Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 716/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 64c par. 1, par. 4, par. 7, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 roku sprawy ze skargi Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 64, art. 64c § 1 § 4 i § 7 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w[...] z dnia [...] Nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 516,80 zł, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził wobec NZOZ [...] Sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10.10.2016 r. Nr [...] wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, obejmującego należności z tytułu dofinansowań do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres od maja 2011r. do czerwca 2012 r., sierpień i wrzesień 2012 r., okres od listopada 2012 r. do lutego 2013r., od kwietnia 2013r. do maja 2014 r.

Zawiadomieniem z dnia 30.11.2016 organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Ww. zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 05.12.2016 r., natomiast zobowiązanej Spółce, wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego, zostało doręczone w trybie określonym w art. 44 k.p.a. w dniu 20.12.2016 r.

W odpowiedzi na ww. zawiadomienie Bank [...] S.A. poinformował, że podjął działania zmierzające do zabezpieczenia wierzytelności wynikających z zajętego rachunku.

Ponadto organ egzekucyjny skierował do [...] Bank S.A. zawiadomienie z dnia 30.11.2016 r. zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Jak wynika z odpowiedzi z dnia 6.12.2016 r. Bank nie prowadził rachunków na rzecz zobowiązanej Spółki.

W ramach poszukiwania składników majątkowych zobowiązanej Spółki, organ egzekucyjny w dniach 28.09.2016 r. i 31.03.2017 r. wystąpił z zapytaniem do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK); z kolei w dniu 31.03.2017 r. do Serwisu Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości.

W dniu 14.04.2017 r. poborca skarbowy, będąc u zobowiązanej Spółki, spisał raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia 4.05.2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] ,na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. z uwagi na jego bezskuteczność. Ww. postanowienie zostało w dniu 9.05.2017 r. doręczone wierzycielowi, Prezesowi Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, który nie wniósł na nie zażalenia.

Ponadto organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 23.06.2017 r. poinformował wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 4.384,55 zł, powstałych w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, na które składa się opłata manipulacyjna i opłata za zajęcie rachunku bankowego. Powyższe zawiadomienie wierzyciel otrzymał w dniu 29.06.2017r.

W dniu 5.07.2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób

Niepełnosprawnych złożył do organu egzekucyjnego wniosek z dnia 03.07.2017 r. o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 17.07.2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 4.384,55 zł powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec NZOZ [...] Sp. z o.o. w oparciu o powyższy tytuł wykonawczy.

Strona skarżąca wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie.

Postanowieniem z dnia 11.06.2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Na powyższe orzeczenie wierzyciel wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 25.10.2018r. sygn. akt III SA/Łd 674/18 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 11.06.2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ winien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy, dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał postanowienie z dnia 15.04.2019 r. o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 516,80 zł, powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec NZOZ [...] Sp. z o.o. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10.10.2016 r. wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W zażaleniu wierzyciel wskazał, iż organ egzekucyjny ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, nie zrealizował wytycznych płynących z wiążącego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Ustalone koszty egzekucyjne są nieadekwatne względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny i poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności. Nie została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organu, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. Zastosowany przez organ egzekucyjny sposób określenia kosztów egzekucyjnych spowodował, że wartości te są oderwane od realiów niniejszej sprawy, tj. od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego i poziomu skomplikowania podjętych przez niego czynności. Nie mają one też realnego odniesienia do poniesionych przez organ egzekucyjny wydatków.

Zdaniem strony organ egzekucyjny bezpodstawnie obciążył wierzyciela opłatą za czynności, które były dokonane po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, tj. opłatą za zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych i opłatą za postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. Podniesiono, że brak było podstaw do naliczenia opłaty za zajęcie rachunku bankowego na podstawie art. 64 § 1 u.p.e.a. Na skutek bowiem dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego, nie doszło de facto do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Zdaniem wierzyciela, skoro na zajętym rachunku bankowym nie było środków, którymi dłużnik mógł dysponować, nie istniała tym samym wierzytelność wobec banku. Organ egzekucyjny nie mógł dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. W zażaleniu wierzyciel zakwestionował również wysokość opłaty określonej przez organ egzekucyjny za spisanie raportu o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych. Zaznaczył, że zgodnie z art. 64 § 1 pkt 14 u.p.e.a., za spisanie na miejscu u zobowiązanego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego organ egzekucyjny pobiera nie więcej niż 3 zł. Niezrozumiałym więc, zdaniem Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jest fakt naliczenia przez organ egzekucyjny opłaty za spisanie raportu o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych w kwocie 51,68 zł.

