Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1124/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: cz.A  ust. 5, ust. 10
journal: Dz.U. 1998 nr 158 poz 1036
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej.
article: art. 13 par. 1,2,4,  art. 60 par. 1, art. 65 par. 5, art. 70 par. 1, art. 75,76,83
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie WSA Alicja Polańska Asesor WSA Kazimierz Maczewski (spr..) Protokolant Anna Malinowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2004r.. sprawy ze skargi wspólników Spółki Cywilnej "M " w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r - Ordynacja podatkowa (DzU Nr 137, poz. 926 ze zm), art 23 ustawy z dnia 12.09.2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz U Nr 169, poz 1387), art. 13 § 1 i §3 ust. 1-3, art 19 § 1 i § 3, art. 20 § 1 i § 2, art 21, art 23 § 7, art 29 § 1, art 65 § 5, art. 83, art. 85 § 1, art. 222 § 1 i § 4, art. 262 ustawy z dnia 9 01.1997 r. - Kodeks celny (tj Dz U. z 2001 r Nr 75, poz 802 ze zm), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust 1 lit "a", ust 10 Części l A i Części II Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia (Dz. U Nr 107, poz. 1217), art, 13, art. 16 i art 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r (zał. do Dz.U z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.), § 11 ust 1 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10 1997 r w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), § 1 ust 3, § 2 ust 1 - 3, ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.) Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania Strony, orzekł o otrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...], wydanej wobec Spółki Cywilnej "M" z siedzibą w S., którą to decyzją organ pierwszej instancji nie uznał odzieży używanej, objętej procedurą dopuszczenia do obrotu wg zgłoszeń celnych SAD o nr:

1 [...] ... do poz. 3 [...]

za towar pochodzący z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego oraz uznał powyższe zgłoszenia za nieprawidłowe w zakresie preferencji oraz wysokości zastosowanej stawki celnej i określił kwotę wynikającą z długu celnego w łącznej wysokości [...] zł, przyjmując do wymiaru cła stawkę autonomiczną w wysokości 60% wartości celnej towaru - przy czym wartość ta ustalona została przez organ celny metodą zastępczą, a ponadto orzekł, iż od części powstałego długu należne są odsetki wyrównawcze.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że na podstawie omawianych zgłoszeń celnych SAD Dyrektor Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej importowanej z Niemiec, z klasyfikacją celną do kodu PCN Taryfy celnej 6309 0000 0, wobec którego dla wymiaru należności celnych przyjęto obniżoną stawkę celną przewidzianą dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej na podstawie deklaracji eksportera zawartych na fakturach dołączonych do zgłoszeń. Faktury te zawierające deklarację eksportera przekazane zostały przez polskie władze celne do weryfikacji władzom celnym państwa eksportera. Pismem z dnia 13.03.2002 r. niemieckie władze celne poinformowały, iż faktury nr [...] są sfałszowane - wystawione przez nie istniejący podmiot. Ponadto pismem z dnia 03.05.2002 r. władze te poinformowały, że towary będące przedmiotem importu w niniejszej sprawie, zakupione na podstawie faktur nr [...]. nie były towarami pochodzącymi w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego. Ujawnienie tych faktów stanowiło dla organu celnego podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania, w wyniku którego wydana została w dniu [...] przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzja nr [...], od której zostało wniesione odwołanie. Uwzględniając odwołanie Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] nr [...] uznał ww. zgłoszenia celne zawarte w poz. 1 ww. dokumentów SAD z 17.01.2000 r. i z 07.02.2000 r. oraz w poz. 2 ww. dokumentu SAD z 17.02.2000 r. za nieprawidłowe w zakresie preferencji, stawki celnej oraz kwoty długu celnego i orzekł w przedmiotowym zakresie, przyjmując do wymiaru należności celnych stawkę celną autonomiczną w wysokości 60%. Ponadto wartość celna towaru wynikająca ze sfałszowanych faktur nr [...] została zakwestionowana na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego i ustalona metodą zastępczą uregulowaną w art. 29 § 1 tej ustawy. Do ustalenia wartości celnej przyjęto najniższą wartość transakcyjną odzieży używanej sprowadzonej w zbliżonym okresie, tj. w okresie dwóch miesięcy (styczeń-luty 2000 r.), w wysokości 0,50 DEM/kg, wynikającą z dokumentu SAD nr [...]. Niezależnie od powyższego Naczelnik Urzędu Celnego orzekł, iż od części powstałego długu celnego, tj. odnoszącego się do towarów zakupionych na podstawie sfałszowanych faktur, należne są odsetki wyrównawcze na podstawie § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania Od tej decyzji Strona złożyła odwołanie pismem z 17.12.2000 r. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie.

