Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1079/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 70 par. 1, art. 208 par. 1, art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 1 i ust. 3 pkt 1-2, art. 14 ust. 1 i 3, ust. 5 i 6, art. 17 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 140
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji - tekst jedn.
article: art. 141 par. 1, art. 184, art. 207 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie O. sp. z o.o. z siedzibą w W) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1623/16 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci oraz określenia nadpłaty w tej opłacie 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1623/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci oraz określenia nadpłaty w tej opłacie.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniosła G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa) w związku z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a w wyniku tego niewłaściwe zastosowanie polegające na faktycznym braku zastosowania tego przepisu Ordynacji podatkowej, a w wyniku tego - dopuszczeniu możliwości pośredniego określenia wysokości zobowiązania w opłacie za brak sieci za 2006 r. (poprzez zmniejszenie kwoty nadpłaty o kwotę potencjalnego zobowiązania) po upływie terminu przedawnienia i wobec faktu wykazania przez Spółkę w złożonym przez nią sprawozdaniu rocznym (deklaracji) za 2006 r. opłaty za brak sieci w zerowej kwocie; naruszenie tych przepisów prawa materialnego związane jest ściśle z naruszeniem prawa procesowego, o którym mowa w pkt 2.1 poniżej;

2. art 14 ust. 3 oraz ust. 5 i 6 w związku z art. 11 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1-2 ustawy o recyklingu, poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a przez to niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż "zapewnienie sieci" oznacza zapewnienie 100% pokrycia siecią zbierania pojazdów zamieszkałego terytorium kraju, a tym samym uznanie, że koniecznym było wliczenie do okresu (rzekomego) niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być do niego wliczone,

3. art 14 ust. 3 w związku z art 11 ust 3 pkt 1 i 2 i art. 11 ust. 1 w związku z art. 11 ust 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu poprzez niewłaściwą wykładnię tych przepisów, a przez to ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że wskazane przez Spółkę przyczyny nieosiągnięcia przez nią poziomu 95% pokrycia terytorium kraju siecią zbierania pojazdów w terminie od 1 stycznia do 23 marca 2006 r. wynikające z utraty mocy zezwoleń na prowadzenie stacji demontażu z mocy prawa, nie powinny być traktowane na równi z cofnięciem zezwolenia łub rozwiązaniem lub wygaśnięciem umowy, tj. okolicznościami, których mówi art 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu,

4. art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu w związku z art 21 i 45 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (dalej: kodeks cywilny) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie będące w istocie niezastosowaniem polegającym na pominięciu prawnych definicji "miejsca zamieszkania" i "siedziby" określonych w kodeksie cywilnym i wykreowaniu nowych nie wyartykułowanych w przepisach prawa, lecz wynikających z domniemanego celu, jaki przyświecał ustawodawcy,

5. art. 145 § 1 pkt 1) lit a) i lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo, iż skarżona decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] (dalej: Decyzja) wydana została z rażącym naruszeniem art 70 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art 17 ust. 3 ustawy o recyklingu oraz w związku z art 105 i art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.); WSA oddalił skargę G. na Decyzję GIOŚ, przez co sanował rażące naruszenie przez GIOŚ wyżej wskazanych przepisów prawa,

6. art 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez nieuchylenie skarżonej Decyzji GIOŚ mimo wydania jej przez GIOŚ z rażącym naruszeniem art 17 ust. 1 ustawy o recyklingu polegającym na tym, że pomimo prawidłowego umorzenia przez GIOŚ jako bezprzedmiotowego postępowania w przedmiocie określenia opłaty za brak sieci za 2006 r., w skarżonej Decyzji GIOŚ błędnie uznał, że wyżej wymieniona bezprzedmiotowość jest następstwem nie tyle przedawnienia się dopuszczalności określenia zobowiązania w opłacie za brak sieci za 2006 r., a uiszczenia przez G. tejże opłaty za brak sieci, w konsekwencji czego pomimo nieistnienia w obrocie prawnym decyzji określającej w trybie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci oraz pomimo ustania dopuszczalności jej wydania, GIOŚ dokonał - na potrzeby postępowania w sprawie określenia wysokości nadpłaty z tytułu uiszczenia opłaty za brak sieci - takich ustaleń na okoliczność należnej od Spółki opłaty z tytułu braku zapewnienia sieci w 2006 r. których dokonywanie było dopuszczalne wyłącznie w decyzji, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu; WSA, oddalając skargę Spółki naruszył wskazane na wstępie przepisy i sanował niezgodną z prawem Decyzję GIOŚ;

