Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 758/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I

Zaskarżoną decyzją – wydaną po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego (dalej "BP") Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "ARiMR", lub "Agencja") w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. (Nr[...]) o przyznaniu (w pomniejszonej wysokości) płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 – Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W pierwszej części uzasadnienia swojego orzeczenia (s. 1-3) organ wyższego stopnia opisał okoliczności faktyczne sprawy i dotychczasowy przebieg postępowania, wszczętego wnioskiem strony z dnia [...] maja 2013 r. Do płatności zgłosiła ona [...] działek ewidencyjnych, położonych w gminach C. i C. W odniesieniu do [...] z tych działek zadeklarowano Pakiet 4 (Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000), wariant 4.1. (Ochrona siedlisk lęgowych ptaków) – na obszarze 56,09 ha, a także wariant 4.5. (Murawy ciepłolubne) – na powierzchni 64,32 ha.

W dniu [...] maja 2013 r. rolnik zmienił wniosek, w którym zadeklarował [...] nowych działek ewidencyjnych w Gminie M., zmieniając wariant 4.7 na 4.1. (Ochrona siedlisk lęgowych ptaków).

W dniach od [...] września do [...] grudnia 2013 r. (z przerwami) została przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego kontrola na miejscu. Wnioskodawca został powiadomiony o kontroli w dniu [...] listopada 2013 r. i był przy niej obecny. Z kontroli został sporządzony raport (Nr[...]). Podczas kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości:

• dla działek [...] i [...] – granice uprawy wykraczały poza granice działek referencyjnych zadeklarowanej we wniosku, co może skutkować redukcją powierzchni działek (kod DR50) oraz zmniejszenie powierzchni PEG (kod DR52);

• dla działki [...] – obszary tymczasowo wyłączone z płatności (kod DR51);

• dla działki[...] – zwiększenie powierzchni PEG lub zmianę położenia obiektu niekwalifikowanego w ramach działki referencyjnej (kod DR53).

W zakresie realizacji zadań i wymogów przewidzianych dla programu rolnośrodowiskowego kontrola wykazała ponadto:

• dla działki [...] (wariant 4.1.) – nieprzestrzeganie limitu obsady i obciążenia pastwisk(kod P14);

• dla działki [...] – pozostawienie nieskoszonej, niewłaściwej części działki rolnej (inną niż zaznaczono na materiale graficznym – kod P020).

Uwzględniając ustalenia pokontrolne, organ pierwszej instancji wydał decyzję, w której przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na 2013 r., w pomniejszonej jednak wysokości (łącznie – w wysokości [...] zł, w tym: [...] zł dla wariantu 4.1. oraz [...] zł dla wariantu 4.5.). Redukcji płatności dokonano ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną a kwalifikującą się do płatności (na działkach [...] i [...]), nie przekraczającą 2 ha (ani 3 %), a płatność do wariantu 4.1. została ponadto zmniejszona na podstawie § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r." oraz załącznika Nr 7 do tego rozporządzenia.

W kolejnej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji (s. 3-5) Dyrektor OR ARiMR obszernie przytoczył te przepisy regulujące przyznawania płatności rolnośrodowiskowych, które miały w sprawie zastosowanie.

Ostatni fragment uzasadnienia (s. 5-7) poświęcono ponownej analizie stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanego przypadku. W jej ramach – i w związku z zarzutami odwołania – organ wyższego stopnia wskazał w pierwszej kolejności na wynikający z części IV, pkt 2, ppkt 4 lit. "a" załącznika Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. wymóg pozostawienia 5-10 % powierzchni działki nieskoszonej, przy czym, w każdym roku powinność ta dotyczy innej części działki. W świetle postanowień załącznika Nr 7 do tego samego rozporządzenia, nieprzestrzeganie tego wymogu skutkuje sankcją redukcji płatności o 50 %, względem działki, na której stwierdzono tego rodzaju uchybienie. Taka sytuacja zachodzi zaś w sprawie w odniesieniu do działki B. Zdaniem Dyrektora Agencji, wynika to nawet z porównania oznaczeń obszaru niewykoszonego, jakich dokonała strona na załącznikach graficznych dołączonych do wniosków o płatności rolnośrodowiskowe na rok 2012 i 2013, a także z załącznika dołączonego do odwołania. Można bowiem na ich podstawie stwierdzić, że powierzchnia niewykoszenia w 2013 r. pokrywa się w znacznej części z powierzchnią niewykoszenia w roku poprzednim. Okoliczność tą potwierdza również szkic pomiaru działki wykonany przez inspektorów w trakcie kontroli.

