Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 746/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 2 ust. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 ppkt a oraz art. 129 ust. 3, art. 6 ust. 4 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 89 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 2a i art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 192 w zw. z art. 120, 121 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 22 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Po 752/18 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 21 września 2018 r. nr 3001-IOA.4246.362.2017.MSz w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od P. Sp. z o.o. w P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany "WSA" lub "Sąd I instancji"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę P. Sp. z o.o. w R. (dalej zwanej "Skarżącą) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej zwanego "Dyrektorem IAS") z 21 września 2018 r. (nr 3001-IOA.4246.362.2017.MSz) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w Pile przeprowadzili w lokalu [...] przy ul. [...] w P. (zwanym dalej "Lokalem") – należącej do P. spółka jawna (dalej zwana "Właścicielem stacji paliw) – czynności kontrolne w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm.; dalej zwanej "u.g.h."). W toku kontroli stwierdzono, że w Lokalu znajdowały się trzy urządzenia włączone do sieci i gotowe do gry o nazwie HOT SPOT PLATIN (oznaczony nr [...]), BLACK HORSE (oznaczony nr [...]) i BLACK HORSE (oznaczony nr [...]) (dalej zwane także "urządzeniami"). W drodze eksperymentu ustalili, że gry oferowane na tych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu u.g.h. – gry mają charakter komercyjny i zawierają element losowości. Kontrolowany nie posiadał zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, a same ww. urządzenia nie były zarejestrowane przez właściwego naczelnika urzędu celnego.

W toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celni przesłuchali w charakterze świadka kierownika stacji paliw S. N. (pracownika Właściciela stacji paliw). Świadek zeznał, że "nie pamiętam kiedy te maszyny zostały wstawione, ok 3/4 miesiące temu. Właścicielem tych automatów jest firma M. z B. W lokalu nie ma umowy dzierżawy na te automaty, znajduje się w siedzibie firmy. Nie posiadam kluczy do tych automatów. Nie znam serwisantów, którzy tutaj przyjeżdżają, telefonu nie mam do nich, gdyż przyjeżdżają raz w tygodniu i to wystarczy. Maszyny te są cały czas włączone. (...)"

Postanowieniem z 2 grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Pile (dalej zwany "Naczelnikiem UC") z urzędu wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Postanowieniem z 2 grudnia 2015 r. Naczelnik UC włączył do akt sprawy (z akt sprawy karnej skarbowej nr RKS 277/2015/392000/ID) umowę najmu powierzchni z 11 kwietnia 2015 r. pomiędzy Skarżącą (dysponująca częścią Lokalu, na której usytuowane zostały urządzenia na mocy wcześniej zawartej umowy/uzgodnień z właścicielem nieruchomości, tj. P. spółka jawna z siedzibą w P., przy ulicy [...] – prowadzącym w tym miejscu stację paliw) a K. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą M. w B. (dalej zwanym też "Najemcą").

Przedmiotem umowy był najem 6 m² lokalu, w celu wstawienia urządzeń rozrywkowych. Najemca zobowiązał się do płatności czynszu w wysokości 2.500 zł netto miesięcznie. Wynajmujący (Skarżący) zobowiązał się natomiast do dostarczania energii elektrycznej do wynajętej powierzchni, niezwłocznego informowania Najemcy o wszystkich stwierdzonych usterkach, uszkodzeniach i nieprawidłowościach w działaniu urządzeń. Najemca miał prawo wejść na teren lokalu w celu dostępu do urządzeń w każdym czasie w godzinach otwarcia Lokalu oraz za uprzednim, 1-dniowym wyprzedzeniem w pozostałym czasie. Najemca był uprawniony do dokonywania zmian adaptacyjnych w przedmiocie Lokalu po uprzedniej akceptacji zmian przez Wynajmującego.

Decyzją z 31 marca 2016 r. Naczelnik UC wymierzył Skarżącej karę pieniężną w wysokości 36.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie. Dyrektor IAS wydał 21 września 2018 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.

Skarżąca złożyła do WSA skargę na decyzję Dyrektora IAS.

WSA oddalił skargę.

