Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1031/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1  pkt  2, art. 59 par.  2,
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Pindel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2018 r. sprawy ze skargi I. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 - dalej K.p.a.), art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 2 i § 4 pkt 1 oraz art. 59 § 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 - dalej u.p.e.a.) - po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez I. G. (dalej strona lub zobowiązana) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. nr [...], którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia [...] r. nr [...] i nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia [...] r. o ww. numerach. Jak wynika z treści tych dokumentów podstawę ich sporządzenia stanowiły deklaracje ubezpieczeniowe zobowiązanej, a dotyczą one składek na ubezpieczenie zdrowotne za październik 2005 i marzec 2006. Tytuły wykonawcze doręczono zobowiązanej w dniu 29.05.2006 r. ([...]) i 15.12.2006 r. ([...]), co strona potwierdziła podpisem złożonym na przedmiotowych dokumentach.

W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 17.02.2017 r. obejmującym powyższe tytuły wykonawcze zajął wynagrodzenie zobowiązanej za pracę w A Sp. z o.o. Zawiadomienie to doręczone jej zostało pocztą w dniu 28.02.2017 r.

W dniu 7.03.2017 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo strony z dnia 1.03.2017 r., nazwane skargą dotyczącą zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia. W treści pisma zobowiązana wskazała, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a ponadto obowiązek nie jest wymagalny ewentualnie wygasł, ponieważ w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania. Jak podniosła, brak majątku i osiągane przez nią minimalne wynagrodzenie, które nie podlega egzekucji świadczą o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego i niemożności uzyskania kwoty wyższej niż wydatki egzekucyjne. Zła kondycja majątkowa zobowiązanej przemawia jej zdaniem za koniecznością umorzenia postepowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 6.04.2017 r. organ egzekucyjny wezwał autorkę pisma do doprecyzowania żądania poprzez wskazanie jaki środek prawny stanowi ww. pismo. Organ wyjaśnił, że w przypadku braku doprecyzowania w terminie siedmiu dni pismo zostanie rozpoznane jako żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wezwanie to zobowiązana otrzymała w dniu 24.04.2017 r. i nie udzieliła na nie odpowiedzi.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z wierzycielem, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 7.06.2017 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że z mocy art. 29 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przytoczył wyjaśnienia wierzyciela, z których wynika, że należności nie uległy przedawnieniu. Odnosząc się z kolei do twierdzeń strony co do braku majątku i dochodów podlegających egzekucji organ podniósł, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. jest uprawnieniem a nie obowiązkiem organu, natomiast na obecnym etapie postępowania nie stwierdzono aby istniały przesłanki do umorzenia postępowania w oparciu o ten przepis.

Postanowienie to doręczono zobowiązanej w dniu 29.06.2017 r. W terminie prawem przewidzianym zobowiązana wniosła zażalenie na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Wskazała, że organ nie wyjaśnił z wierzycielem treści decyzji, nie wskazał, na jaki okres został zawieszony bieg terminu przedawnienia z uwagi na złożony wniosek o abolicję, nie wyjaśnił jakie zastosowano skuteczne środki egzekucyjne. Ponadto organ nie wziął pod uwagę obecnej sytuacji zobowiązanej, która w 2016 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i dodatkowo utraciła w lipcu 2016 r. dochodową pracę. Zdaniem zobowiązanej organ nie uzyska kwoty wyższej niż nakłady i wydatki poniesione podczas prowadzonej egzekucji.

Organ nadzoru rozpoznając sprawę po wniesieniu zażalenia wskazał na wstępie, iż zgodnie z przepisem art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

- Stosownie do przepisu art. 59 § 3 u.e.p.a, w przypadkach, o których mowa w §1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 tej ustawy. Na podstawie § 4 powołanego przepisu, postanowienie, w którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Zgodnie zaś z § 5 art. 59 ustawy egzekucyjnej, na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