Wynika dalej z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania w pełni podzielił on stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii nieprawidłowości spornych zgłoszeń celnych, zasadności ustalenia wartości celnej towarów metodą "ostatniej szansy" (art. 29 § 1 Kodeksu celnego) oraz naliczenia odsetek wyrównawczych. Wskazując przede wszystkim na regulacje art. 13 Kodeksu celnego, zgodnie z którym cła określane są na podstawie taryfy celnej obejmującej obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów i że stawki te stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania - organ odwoławczy wskazał również, iż obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz postanowienia art. 13 i art. 16 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia określonych warunków, a mianowicie warunku pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego, warunku udokumentowania takiego pochodzenia towaru prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz warunku bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Przytaczając dalej postanowienia art. 21 Protokołu 4 dotyczące wymogów, jakie spełniać winna deklaracja eksportera, organ odwoławczy przywołał również uregulowanie zawarte w jego art. 32, w myśl którego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, stwierdzając w konsekwencji, iż to właśnie w oparciu o postanowienia tej regulacji została przeprowadzona weryfikacja postimportowa w rozpatrywanej sprawie, polegająca na sprawdzeniu deklaracji sporządzonych przez eksportera na przedłożonych przy odprawach celnych rachunkach, która wykazała, iż towar będący przedmiotem importu nie jest "towarem pochodzącym" w rozumieniu Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż weryfikacja przeprowadzona zgodnie z art. 32 ust. 3 przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez Protokół nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej w uzasadnieniu swej decyzji, że w myśl art. 83 Kodeksu celnego po zwolnieniu towarów organ celny z urzędu lub na wniosek zgłaszającego może dokonać kontroli zgłoszenia celnego. W celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym może on w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów, jeżeli zaś z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zastosowane zostały w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane.

Wyjaśnił także organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji, iż status preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej uprawnia do zastosowania wobec tego towaru obniżonej stawki celnej (w przedmiotowej sprawie wobec odzieży używanej). Zgodnie z przepisem ust. 5 pkt. a) części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U Nr 107, poz. 1217 ze zm.) - obniżona stawka celna dla odzieży używanej pochodzącej z Unii Europejskiej wynosiła 0% wartości celnej towarów. Stawkę tą można stosować jedynie w wypadku łącznego spełnienia wymienionych wyżej warunków, przy czym w przypadkach, gdy transakcje sprzedaży dotyczą przesyłek towarowych o wartości nie przekraczającej 6000 EURO, podmioty eksportujące towar, w handlu ze swoimi zagranicznymi kontrahentami, korzystać mogą ze zliberalizowanych przepisów dotyczących wystawiania i przedkładania dowodów pochodzenia - mogą oni bowiem, bez uzyskania zgody czy potwierdzenia swoich władz celnych, sporządzić na fakturze dowód pochodzenia w postaci własnoręcznie podpisanej, z imienia i nazwiska, deklaracji pochodzenia. W takiej jednak sytuacji, importer godzący się na przyjęcie dowodu pochodzenia sporządzonego w ten sposób musi liczyć się z tym, że oświadczenia eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towarów nigdy wcześniej nie weryfikowały władze celne kraju eksportu, oraz że weryfikacja taka może nastąpić nawet po eksporcie towarów z kraju pochodzenia, co zostało zagwarantowane w przepisach Układu Europejskiego – art. 32 Protokołu 4 w zw. z art. 21 pkt. 3 tego Protokołu.