7. art. 269 § 1 -3 P.p.s.a. w związku z art 187 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku opartego na stanowisku sprzecznym ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale pełnego składu Izby Finansowej NSA z dnia 29 września 2014 r. (II FPS 4/13), w której wyrażony został pogląd, iż "W świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r. po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 Op.) wyrażając pogląd przeciwny w stosunku do stanowiska zawartego w ww. uchwale, WSA nie przeprowadził skutecznej procedury podważenia obowiązującej uchwały, do której zobowiązuje art 269 P.p.s.a.;

8. art 269 § 1-3 w związku z art. 187 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez wydanie Wyroku zawierającego następujący pogląd WSA: "Sąd nie podziela stanowiska, że przez zapewnienie sieci w kontekście art. 14 ust. 1 ustawy, nie należy rozumieć zapewnienia sieci pokrywającej 100% terytorium kraju, a osiągnięcie któregokolwiek ze wskazanych w ust. 5 i 6 poziomów, czyli co najmniej 85% powierzchni terytorium kraju. Należy jednoznacznie stwierdzić, że punktem odniesienia do rozważań, czy sieć została przez dany podmiot zapewniona, czy też nie jest treść art. 14 ust. 5 i 6 ustany a kryteria wynikające z art. 11 ust. 1 ustawy". Pogląd ten nie pokrywa się ze stanowiskiem zawartym w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 19 października 2015 r. (I OPS 1/15), z którego można wywieść, iż zapewnienie sieci pokrywającej ponad 95% powierzchni kraju jest równoznaczne w swoich skutkach prawnych z zapewnieniem sieci; naruszenie wskazanych przepisów mogło mieć zatem istotny wpływ na błędność zapadłego rozstrzygnięcia zawartego w Wyroku,

9. art 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu Wyroku do zarzutu podniesionego przez pełnomocnika G. na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. a stanowiącego uzupełnienie zarzutów podniesionych w skardze (co zostało odnotowane w protokole rozprawy), a także w złożonym po rozprawie załączniku do protokołu rozprawy), dotyczącego naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu w związku z art 105 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie wskazanego przepisu może sugerować, iż podniesiony przez Spółkę zarzut nie został poddany należytej analizie, co również mogło mieć wpływ na błędność zapadłego rozstrzygnięcia zawartego w Wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie wskazując argumenty na poparcie swojego stanowiska.

Na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r. skarżąca kasacyjnie Spółka złożyła załącznik do protokołu rozprawy zawierający argumenty mające potwierdzać zasadność podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Nadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie O. Sp. z o.o. z siedzibą w W.) nie ma usprawiedliwionych podstaw. Mimo częściowo błędnego uzasadnia zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Najdalej idącym zarzutem podniesionym w skardze kasacyjnej był zarzut przedawnienia wykonania zobowiązania. Zdaniem NSA, zarzut ten uznać należało za niezasadny.

Instytucja przedawnienia ma zastosowanie do obowiązku uiszczenia opłaty za brak sieci, o której mowa w art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 140 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 3 tej ustawy do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. W Dziale III znajduje się Rozdział 8 "Przedawnienie" zaś zawarty w tym Rozdziale art. 70 reguluje kwestie związane z przedawnieniem zobowiązania podatkowego.

W niniejszej sprawie istotną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest to, czy zobowiązanie do uiszczenia opłaty za brak sieci w wymiarze określonym w zaskarżonej decyzji wygasło z powodu jego zapłaty czy też z powodu jego przedawnienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłanką wygaśnięcia zobowiązania dalej idącą jest wykonanie zobowiązania. Jeśli zobowiązanie zostanie wykonane, to rozważanie kwestii przedawnienia wykonania tego zobowiązania staje się zbędne.

