Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1099/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.229
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościam - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Piotr Głowacki AWSA Janusz Kasprzycki (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Wojewody [ ] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (....) , wydaną podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, póz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), art. 136, 137, 138, 139, 140 i 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r, Nr 46 póz. 543 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami), Starosta ... orzekł o odmowie zwrotu na rzecz A.S., K.R. , E.P. nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr nr .....obr. ...położonej w Z.

Starosta ... w uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że pismem, złożonym w dniu(....) , A.S. wniósł o zwrot działki ewidencyjnej nr...., a następnie pismem, które wpłynęło w dniu (....) sprecyzował swój zakres żądania do działek ewidencyjnych nr:nr....., które powstały w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr .....Do wniosku A.S. przyłączyły się K.R. i E.P.

W toku postępowania wyjaśniającego Starosta ustalił, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia .......1993 r., sygn. akt l Ns 305/93, spadek po M.L. 1° voto S. 2° voto O. z domu F. nabył w całości A.S.. Natomiast z treści postanowienia Sądu Powiatowego w Z. z dnia .......1962 r. sygn. akt Ns 43/64 wynika, iż prawa do spadku po A.O. nabyły: K.R. i E.P. - po połowie.

Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu ......1979 r. Rep. A Nr............, M.O. sprzedała Skarbowi Państwa 1/2 części we własności działki nr ..... Z. Natomiast decyzją Zarządu Miasta Z. i Gminy T. z dnia ..........1985 r. Nr .......wywłaszczono 1/2 części we własności działki nr ...., przysługującej A.O.

Starosta wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. A cel ten został zrealizowany.

Starosta T. powoła się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1994 r., sygn. akt: III ARN 22/94 (OSNAP 1994/7/108), zgodnie z którym "organ administracji rządowej orzekając o zwrocie nieruchomości na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, póz. 127 ze zm.) powinien zbadać nie tylko przesłanki zwrotu nieruchomości, określone w tym przepisie, ale także aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości powstały po wywłaszczeniu i rozważyć, czy nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi".

Starosta stwierdził, że zebrana w sprawie dokumentacja wykazała, że obecnie właścicielem działek ewidencyjnych nr nr.......(powstałych z podziału działki nr ......) obr.... położonych w Z. jest Spółka Akcyjna "(...) " z siedzibą w Z. , co potwierdza zapis w księdze wieczystej Kw ....., Podstawą nabycia przedmiotowej nieruchomości przez wskazaną spółkę był akt zawiązania Spółki Akcyjnej z dnia ........1992 r. Rep, A Nr ........oraz umowa przenosząca własność aportu akt not. rep A Nr ...... w dniu ....... 1993 r.

Wskazał następnie, że, stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993r. III AZP 13/93 (OSAP z 1994r. nr 10, póz. 1), "organ administracji rządowej orzeka na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub umowie sprzedaży na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jeżeli Skarb Państwa lub gmina władają nieruchomością ".

Biorąc powyższe pod uwagę Starosta T. uznał, że nie może być rozpatrywana kwestia zbędności przedmiotowych działek na cel wywłaszczenia gdyż aktualny stan prawny działek (stanowiących własność osób trzecich), stanowi negatywną przesłankę uzasadniającą orzeczenie odmowie zwrotu nieruchomości.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli A.S. , K.R. i E.P. Odwołujący, powołując się na orzecznictwo NSA z 1993 r. i 1995 r., podnieśli, że nie zostały zbadane przesłanki zbędności przez organ l instancji, jak również czy istnieją przesłanki do unieważnienia decyzji "o powstaniu prawa użytkowania wieczystego". Na czas bowiem badania tej ostatniej kwestii organ powinien zawiesić postępowanie zwrotowe.

Odwołanie to nie zostało uwzględnione, albowiem decyzją z dnia (...) Wojewoda ......., na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu l instancji - Starosty ....... z dnia (.....) .