Wyjaśnił dalej organ odwoławczy, że na podstawie przedmiotowych dokumentów SAD Strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywiezioną z Niemiec odzież używaną deklarując w polu 16 i 34 tych zgłoszeń niemieckie pochodzenie towaru oraz wnioskując w polu 47 o zastosowanie obniżonej stawki celnej w wysokości 0% wartości celnej towaru. Działając w granicach prawa, organ celny dokonywał każdorazowo weryfikacji zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, poprzez kontrolę dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego SAD. Wobec stwierdzenia, że przedłożone przez Stronę zgłoszenia celne spełniały wymogi formalne wskazane w art. 64 §1 Kodeksu celnego, a więc były dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym dla objęcia towaru procedurą celną zawierało wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną do której został zgłoszony, oraz zawierały podpis w polu 54, organ celny przyjął te zgłoszenia i objął towary wnioskowaną przez Stronę procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Taka weryfikacja zgłoszenia celnego w trybie art. 70 § 1 Kodeksu celnego pozwala wprawdzie organowi celnemu na uznanie, iż Strona spełniła formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej i w związku z tym, na objęcie towaru wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej, jednak - jak podkreślił organ odwoławczy - organ celny nie jest w stanie na tym etapie ocenić prawidłowości i rzetelności wystawionego dowodu pochodzenia towaru nim objętego z Unii Europejskiej. Ocena materialna takiego dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie zastosowanym przez organ celny, tj w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu.

Wobec uzyskania przez organ celny negatywnego wyniku weryfikacji, organ ten zobowiązany jest ustalić właściwą stawkę celną na towar, który uprzednio został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonych stawek celnych określonych dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, status ten towarowi nie przysługiwał. Wskazał dalej organ odwoławczy, iż zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 tego rozporządzenia musi być udokumentowane takim świadectwem. Wyjaśnił też organ odwoławczy, że odzież używana stanowiąca przedmiot obrotu towarowego z zagranicą w niniejszej sprawie, jako objęta sekcją XI Taryfy celnej została wymieniona w Wykazie nr 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 15.10.1997 r. i zgodnie z jego przepisem § 11 ust 1 jej pochodzenie dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Ze względu na fakt, że do przedmiotowych zgłoszeń celnych Strona nie przedłożyła świadectw pochodzenia towarów, organ odwoławczy stwierdził, że zastosowanie przez organ I instancji wobec sprowadzonych przez Stronę towarów stawek celnych autonomicznych w wysokości 60% wartości celnej towarów - przy równoczesnym przyjęciu, iż towary te zostały wyprodukowane w krajach wobec których stosuje się klauzulę najwyższego uprzywilejowania - było uzasadnione.

Uzasadnione było także wymierzenie odsetek wyrównawczych, zgodnie z dyspozycją zawartą w § 1 ust 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych, bowiem część kwoty długu celnego ciążącego na towarach zgłoszonych do odprawy została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych danych (Strona przedłożyła fałszywe faktury nr [...] - wystawione przez nie istniejący podmiot).

Nie znajdując także podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów odwołania, dotyczących w szczególności zasadności występowania polskich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji, zasadności stosowania przez polskie władze celne postanowień Protokołu nr 4 (stanowiącego integralną część Układu Europejskiego), sposobu ustalenia wartości celnej towarów lub działania importerów w dobrej wierze - organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez pełnomocnika importerów do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej skarżący zarzuca naruszenie przy jej wydaniu przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 126, art. 127, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. ) oraz art. 13 § 1, § 3 pkt 2 i 4, § 4, art. 23 § 1, art. 29, art. 65 §5, art. 83 § 3, art. 85 § 1, art. 222 §4, art. 253 § 2 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U Nr 23, poz. 117 ze zm.), a także art. 5, art. 6, art. 16, art. 21, art. 24 i art. 32 Protokołu Nr 4, stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16.12.1991 r. (Dz U. z 1994 r, Nr 11, poz 38 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U Nr 107, poz. 1217 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U Nr 143, poz. 958 ze zm.).

Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący kwestionuje zasadność dokonanej przez organy celne weryfikacji przyjętych zgłoszeń celnych. Przedstawiając szczegółowo okoliczności, w jakich doszło do wszczynania przez polskie organy celne postępowań weryfikacyjnych w zakresie klasyfikacji taryfowej odzieży używanej i podkreślając, że u ich podłoża leżała zmiana interpretacji przepisów prawa w tym przedmiocie dokonana przez Komisję Europejską wskazująca na to, że noszenie odzieży może być traktowane wyłącznie jako tzw. czynność niewystarczającej obróbki bądź przetworzenia (czynność minimalna), wskutek czego nie można uznać odzieży używanej (noszonej) w danym kraju Unii Europejskiej za towar pochodzący z tego kraju, skarżący wywodzi, iż sama zmiana interpretacji przepisów nie może w żaden sposób stanowić podstawy do wysuwania wątpliwości w stosunku do importerów odzieży używanej, działających w dobrej wierze co do tego, że przedkładane świadectwa pochodzenia przywożonych towarów wystawione zostały w zgodzie z ówcześnie obowiązującymi przepisami i praktyką. Polemizując także ze stanowiskiem zaprezentowanym we wrześniu 1999 r. przez Komisję Europejską jako pozostającym w zasadniczej sprzeczności z europejskim prawem o odpadach, skarżący wywodzi dalej, że sortowanie zebranej odzieży używanej, traktowanej na tym etapie jako odpad i wynikająca z niego przemiana odpadu w wyrób, traktowane jest jako czynność wystarczającej obróbki lub przetworzenia, uzasadniającej wystawienie świadectwa pochodzenia dla tego towaru. Zwracając dalej uwagę na regulacje zawarte w art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego, w szczególności na przewidziany w tym przepisie warunek przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia towarów w postaci istnienia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub innych wymogów tego Protokołu, skarżący podnosi też w wywodach uzasadnienia skargi, że organ odwoławczy w ogóle nie wskazuje w swej decyzji na to, czy istniały jakiekolwiek wątpliwości co do rzetelności informacji, a to oznacza, że polskie organy celne nie zastosowały wymogów postępowania weryfikacyjnego, skoro swych wątpliwości nie przedstawiły we wniosku o przeprowadzenie weryfikacji.

Podkreślono dalej w uzasadnieniu skargi, że sporządzone przez eksportera na fakturach deklaracje o pochodzeniu towaru spełniają w rozpatrywanej sprawie wszystkie wymogi Protokołu 4 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, wobec czego nie mogą one zostać uznane za dokument poświadczający nieprawdę, zaś sama zmiana interpretacji przepisów prawa europejskiego nie daje podstaw do zmiany stawek celnych po ponad dwóch latach od dnia dokonania odprawy celnej, w szczególności z tego powodu, że importując określony towar strona działała w dobrej wierze co do prawdziwości deklaracji pochodzenia. Zarzuca też skarżący, że jakkolwiek weryfikacja świadectw pochodzenia jest przy spełnieniu określonych przesłanek dopuszczalna, to winna się ona odbywać w ramach postępowania prowadzonego w kraju przed polskim organem celnym i zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, tymczasem w rozpatrywanej sprawie organ celny dokonywał weryfikacji faktur załączonych do zgłoszeń celnych bez wszczęcia jakiegokolwiek postępowania, które odbywałoby się z udziałem strony. Nie zapewniając stronie czynnego udziału w postępowaniu weryfikacyjnym organy celne naruszyły zatem postanowienia art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Podnosi też skarżący, że w sytuacji, gdy strona działała w dobrej wierze co do prawdziwości danych wymaganych do zgłoszenia celnego, organy celne winny były zastosować normę przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego, wedle którego za dłużników zobowiązanych do uiszczenia niedoboru należności celnych mogą być uznane w takim przypadku wyłącznie te osoby, które dostarczyły nieprawdziwych danych i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły dowiedzieć się, że dane te są nieprawdziwe.