Nie ulega wątpliwości, że skarżąca kasacyjnie Spółka dokonała zapłaty na poczet tej części opłaty za brak sieci, co do której organ administracji uznał, że istniały podstawy do jej uiszczenia. Zapłata została uiszczona przed przedawnieniem zobowiązania natomiast zaskarżona decyzja została wydana już po upływie terminu przedawnienia. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, organ administracji wydając zaskarżoną decyzję powinien umorzyć postępowanie stosując się do Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2014 r. sygn. akt II FPS 4/13. Uchwała ta, w ocenie skarżącej kasacyjnie Spółki powinna mieć zastosowanie w sprawie.

W ww. uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ww. uchwała nie może mieć zastosowania do opłaty za brak sieci, o której mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych w eksploatacji. Uchwała ta oparta jest bowiem nie tylko na treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej ale przede wszystkim na treści art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej. Art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej znajdują się w Dziale IV Postępowanie podatkowe. W art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie ma odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów tego Działu Ordynacji podatkowej. W konsekwencji zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23., dalej jako K.p.a.), to jest art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. O ile art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. ma brzmienie tożsame z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej, to między brzmieniem art. 105 § 1 K.p.a. a brzmieniem 208 § 1 Ordynacji podatkowej występuje różnica.

Art. 105 § 1 K.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Natomiast art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej brzmi następująco: "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania." Przed dniem 1 września 2005 r. art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej brzmiał natomiast następująco: "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania."

Jak wynika z uzasadnienia uchwały NSA z dnia 29 września 2014 r. sygn. akt II FPS 4/13 to zmiana brzmienia art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej miała istotny wpływ na pojęcie tej uchwały.

W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. "Zastanowić się jednak należy, czy istotnie używając w art. 208 § 1 O.p. wyrażenia "przedawnienie zobowiązania" i wskazując tę przyczynę jako jedną z przyczyn umorzenia zobowiązania, ustawodawca uznał, że możliwe jest prowadzenie postępowania po upływie terminów z art. 70 § 1 O.p. także w przypadku, gdy zobowiązanie wygasło wcześniej w wyniku zapłaty podatku. Wykładnia językowa i różnice w sformułowaniach użytych przez ustawodawcę w ramach tego samego aktu prawnego wskazywałyby na to, że wymieniając jako powód bezprzedmiotowości postępowania "przedawnienie zobowiązania", a nie upływ terminów z art. 70 O.p. ustawodawca w istocie nakazywał umorzenie postępowania jedynie w przypadku, gdy zobowiązanie, będące przedmiotem postępowania, wygaśnie w jego toku w wyniku przedawnienia. Przedawnić się może bowiem jedynie tylko zobowiązanie istniejące. Negatywnej przesłanki procesowej nie stanowiłby natomiast upływ terminu przedawnienia zobowiązania, które wygasło w inny sposób. Możliwe jest jednakże i takie rozumienie tego przepisu, że umorzenie postępowania powoduje również upływ terminu przedawnienia. Ustawodawca nie wskazał bowiem na wygaśnięcie zobowiązania jako skutek przedawnienia, a na jego przedawnienie. Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wskazanie na przedawnienie zobowiązania może zatem być rozumiane także jako odwołanie się do terminu przedawnienia, a nie jego skutku, zwłaszcza wobec braku konsekwencji ustawodawcy w formułowaniu przepisów określających skutki upływu terminu przedawnienia." Także w dalszej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny w swej argumentacji odwoływał się do art. 208 § 1 w brzmieniu obowiązującym po 1 września 2005 r., to jest po dodaniu do treści tego przepisu sformułowania "w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego"

Podsumowując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na brzmienie art. 105 § 1 K.p.a. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2014 r. sygn. akt II FPS 4/13 nie będzie miała zastosowania w postępowaniu o ustalenie wysokości opłaty recyklingowej, o której mowa w art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Jeśli zobowiązany dokonał zapłaty opłaty za brak sieci zanim zobowiązanie się przedawniło, to ostateczna decyzja ustalająca wysokość tej opłaty może nastąpić także po upływie okresu przedawnienia. Ustalona przez organ administracji wysokość opłaty w takiej sytuacji nie może oczywiście przekraczać kwoty uiszczonej przez przedawnieniem zobowiązania.

