Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 878/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 roku sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 8 września 2009 r. wszczęte zostało postępowanie administracyjne na wniosek K. R. oraz S. S., w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, należącym do A.i i Z. S. , polegającej na podwyższeniu poziomu działki nr 223, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, których właścicielami są wnioskodawcy.

We wniosku ww. wskazywali nieprawidłowości związane z budową prowadzoną na terenie ogrodnictwa przy ul. [...], polegające na nawożeniu ziemi wzdłuż granicy ich działek oraz spływaniu wód opadowych na ich teren, co powoduje zniszczenie płotków, budynków, krzewów, kwiatów i trawników. Podnosili, iż uciążliwe dla nich działania prowadzone są bezprawnie, ponieważ dokumentacja i pozwolenie na budowę dla przedmiotowej inwestycji zakazują tego rodzaju działań, a odstąpienie od wykonania drenażu pogarsza ich sytuację. Zwrócili uwagę na agresywne działania sąsiada oraz bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wskazując na powyższe poprosili o pilną komisyjną inspekcję celem powstrzymania bezprawnej i szkodliwej dla nich działalności oraz o wznowienie postępowania w sprawie konieczności wykonania drenażu, jako inwestycji publicznej zgodnie z opracowaną wcześniej dokumentacją techniczną oraz decyzją Prezydenta Miasta [...], Nr [...]r., [...], w sprawie warunków zabudowy, która jest ostateczna.

Przyjmując wyjaśnienia z dnia 28 grudnia 2009 r., złożone po wezwaniu do uzupełnienia wniosku z dnia 7 września 2009 r., Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 65 § 1 i art. 124 K.p.a., przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] pismo K. R. oraz S. S. z dnia 7 września 2009 r. interpretując je jako podanie o wznowienie postępowania w sprawie decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obiektu szklarniowego do produkcji rolnej (produkcja kwiatów) na nieruchomości obejmującej działkę nr 223 przy ul. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po zapoznaniu się z treścią wniosku, przekazanymi aktami sprawy oraz złożonymi wyjaśnieniami postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, przekazało według właściwości Prezydentowi Miasta [...] podanie z dnia 7 września 2009 r. celem rozpatrzenia go jako wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie o przywrócenie poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, wskazując że wnioskodawcy nie wskazali żadnych okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy lecz treść złożonych wyjaśnień wskazuje na konieczność rozpoznania sprawy w świetle dyspozycji art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne.

W następstwie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, SKO postanowieniem z [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, wyjaśniając okoliczności związane z postępowaniem w sprawie decyzji o warunkach zabudowy dla obiektu szklarniowego do produkcji rolnej na działce 223 przy ul. [...]. Organ ponownie ocenił, że zarzuty dotyczące bezprawnego podwyższania poziomu powierzchni ogrodnictwa powodujące zwiększony odpływ wody opadowej nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy, gdyż żaden przepis prawa właściwy dla tego rodzaju postępowania nie nakazuje określenia i zamieszczenia w decyzji o warunkach zabudowy nakazu zastosowania konkretnego rozwiązania technicznego, jakim jest budowa urządzeń drenażowych. Zmiany stanu wody na gruncie opisane przez wnioskodawców i szkody dla gruntów sąsiednich związanych ze spływem wód mogą wskazywać na naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne.

Także chęć wyegzekwowania postanowień zawartych w decyzji o warunkach zabudowy nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania w tej sprawie.

W tych okolicznościach pisma wnioskodawców mogą wskazywać na wystąpienie okoliczności określonych w art. 29 ust. 3 prawa wodnego.

W następstwie wydanego postanowienia, Prezydent Miasta [...] postanowieniem z [...]r. wszczął postępowanie w sprawie dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie należącym do p. S. przy. ul. [...].

W toku postępowania administracyjnego organ orzekający przeprowadził dowody i wydał decyzję z [...]. Organ ustalił, iż przedmiotowa sprawa dotyczy nieruchomości gruntowej przy ul. [...](działka nr 223) - ogrodnictwa należącego do A. i Z. S. oraz przyległych działek:

• od południa: nr 279 należącej do M. i K. R.,

• od zachodu: nr 221 należącej do A. i S. S.

Analizowany teren leży w rejonie osiedla domków jednorodzinnych "[...]" w B. Obszar ten charakteryzuje się zmiennymi warunkami gruntowo - wodnymi z uwagi na wysoki poziom wody gruntowej oraz niewielką miąższość warstwy wodonośnej. Poziom zwierciadła wody gruntowej ulega znacznym wahaniom sezonowym. W przeszłości, przed rozpoczęciem budowy osiedla domów jednorodzinnych teren ten był użytkowany rolniczo a warunki wodne regulowane były przez system rowów melioracyjnych.

Podkreślono, że kwestia zasypania rowu oraz podwyższenia terenu na działce nr 223 należącej do Państwa S. była wcześniej przedmiotem postępowania administracyjnego, znak: [...] w sprawie zmiany stanu wody na gruncie należącym do Państwa [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Sprawę zakończono wydaniem decyzji Nr [...] r. w której stwierdzono, że podwyższenie gruntu ogrodnictwa warstwą piasku o grubości ok. 50-90 cm oraz zasypanie rowu melioracyjnego nie zmieniło warunków wodnych panujących na tym terenie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższej decyzji, podwyższenie terenu niewątpliwie zmieniło ukształtowanie terenu, jednakże nasyp wykonany jest z dobrze przepuszczalnych gruntów, co zapewnia całkowite wchłonięcie opadu atmosferycznego w granicach działki nr 223, woda z opadów nie płynie po powierzchni działki. Stwierdzono, że jedyną przyczyną podtapiania działek sąsiednich są wahania poziomu zwierciadła wody zaskórnej, zależne wyłącznie od natężenia opadów atmosferycznych i braku możliwości jej odprowadzenia poza rozpatrywany fragment osiedla. Na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że przy płytkim występowaniu warstwy nieprzepuszczalnej na działce 279 należącej do K. R. oraz równie płytkim poziomie wody gruntowej, który w rejonie oczka wodnego zlokalizowanego na powyższej działce wynosi 0,35 m p.p.t. przy rocznych wahaniach lustra wody około 0,4m może dochodzić do wystąpienia wody na terenie gruntu.

Decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i stała się ostateczna w dniu 24.05.2006 r.

