Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 467/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Uchylono decyzję I i II instancji
Uchylono decyzję I i II instancji
Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Danuta Rzyminiak -Owczarczak (spr.) Protokolant ref.-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 marca 2006 r. sprawy ze skargi J.s.c. J.J. S.A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...]marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...]października 2002 r. nr [...] 2. zasądza na rzecz skarżącej spółki od Dyrektora Izby Celnej[...]160 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Makosz-Frymus /-/ B.Popowska


UZASADNIENIE

W dniu[...]października 2002 r. na przejściu granicznym w O. funkcjonariusz służby celnej Urzędu Celnego w O. przeprowadził kontrolę dokumentów pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP - samochodu marki Mercedes Benz o numerze rejestracyjnym [...] i przyczepy SAM LAURA o numerze rejestracyjnym [...].Wynik kontroli zamieszczono w sporządzonym w tym dniu protokole kontroli nr [...] oraz załączniku do protokołu kontroli. Decyzją z dnia [...]października 2002 r. nr [...]Naczelnik Urzędu Celnego w O. nałożył na firmę J. S.C. J.J.S.A. K. z siedzibą w [...] karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. 125 poz.1371) poprzez wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz karę w wysokości 4000 zł za naruszenie art. 87 ust. 1 tej ustawy, poprzez wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych

Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] listopada 2002 r. (data nadania w UP K.)strona złożyła odwołanie, podając w uzasadnieniu, iż przewóz wykonywany był na użytek własny, bowiem przewoziła zakupionego konia, który wykorzystywany był w rehabilitacji chorego dziecka, stąd w tym przypadku nie zachodził obowiązek uzyskania zezwolenia na przewóz.

Pismem z dnia [...] stycznia 2003 r. strona złożyła dodatkowe wyjaśnienia do sprawy oraz przedłożyła kserokopie dokumentów pozwalających na określenie zakresu działalności przedsiębiorstwa w postaci zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, a nadto zaświadczenia Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w K. z dnia [...]kwietnia 2002 r., z dnia [...] lipca 2002 r., nakazu płatniczego nr [...], rachunku z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]oraz decyzji nr [...][...] maja 2002 r. Miejskiego Inspektoratu Weterynarii w K..

Decyzją z dnia [...]marca 2003 r. nr [...]Dyrektor Izby Celnej [...]uchylił decyzję organu I instancji w zakresie wymiaru kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia i w tym zakresie umorzył postępowanie, utrzymał natomiast w mocy decyzję w części dotyczącej wymiaru kary za wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przedmiotowy transport spełnia przesłanki z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. 01.125.1371 ), lecz przewóz drogowy na potrzeby własne w zakresie szeroko pojętej działalności rolniczej nie wymaga uzyskania zaświadczenia o którym stanowi przepis art. 33 ust. 1 tej ustawy. Utrzymując w mocy karę pieniężną nałożoną z tytułu nieuiszczenia opłaty drogowej organ II instancji wskazał, iż dokonany transport spełniał przesłanki z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym przedsiębiorcy wykonujących transport drogowy oraz przewozy na potrzeby własne są zobowiązani do uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. Powołując art. 3 pkt 2 ustawy organ wyjaśnił, iż ustawa ma zastosowanie do przewozów po drogach publicznych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, stąd wobec przekroczenia tej masy, w sprawie zachodził obowiązek uiszczenia opłaty drogowej.

Na powyższą decyzję strona pismem z dnia [...] maja 2003 r., wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, z wnioskiem o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż zaskarżona decyzja nie znajduje żadnego uzasadnienia, ponieważ wykonywany transport nie podlegał opłatom, o których stanowią przepisy ustawy o transporcie drogowym.