Organ odwoławczy wywodził dalej, że zainteresowany nie zachował – w odniesieniu do działki [...] – limitu obsady i obciążenia pastwiska. W samym wniosku zadeklarował on bowiem w zakresie realizacji tego wymogu zaledwie 0,12 DJP/ha (po [...] lipca), podczas gdy w okresie, o którym mowa, prawodawca wymaga dla wariantu 4.1. (w załączniku Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.) obsady zwierząt rzędu 0,5-1 DJP/ha. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR dokonał przy tym oceny argumentacji podniesionej w odwołaniu, w myśl której, wnioskodawca zapomniał uwzględnić przy deklarowaniu obsady zwierząt faktu wypasania od dnia [...] lipca 2013 r. koni, owiec i kóz innego rolnika. W kontekście takiej argumentacji organ odwoławczy zwrócił uwagę na wynikającą z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. powinność rolnika dokonywania stosownych zapisów w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej. Rejestr strony, skontrolowany przez inspektorów, nie potwierdza jednak okoliczności wypasania na działce [...] zwierząt innego rolnika, w okresie wskazanym w odwołaniu.

Kierownik BP słusznie pomniejszył również należną płatność w odniesieniu do działek: [...] i[...], ponieważ kontrola wykazała, iż uprawy przekraczają poza granice tych działek. W konsekwencji, należało więc zmniejszyć powierzchnię tych działek (chodzi o działki oznaczone ewidencyjnie numerami:[...], [...] i[...]), dla potrzeb obliczenia należnej płatności, o obszar wykraczający poza ich granice.

Zdaniem Dyrektora Agencji, dowody – w postaci raportów z czynności kontrolnych, z dołączonych szkiców i zdjęć nie budzą wątpliwości, co do prawidłowości stanu faktycznego, przyjętego za podstawę orzekania przez organ pierwszej instancji.

II

Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na podstawie skargi nieprofesjonalnego pełnomocnika skarżącego (jego syna), datowanej na dzień [...] września 2014 r., w której zażądano uchylenia w całości decyzji organów Agencji obu instancji (i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia), ze sformułowaniem następujących zarzutów:

1. naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – przede wszystkim przez błędną wykładnię i zastosowanie tych przepisów, zwłaszcza art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 4 pkt 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Obszarów Wiejskich (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz § 26 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w związku z § 2 noweli do tego rozporządzenia, z dnia 14 marca 2013 r.;

2. naruszenie przepisów prawa formalnego w taki sposób, że mogło to mieć wpływ na wynik postępowania, zwłaszcza art. 7-10,art. 75, art. 77, art. 80 i 81 i art. 107 § 3 k.p.a. – przez to, że mimo nałożonego na organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie wskazał, jakim dowodom dał wiarę, a jakim nie, brak w tym zakresie dostatecznego uzasadnienia, przy tym naruszył zasadę dowolnej oceny dowodowej (dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony; wprawdzie z treści art. 75 i 77 k.p.a. nie można wyprowadzić wniosku, ze organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, ale niewątpliwie w przypadkach innych twierdzeń niż przyjęte w postępowaniu – winien wyraźnie to wskazać, co w sprawie nie miało miejsca);

3. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a tym samym błędną subsumcję pod obowiązujące przepisy prawa materialnego, zwłaszcza § 38 i § 4 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. i zastosowanie 50 % sankcji w stosunku do działki, na której skarżący miał się rzekomo dopuścić uchybień – poprzez błędną interpretację następujących zapisów normatywnych: "przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej działki" oraz "Przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 0,5 DP/ha w okresie do dnia 20 lipca, a od dnia 20 lipca wynoszącej 0,5-1 DP/ha i obciążenie pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5 t/ha/10DJP/ha...".