W ocenie WSA decyzje organów zostały wydane w toku postępowania prowadzonego w sposób zgodny z przepisami procedury podatkowej. Organy nie naruszyły ustawowych reguł prowadzenia postępowania, prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia – zgodnie z ustawą z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 201; dalej zwanej "o.p.").

Zdaniem WSA w przypadku Skarżącej można mówić o przypisaniu odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Zdaniem Sądu I instancji, świadczy o tym materiał dowodowy w szczególności umowa najmu z 11 kwietnia 2015 r. zawarta przez Skarżącego z M. w B. oraz protokół z czynności kontrolnych.

Sąd I instancji zauważył, że zawarta 11 kwietnia 2015 r. pomiędzy Skarżącą a M. w B. umowa najmu zawiera szereg zapisów o aktywności i zaangażowaniu wynajmującego odnośnie podnajętych 6 m² Lokalu. Wynajmujący był zobowiązany do zapewnienia dostarczenia energii, choć nie był dysponentem całości Lokalu, a jedynie małej jego części. Zdaniem WSA, był też zobowiązany do stałego monitorowania działalności automatów, skoro przyjął na siebie konsekwencje w postaci obniżki czynszu w razie zamknięcia Lokalu z powodu remontu, włamania, bądź urlopu. W związku z powyższym nie można uznać, zdaniem WSA, że był to czynsz wyłącznie za wynajem powierzchni, ponieważ był uzależniony od aktywności i dostępności urządzenia. Ponadto Skarżąca zobowiązała się do niezwłocznego informowania Najemcy o wszystkich usterkach, uszkodzeniach i nieprawidłowościach w działaniu urządzenia. Najemca natomiast posiadał uprawnienie do decydowania o zmianach adaptacyjnych tego lokalu.

Zdaniem Sądu I instancji, celem powyższej umowy najmu było podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, tj. urządzanie gier hazardowych w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.h. WSA uznał, że postanowienia umowy najmu potwierdzają stanowisko organu, że Skarżący brał udział w urządzaniu gier na automatach. W ocenie WSA, stosunek zobowiązaniowy łączący Najemcę i Skarżącego można scharakteryzować jako umowę zawierającą elementy typowe dla umowy najmu lokalu oraz elementy wskazujące na prowadzenie wspólnego przedsięwzięcia – porozumienie biznesowe.

WSA nie dał wiary argumentom Skarżącej, że nie miała żadnej wiedzy o automatach tj. nie była powiadamiana o ich rodzaju, nie serwisowała ich, nie kwitowała nawet montażu, skoro jednocześnie zobowiązywała się w umowie, w jej § 6 do zachowania w tajemnicy informacji technicznych, technologicznych lub innych posiadających wartość gospodarczą, którą pozyskała w związku z zawarciem tej umowy. Skoro umowa dotyczyła wyłącznie wstawienia automatów (patrz § 2 umowy), to zdaniem Sądu I instancji, strona była zobligowana do utrzymania w tajemnicy informacji związanych właśnie z automatami.

Sąd I instancji uznał za udowodnione ustalenie, że zatrzymane urządzenia umożliwiały prowadzenie gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Tę okoliczność potwierdza przeprowadzony eksperyment. Urządzenia oferowały gry losowe. Wynik gry nie zależał od umiejętności uczestnika gry, jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych. Po wniesieniu odpowiedniej opłaty i uruchomieniu mechanizmu, grający nie miał już żadnego wpływu na ustawienie się bębnów w odpowiedniej konfiguracji. Uruchomienie automatu (gry) było odpłatne. Automaty wypłacały wygrane pieniężne.

WSA uznał także, że bezzasadne są argumenty Skarżącej zmierzające do wykazania, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34A/VE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 roku ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE Seria L z 1998 r. Nr 204, s. 37 ze zm.), które jako niepoddane procedurze notyfikacji, określonej w tej dyrektywie, nie mogą być stosowane. Wobec powyższego, WSA uznał również, że brak było także podstaw do uwzględnienia podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 2a i art. 122 o.p.

Sąd I instancji doszedł do wniosku, że nie ma podstaw by kwestionować tryb w jakim organy orzekające w sprawie podjęły działania zmierzające do ustalenia charakteru gier urządzanych na zatrzymanych automatach. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 129 i art. 23b ust. 1 u.g.h., gdyż w niniejszej sprawie nie było prowadzone postępowanie w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu, a zatem pozyskiwane dowodu z badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b ust. 1 i 3 u.g.h. było zbędne.

Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Wniosła także o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

I. Prawa materialnego, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia:

Przez niewłaściwe zastosowanie:

1. art. 89 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. przez przyjęcie, iż przepisy te obowiązują i mogą być stosowane, podczas gdy są one przepisami technicznymi, nienotyfikowanymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, ostatnio zmienianej dyrektywą Rady 2006/96/WE z 20 listopada 2006 r. wobec czego nie mogą być stosowane;

2. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. przez przyjęcie, że Skarżąca kasacyjnie może być w przedmiotowej sprawie uznana za osobę urządzającą grę w rozumieniu tej ustawy, a przez to wymierzenie Skarżącej kary w przypadku, w którym gier nie urządzała;

3. art. 2 ust. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 ppkt a oraz art. 129 ust. 3 u.g.h. przez ich błędną interpretację i niedostrzeżenie, że są to przepisy, które nie były notyfikowane Komisji Europejskiej oraz nie były przedmiotem pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Fortuna i inni oraz C-303/15, wskutek czego zignorowano zasadę pełnej skuteczności prawa wspólnotowego w zakresie systemu zakazów i licencji, który wobec braku notyfikacji jest bezskuteczny.

Przez błędna wykładnię:

4. art. 91 ust. 3 Konstytucji, polegające na uznaniu, że wobec kolizji prawa wspólnotowego z prawem krajowym, nadrzędna w stosowaniu jest Konstytucja RP, podczas gdy pierwszeństwo w stosowaniu mają ratyfikowane umowy międzynarodowe i to one winny być respektowane w pierwszej kolejności;

5. fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z 13 grudnia 2007 r., zwany Traktatem o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) oraz naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP, przez zastosowanie przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem z naruszeniem procedury ustawodawczej i jako taka nie obowiązuje.

Przez pominięcie:

6. art. 6 ust. 4 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h., w sytuacji gdy do poniesienia kary pieniężnej może być zobowiązany jedynie podmiot wymieniony w tym przepisie i nie jest nim osoba fizyczna.

II. Przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przejawiający się w braku wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu techniczności przepisów ustawy o grach hazardowych wraz z obszerną argumentacją Skarżącej wskazującą na ten fakt, w kontekście uznania, iż nie powinny być w związku z tym stosowane, co doprowadziło do wadliwego ustalenia podstawy rozstrzygnięcia, a w konsekwencji błędnego uznania, iż art. 2 ust. 3, art. 4 ust. pkt 1 ppkt a, 6 ust. 1, 14 ust. 1 i 89 ust. 1 i 2 u.g.h. mogą być stosowane, mimo ich technicznego charakteru;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art. 187 § 1, art. 191, art. 192 w zw. z art. 120, 121 § 1 oraz 122 o.p., w zw. z art. 91 u.g.h., poprzez dokonanie całkowicie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu i ich wybiórczą ocenę, niepodjęcie niezbędnych czynności procesowych w zakresie postępowania dowodowego w celu ustalenia okoliczności świadczących o tym, iż Skarżąca kasacyjnie swoim zachowaniem wyczerpała znamiona ustawowej przesłanki "urządzanie gier" a w konsekwencji przedwcześnie dokonano subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod treść art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w szczególności mając na uwadze, iż:

– Skarżąca kasacyjnie z tego tytułu, iż jedynie wynajmowała powierzchnię Lokalu, nie dysponowała, nie ponosiła ciężarów związanych z eksploatacją i nie zarządzała urządzeniami, wobec których nie miała żadnych uprawnień ani obowiązków, poza typowymi obowiązkami związanymi z umową dzierżawy, nie może być uznana za podmiot urządzający gry na automatach w rozumieniu art. 89 u.g.h. Skarżąca kasacyjnie jedynie wynajmowała powierzchnię lokalu a automaty nie należały do niej, ponadto brak jest jakichkolwiek dowodów realizowania umowy w zakresie, w jakim uznanie Skarżącej kasacyjnie za urządzającą byłoby zasadne, a zapisy umowy najmu nie mogą być wystarczającymi i jedynymi dowodami w tym zakresie;