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze organ II instancji wskazał, że każdy przedsiębiorca ma obowiązek uiszczać opłatę za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, a obowiązek ten dotyczy także przewozów wykonywanych na potrzeby własne, powołując treść art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Organ stwierdził, że nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, iż nałożona na nią kara pieniężna nie znajdowała uzasadnienia w obowiązujących w dniu wydania zaskarżonej decyzji przepisach prawa i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2003 r. strona skarżąca podtrzymała zarzuty zawarte w skardze, wskazując też, iż zgodnie z cytowanym art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, opłacie za przejazd pojazdu samochodowego podlegają jedynie przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy lub wykonujący przewozy na potrzeby własne. Strona skarżąca wskazała, że przedmiotowe zwierzę hodowlane stanowiło własność J. K. będącego rolnikiem, a ponadto było wykorzystywane w celu rehabilitacji jego córki. Strona podniosła nadto, iż konieczność wykonania przedmiotowego transportu powstała ze względu na chorobę konia, stąd uznać należy, iż transport ten nie był w żaden sposób związany z działalnością gospodarczą, w szczególności z działalnością gospodarczą spółki cywilnej "J.", jak również, że transport nie stanowił w tym przypadku podjęcia czy wykonania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy i nie można go zakwalifikować jako międzynarodowego transportu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Strona skarżąca podniosła także, że dokonywany przez J. K. transport nie stanowił przewozu wykonywanego pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżących w formie spółki cywilnej "J.", gdyż cel przedmiotowego transportu konia nie był w żaden sposób związany z podstawową działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżących, której ramy zakreślało postanowienie § 6 umowy spółki cywilnej.

Strona skarżąca wskazała więc, iż nie została wypełniona dyspozycja art. 42 ust. l ustawy o transporcie drogowym, która wymaga zaistnienia jednej z tych dwóch form transportu, dlatego też zastosowania nie znajduje w tym przypadku obowiązek uiszczania opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych, a nałożona kara pieniężna była wobec braku obowiązku uiszczenia tejże opłaty całkowicie bezzasadna. Strona skarżąca wskazała też, iż nawet gdyby przyjąć stanowisko strony przeciwnej, że przedmiotowy przewóz był przewozem na potrzeby własne, to wówczas całkowita masa dopuszczalna pojazdu samochodowego obliczana wedle kryterium przyjętego dla przewozów na potrzeby własne, nie przekraczała 3,5 tony i w związku z tym, nie spełniona została przesłanka stosowania ustawy o transporcie drogowym zawarta w art. 3 pkt 2 tejże ustawy, w związku z czym również w takim razie nie nastąpił obowiązek skarżącej do uiszczenia opłaty drogowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle §2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, co miało wpływ na wynik sprawy.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonych decyzji są powołane przez organ przepisy art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371, Dz. U. z 2002 r. Nr 25, poz. 253 i Nr 89, poz. 804), lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999).

Art. 42 ust. 1 stanowi jednoznacznie o obowiązku uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych przez przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy oraz wykonującego przewozy na potrzeby własne, a art. 92 ust. 1 pkt 6 określa, iż karze od 200 zł do 15.000 zł podlega wykonywanie tego przewozu bez uiszczenia takiej opłaty. Stosownie do §5 ust. 6 i §4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych dokumentem potwierdzającym wniesienie opłaty jest nabycie karty opłaty i jej prawidłowe wypełnienie. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż kontrola miała miejsce na drodze krajowej, po której kierowca - wspólnik spółki cywilnej J., na rzecz której pojazd był zarejestrowany, poruszał się pojazdem bez uiszczenia przedmiotowej opłaty. Wobec zarzutów skargi rozważenia wymagało, czy przewóz zwierzęcia wykonywał w tym przypadku przedsiębiorca, wykonujący transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w rozumieniu ustawy, co w konsekwencji przesądzi, czy wystąpił w tym przypadku obowiązek uiszczenia opłaty drogowej.

W ocenie Sądu przepisy ustawy o transporcie drogowym nie mają zastosowania w przypadku przewozu drogowego wykonywanego przez osoby fizyczne poza przedsiębiorstwem, na potrzeby własne. Zakres przedmiotowy tej ustawy wyznacza bowiem jej art. 1 ust. 1, zgodnie z którym określa ona zasady podejmowania i wykonywania: krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz niezarobkowego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego. Przepis ten wyraźnie rozgranicza wykonywanie transportu drogowego od wykonywania przewozu drogowego, których definicje zawarto w art. 4. W myśl tej definicji transport drogowy jest to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi (zespołami pojazdów) zarejestrowanymi w kraju, o zasięgu krajowym oraz międzynarodowym (pkt 1 i 2). Z kolei niezarobkowy przewóz drogowy to przewóz na potrzeby własne (pkt 4), przez który ustawodawca określił transport wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniającym łącznie określone w ustawie warunki, wskazujące na związek wykonywanego przewozu z przedsiębiorstwem. Z powyższego wynika, że ustawa o transporcie drogowym dotyczy tylko transportu, który wykonywany jest jako działalność gospodarcza w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi oraz przewozu drogowego wykonywanego przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Tym samym jedynie wykonywanie transportu w sytuacjach opisanych powyżej może być objęte dyspozycjami ustawy o transporcie drogowym w jej brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie, a contrario, wykonywanie innego transportu nie może być oceniane według przepisów omawianej ustawy. W związku z powyższym podstawowym obowiązkiem organów administracji w niniejszym postępowaniu było ustalenie, czy przewóz zwierzęcia wykonany przez stronę skarżącą był przewozem, o którym stanowią przepisy ustawy o transporcie drogowym. W ocenie Sądu w badanym przypadku strona skarżąca nie wykonywała przewozu na potrzeby własne według powyższej definicji.

