Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2403/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 920/13 w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazania natychmiastowego wstrzymania działalności związanej z hodowlą norki amerykańskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 920/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazania natychmiastowego wstrzymania działalności związanej z hodowlą norki amerykańskiej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. wszczął z urzędu, w trybie art. 37 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2009r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) postępowanie w sprawie wstrzymania działań prowadzonych na terenie nieruchomości [...] w gminie T., związanych z hodowlą norek amerykańskich. Informacje o prowadzonej hodowli uzyskano z pisma Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w P. oraz dokumentacji przekazanej przez Burmistrza T. Fakt hodowli norek przez D. i K.P. potwierdziły również służby kontrolne, w tym Straż Miejska, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, Powiatowy Inspektor Sanitarny w C.

Przeprowadzona w dniu 6 lipca 2010 r. wizja lokalna wykazała, że na terenie przedmiotowej nieruchomości norki hodowane są w budynku inwentarskim oraz stodole w łącznej liczbie osobników ok. 850 matek i 300 sztuk potomstwa. W ocenie organu pierwszej instancji zabezpieczenia stosowane na terenie nie są wystarczające. W betonowym ogrodzeniu nieruchomości, a także w stropach budynków występują braki, które mogą prowadzić do ucieczki zwierząt.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska nakazał natychmiastowe wstrzymanie działań związanych z hodowlą norki na terenie nieruchomości [...](działka ewid. nr [...]) oraz likwidację hodowli w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że niedostateczne zabezpieczenie obiektów stwarza niebezpieczeństwo przedostania się zwierząt na zewnątrz, co stanowiłoby zagrożenie dla rodzimej różnorodności biologicznej, gdyż norka amerykańska zaliczana jest do grupy inwazyjnych gatunków obcych. Organ podkreślił, iż w bezpośrednim sąsiedztwie prowadzonej hodowli znajduje się obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 "Nadnoteckie Łęgi" (PLB300003) i obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000 "Dolina Noteci" (PLH300004). Przedmiotem ochrony obszaru "Nadnoteckie Łęgi" są m. in. następujące gatunki ptaków: błotniak stawowy, łąkowy, kropiatka, derkacz, żuraw, rybitwa czarna, cyranka, płaskonos, rycyk, kulik wielki. W dokumentacji planu ochrony dla ww. obszaru, wśród istniejących zagrożeń, wymieniono wysoką liczebność drapieżników, w szczególności lisa, jenota i norki amerykańskiej.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uznał, że dalsza hodowla norki amerykańskiej na terenie nieruchomości bezpośrednio graniczącej z obszarami Natura 2000 może znacząco negatywnie wpływać na cele ochrony obszarów Natura 2000, w szczególności na gatunki, dla ochrony których został wyznaczony obszar Natura 2000 "Nadnoteckie Łęgi" i z tego też powodu nakazał jej likwidację.

Odwołanie od powyższej decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. wniósł K.P. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który podniósł m. in., że organ popełnił błąd subsumcji, ponieważ hodowla norki amerykańskiej w niewielkiej ilości, tj. poniżej 40 DJP to przypadek zdecydowanie inny niż ten, którego dotyczy przepis art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego, instytucja z art. 37 ust. 1 znajduje zastosowanie do każdej działalności, która może mieć znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 lub proponowany obszar Natura 2000 i nie dotyczy ona jedynie przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska. Dla zastosowania art. 37 ust 1 ustawy o ochronie przyrody muszą wystąpić kumulatywnie dwie przesłanki: podjęcie działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub proponowany obszar Natura 2000 oraz podjęcie tych działań bez zezwolenia, o którym mowa w art. 34 lub decyzji, o której mowa w art. 35a ustawy. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że rozpoczęcie hodowli norki nie było poprzedzone uzyskaniem zezwolenia, o którym mowa w art. 34 ww. ustawy, ani decyzji, o której mowa w art. 35a, czyli decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska. Skarżący uzyskał decyzję Burmistrza T. z dnia [...] czerwca 2006 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie wiat dla hodowli norek (do 39 DJP), kontenera chłodniczego, płyty do składowania obornika, szczelnego zbiornika bezodpływowego oraz zmianie sposobu użytkowania budynków gospodarczych na budynek socjalno - biurowy i budynek obróbki skór na działce nr [...]. Decyzja ta została uzgodniona z Wojewodą Wielkopolskim w trybie art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w odniesieniu do obszarów chronionych na podstawie ustawy o ochronie przyrody, w tym obszarów Natura 2000. Wojewoda dokonał uzgodnienia inwestycji, mając na uwadze warunki jej realizacji określone w decyzji, w tym warunki dotyczące zabezpieczeń przed ucieczkami norek oraz zabezpieczeń przed zanieczyszczeniami gleb i wód. Zdaniem organu, decyzja ta dotyczyła jednak innej inwestycji, choć na tej samej nieruchomości i tego samego typu.

