Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2035/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2008 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie egzaminu na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania Pana D. M. - skarżącego - od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną uchwalę.

Ustalono, że skarżący w dniu 30 czerwca 2007 r. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżący uzyskał z testu egzaminacyjnego 189 (sto osiemdziesiąt dziewięć) punktów, wobec czego otrzymał negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie, zarzucił wadliwie sformułowanego pytania nr 99, które w jego ocenie nie zawierało żadnej prawidłowej odpowiedzi i w związku z tym stwierdził, że nie było możliwe udzielenie właściwej odpowiedzi na to pytanie.

Wniósł o zmianę uchwały Komisji Egzaminacyjnej i ustalenie pozytywnego wyniku egzaminu.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, z późn. zm) utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.

Organ uznał, że powtórne sprawdzenie karty odpowiedzi skarżącego i przeliczenie punktacji wykazało, iż suma punktów określona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej jest prawidłowa.

W ocenie organu odwoławczego test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 oraz 331 ust. 3 ustawy, z wyjątkiem pytania nr 192, które Minister Sprawiedliwości uznał (dotyczyło z urzędu wszystkich osób odwołujących się od wyników egzaminu). Organ uznał, że pytanie nr 192 dotknięte zostało oczywistą omyłką pisarską, polegającą na zamieszczeniu w jego treści nieprawidłowego przyimka (zamiast "na" użyto "w"). Taka zmiana spowodowała nadanie pytaniu innej treści, zaś po wnikliwej analizie zarówno pytania, jak i trzech alternatywnych odpowiedzi, stwierdzono, iż każda z udzielonych na powyższe pytanie odpowiedzi może być prawidłowa.

Skarżący, otrzymał za odpowiedź na pytanie192 jeden punkt, uwzględniony w łącznej sumie punktów określonej w uchwale Komisji Egzaminacyjnej.

Minister Sprawiedliwości ustosunkowując się do zarzutów odnośnie wadliwej konstrukcji pytania nr 99 stwierdził, że są one nieuzasadnione.

Pytanie nr 99 brzmiało:

"Pełnomocnikiem osoby fizycznej w postępowaniu cywilnym nie może być:

A. osoba sprawująca zarząd jej majątkiem,

B. współuczestnik sporu,

C. ojciec matki tej osoby."

Zdaniem organu prawidłową odpowiedzią na to pytanie zgodnie z kluczem odpowiedzi była odpowiedź "C", wynikająca z art. 87 par.1 k.p.c.

Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "B".

Zdaniem organu odwoławczego pytanie to sprowadzało się do wskazania, jak w świetle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego rozwiązano problem ustawowego uprawnienia do bycia pełnomocnikiem w ramach postępowania cywilnego.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości pytanie to w pierwszej kolejności odwołuje się do samego Kodeksu postępowania cywilnego, wskazując tym samym źródło obowiązującego prawa, z którego wynikać ma zasada związana z problematyką możliwości bycia pełnomocnikiem w postępowaniu cywilnym i oparta na tym jest poprawna odpowiedź. Z tego powodu sformułowanie pytania jest logiczne i czytelne. Wskazując na art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych organ stwierdził, że egzamin konkursowy polega w szczególności na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego z zakresu wymienionych w nim dziedzin prawa, do których zalicza się także prawo cywilne procesowe.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że prawidłowa odpowiedź na kwestionowane przez skarżącego pytanie sprowadza się do kwestii stanowienia Kodeksu postępowania cywilnego w przedmiocie przyznanego ustawowo uprawnienia do bycia pełnomocnikiem w postępowaniu cywilnym przez określone podmioty.

Organ odwoławczy uzasadniając decyzję, zwrócił uwagę, że twierdzenia skarżącego mogłyby być prawdziwe gdyby w treści pytania nie użyto przeczenia "nie", wykluczającego odpowiedzi "A" i "B".