Skarżąca kasacyjnie Spółka uiściła opłatę wykonując ostateczną decyzję, która następnie została uchylona. Spółka zapewne uczyniła to obawiając się konsekwencji jej niewykonania przewidzianych w art. 17 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, to jest wszczęcia przez organ administracji postępowania w sprawie ustalenia opłaty dodatkowej. Nie zmienia to jednak faktu, że zobowiązanie z tytułu opłaty za brak sieci zostało przez Spółkę opłacone.

Za zastosowaniem uchwały nie może przemawiać argument, że podmiot uiszczający opłatę będzie w gorszej sytuacji niż podmiot, który opłaty nie uiszcza. Po pierwsze, o tym czy podmiot uiszczający opłatę znajdzie się w gorszej sytuacji można dowiedzieć się dopiero o zakończeniu postępowania. Nie jest bowiem przesądzone, że podmiot, który nie uiścił opłaty zdąży doczekać się przedawnienia ciążącego na nim obowiązku. Jeśli podmiot nie uiścił opłaty i nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania, to będzie on zobowiązany do uiszczenia nie tylko opłaty podstawowej ale również opłaty podwyższonej. Nadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można powoływać się na prawo do równego traktowania co do skutków w nieprzestrzeganiu prawa. Nie jest uprawnione twierdzenie, że jeśli inny podmiot nie wykonywał zobowiązania i udało mu się doczekać jego przedawnienia, to podmiot, który zobowiązanie wykonał ale jeszcze w toku dalszego postępowania je kwestionował ma również prawo do tego, by zastosowano wobec niego instytucję przedawnienia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do przyjęcia, że po tym jak nastąpiło przedawnienie wykonania zobowiązania przestało istnieć źródło zobowiązania a tym samym nie było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty za brak sieci powstaje z mocy prawa. Art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z użycia stanowi, że wprowadzający pojazd, który nie zapewnił sieci w roku kalendarzowym, jest obowiązany bez wezwania do obliczenia i uiszczenia opłaty za brak sieci. W przypadku niezapewnienia sieci zbierania pojazdów obowiązek zapłaty powstaje automatycznie zaś na wprowadzającym pojazd ciąży jedynie obowiązek ustalenia wysokości tej zapłaty i jej uiszczenia. Jeśli wprowadzający pojazd nie wywiąże się z obowiązku obliczenia wysokości opłaty lub wykona ten obowiązek nienależycie wówczas w jego miejsce wstępuje organ administracji, który w zastępstwie wprowadzającego pojazd ustala wysokość opłaty. Obowiązek uiszczenia opłaty powstaje z mocy prawa zaś jego konkretyzacja następuje bądź poprzez złożenie oświadczenia przez wprowadzającego pojazd bądź poprzez wydanie decyzji przez organ administracji. Decyzja konkretyzuje obowiązek, który już istnieje z mocy ustawy. W niniejszej sprawie organ ustalił, że wprowadzający pojazd dokonał zapłaty jednakże zapłata ta była za duża i ograniczył jej wysokość zaś nadpłata została zwrócona.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 14 ust. 3 oraz ust. 5 i 6 w zw. z art. 11 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1-2 ustawy o recyklingu stwierdzić należy, że zarzut ten nie mógł skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej.

