Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1137/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Województwa [...] na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r., [...]; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz Województwa [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia Województwa [...] uchylił w całości postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] i zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone z wniosku Województwa [...] w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działa nr [...] w obrębie [...], o pow. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej współwłasność [...] oraz [...] oraz wezwał na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. [...] oraz Zarząd Województwa [...] do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej [...] albo do notariusza o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłej, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Zarząd Województwa [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności w/w nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...], o pow. [...], stanowiącej współwłasność [...] oraz [...].

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości, oraz wezwał Marszałka Województwa [...] do wystąpienia z wnioskiem do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia praw do spadku po [...].

Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. wniósł Zarząd Województwa [...], podnosząc, że organ wadliwie nałożył na Marszałka Województwa [...] zobowiązanie do wystąpienia z wnioskiem do sądu o stwierdzenie nabycia praw do spadku po [...]. W ocenie skarżącego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku winien wystąpić organ prowadzący postępowanie, a nie wnioskodawca.

Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia Województwa [...] uchylił w całości postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r., i zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone z wniosku Województwa [...] w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności w/w nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działa nr [...] w obrębie [...], o pow. [...] oraz wezwał na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. [...] oraz Zarząd Województwa [...] do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej [...] albo do notariusza o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłej, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Wojewoda [...], stosownie do art. 100 § 1 k.p.a., wezwał stronę niniejszego postępowania administracyjnego, tj. Marszałka Województwa [...] do wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej [...]. Jednakże organem wykonawczym województwa jest zarząd województwa. Marszałek Województwa co do zasady jest podmiotem, który reprezentuje województwo na zewnątrz, ale nie jest podmiotem do którego powinno być skierowane postanowienie.

Wskazano, że Zarząd Województwa [...], na rzecz którego nastąpić ma nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, posiada interes prawny w prawidłowym ustaleniu stron postępowania administracyjnego.

Ponadto Minister zdecydował o wezwaniu w trybie art. 100 § 1 k.p.a. [...] jako potencjalnych następców prawnych [...] do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po ww. zmarłej albo do notariusza o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłej. Jako najbliższa rodzina zmarłej (dzieci), są bowiem jej potencjalnymi spadkobiercami i tym samym posiadają legitymację, aby występować z odpowiednim wnioskiem do właściwego sądu. Ponadto samo postępowanie prowadzone w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., w którym organ orzeka o przejściu z mocy prawa na własność państwa nieruchomości, ma bezpośredni wpływ na zakres jego praw majątkowych. Powoduje to, że wynik postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po [...] wpływa na prawa i obowiązki [...] przesądzając o ich legitymacji czynnej w takim postępowaniu na podstawie art. 510 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. nr 43 poz. 296, z późn. zm.).

Podniesiono, że Zarząd Województwa [...], jako wnioskodawca przedmiotowego postępowania, również ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po [...].

Minister odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu wskazał, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nie ma interesu prawnego do występowania z wnioskami do sądów powszechnych w sprawach o nabycie spadku po zmarłych stronach postępowania. Zatem nie jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z takim wnioskiem również w niniejszej sprawie.

Podkreślono ponadto, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie podjęte z urzędu lub na wniosek strony, po ustaniu przyczyny zawieszenia, tj. po dostarczeniu prawomocnego postanowienia stwierdzającego prawa do spadku po zmarłej [...] lub aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłej.

Skargę na powyższe postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju wniosło Województwo [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, 10, 100 § 1 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez nałożenie na skarżącego oraz [...], ujawnionych jako właściciele, na podstawie darowizny, Rep. Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., w księdze wieczystej [...], obowiązku wystąpienia o ustalenie w postępowaniu spadkowym praw do gruntu po zmarłej [...], podczas gdy obowiązek ten spoczywa w pierwszej kolejności na organie prowadzącym postępowanie czyli Wojewodzie [...];

2. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na zawieszeniu postępowania przy braku przesłanek określonych w tym przepisie, i w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd;

3. art. 15 k.p.a. poprzez zobowiązanie Zarządu Województwa [...] do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia praw do spadku po zmarłej [...] albo do notariusza o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłej w terminie 3 miesięcy od dnia dostarczenia postanowienia, podczas gdy uchylone postanowienie organu pierwszej instancji nakładało przedmiotowy obowiązek na Marszałka Województwa, co skutkuje brakiem możliwości zaskarżenia przedmiotowego rozstrzygnięcia przez Zarząd Województwa [...] do organu administracji publicznej wyższego stopnia.

Mając powyższe zarzuty na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów, skargę należy uznać za zasadną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] kwietnia 2018 r. uchylające w całości postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. i zawieszające z urzędu postępowanie prowadzone z wniosku Województwa [...] w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działa nr [...] w obrębie [...], o pow. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej współwłasność [...] oraz [...] oraz wzywające na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. [...] oraz Zarząd Województwa [...] do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej [...] albo do notariusza o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłej, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.

Podstawę prawną postanowienia organu pierwszej instancji stanowił m.in. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Istotą sporu jest natomiast to, czy w niniejszej sprawie zaistniało zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., skutkujące koniecznością wystąpienia do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia praw do spadku po [...], zmarłej w dniu [...] grudnia 2011 r., a będącej w dniu [...] grudnia 1998 r. właścicielem przedmiotowej działki.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić że pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć w ten sposób, że jest to zagadnienie prawne, które wyłania się w toku postępowania administracyjnego, a jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu. Przy czym stanowi ono warunek konieczny dla rozpatrzenia sprawy administracyjnej i wydania decyzji. Musi zatem istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a tym zagadnieniem. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie jest niedopuszczalne.

Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepisy art. 73 ust. 1 i ust. 3 powołanej ustawy określają krąg podmiotów, które legitymują się interesem prawnym, uprawniającym do żądania wszczęcia tego postępowania administracyjnego. Przepisy te, mające charakter materialnoprawny wskazują, że stronami w tego rodzaju postępowaniach, których przedmiotem jest regulacja stanu prawnego gruntów zajętych pod drogi są właściciele gruntów będących nimi w dniu 31 grudnia 1998 r., Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego władająca gruntem w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz osoby posiadające w tym dniu inny tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości zajętej z dniem 1 stycznia 1999 r. pod drogę.

W przedmiotowej sprawie niesporne jest, że w dacie 31 grudnia 1998 r. to [...] była właścicielem przedmiotowej działki. Osoba ta zmarła w dniu [...] grudnia 2011 r. Jak słusznie jednak podniosła strona skarżąca, uprawnienia [...] wynikające z przysługującego jej prawa własności nieruchomości zostały przeniesione w drodze sukcesji syngularnej, przez umowę darowizny zawartej w formie aktu notarialnego z [...] marca 2006 r. Rep. [...], na rzecz [...] oraz [...], którzy są stronami w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, że to [...] (jako następcy prawni zmarłej właścicielki nieruchomości) są stronami przedmiotowego postępowania i brak jest przepisu prawa materialnego, z którego mógłby wynikać interes prawny ewentualnych spadkobierców poprzedniej właścicielki nieruchomości, skoro [...] zbyła za życia przysługujące jej prawo własności na rzecz innych osób, a zatem nie mogłoby być ono przedmiotem dziedziczenia.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie istnieje przeszkoda prawna w postaci zagadnienia prejudycjalnego, którego rozstrzygnięcie należy do kompetencji sądu powszechnego, uniemożliwiająca zakończenie niniejszego postępowania administracyjnego. Tym samym nie było podstaw do jego zawieszenia, co oznacza, że zaskarżone postanowienie i utrzymane przez nie w mocy postanowienie z 12 maja 2017 r. zostały wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.