W końcowej części zażalenia wierzyciel wskazał, że organ egzekucyjny określając kwotę kosztów egzekucyjnych, nie dostosował jej wysokości do realiów konkretnej sprawy.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji był związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 25.10.2018 r. sygn. akt III SA/Łd 674/18. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016r . sygn. akt SK 31/14 zaznaczył, że przedmiotowy wyrok nie wyeliminował w całości z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art 64 § 6 u.p.e.a., zmienił natomiast normatywną treść tych przepisów derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynności egzekucyjne (w postaci zajęcia innej wierzytelności). Wskazał, że dopóki ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, na które składa się opłata za zajęcie rachunku bankowego oraz opłata manipulacyjna, organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów.

Wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wydanym wyroku wskazał również, że ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach ustawy o postępowaniu przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ egzekucyjny powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu . skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy, dokonując ewentualnego miarkowania kosztów egzekucyjnych, należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], oceniając sposób realizacji przez organ I instancji wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25.10.2018r. sygn. akt III SA/Łd 674/18, przede wszystkim zauważyć należy, że w analizowanej sprawie wystąpiła przesłanka do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 64c § 4 u.p.e.a., który stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, postanowieniem z dnia 04.05.2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuł wykonawczy, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. z uwagi na jego bezskuteczność. Odpadła zatem podstawa do dochodzenia od zobowiązanej Spółki kosztów egzekucyjnych, a jednocześnie wystąpiła podstawa do obciążenia tymi kosztami wierzyciela.

Przechodząc do oceny prawidłowości wyliczenia przez organ I instancji kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy wskazać należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu zrealizowanie wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25.10.2018r. sygn. akt III SA/Łd 674/18.

W oparciu o dane pozyskane z Izby Administracji Skarbowej w [...] dotyczące

II półrocza 2016 r., organ egzekucyjny ustalił:

1. średni miesięczny koszt funkcjonowania l etatu w komórce egzekucyjnej urzędów skarbowych województwa [...], dzieląc ogólny koszt funkcjonowania komórek egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...] (według sprawozdania budżetowego BUZA) przez 6 miesięcy oraz liczbę etatów funkcjonujących w komórkach egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...]: 22.105.994,17 zł: 6 miesięcy: 317,25 etatów = 11.613,34zł,

2. średnią ilość czynności przypadających na l etat funkcjonujący w komórkach egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...], dzieląc liczbę podjętych czynności przez 6 miesięcy oraz liczbę etatów w komórkach egzekucyjnych: 427.719 czynności: 6 miesięcy: 317,25 etatów = 224,70 czynności;

3. średnią wartość jednej czynności organu egzekucyjnego, dzieląc miesięczny koszt funkcjonowania l etatu w komórkach egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa

[...] przez liczbę czynności przypadających na l etat. Do określenia średniej wartości jednej czynności zastosowano proporcję przyjmując, że na jednym etacie o wartości 11.613,34 zł podjęto 224,70 czynności w ciągu miesiąca.

11.613,34 zł : 224,70 czynności = 51.68 zł (średnia wartość jednej czynności organu

egzekucyjnego w II półroczu 2016 r.).

Tym samym kwota 51,68 zł jako średnia wartość jednej czynności egzekucyjnej

w II półroczu 2016 r., stanowiła podstawę do wyliczenia w zaskarżonym postanowieniu z dnia 15.04.2019 r. kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela.

Wskazano, że w art. 64 § 1 u.p.e.a., zawarty został katalog zamknięty czynności egzekucyjnych, za które pobiera się opłatę za zajęcie. Z kolei jak wynika z treści art. 64 § 6 ww. ustawy, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. W myśl zaś art. 64b § 1 ww. ustawy, wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji; przy czym przepis ten zawiera katalog otwarty czynności, za które pobiera się wydatki egzekucyjne. Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty za czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz określone wart. 64b ww. ustawy wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym stanowią koszty egzekucyjne. Koszty te, z zastrzeżeniem § 2 - § 4, obciążają zobowiązanego.

