Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2157/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 212
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego J.P. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2011 r.

nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2008 r. nr [...] potwierdzającej J.P. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w mieście Z., powiat Z., województwo [...] przez K.D. i R.P..

Z ustaleń organu nadzoru wynika, że wnioskiem z 16 czerwca 2008 r. J.P. wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami kraju przez babkę K.D. i matkę R.P., informując jednocześnie o częściowej realizacji prawa do rekompensaty. Z załączonego do wniosku postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] czerwca 1979 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po K.D. zmarłej [...] października 1978 r. na podstawie ustawy nabyła córka R.P. w całości.

Z oświadczenia R.P. z [...] lutego 1998 r. złożonego przed notariuszem, wynika, iż R.P. jako właścicielka nieruchomości pozostawionych na terenach nie stanowiących obecnie obszaru Polski, wskazała J.P. jako osobę uprawnioną do nabycia przez zaliczenie wartości mienia pozostawionego.

Z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...] wynika, iż spadek po R. P. zmarłej [...] marca 2000 r. na podstawie testamentu z [...] marca 1995 r. nabyli syn J. P. oraz wnuk R. P. po ½ części każdy z nich. Kontrolowaną przez organ nadzoru decyzją

z [...] listopada 2008 r. Wojewoda [...] potwierdził J.P. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez właścicielki K. D. i R. P.. Wartość rynkowa nieruchomości, zgodnie z operatem szacunkowym, została określona na sumę [...] zł. Wartość nabytych w trybie odrębnych przepisów prawa własności lokali oraz praw wieczystego użytkowania gruntów przez osoby uprawnione do rekompensaty, zgodnie z przedłożonymi operatami szacunkowymi wynosi [...] zł.

Z uwagi na fakt, że odwołania od tej decyzji nie wniesiono stała się ona ostateczna

w dniu 18 grudnia 2008 r.

Organ nadzoru kontrolując decyzję Wojewody [...] w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji, wszczętego z urzędu podniósł, iż oświadczenia R. P. z dnia [...] lutego 1998 r. nie można traktować jako skutecznego wskazania w rozumieniu art. 212 ust. 4 oraz art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie przysługiwania prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych przez K. D..

W ocenie organu nadzoru R. P. poza faktem, iż pozostawiła nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego była również następcą prawnym K. D., która również pozostawiła nieruchomość na obszarze byłych Kresów Wschodnich. Nie było zatem możliwe rozporządzenie prawem do dochodzenia roszczeń związanych z faktem pozostawienia przez K. D. nieruchomości na terenie byłych Kresów Wschodnich na rzecz J. P.. Takie wskazanie byłoby skuteczne tylko w przypadku, gdyby dokonała go sama K. D., a J. P. był osobą uprawnioną do dziedziczenia ustawowego po niej - co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie.

Nie jest również możliwe uznanie wskazania dokonanego przez R. P. w odniesieniu do art. 212 ust. 5 ustawy w zakresie nieruchomości pozostawionych przez K. D.. J. P. nie był bowiem bezpośrednim następcą prawnym K. D..

Z uwagi na powyższe R. P., wskazała J. P. jako uprawnionego do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych wyłącznie w zakresie odnoszącym się wyłącznie do tych z nieruchomości, których była właścicielem.

Potraktowanie przedmiotowego wskazania, jako rozporządzenia prawem do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych również przez K. D. na rzecz J. P., stanowi rażące naruszenie art. 212 § 4 i § 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rażące naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec powyższego, w opinii Ministra Skarbu Państwa, Wojewoda [...] ustalając wysokość rekompensaty w stosunku do J. P. błędnie przyjął, iż wskazanie dokonane przez R. P. na rzecz J. P. obejmowało dochodzenie prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych zarówno przez R. P. jak i K. D., co zdaniem tego organu uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.

Biorąc bowiem pod uwagę fakt następstwa prawnego, potwierdzony przez załączone do akt sprawy postanowienia spadkowe, J. P. dziedziczył po K. D. wyłącznie w 1/2 części, z tego co przypadało w drodze dziedziczenia po K. D. R. P.. Wojewoda [...] niesłusznie przyjął, iż powyższe uprawnienie przysługiwało J. P., w odniesieniu do mienia pozostawionego przez K. D., w całości.

W całości, w zakresie dochodzenia prawa do rekompensaty J. P. był jedynie uprawniony do dochodzenia potwierdzenia tego prawa z tytułu nieruchomości pozostawionych przez R. P., co wynikało z dokonanego przez nią wskazania w dniu [...] lutego 1998 r.

W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa J.P. zarzucił decyzji:

1. naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na błędnym uznaniu przez Ministra Skarbu Państwa, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 roku, nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa,

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: ustawa zabużańska) w zw. z art. 212 § 4 i § 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115 poz. 741 z późn. zm., dalej jako: u.g.n.), polegające na błędnym uznaniu przez Ministra Skarbu Państwa, że rozumienie oświadczenia R.P. dokonanego w 1998 roku na rzecz skarżącego, jako obejmującego prawo do uzyskania rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej zarówno w zakresie nieruchomości będących jej własnością jak również nieruchomości będących własnością K.D., rażąco narusza wskazane wyżej przepisy prawa,

3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa, polegające na niedokonaniu przez Ministra Skarbu Państwa wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Ministrowi Skarbu Państwa i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] czerwca 2011 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że babka skarżącego J. P., K. D. jak i jego matka R. P. pozostawiły poza obecnymi granicami RP nieruchomości spełniające przesłanki określone w ustawie z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2000 r.,

Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Jest również bezsporne, że spadek po K. D., zmarłej [...].10.1978 r. nabyła w całości jej córka R. P.. Pojęcie spadku zawiera art. 922 § 1 k.c. zgodnie, z którym prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jego następców prawnych. Nabycie spadku oznacza, że spadkobiercy wchodzą w sytuację prawną w jakiej pozostawał spadkobierca i następuje to z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 925 k.c.). Prawo dziedziczenia jest jednym z podstawowych praw, które podlegają ochronie konstytucyjnej (art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) co świadczy o randze tego prawa.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że tzw. uprawnienia Zabużan mają charakter dziedziczny. W sytuacji więc, gdy R. P. nabyła w całości spadek po swojej matce K. D., to także nabyła uprawnienie przysługujące K. D. z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z chwilą więc otwarcia spadku po K. D. przysługujące jej uprawnienia z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP stały się uprawnieniami jej spadkobierczyni ustawowej R. P.. Niezależnie od tego R. P. przysługiwały także uprawnienia z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

W dniu [...] lutego 1998 r. R. P. złożyła oświadczenie, w którym jako osobę uprawnioną do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości wskazała swojego syna J. P.. Z treści tego oświadczenia wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wskazanie J. P. jako uprawnionego dotyczyło całości prawa zaliczenia jakie w tym dniu przysługiwało R. P., a więc z tytułu pozostawionych przez nią nieruchomości jak i prawa zaliczenia, które odziedziczyła po swojej matce.

Wskazuje na to powołanie się w treści oświadczenia na datę i sygnaturę postanowienia spadkowego po K. D.. W dacie składania tego oświadczenia obowiązywał art. 212 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W ust. 4 art. 212 dopuszczał możliwość dokonania zbycia przysługującego uprawnienia do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości na rzecz osoby wskazanej przez uprawnionego należącej do kręgu spadkobierców ustawowych po uprawnionym. Warunek ten został spełniony, albowiem J. P. jako syn R. P. należy do kręgu jej spadkobierców ustawowych, określonego w art. 931 k.c. Zatem dokonana cesja, w zakresie nabycia przez J. P. prawa do rekompensaty, jest skuteczna.Przyjęcie więc do wyliczenia wysokości tej rekompensaty całości wartości nieruchomości pozostawionych zarówno przez K. D. jak i R. P. przez Wojewodę [...] w decyzji z [...] listopada 2008 r. było zgodne z prawem. Niezasadnie więc organ nadzoru stwierdził nieważność tej decyzji jako rażąco naruszającej art. 212 § 4 i § 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa (...).

Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja zapadły z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co uzasadnia ich uchylenie.

Błędnie bowiem organ nadzoru uznał, że wskazanie w oświadczeniu z [...] lutego 1998 r. jako uprawnionego J. P. nie mogło dotyczyć uprawnień jakie R. P. nabyła w drodze spadku po swojej matce K. D. oraz, że te uprawnienia nabył J. P. tylko w ½ części jako spadkobierca testamentowy po R. P. stosownie do stwierdzenia nabycia spadku postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z [...].06.2000 r. sygn. akt [...].

Trzeba mieć na uwadze to, że w skład masy spadkowej po R. P. w ogóle nie weszły uprawnienia jakie nabyła ona w drodze spadku po swojej matce, gdyż tymi zadysponowała jeszcze za życia właśnie składając oświadczenie w dniu [...] lutego 1998 r. Dlatego powołane postanowienie spadkowe po R. P. dla rozstrzygnięcia uprawnień z ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa (...) nie ma żadnego prawnego znaczenia.

Natomiast powoływanie się przez skarżącego w skardze na oświadczenie R. P. z [...] stycznia 1983 r., którego niepoświadczoną kserokopię załączył do skargi, jest bezzasadne. Należy mieć na uwadze, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Skarbu Państwa zapadła w wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2008 r.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma na celu skontrolowanie czy decyzja nie zawiera wad nieważności wskazanych w art. 156 § 1 kpa. W aktach postępowania zwykłego nie ma, poza oświadczeniem R. P. z [...] lutego 1998 r., żadnego innego jej oświadczenia a szczególnie oświadczenia, które powołuje skarżący w skardze tj. z [...] stycznia 1983 r. Również w toku postępowania zwykłego skarżący nie powoływał oświadczenia swojej matki z 26 stycznia 1983 r. jak również organ w swoich pismach i orzeczeniach powoływał wyłącznie oświadczenie z [...] lutego 1998 r. – dotyczy to zaświadczenia Urzędu Rejonowego w S. z [...] kwietnia 1998 r. wydanego J. P. na jego wniosek, tak samo zaświadczenie Urzędu Miejskiego w S. z [...] kwietnia 2000 r., postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2008 r. – doręczonego skarżącemu oraz przedmiotowej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2008 r.. Nigdy też w toku postępowania zakończonego tą decyzją J. P. nie powoływał się na inne oświadczenie swojej matki jak i nie kwestionował, że wydawane dokumenty jak i decyzja odnoszą się wyłącznie do oświadczenia z [...] lutego 1998 r. Brak jest więc podstaw do tego, by organ nadzoru odnosił się do oświadczenia, które nie było przedmiotem badania w postępowaniu zwykłym.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt.1 lit c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.