Natomiast w piśmie procesowym datowanym na dzień [...] lutego 2015 r. profesjonalny pełnomocnik, którego umocowała w tej sprawie strona skarżąca następująco doprecyzował zarzuty skargi:

1. naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich – poprzez ich niezastosowanie i niewykonywanie nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym przez organ pierwszej instancji oraz niepodjęcie wszelkich czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sytuacji oświadczeń strony skarżącej i przedstawianych przez nią dowodów (zwłaszcza dowodu ze skorygowanego załącznika graficznego, obrazującego obszar niewykoszonej działki, i z map działki pastwiskowej skarżącego, z określeniem podziału na poszczególne kwatery) wskazujących na odmienny stan faktyczny sprawy, nieustalenie rzeczywistej liczby wypasanych zwierząt na działce pastwiskowej skarżącego;

2. naruszenie art. 10 § 1 w związku z art. 140 k.p.a. – poprzez jego niezastosowanie i niepowiadomienie skarżącego przez Dyrektora ARiMR§ o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji, skoro organ drugiej instancji odwoływał się dowodów nieprzeprowadzonych, a co najmniej niewskazanych przez organ pierwszej instancji;

3. naruszenie art. 11 k.p.a. – poprzez jego niezastosowanie i nieodniesienie się przez Dyrektora Agencji do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w toku postępowania, gdy ich prawdziwość nie została zakwestionowana przez organ wyższego stopnia;

4. naruszenie art. 15 k.p.a. – nieprzeprowadzenie kontroli prawidłowości pierwszoinstancyjnej decyzji i utrzymanie jej w mocy, gdy zachodziły przesłanki do jej uchylenia;

5. naruszenie art. 75 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. – poprzez oparcie decyzji na dowodach pośrednich w postaci zapisów z raportu kontroli, odnoszących się do rejestru działalności rolnośrodowiskowej i nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów zebranych w toku postępowania, w postaci załącznika graficznego obrazującego obszar niewykoszonej działki, map działki pastwiskowej skarżącego z określeniem podziału na poszczególne kwatery oraz pisemnych oświadczeń skarżącego w zakresie liczby wypasanych zwierząt i niewykaszanych części działki rolnej w poszczególnych okresach;

6. naruszenie art. 80 k.p.a. – poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, iż skarżący nie przestrzegał właściwego poziomu obsady zwierząt i pozostawił nieskoszoną, niewłaściwą część działki rolnej;

7. naruszenie art. 81 w związku z art. 138 § 1 pkt (formułując ten zarzut, nie wskazano punktu, który miał na myśli autor pisma) – poprzez usankcjonowanie uniemożliwienia stronie skorzystania z możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przez organ pierwszej instancji i utrzymanie w mocy decyzji opartej na dowodach, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się;

8. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niewyjaśnienie przyczyn, z powodu których organ odwoławczy uznał, że pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało wydane prawidłowo, skoro decyzja ta nie redukowała płatności rolnośrodowiskowej oraz poprzez wydanie rozstrzygnięcia oczywiście sprzecznego z uzasadnieniem;

9. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – poprzez jego wadliwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy zachodziły przesłanki do uchylenia tego orzeczenia, w związku z naruszeniem przez ów organ obowiązku przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę, uniemożliwieniem stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, niewskazaniem w samym rozstrzygnięciu okresu, którego dotyczyć ma przyznanie płatności, zasadniczej rozbieżności między rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem, niewskazaniem podstawy prawnej w pierwszoinstancyjnej decyzji w sposób umożliwiający jej właściwe rozpoznanie oraz nieustaleniemprawidłowego stanu faktycznego sprawy, jeżeli przyjąć, że decyzje organów obu instancji określały sankcje redukcji płatności rolnośrodowiskowych.

III

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

IV

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, w odniesieniu do której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z uchybień prawu (materialnemu bądź procesowemu), wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli skontrolowana decyzja nie narusza prawa, sąd jest zobowiązany do oddalenia skargi, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.