W toku podjętego ponownie postępowania administracyjnego w wyniku przekazania sprawy postanowieniem SKO z dnia[...], organ przeprowadził oględziny nieruchomości przy ul. [...] w celu stwierdzenia jakie zmiany zaszły od zakończenia poprzedniego postępowania. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 11 maja 2010 r. oraz 29 października 2010 r. z udziałem stron ustalono, co następuje:

• na terenie działki nr 223, stanowiącej własność A.Z. S., wykonany został zbiornik retencyjny, zbierający wody deszczowe ze szklarni. Znajduje się on w odległości 3,0 m od granic działek 279, należącej do Państwa R. i 221, należącej do Państwa S. oraz ok. 14 m na zachód od szklarni.

• Teren pomiędzy zbiornikiem retencyjnym, a działką Pana R. wykorzystywany jest jako miejsce składowania skrzynek, piasku, okresowo stoi tu także przyczepa rolnicza. Teren działki 223 na północ od zbiornika, w tym przy granicy z działką Pana S. (221) stanowi nieuporządkowane składowisko materiałów budowlanych, stalowych elementów zdemontowanych tuneli foliowych.

• Powierzchnia terenu jest płaska, nieznacznie nachylona na wschód. Część południowa ogrodnictwa nie jest porośnięta, nawierzchnię stanowi nasyp piaszczysty, część północna jest porośnięta chwastami. Zaobserwowano widoczne podwyższenie terenu na wysokości działki 279 oraz fragmentaryczne na wysokości dz. nr 221. Jednakże nie stwierdzono przekroczenia tej wysokości od ustalonej w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną znak [...] r.

• Bezpośrednio przy granicy z działką Pana K. R. (279) wykonana została prowizoryczna, nieszczelna konstrukcja oporowa, w postaci płyt drogowych typu "jumbo" obłożonych folią i wkopanych w grunt.

• Działka nr 279, należąca do Państwa R. przylega od południa do ogrodnictwa Państwa S. Użytkowana jest jako ogród z wypielęgnowaną murawą. Wzdłuż północnej i wschodniej granicy działki biegnie niewielki rowek, który poprzez oczko wodne (zasypane w trakcie prowadzenia niniejszego postępowania administracyjnego) odprowadzało nadmiar wody do studzienki kanalizacyjnej.

• Działka nr 221, należąca do Państwa S., od strony wschodniej utwardzona jest nawierzchnią typu POL-BRUK, tworząc wyraźny spadek z północy (od strony dojazdowej) w kierunku trawnika. Bezpośrednio przy granicy z terenem ogrodnictwa za betonowym murkiem znajduje się wąska rabatka kwiatów (0,5-1 m), która położona jest wyżej o ok. 5-10 cm od nawierzchni utwardzonej. W centralnej części nawierzchni utwardzonej usytuowany jest wpust deszczowy do kanalizacji deszczowej. Na północ od wjazdu na teren działki, tj. przedłużenie ul. [...] stanowi drogę gruntową utwardzoną. Podczas oględzin nie stwierdzono występowania szkód na terenie nieruchomości.

Na potrzeby prowadzonego postępowania powołano biegłego, a wykonana przez niego ekspertyza "Opinia hydrogeologiczną dotycząca zmiany warunków wodnych na terenie działek nr 279 i 221 oraz 223 przy ul. [...]" została włączona do materiału dowodowego. Opracowanie odnosi się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnień wymagających wiedzy specjalistycznej i jest uzupełnieniem "Opinii hydrogeologicznej w sprawie podtapiania działek nr 279 i 221 w sąsiedztwie nieruchomości przy ul. [...]" opracowanej na potrzeby zakończonego wcześniej postępowania administracyjnego.

Z powyższej opinii wynika, iż teren ogrodnictwa Państwa [...] jest sztucznie wyniesiony nasypem piaszczystym, o ok. 50-90 cm w stosunku do stanu pierwotnego. Wartości te są analogiczne do ustalonych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną znak [...] r. Na działkach o numerach 221 oraz 279 dochodzi do okresowego zalewania wodą. We wszystkich analizowanych okresach pomiarowych stwierdzono przepływ wód w kierunku południowym i południowo - wschodnim, tj. z terenu działki nr 223 w kierunku 279 oraz ul. [...]. Wyniesienie nasypem piaszczystym terenu działki 223 spowodowało odsunięcie poziomu terenu od lustra wody, tym samym lustro wody powierzchniowej w rozlewisku obecnie odpowiada poziomowi wody gruntowej. W chwili obecnej, po sukcesywnym podnoszeniu terenu ogrodnictwa, sytuacja jest bardzo podobna do tej, która miała miejsce przed budową nasypu: z okolicznych terenów spływa w rejon działki 223 woda gruntowa, która nie mogąc swobodnie odpłynąć (zasypany rejon rowu w ul. [...]) wypełnia coraz większą przestrzeń gruntów podścielonych warstwą praktycznie nieprzepuszczalną, podtapiając sąsiednie tereny, w tym działkę 279. Jedyna różnica, w porównaniu ze stanem z 1996 r., polega na tym, że obecnie retencja terenu (zdolność do gromadzenia zasobów wodnych i przetrzymywania ich przez dłuższy czas w środowisku biotycznym i abiotycznym) uległa zmniejszeniu, bowiem przy tej samej powierzchni gruntu objętość wody, która może gromadzić się jest o przeszło 60% niższa (w gruncie woda wypełnia jedynie pory pomiędzy ziarnami szkieletu gruntowego, zaś w rozlewisku całą objętość). Zmniejszenie retencji powodować może, z pewnym opóźnieniem, w okresach po długotrwałych opadach lub roztopach lokalne podtopienia. W tym względzie można mówić o niekorzystnej zmianie warunków wodnych.

Wskazano również, że działka nr 221, należąca do Państwa S. od strony wschodniej jest utwardzona, tworząc wyraźny spadek z północy (od drogi dojazdowej) w kierunku trawnika. Na północ od wjazdu na teren działki, tj. przedłużenie ul. Mściwoja stanowi drogę gruntową utwardzoną, na której podczas intensywnych opadów gromadzą się kałuże wody, która następnie spływa w stronę działki 221.

