Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SAB/Wa 18/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi E. S. na bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. zobowiązuje Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych w [...] do rozpoznania wniosku E. S. z 25 lipca 2019 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z punktu pierwszego wyroku, która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych w [...] na rzecz E. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] stycznia 2020 r. E. S. reprezentowana przez pełnomocnika adw. A. T. (dalej: Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w R. polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 i art. 16 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wniosła o:

1)zobowiązanie Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w R. do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi,

2)orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w związku z art. 149 ustawy ppsa,

3)wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ppsa w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa,

4)zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że wnioskiem z [...] lipca 2019 r. wystąpiła o udostępnienie kopii skargi złożonej w sprawie [...], kopii orzeczeń w sprawie, kopii odwołania wraz z potwierdzeniem jego nadania, jak również wskazania czasu zakończenia postępowania. Podniosła, że do dnia złożenia skargi nie otrzymała odpowiedzi na powyższe pismo, rzecznik nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 pkt ustawy o dostępie do informacji publicznej, czym naruszył 14 dniowy termin z art. 13 ust. 1 udip. Przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące skarg na bezczynność. Do skargi załączyła wniosek z [...] lipca 2019 r. oraz pełnomocnictwo z [...] grudnia 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych w R. wniósł o oddalenie skargi w całości ewentualnie o odrzucenie skargi w całości. Wniósł również o zasadzenie od skarżącej na rzecz Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.

W uzasadnieniu wskazał, że skarga jest całkowicie nieuzasadniona. Podniósł, że przed Okręgowym Rzecznikiem Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych toczy się postępowanie wyjaśniające [...], które nie zostało prawomocnie zakończone. Pismem z [...] lipca 2019 r. adwokat A. T. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jednakże nie załączył właściwego umocowania do reprezentacji w postaci pełnomocnictwa uprawniającego do działania w zakresie wniosku. Okręgowy Rzecznik wezwał pisemnie do uzupełnienia wniosku przez złożenie właściwego pełnomocnictwa. [...] lutego 2020 r. do Biura Okręgowego Rzecznika wpłynęła skarga na bezczynność sporządzona przez adw. A. T. wraz z pełnomocnictwem od Skarżącej z [...] grudnia 2019 r. Organ wskazał, że wniosek nie mógł być rozpoznany merytorycznie z uwagi na brak właściwego umocowania dla adw. A. T. przez E. S.. Podniósł, że wniosek z [...] lipca 2019 r. jak i okoliczności przytaczane w skardze jednoznacznie wskazują, iż nie dotyczy ona informacji publicznej. A zatem do przedmiotowego wniosku nie była i nie powinna być stosowana ustawa o dostępie do informacji publicznej. Wyjaśnił, że Okręgowy Rzecznik prowadzi postępowanie wyjaśniające na podstawie ustawy z 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz. U. Nr 174, poz. 1038). W sprawach nieuregulowanych w w/w ustawie do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (nie stosuje się przepisów o oskarżycielu prywatnym, powodzie cywilnym, przedstawicielu społecznym, o postępowaniu przygotowawczym oraz środkach przymusu z wyjątkiem przepisów o karze pieniężnej) oraz rozdziały I, II, III i art. 53 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. Podniósł, że akta sprawy która nadal się toczy przez Rzecznikiem mogą być udostępnione tylko stronom postępowania, ich obrońcy lub pełnomocnikowi. Wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych stronami postępowania są pokrzywdzony oraz osoba obwiniona. Z uwagi na fakt, że w żadnym z toczących się postępowań przed Okręgowym Rzecznikiem Skarżąca nie jest stroną postępowania, nie ma prawnych możliwości uzyskania informacji dotyczących postępowań wyjaśniających, które nadal się toczą, tj. nie został skierowany wniosek o ukaranie albo wydane postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego. W postępowaniu wyjaśniającym obowiązują inne niż na etapie postępowania sądowego zasady dostępu stron do akt sprawy, które jest jawne dla stron postępowania. Rzecznik, w toku postępowania, ustala potencjalne sprawstwo danej osoby i weryfikuje okoliczności sprawy. Dobro postępowania nakazuje, by nie ujawniać faktów i informacji przedwcześnie. Zasada tajności akt postępowania przygotowawczego, która obowiązuje także w postępowaniu wyjaśniającym przejawia się zgodnie z art. 156 § 5 Kpk tym, że w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom udostępnia się akta lub umożliwia sporządzanie odpisów i kserokopii, w tym uwierzytelnionych, jedynie za zgodą prowadzącego postępowanie.

