Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 215/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Siegień Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant ref. sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania M. P. zasiłku rodzinnego na dzieci J. Z. i E. Z. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, działając na podstawie art.138 §1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] września 2006 r. M. P. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: syna J. Z. i córkę E. Z. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na wymienioną dwójkę dzieci i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na córkę E. Z.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2006 r. odmówił M. P. przyznania zasiłku rodzinnego oraz wnioskowanych dodatków do zasiłku rodzinnego.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że podstawą odmowy przyznania świadczeń było przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art.5 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz.2255 z późń. zm), ponieważ wyniósł on [...] zł. Wyjaśniając taki sposób obliczenia dochodu, organ wskazał, że dochód rodziny z 2005 r. przyjmowany do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego z tytułu dochodów wykazanych zaświadczeniem Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia [...] lipca 2006 r. wyniósł [...] zł., czyli miesięcznie [...] zł. a z tytułu alimentów przekazanych przez Komornika Sądowego Rewiru [...] w W. wyniósł [...] zł, tj. miesięcznie [...] zł., czyli łączny dochód rodziny w 2005 r. wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. miesięcznie. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 5 ust.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek chorobowy wypłacany wnioskującej od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] września 2005 r. oraz świadczenie rehabilitacyjne wypłacane w okresie od [...] września 2005 r. do [...] lipca 2006 r. nie mogą być uznane za dochód utracony.

Od powyższej decyzji M. P. złożyła odwołanie, kwestionując stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące dochodu utraconego, jak również przyznanie jej świadczeń za poprzedni okres zasiłkowy, które jej zdaniem przysługiwały jej z mocy prawa, mimo iż nie złożyła stosownego wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymało w mocy powołaną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art.23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych jest ustalane wyłącznie na wniosek osoby uprawnionej, zaś zgodnie z art.24 ust.2 powołanej ustawy prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Ustawa nie przewiduje zatem, aby świadczenie było ustalane i wypłacane za okres wcześniejszy, niż złożony wniosek. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii nie zaliczenia zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego do dochodu utraconego w rozumieniu art. 3 pkt 24 i art.24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem te dwa rodzaje świadczeń nie są wymienione w katalogu dochodów określanych, jako dochód utracony.

Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. stała się przedmiotem skargi M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze wskazano, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca, a jej uzasadnienie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skarżąca podała także, że obecnie nie otrzymuje alimentów i utrzymuje się z dwójką dzieci z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł. miesięcznie. Precyzując zarzuty skargi na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. skarżąca podkreśliła, że organ powinien uwzględnić "dochód utracony", jak również fakt, że w poprzednim okresie zasiłkowym przysługiwał jej zasiłek rodzinny choć nie złożyła w terminie stosownego wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany granicami skargi.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Stosownie do art.2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze i świadczenie pielęgnacyjne.

W przedmiotowej sprawie do rozstrzygnięcia pozostawała prawidłowość dokonanej przez organy orzekające w sprawie oceny, że do dochodu utraconego nie wlicza się zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego.

Stosownie do art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez utratę dochodów należy rozumieć utratę spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Przy czym stosownie do treści art.5 ust.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust.2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód.

W świetle powołanych przepisów spór sprowadza się do oceny, czy dochód uzyskany przez M. P. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. stanowi dochód utracony. Z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. (znak: [...]) wynika, że M. P. w okresie od [...] stycznia 2005 r. do [...] września 2005 r. przebywała na zasiłku chorobowym, a następnie na świadczeniu rehabilitacyjnym od [...] września 2005 r. do [...] lipca 2006 r.

Zgodnie z art.2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity: Dz. U. 2005 r., Nr 31, po. 267 ze zm.) zasiłek choroby oraz świadczenie rehabilitacyjne są świadczeniami pieniężnymi przysługującymi z ubezpieczenia społecznego w razie choroby osobom objętym tym ubezpieczeniem. Jednocześnie ustawodawca w art..3 powyższej ustawy określił, że tytuł ubezpieczenia chorobowego oznacza: " zatrudnienie lub inną działalność, których podjęcie rodzi obowiązek ubezpieczenia chorobowego lub uprawnienie do objęcia tym ubezpieczeniem na zasadach dobrowolności w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Warunki nabywania prawa do zasiłku chorobowego określa art.4 ust.1 ustawy o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zgodnie z którym : " Ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego : 1) po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu: 2) po upływie 180 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie ." Z kolei warunki nabywania i wysokość świadczenia rehabilitacyjnego precyzują przepisy art.18 – art. 21 powyższej ustawy.

Z uzasadnienia organu pierwszej instancji wynika, że skarżąca była zatrudniona w Stowarzyszeniu "[...]" do dnia [...] grudnia 2004 r., choć to ustalenie organu nie jest poparte żadną dokumentacją, to jednak w aspekcie wyżej wskazanych przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ma znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skoro M. P. pobierała zasiłek chorobowy, to organ powinien był ustalić z jakiego tytułu ten zasiłek pobierała, czy dlatego, że pozostając w stosunku pracy przebywała na zwolnieniu lekarskim, czy nabyła może prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia, lecz w związku z art.7 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, czy też może nabyła prawo do zasiłku chorobowego z tytułu ubezpieczenia dobrowolnego (art.2 ust.2 o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego..).

Przepis art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi o " utracie dochodu spowodowanego utratą zatrudnienia", a więc nie ogranicza tego pojęcia wyłącznie do wynagrodzenia otrzymywanego od pracodawcy, ale według Sądu, mieszczą się w tym pojęciu również zasiłki wypłacane z ubezpieczenia społecznego związane z tym stosunkiem pracy. Zatem brak poczynienia przez organ ustaleń dotyczących podstaw nabycia przez skarżącą prawa do zasiłku chorobowego, od których zależeć mogło zaliczenie bądź nie zasiłku chorobowego otrzymywanego w 2005 r. przez skarżącą do " utraty dochodu" miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzić zatem należy, że zarówno organ pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy rozstrzygając sprawę zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego niewłaściwe zinterpretowały pojęcie " dochodu utraconego" i nie wyjaśniły sprawy wszechstronnie, co doprowadziło do naruszenia art.5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art.7, art.77 oraz art.107 § 3 kpa.

Wymaga także podkreślenia, że art.5 ust.3 przewiduje, że w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Ustawodawca więc użył pojęcia " jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym", nie zaś pojęcia, że zasiłek był ustalony lub był wypłacony za poprzedni okres zasiłkowy. Zatem rozważania organu dotyczące złożenia czy niezłożenia przez skarżącą wniosku w poprzednim okresie zasiłkowym, w ocenie Sądu, nie miały znaczenia w sprawie.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit a i c oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.