Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 764/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Asesor Piotr Borowiecki WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oddala skargę


UZASADNIENIE

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: w dniu [...] lipca 2004r. na drodze krajowej nr.[...] m. O. zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] nr rej. [...] stanowiący własność J. W. prowadzącego działalność gospodarczą. Pojazd kierowany był przez kierowcę J. H.. Pojazdem wykonywany był transport rur z O. do firmy W. J. W. w D. i zgodnie

z poczynionymi ustaleniami wykonywany był nim przejazd na potrzeby własne.

W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono ,iż kierowca nie posiada wymaganego wypisu z zaświadczenia o wykonywaniu transportu drogowego na potrzeby własne oraz stwierdzono brak wykresówki z dnia [...] lipca 2004r. lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia w tym dniu pojazdu.

Stwierdzono ponadto nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego.

W dniu [...] lipca 2004r, doręczono skarżącemu zawiadomienie

o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu, zobowiązując do nadesłania wypisu z ewidencji działalności gospodarczej oraz kserokopii zaświadczenia o wykonywaniu transportu na potrzeby własne.

Pismem z dnia [...] lipca 2004r, J. W. nadesłał żądane dokumenty wyjaśniając jednocześnie ,iż kierowca J. H. nie okazał

w dniu kontroli wymaganego wypisu z zaświadczenia o wykonywaniu transportu drogowego na potrzeby własne albowiem wskazany dokument znajdował się w siedzibie firmy a kierowca przed wyjazdem nie zabrał kompletu dokumentów. Jeżeli chodzi natomiast o brakującą wykresówkę z dnia [...] lipca 2004r., to kierowca po zakończeniu pracy w dniu [...] lipca 2004r zapomniał wyjąć wykresówkę z pojazdu, natomiast w dniu [...] lipca 2004r. J. H. nie pracował, albowiem zatrudniony jest na umowę zlecenie i pracuje tylko

w wyznaczone dni.

Wobec powyższego oświadczenia, [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wezwał J. W. do nadesłania umowy o pracę na podstawie której zatrudniony jest kierowca p. J. H. oraz kserokopii zgłoszenia zatrudnionego kierowcy przez pracodawcę do ubezpieczenia społecznego lub licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy.

W odpowiedzi na wezwanie organu J. W. nadesłał kserokopię umowy zlecenie na podstawie której zatrudnia kierowcę p, J. H. a ponadto jego zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego. Jednocześnie wyjaśnił, iż nie posiada licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy ,albowiem wykonuje przewozy na potrzeby własne i z tego tytułu posiada stosowne zezwolenie.

Na podstawie poczynionych w trakcie kontroli ustaleń a także zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] października 2004r. nr [...] [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art.93 ust.1, art. 92 ust. 1, ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r.o transporcie drogowym ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 204 poz. 2088 ) oraz lp.1.1.1; lp.1.11.11 ust 1 lit. b i lp.1.11.9. ust.3 lit. c załącznika do wskazanej ustawy nałożył na J. W. karę pieniężną w łącznej kwocie 8300 zł ( osiem tysięcy trzysta złotych) z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek oraz za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu a także nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż mimo posiadania przez stronę zaświadczenia na przewozy własne, wykonywany w dniu [...] lipca 2004r. przewóz pojazdem stanowiącym własność J. W. nie spełniał ustawowych warunków, a mianowicie nie był wykonywany przez pracownika przedsiębiorcy, ale osobę zatrudnioną na umowę zlecenie a więc nie w systemie pracowniczym. Dlatego też J. W. powinien posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy.