Postępowanie wyjaśniające, które jest przedmiotem wniosku Skarżącej jest w toku, oczywistym jest, iż dostęp do akt regulowany jest tylko i wyłącznie przez art. 156 § 5 Kpk, a przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie maja tu zastosowania. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Organu, nie mamy do czynienia z informacją publiczną. Udostępnienie akt następuje tylko w drodze zarządzenia, na które tylko stronom służy zażalenie zgodnie z art. 159 Kpk. Organ decydując o udostępnieniu akt postępowania, które nadal jest w toku kieruje się tylko art. 156 § 5 Kpk, a akta może udostępnić jedynie stronom postępowania. Udostępnienie akt postępowania wyjaśniającego osobom, które nie są stronami postępowania jest naruszeniem przepisów prawa. Do odpowiedzi na skargę załączono wniosek z [...].11.2019 r. powołujący się w uzasadnieniu na wniosek z [...].07.2019 r., pełnomocnictwo dla adw. A.T. w sprawie kontaktów z [...] Specjalistycznym Szpitalem w R., wezwanie z 12.11.2019 r. do uzupełnienia braku formalnego przez załączenie właściwego pełnomocnictwa z dowodami jego nadania i odbioru.

W piśmie procesowym wraz z repliką na odpowiedź na skargę z [...].04.2020 r. wskazano, pełnomocnik skarżącej podniósł, że organ przemilcza fakt, iż odpis pełnomocnictwa uprawniający pełnomocnika do reprezentowania skarżącej uzupełniono 19.12.2019 r. Przedmiotowe pismo zostało odebrane przez Rzecznika 30.12.2019 r., zatem od tego dnia ciążył na organie obowiązek udostępnienia żądanej informacji, bądź wydanie decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia żądanej informacji.

Dodatkowo wskazał, że postępowanie prowadzone przez organ dotyczyło zachowania się skarżącej w toku podjętych przez nią czynności ratunkowych, w wyniku których udało się przywrócić funkcje życiowe pacjenta. Pracownik Szpitala w zachowaniu skarżącej upatrywał podejrzenia popełnienia deliktu dyscyplinarnego wobec czego skierowano przedmiotową skargę do Rzecznika, a skarżącą przeniesiono na oddział chorób wewnętrznych do czasu wyjaśnienia w/w podejrzenia. Wcześniej zajmowała ona stanowisko specjalistki pielęgniarstwa anastezjologii i intensywnej terapii na oddziale OIOT. Pismem z [...].03.2019 r. Dyrektor RSS poinformował skarżącą, że 15.03.2019 r. doręczono mu postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego w stosunku do skarżącej, które w dacie pisma Dyrektora nie było prawomocne, zaś termin do zaskarżenia upływał 29.03.2019 r. W ocenie strony nie jest prawdopodobnym, by w sytuacji skutecznego zaskarżenia postanowienia o umorzeniu, Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej nie rozpoznał złożonego zażalenia. W sytuacji zaś uchylenia postanowienia o umorzeniu, mało prawdopodobnym jest, by do dnia dzisiejszego nie postawiono skarżącej zarzutów, bowiem wówczas dochodziłoby do bezprawnego zwlekania wydawania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, podejmowania czynności postępowania wyjaśniającego bez zapewnienia skarżącej udziału, co skutkowałoby naruszeniem jej prawa do obrony. Wskazał, że Rzecznik ma obowiązek niezwłocznego postawienia zarzutów osobie wobec której istnieje podejrzenie, że popełniła ona delikt dyscyplinarny. Wniósł o zobowiązanie Organu przez Sąd do przedłożenia do wglądu Sądu dokumentów przedmiotowego postępowania wyjaśniającego, w szczególności postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego o którym mowa w piśmie Dyrektora RSS i postanowienia Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych. Wskazał, że postanowienia rzecznika stanowią informację publiczną, gdyż odnoszą się do spraw publicznych, służą realizacji zadań publicznych, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiągania celów określonych w Konstytucji i w ustawach regulujących działanie samorządu zawodowego.