Wyniki przeprowadzonych badań hydrogeologicznych pozwoliły organowi orzekającemu na stwierdzenie, iż wykonanie nasypu na terenie nieruchomości nr 223 spowodowało zmniejszenie retencji wodnej tj. ograniczenie ilości wody, która mogła być czasowo zatrzymywana na terenie wskazanej nieruchomości, w sytuacji ograniczonego odpływu wód, natomiast podtapianie niżej położonej działki o numerze ewidencyjnym 279 należącej do Państwa R. ma charakter okresowy, jest wynikiem, jak wykazano w opinii hydrogeologicznej dotyczącej zmiany warunków wodnych na terenie działek nr 279 i 221 oraz 223, wahań lustra wody gruntowej i występuje nawet podczas braku dopływu wód opadowych (np. okres zimowy długotrwałych mrozów). W sytuacjach szczególnych (okres roztopów przy zamarzniętym gruncie, okres ulewnego deszczu) następuje tworzenie niewielkich kałuż na powierzchni terenu ogrodnictwa, część tych wód spływa w ul. Z., bardzo nieznaczna ilość może przesączać się przez nieszczelności prowizorycznych "bariery" z płyt drogowych i folii. Wykonana przy granicy działek 223 i 279 prowizoryczna bariera z płyt drogowych owiniętych folią nie może stanowić wystarczającego zabezpieczenia przed spływem powierzchniowym powstającym okazjonalnie. Jednakże, jak wykazano w opinii podtapianie jest wywołane wysokimi stanami wody gruntowej.

Po rozpatrzeniu sprawy, biorąc głównie pod uwagę stanowisko biegłego odnośnie zmniejszenia się retencji na działce nr 223, organ I instancji wydał decyzję Nr [...] r., nakazującą A. i Z. S. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, od której S. i A. S. oraz Z. S. wnieśli odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na konieczność ustalenia wpływu na warunki hydrogeologiczne na przedmiotowych nieruchomościach systemu odwadniającego szklarnię wykonanego na działce 223, jak również w wyczerpujący sposób uzasadnić zakres ewentualnego szkodliwego oddziaływania zmian dokonanych na gruncie na działce nr 223 i wpływu na grunty sąsiednie.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] odmówił nakazania A. i Z. S. - właścicielom gruntu położonego w Bydgoszczy przy ul. [...], działka nr 223 - przywrócenia stanu poprzedniego na tym gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wobec nie stwierdzenia zmian stanu wody na tym gruncie, spowodowanych przez jego właściciela, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, iż w stosunku do działek 223, 221 i 279 nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawo wodne, z uwagi na brak dowodów wskazujących Państwa S., jako sprawców dokonania zmian stanu wody na gruncie (dz. 223), które mogłyby spowodować szkodę na gruntach sąsiednich (221 i 279) oraz brak faktycznej szkody. Okoliczności te zdaniem organu bezspornie wynikają z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w trakcie którego organ wezwał A.Z. S. do przedłożenia dokumentacji powykonawczej kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem retencyjnym i drenażem okólnym na terenie nieruchomości (dz. nr 223), w szczególności aktualną mapę geodezyjną z naniesionymi instalacjami sanitarnymi, a następnie po jej otrzymaniu zlecił biegłemu W. A. uzupełnienie opinii hydrogeologicznej.

Z uzupełnienia opinii wynikało, że wykonanie odwodnienia szklarni z odprowadzeniem wód deszczowych do zbiornika retencyjnego znacznie zmniejszyło zlewnię wód deszczowych pochodzących z działki nr 223 ograniczając ją praktycznie do terenu położonego na północ od działki 279. Cała woda deszczowa ze szklarni odbierana jest na terenie ogrodnictwa, poddawana retencjonowaniu w zbiorniku a następnie odprowadzana do kanalizacji w ulicy [...]. Nie nastąpiły zatem w ocenie organu zrzuty wody z dachów szklarni na teren działki 223 i z jej powierzchni na działkę nr 279.

Stwierdzono, że z opinii biegłego wynika, iż drenaż ułożony w podłożu zbiornika retencyjnego na terenie działki 223 nie działa prawidłowo. Biegły podważył zgodność posadowienia drenażu z przedstawionym na mapie, ponieważ jak wskazują obserwacje w piezometrach położonych w odległości poniżej 3-5 m od drenażu obserwowano obecność wód gruntowych 0,5-1,0 m powyżej założenia drenażu co przy jego prawidłowym działaniu nie powinno mieć miejsca. Jednocześnie biegły zaznaczył, że głębokość i rzędna założenia drenażu nie jest znana więc zdaniem organu jego twierdzenia są jedynie hipotetyczne.

Natomiast jak wynikało z trzykrotnych obserwacji przeprowadzonych przez Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w[...], podczas dni bezdeszczowych, w studni na kanale deszczowym kd250 w ul. [...] zaobserwowano lekki napływ wód z działki nr 223 (2 przypadki na 3), co potwierdza funkcjonowanie drenażu, dlatego organ uznał za udowodnione, że drenaż okólny wykonany przez A.Z. S. zbiera wody gruntowe, obniżając i stabilizując ich poziom.

Organ przeanalizował również zmianę sposobu zagospodarowania terenu położonego na północ od ogrodnictwa, gdzie w latach 2008-2009 Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] zrealizowała budowę osiedla mieszkaniowego. Inwestycja powyższa miała niewątpliwie korzystny wpływ na zmianę warunków wodnych na przedmiotowym terenie, bowiem jak podaje biegły zmiana ta jest wieloaspektowa, m.in. wykonane drenaże dla budynków mieszkalnych ograniczają dopływ wód gruntowych oraz odwodnienie utwardzonych dróg i parkingów w rejonie bloków zmniejszyło zasilanie poziomu wód gruntowych przez infiltrację.

Organ ustalił, że powierzchnia odwodnionego terenu dróg oraz chodników i placów, położonych na północ od ogrodnictwa, wynosi 2142,62 m². Zarówno system drenaży opaskowych, jak i system kanalizacji deszczowej wykonane na tym terenie przejmują nadmiar wody gruntowej i zabezpieczają przed napływem wód w kierunku południowym tj. w kierunku działki nr 223 należącej do Państwa [...], a następnie dalej w kierunku skarżących.

W związku z uwagami stron postępowania do opinii hydrogeologicznej, wskazano, że odpowiedź biegłego została przekazana zainteresowanym. Odnosząc się do zasadniczych kwestii zwrócono uwagę, że:

• większość wód opadowych infiltruje na działce nr 223 w podłoże, natomiast w sytuacji przemarzniętego gruntu lub gdy ilość wód jest bardzo duża (po ulewach, roztopach) spływa ulicą[...], lub w bardzo niewielkim stopniu spływa przez nieszczelności prowizorycznej "bariery przeciwwodnej" na działkę nr 279,

• obecność wody w oczku wodnym i rowków na działce 279 w okresach pozbawionych dopływu wód powierzchniowych wskazuje na zasilanie zbiornika wodami gruntowymi,

• na północ od wjazdu na teren działki 221, tj. przedłużenie ul. [...] stanowi droga gruntowa utwardzona, na której podczas intensywnych opadów gromadzą się kałuże wody, która następnie spływa w stronę działki nr 221. Nachylenie utwardzonej drogi dojazdowej do nieruchomości Państwa S. (od północy) jest w kierunku ich nieruchomości, co potwierdzają rzędne przedstawione na mapie inwentaryzacyjnej z 2012 roku oraz zdjęcia nr 9, 10 i 11 w dokumentacji hydrogeologicznej, wykonane podczas ulewnego deszczu (rzędna terenu przy drodze wynosi ok. 49,9 m n.p.m., co odpowiada wysokości terenu ogrodnictwa, zaś poniżej narożnika domu rzędna terenu POL-BRUKU wynosi 49,46 m n.p.m.-wg pomiarów z 2003 r.).