Zarzucono także w skardze błędne stanowisko organów celnych w przedmiocie stosowania przepisów Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, który powinien być traktowany jako akt ratyfikowany bez uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie (bez ustawy ratyfikacyjnej) w związku z czym nie można mu przypisać mocy równej ustawie, bowiem ma rangę jedynie aktu podustawowego i dlatego w razie zaistnienia sporu pomiędzy importerem a władzami celnymi kraju importu spór taki powinien być rozstrzygany w oparciu o ustawodawstwo kraju importu, czyli - w niniejszej sprawie - w oparciu o przepisy Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej.

Skarżący zarzucił również błędne prowadzenie postępowania administracyjnego w kwestii ustalenia wartości celnej towarów, poprzez bezzasadne jej ustalenie w oparciu o przepis art. 29 § 1 Kodeksu celnego, z pominięciem innych metod ustalania wartości celnej określonych w art. 26 - 28 Kodeksu celnego, uwzględniając przy jej ustalaniu cenę transakcyjną wynikającą z jednego tylko dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] a ponadto przy stosowaniu art. 29 § 1 Kodeksu celnego nie dokonano konsultacji z importerem w celu ustalenia prawidłowej podstawy wartości celnej, chociaż obowiązek taki wynika z pkt 1 i 2 ogólnego komentarza wstępnego do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. (Dz. U z 1995 r. Nr 98, poz. 483 ze zm.).

Powołując się także na działanie strony w dobrej wierze, skarżący zarzucił bezzasadność wymierzenia przez organ celny odsetek wyrównawczych, w tym również tym błędną interpretację przepisu § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych i sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.) dokonaną przez organ odwoławczy. Skarżący podniósł przy tym, że organ odwoławczy nie wskazał żadnego orzeczenia sądowego, które potwierdzałoby fakt sfałszowania świadectw pochodzenia, które Strona otrzymała od swojego kontrahenta niemieckiego i na treść których - jak i na ich prawidłowość formalną - nie mogła mieć i nie miała żadnego wpływu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie i polemizując z zawartą w skardze tezą o zmianie w krajach Unii Europejskiej interpretacji przepisów odnoszących się do ustalenia klasyfikacji taryfowej odzieży używanej, jako przyczynie przeprowadzonej weryfikacji deklaracji pochodzenia. Wyjaśnił także organ odwoławczy, że w ramach postępowania odwoławczego przeprowadził ponowną analizę wszystkich odpraw odzieży używanej dokonanych w Urzędzie Celnym w okresie styczeń - luty 2000 r. i po stwierdzeniu, że ceny jednostkowe odzieży kształtowały się na poziomie od 0,50 DEM/kg do 19 DEM/kg przyjęto do wyliczenia wartości celnej towaru w niniejszej sprawie cenę najniższą, wskazaną w ww. dokumencie SAD z dnia 08.01.2000 r. tj. 0,50 DEM/kg, przy czym tak ustalona wartość celna towaru jest zbieżna z wartością towaru zadeklarowaną przez Stronę w przedmiotowych zgłoszeniach celnych.

Pismem z dnia 05.08.2004 r. popierając złożoną skargę pełnomocnik strony skarżącej podniósł dodatkowo zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, wskazując na fakt, że zaskarżona decyzja tego organu wydana została po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszeń celnych. Podnosząc ten zarzut powołał się on przy tym na zapatrywanie prawne wyrażone w tej mierze w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7.05.2004 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 4181/02.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawione przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga okazała się nieuzasadniona, nie istnieją bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.