Dalej organ podniósł, że administracyjne postępowanie egzekucyjne kończy się zazwyczaj poprzez realizację tytułu wykonawczego. Może jednak się zakończyć z innego powodu - poprzez jego umorzenie. Wystąpienie zdarzeń określonych w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a., obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przy tym, organ egzekucyjny jest zobowiązany do sprawdzenia podnoszonych przez stronę okoliczności, mogących skutkować koniecznością umorzenia postępowania i podejmowania (także z urzędu) rozstrzygnięć adekwatnych do stanu sprawy. Wystąpienie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w przepisie art. 59 § 1 ww. ustawy, obliguje organ egzekucyjny do umorzenia tego postępowania bez względu na to czy zostanie ona stwierdzona z urzędu czy na wniosek (por. wyrok NSA z dnia 18.03.2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09). Niedopuszczalna jest natomiast odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę wskazywaną we wniosku strony w sytuacji, gdy zachodzi inna przesłanka dokonania tej czynności proceduralnej, którą organ winien uwzględnić z urzędu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26.10.2011 r., sygn. akt I SA/Kr 991/11). Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o nieprowadzeniu już postępowania. Instytucja ta kończy postępowanie egzekucyjne z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Według organu nadzoru postanowienie organu egzekucyjnego zostało wydane zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ podkreślił, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych były deklaracje, co wynika z treści tytułów wykonawczych. Z tego względu podnoszone okoliczności niezgodności tytułów wykonawczych z treścią decyzji nie mogły skutecznie zakwestionować prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu zobowiązanie w niniejszej sprawie nie uległo również przedawnieniu, bowiem tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanej w dniu 29.05.2006 r. i 15.12.2006 r., co skutecznie zawiesiło bieg terminu przedawnienia, a skutki tego zawieszenia mają miejsce nadal. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne nie uległo dotąd zakończeniu.

Organ stwierdził także, iż w wyniku dokonania analizy pozostałych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego określonych w przepisie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, nie dostrzegł wystąpienia w przedmiotowej sprawie żadnej z tych przesłanek.

Analizując akta sprawy organ nadzoru doszedł do przekonania, że na obecnym etapie postępowania organ egzekucyjny nie zgromadził materiału dowodowego wystarczającego do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę z art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, co czyni takie żądanie przedwczesnym, gdyż na obecnym etapie organ ten nie jest uprawniony do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero dalsze skrupulatne prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w szczególności dokładniejsze ustalanie składników majątku zobowiązanej może pozwolić organowi egzekucyjnego na stwierdzenie braku składników majątku i dopiero w tej sytuacji to organ egzekucyjny będzie miał możliwość skorzystania z uprawnienia do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zaskarżyła postanowienie organu nadzoru w całości, zarzucając mu naruszenie obowiązujących przepisów K.p.a. oraz błędy w ustaleniach faktycznych mające negatywny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, a postanowienie jest ogólnikowe i niejasne. Przede wszystkim organ nie wskazał w uzasadnieniu jakie ustalenia poczynił co do majątku strony skarżącej. Jak podkreśliła, postępowanie w przedmiocie wyegzekwowania kwot wynikających z tytułów wykonawczych ZUS toczy się już od 11 lat, a według organu nadzoru nadal "konieczne jest skrupulatne prowadzenie postępowania egzekucyjnego w celu dokładniejszego ustalenia składników majątku zobowiązanej". Końcowo skarżąca podniosła, że nie ma wykształcenia prawniczego, ale w jej ocenie organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w szczególności odnoszące się do konieczności dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych, zasady prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. - dalej P.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty można uznać za zasadne.

Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi ziszczenie się przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na złożony w tym przedmiocie wniosek skarżącej.

Wskazać należy, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel, wiąże się ono z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne (na podstawie przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a.) lub fakultatywne (na podstawie przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Jak słusznie podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wystąpienie tych przesłanek zawsze obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16.10.2013 r. sygn. akt I SA/Gl 193/13 - przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. jest bowiem przepisem bezwzględnie obowiązującym i ma charakter związany.