Zalewanie działki 221 w ocenie organu I instancji związane jest więc ze spływem wód spoza terenu ogrodnictwa (223) i nie może być rozpatrywane łącznie z zalewaniem działki 279, ponieważ jak wynika z opinii biegłego proces ten można łatwo wyeliminować poprzez wykonanie w rejonie bramy odwodnienia liniowego zbierającego wodę spływającą z utwardzonej nawierzchni drogi.

Wskazano, że rzędne lustra wody gruntowej na rozpatrywanym terenie wykazują bardzo wysokie wahania, a wahania wody gruntowej są procesem typowym, występują praktycznie zawsze, bowiem wahania ZWG wynikają z dwóch czynników: dopływu wód (dopływ wód podziemnych, infiltracja opadów) oraz odpływu wód (odpływ podziemny, drenaż powierzchniowy i wgłębny). Wahania ZWG na terenie objętym analizą mają miejsce, tak jak mają miejsce na pozostałym obszarze.

W okresie przeprowadzania obserwacji stwierdzono gromadzenie się wód opadowych na terenie ogrodnictwa jedynie w momencie roztopów, przy przemarzniętym podłożu oraz po ulewnych deszczach. W okresie roztopów lub ulewnych deszczy problem pojawiania się wody na powierzchni ulic i innych terenów jest w omawianym rejonie powszechny. Występuje na przedłużeniu ul. [...] na drodze dojazdowej do działki nr 221, skąd spływa na ww. nieruchomość oraz na działce na północ od ogrodnictwa. W tym samym czasie na terenie działki 223 występują co najwyżej kałuże.

Przeprowadzone w dniu 3 stycznia 2013 roku oględziny dz. nr 279 nie potwierdziły, pomimo dnia deszczowego, napływu wód powierzchniowych z działki nr 223, należącej do Państwa S. Ponadto działka od strony północnej pokryta jest wypielęgnowana murawą, bez oznak szkody.

Biorąc pod uwagę wydaną poprzednio decyzję w sprawie z dnia 30 marca 2006r., wykonaną przez Państwa S. inwestycję odwodnienia szklarni, zbiornika retencyjnego wraz z drenażem, a także mając na względzie zmniejszenie napływu wód gruntowych w wyniku przekształceń terenu dokonanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] oraz uzupełnienie opinii przez biegłego, w ocenie organu orzekającego w sprawie, od zakończenia poprzedniego postępowania na omawianym obszarze doszło do korzystnych przekształceń, które zmniejszyły powierzchnię obszaru zasilaną wodami deszczowymi i obniżyły poziom wód gruntowych, dlatego organ jest przekonany, że w stosunku do działek 223, 221 i 279 nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawo wodne, z uwagi na brak dowodów wskazujących Państwa [...], jako sprawców dokonania zmian stanu wody na gruncie (dz. 223), które mogłyby spowodować szkodę na gruntach sąsiednich (221 i 279) oraz brak faktycznej szkody. Okoliczności te bezspornie wynikają z przeprowadzonego przez organ orzekający postępowania dowodowego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. R. podnosząc, iż:

• treść uzasadnienia do decyzji jest niespójna i nie odzwierciedla rzeczywistych faktów powstałych na omawianym terenie; jest też sprzeczna wewnętrznie i w poszczególnych fragmentach, np. na stronie 3 wskazano, że okresowo na działkach 221 oraz 279 dochodzi do zalewania wodą, a w innym fragmencie, że takie zjawiska nie zachodzą, co świadczy o braku podstawowych wiadomości z zagadnień hydrologicznych i staranności w postępowaniu. Podano wręcz nieprawdziwe wiadomości jak ta na str. 3 o odległości zbiornika retencyjnego od szklarni, czy nachylenia powierzchni gruntu, która jest nachylona w kierunku zachodnim do ulicy [...] i w kierunku południowym od zbiornika do granicy działki 279, co powoduje spływ wody, przesiąkanie i podtapianie.

• postępowanie nie było skoordynowane między poszczególnymi wydziałami urzędu, które działają z upoważnienia Prezydenta i w jego imieniu, gdyż zainteresowany wnioskował o powołanie wspólnej komisji z udziałem przedstawiciela Wydziału Administracji Budowlanej, [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz zainteresowanych stron, lecz wniosek pominięto milczeniem.

• organ I instancji nie zastosował się do zaleceń wyrażonych na str. 5 decyzji nr [...] r. dotyczących nieprawidłowości w postępowaniu, tak co do udowodnienia zachodzących szkodliwych zjawisk, jak i zachowania obowiązujących terminów ustalonych w K.p.a. Organ wykazał się całkowitą dowolnością i zostały przekroczone wszelkie dopuszczalne normy opieszałości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w stosunku do działek 223, 221 i 279, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie dyspozycji art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne z uwagi na brak dowodów wskazujących na Państwo S., jako sprawców dokonania zmian stanu wody na gruncie (dz. 223), które mogłyby spowodować szkodę na gruntach sąsiednich (221 i 279) oraz brak faktycznej szkody, a okoliczności te bezspornie wynikają z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie K. R. jest bezzasadne i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie. W toku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, iż jedyną przyczyną podtapiania działek sąsiednich są wahania poziomu zwierciadła wody zaskórnej, zależne wyłącznie od natężenia opadów atmosferycznych i braku możliwości jej odprowadzenia poza rozpatrywany fragment osiedla.

Pomiary odległości do zbiornika retencyjnego zostały dokonane w toku odbytych oględzin przez przedstawiciela organu oraz podczas badań hydrogeologicznych przez biegłego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, iż wnoszący odwołanie nie podał swojej wersji odległości posadowienia zbiornika retencyjnego od szklarni, stąd niezrozumiałym jest negowanie poczynionych ustaleń przez organ I instancji. Niezależnie od tego stwierdzono, iż odległość ta nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie Kolegium należało uznać za bezzasadne powoływanie komisji składającej się z przedstawicieli Wydziału Administracji Budowlanej oraz [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego, zarówno ze względu na inną właściwość prowadzonych przez wymienionych postępowań, jak również wskazanie przez SKO podstawy prowadzenia postępowania administracyjnego, tj. zgodnie z art. 29 ustawy - Prawo wodne.