Stosownie do przepisu art. 13 § 1 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Obejmując Polską Scaloną Nomenklaturą Towarową Handlu Zagranicznego PCN (nomenklaturą towarową) stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania oraz jednostki miar, taryfa celna obejmuje też obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów oraz preferencyjne stawki celne przyjęte jednostronnie przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub regionów (art. 13 § 2 Kodeksu celnego). Stawki celne obniżone i preferencyjne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania, przy czym zastosowanie tych stawek może nastąpić również retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi (art 13 § 4 Kodeksu celnego).

Przepisy zawarte w części A ust. 5 pkt. a Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 107, poz. 1217) obowiązującego w okresie składania zgłoszeń celnych w rozpatrywanej sprawie oraz postanowienia art. 13, art. 16 i art. 21 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych wobec niektórych towarów w przypadku jednoczesnego spełnienia trzech warunków: pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4, udokumentowania tego pochodzenia prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Określając w art. 21, jakim warunkom formalnym winna odpowiadać deklaracja pochodzenia sporządzona przez eksportera na fakturze, Protokół 4 Układu Europejskiego zawiera w art. 32 również postanowienia dotyczące weryfikacji dowodów pochodzenia, stanowiąc, że dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru przeprowadzana jest celnych kraju eksportu o potwierdzenie, czy będące przedmiotem importu towary mają status towarów pochodzących w rozumieniu tegoż Protokołu. Przeprowadzona w tymże trybie weryfikacja deklaracji pochodzenia towaru, dokonana przez właściwe władze celne kraju eksportu, wykazała, iż będący przedmiotem zgłoszeń celnych towar w postaci odzieży używanej nie korzysta ze statusu produktu pochodzącego z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego. Przewidziany w art. 32 Protokołu 4 tryb weryfikacji dowodów pochodzenia towarów (produktów) jest, jak to słusznie podkreślił organ odwoławczy, jedynym sposobem sprawdzenia prawidłowości dowodów pochodzenia, a jego wyniki są w istocie wiążące dla polskich organów celnych. Postanowienia Układu Europejskiego, jako ratyfikowanej umowy międzynarodowej wraz ze stanowiącymi ich integralną część załącznikami i protokółami, zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, mającym w określonych sytuacjach, stosownie do art. 91 ust. 2 Konstytucji, pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawami, tj przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową brak jest zatem podstaw prawnych do kwestionowania wyników weryfikacji deklaracji celnej eksportera w przedmiocie statusu pochodzenia towarów objętych zgłoszeniami celnymi, przeprowadzonej w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego. W świetle tak postrzeganego trybu stosowania w/w postanowień Protokołu 4, za pozbawione jakiegokolwiek merytorycznego znaczenia uznać należy wywody skargi sprowadzające się zarówno do kwestionowania rozumienia pojęcia "towarów pochodzących" przyjętego w odniesieniu do odzieży używanej przez władze celne krajów Unii Europejskiej, jak i do twierdzenia, iż podstawę postimportowej kontroli polskich organów celnych stanowiła zmiana interpretacji tego pojęcia przez te władze, dokonana już po przyjęciu zgłoszenia celnego.

Za chybiony też uznać należy podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy celne przepisów postępowania celnego, poprzez niezapewnienie stronie udziału w tej części postępowania, w której przeprowadzana była kontrola prawidłowości zawartych na fakturach deklaracji eksportera w sprawie pochodzenia towaru. Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, iż przewidziana art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego weryfikacja dowodu pochodzenia towaru dokonywana jest z udziałem organu celnego kraju eksportera, a więc organu, państwa obcego. Jest rzeczą oczywistą że czynności sprawdzające tego organu wykraczają poza zakres postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe, w istocie bowiem wynik tych czynności, w postaci stwierdzenia przez organ celny kraju eksportera, iż określony towar nie ma statusu produktu pochodzącego w rozumieniu Protokołu 4, stanowi dopiero podstawę do wszczęcia tego postępowania, a zatem nieuprawnioną w zupełności jest teza, jaka legła u podstaw tego zarzutu, że przy czynnościach kontrolnych znajduje również zastosowanie zasada określona w art. 123 Ordynacji podatkowej, a więc zasada określająca obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego.