Organ I instancji przyjął, że w prowadzonym wobec NZOZ [...] Sp. z o.o. postępowaniu egzekucyjnym, na opłatę manipulacyjną rozumianą, w myśl art. 64 § 6 u.p.e.a. jako zwrot wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, składają się w tym przypadku następujące czynności: nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu, doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, ustalenie informacji o zobowiązanym (zapytanie do CEPiK x 2, zapytanie do Serwisu Ksiąg Wieczystych xl), zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych, postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. Pozostałe zaś czynności egzekucyjne wiążą się z opłatą za zajęcie w rozumieniu art. 64 § 1 ww. ustawy, tj. w tym przypadku zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego (x 2). Organ I instancji wskazał również, że pracownik organu egzekucyjnego, będąc u zobowiązanej Spółki, spisał raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych (x 1).

Tym samym, organ I instancji uznał, że w ramach prowadzonego postępowania dokonano: 7 czynności w ramach opłaty manipulacyjnej, 2 czynności w ramach opłat za czynność egzekucyjną, 1 czynność w ramach spisania raportu o niemożności wykonania czynności egzekucyjnych.

W związku z powyższym, organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie wyliczył koszty egzekucyjne w następujący sposób: opłata manipulacyjna w kwocie 361,76 zł wg wyliczenia: 7 czynności x 51,68 zł średni koszt jednej czynności, tj. 7 x 51,68 zł = 361,76 zł, opłata za zajęcie w kwocie 103,36 zł wg wyliczenia: 2 czynności x 51,68 zł średni koszt jednej czynności, tj. 2 x 51,68 zł = 103,36 zł, opłata za spisanie raportu o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych w kwocie 51,68 zł wg wyliczenia: średni koszt l czynności, tj. 1 x 51,68 zł =51,68 zł.

W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 516,80 zł.

W odniesieniu do powyższego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] co do zasady nie podważa samej metodyki wyliczenia kosztów egzekucyjnych, w oparciu o wyliczenie średniej wartości jednej czynności egzekucyjnej. W ocenie organu odwoławczego, za niezasadny należy uznać zarzut wierzyciela, iż organ egzekucyjny ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, nie zrealizował wytycznych płynących z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25.10.2018r. sygn. akt III SA/Łd 674/18 oraz, że ustalone koszty egzekucyjne są nieadekwatne względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny i poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności. Wykonując bowiem zalecenia Sądu w kwestii poprawnej kalkulacji ww. opłat, organ I instancji przyjął przy ich wyliczeniu średnią wartość czynności dokonanej w sprawie, zaś w zaskarżonym postanowieniu wskazano sposób ustalenia tej wartości.

Zdaniem organu odwoławczego podkreślenia wymaga, iż zarówno Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28.06.2016r. sygn. akt SK 31/14 jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 25.10.2018r. sygn. akt III SA/Łd 674/18 nie wskazał, na jakich zasadach organy powinny dokonać kalkulacji opłat, a bez tych wskazań nie sposób przyjąć prawidłowego i jednolitego sposobu ich naliczania. Zaznaczono, że organ egzekucyjny nie posiada odpowiednich narzędzi do wyliczenia poszczególnych czynności egzekucyjnych, w tym chociażby rejestracji czasu pracy mierzącego czas wykonania konkretnej czynności. Ponadto czynności w niniejszej sprawie dokonywane były przez różnych pracowników, wobec czego nie można założyć, że wymagały takiego samego nakładu i czasu pracy. Do tego wiele wydatków ponoszonych przez Urząd Skarbowy obsługujący organ egzekucyjny jakim jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], stanowi łączne wydatki całego Urzędu i nie sposób obliczyć z dokładnością w jakim udziale przypadają one na komórkę realizującą zadania organu egzekucyjnego. Izba Administracji Skarbowej w [...] wraz z podległymi urzędami skarbowymi w tym Urzędem Skarbowym w [...] i Urzędem Celno-Skarbowym w [...] jest jedną jednostką organizacyjną, stąd nie da się wyliczyć wydatków odrębnie tylko dla Urzędu Skarbowego w [...]. Wszystkich bowiem wydatków wspólnych dla całej Izby Administracji Skarbowej w [...] nie da się przypisać do konkretnego urzędu skarbowego. Z powyższych względów konieczne było zatem przeprowadzenie stosownej kalkulacji i przyjęcie określonej stałej kwoty za każdą z dokonanych czynności egzekucyjnych.