W toku postępowania uzupełniającego organ I instancji wziął pod uwagę wytyczne SKO zawarte w decyzji z [...] r. i wykonał działania umożliwiające rzetelne rozstrzygnięcie sprawy oraz dokonał własnych ustaleń, m.in.:

• wezwał Państwa A.Z, S. do przedłożenia dokumentacji powykonawczej kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem retencyjnym i drenażem okólnym na terenie nieruchomości (dz. nr 223),

• zlecił biegłemu W. A. uzupełnienie opinii hydrogeologicznej,

• zlecił Zarządowi Dróg [...] obserwację studni na kanale deszczowym w ul. [...],

• uzupełnił materiał dowodowy o informację SIM dot. sposobu zagospodarowania terenu położonego na północ od ogrodnictwa, gdzie zbudowano osiedle mieszkaniowe

• przeprowadził oględziny nieruchomości Państwa R.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że na potrzeby prowadzonego postępowania powołano biegłego, a wykonana przez niego opinia została włączona do materiału dowodowego, przy czym opracowanie odnosi się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnień wymagających wiedzy specjalistycznej i jest uzupełnieniem opinii hydrogeologicznej w sprawie podtapiania działek nr 279 i 221 w sąsiedztwie nieruchomości przy ul, [...], opracowanej na potrzeby zakończonego wcześniej postępowania administracyjnego.

Podkreślono również, że zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 stycznia 2005 r., na które powołuje się K. R., wyłączenie rowów z ewidencji urządzeń melioracji wodnych nie oznacza ich likwidacji i nie upoważnia właścicieli przyległych gruntów do likwidacji. Rowy te pozostają nadal urządzeniami wodnymi i w stosunku do nich mają zastosowanie przepisy Prawa wodnego, jednak w ocenie Kolegium kwestia zasypania rowu na nieruchomości Państwa S. była rozpatrywana w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Nr [...] r.

Organ powołał się na wnioski zawarte w opinii biegłego i wyniki badań hydrologicznych podzielając i przyjmując jako własne ustalenia organu I instancji:

- podtapianie działki 279 (p. R.) jest wynikiem wahań lustra wody gruntowej i wysokich stanów wody gruntowej,

- wykonanie odwodnienia szklarni zmniejszyło zlewnię wód dreszczowych pochodzących z działki 223 i odprowadzenie wód do kanalizacji,

- drenaż wokół zbiornika retencyjnego wykonany przez p. S. działa prawidłowo i zbiera wody gruntowe, obniżając i stabilizując ich poziom.

W skardze do sądu K. R. wniósł o uwzględnienie zarzutu naruszenia w przedmiotowej sprawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż jak stwierdzono w uzasadnieniu decyzji [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., sprawa była wcześniej przedmiotem postępowania administracyjnego: znak [...] w sprawie zmiany stanu wody na gruncie należącym do państwa S. ze szkodą dla gruntów sąsiednich i w sprawie tej wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt II SA/Bd 319/04 uwzględniający skargę i uchylający, tożsamą z obecnie zaskarżoną - decyzję odmawiającą nakazania Z. S. przywrócenia stanu poprzedniego na tym gruncie. Sąd uchylając decyzję SKO w [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...], stwierdził wady prowadzonego postępowania administracyjnego i tym samym wady zaskarżonej wówczas decyzji, dlatego w ocenie skarżącego, stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku nadal pozostają aktualne w odniesieniu do zaskarżonej decyzji SKO w [...] z dnia [...] r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r.

Niezależnie od tego skarżący podniósł, że organ odwoławczy podszedł do sprawy zbyt formalnie, nie wnikając w meritum zagadnienia, gdyż uzasadnienie do decyzji jest powtórzeniem uzasadnienia decyzji organu I instancji, co wyraźnie świadczy o formalnym traktowaniu sprawy, bez należytego merytorycznego rozpoznania zagadnień będących przedmiotem postępowania. Pominięto zupełnie zagadnienie przewlekłości postępowania, a nawet podawania nieprawdy przez organ I instancji, co jest poważnym naruszeniem norm prawnych K.p.a., a organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do zastrzeżeń i wniosków zgłoszonych w odwołaniu od decyzji Prezydenta [...] i nie przeprowadził wizji lokalnej, celem zbadania zagadnień w terenie.

Organ prowadzący postępowanie, jak i odwoławczy w ocenie skarżącego pominął milczeniem dwa ważne dla sprawy dokumenty: stanowisko Ministerstwa Rolnictwa stwierdzające, że właściciel terenu rolniczego nie miał prawa zasypać rowu melioracyjnego bez wykonania urządzeń spełniających jego funkcję oraz opinię techniczną wykonaną przez trzyosobowy zespół specjalistów, ustalającą przyczyny podtapiania gruntów oraz sposób zapobiegania temu zjawisku.

Skarżący zarzucił również, że organ odwoławczy utrudniał dostęp do akt sprawy, ponieważ powiadomił o takiej możliwości pismem z dnia [...] r., które doręczono dnia 3 lipca 2013 r. i w tym samym piśmie ustalono termin wydania decyzji na dzień 12 lipca 2013 r. Uwagi dodatkowe, które skarżący zgłosił po przejrzeniu akt 8 lipca 2013 r., nie zostały w jego ocenie uwzględnione, ponieważ treść decyzji była już ustalona i takie postępowanie jest sprzeczne z art. 73 K.p.a., bowiem podważa wiarygodność organu oraz wydanej decyzji.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO oraz Prezydenta jako wydanych naruszeniem obowiązujących norm prawa formalnego i materialnego oraz uznanie tych decyzji za nieważne z mocy prawa wobec wydania ich niezgodnie z sentencją prawomocnego wyroku WSA dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt II SA/Bd 319/04, dotyczącego tej samej sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której wyżej mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Powyższe oznacza, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia), czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o odmowie nakazania A. i Z. S. - właścicielom gruntu położonego w [...], działka nr 223 - przywrócenia stanu poprzedniego na tym gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, wobec nie stwierdzenia zmian stanu wody na tym gruncie, spowodowanych przez jego właściciela, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie.