Chybionym w zupełności jest też podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy celne norm przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez jego nie zastosowanie i brak przyjęcia, że wobec działania strony skarżącej w dobrej wierze co do prawdziwości deklaracji eksportera jest ona zwolniona z obowiązku uiszczenia niedoboru należności celnych. Wskazać tu należy, że z przepisu tego wynika przede wszystkim, że w przypadku długu celnego w przywozie dłużnikiem jest składający zgłoszenie celne, zaś w sytuacji gdy zgłoszenie celne złożone zostało przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną) dłużnikiem jest, obok tego przedstawiciela, również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Za dłużników zostają też uznane osoby, które dostarczyły nieprawdziwe dane wymagane do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć o nieprawdziwości tych danych, a w wyniku takiego zgłoszenia należności celne nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna. Z przytoczonych norm nie wynika bynajmniej, że uznanie za dłużnika osoby dostarczającej nieprawdziwych danych stanowiących podstawę zgłoszenia celnego zwalnia z obowiązku pokrycia tego długu osobę zgłaszającą lub osobę, na rzecz której zgłoszenie celne zostało złożone przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną), regulacja ta wskazuje natomiast, iż odpowiedzialność za ten sam dług celny w określonych warunkach ciążyć może na kilku osobach równocześnie i że stosownie do art. 221 Kodeksu celnego odpowiedzialność ich jest solidarna. To importer ponosi w istocie rzeczy ryzyko prawidłowości dokonanego przez siebie zgłoszenia celnego, w szczególności prawidłowości i prawdziwości otrzymanych od eksportera dokumentów, z których wynikają dane służące temu zgłoszeniu.

Nie został także uwzględniony zarzut nieprawidłowego ustalenia wartości celnej towarów sprowadzonych przez skarżących importerów. Zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną o której mowa w § 1, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia. Wobec uzyskania od niemieckich władz celnych w ramach postępowania weryfikacyjnego informacji, że faktury nr 1 , 2 i 3 dołączone przez importerów do przedmiotowych zgłoszeń celnych są sfałszowane (wystawione przez nieistniejący podmiot) organ celny był zobowiązany - w myśl art. 24 § 1 w zw. z art. 29 § 1 Kodeksu celnego - do ustalenia wartości celnej na podstawie art. 25 - 29 tego Kodeksu. Uwzględniając fakt, że towarem dla którego ustalano wartość celną była odzież używana, a więc towar składający się z rzeczy których stopień dotychczasowego "używania" jest ze swej istoty różny, uznać należało, że zastosowanie metody tzw. "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu) dla ustalenia wartości celnej odzieży używanej jest prawidłowe, bowiem jest to metoda, która daje możliwość ustalenia wartości celnej w przypadku nietypowych transakcji handlowych. Nie jest to zresztą całkowicie inna niż pozostałe metoda ustalania tej wartości, w jej ramach powinny być stosowane metody wcześniejsze (z art. 25 - 28 Kodeksu) jednak z rozsądną elastycznością. Stosując metodę "ostatniej szansy" organy celne za podstawę ustalenia wartości celnej sprowadzonego przez skarżących importerów towaru przyjęły najniższa cenę transakcyjną spośród wszystkich odpraw celnych dokonanych w Urzędzie Celnym w Szczecinie w okresie sprowadzenia przedmiotowych towarów i sposób ustalenia tej wartości nie budzi zastrzeżeń. Należy przy tym zauważyć, że tak ustalona wartość celna tego towaru jest zbieżna z wartością podaną przez importerów przy zgłoszeniach celnych.