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda ......... wskazał, że słuszna jest zaskarżona decyzja Starosty T. Podkreślił, że możliwości zwrotu nieruchomości, stanowiących własność osób trzecich, są szczególnie ograniczone. Za trafny i znajdujący oparcie w literaturze uznał pogląd w myśl którego, nie można orzec o zwrocie nieruchomości, nawet zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli jej właścicielem, aktualnie w czasie rozpatrywania wniosku o zwrot, nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego (T. Woś "Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości" Wyd. Prawnicze PWN 1998 r.) Warunkiem bowiem dokonania zwrotu nieruchomości jest władanie tą nieruchomością przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Zgodnie z tym poglądem znajdującym odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA - OZ w Krakowie z dnia 29 listopada 1999 r. sygn. akt II SA./Kr 2479/97), fakt zadysponowania przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wywłaszczoną nieruchomością poprzez jej zbycie umową cywilnoprawną na rzecz osób trzecich powoduje, że roszczenie o zwrot przysługujące byłemu właścicielowi z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce

nieruchomościami stało się bezskuteczne. W tym stanie rzeczy działki nr nr......nie mogą być zwrócone. Z zebranego materiału dowodowego w sprawie jednoznacznie bowiem wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie własność Spółki Akcyjnej "(....) " z siedzibą w Z. . Prawo własności działki nr ...... (z której podziału powstały działki nr nr.......), nabyte zostało przez spółkę mocą umowy przenoszącej własność aportu, zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr ...... Wskazane działki stanowią zatem własność Spółki Akcyjnej "(....) " z siedzibą w Z. Kwestii tej nie można pominąć w niniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do żądań zawartych w odwołaniu, dotyczących badania, czy istnieją ustawowe przesłanki rozwiązania umowy użytkowania wieczystego i przesłanki unieważnienia decyzji "o powstaniu prawa wieczystego użytkowania" oraz zawieszenia postępowania zwrotowego na okres podejmowanych w tym zakresie ustaleń, Wojewoda ......stwierdził, że materiał dowodowy sprawy jednoznacznie wskazuje na fakt, iż działki będące przedmiotem niniejszego postępowania nie są obciążone prawem wieczystego użytkowania, zatem za chybione należy uznać żądania odwołujących.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A.S. Zarzucił w niej, że, w jego ocenie, decyzje organów l i II instancji rażąco naruszają artykuły: 2, 21 i 64 Konstytucji R.P., jak też elementarne zasady sprawiedliwości i współżycia społecznego.

W odpowiedzi na tą skargę Wojewoda ........ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia (.....) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał w szczególności, że wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana dla innych celów, niż realizacja celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Sąd podkreślił, że ta podstawowa zasada prawa wywłaszczeniowego stanowi gwarancję, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis, np. do przebudowy stosunków własnościowych

w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów społecznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.

Sąd wskazał, że istota zakazu przeznaczania wywłaszczonej nieruchomości na inne cele, niż określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, zawartego w art. 47 ust. 4 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, póz. 127 ze zm.) - pod rządami której Skarb Państwa przeniósł własność nieruchomości na rzecz "(....) " S. A. - polegała na tym, że w sytuacji, kiedy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona, podmiot na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie (Skarb Państwa lub gmina), był obowiązany przed dokonaniem ewentualnej zmiany sposobu wykorzystania nieruchomości; zwrócić się do poprzedniego właściciela tej nieruchomości (wywłaszczonego) lub jego następcy prawnego z zapytaniem, czy jest on zainteresowany odzyskaniem nieruchomości na zasadach określonych w art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a więc w szczególności z jednoczesnym dokonaniem rozliczeń, o których mowa w ust. 2 tego przepisu. Dopiero wówczas, jeżeli osoba ta nie wyraziła zgody na zwrócenie jej wywłaszczonej nieruchomości, podmiot wywłaszczający mógł przeznaczyć nieruchomość na inne cele, niż określony w decyzji ojej wywłaszczeniu. Można więc uznać, że brak zgody na zwrócenie wywłaszczonej nieruchomości oznaczał wyrażoną pośrednio zgodę na wykorzystanie jej na inne cele, niż określony w decyzji wywłaszczeniowej i pozbawiał poprzedniego właściciela możliwości wystąpienia w przyszłości o jej zwrot w trybie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Sąd podniósł, że podobny co do istoty zakaz obowiązuje obecnie, jak i w momencie orzekania w sprawie przez organy obu instancji. Ta naczelna zasada prawa wywłaszczeniowego zakazu użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu została zawarta w treści art. 136 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, (por T. Woś : "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości", Warszawa 2004, s. 171 -174).