Podkreślić też należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło na skutek wniosku K. R. i S. S. z dnia 7.09.2009 r., w którym wskazywali oni na nieprawidłowości związane z budową prowadzoną na terenie ogrodnictwa przy ul. [...], polegające na nawożeniu ziemi wzdłuż granicy ich działek oraz spływaniu wód opadowych na ich teren, co powoduje zniszczenie płotków, budynków, krzewów, kwiatów i trawników. Podnosili, iż uciążliwe dla nich działania prowadzone są bezprawnie, ponieważ dokumentacja i pozwolenie na budowę dla przedmiotowej inwestycji zakazują tego rodzaju działań, a odstąpienie od wykonania drenażu pogarsza ich sytuację. Zwrócili uwagę na agresywne działania sąsiada oraz bezczynność [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wskazując na powyższe poprosili o pilną komisyjną inspekcję celem powstrzymania bezprawnej i szkodliwej dla nich działalności oraz o wznowienie postępowania w sprawie konieczności wykonania drenażu, jako inwestycji publicznej zgodnie z opracowaną wcześniej dokumentacją techniczną oraz decyzją Prezydenta Miasta [...], Nr[...], w sprawie warunków zabudowy, która jest ostateczna.

Z uwagi na szeroki zakres wniosku i wielość poruszanych w nim zagadnień, toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia organu administracji właściwego dla wydania rozstrzygnięcia w jego przedmiocie.

Ostatecznie, postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] rozstrzygnięto o właściwości Prezydenta Miasta [...] jako organu właściwego w przedmiocie rozpoznania, czy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie i czy należy w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Ponadto w postanowieniu tym w sposób jednoznaczny wyjaśniono, że wskazywana wielokrotnie przez wnioskodawców decyzja z dnia [...] , ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obiektu szklarniowego do produkcji rolnej (produkcja kwiatów) na nieruchomości obejmującej działkę nr 223 przy ul. [...], sprostowana postanowieniem z dnia [...] została uchylona w części przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] i w tym zakresie organ odwoławczy orzekł co do istoty sprawy. Na skutek skargi wniesionej przez stronę postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 840/06 uchylił decyzję SKO w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] ponownie uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] w części i orzekło w tym zakresie co do istoty sprawy, dodając w szczególności zapis dotyczący zakazu zmieniania stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na nim wody opadowej ze szkodą dla gruntów poprzednich, a także odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie powołując jako podstawę prawną art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 998/07 oddalił skargę.

Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że w toku postępowania nie wskazano żadnych okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla spornej inwestycji zakończonego decyzją ostateczną, a bezprawne podwyższanie poziomu powierzchni ogrodnictwa powodujące zwiększony odpływ wody opadowej w kierunku działek sąsiednich nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania, gdyż z oczywistych względów nie mogły występować w dniu wydania decyzji kończącej postępowanie, do którego nawiązywali: K. R. i S. S. Wskazano też, że nie istnieje przepis prawa, który nakazywałby zamieszczenie w decyzji o warunkach zabudowy nakazu zastosowania konkretnego rozwiązania technicznego, jakim jest budowa urządzeń drenażowych, a opisywane wielokrotnie przez wnioskodawców zmiany stanu wody na gruncie, zmiany kierunku odpływu wody opadowej i inne okoliczności powodujące szkody dla gruntów sąsiednich mogą wskazywać na naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne i postanowień zawartych w decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, jednak chęć wyegzekwowania postanowień zawartych w decyzji o warunkach zabudowy nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania w sprawie, a jedynie może być przesłanką żądania należytego wykonania decyzji.

Rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia zakresu żądania zawartego we wniosku z dnia 7.09.2009 r. tj. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] uzyskało walor ostateczności, a jego treść została zaakceptowana przez obydwu wnioskodawców, którzy pismem z dnia 12.04.2010 r. uznali je za słuszne i w związku z tym rezygnują z uprawnienia do jego zaskarżenia przed sądem administracyjnym.

Odnosząc się zaś do meritum sprawy, rozważania wypada rozpocząć od przypomnienia, iż stosownie do treści art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).

Wskazana regulacja ustanawia wobec właściciela gruntu zakaz zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich i związany z tym obowiązek usunięcia przeszkód lub zmian w odpływie wody nawet powstałych wskutek przypadku lub działania osób trzecich. Nałożenie przez właściwy organ administracyjny na właściciela gruntu obowiązku usunięcia przeszkód lub zmian w odpływie wody nie ma jednak charakteru automatycznego i wiążę się z obowiązkiem uprzedniego ustalenia w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy naruszenie stanu wód faktycznie miało miejsce, a jeśli tak, to czy było ono istotne, jakie są skutki tego naruszenia, czy powstała szkoda na gruncie sąsiednim. Między zmianą stosunków wodnych na gruncie, a szkodliwym jej wpływem na grunty sąsiednie winien bowiem zachodzić adekwatny związek przyczynowy. Dopiero stwierdzenie, że doszło do zmiany stanu wód na gruncie szkodliwie wpływających na sąsiednie grunty, umożliwia podjęcie jednego z dwóch rozstrzygnięć: nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego, bądź też wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, przy czym każde z tych rozstrzygnięć musi mieć swoje uzasadnienie i oparcie w rzeczowym materiale dowodowym.

Tożsame stanowisko w kwestii zastosowania rozważanego art. 29 Prawa wodnego ukształtowało się także w orzecznictwie sądów administracyjnych. Warto tu chociażby wskazać na wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008r., w sprawie o sygn. akt II OSK 613/07 (Lex nr 469720), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 lutego 2009r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 609/08 (Lex nr 486232), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt II SA/GL 901/07 (Lex nr 493195), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lutego 2008r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 880/07 (Lex nr 466028), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2007r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 444/06 (Lex nr 386493), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 października 2007r w sprawie o. sygn. akt II SA/Bd 581/07 (Lex nr 386497), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2007r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 703/07 (Lex nr 362093) i z dnia 20 marca 2006r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1836/05 (Lex nr 222279).

Rozpoznając niniejszą sprawę organy mogły brać pod uwagę wyłącznie zmianę okoliczności faktycznych jako materiał dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż sprawa zasypania rowu oraz podwyższenia terenu na działce nr 223 należącej do p. S. była już wcześniej przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie należącym do p. S. ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Sprawa ta zakończyła się wydaniem decyzji ostatecznej z [...]r.

Sąd analizując zgromadzoną w sprawie dokumentację w świetle poczynionych wyżej uwag oraz obowiązujących przepisów prawa uznał, iż w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym właściwie ustalono stan faktyczny sprawy i prawidłowo dokonano jego oceny.