– Rola Skarżącej kasacyjnie była marginalna i uniemożliwia uznanie jej za podmiot urządzający gry, w szczególności nie ustalono czy i jakie czynności podejmowano przy automatach i w jaki sposób Skarżąca kasacyjnie był zaangażowany przy udostępnianiu automatów w lokalu w celu urządzania na nich gier i czy podejmowała jakiekolwiek czynności w celu przystosowania lokalu pod wstawienie automatów, podczas gdy ustalenie podmiotu urządzającego gry jest zależne nie tylko od faktu zawarcia porozumienia – pomiędzy podmiotem wstawiającym automat i go eksploatującym a wynajmującym powierzchnię użytkową na tę działalność, ale również od tego czy wynajmująca aktywnie uczestniczyła w poszczególnych czynnościach i działaniach, które mogą być uznane za równorzędne i niezbędne dla realizacji nielegalnego procederu

– co miało istotny wpływ na wynik sprawy i winno skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, przy czym na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Wobec tego, że taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej dokonuje oceny stosowania prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku. W ocenie NSA niezasadne są podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Pośród tych zarzutów skarżący kasacyjnie stawiają zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. tej ustawy w związku z art. 187 § 1, art. 191, art. 192 i art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 o.p. Dalej idącym zarzutem jest naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., bo odnosi się on do poprawności uzasadnienia wyroku, zatem wymaga rozpoznania w pierwszej kolejności.

Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. określa wymogi formalne uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji. Zatem przepis ten odnosi się do formalnej strony uzasadnienia, a więc tego, czy składa się ono z prawem przewidzianych elementów. Jeżeli uzasadnienie czyni zadość tym wymogom, to realizuje postulat ustawowy wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy merytorycznie odpowiada prawu. Oznacza to, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być podstawą do zwalczania twierdzeń i wniosków prezentowanych przez Sąd I instancji, a tym bardziej do polemiki z poglądami sądu, z którymi nie zgadza się strona. Jeżeli w tym zakresie uzasadnienie wyroku narusza prawo, to znaczy, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego lub procesowego. Zatem, jeżeli strona wnosząca skargę kasacyjną zamierza kwestionować ten aspekt działalności sądu, to może to czynić tylko przez stawianie zarzutu naruszenia prawa materialnego lub procesowego we właściwej podstawie kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a. Dodać należy, że o ile ustawa określa elementy formalne uzasadnienia, to jednak nie formalizuje sposobu w jaki sąd ma spełnić te wymagania formalne. W tym zakresie p.p.s.a. pozostawia swobodę autorowi uzasadnienia. Ważne jest tylko to, by z treści uzasadnienia można było wyprowadzić wnioski, co do jego strony formalnej, czyli spełnienia kryteriów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Dlatego w orzecznictwie przyjęto pogląd, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wtedy, gdy Sąd I instancji błędnie określa stan faktyczny, bo nie odnosi się on do rozpoznawanej sprawy albo tak argumentuje swoje stanowisko, że wyrok nie może być poddany kontroli instancyjnej.

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca a uzasadnienie skarżonego wyroku spełnia wymogi wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji przedstawił wyczerpująco stan sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 89 u.g.h. w kontekście uznania go za przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. (strony 7 – 9 uzasadnienia). WSA zwrócił uwagę, że w dniu przeprowadzenia kontroli, której konsekwencją było przeprowadzone postępowanie, obowiązywała notyfikowana ustawa o zmianie ustawy o grach hazardowych (notyfikowana Komisji Europejskiej 5 listopada 2014r. pod numerem 2014/0537/PL) – str. 8 uzasadnienia wyroku WSA. Ponadto WSA wskazał na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (treść tego, jak i dalej wskazywanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), w której NSA stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h.

Konkludując należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi wynikające z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez WSA jest odmienne od prezentowanego przez Skarżącą, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tym samym rozpoznawany zarzut należało uznać za niezasadny.