Również zarzut bezzasadności wymierzenia skarżącym importerom odsetek wyrównawczych nie jest uzasadniony, bowiem w wyniku weryfikacji deklaracji eksportera umieszczonych na fakturach niemieckie władze celne stwierdziły, że faktury nr 1, 2 i 3 dołączone do zgłoszeń celnych są sfałszowane - wystawione przez nieistniejący podmiot. W takiej sytuacji - na podstawie § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek i sposobu ich naliczania - organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, bowiem kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym. Organ nie pobiera takich odsetek, gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Zawarte w uzasadnieniu skargi twierdzenie, iż faktury wystawione zostały przez zagranicznego eksportera towarów, a Strona działała w dobrej wierze i nie miała, a także nie mogła mieć, wpływu na formalną prawidłowość tych faktur, w sytuacji gdy z ustaleń niemieckich władz celnych wynika, że zostały one sfałszowane - wystawione przez nieistniejący podmiot - nie można uznać za udowodnienie faktu, że podanie nieprawidłowych danych nie wynika z zaniedbania lub świadomego działania Strony.

Za nieuzasadniony uznać także należało podniesiony w uzupełnieniu skargi zarzut przedawnienia prawa do wydania przez organ celny decyzji uznającej zgłoszenia celne za nieprawidłowe. Jak to już wyżej wskazano, weryfikacja przyjętego zgłoszenia celnego przez organ celny, o jakiej to weryfikacji mowa jest w art. 70 § 1 Kodeksu celnego, nastąpić może zarówno przed zwolnieniem towaru, jak i po dokonaniu tej czynności w ramach tzw. kontroli postimportowej (art. 83). Uznanie przez organ celny, że przyjęte zgłoszenie celne jest nieprawidłowe, nakłada na ten organ obowiązek wydania stosownej decyzji, która jednakże nie może zostać wydana, jak wynika to z przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Jakkolwiek postępowanie celne, jak każde postępowanie administracyjne, jest postępowaniem dwuinstancyjnym, którego istotą jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzyganie tej samej sprawy, raz przez organ celny pierwszej instancji i powtórnie - w przypadku wniesienia odwołania - przez organ odwoławczy, to jednakże zarówno wykładnia językowa ostatnio wskazanego przepisu, jak i jego wykładnia celowościowa prowadzą do wniosku, że trzyletni termin do wydania decyzji weryfikującej zgłoszenie celne odnosi się wyłącznie do decyzji organu celnego pierwszej instancji. Zważywszy, że wydanie takiej decyzji nastąpić może nie tylko w wyniku postępowania wszczętego z urzędu, ale również na wniosek strony, przyjęcie tezy, iż trzyletni okres przedawnienia prawa do wydania decyzji odnosi się również do decyzji organu odwoławczego, prowadziłoby do sytuacji, w której strona na skutek dalszego upływu czasu (np. wobec przewlekłości postępowania odwoławczego) pozbawiona zostałaby możliwości skutecznej kontroli odwoławczej niekorzystnej dla siebie decyzji organu celnego pierwszej instancji podjętej przez upływem tego okresu Jakkolwiek zakreślenie trzyletniego terminu do wydania decyzji weryfikującej przyjęte zgłoszenie celne ma niewątpliwie na celu usunięcie stanu niepewności, wynikającego z samej możliwości skorygowania takiego zgłoszenia, to jednakże cel ten osiągnięty już zostaje przez wydanie decyzji organu celnego pierwszej instancji, zaś pozostawanie w tym stanie nadal w wyniku złożenia odwołania jest konsekwencją swobodnego wyboru podmiotu nie godzącego się z tym rozstrzygnięciem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, nie podziela w tym zakresie odmiennego zapatrywania leżącego u podstaw wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7.05.2004 r. 3 I SA/Wr 4181/02, na które to zapatrywanie powołuje się strona skarżąca zarzucając przedawnienie prawa do wydania decyzji w tejże sprawie.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna niezgodna jest z przepisami prawa materialnego względnie uchybia przepisom postępowania co najmniej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz .U Nr 153, poz 1270).