Odnosząc się do stanowiska organu podniósł, że czym innym jest dostęp do akt postępowania dyscyplinarnego lub ich części jako zbioru dokumentów, a czym innym udostępnienie konkretnej informacji publicznej nawet jeżeli znajduje się ona w zbiorze takich dokumentów. Żądanie udostępnienia akt sprawy nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, co nie oznacza że zawarte w nich informacje publiczne nie mogą być udostępniane w trybie u.d.i.p., a warunkiem udostępnienia jest skonkretyzowanie wniosku. Podniósł, że w tej sprawie wniosek dotyczy konkretnych dokumentów tj. kopii skargi, orzeczeń wydanych w sprawie, odwołania, zatem organ miał obowiązek udostępnić skarżącej żądanej informacji. Zdaniem skarżącej niezależnie od tego Rzecznik upatrując przyczyny odmowy udostępnienia informacji publicznej miał obowiązek wydania decyzji w tym przedmiocie (art. 16 i 17 u.d.i.p.), co nie miało miejsca i już to świadczy o bezczynności organu. Do pisma dołączył odpis pełnomocnictwa, odpis pisma z 19.12.2019 r. wraz z wydrukiem ze strony poczty polskiej potwierdzającym datę dostarczenia pisma organowi 30.12.2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325., zwanej dalej: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a. Z kolei stosownie do treści art. 149 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności albo stwierdzenia bądź uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzyga w kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Celem skargi na bezczynność organu administracji jest natomiast zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.

W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach.

W kontrolowanej sprawie skarżąca wniosła skargę na bezczynność Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w R. polegającą na nie załatwieniu jej wniosku z dnia [...] lipca 2019 r. We wniosku zwróciła się o udzielenie informacji publicznej poprzez udostępnienie kopii skargi złożonej w sprawie [...], kopii orzeczeń w sprawie, kopii odwołania wraz z potwierdzeniem jego nadania jak również wskazania czasu zakończenia postępowania.

Wobec tego prawem materialnym, na podstawie którego należy ocenić postępowanie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. 2015 r., poz. 2058), zwana dalej "u.d.i.p." Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.

Zakres podmiotowy stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej określa jej art. 4, zgodnie z którym obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Organy samorządu zawodowego należą do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, należą bowiem do grupy innych podmiotów wykonujących zadania publiczne określonych w art. art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.

Stosownie do ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz. U. Nr 174, poz. 1038) samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych, zwany dalej "samorządem", reprezentuje osoby wykonujące zawody pielęgniarki i położnej oraz sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony (art. 2 ust. 1 ustawy). Jednostkami organizacyjnymi samorządu posiadającymi osobowość prawną są m. in. okręgowe izby pielęgniarek i położnych (dalej: okręgowe izby) – art. 2 ust 4 pkt 2. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy jednym z organów okręgowej izby jest okręgowy rzecznik, który prowadzi postępowanie wyjaśniające w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej, sprawuje funkcję oskarżyciela przed sądami pielęgniarek i położnych, składa okręgowemu zjazdowi roczne i kadencyjne sprawozdania z działalności, organizuje dla członków samorządu szkolenia z zakresu odpowiedzialności zawodowej (art. 35 ust. 1). Członkowie samorządu podlegają odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki zawodowej lub przepisów dotyczących wykonywania zawodu (art. 36 ust. 1 w/w ustawy). Okręgowy rzecznik jest zatem jednym z organów okręgowej pielęgniarek i położnych, wyposażony w kompetencje władcze (prowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej, sprawowanie funkcji oskarżyciela przed sądami pielęgniarek i położnych), przy pomocy którego samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych wykonuje zadania publiczne z zakresu ochrony interesu publicznego, wobec czego, zobowiązany jest do udzielenia informacji publicznej, czyli informacji dotyczącej wykonywanych ustawowych zadań. O tym obowiązku w/w rzecznika jak i pozostałych organów samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych świadczy art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., który, jak już wyżej wskazano, do podmiotów wykonujących zadania publiczne obowiązanych do udostępniania informacji publicznej zalicza organy samorządów zawodowych. Tym samym Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych jest organem mającym zdolność sądową i procesową, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 32 P.p.s.a.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2445/11, informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje treść i charakter żądanej informacji. Udostępnieniu podlega więc informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p.), w szczególności dotycząca treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Z żądaniem udostępnienia dokumentu urzędowego mamy także do czynienia w przypadku podejmowania przez samorząd zawodowy rozstrzygnięć dotyczących postępowań dyscyplinarnych.