Organ podkreślił, że w związku z przeprowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] kalkulacją i miarkowaniem, kwota kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela uległa znacznemu obniżeniu, tj. z 4.384,55 zł

do 516,80 zł. Powyższe wskazuje, iż została zachowana racjonalna zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organu, za podjęcie których zostały one naliczone. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], za niezasadny należy uznać również zarzut wierzyciela, którym zakwestionował możliwość naliczenia opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, w sytuacji, gdy na rachunku nie było środków pieniężnych. Wierzyciel zakwestionował przy tym również skuteczność takiego zajęcia. W odniesieniu do powyższego, zaznaczyć należy, że podniesiona przez wierzyciela argumentacja nie znajduje potwierdzenia w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulujących zasady naliczania kosztów postępowania egzekucyjnego, a także zasady egzekucji (w tym przypadku) z rachunku bankowego.

Dla skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi (i potwierdzenie przez bank prowadzenia na rzecz zobowiązanego rachunku bankowego). Stan środków na rachunku bankowym nie jest przesłanką dokonania zajęcia i pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia dla oceny jego skuteczności (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.02.2014r. sygn. akt II FSK 578/12).

Jednocześnie organ odwoławczy przytoczył stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 25.10.2018 r., sygn. akt III SA/Łd 674/18, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oceniając zasadność naliczenia kosztów egzekucyjnych, podkreślił, że na aprobatę nie zasługuje stanowisko, iż do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie dochodzi w sytuacji, gdy na rachunku zobowiązanego brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych. Warunkiem skutecznego dokonania tego rodzaju środka egzekucyjnego jest dopełnienie wymogów odnoszących się do zgodnego z przepisami jego zastosowania. Przeszkody do uznania, że doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego nie stanowi to, że w tym czasie na rachunku zobowiązanego brak było środków pieniężnych. Odwołując się do art. 80 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], za niezasadny należy również uznać zarzut Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dotyczący niezasadnego obciążenia wierzyciela kosztami za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. Zaznaczono bowiem należy, że organ egzekucyjny miarkując koszty egzekucyjne, obciążył wierzyciela m.in. kosztami za spisanie raportu o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych, a nie jak wskazuje skarżący - za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego (za sporządzenie którego określona jest w art. 64 § 1 pkt 14 u.p.e.a., opłata maksymalna w wysokości 3,00 zł).

Niemniej jednak, w realiach analizowanej sprawy, organ odwoławczy nie uznał prawidłowości wyliczenia kosztów egzekucyjnych na łączną kwotę 516,80 zł, z następujących względów.

Organ odwoławczy nie podważa metodyki wyliczenia średniej wartości jednej czynności egzekucyjnej w II półroczu 2016 r. na kwotę 51,68 zł. Jednakże wskazując jakie konkretnie czynności zostały podjęte w sprawie, stwierdzić należy, że w zakresie ww. tytułu wykonawczego podjęto następujące działania:

Na opłatę manipulacyjną w rozumieniu art. 64 § 6 u.p.e.a., składają się w tym przypadku następujące czynności: nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu, doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, ustalenie informacji o zobowiązanym (zapytanie do CEPiK x 2, zapytanie do Serwisu Ksiąg Wieczystych xl), postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych, postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu z dnia 15.04.2019 r. nie uwzględnił zatem czynności w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Z kolei na opłatę za zajęcie (art. 64 § 1 ww. ustawy) składa się wyłącznie zajęcie

wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. W niniejszej bowiem sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nieprawidłowo obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi za nieskuteczne zajęcie rachunku bankowego zobowiązanej Spółki w [...] Bank S.A., w którym Spółka nie posiadała rachunku bankowego. Wydatek egzekucyjny (art. 64b § 1 ww. ustawy) powstał na skutek dokonania czynności polegającej na sporządzeniu raportu o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych. Tym samym, organ odwoławczy uznał, że w ramach prowadzonego postępowania dokonano: 8 czynności w ramach opłaty manipulacyjnej, 1 czynność w ramach opłaty za czynność egzekucyjną, 1 czynność w ramach spisania raportu o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych.