Pismem z dnia [...] listopada 2004r. J. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji w zakresie nałożenia kary pieniężnej 8000 zł (osiem tysięcy złotych) wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu zarzucono decyzji obrazę prawa materialnego oraz procesowego przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r o transporcie drogowym oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r. polegające na bezzasadnym i dowolnym ustaleniu, że w dniu [...] lipca 2004r. wykonywany był transport drogowy bez wymaganej licencji co skutkowało nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej

w kwocie 8000 zł. Odwołujący nie zgodził się z interpretacją pojęcia pracownik dokonaną przez organ I instancji i podniósł, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego zatrudnienie nie musi mieć charakteru pracowniczego, a praca może być świadczona także na podstawie umowy cywilnoprawnej, co właśnie miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Praca wykonywana była na rzecz J. W. i kierowca podlegał całkowicie jego poleceniom.

Po rozpoznaniu odwołania J. W., Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2005r.nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz.1071 z późn. zm.) art.4 pkt 3 i pkt 4a, art.5 ust. 1, art. 92 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2004r. Nr 204 poz.2088) oraz lp.1.1.1 załącznika do wymienionej ustawy a także kodeksu pracy , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podzielił stanowisko zawarte w decyzji I instancji , iż wykonywany w dniu kontroli przejazd pojazdem stanowiącym własność J. W. nie spełniał warunków koniecznych do uznania go za przejazd na potrzeby własne, albowiem nie został spełniony warunek wykonywania przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracownika. Jednocześnie organ definiując pojęcie pracownika odwołał się do definicji zawartej w art. 2 kodeksu pracy, zgodnie z którą pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę . Prowadzący kontrolowany pojazd kierowca J. H. zatrudniony był natomiast na podstawie umowy zlecenie .

W skierowanej w dniu [...] marca 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze – J. W. reprezentowany przez adwokata S. R. wniósł o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005r. i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Strona ponowiła zarzuty zawarte w odwołaniu z dnia [...] listopada 2004r., podnosząc ponownie, iż w umowie zawartej między skarżącym a kierowcą J. H. występują wszelkie elementy niezbędne do uznania tego stosunku za stosunek pracy. Skarżący występował w tej umowie jako pracodawca , realizując związane z tym faktem obowiązki jak np. zgłoszenie zatrudnionego kierowcy do ubezpieczenia społecznego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w kwestii interpretacji pojęcia pracownik przy definiowaniu przewozów wykonywanych przez przedsiębiorcę na potrzeby własne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Rozpoznając zatem sprawę pod tym kątem stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały,

iż wykonywany w dniu [...] lipca 2004r. przejazd pojazdem marki [...] o nr rej. [...] prowadzony przez kierowcę J. H., będący własnością J. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "W." nie spełniał przesłanek niezarobkowego przewozu na potrzeby własne określonych w art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r o transporcie drogowym ( tekst jednolity Dz.U.04.204.2088 ) i z tego tytułu obciążyły skarżącego karą pieniężną w wysokości 8.000 zł (osiem tysięcy zlotych) za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Zgodnie z treścią powołanego przepisu niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej

w zakresie usług turystycznych.

Zatem dla uznania przewozu za przejazd na potrzeby własne konieczne jest spełnienie wszystkich wskazanych powyżej przesłanek.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż wykonywany w dniu [...] lipca 2004r. przewóz samochodem stanowiącym własność skarżącego przedsiębiorcy J. W. miał charakter pomocniczy w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej skarżący wykonuje w ramach prowadzonej działalności "sklep z artykułami do produkcji rolnej oraz innych artykułów przemysłowych ". Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi zatem wyjaśnienie, czy w zaistniałych okolicznościach prowadzenie pojazdu przez kierowcę zatrudnionego na podstawie umowy cywilnoprawnej wypełnia dyspozycję

art. 4 ust. 4 pkt a) powołanej ustawy tj. prowadzenia pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy, a co za tym idzie pozwala na przyjęcie iż wykonywany w dniu [...] lipca 2004r.przewóz spełniał wszystkie warunki dla uznania go za niezarobkowy przewóz na potrzeby w własne.