Zważywszy na niektóre, specyficzne realia niniejszej sprawy (choroba skarżącego – efekt zdarzeń, związanych miedzy innymi z prowadzona przez niego działalnością rolniczą), dodatkowego, dobitnego przy tym podkreślenia wymaga, że wskazane przez samego prawodawcę kryterium legalności wyklucza dopuszczalność odwoływania się przez sąd kontrolujący akt poddany jego weryfikacji przez zainteresowanego do jakichkolwiek innych mierników oceny, zwłaszcza zaś odwoływanie się do względów słuszności.

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie z następujących powodów.

V

Wbrew odmiennemu zapatrywaniu wyrażonemu w skardze (i w uzupełniającym piśmie procesowym profesjonalnego pełnomocnika strony z dnia [...] lutego 2015 r.), skład orzekający Sądu nie dopatrzył się naruszenia przez organy obu instancji prawa, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie skontrolowanej decyzji z obrotu.

Biorąc pod uwagę dużą liczbę zarzutów rzekomego naruszenia przez organy administracji rolnej przepisów prawa procesowego, sformułowanych zwłaszcza we wspomnianym piśmie procesowym strony z dnia [...] lutego b.r., silnego zaakcentowania wymaga zwłaszcza specyfika uregulowania przez legislatora kwestii proceduralnych w sprawach tego rodzaju, jak rozpoznawana. Przyjmując – jako zasadę – odesłanie w tej materii do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (vide art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich; jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 173; dalej – "ustawa"), wprowadzono jednak istotne, autonomiczne rozwiązania, wykluczające (celowe podkreślenie składu orzekającego) możliwość stosowania w tych przypadkach przepisów k.p.a. (art. 21 ust. 1 in fine dopiero co powołanej ustawy).

Stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy, o której mowa, organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej: "1) stoi na straży praworządności; 2) jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania nie stosuje się" (kolejne, celowe podkreślenia Sądu).

Z postanowienia art. 21 ust. 3 analizowanej ustawy wynika z kolei, że to "Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać oświadczenia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawda i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne" (dalsze, celowe podkreślenie składu orzekającego).

W ocenie Sądu, z cytowanych rozwiązań wynikają jednoznacznie następujące, podstawowe reguły rządzące postępowaniem prowadzonym w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, traktowanym przez samego prawodawcę jako postępowanie na tyle szczególne (względem tradycyjnych postępować administracyjnych), iż wymaga ono złamania pryncypialnych nawet zasad przyjętych w k.p.a. i zastąpienia ich owymi regułami autonomicznymi:

1) organ nie został obarczony powinnością samodzielnego gromadzenia dowodów w sprawie; wystarczy wyczerpujące rozpatrzenie tych dowodów, które przedstawił w toku postępowania sam zainteresowany (wnioskodawca), do czego ten właśnie podmiot został zobowiązany – bez cienia wątpliwości – w art. 23 ust. 3 (zwłaszcza w końcowym fragmencie tego przepisu) ustawy;

2) wyłącznie od inicjatywy samej strony uzależnił też ustawodawca uzyskanie przez zainteresowanego pouczeń od organu oraz czynny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego.

Zdaniem składu Sądu, który rozpoznawał sprawę, materiał zgromadzony w aktach administracyjnych dowodzi niezbicie, iż organy nie naruszyły żadnej z dopiero co wymienionych reguł.

W tym kontekście podkreślenia wymaga w pierwszej kolejności to, że – wbrew odmiennemu zapatrywaniu strony skarżącej – organy ustaliły niewadliwie wszystkie okoliczności stanu faktycznego, istotne dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, z uwzględnieniem każdego dowodu, jakim dysponowały, zarówno raportu z kontroli na miejscu, jak i dowodów zaoferowanych przez zainteresowanego.

Godzi się w tym miejscu wywodu przypomnieć, iż o redukcji przyznanej wnioskodawcy płatności zadecydowały trzy uchybienia, jakie stwierdziły organy:

1) stwierdzone różnice między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku (w odniesieniu do działek [...] i[...]), a powierzchnią ustaloną na podstawie systemu informacji geograficznej i w czasie kontroli;

2) niewykonanie przez skarżącego obowiązku pozostawienia na działce [...] powierzchni niewykoszonej (co do 5-10 % ogólnego areału), na innej jednak części tej działki w poszczególnych latach;

3) zbyt mała obsada zwierząt na działce[...], w stosunku do wymaganej.