Zarówno ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak i obowiązująca obecnie ustawa o gospodarce nieruchomościami, nie określają skutków naruszenia zakazu użycia nieruchomości na inny cel zawartego w przepisach w art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz w art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W konsekwencji "umowa, na mocy której Skarb Państwa oddał wywłaszczony grunt osobie fizycznej w użytkowanie wieczyste z naruszeniem powinności zwrotu tego gruntu na rzecz poprzedniego właściciela albo jego następcy prawnego (...) nie jest - sama przez się -nieważna (art. 58 § 1 k.c.)", gdyż osoba ubiegająca się o ustanowienie użytkowania wieczystego czy o nabycie nieruchomości nie ma obowiązku ustalania, czy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego - wpisane w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości - dysponują odmową złożenia wniosku o jej zwrot poprzedniego, wywłaszczonego właściciela lub czy został zastosowany tryb z art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami(por T. Woś: "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" s. 172-173 i 225-226). Jednakże tu trzeba mieć na uwadze, że właścicielem nieruchomości rozporządzającym nią nieodpłatnie na rzecz S. A. "(.....) " był Skarb Państwa, będący jednocześnie, wraz z Gminą ....... założycielem tejże Spółki Akcyjnej, której wszystkie akcje zostały objęte przez założycieli (k.70- 65, statut k.64-60).

Nie może zostać zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot, nie jest Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego. Jeżeli więc podmioty te zbyły wywłaszczoną nieruchomość innej osobie prawnej lub osobie fizycznej, nieruchomość taka nie może być zwrócona, Pogląd taki został sformułowany przez Sąd Najwyższy w okresie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w uchwałach siedmiu sędziów z 23 września 1993 r., III AZP 13/93, niepublik. i z 22 grudnia 1993 r, III AZP 24/93, PUG 7-8/1994, s.32 i nast. W uchwale z 23 września 1993 r. Sąd Najwyższy orzekł, że organ administracyjny może orzec o zwrocie zbędnej nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub gmina władają nieruchomością, zaś w uchwale z 22 grudnia 1993 r., uznał, że nie można orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają nieruchomością.

Istniejący stan prawny nieruchomości nie oznacza wszakże, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, który rozpatruje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stwierdzając w toku przeprowadzanego postępowania dowodowego, że istnieją przewidziane w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki jej zwrotu, a w szczególności, że nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, może wydać decyzję odmawiającą takiego zwrotu, z tym uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu

Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Winien on - stosownie do postanowień art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100 § 1 k. p. a.)

Zdaniem Sądu wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości z naruszeniem powyższej powinności oznacza naruszenie zarówno powyższych przepisów, przepisu art. 7 k.p.a., jak i postanowień art. 136 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taka jest bowiem konsekwencja zakazu przeznaczania nieruchomości na cele inne, niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a poprzednio -przed dniem 1 stycznia 1998 r. - zakazu z art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że Wojewoda ........ jak i Starosta ......, orzekający w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości tj. działki nr ....... - naruszyły powyższe przepisy prawa materialnego oraz przepisy o postępowaniu, które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania w sprawie.

W wyniku wniesienia skargi kasacyjnej przez Spółkę Akcyjną "(....) " z siedzibą w Z. , wyrokiem z dnia (....) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny. Przedmiotowe działki stanowią własność Spółki Akcyjnej "(....) " z siedzibą w Z. od roku 1993. Pomimo tego Sąd l instancji uznał, że powinno się toczyć postępowanie o ich zwrot, chociaż działki te nie stanowią własności Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. Sąd l instancji nie wyjaśnił swojego stanowiska w tym względzie. Zawarte natomiast w uzasadnieniu wyroku stwierdzenie co do konieczności zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej, w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu

terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością, w żaden sposób nie zostało wyjaśnione. Ma to zasadnicze znaczenie dla sprawy, Stanowisko to było podstawą uchylenia przez Sąd l instancji zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty ..... Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej nie toczy się żadne postępowanie sądowe dotyczące prawidłowości nabycia własności przedmiotowych nieruchomości przez Spółkę, które ewentualnie uzasadniałoby zawieszenie postępowania o zwrot nieruchomości.