Prawo do uzyskania, tak rozumianej, informacji publicznej przysługuje zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu. Jednak prawo, którego realizacji domaga się wnioskodawca musi zostać we wniosku skonkretyzowane. Każdy wniosek, niezależnie od tego, jaki rodzaj postępowania ma wszczynać, musi zawierać co najmniej takie dane i być na tyle precyzyjny, aby możliwe było jego załatwienie zgodnie z prawem. Nie można uznać, że prawidłowy jest wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jeżeli wnioskodawca nie wskazuje konkretnie określonej informacji, lecz czyni to bardzo ogólnie (np.: o stanie sprawy, zamierzeniach działań władzy ustawodawczej, wykonawczej, stanie państwa). Wnioski tak sformułowane nie są żądaniem udostępnienia informacji publicznej i nie mogą być prawidłowo rozpoznane, bowiem nie jest określony zakres żądania.

Odnosząc się natomiast w tym miejscu do twierdzenia Rzecznika, wskazać należy, że czym innym jest dostęp do akt postępowania dyscyplinarnego lub ich części jako zbioru dokumentów, a czym innym udostępnienie konkretnej informacji publicznej nawet jeżeli znajduje się ona w zbiorze takich dokumentów. Żądanie udostępnienia akt sprawy nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, co nie oznacza że zawarte w nich informacje publiczne nie mogą być udostępniane w trybie u.d.i.p., a warunkiem udostępnienia jest skonkretyzowanie wniosku. Intencją uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13 (ONSAiWSA 2014 Nr 3 poz. 37) było rozróżnienie tych materii. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 2 czerwca 2015 r. I OSK 2057/14, że analiza uzasadnienia przedmiotowej uchwały wskazuje, że intencją składu podejmującego nie było wyłączanie wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach jakichkolwiek spraw – administracyjnych czy sądowych – spod dostępu do informacji publicznej, lecz wskazanie, że dostęp do tych akt, jako zbioru, odbywa się w drodze stosowania ustaw procesowych. Wykładnia dokonana w tej uchwale nie pozbawia m.in. prawa żądania udostępnienia na podstawie u.d.i.p. wskazanych przez wnioskodawcę informacji, w tym przewidzianego w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dostępu do dokumentów urzędowych. Stąd nadal w trybie u.d.i.p udostępnia się m.in. orzeczenia sądowe. Uwzględniając przedmiotową uchwałę sądy administracyjne stwierdzały, że żądanie udostępnienia akt sprawy nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej (por. wyroki NSA: z 10 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 91/13, z 19 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 903/13), nie oznacza to jednak, że zawarte w nich informacje publiczne nie mogą być udostępnione w trybie u.d.i.p. Warunkiem udostępnienia jest skonkretyzowanie wniosku (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 779/14). W niniejszej sprawie wniosek dotyczy konkretnych dokumentów oraz wskazania czasu zakończenia postępowania.

Ponadto podkreślić należy, że informacje publiczne można podzielić na dwie kategorie: podlegające udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takie, które podlegają udostępnieniu na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. Ograniczenie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. nie oznacza, że nie stanowi ona informacji publicznej, ale że została ona wyłączona z kategorii informacji podlegających ujawnieniu w tym trybie i podlega udostępnieniu w trybie określonym w ustawach szczególnych. W razie obowiązywania odmiennych regulacji prawnych dotyczących udostępniania określonego rodzaju informacji publicznych, mają one pierwszeństwo przed u.d.i.p., która nie może naruszać szczególnych zasad dostępu do tego rodzaju informacji (vide: wyrok NSA z 20 marca 2012 r., I OSK 2451/11).