Pierwsze z uchybień (różnice powierzchniowe) wypada uznać za bezsporne, skoro nie było ono w ogóle kwestionowane przez zainteresowanego w toku dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego.

W odniesieniu do drugiej z wymienionych okoliczności (brak pozostawienia w każdym roku niewykoszonej, innej powierzchni tej samej działki), organy oparły się na następujących, dostępnych im dowodach: analiza raportu z kontroli na miejscu, wraz ze szkicem pomiaru działek, zaznaczonym miejscem niewykoszenia; dokumenty dołączone do odwołania; szkic z zaznaczonymi, niewykaszanymi częściami działki B w poszczególnych latach, stanowiący część dokumentacji przyrodniczo-ornitolo-gicznej, oraz załącznik graficzny dołączony do wniosku o płatność rolnośrodowiskową za 2012 r. Z porównania wszystkich tych dokumentów wynika jednoznacznie, że część powierzchni działki[...], niewykoszona w 2012 i w 2013 r., pokrywa się na znacznym obszarze. Dowodzi to ponad wszelką wątpliwość niezachowania przez skarżącego wymogu przewidzianego dla realizowanego przez stronę wariantu 4.1., w postaci pozostawianie niewykoszonej części działki[...], innej w każdym roku.

W trakcie postępowania administracyjnego, skarżący próbował podważać zasadność stwierdzenia przez organy omawianego teraz uchybienia, twierdzeniem o omyłkowym zaznaczeniu na załączniku graficznym części działki [...] niewykaszanych w poszczególnych latach, co wynikało rzekomo ze zbyt małej skali mapy, uniemożliwiającej precyzyjne zaznaczenie części niewykaszanych. Oferował też nowe załączniki graficzne (dwa z takich załączników znajdują się w tej części akt administracyjnych, która odzwierciedla przebieg postępowania odwoławczego). Trzeba jednak w związku z tym zauważyć, że porównanie wszystkich trzech załącznikach graficznych (uwzględniając – obok owych dwóch już wspomnianych – także pierwotny załącznik, dołączony do wniosku o płatność na 2013 r.), zaoferowanych organom przez stronę, z załącznikiem graficznym dołączonym do wniosku o płatność za 2012 r. wynika, iż powierzchnia działki[...], niewykoszona w 2013 r., pokrywa się w części z powierzchnia tej samej działki niewykoszonej w roku 2012. Należy się także zgodzić z twierdzeniem organu odwoławczego, że wielkość działki [...] i skala ortofotomapy, stanowiącej załącznik, są na tyle duże, że z łatwością można zaznaczyć obszar niewykoszenia. Naniesienie obrysu części niewykoszonych jest dodatkowo ułatwione faktem podzielenia działki B licznymi rowami. W tych okolicznościach w pełni zasadna jest końcowa konstatacja Dyrektora ARiMR, który na s. 5 uzasadnienia decyzji poddanej kontroli Sądu stwierdził, że na załączniku graficznym z 2012 r., odwołujący zaznaczył – jako niewykoszoną – wschodnią część działki [...](do granicy rowu). Natomiast szkic powierzchni nieskoszonej stwierdzonej podczas kontroli na miejscu wskazuje niedwuznacznie, że część niewykoszona w 2013 r. stanowi w większości ten sam obszar.