W decyzji stwierdzono, że przepis art. 87 § 1 k.p.c. tak jak pozostałe przepisy działu V, wymieniają zamknięty katalog podmiotów, które mogą pełnić w postępowaniu cywilnym funkcję pełnomocnika. Wyliczenie to jest wyczerpujące, co oznacza, że podmiot spoza tego kręgu nie może być skutecznie ustanowionym pełnomocnikiem procesowym. W przepisie wymienione są osoby, które mogą być pełnomocnikiem osoby fizycznej w postępowaniu cywilnym, natomiast pytanie dotyczyło osób, które tym pełnomocnikiem być nie mogą. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że odwołujący się nie zauważył, że pytanie jest skonstruowane na zasadzie negacji. Zdaniem organu błędne odpowiedzi zostały wymienione w punktach "A" i "B", gdyż osoby opisane w tych odpowiedziach zostały wymienione w art. 87 § 1 k.p.c. W kontekście zaproponowanych odpowiedzi pełnomocnikiem procesowym nie może być tylko ojciec matki osoby fizycznej, będącej uczestnikiem (stroną) postępowania cywilnego, gdyż wstępni rodziców takiej osoby zostali pominięci przez ustawodawcę.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości skarżący uczynił dodatkowe założenia (że ojciec matki osoby fizycznej jest adwokatem), czego odpowiedź "C" nie zawierała. Z tych powodów jedyną poprawną odpowiedzią jest propozycja "C", co powoduje, że podniesione w odwołaniu zarzuty uznane zostały za bezzasadne.

Minister Sprawiedliwości uznał, w decyzji, iż pytanie nr 99 zostało skonstruowane precyzyjnie i spełniało warunki ustawowe.

Z tych względów w ocenie Ministra Sprawiedliwości podniesione przez Skarżącego zarzuty dotyczące pytania 99 nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wobec nieuwzględnienia odwołania organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.

Na powyższą decyzję złożył skargę Skarżący zarzucając naruszenie :

1. przepisu art. 33 (9) ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne uznanie, że pytanie egzaminacyjne nr 138 wraz z odpowiedzią testu konkursowego na aplikację radcowską zostało sformułowane prawidłowo i w konsekwencji nie przyznanie punktu za udzielona odpowiedź.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podtrzymał zawartą w uzasadnieniu odwołania tezę wraz z towarzyszącą jej argumentacją o wadliwości pytania nr 99.

Dodatkowo skarżący odniósł się do uzasadnienia decyzji akcentując, iż wbrew stanowisku w niej zaprezentowanemu, nie czynił dodatkowych założeń do pytania tylko wskazał jedną z sytuacji, w której ojciec matki może być jej pełnomocnikiem, ponadto nie jest możliwe odwoływanie się do art. 87 k.p.c. w kontekście jego wyczerpującego charakteru, gdyż w pytaniu brak jest dokładnego odwołania się do tego przepisu oraz, że dodanie w pytaniu przeczenia "nie" wyklucza prawidłowość wszystkich odpowiedzi. Skarżący stwierdził, że ojciec matki danej osoby może, oczywiście nie we wszystkich sytuacjach, ale w niektórych jest to dopuszczalne występować w postępowaniu cywilnym w charakterze pełnomocnika, a więc wariant "C odpowiedzi jest także błędny. Skarżący uznał, że pytanie nr 99 zostało sformułowane nieprecyzyjnie i w związku z tym nie spełnia kryteriów ustawy o radcach prawnych. Żadna z proponowanych odpowiedzi na powyższe pytanie nie jest prawidłowa w ocenie skarżącego.

W związku z powyższym skarżący wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji

2. obciążenie Ministra Sprawiedliwości kosztami postępowania .

W ocenie Ministra Sprawiedliwości skarga Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i winna zostać oddalona.

Wojewódzki. Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej cytowanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach dalej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.

Egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich jest przygotowywany i przeprowadzany na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) - dalej powoływanej jako ustawa. Stosownie do przepisów art. 332 ust. 1 i 4 tej ustawy, powoływany co roku przez Ministra Sprawiedliwości zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich przygotowuje zestaw pytań w formie testu wyboru, składającego się z 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, spośród których tylko jedna jest prawidłowa. Pozytywny wynik z egzaminu otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów (art. 339 ust. 1 i 3 ustawy), co z kolei uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od ogłoszenia wyników egzaminu (art. 33 ust. 3 ustawy).

Zgodnie z art. 339 ust. 1 i 3 ustawy, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Skarżący kwestionował uznanie udzielonej przez niego odpowiedzi na pytanie nr 99 za niepoprawne jako naruszające art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Ustosunkowując się do zarzutu wadliwości pytania nr 99 należy stwierdzić, że w ocenie Sądu pytanie to zawierało trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna - zawarta w punkcie "C była prawidłowa .

Nie sposób zgodzić się z zarzutami skarżącego formułowanymi do treści pytania nr 99. Wywody skarżącego sprowadzają się do udowadniania tezy, że istnieją sytuacje, w których ojciec matki danej osoby może być jej pełnomocnikiem -np. wówczas gdy jest adwokatem lub radcą prawnym, stąd odpowiedź "C" na pytanie nr.99 jest błędna. W ocenie Sądu czynione przez skarżącego rozważania zdecydowanie wykraczają w kontekście treści pytania nr 99 poza jego zakres. Należy podkreślić, że pytanie 99 odnosiło się wyraźnie do treści art. 87 par. 1 k.p.c., pozostałe proponowane odpowiedzi żadną miarą nie są zgodne z powszechnie obowiązującymi w Polsce przepisami, a rozważania skarżącego, nie mają jakiegokolwiek związku z treścią pytania odczytywanego w kontekście proponowanych odpowiedzi. Istotą pytania nr 99 było wskazanie podmiotów nie mogących być pełnomocnikami w postępowaniu cywilnym. Katalog tych podmiotów jest zamknięty i wyznaczony treścią art. 87 k.p.c. Zarówno sam osoba sprawująca zarząd majątkiem, jak i współuczestnik sporu mieszczą się w tymże katalogu, jako wstępny nie mieści się w nim natomiast ojciec matki. Skarżący w sposób ewidentny poczynił dodatkowe założenie do pytania. Jest oczywiste, że przy każdym z pytań można czynić dodatkowe zastrzeżenia i uwarunkowania. W takiej sytuacji abstrahuje się jednak od treści samego zadanego pytania i proponowanych odpowiedzi, prowadząc analizę z wykorzystaniem różnych argumentów, stwierdza, że nie czynił dodatkowych założeń do pytania, lecz wskazał jedynie na sytuację, w której ojciec matki będący adwokatem może być pełnomocnikiem wnuka. Wskazywanie tego rodzaju sytuacji jest właśnie czynieniem dodatkowych, niedopuszczalnych założeń do postawionych pytań, a w konsekwencji doprowadza do próby ingerowania w ich treść, która ma na celu sprawdzenie znajomości konkretnych przepisów prawnych, weryfikację wiedzy kandydata z określonej, wyznaczonej przepisami ustawy dziedziny prawa.

Egzamin konkursowy spełnia zadanie wyznaczone ustawą o radach prawnych i ma na celu poprzez test wszechstronne sprawdzenie wiedzy kandydata z poszczególnych dziedzin prawa. Żaden jednak z przepisów nakazujących zachowanie reguł przeprowadzania konkursu i formułowania jego pytań, nie stawia równoznacznego warunku, aby każde z nich miało obligatoryjnie stanowić replikę przepisu lub ich zespołu, na którym w (tak się zawsze będzie opierać. Należy zwrócić uwagę, iż pytanie nr 99 nie dotyka w ogóle kwest:, jakie skarżący podniósł w swoim odwołaniu i skardze, nie dotyczyło ono w ogóle ewentualnych mogących pojawić się problemów, wyłaniających się przede wszystkim w trakcie stosowania w praktyce art. 87 k.p.c. Problemy te nie mają żadnego związku z treścią powyższego pytania egzaminacyjnego, jak również z oczekiwaną na nie odpowiedzią, której należało poszukiwać wy łącznie w bezwzględnej treści art. 87 k.p.c. Wydaje się, że dokonana przez skarżącego swoista indywidualna wykładnia konstrukcji pytania prowadzi w rezultacie do nieuprawnionego rozszerzenia jego zakresu.