Nietrafny jest również drugi z zarzutów procesowych. Jego niezasadność ma źródło w wadliwości formalnej. Skarga kasacyjna jako środek prawny dla swej skuteczności wymaga spełnienia prawem określonych warunków. Z tego powodu jest to profesjonalny środek prawny. Spełnienie formalnych wymogów przez skargę kasacyjną jest istotne dla zakresu i kierunków kontroli zaskarżonego wyroku. Podkreślić należy, że granice sprawy kasacyjnej wyznacza strona i tylko w tym zakresie może działać Naczelny Sąd Administracyjny. Faktem jest, że w orzecznictwie NSA niektóre wymogi formalne skargi kasacyjnej zostały złagodzone (zob. uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), to jednak nie odnosi się to do warunku wynikającego z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zatem skarga kasacyjna ma określić zarzuty kierowane przeciw wyrokowi oraz ma zawierać ich uzasadnienie. Przy czym w jednym i drugim przypadku ma to robić w sposób konkretny, a dodatkowo przy zarzutach procesowych ma wskazać na wpływ uchybień na rozstrzygnięcie, bo przecież tylko istotne uchybienia procesowe mogą być podstawą uwzględnienia skargi.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej ten warunek nie został spełniony. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest w zasadzie uzasadnienia naruszeń przepisów wskazanych w zarzucie. NSA podkreśla, że tego deficytu nie da się usunąć ogólnym stwierdzeniem, że stan sprawy nie został wyjaśniony (występują braki materiale dowodowym) oraz, że zebrane dowody zostały wadliwie ocenione, jednocześnie prezentując własną wersję i ocenę stanu faktycznego. W tym zakresie skarga kasacyjna musi być konkretna, czyli wyjaśniać w jaki sposób Sąd I instancji naruszył przepisy wskazane w zarzucie oraz jakie są tego konsekwencje dla rozstrzygnięcia. Zatem z tego powodu rozpoznawany zarzut należało uznać za niezasadny, a to oznacza, że stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony.

Odnosząc się do zarzutów prawa materialnego wskazać należy, że podniesiona w skardze kasacyjnej problematyka była już przedmiotem rozważań NSA m.in. w wyroku z 25 maja 2022 r. o sygn. akt: II GSK 110/19).

Odpowiadając na zarzuty oparte na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należało uznać zarzut błędnej wykładni art. 91 ust. 3 Konstytucji oraz "Fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej [...]", a także naruszenia "[...] art. 2, art. 31 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie przepisów ustawy [...] o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem naruszenia procedury ustawodawczej i jako taka nie obowiązuje".

Z uzasadnienia kontrolowanego wyroku nie wynika bowiem, aby w odniesieniu do przywołanego przepisu ustawy zasadniczej – którego dotyczy zarzut błędnej wykładni – Sąd I instancji podejmował jakiekolwiek zabiegi interpretacyjne, a w konsekwencji, aby wyraził pogląd, który przypisuje mu Skarżąca uznając go za nieprawidłowy. Prowadzi to do wniosku, że na gruncie omawianego zarzutu kasacyjnego strona podjęła "polemikę" z poglądem nieistniejącym, bo nie wyrażonym przez Sąd. Jeżeli tak, to zasadny jest wniosek, że zarzut błędnej wykładni art. 91 ust. 3 Konstytucji RP nie mógł być uznany za skuteczny.

Z tożsamych powodów skutku oczekiwanego przez Skarżącą nie może odnieść zarzut błędnej wykładni "Fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej [...]". Zwłaszcza, że Sąd ten nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku WSA, ponieważ te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z: 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. II FSK 2031/18; 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13). Przy tym ocena tak postawionego zarzutu kasacyjnego, który nie został w ogóle uzasadniony, nie może abstrahować od znaczenia konsekwencji wynikających z faktu, że w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest istotna z tego powodu, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także z jego treścią (zob. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17).

W związku z konsekwencjami wynikającymi z zasady dyspozycyjności w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz charakterem skargi kasacyjnej, jako kwalifikowanego środka zaskarżenia należy również wywieść wniosek o bezskuteczności zarzutu naruszenia "[...] art. 2, art. 31 w zw. z art. 22, art. 61, art. 7 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie przepisów ustawy [...] o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem naruszenia procedury ustawodawczej i jako taka nie obowiązuje".