Z uzasadnienia kontrolowanej decyzji Dyrektora Agencji (s. 7) wynika również, iż przyjmując za udowodniony fakt niezachowanie przez zainteresowanego wymaganej przepisami obsady zwierząt na działce [...], organy uwzgledniły po prostu deklarację samej strony zawartą we wniosku o płatność rolnośrodowiskową na 2013 r. Wnioskodawca – deklarując tą działkę jako pastwisko – a zgłosił obsadę zwierząt na poziomie 0,12 DJP/ha, w okresie – co ma w sprawie decydujące znaczenie – po [...] lipca 2013 r. (w tym okresie wchodzące w rachubę uregulowania normatywne przewidują zaś obsadę na poziomie 0,5-1 DJP/ha). Porównanie obu normatywów jednoznacznie wskazuje, że wnioskodawca zadeklarował zbyt małą obsadę zwierząt w okresie, o którym mowa. W pkt 4b w części IV załącznika Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. – w odniesieniu do pastwiskowego użytkowania trwałych użytków zielonych – przewidziano bowiem jasny wymóg wypasania (w sezonie pastwiskowym trwającym od dnia 1 maja do dnia 15 października, na obszarach powyżej 300 m n.p.m.), "przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 0,5 DJP/ha w okresie do dnia 20 lipca, a od dnia 20 lipca wynoszącej 0,5-1 DJP/ha" (kolejne, niezbędne podkreślenie Sądu). Skoro od dnia [...] lipca (każdego roku kalendarzowego, w którym realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe) wymagana jest obsada nie mniej niż 0,5 , a nie więcej niż 1 DJP/ha, za absolutnie chybiony wypada uznać zarzut skargi rzekomo wadliwej interpretacji przywołanej normy. Jest bowiem oczywiste, że skoro sam skarżący zadeklarował we wniosku – w okresie po [...] lipca 2013 r. – obsadę zaledwie 0,12 DJP/ha, to tym samym nie osiągnął granicy minimalnej obsady wymaganej w tym okresie (tzn. 0,5 DJP/ha).

Dopiero w toku trwającego już postępowania odwoławczego w sprawie (bo w piśmie datowanym na dzień [...] maja 2014 r.) strona próbowała zwalczyć ustalenia organów twierdzeniem, jakoby zapomniała o fakcie, iż od [...] lipca 2013 r. na spornej działce wypasane były zwierzęta innego rolnika. W związku z takim twierdzeniem podkreślić godzi się zwrócić uwagę na następujące okoliczności.

Po pierwsze, trzeba przyznać rację organowi wyższego stopnia, kiedy na s. 6 uzasadnienia zakwestionowanej decyzji wywodzi, iż – w świetle § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. – obowiązek dokonywania stosownych zapisów w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej obciąża rolnika, który też ponosi konsekwencje nieprecyzyjnego, czy też błędnego wręcz wypełnienia rejestru. Spostrzeżenie to ma tym bardziej istotne znaczenie dla rozpoznawanego przypadku, jesli uwzględnić, że plan wypasu przedstawiony kontrolerom w czasie inspekcji, nie zawierał żadnej informacji, o wypasaniu na spornej działce (od lipca do października) innych zwierząt poza deklarowanymi danielami.

Po drugie, wypada odnotować zdecydowaną (znamienną) zmianę stanowiska skarżącego w rozważanej obecnie kwestii, jaką można zaobserwować w samym tylko okresie postępowania prowadzonego w drugiej instancji. Otóż w końcowym fragmencie odwołania (datowanego na dzień [...] kwietnia 2014 r.), strona sygnalizowała jedynie fakt wystąpienia do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z zapytaniem o interpretację rozporządzenia z 2013 r. dotyczącą zastosowania sankcji kodu P14. Nic nie wspomniała o dodatkowym wypasaniu zwierząt innego rolnika na spornej działce. A przecież, rzekomo już od lipca do października poprzedniego roku (2013!) na działce tej wypasane były zwierzęta innych osób. Trudno przyjąć, że w maju 2014 r., znając ustalenia i argumentacje organu pierwszej instancji, na podstawie których zredukował on przyznaną płatność w odniesieniu do działki [...], strona (ani jej pełnomocnik) nie pamiętali o fakcie owego dodatkowego wypasu. Bardziej racjonalne jest przyjęcie w tej sytuacji, że to nowe twierdzenie zostało podyktowanie wyłącznie zmianą dotychczasowego stanowiska zajmowanego przez stronę w sprawie. Zmianą, która – w ocenie zainteresowanego – miała zwiększyć szanse na uwzględnienie odwołania przez organ wyższego stopnia.

Po trzecie, skarżący nie zaoferował żadnego dowodu, który potwierdzałby fakty wskazane w piśmie z dnia [...] maja 2014 r., mimo że to jego (a nie organ!) obciążała taka powinność, zgodnie z postanowieniem art., 21 ust. 3 in fine ustawy z 2007 r. tyczącym specyficznego rozłożenia ciężaru dowodu w sprawach płatności rolnośrodowiskowych.