Dalej organ wskazał, iż w dniu [...] marca 2009 r. Burmistrz T., po przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, wydał decyzję, którą odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na hodowli norek i budowie wiat do ich chowu (20 budynków) na działce nr [...]. Decyzja ta była poprzedzona negatywnym postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego, który nie uzgodnił realizacji ww. inwestycji z uwagi na możliwe znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 "Nadnoteckie Łęgi" oraz obszar Natura 2000 "Dolina Noteci".

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podkreślił, że pomimo negatywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, skarżący w marcu 2009 r. rozpoczął hodowlę norek, co sam przyznał w piśmie z dnia 18 maja 2010 r. W świetle powyższych okoliczności organ uznał, że rozpoczęcie hodowli nastąpiło wbrew negatywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Nadto organ zwrócił uwagę, że przedmiotowa hodowla prowadzona jest w bezpośrednim sąsiedztwie dwóch obszarów Natura 2000 i obszaru specjalnej ochrony ptaków "Nadnoteckie Łęgi" oraz obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty "Dolina Noteci". W obszarze "Nadnoteckie Łęgi" gniazdują bezpośrednio na ziemi lub w kępach roślinności gatunki ptaków objęte ochroną, m. in. bąk, bączek, bocian biały, kania czarna, kania ruda, błotniak stawowy i łąkowy, kropiatka, derkacz, żuraw, rybitwa czarna, zimorodek, podróżniczek, gąziorek, cyranka, płaskonos, rycyk, kulik wielki. W ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska hodowla norek amerykańskich w bezpośrednim sąsiedztwie siedlisk żerowiskowych oraz miejsc rozrodu i wychowu młodych stanowi poważne zagrożenie dla poszczególnych populacji i może mieć istotne znaczenie dla zachowania właściwego stanu poszczególnych gatunków. W ocenie organu odwoławczego słusznie wskazał organ pierwszej instancji, że norka amerykańska zaliczana jest do grupy inwazyjnych gatunków obcych, stanowiących poważne zagrożenie dla różnorodności biologicznej. Nadto organ podkreślił, że w Europie norka amerykańska zaczęła uchodzić za gatunek bardzo destrukcyjny dla rodzimych zoocenoz, a wręcz wyniszczający populacje niektórych ptaków i ssaków.

Jednocześnie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że prowadzona hodowla nie stanowi zagrożenia dla celów ochrony obszaru Natura 2000 "Dolina Noteci", gdzie przedmiotem ochrony są siedliska przyrodnicze oraz określone gatunki zwierząt i roślin. Oddziaływania generowane przez przedmiotową działalność, w tym przede wszystkim emisja zanieczyszczeń związana z odchodami zwierzęcymi, przy prawidłowym zagospodarowaniu, nie mają większego znaczenia dla występujących na tym obszarze siedlisk i gatunków.