Należy przy tym podkreślić, że konsekwencje pominięcia procedury notyfikacji nie odnoszą się do sfery obowiązywania nienotyfikowanego Komisji Europejskiej krajowego aktu prawnego zawierającego tzw. przepisy techniczne, lecz do jego stosowalności w porządku krajowym. Notyfikacja tzw. przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE i rozporządzeniu w sprawie notyfikacji nie stanowi bowiem elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego i tym samym uchybienie ewentualnemu obowiązkowi notyfikowania Komisji Europejskiej potencjalnych przepisów technicznych nie może samo przez się prowadzić do naruszenia konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego – art. 2 Konstytucji – oraz legalizmu – art. 7 Konstytucji (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 marca 2015 r. w sprawie P 4/14).

Nie jest także usprawiedliwiony zarzuty naruszenia "art. 89 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. przez przyjęcie, iż przepisy te obowiązują i mogą być stosowane, podczas gdy są one przepisami technicznymi, nienotyfikowanymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, ostatnio zmienianej dyrektywą Rady 2006/96/WE z 20 listopada 2006 r. wobec czego nie mogą być stosowane". Wbrew stanowisku strony skarżącej, przepis stanowiący podstawę nałożenia na stronę kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy transparentnej.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Należy zatem przyjąć, że przepis ten ustanawia sankcję publicznoprawną, która w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego posiada cechy sankcji prawnofinansowej stanowiącej szczególną instytucję prawa finansowego. Podnieść należy bowiem, że przepisy ustawy o grach hazardowych regulują nie tylko warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, ale także podatek od gier.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że podatek ten jest zaliczany do grupy podatków obrotowych. W przypadku gry na automatach, podstawę opodatkowania podatkiem od gier stanowi kwota będąca różnicę między kwotą uzyskaną z wymiany żetonów do gry lub wpłaconą do kasy i zakredytowaną w pamięci automatu lub wpłaconą do automatu a sumą wygranych uzyskanych przez uczestników gier (art. 73 ust. 1 pkt 9 u.g.h.), a stawka podatku wynosi 50 % (art. 74 pkt 5 tej ustawy).

Urządzanie oraz prowadzenie gier hazardowych jest więc rodzajem działalności gospodarczej, z której wpływy stanowią podstawę opodatkowania podatkiem od gier w oparciu o zasady określone w przepisach rozdziału VII u.g.h.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 u.g.h. podatnikiem podatku od gier jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność w zakresie gier hazardowych na podstawie udzielonego zezwolenia, z wyłączeniem loterii promocyjnych, podmiot urządzający gry objęte monopolem państwa oraz uczestnik turnieju gry pokera. Z przywołanego przepisu wywieść należy, że brak koncesji czy też zezwolenia niweczy możliwość powstania obowiązku podatkowego i powstanie zobowiązania podatkowego. W takim przypadku, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w miejsce obowiązku podatkowego i podatku "wchodzi" sankcja prawnofinansowa.

W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, że sankcje związane z prewencją oraz restytucją niepobranych należności podatkowych zalicza się do sankcji prawnofinansowych (por. M. Mazurkiewicz, Sankcje prawno - finansowe, w: System instytucji prawno - finansowych PRL, red. M. Weralski, Warszawa 1982, s. 352 i n.; P. Majka, Sankcje w prawie podatkowym, Warszawa 2011; J. Małecki, Z problematyki sankcji w prawie podatkowym ze szczególnym uwzględnieniem podatku VAT, w: Studia z dziedziny prawa podatkowego. Księga jubileuszowa ku czci profesora Apoloniusza Kosteckiego, Toruń 1998, s. 155; P. Stanisławiszyn, Wstęp do rozważań nad sankcjami prawno – finansowymi, w: Sankcje administracyjne, red. M. Stahl, R. Lewicka, M. Lewicki, Warszawa 2011, s. 242 i n.). Podkreśla się także, że w przypadku sankcji prawnofinansowej chodzi o doprowadzenie do realizacji normy prawa finansowego (podatkowego).

W taki też sposób charakter oraz istotę sankcji określonej w art. 89 ust. 1 u.g.h. postrzega Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. w sprawie P 32/12 stwierdził, że "kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, rekompensuje nieopłacony podatek od gier i inne należności uiszczane przez legalnie działające podmioty. Celem kary nie jest więc odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale przede wszystkim restytucja niepobranych należności i podatku od gier, a także prewencja. Kara pieniężna jest więc reakcją ustawodawcy na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat".