Organy I i II instancji definiując pojęcie pracownika odwołały się do definicji zawartej w art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy zgodnie z którą pracownikiem jest osobą zatrudniona na podstawie umowy

o pracę , powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Tym samym zdaniem organów zatrudnienie kierowcy J. H. na podstawie umowy zlecenie, a więc umowy cywilnoprawnej nie pozwala na przyjęcie, iż był pracownikiem skarżącego a przewóz stanowił przewóz na potrzeby własne.

W ocenie sądu powyższe stanowisko jest uzasadnione i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18.10.1994r. K 2/94; OTK 1994/2/36 podkreślił, iż kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje dominiemnaie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. Jest niesporne, że zarówno aksjologia, jak i technika tworzenia prawa traktuje kodeksy w sposób szczególny. Również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 15 stycznia 1993 r. (III ARN 89/32, POP 1393/4/70) wyraził pogląd, że " uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca słowa lub pojęcia (terminy) definiuje w języku prawnym, tworząc tzw. definicje normatywne."

Takie też rozwiązanie przyjęły organy obu instancji, uznając iż skoro ustawodawca nie posłużył nie zdefiniował pojęcia pracownik na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym - zasadne jest odwołanie się do legalnej definicji pojęcia pracownika sformułowanej w kodeksie pracy. Strona skarżąca podnosiła, iż mimo zawarcia z kierowcą umowy zlecenie faktycznie strony łączył stosunek pracy w rozumieniu art.22 kodeksu pracy, albowiem zatrudniony kierowca był podporządkowany skarżącemu w zakresie wykonywanych obowiązków, ponadto J. W. wywiązywał się z obowiązku zgłoszenia i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego twierdził, iż zatrudnienie nie musi mieć charakteru pracowniczego.

W tym miejscu podkreślić należy, iż Sąd nie przesądza jaki faktycznie rodzaj stosunku prawnego łączył skarżącego i kierowcę J. H., albowiem jak podkreśla się w orzecznictwie "zasada swobody umów, obowiązująca także

w prawie pracy zgodnie z art. 3531 k.c. w związku z art. 300 k.p., pozwala stronom swobodnie ukształtować stosunek prawny, w ramach którego ma być wykonana praca. O rodzaju zawartej umowy rozstrzyga więc przede wszystkim zgodna wola stron"( wyrok Sądu Najwyższego z dnia2004.10.07, II PK 29/04,OSNP 2005/7/97; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2000.04.13, I PKN 594/99 OSNP 2001/21/637). Jednakże ocena charakteru prawnego łączącego strony , która musi być poprzedzona ustaleniem zarówno treści oświadczeń woli, złożonych przez strony przy zawieraniu umowy, jak i celu i zamiaru,

a także treści ukształtowanego w ten sposób stosunku prawnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Powyższe nie zmienia jednak faktu, iż w art.4 ust 4 ustawy z dnia

6 września 2001r. o transporcie drogowym ustawodawca posłużył się pojęciem pracownika, nie zaś osoby zatrudnionej wobec czego nie można uznać,

iż wykonywany w dniu kontroli przejazd pojazdem stanowiącym własność skarżącego spełniał warunki, o których mowa w ustawie, a zatem zasadne było nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Ponadto w ocenie Sądu, tak precyzyjne określenie warunków jakim ma odpowiadać przewóz na potrzeby własne miało na celu z jednej strony opisanie sytuacji, w której przedsiębiorca realizuje nieodpłatnie na własne potrzeby, jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności nie wykonując go w celach zarobkowych i dlatego nie musi ubiegać się o licencję na wykonywanie transportu drogowego, z drugiej natomiast zapobiec sytuacjom gdy osoba pod pozorem wykonywania przewozów na potrzeby własne

w rzeczywistości świadczy usługi transportowe. Tym samym przyjąć należy, iż również na przedsiębiorcy, który bez konieczności uzyskiwania licencji może przewozić wyprodukowane, wynajęte ,wydzierżawione czy też przez siebie zakupione towary - ciąży obowiązek szczególnego przestrzegania warunków jakim ustawodawca obwarował wykonywanie przewozów na potrzeby własne.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak na wstępie.