Sąd l instancji nie wskazał też jakie konkretnie postępowanie cywilne ma być wszczęte, przez kogo i w jakim trybie. Co za tym idzie w ogóle nie rozważył, czy może mieć zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. czy rozpoznanie wniosku o nieruchomości i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. W konsekwencji Sąd l instancji również w żaden sposób nie rozważał czy starosta posiada kompetencje do wystąpienia ze stosownym powództwem do powszechnego lub do nakazania wystąpienia z takim powództwem stronie, w art. 100 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobligowany był przedstawić swoje stanowisko w tym zakresie w uzasadnieniu wyroku, do czego obliguje go § 4 art. 141 p.p.s.a. Dodać przy tym należy, że brak stosownych rozważań w tym zakresie powoduje również niemożność skontrolowania przez Sąd II instancji prawidłowości zajętego stanowiska.

Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, póz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Jak podkreśla się jednak w literaturze przedmiotu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, pod red. T. Wosia, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2005, s.577), Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony

w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z 9 lipca 1998 r. l PKN 226/98, OSNAP 1999, Nr 15, póz. 486, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny. Sąd l instancji nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą stanu faktycznego sprawy (por. wyrok SN z 21 stycznia 1998 r., l PKN 474/98, OSNAP 2000, Nr 5, póz. 177).

Stan faktyczny ani prawny sprawy nie uległ jednakże zmianie. Art. 190 p.p.s.a. ma więc zastosowanie. Jest zatem bezspornym, że żądana do zwrotu nieruchomość od 1993 r. stanowi własność Spółki Akcyjnej "(....) " z siedzibą w Z. Prawo własności działki nr .....(z której podziału powstały działki nr nr.....), nabyte zostało przez spółkę mocą umowy przenoszącej własność aportu, zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr .......

Skoro tak, to zasadniczą do rozważenia kwestią jest, czy w sytuacji, gdy nieruchomość została zbyta przez Skarb Państwa w drodze czynności cywilnoprawnej - wniesienia nieruchomości jako aportu do spółki handlowej - mogą, jeżeli zostają spełnione przesłanki zwrotu, określone w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostać zwrócone byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, czy też możliwości takie w ogóle są wyłączone lub ograniczone.

Próbę rozwiązania między innymi tego rodzaju problemów ustawodawca podjął w przepisach artykułów 138 i 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Art. 138 dotyczy sytuacji, gdy wywłaszczona nieruchomość została oddana w trwały zarząd lub w użytkowanie wieczyste lub jest przedmiotem obligacyjnej umowy najmu, dzierżawy lub użyczenia.

Z kolei art. 229 stanowi, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przysługuje jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1998 r., przedmiotowa nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Nie ulega wątpliwości, że na przedmiotowej nieruchomości nie zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Odpada zatem kwestia ewentualnego zawieszenia postępowania zwrotowego do czasu usunięcia dostępnymi środkami prawnymi tego rodzaju przeszkody.

Fakt, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Spółki Akcyjnej "(....) " z siedzibą w Z. przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi nieopisaną wprost w przepisach art. 136 -138 i 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami negatywną przesłankę jej zwrotu (por. T. Woś w: wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Wydawnictwo Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2004, wyd. 2, s.224 i następne).

Nie może zostać bowiem zwrócona wywłaszczona nieruchomość, której właścicielem obecnie - w czasie rozpatrywania wniosku o zwrot - nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego.

W ocenie Sądu istniały zatem pełne przesłanki do wydania decyzji o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Rozstrzygnięcia organów obu instancji od powiadają więc prawu.

W takim stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, póz. 1270 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.