Co prawda w porównaniu do ustaleń organu I instancji, łączna liczba czynności nie uległa zmianie (nadal jest 10 czynności), ale zaznaczyć należy, że poszczególne czynności organu egzekucyjnego dokonywane były nie tylko w II półroczu 2016 r.

Czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych (opłata

manipulacyjna) podejmowane były:

w II półroczu 2016 r.: nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu, doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, ustalenie informacji o zobowiązanym - zapytanie do CEPiK xl,

w I półroczu 2017 r.: zapytanie do CEPiK xl, zapytanie do Serwisu Ksiąg Wieczystych

xl, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, zawiadomienie

o wysokości kosztów egzekucyjnych,

w II półroczu 2017 r.: postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Czynności związane z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego dokonane były

w II półroczu 2016 r., zaś raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych

sporządzony został w I półroczu 2017 r.

W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego, oprócz wyliczenia średniej wartości jednej czynności egzekucyjnej w II półroczu 2016r., należało również wyliczyć średnią wartość jednej czynności egzekucyjnej w I półroczu 2017 r. oraz w II półroczu 2017 r.

Metodyka wyliczenia ww. wartości jest analogiczna do tej zastosowanej przez organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu dla wyliczenia średniej wartości jednej czynności egzekucyjnej w II półroczu 2016 r. (wyliczonej na kwotę 51.68 zł).

W oparciu zatem o dane posiadane przez Izbę Administracji Skarbowej w [...]

dotyczące I półrocza 2017 r., organ odwoławczy ustalił:

1. średni miesięczny koszt funkcjonowania 1 etatu w komórce egzekucyjnej urzędów skarbowych województwa [...], dzieląc ogólny koszt funkcjonowania komórek egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...] (według sprawozdania budżetowego BUZA) przez 6 miesięcy oraz liczbę etatów funkcjonujących w komórkach egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...]:

21.031.539,58 zł : 6 miesięcy: 313,25 etatów = 11.189,96 zł,

2. średnią ilość czynności przypadających na 1 etat funkcjonujący w komórkach egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...], dzieląc liczbę podjętych czynności przez 6 miesięcy oraz liczbę etatów w komórkach egzekucyjnych:

372.354 czynności : 6 miesięcy : 313,25 etatów = 198,11 czynności;

3. średnią wartość jednej czynności organu egzekucyjnego, dzieląc miesięczny koszt funkcjonowania 1 etatu w komórkach egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...] przez liczbę czynności przypadających na 1 etat. Do określenia średniej wartości jednej czynności zastosowano proporcję przyjmując, że na jednym etacie o wartości 11.189,96 zł podjęto 198, 11 czynności w ciągu miesiąca. 11.189,96 zł : 198,11 czynności = 56,48 zł (średnia wartość jednej czynności organu egzekucyjnego w I półroczu 2017 r.).

Z kolei w oparciu o dane posiadane przez Izbę Administracji Skarbowej w [...]

dotyczące II półrocza 2017 r., organ odwoławczy ustalił:

1. średni miesięczny koszt funkcjonowania 1 etatu w komórce egzekucyjnej urzędów skarbowych województwa [...], dzieląc ogólny koszt funkcjonowania komórek egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...] (według sprawozdania budżetowego BUZA) przez 6 miesięcy oraz liczbę etatów funkcjonujących w komórkach

egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...]:

23.894.907,79 zł: 6 miesięcy: 309,75 etatów = 12.857,09 zł,

2. średnią ilość czynności przypadających na 1 etat funkcjonujący w komórkach egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...], dzieląc liczbę podjętych czynności przez 6 miesięcy oraz liczbę etatów w komórkach egzekucyjnych:

365.700 czynności: 6 miesięcy: 309,75 etatów = 196,77 czynności;