Przyczyny uzasadniające umorzenie zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie strona powołała się na przesłankę, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy, zgodnie w którą postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Podniosła również okoliczność, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a. stanowiącym , że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Odnosząc się do zarzutów skargi w kwestii wygaśnięcia obowiązku z uwagi na upływ terminu przedawnienia, zauważyć przyjdzie, że zasady przedawnienia należności z tytułu składek wynikają z uregulowań art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13.10. 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualny t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1778 - dalej u.s.u.s). Nie bez znaczenia zatem ma ustalenie wpływu zmian stanu prawnego jakie nastąpiły po 1.01.2003 r. na bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Należy bowiem wskazać, iż w dacie powstania zobowiązań skarżącej wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres października 2005 r. i marca 2006 r., obowiązywała ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18.12.2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r., Nr 241, poz. 2074). Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s., obowiązujący od 1.01.2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Zaznaczyć należy, że nowela ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ww. ustawą z 2002 r., wprowadziła instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast ustawą z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378), w art. 11, znowelizowano przepis art. 24 cyt. ustawy, poprzez wskazanie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zawarty w art. 27 ust. 1 ustawy zmieniającej przepis przejściowy wskazuje, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1.01.2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1.01.2012 r. Przy czym w myśl ust. 2 art. 27, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed tą datą nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Bez zmian pozostał natomiast przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (w brzmieniu od 1.04.2004 r.), zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Jak wskazał organ nadzoru w swoim rozstrzygnięciu, w badanej sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s, tj. od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony i zawieszenie to trwa w dalszym ciągu. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu składek za okres października 2005 r. i marca 2006 r. zostało wszczęte, a odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej odpowiednio w dniach: 25.09.2006 r. i 15.12.2006 r., co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto, jak zauważył Sąd, w aktach sprawy znajduje się informacja, że zajęto rachunek bankowy zobowiązanej w B SA w L. zawiadomieniem o zajęciu z dnia 3.09.2010 r. W dniu 13.09.2010 r. Bank przystąpił do realizacji zajęcia, egzekucja była skuteczna, wyegzekwowano kwotę [...] zł. Nie ulega przy tym wątpliwości, że czynnością, o której mowa w ww. przepisie może być np. doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego ; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek.

Chociaż - zdaniem Sądu - trafny jest pogląd strony skarżącej, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest w tym zakresie lakoniczne i ogólnikowe, to jednakże zarzut przedawnienia należności składkowych objętych spornymi tytułami wykonawczymi należy uznać za niezasadny.

Odnosząc do dalszych zarzutów skargi wskazać trzeba, że zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 59 § 2 u.p.e.a. nie nakłada na organ obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie udostępnia taką możliwość. Tym samym umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi (por. wyrok NSA z dnia 2.06.2011 r., sygn. akt II FSK 169/10).

Umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie ze wskazanym uregulowaniem może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Z przepisu tego wynika zatem obowiązek zbadania przez organ egzekucyjny istnienia przesłanki fakultatywnego umorzenia. Dla jego zastosowania konieczne jest wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy egzekucyjnej, prowadzące do ustalenia przez organ egzekucyjny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów, że osoba zobowiązana nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "w przypadku stwierdzenia" wskazuje, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (por. wyrok NSA z dnia 22.06.2017 r., sygn. akt II GSK 2798/15). Owa kalkulacja powinna być załączona do akt postępowania. Podstawę faktyczną do podjęcia takiego rozstrzygnięcia stanowi bowiem prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny, z którego wynika zaistnienie bezskuteczności egzekucji. Podkreślenia również wymaga, że badanie istnienia tej przesłanki musi odnosić się do aktualnego stanu faktycznego, czyli na dzień wydania postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1011.2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 331/16).

Odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego - w analizowanym trybie - następuje nie tylko w sytuacji, gdy nie stwierdzono fakultatywnej przesłanki umorzenia (tj. uzyska się kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne), lecz ponadto może nastąpić, gdy tę przesłankę stwierdzono (w tym przypadku w grę wchodzi tzw. uznanie administracyjne). Z kolei umorzenie postępowania egzekucyjnego może być konsekwencją tylko stwierdzenia tejże przesłanki. Należy jednak podkreślić, że w każdej z tych sytuacji, aby podjąć prawidłowo określone rozstrzygniecie niezbędne jest przeprowadzenie wyczerpującego postępowania co do ustalenia istnienia przesłanki umorzenia z art. 59 § 2 u.p.e.a., a następnie zawarcie rozważań w tej materii w uzasadnieniu postanowienia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że w przeprowadzonym postępowaniu w związku z wnioskiem skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego organy zbadały jedynie treść żądania pod kątem spełnienia przesłanek z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Natomiast - pomimo nie budzącej wątpliwości treści wniosku (jak i zażalenia na postanowienie wydane w I instancji) w tym zakresie - nie oceniły, czy w niniejszej sprawie doszło do ziszczenia się fakultatywnej przesłanki uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 2 u.p.e.a.

