Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 88/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art 12 ust 4d, art 18 ust 3, art 23
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
article: art 132 ust 3, art 4 pkt 9, art 9a
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 7 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Kujawsko-Pomorskim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Toruniu w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania odwołania pełnomocnika firm: P. Spółki jawnej C. oraz T. Spółki jawnej S. od decyzji Prezydenta Miasta Torunia z dnia [...] października 2009 r. znak: [...] w sprawie ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa postanawia: wskazać Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewoda Kujawsko-Pomorski wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Kujawsko-Pomorskim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Toruniu przez wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu jako organu właściwego do rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Torunia w przedmiocie ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2010r. znak [...]wydanym na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu uznało, że nie jest właściwe w sprawie rozpatrzenia odwołania w przedmiocie ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa i przekazało sprawę Wojewodzie Kujawsko-Pomorskiemu. Postanowienie to utrzymane zostało następnie w mocy przez SKO postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r. znak jw. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy.

W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w świetle art. 9a i art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 12 i 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) i art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), nie jest ono właściwe do rozpatrzenia środka odwoławczego, albowiem zgodnie z treścią art.9a ustawy o gospodarce nieruchomościami organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej jest wojewoda. Równocześnie Wojewoda Kujawsko-Pomorski, określając Prezydenta Miasta Torunia jako organ właściwy do wypłaty odszkodowania, miał na myśli Prezydenta Miasta Torunia jako organ administracji rządowej-Starostę, a tym samym organem odwoławczym jest Wojewoda Kujawsko-Pomorski, a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Wnioskodawca nie podziela tego poglądu. Przepis art. 12 ust. 4a cytowanej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych uprawnienia do wydania w pierwszej instancji decyzji administracyjnej ustalającej odszkodowanie za nieruchomości przejęte z mocy prawa na realizację inwestycji drogowej przyznaje organowi, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W związku z tym, że decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej wydał Wojewoda Kujawsko-Pomorski (decyzja nr [...] z dnia [...].10.2007r.) jest on równocześnie właściwym organem do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę krajową. Ustawa ta jednak nie reguluje kwestii właściwości organów w sprawie wydania decyzji o waloryzacji ustalonego odszkodowania, odsyłając zgodnie z treścią art. 23 w sprawach nieuregulowanych w tym zakresie w tej ustawie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W myśl art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami waloryzacji dokonuje organ lub jednostka organizacyjna zobowiązana do wypłaty odszkodowania. W przedmiotowej sprawie do wypłaty odszkodowania zobowiązany został Prezydent Miasta Torunia. Wynika to z treści art. 22 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach /..../, który stanowi, że koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych a także przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Ustawa ta jest ustawą lex specialis w stosunku do ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W powyższej sprawie inwestycja dotyczy drogi krajowej położonej w granicach administracyjnych miasta Torunia, stanowiącego gminę o statusie miasta na prawach powiatu. Stosownie do art. 19 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych) jest prezydent tego miasta. Z ustawy wynika ponadto, że zarządzanie drogami znajdującymi w granicach miasta na prawach powiatu wykonywane jest przez prezydenta. Stąd też do zapłaty odszkodowania ww. decyzją Wojewody Kujawsko-Pomorskiego zobowiązany został Prezydent Miasta Torunia jako organ reprezentujący Gminę Miasta Toruń, a nie jako organ wykonujący zadania Starosty. Ponieważ decyzja o waloryzacji wysokości odszkodowania została wydana przez Prezydenta Miasta Torunia wykonującego zadania gminy, właściwym do rozpatrzenia odwołania w przedmiotowej sprawie, zdaniem wnioskodawcy, jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu kompetencyjnego jest konieczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu w odpowiedzi na wniosek podtrzymało swoje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 4 lutego 2010 r. o przekazaniu odwołania Wojewodzie Kujawsko-Pomorskiemu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie doszło do negatywnego sporu kompetencyjnego, gdyż ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu, ani Wojewoda Kujawsko-Pomorski nie uznali się organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji ustalającej wysokość zwaloryzowanego odszkodowania za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa.

Spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest już przedmiotem prowadzonego postępowania. Rozpatrywany spór powstał na gruncie sprawy, której przedmiot stanowi ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Mianowicie Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. ustalił odszkodowanie za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w Toruniu, przeznaczonej pod budowę drogi krajowej nr 1. Jednocześnie Wojewoda zobowiązał Prezydenta Miasta Torunia do wypłaty niniejszego odszkodowania.

Jak wynika z akt sprawy, nieruchomość, której użytkowanie wieczyste wygasło w związku z realizacją inwestycji drogowej – drogi krajowej, stanowi własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 12 ust. 4d ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przeznaczenie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa na pasy drogowe skutkuje wygaśnięciem ustanowionego na niej prawa użytkowania wieczystego. Natomiast nieruchomość taka nadal pozostaje własnością Skarbu Państwa. Podmiotowi pozbawionemu prawa użytkowania wieczystego przysługuje zaś odszkodowanie, ustalone według zasad określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem postanowień art. 18 ustawy o szczególnych zasadach/.../(art. 12 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach/.../). W myśl art. 18 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy odszkodowanie, ustalone zgodnie z zasadami przewidzianymi w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Jednocześnie art. 23 omawianej ustawy stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z redakcji tego przepisu wynika, że stanowi on o stosowaniu wprost przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie regulują kwestii podmiotu właściwego do dokonania waloryzacji odszkodowania wobec tego zgodnie ze wskazanym wyżej art. 23 zastosowanie będą miały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do art. 132 ust. 3 zd. 2 waloryzacji odszkodowania dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. W rozpoznawanej sprawie organem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania jest Prezydent Miasta Torunia. Wobec tego trzeba uwzględnić, że zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami ilekroć w ustawie jest mowa o właściwym organie należy przez to rozumieć starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz organ wykonawczy gminy, powiatu i województwa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących odpowiednio własność gminy, powiatu i województwa.

W związku z tym, że odszkodowanie przysługuje za pozbawienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa organem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania i w konsekwencji dokonania waloryzacji jest Prezydent Miasta Torunia jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W konsekwencji zgodnie z art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami organem wyższego stopnia będzie wojewoda.

Z powyższego wynika, że organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Torunia, działającego jako starosta, z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania za wygasłe prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa jest Wojewoda Kujawsko-Pomorski.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.