3. średnią wartość jednej czynności organu egzekucyjnego, dzieląc miesięczny koszt funkcjonowania 1 etatu w komórkach egzekucyjnych urzędów skarbowych województwa [...] przez liczbę czynności przypadających na 1 etat. Do określenia średniej wartości jednej czynności zastosowano proporcję przyjmując, że na jednym etacie o wartości 12.857,09 zł podjęto 196,77 czynności w ciągu miesiąca. 12.857,09 zł : 196,77 czynności = 65,34 zł (średnia wartość jednej czynności organu

egzekucyjnego w II półroczu 2017 r.),

Reasumując powyższe ustalenia organu odwoławczego, średnia wartość jednej

czynności organu egzekucyjnego wyniosła:

w II półroczu 2016 r.: 51.68 zł,

w I półroczu 2017 r.: 56,48 zł,

w II półroczu 2017 r.: 65,34 zł.

Jak już uprzednio wyjaśnione zostało, w ramach prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10.10.2016 r. Nr [...] postępowania egzekucyjnego dokonano: 8 czynności w ramach opłaty manipulacyjnej; 1 czynność w ramach opłat za czynności egzekucyjne; l czynność w ramach spisania raportu o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych, w tym:

W II półroczu 2016 r.:

na opłatę manipulacyjną w rozumieniu art. 64 § 6 u.p.e.a., składają się 3 czynności: nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu, doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, ustalenie informacji o zobowiązanym - zapytanie CEPiK. Opłata manipulacyjna wyniosła zatem:

3 czynności x 51,68 zł = 155,04 zł;

na opłatę za zajęcie w rozumieniu art. 64 § l ww. ustawy, składa się jedna czynność: zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Opłata za zajęcie wyniosła zatem:

1 czynność x 51,68 zł = 51,68 zł.

W I półroczu 2017 r.:

na opłatę manipulacyjną w rozumieniu art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, składają się 4 czynności: zapytanie CEPiK, zapytanie do Serwisu Ksiąg Wieczystych, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych. Opłata manipulacyjna wyniosła zatem: 4 czynności x 56,48 zł = 225,92 zł;

na wydatki egzekucyjne (art. 64b § l ww. ustawy, składa się 1 czynność: protokół o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych. Opłata za czynność wyniosła zatem:

1 czynność x 56,48 zł = 56,48 zł.

W II półroczu 2017 r.:

na opłatę manipulacyjną w rozumieniu art. 64 § 6 u.p.e.a., składa się 1 czynność: postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. Opłata manipulacyjna wyniosła zatem: 1 czynność x 51,68 zł = 51,68 zł. W konsekwencji powyższych wyliczeń organu odwoławczego, w analizowanej sprawie łączna kwota kosztów egzekucyjnych, którymi organ egzekucyjny powinien obciążyć wierzyciela, wyniosła 540,80 zł (155,04 zł + 51,68 zł + 225,92 zł + 56,48 zł + 51,68 zł).

Tymczasem organ I instancji obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 516,80 zł. DIAS podkreślił, że zgodnie z treścią art. 139 k.p.a. nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

W skardze Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zarzucił naruszenie:

1. naruszenie art. 190 § 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., które to przepisy Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), uznał za niekonstytucyjne oraz poprzez oparcie skarżonego postanowienia na ww. przepisach art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. bez uwzględnienia wskazanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie;

2. naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sygn. akt III SA/Łd 674/18 z dnia 25 października 2018 r.

3. naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie w wyniku uznania przez organ, że w niniejszej sprawie doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego pomimo braku środków na tym rachunku, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych;

4. błędną ocenę stanu faktycznego polegającą na uznaniu, że doszło w niniejszej sprawie do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym podczas gdy prawidłowa ocena prowadzi do wniosku, że do zajęcia wierzytelności nie doszło wobec faktu, że nie było na rachunku żadnych środków pieniężnych, czego konsekwencją jest brak jest podstaw do pobrania opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w niniejszej sprawie.

Strona wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie należy dodatkowo mieć na względzie, że była ona już wcześniej rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 25 października 2018 r. wydanym w sprawie III SA/Łd 674/18 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 11 czerwca 2018 r. i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 17 lipca 2017 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym, wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Oznacza to, że nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, ale wiążą one także sąd rozpoznający niniejszą skargę.

Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. sąd jest związany prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2018 r. zapadłym w sprawie o sygn. III SA/Łd 674/18. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się natomiast w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądu oznacza, że musi on przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.