Pomimo podnoszonych przez skarżącą argumentów, że nie posiada ona żadnego majątku a kwota jej wynagrodzenia jest z mocy obowiązujących przepisów zwolniona spod egzekucji, organy nie dokonały analizy okoliczności sprawy pod kątem zaistnienia przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a. Tymczasem wskazane przez skarżącą okoliczności związane z jej sytuacją finansową winny skutkować przeprowadzeniem przez organ czynności mających na celu weryfikację jej stanu majątkowego. W świetle wielokrotnie powtarzanych przez skarżącą okoliczności (w tym również w oświadczeniu o stanie majątkowym 26.01.2017 r. – k.11 akt), świadczących o braku majątku, uzasadniających możliwość ziszczenia się fakultatywnej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zaniechanie podjęcia stosownych czynności w celu zbadania tej przesłanki należy uznać za nieuzasadnione, a wręcz niezrozumiałe. Powyższe winno było bowiem odnieść skutek w postaci zweryfikowania przez organy sytuacji majątkowej skarżącej i dokonania kalkulacji stosunku ustalonego majątku do wydatków egzekucyjnych.

Na uwzględnienie zasługuje zatem zarzut, iż pominięto twierdzenia strony, iż egzekucja nie będzie możliwa do zrealizowania z uwagi na sytuację majątkową i brak dochodów skarżącej. Dopiero bowiem ustalenie stanu faktycznego relewantnego w kontekście art. 59 § 2 u.p.e.a. upoważnia organ do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że chociaż umorzenie (lub odmowa umorzenia) postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. jest decyzją uznaniową organu, to musi być poprzedzone wszechstronnym zebraniem materiału dowodowego i skrupulatną jego oceną. Dopiero ustalenie stanu faktycznego relewantnego w kontekście art. 59 § 2 u.p.e.a. upoważnia organ do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym, wobec niezbadania podnoszonych przez skarżącą okoliczności zmierzających do wykazania zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., Sąd ocenia zaskarżone postanowienie, w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, jako przedwczesne.

Zgodnie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Wskazane naruszenie ww. przepisów prawa procesowego, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego doprowadziłoby organ do innych wniosków w zakresie istnienia przesłanki umorzenia, ewentualnie po jej stwierdzeniu, już w ramach uznania - do kierunku wyboru rozstrzygnięcia. Podobnie nie można wykluczyć, że do takich wniosków doprowadziłoby wyczerpujące, nawiązujące do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Postępowanie wymaga zatem uzupełnienia we wskazanym wyżej zakresie i dokonania ponownej, rzetelnej oceny, czy w odniesieniu do egzekwowanych należności uzasadnione jest umorzenie postępowania egzekucyjnego, a jeśli tak - to w jakiej ewentualnie części. Ustalenia te winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. (które mają zastosowanie także w postępowaniu zażaleniowym - art. 140 i 144 k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, zaś uzasadnienie faktyczne zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej aktu z przytoczeniem przepisów prawa. Oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie tylko i wyłącznie na stwierdzeniu, że "organ egzekucyjny nie zgromadził materiału dowodowego wystarczającego do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę z art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, co czyni takie żądanie przedwczesnym, gdyż na obecnym etapie organ ten nie jest uprawniony do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero dalsze skrupulatne prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w szczególności dokładniejsze ustalanie składników majątku zobowiązanej może pozwolić organowi egzekucyjnego na stwierdzenie braku składników majątku (...)" żadną miarą nie może być wystarczające do uznania, że organ sprostał obowiązkowi przeprowadzenia wymaganego w tej sprawie postępowania dowodowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.