Jak już wyjaśniono, treść art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa wodnego wskazuje jednoznacznie na obowiązek orzeczenia nakazu przywrócenia stanu poprzedniego w zakresie spływu wód gruntowych albo wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli właściciel dokonał zmiany stanu wód na gruncie, zwłaszcza zmienił kierunek spływu wód opadowych. Zatem w postępowaniu prowadzonym na podstawie tego przepisu należy w jednoznaczny sposób przesądzić okoliczności faktyczne wskazujące na zmianę stanu wody na gruncie polegającą na zmianie kierunku spływu wody. Dopiero te ustalenia pozwalają przyjąć możliwość zastosowania art. 29 pod warunkiem, że skutkiem zmian stanu wody na gruncie jest szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany dla nieruchomości sąsiednich.

Konsekwencją tak ukształtowanej regulacji, a więc i kierunku prowadzonego postępowania wyjaśniającego musi być ustalenie wskazanych okoliczności faktycznych. Niewątpliwie na działkach o numerach 221 oraz 279 dochodzi do okresowego zalewania wodą. We wszystkich analizowanych okresach pomiarowych stwierdzono przepływ wód w kierunku południowym i południowo - wschodnim, tj. z terenu działki nr 223 w kierunku 279 oraz ul. [...]. Teren ogrodnictwa Państwa S. jest sztucznie wyniesiony nasypem piaszczystym, o ok. 50-90 cm w stosunku do stanu pierwotnego, lecz wartości te są analogiczne do ustalonych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną znak [...]r.

Wyniesienie nasypem piaszczystym terenu działki 223 spowodowało odsunięcie poziomu terenu od lustra wody, tym samym lustro wody powierzchniowej w rozlewisku obecnie odpowiada poziomowi wody gruntowej. Sytuacja jest podobna do tej, która miała miejsce przed budową nasypu: z okolicznych terenów spływa w rejon działki 223 woda gruntowa, która nie mogąc swobodnie odpłynąć (zasypany rejon rowu w ul. [...]) wypełnia coraz większą przestrzeń gruntów podścielonych warstwą praktycznie nieprzepuszczalną, podtapiając sąsiednie tereny, w tym działkę 279. Ustalenia te wynikają z wykonanej przez biegłego ekspertyzy: "Opinia hydrogeologiczną dotycząca zmiany warunków wodnych na terenie działek nr 279 i 221 oraz 223 przy ul. [...]", która została włączona do materiału dowodowego i w ocenie sądu nie daje podstaw do jej podważenia. Opracowanie odnosi się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnień wymagających wiedzy specjalistycznej i jest uzupełnieniem przygotowanej przez biegłego "Opinii hydrogeologicznej w sprawie podtapiania działek nr 279 i 221 w sąsiedztwie nieruchomości przy ul. [...]."

Podtapianie niżej położonej działki o numerze ewidencyjnym 279 ma charakter okresowy i jest wynikiem, jak wykazano w opinii hydrogeologicznej dotyczącej zmiany warunków wodnych na terenie działek nr 279 i 221 oraz 223, wahań lustra wody gruntowej i występuje nawet podczas braku dopływu wód opadowych (np. okres zimowy długotrwałych mrozów). W sytuacjach szczególnych (okres roztopów przy zamarzniętym gruncie, okres ulewnego deszczu) powoduje to tworzenie niewielkich kałuż na powierzchni terenu ogrodnictwa, część tych wód spływa w ul. [...], a bardzo nieznaczna ilość może przesączać się przez nieszczelności prowizorycznej "bariery" z płyt drogowych i folii, która nie może stanowić wystarczającego zabezpieczenia przed spływem powierzchniowym powstającym okazjonalnie.

Odnosząc się zaś do kwestii odwodnienia szklarni z odprowadzeniem wód deszczowych do zbiornika retencyjnego, to jak wynika z uzupełniającej opinii biegłego, działanie to znacznie zmniejszyło zlewnię wód deszczowych, pochodzących z działki nr 223, ograniczając ją praktycznie do terenu położonego na północ od działki 279. Cała zaś woda deszczowa ze szklarni odbierana jest na terenie ogrodnictwa i poddawana retencjonowaniu w zbiorniku, a następnie odprowadzana do kanalizacji w ulicy [...], w związku z czym nie następują zrzuty wody z dachów szklarni na teren działki 223 i z jej powierzchni na działkę nr 279. Obawy natomiast co do prawidłowości działania drenażu ułożonego w podłożu zbiornika retencyjnego na terenie działki 223 nie potwierdziły się.

Trzykrotna obserwacja przeprowadzona przez Zarząd Dróg [...] podczas dni bezdeszczowych, pozwoliła ustalić, że w studni na kanale deszczowym kd250 w ul. [...] zaobserwowano lekki napływ wód z działki nr 223 (2 przypadki na 3), co potwierdza funkcjonowanie drenażu, i implikuje stwierdzenie, iż drenaż okólny wykonany przez A.Z. S. zbiera wody gruntowe, obniżając i stabilizując ich poziom.

Przeprowadzone oględziny i, opinia biegłego wskazują, że w stosunku do działek 223, 221 i 279 nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie dyspozycji art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, i podstawy do ustalenia uczestników - Państwa S., jako sprawców dokonania zmian stanu wody na gruncie (dz. nr 223), które mogłyby spowodować szkodę na gruntach sąsiednich (nr 221 i 279).

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że organy ustaliły brak okoliczności faktycznych, wskazujących na zmianę stanu wody na gruncie polegającą na zmianie kierunku spływu wody, słusznie uznając, iż ustalenie przesłanek z powołanego wyżej art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który posiada wiadomości specjalne, po czym właściwie oceniły opinię wraz z innymi dowodami zgromadzonymi w trakcie przeprowadzonego postępowania, stwierdzając brak związku przyczynowego pomiędzy działaniami Państwa S., a wskazywaną przez skarżącego, negatywną zmianą wód na sąsiednich gruntach (dz. nr 223, 221 i 279).

Ustalenia organów prowadzących postępowanie w niniejszej sprawie nie noszą cech dowolności i znajdują uzasadnienie zarówno w opinii biegłego, jak i ustaleniach oględzin, a zgromadzony materiał dowodowy czyni zadość wymaganiom określonym w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi, podzielić należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że zarzut nieuwzględnienia stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 stycznia 2005 r. jest nieuzasadniony, ponieważ kwestia zasypania rowu na nieruchomości Państwa S. była rozpatrywana w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Nr [...] r. Ponadto teren przedmiotowych działek leży w rejonie osiedla domków jednorodzinnych "[...], gdzie przed rozpoczęciem budowy osiedla domów jednorodzinnych był on użytkowany rolniczo, a warunki hydrologiczne regulowane były przez system rowów melioracyjnych. System ten został zniszczony podczas budowy domów i zagospodarowania terenu przez mieszkańców osiedla, co potwierdza "Opinia techniczna dotyczące przyczyn podtopień części osiedla[...]...", na którą powołuje się też skarżący twierdząc, że została ona pominięta w postępowaniu.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena prawidłowości decyzji SKO z [...] r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z [...]r. o odmowie nakazania A. i Z. S. przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub uzyskania urządzeń zapobiegającym szkodom. Wyrok sądu z 7 lipca 2004 r. sygn. akt II SA/Bd 319/04 dotyczył skargi na decyzję SKO z [...]. Wyrokiem tym uchylono wskazaną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] r. W następstwie wyroku organ wydał decyzję z [...], która została utrzymana w mocy decyzją z [...]. Decyzja SKO z [...] r. stałą się decyzją ostateczną a wskazówki zawarte w cyt. wyroku organ był zobowiązany uwzględnić w tamtym postępowaniu.

Stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Obecnie prowadzone postępowanie wszczęto z wniosku z 7 września 2009 r. Jest to nowa sprawa i mogła się toczyć o ile zaistniały zmienione okoliczności faktyczne sprawy, gdyż w przeciwnym wypadku ponowne rozstrzygnięcie sprawy, która była już poprzednio rozstrzygnięta inna decyzją ostateczną stanowiłyby o podstawie do stwierdzenia nieważności decyzji. W tych okolicznościach nie ma podstaw do uznania, że doszło do naruszenia art. 153 ppsa, gdyż wyrok sądu z 7 lipca 2004 r. wiązał organy i sąd w postępowaniu, które zostało zakończone decyzją ostateczną z [...]r.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów, Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organ posiłkując się wiedzą specjalną zawartą w opinii biegłego W. A. ocenił istotę sprawy, tj. ustalił jakie były działania właścicieli działki nr 223 jako okoliczności, które uległy zmianie w stosunku do stanu faktycznego zaistniałego i ocenionego uprzednio w sprawie zakończonej decyzją z [...] r. oraz jaki miały one wpływ na panujące stosunki wodne. Dodatkowo organ wskazał na przyczyny, które powodują niekorzystne warunki wodne na działce skarżącego.

Teren na którym znajduje się działka skarżącego i sporna działka należąca do A i Z. S. oraz pozostałe, przyległe do nich, charakteryzuje się zmiennymi warunkami gruntowo-wodnymi z uwagi na wysoki poziom wody gruntowej i niewielką miąższość warstwy wodonośniej. Poziom zwierciadła wody gruntowej ulega znacznym wahaniom sezonowym. Przed rozpoczęciem budowy osiedla domów jednorodzinnych teren był użytkowany rolniczo a warunki wodne były regulowane system rowów melioracyjnych.

Niewątpliwie teren ogrodnictwa p. S. jest sztucznie wyniesiony nasypem piaszczystym o ok. 50 - 90 cm w stosunku do stanu pierwotnego lecz wartości te są analogiczne do ustalonych w postępowaniu zakończonym utrzymaniem w mocy decyzji z [...]r.

Ocena zebranego materiału dowodowego została dokonana w oparciu o art. 29 prawa wodnego, który stanowi właściwie zastosowaną podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podzielił ustalenia tego organu, przyjmując je za własne, co nie oznacza, że formalnie potraktował sprawę. Nie dopatrując się braków w zebranym materiale dowodowym, dokonał właściwej jego oceny, a sąd poczynione wnioski i ustalenia podziela. Organ nie przekroczył poza tym granic swobodnej oceny dowodów, stąd w ocenie sądu nie ma podstaw do kwestionowania wydanego rozstrzygnięcia.

Organ rozważył czy wystąpiły przesłanki o jakich mowa w cytowanym przepisie, zatem nie zasługuje na uwzględnienie zarzut błędnego i formalnego podejścia do sprawy.

Nie jest przedmiotem niniejszego postępowania ocena, czy postępowanie było prowadzone przewlekle.

Trudno odnieść się do zarzutu dotyczącego nieprawdziwych ustaleń, gdyż zarzut ten nie został rozwinięty ani uzasadniony przez skarżącego.

Organ przeprowadził postępowanie w taki sposób i w takim zakresie, który nie uzasadnia zarzutu pominięcia zastrzeżeń i wniosków zgłoszonych w odwołaniu, gdyż rozważył istotne elementy mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia, pomijając te, które takiego wpływu nie mają.

Dla rozstrzygnięcia istoty sprawy przeprowadzenie wizji lokalnej przez przedstawicieli organu nie było niezbędne. Dokonał tego biegły, który wydał stosowną opinię.

Organ nie kwestionował faktu istnienia niekorzystnych warunków wodnych, na okresowym zalewaniu terenu. Wskazał jednak opierając się na fachowej opinii, jakie są przyczyny tego stanu rzeczy oraz na to, że nie pozostają one w jedynym i bezpośrednim związku ze stanem nieruchomości sąsiedniej a przede wszystkim zmianami stanu wody przez właścicieli gruntu sąsiedniego, po wydaniu poprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie.

Kwestia rowu melioracyjnego nie jest sprawą nową, była ona przedmiotem oceny we wcześniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutów formalnych dotyczących udostępniania akt, to wszelkie naruszenia mogłyby być uwzględnione o ile miały wpływ na wynik postępowania oraz możliwość realizacji praw procesowych strony. Skarżący natomiast w pełni zrealizował prawo do odwołania, wniesienia skargi do sądu i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. W tych okolicznościach wskazany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

W piśmie uzupełniającym z 26 października 2013 r. skarżący zarzucił niewłaściwe wykonanie warunków określonych w decyzji o warunkach zabudowy. W tym miejscu należy zauważyć, że przedmiotem rozpoznanej sprawy nie jest ocena prawidłowości wydania i wykonania decyzji o warunkach zabudowy. Nie pozostaje też w związku ze sprawą, oczekiwanie na reakcję Wydziału Ochrony Środowiska.

Jeżeli zaś chodzi zarzut nieuwzględniania wskazań zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt: II SA/Bd 319/04 to raz jeszcze należy wskazać, że postępowanie administracyjne, którego wynik oceniony został w przywołanym wyroku, zakończyło się wydaniem decyzji nr [...] r., uwzględniającej wskazania WSA wynikające z tego wyroku. Jak to zostało już wcześniej wyjaśnione, aktualnie toczące się postępowanie administracyjne, zapoczątkowane wnioskiem z dnia 7.09.2009 r. jest odrębnym, samodzielnym postępowaniem, którego nie można uznawać za kontynuację postępowania, zakończonego wyrokiem z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt: II SA/Bd 319/04, co w konsekwencji uniemożliwia skuteczne powołanie zarzutu naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), skargę oddalił.