Powodem uchylenia przez Sąd w sprawie III SA/Łd 674/18 postanowień organów prowadzących postępowanie egzekucyjne był wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 31/14, który nie wyeliminował z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. Wskazano, że co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. W zaleceniach dla organu WSA wskazał, że organ winien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy, dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.

Wobec powyższego stanowiska organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę 516,80 zł, wskazując w treści rozstrzygnięcia metodologię ich liczenia. Po rozpoznaniu zażalenia strony, organ II instancji utrzymał postanowienie w mocy, choć w treści postanowienia nie zgodził się z ustaloną wysokością kosztów egzekucyjnych, jednak ze względu na art. 139 k.p.a. nie mógł wydać rozstrzygnięcia na niekorzyść strony. Strona wniosła skargę podnosząc przede wszystkim, że wydane rozstrzygnięcie niezgodne jest z treścią art. 190 Konstytucji oraz wskazując, że w sprawie nie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, skoro nie było na nim środków. Z kolei w ocenie organu, zachowana została racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów a czynnościami organu za podjęcie których zostały one naliczone.

W ocenie Sądu ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy prawidłowo rozważył w jaki sposób można naliczać opłaty na podstawie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a. uwzględniając zastrzeżenia Trybunału Konstytucyjnego z wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Wykonując zalecenia Sądu, organ odwoławczy w związku z brakiem ustawowych regulacji przyjął za punkt wyjścia ogólny koszt funkcjonowania komórek egzekucyjnych w swojej właściwości, a następnie uwzględniając długość badanego okresu i liczbę etatów ustalił średni miesięczny koszt funkcjonowania 1 etatu w komórce.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wskazuje, że organ egzekucyjny określił koszty egzekucyjne tytułem opłaty za zajęcie innych wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a na koszty egzekucyjne w egzekucji pieniężnej składają się: opłaty za czynności (art. 64 § 1 u.p.e.a.), w tym wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.); opłata manipulacyjna (art. 64 § 6 u.p.e.a.) oraz wydatki egzekucyjne (art. 64b u.p.e.a.).

Przepisy art. 64 § 1 pkt 4 ani art. 64 § 6 u.p.e.a. nie zostały ww. wyroku uchylone przez Trybunał Konstytucyjny, lecz Trybunał wskazał, że dla właściwej realizacji przedmiotowego wyroku konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. oraz maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć podobne zarzuty. Trybunał Konstytucyjny uznał, że swoboda ustawodawcy w określeniu wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Zagadnienie to jest bowiem ściśle związane z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa (obejmującym zwrot wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne), a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa.

W ocenie Sądu, dopóki ustawodawca nie zrealizuje zaleceń Trybunału Konstytucyjnego, wynikających z ww. wyroku, organy stosujące prawo, a więc w nawiązaniu do realiów niniejszej sprawy organ odwoławczy (ewentualnie organ egzekucyjny), zobowiązane są tak określić wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie było możliwe zarzucenie im naruszenia standardów określonych w tym wyroku. W praktyce, w sytuacji braku interwencji ustawodawcy, nie można oderwać się od okoliczności faktycznych i prawnych konkretnych spraw.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie ww. obowiązkowi sprostał. Ustalono, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano 8 czynności w ramach opłaty manipulacyjnej, 1 czynności w ramach opłat za czynności egzekucyjne, 1 czynności w ramach spisania raportu o niemożności dokonania czynności. Organ przedstawił metodologię liczenia wskazując, w II półroczu 2016 r. – na opłatę manipulacyjną w rozumieniu art. 64 § 6 u.p.a. złożyły się 3 czynności x 51.58, czyli 155,04 zł, opłatę zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w kwocie 51,68 zł. Natomiast w I półroczu 2017 r. zasadnie wskazano na 4 czynności manipulacyjne w ramach art. 64 § 6 u.p.e.a. – 56,48 x 4 = 225,92 zł. Opłata za sporządzenie protokołu o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych w kwocie 56,48 zł. W II półroczu 2017 r. ustalono kwotę 51,68 zł za wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Co prawda ustalona przez organ odwoławczy łączna kwota kosztów egzekucyjnych wynosiła 540,80 zł, to zasadnie DIAS biorąc pod uwagę art. 139 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, w którym ustalono wysokość kosztów na kwotę 516,80 zł.