W skardze na powyższą decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska K.P. wniósł o uchylenie zarówno decyzji zakwestionowanej jak i decyzji organu pierwszej instancji, wskazując na wydanie ich z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., art. 7-10 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. Nadto podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreślił, że organy w żaden sposób nie wykazały, iż przedmiotowa hodowla w ogóle wymagała uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bądź zezwolenia na realizację planu lub działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej odrzucenie podnosząc, iż zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne, co szczegółowo zostało wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2011 r. sygn. akt. IV SA/Wa 717/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wniesioną skargę za zasadną. Zdaniem Sądu organy nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, pozwalających na uznanie, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki do nakazania natychmiastowego wstrzymania prowadzonej przez skarżącego hodowli norek amerykańskich. Jednakże wyrok ten na skutek skargi kasacyjnej organu został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2118/11, a sprawa została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Rozpatrując zarzuty kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasadny jest zarzut dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. oraz zarzut naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jest to spowodowane błędną wykładnią powyższego przepisu z powodu przyjęcia stanowiska, że decyzja o warunkach zabudowy jest zezwoleniem na podjęcie działań mogących negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000, o którym stanowi art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", oddalił wniesioną skargę. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż rozpoznając ponownie sprawę zobowiązany był uwzględnić ocenę prawną zawartą w wydanym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy pierwszej i drugiej instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, z którego wynikały przesłanki do zastosowania w tej sprawie art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Sąd ten podzielił stanowisko Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, że decyzja Burmistrza T. z dnia [...] czerwca 2006 r. o warunkach zabudowy oraz poprzedzające ją postanowienie uzgodnieniowe nie jest zezwoleniem, o którym stanowi art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, stąd skarżący nie posiadał wymaganego zezwolenia w zakresie podejmowanych działań mogących negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000, także biorąc pod uwagę zasadę przezorności w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich, dlatego też bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest okoliczność, że w dniu wydania przez Burmistrza T. decyzji o warunkach zabudowy, brak było obowiązku uzyskania przed tą decyzją odrębnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie właściwe organy nie dokonywały kontroli prawidłowości decyzji o warunkach zabudowy, lecz oceniały, czy działania podjęte przez skarżącego mogą mieć znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000, a jeśli tak czy były one poprzedzone uzyskaniem wymaganej ustawowo decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, tj. zezwoleniem, o którym mowa w art. 34 tej ustawy czy też decyzji, o której stanowi art. 35a ustawy o ochronie przyrody.

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że postępowanie w trybie art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody dotyczyło działań podjętych w okresie marca 2009r., stąd powinno uwzględniać ustawowe wymagania obowiązujące w tym czasie, a dotyczące obszaru Natura 2000. Ponadto, co nie budzi żadnej wątpliwości w świetle ustaleń postępowania dowodowego, że skarżący, pomimo że nie uzyskał decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska (po dniu 15 listopada 2008 r. przeprowadzenie oceny działania na obszar Natura 2000 regulują już przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - Dz. U. Nr 199, poz. 1227), to rozpoczął hodowlę przedmiotowych norek amerykańskich. Natomiast właściwe organy ds. ochrony środowiska orzekły, że projektowana działalność może mieć znaczące negatywne oddziaływanie na obszary Natura 2000 i dlatego odmówiły ustalenia środowiskowych jej uwarunkowań dla takiego przedsięwzięcia (decyzja Burmistrza T. z dnia [...] marca 2009 r. poprzedzona postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego, który nie uzgodnił pozytywnie realizacji przedsięwzięcia z powodu możliwego znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 "Nadnoteckie Łęgi" oraz obszar Natura 2000 "Dolina Noteci").

Nadto wskazano, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z powodu przyjęcia, że decyzja o warunkach zabudowy jest zezwoleniem na podjęcie działań mogących negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000, o którym stanowi art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Podkreślił także, iż art. 37 ustawy o ochronie przyrody miał na celu odpowiednią transpozycję do polskiego prawa art. 6 ust. 2 dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1992 r. Nr 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U.UE.L.1992.206.7 z 22.07.1992r. ze zm.). Powyższy przepis tzw. dyrektywy siedliskowej nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek podejmowania odpowiednich działań w celu zapobiegania na specjalnych obszarach ochrony pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, jak i także w celu uniknięcia niepokojenia gatunków, dla których zostały utworzone takie obszary, biorąc pod uwagę realizację założonych celów tej dyrektywy (analizowany przepis ma zastosowanie do obszarów ptasich na podstawie art. 7 dyrektywy). Ponadto kluczowym środkiem prawnym ochrony obszarów Natura 2000 jest ocena oddziaływania na obszar Natura 2000, o której stanowi art. 6 ust. 3 dyrektywy (art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody). Dlatego też podjęcie działań będących zagrożeniem dla różnorodności biologicznej danego obszaru Natura 2000, czyli także stanowiących zagrożenie dla jego celów ochrony bez takiej oceny, nakłada obowiązek podjęcia przez właściwy organ administracji publicznej koniecznych rozstrzygnięć w celu ochrony obszaru Natura 2000, w tym także na mocy art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Obowiązek uprzedniej oceny na środowisko projektowanych przedsięwzięć mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 wynika także z art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej. Przepis ten został już transponowany do prawa polskiego w drodze art. 33 ustawy o ochronie przyrody, w szczególności ust. 3, zgodnie z którym (wg brzmienia w dacie wydania decyzji Burmistrza T.) planowane przedsięwzięcia, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, a które mogą na te obszary znacząco oddziaływać, wymagają przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, na zasadach określonych w ustawie Prawo ochrony środowiska (de lege lata na zasadach określonych w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochrony, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko).