Stanowisko w tej kwestii zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że funkcje art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jako przepisu penalizującego naruszenie zasad organizowania i urządzania gier na automatach określonych w art. 14 ust.1 tej ustawy nie wyrażają się w represji i odwecie, jako reakcji na ich naruszenie, lecz samoistnie zmierzają do restytucji niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowania w ten sposób strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach. Preferencje ustawodawcy, gdy chodzi o dobór czynników kształtujących skuteczność, zwłaszcza zaś funkcje sankcji określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a tym samym i funkcje samego tego przepisu zmierzały bowiem do tego, aby przyjęte w tym zakresie rozwiązania prawne wprost ukierunkowane zostały na to, aby orzekana na jego podstawie kara pieniężna za urządzanie gier na automatach niezgodnie z tą ustawą rekompensowała brak wpływu do budżetu Państwa nieopłaconego podatku od gier oraz innych należnych opłat, dokonując jednocześnie ich restytucji w takim zakresie, jak określone to zostało w przywołanym przepisie. Istota rozwiązania zawartego w omawianej regulacji została więc zdeterminowana funkcjami określonej w niej sankcji, a mianowicie funkcją redystrybucyjną oraz funkcją restytucyjną, przy jednoczesnym zaakcentowaniu znaczenia funkcji prewencyjnej mającej motywować do zachowań zgodnych z prawem i przeciwdziałać zachowaniom niepożądanym.

W przywołanej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., w punkcie 1 jej sentencji stwierdzono więc, że "Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy."

Rozważając i rozstrzygając kwestię związaną z oceną technicznego charakteru art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie powiększonym uznał, że przepis ten nie kwalifikuje się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w przywołanej uchwale składu siedmiu sędziów, jak i argumentację przedstawioną w jego uzasadnieniu, a mianowicie, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie ustanawia żadnych warunków determinujących skład, właściwości lub sprzedaż produktu, a tym samym, że przepis ten nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko prezentowane w przywołanej uchwale odnośnie do oceny charakteru relacji między przepisami art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Samoistny charakter funkcji realizowanej przez ten przepis, o czym już była mowa, nadaje mu samoistny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 u.g.h, co uzasadnia twierdzenie o braku podstaw do odmowy jego stosowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Odpowiadając na omawiany zarzut kasacyjny trzeba również podnieść, że art. 6 ust. 1 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, co potwierdza argument ze stanowiska Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrażonego w wyroku z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C - 303/15, z którego wynika, że przepis taki jak art. 6 ust. 1 u.g.h. nie stanowi przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE (pkt 31).

Wbrew stanowisku Skarżącej, w rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów art. 2 ust. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 ppkt a oraz art. 129 ust. 3 u.g.h., które miałoby polegać na błędnej ich interpretacji oraz niedostrzeżeniu, że są to przepisy, które wobec braku notyfikacji są bezskuteczne.

Zarzut błędnej wykładni wymienionych przepisów u.g.h. trzeba uznać za bezskuteczny z powodów tożsamych jak w przypadku zarzutu poprzedzającego.

Należy stwierdzić, że przywołane przepisy u.g.h. w szczególności art. 2 ust. 3 stanowiący, że grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości, nie są przepisami technicznymi w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE.

Nie są również usprawiedliwione zarzuty, na gruncie których Skarżąca zmierza do wykazania, że: po pierwsze, jako osoba fizyczna nie mogła być adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a po drugie, że wadliwie i niezasadnie została uznana w rozpatrywanej sprawie za podmiot urządzający gry w rozumieniu u.g.h., co wobec ich komplementarnego charakteru uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie.

Odnosząc się do tych zarzutów, należy podkreślić, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 wyjaśniono, że "Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.", a podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której – jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. – nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać.

W świetle powyższego za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.