Zdaniem Sądu, ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględnił wysokość kosztów egzekucyjnych i nie doprowadził do ich oderwania od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnej. Ponadto okoliczności jakie stanęły u podstaw przyjętej metody wyceny przedmiotowych czynności zostały wskazane w zaskarżonym postanowieniu. Organ odwoławczy obszernie uzasadnił sposób wyliczenia średniej wartości jednej czynności, przedstawiając kolejne jego etapy.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał formułowane w skardze zarzuty, za niezasadne. Nie miała racji skarżąca twierdząc, że doszło do naruszenia przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. przez nałożenie na nią kosztów egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej w zbyt wysokiej kwocie, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki organu egzekucyjnego miały wpływ na ich powstanie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia szczegółowo wyjaśnił, jakie dane wziął pod uwagę ustalając średnią wartość jednej czynności. W ocenie Sądu, organ w wystarczającym stopniu wskazał przyczyny, dla których uważa, że ustalone koszty egzekucyjne są adekwatne do poziomu skomplikowania czynności podjętych przez organ egzekucyjny i wymaganego nakładu i czasu pracy.

Zdaniem Sądu postępowanie przeprowadzono z uwzględnieniem zasad zawartych art. 7 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania obywateli) i 77 § 1 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej). Organ odwoławczy odniósł się do ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wziął go pod uwagę podczas ustalania kosztów, a ponadto uwzględnił zalecenia przedstawione przez Sąd w wyroku sygn. III SA/Łd 674/18. Zatem niezasadny jest zarzut naruszenia art. 190 Konstytucji poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a.

Nie ma również racji strona skarżąca podnosząc, że doszło do naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. przez uznanie, że w sprawie doszło do zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym, pomimo braku środków w tym rachunku. Zdaniem strony skarżącej prawidłowa interpretacja tego przepisu wskazuje, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 może być pobrana wyłącznie wówczas gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. W ocenie Sądu zarzut ten jest niezasadny. W tym zakresie odnieść się należy do stanowiska wyrażonego w wyroku III SA/Łd 674/18, którym Sąd obecnie orzekający na podstawie art. 153 p.p.s.a jest związany. WSA wskazał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w Banku [...] S.A. Dopełniono bowiem wymogów odnoszących się do zgodnego z przepisami zastosowania tego środka egzekucyjnego. Przeszkody do uznania, że doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego nie stanowi to, że w tym czasie na rachunku NZOZ [...] Sp. z o.o. prowadzonym przez Bank [...] S.S. brak było środków pieniężnych. Odwołując się do art. 80 § 2 u.p.e.a., WSA podkreślił, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zdaniem WSA niezasadny jest tutaj zarzut, że dla skutecznego zastosowania tego środka egzekucyjnego wymagane jest rzeczywiste zajęcie określonej kwoty pieniędzy. Takie rozumienie skuteczności zastosowania omawianego środka egzekucyjnego prowadziłoby do nierównego traktowania podmiotów, u których doszło do zajęcia "chociaż jednej złotówki" (co rodziłoby określonego rodzaju konsekwencje) i podmiotów, u których nie było żadnych wpływów na konto bankowe. Uznać zatem należało, że w sprawie doszło do faktycznego zajęcia rachunku bankowego i zajęcie to było skuteczne, co przesądził WSA w wyroku III SA/Łd 674/18. Zatem naliczona opłata manipulacyjna z tego tytułu w wysokości 51,68 zł jest prawidłowa. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne w tym zakresie ustalone zostały zgodnie z zasadami wynikającymi z k.p.a.

Reasumując, Sąd uznał, że naliczona wysokość kosztów egzekucyjnych zachowuje racjonalną zależność między ich wysokością a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. Podkreślić trzeba, że pierwotnie obciążono stronę skarżącą kosztami egzekucyjnymi w wysokości 4.384,55 zł, natomiast ponownie prowadząc postępowanie kwotę tę ustalono na 516,80 zł, zatem uznać należało, że są one adekwatne do stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności oraz nakładu pracy, na co zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjnego sygn. SK 31/14.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako bezzasadną.

ab/