruszenia uzasadniają orzeczenie o grzywnie, o której Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w punkcie 3 wyroku. Kwotę grzywny Sąd ustalił zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. Z art. 154 § 6 p.p.s.a. wynika, iż grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 10 lutego 2015 r. (M.P. z dnia 12 lutego 2015 r., poz. 179), przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2014 r. wyniosło 3783,46 zł. W ocenie Sądu wymierzona grzywna w kwocie [...] zł jest odpowiednia

w odniesieniu do stwierdzonych naruszeń.

O kosztach postępowania w punkcie 4 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. Wskazana w punkcie 4 kwota stanowi uiszczony przez skarżące wpis sądowy. W punkcie 5 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r, poz. 490 ze zm.). Kwota [...] zł obejmuje kwotę [...] zł wynagrodzenia pełnomocnika, który reprezentował skarżącą oraz 17 zł uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.