W sprawie bezspornym jest, iż przedmiotowy przewóz J. K. wykonywał pojazdem zarejestrowanym na spółkę cywilną J., której był współwłaścicielem, a przewożone zwierzę stanowiło jego własność, a więc własność osoby fizycznej, która jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Zważyć jednakże należy, iż o tym, czy przewóz ten J. K. wykonywał jako przedsiębiorca (rolnik lub przewoźnik) przesądzić można dopiero po ustaleniu, czy przewożony koń został zakupiony i następnie wykorzystywany w gospodarstwie rolnym strony, a także, czy koszty wykonania tego przewozu uznane zostały za koszty działalności Spółki J.lub gospodarstwa rolnego strony. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się nakaz płatniczy z dnia [...].02.2002 r. (k.18), stanowiący o obowiązku zapłaty podatku rolnego, z którego wynika, że J. K. jest właścicielem gruntów rolnych na terenie Gminy S., lecz użytkownikiem tych gruntów jest inna osoba - W. K.Powyższe wskazuje, że J. K. choć jest właścicielem gruntów rolnych, to nie wykonuje działalności gospodarczej w zakresie rolnictwa, a tym samym nie można uznać, że przewóz zwierzęcia był w tym przypadku przewozem własnym w ramach przedsiębiorstwa - gospodarstwa rolnego strony, w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, a to uprawdopodabnia twierdzenie strony o zakupie konia na użytek własny - w celu rehabilitacji córki. Podobnie, rozważenia wymaga, czy przedmiotowy przewóz był transportem drogowym w rozumieniu wskazanej ustawy, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że jako przedsiębiorca Spółka miała obowiązek uiszczenia opłaty za przewóz. W celu ustalenia powyższego koniecznym byłoby prześledzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów podatnika - Spółki J.. W niniejszej sprawie takiego dowodu nie przeprowadzono (co narusza przepisy art. 7 i 77 k.p.a.), a tylko w ten sposób możliwe jest jednoznaczne ustalenie, czy przewóz konia w dniu kontroli J. K. wykonywał jako przedsiębiorca. Wobec braku takiego dowodu oraz konsekwentnego dokumentowania przez stronę, że w tym przypadku nie działała jako przedsiębiorca, uznać należy, iż w sprawie nie zachodził obowiązek uiszczenia opłaty drogowej w oparciu o przepis art. 42 ustawy o transporcie drogowym, a tym samym nałożenie kary z tytułu braku jej uiszczenia było pozbawione podstawy prawnej.

W ocenie Sądu także przekroczenie przez pojazd dopuszczalnej masy całkowitej wynoszącej 3,5 tony, o czym stanowi przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie skutkuje w tym przypadku koniecznością uiszczenia opłaty drogowej, bowiem przekroczenie to jest istotne tylko przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne przez przedsiębiorcę, a powyżej zostało wskazane, że organ nie wykazał, aby J. K. wykonywał transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w rozumieniu przepisów przedmiotowej ustawy. Zważyć także należy, iż przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy do ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty drogowej, obowiązek taki wprowadza przepis art. 42 ustawy, który jak wyżej wskazano ma zastosowanie do przedsiębiorców.

Z wskazanych wyżej powodów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać, zatem na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. w zw. z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy, wliczając w to zwrot wpisu sądowego w wysokości 160 zł. O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego Sad nie orzekł wobec nie złożenia przez pełnomocnika strony stosownego wniosku.

Uwzględnienie przez Sąd skargi oraz uchylenie zaskarżonych decyzji nakazuje rozważyć przez organ obiektywną możliwość wykazania, iż w badanym przypadku przewóz wykonywany był przez przedsiębiorcę, w przeciwnym razie uznać należy, iż w sprawie nie zachodziła konieczność uiszczenia opłaty drogowej, a tym samym nie zachodzi przesłanka nałożenia kary z tytułu braku takiej opłaty.

/-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska

jf