Skarżący poczynił dodatkowe, zbyt daleko idące, założenia co do istnienia okoliczności nie zawartych w pytaniu, co było nieuprawnione i w efekcie doprowadziło do wyboru niewłaściwej propozycji odpowiedzi, podczas gdy udzielenie prawidłowej odpowiedzi było możliwe na podstawie tylko tych danych faktycznych, które wynikały wprost z pytania. W tej sytuacji jego zarzuty są nieuzasadnione.

Odnosząc się do art. 6, 7, 8, 11 oraz 77 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, iż organ administracyjny, rozpoznając odwołanie od uchwały i wydając zaskarżoną decyzję, działał na podstawie wskazanych w decyzji przepisów prawa. Jak wykazano wyżej, zarzut skarżącego podniesione w odwołaniu od uchwały, powtórzone następnie w skardze na decyzję nie zasługiwały na uwzględnienie i wynikało to z braku wątpliwości co do prawidłowości przebiegu egzaminu konkursowego oraz konstrukcji kwestionowanych przez skarżącego pytań.

Rozpoznając odwołanie skarżącego od uchwały Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską dokonano prawidłowej analizy akt osobowych skarżącego, zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem, a także szczegółowo odniesiono się do przedstawionych w odwołaniu zarzutu. Podkreślić należy, iż rozpoznanie zarzutu skarżącego dotyczącego konkretnego pytania testowego polegało na prawnej interpretacji zakwestionowanego pytania i wyjaśnieniu, dlaczego jedynie odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi jest prawidłowa, a odpowiedź udzielona przez skarżącego nie. W tym więc zakresie działanie organu administracyjnego ograniczało się do powoływania przepisów prawa, których znajomość sprawdzał test konkursowy, nie polegało natomiast na prowadzeniu postępowania dowodowego. Tok rozumowania organu i poczynione przez niego ustalenia, a także przepisy, na których oparł się przy wydaniu zaskarżonej decyzji, zostały całościowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Tak więc naruszenie art. 8 i 11 k.p.a. nie może być uwzględnione.

Z obszernego uzasadnienia decyzji wynika, że Minister Sprawiedliwości przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem. Przedstawił obowiązujący w danej materii stan prawny i ustosunkował się do wszystkich zarzutów skarżącego wyjaśniając, dlaczego uznał jego stanowisko za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości, uznając, że skarżący udzielił niepoprawnej odpowiedzi na kwestionowane przez niego pytanie.

Zakwestionowane przez skarżącego pytanie testowe zostało sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 ustawy, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu.

Pytanie skonstruowane zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy zawiera tylko jedną prawidłową odpowiedź, która musi pozostawać w zgodności z jego kontekstem. W tej sytuacji nieuzasadnione jest twierdzenie, że przy poczynieniu odpowiednich założeń wychodzących poza treść pytania możliwe byłoby wskazanie poprawnych odpowiedzi bądź uznanie, że brak jest takowej. Z tych względów zarzuty skarżącego we wskazanym zakresie są nieuzasadnione.

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją. Jej uzasadnienie spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. i odnosi się do wszystkich kwestii podniesionych w tej sprawie przez skarżącego. Zawiera szczegółowe omówienie wszystkich zarzutów odwołania oraz wyjaśnienie przyczyn, dla których organ ich nie uwzględnił.

Dlatego Sąd, mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając ją za bezpodstawną.