Dotychczasowe rozważania prowadzą nieuchronnie do konstatacji, iż organ uwzględnił wszystkie dowody, którymi dysponował, a na ich podstawie – przyjął prawidłowe ustalenia, wynikające z logicznego powiązania poszczególnych faktów. W pełni zatem zrealizowana została pierwsza z wcześniej wyartykułowanych przez Sąd reguł szczególnego trybu postępowania w sprawach, których przedmiotem są płatności rolnośrodowiskowe.

Z pewnością zachowana została również reguła druga. Strona nie wnosiła bowiem do organów o pouczenie jej o okolicznościach mogących mieć wpływ nie kierunek załatwienia sprawy. Nie występowała też z żądaniem zapoznania jej z materiałem zgromadzonym w toku postępowania administracyjnego przed podjęciem którejkolwiek decyzji. Wypada w związku z tym przypomnieć fraz jeszcze, iż – wedle art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy – organ nie ma obowiązku działania w tym zakresie z urzędu. Skoro w tego rodzaju sprawach prawodawca wprost wykluczył zastosowanie art. 81 k.p.a., przeto organy były w pełni uprawnione do przyjęcia poczynionych ustaleń za udowodnione, mimo że strona nie wypowiedziała się formalnie co do przeprowadzonych dowodów. Zawartość akt administracyjnych sprawy przekonuje zresztą o tym, ze strona miała możliwość czynnego udziału w każdym stadium postępowania, z której skorzystała.

Sąd nie dopatrzył się również uchybień w procesie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego przez pryzmat stosownych rozwiązań prawnych. Warto w szczególności podkreślić automatyzm zastosowanych przez organy sankcji (redukcji płatności) w odniesieniu do obu stwierdzonych uchybień, które stanowią przedmiot sporu sądowego w sprawie. Konieczność obniżenia płatności o 50 % w związku z pozostawieniem bez skoszenia częściowo tego samego areału działki B w 2012 i 2013 r. wynika wprost z postanowienia pkt 2 ppkt 4 lit. "a" w części IV załącznika Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., natomiast 40 % redukcja z tytułu nienależytej obsady zwierząt na działce [...] – z załącznika Nr 7 tego samego rozporządzenia.

VI

Skład Sądu orzekający w sprawie nie dopatrzył się również pozostałych naruszeń zarzucanych przez stronę skarżącą. Za prawidłowe trzeba było uznać rozstrzygnięcie podjęte przez Dyrektora ARiMR. Organ ten – rozpatrując ponownie sprawę – uwzględnił w pełni stanowisko odwołującego się, odnosząc się w uzasadnieniu swojego orzeczenia do twierdzeń i dowodów, na które powołano się w trakcie postępowania w drugiej instancji. We wcześniejszych wywodach pomieszczonych w niniejszym uzasadnieniu, wskazano już konkretne strony uzasadnienia decyzji poddanej kontroli Sądu, na których organ wyższego stopnia wyraził swoje stanowisko co do twierdzeń i dowodów, na które powołał się odwołujący. Uzasadnienie to odpowiada zatem wzorcowi określonemu w art. 107 § 3 k.p.a., mimo odmiennego zapatrywania prezentowanego w tym względzie przez stronę skarżącą.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, porównanie rozstrzygnięcia zawartego w sentencji pierwszoinstancyjnej decyzji z jego uzasadnieniem nie dowodzi wcale zarzucanej w tym zakresie sprzeczności. Naczelnik BP jednoznacznie wszak stwierdził w sentencji swojego orzeczenia, że przyznaje płatność w pomniejszonej wysokości, po czym, w uzasadnieniu dokonał stosownych wyliczeń, wskazując – ze szczegółową specyfikacją w odniesieniu do każdego z wariantów – z jakiego tytułu, dlaczego i o ile redukuje płatność należną. Zaistniała zatem podstawa do zastosowania w sprawie przez Dyrektora Agencji przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

VII

Reasumując, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, przeto – zobligowany do tego dyspozycją art. 151 p.p.s.a – Sąd skargę oddalił.