Z uzasadnienia decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wynika, że uznał on, iż jest związany stanowiskiem Sądu, co do obowiązku wzięcia pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy treści art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji po nowelizacji z 2007 r. Organ ustalił, że od momentu podjęcia działalności, to jest od 1 stycznia 2006 r. do 21 marca 2006 r. Spółka zapewniła sieć obejmującą poniżej 95 % terytorium kraju ale nie mniej niż 90 % terytorium kraju. Natomiast od dnia 22 marca 2006 r. do końca 2006 r. sieć została zapewniona na poziomie co najmniej 95 % terytorium kraju. Sąd I instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji uznając, że przedstawiony przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska pogląd jest prawidłowy z tego powodu, iż uznał, że zapewnienie sieci oznacza zapewnienie 100 % pokrycia siecią zbierania pojazdów zamieszkałego terytorium kraju.

Spółka jako przyczynę niezapewnienia sieci zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji w okresie od 2 stycznia 2006 r do dnia 2 marca 2006 r. wskazała fakt wygaśnięcia zezwoleń dotyczących stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów, które nastąpiło z przyczyn wskazanych art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Opierając się na wskazanym przez Spółkę założeniu stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 ww. ustawy prowadzenie działalności gospodarczej w związku z gospodarowaniem odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji możliwe było do dnia wygaśnięcia ważności decyzji jednakże nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2005 r. To z kolei oznacza, że zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji Spółka powinna zapewnić sieć zbierania obejmującą co najmniej 95 % powierzchni kraju w terminie 3 miesięcy od dnia wystąpienia wskazanej przez Spółkę przyczyny. Zapewnienie sieci zbierania na wskazanym wyżej poziomie powinno więc nastąpić już z dniem 30 września 2005 r. W ocenie NSA nie ma znaczenia to, że przepisy te weszły w życie z dniem 1 stycznia 2006 r. W sprawie istotny jest fakt, kiedy wystąpiła przyczyna uniemożliwiająca zapewnienie sieci zbierania pojazdów na poziomie obejmującym co najmniej 95 % powierzchni kraju. Od wystąpienia tej przyczyny rozpoczynał bieg trzymiesięczny termin do zapewnienia sieci zbierania pojazdów i w tym terminie sieć na ww. poziomie nie została przez Spółkę zapewniona w okresie od 1 stycznia 2006 r. do dnia 23 marca 2006 r. Tym samym zasadnie Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał, że nie było podstaw do zwolnienia Spółki z opłaty za brak sieci.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 11 ustawy o recyklingu w zw. z art. 21 i art. 45 K.c. Kwestia wykładni pojęcia "miejsca zamieszkania" była już przedmiotem analizy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 2393/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepisy ustawy o recyklingu, obowiązku zapewnienia sieci nie odnoszą do konkretnego adresu właściciela pojazdu, ale do miejscowości, gdzie właściciel pojazdu ma siedzibę lub miejsce zamieszkania. Sposób sprawdzenia obowiązku zapewnienia sieci przedstawiony przez skarżącą kasacyjnie jest sprzeczny z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Obowiązek zapewnienia sieci, o którym mowa w art. 11 ustawy o recyklingu realizuje zasadniczy cel postępowania z pojazdami wycofanymi z eksploatacji obejmujący ograniczenie przemieszczania pojazdów wycofanych z eksploatacji, z uwagi na to, że każde przemieszczenie odpadów powinno być ograniczane, jeżeli tylko jest to możliwe. Art. 9 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach nie wprowadza żadnych kryteriów oceny takiej możliwości. Kryteria te zostały bowiem określone w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu będącej aktem należącym do części szczególnej systemu prawa gospodarki odpadami. W świetle zasady bliskości nie można zaakceptować poglądu, że pokrycie nawet 0,01% powierzchni danej miejscowości siecią zbierania pojazdów, oznacza że cała miejscowość powinna być traktowana, jako objęta siecią zbierania pojazdów i byłoby to zgodne z literalnym brzmieniem art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu. Pogląd ten, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy w pełni podzielić, ma on zastosowanie również w niniejszej sprawie.

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. nie mógł być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej. Nie odniesienie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do zarzutu naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów w zw. z art. 105 K.p.a. w realiach niniejszej sprawy nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd. Jak to zostało bowiem na wstępie wskazane w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, to jest stwierdzenia wygaśnięcia zobowiązania poprzez jego przedawnienie.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.