W odpowiedzi natomiast na stanowisko podważające zasadność przypisania stronie deliktu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i uznania ją za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, trzeba podnieść, że w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 przywołanej ustawy może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie, co znajduje swoje uzasadnienie w potrzebie uwzględniania szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", motywowanej tak przedmiotem i istotą regulowanych u.g.h. postępowań w sprawach nałożenia kary pieniężnej, jak i koniecznością zapewnienia realnego systemu kontroli oraz skuteczności przewidzianych przez ustawodawcę sankcji.

Jakkolwiek więc ustawa o grach hazardowych – w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie – nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2, to jednak posługuje się nim w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie, przy uwzględnieniu potrzeby szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", o czym mowa była powyżej, w pełni zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie sprawności oraz stałej aktywności, umożliwiającym ich funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.

Przedstawione rozumienie "urządzania" potwierdza również – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić – urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować [jakąś imprezę], jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urzadzic;2533410.html).

"Urządzanie", to wedle powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również "stwarzanie komuś odpowiednich warunków".

Uwzględniając powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że dokonana przez organy administracji i zaakceptowana, jako prawidłowa przez Sąd I instancji, prawna ocena zachowania Skarżącej odpowiada sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w przedstawionym powyżej jego rozumieniu, co innymi słowy oznacza, że dokonana przez organ subsumpcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego – w odniesieniu do tych jego aspektów, które dotyczyły roli strony skarżącej w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego pozwalając na przyjęcie, że była ona urządzającym gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych – oraz przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola prawidłowości tego procesu subsumpcji, również nie były nieprawidłowe.

Odwołując się do przedstawionego powyżej rozumienia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w tym zwłaszcza do desygnatów zwrotu "urządzania gier na automatach", czy też "urządzania gier hazardowych", którym na gruncie tego przepisu operuje ustawodawca, trzeba przyjąć, że istota jego rdzenia znaczeniowego wyraża się w tworzeniu (współtworzeniu, uczestniczeniu w tworzeniu) warunków do urządzania gier hazardowych na automatach.

Tym samym, jeżeli "urządzanie", to "stwarzanie odpowiednich warunków", to w rozpatrywanej sprawie wprost i bezpośrednio należy to odnieść właśnie do tworzenia warunków do urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a to poprzez udostępnienie miejsca ich urządzania i tym samym udostępnianie samych gier na automatach poza kasynem gry. W okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy – który nie został skutecznie zakwestionowany – polegało to na tym, że Skarżąca (dysponująca częścią Lokalu na mocy wcześniej zawartej umowy/uzgodnień z właścicielem nieruchomości, tj. P. w P.– prowadzącym w tym miejscu stację paliw) udostępniając Najemcy, na podstawie umowy najmu powierzchni użytkowej z 11 kwietnia 2015 r., część Lokalu, a to w celu ulokowania i zainstalowania w nim urządzeń rozrywkowych (automatów do gier hazardowych), udostępniała je tym samym grającym, i taki też był cel podejmowanego przez nią działania, a to zważywszy również na to, że z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej w Lokalu był Lokalem ogólnodostępnym. Za nie bez znaczenia trzeba uznać także to, że postanowienia wymienionej umowy dowodzą, iż korzyści z jej zawarcia – podobnie jak i ryzyka związane z tak prowadzoną działalnością – bezpośrednio związane były z funkcjonowaniem automatów do gier, co znajduje swoje potwierdzenie w sposobie ustalenia należnego czynszu dzierżawnego, który uzależniony był od eksploatacji automatów – czynsz najmu był obniżany za każdy dzień w sytuacjach, gdy urządzenia nie były aktywne.

W świetle powyższego (a w tej mierze za trafne trzeba uznać również wnioski formułowane przez WSA), że na podstawie wymienionej umowy, jej strony wspólnie realizowały przedsięwzięcie polegające na połączeniu składników majątkowych, a mianowicie Lokalu oraz pozostających w dyspozycji dzierżawcy automatów do gier, które wspólnie umożliwiały uruchomienie na nich gier w sposób i w miejscu dostępnym dla ogółu, a więc ich "urządzanie", w przedstawionym powyżej rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Tym samym, za uzasadniony należy uznać wniosek, że "celem" wymienionej umowy, a zarazem "zgodnym zamiarem" stron było nie tyle zawarcie klasycznej umowy dzierżawy, ile podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony tej umowy.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).