Nie ulega wątpliwości, że prawo wglądu do akt danej sprawy, przysługuje stronom konkretnego postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej. W tym przypadku, zgodnie z art. 39 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych, stronami postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej są pokrzywdzony oraz osoba obwiniona (ust. 1); w postępowaniu przed sądem pielęgniarek i położnych stroną jest również rzecznik odpowiedzialności zawodowej albo jego zastępca (ust. 2). Stronie postępowania udostępnia się zatem akta sprawy na zasadach procesowych (art. 156 k.p.k. w zw. z art. 88 ust. 1 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych). Natomiast dostęp osoby trzeciej do dokumentów urzędowych, będących częścią akt indywidualnego postępowania, odbywa się wyłącznie w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej. Skarżąca, jak wynika z treści odpowiedzi na skargę, nie jest stroną postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej (Rzecznik w toku postępowania wyjaśniającego nie wydał postanowienia o przedstawieniu zarzutu ani nie skierował do sądu pielęgniarek i położnych wniosku o ukaranie – art. 41 ust. 1) i tym samym jej wniosek z 25 lipca 2019 r., winien być rozpatrywany w trybie przepisów u.d.i.p.

Zauważyć też należy, że wbrew twierdzeniom Organu odnośnie przeszkód dotyczących braków wniosku Skarżącej tj. braku właściwego umocowania dla adw. A. T. przez E. S., odpis pełnomocnictwa uprawniający pełnomocnika do reprezentowania Skarżącej uzupełniono 19.12.2019 r. Przedmiotowe pismo zostało odebrane przez Rzecznika 30.12.2019 r., zatem od tego dnia ciążył na organie obowiązek rozpoznania przedmiotowego wniosku, co nie miało miejsca. Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępniania informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o udzielenie tej informacji podmiot taki nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 ustawy), albo nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy), albo nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 ustawy).

Wobec powyższego, na gruncie omawianej ustawy Organ zobowiązany był do udostępnienia, zgodnie z wnioskiem Skarżącej dokumentów o których mowa we wniosku z [...] lipca 2019 r., bądź odmowy ich udostępnienia, jeżeli jego zdaniem stały temu na przeszkodzie przepisy prawa, albo umorzenia w przypadkach określonych w art. 14 ust. 2 tej ustawy. Należy jednocześnie wskazać, że przez pojęcie "odmowy udostępnienia informacji publicznej" należy rozumieć sytuację, w której organ posiada informację o charakterze publicznym, ale jej nie udostępnia, ponieważ prawo do informacji podlega ograniczeniu ze względu na tajemnice ustawowo chronione lub ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), bądź jeżeli objęte wnioskiem żądanie dotyczy informacji publicznej o charakterze przetworzonym zaś wnioskodawca, pomimo wezwania, nie wykaże istnienia szczególnego interesu publicznego do jej uzyskania (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

Reasumując, w sprawie koniecznym stało się zobowiązanie Organu do rozpatrzenia wniosku Skarżącej z dnia [...] lipca 2019 r., w terminie 14 dni o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia Sądu jest konieczność ponownego załatwienia wniosku Skarżącej we wskazanym terminie liczonym od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 286 § 2 P.p.s.a.). Jednocześnie Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organ dopuścił się bezczynności, nie reagując w żaden sposób na wniosek, który od 30 grudnia 2019 r. nie miał już braków formalnych. W ocenie Sądu bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ nie podjął jakichkolwiek czynności w związku z wpływem wniosku, od 30 grudnia 2019 r. do daty wyrokowania przez Sąd.

Żądanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny podlega oddaleniu, bowiem u podstaw działania organu leżało przekonanie (aczkolwiek nie do końca zasadne), że przedmiotem wniosku nie jest informacja publiczna. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wymierzenie grzywny jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego i zamierzonego unikania zgodnego z prawem zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą o dostępie do informacji publicznej obowiązków. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

O kosztach postępowania orzeczono na wniosek Skarżącej, zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

-----------------------

1