Mając na uwadze wyrażoną w przywołanym wyroku ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, iż skarga K.P. nie zasługiwała na uwzględnienie.

Następnie Sąd wyjaśnił, że postawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszar znajdujący się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 34, lub decyzji, o której mowa w art. 35a, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, nakazuje ich natychmiastowe wstrzymanie i podjęcie w wyznaczonym terminie niezbędnych czynności w celu przywrócenia poprzedniego stanu danego obszaru, jego części lub chronionych na nim gatunków.

W ocenie Sądu, dla zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody muszą wystąpić kumulatywnie dwie przesłanki: 1) podjęcie działań mogących znacząco oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub proponowany obszar Natura 2000 oraz 2) podjęcie tych działań bez zezwolenia, o którym mowa w art. 34 lub decyzji, o której mowa w art. 35a tej ustawy. Wobec powyższego Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska powinien ustalić, czy prowadzona hodowla może wywierać znaczący negatywny wpływ na obszary Natura 2000, a zatem, czy jej rozpoczęcie powinno być poprzedzone odpowiednią oceną oddziaływania i czy dla tego przedsięwzięcia została wydana decyzja poprzedzona taką oceną, czy zgodnie z art. 34 - decyzją zezwalającą na realizację planu lub działania, mogącego mieć znaczący negatywny wpływ na cele ochrony obszarów Natura 2000, o której mowa w art. 34 ustawy, albo zgodnie z art. 35a ustawy, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach lub uzgodnienie regionalnego dyrektora ochrony środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Zdaniem Sądu przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wykazało, że prowadzona przez skarżącego hodowla norek amerykańskich może wywierać znaczący negatywny wpływ na obszary Natura 2000 i jej rozpoczęcie powinno być poprzedzone odpowiednią oceną oddziaływania, a ponadto że rozpoczęcie hodowli w marcu 2009 r. nie było poprzedzone uzyskaniem zezwolenia, o którym mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody ani decyzji, o której mowa w art. 35a, czyli o środowiskowych uwarunkowaniach lub uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Wobec powyższego Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zasadnie uznał, że dalsza hodowla norki amerykańskiej na terenie nieruchomości bezpośrednio graniczącej z obszarami Natura 2000 może znacząco negatywnie wpływać na cele ochrony obszarów Natura 2000, w szczególności na gatunki, dla ochrony których został wyznaczony obszar Natura 2000 "Nadnotecki Łęgi" i z tego też powodu nakazał jej likwidację.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący kwestionując zaskarżony wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania w kwocie 560 zł.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. art. 10 § 1 K.p.a. rozumianego jako przepis prawa materialnego przez jego niezastosowanie,

2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. rozumianego jako przepis prawa materialnego przez jego niezastosowanie przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska,

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 K.p.a. w aspekcie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody polegające w istocie na nieustaleniu stanu faktycznego i prawnego, tj. na niewskazaniu dowodów, z których jednoznacznie wynikałoby, iż hodowla prowadzona na terenie nieruchomości [...], działka nr [...] jest działaniem mogącym znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 oraz na nieuwzględnieniu zmiany przepisów, tj. nieważności przepisu wprowadzającego obszar chroniony "Dolina Noteci",

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonego orzeczenia, tj. na nieuwzględnieniu skargi pomimo tego, że orzeczenie to nie odpowiada prawu.

W ocenie autora skargi kasacyjnej naruszenie prawa przez Sąd pierwszej instancji polegało na naruszeniu przepisów w przywołanych wyżej zarzutach w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu poszczególnych podstaw kasacyjnych skarżący wyjaśnił, na czym jego zdaniem, polega naruszenie przywołanych norm.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu przesłanek nieważności, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że zaskarżony wyrok został wydany w ramach związania na podstawie art. 190 P.p.s.a. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2118/11, którym uchylono poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 717/11 uchylający zaskarżoną decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2010 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, iż organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, z którego wynikały przesłanki do zastosowania w tej sprawie normy art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Skarżący nie posiadał bowiem wymaganego zezwolenia w zakresie podejmowanych działań mogących negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000, a mimo to rozpoczął hodowlę norek amerykańskich. Nadto właściwe organy ds. ochrony środowiska orzekły, że projektowana działalność może mieć znaczące negatywne oddziaływanie na obszary Natura 2000, co skutkowało odmową ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla takiego przedsięwzięcia (patrz: decyzja Burmistrza T. z dnia [...] marca 2009 r. poprzedzona postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego, który nie uzgodnił pozytywnie realizacji przedsięwzięcia z powodu możliwego znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 "Nadnoteckie Łęgi" i "Dolina Noteci"). Wobec takiego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zajętego w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. za chybiony należy uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 K.p.a. w powiązaniu z art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody polegającym na nieustaleniu stanu faktycznego sprawy. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie przesądził, że ustalony przez organy stan faktyczny sprawy uzasadnia zastosowanie art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, albowiem to zagadnienie stanowiło element sporny w sprawie rozstrzygniętej poprzednim wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przesądzając w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w tej kwestii w sposób jednoznaczny. Zatem ponowne kwestionowanie tych ustaleń nie może być uznane za dopuszczalne w okolicznościach tej sprawy. Zaś skarga kasacyjna nie podnosi takich okoliczności, które pozwałaby Sądowi pierwszej instancji od tej oceny odstąpić.

Ponadto wskazać należy, że przywołana przez autora skargi kasacyjnej kwestia "nieważności przepisu wprowadzającego obszar chroniony", nie może mieć żadnego wpływu na ocenę przytoczonego wyżej zarzutu, albowiem organy rozpatrywały kwestię znaczącego negatywnego wpływu, ale także na cele ochrony obszarów Natura 2000 "Dolina Noteci" (PLH300004), a nie na obszar chroniony krajobrazu "Dolina Noteci". To, że obszar chronionego krajobrazu i obszar Natura 2000 są odrębnymi formami ochrony przyrody wynika z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W tej sytuacji także i zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. z tego powodu, że nie wziął pod uwagę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. IV SA/Po 744/10 stwierdzającego nieważność rozporządzenia Wojewody Wielkopolskiego nr [...] z dnia [...] października 2007 r. w sprawie obszaru chronionego krajobrazu "Dolina Noteci", należy uznać za nieusprawiedliwiony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. stwierdzić należy, że wprawdzie organ odwoławczy uchybił temu przepisowi, albowiem przed wydaniem decyzji nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, gdyż w aktach sprawy brak jest dowodu o pouczeniu strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, niemniej jednak uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Bowiem żeby zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. mógł być uznany za skuteczną podstawę kasacyjną nie wystarczy samo wskazanie na uchybienie powyższemu przepisowi, ale konieczne jest wykazanie jakich konkretnie czynności procesowych strona nie mogła wykonać, jakiego dowodu nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogły mieć uchybienia w tym zakresie. Wprawdzie w uzasadnieniu tego zarzutu skarżący wskazał na przywoływany już wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. IV SA/Po 744/10, jednakże jak już wyżej zauważono, okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na kontrolowaną w sprawie decyzję. Zatem także i ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.

W tej sytuacji, wobec niestwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez organ, Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Tym samym prawidłowo Sąd pierwszej instancji oddalił wniesioną skargę, co usprawiedliwiało zastosowanie konstrukcji prawnej z art. 151 P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.