Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 462/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...]Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: organ) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r., znak [...] Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wymierzającą M. O. (dalej: skarżący) karę pieniężną w kwocie 10 000,00 zł.

Z akt administracyjnych wynika, że 10.07.2019 r. o godź 15.30 funkcjonariusze Służby Celno – Skarbowej [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., przeprowadzili na drodze [...] w miejscowości C. kontrolę przewozu drogowego towarów wykonywanego pojazdem samochodowym o numerze rejestracyjnym [...]. Na podstawie dokumentów udostępnionych przez kierującego pojazdem tj. Międzynarodowego listu przewozowego Nr [...] z dnia [...]r. oraz dokumentu Packing list nr [...] z dnia [...]r. stwierdzono, że pojazdem przewożony był towar – [...] w ilości [...]kg. Przewóz tego towaru podlega obowiązkowej rejestracji w systemie SENT.

Kotrolujący ustalili, że przewoźnikiem tego towaru był skarżący.

Po sprawdzeniu zgodności danych zawartych w zgłoszeniu o numerze referencyjnym SENT [...] ze stanem faktycznym kontrolujący ustalili rozbieżność w zakresie danych o podmiocie odbierającym, przewoźniku towaru oraz numerze zezwolenia drogowego. Dokonane ustalenia zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...] z dnia 10.07.2019 r.

Opierając się na zebranym materiale dowodowym w dniu 31.07.2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w stosunku do skarżącego w sprawie wymiaru kary pieniężnej. Postanowienie zawierało pouczenie o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia wyjaśnień i wniosków dowodowych.

Prowadząc postępowanie wyjaśniające organ I instancji w piśmie z 31.07.2019 r. wezwał skarżącego o podanie informacji o sposobie uzyskania tzw. "klucza" – elektronicznego kodu zabezpieczającego dostęp do zgłoszenia, który umożliwiał skarżącemu jako przewoźnikowi dokonanie uzupełnienia zgłoszenia SENT. Organ wystąpił również o wskazanie podstawy wpisania w zgłoszeniu w polu Środek transportu – Numer zezwolenia drogowego jako "niewymagane". W w/w piśmie organ zwrócił się także o wskazanie, czy występują okoliczności potwierdzające ważny interes przewoźnika uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Z prawa zapoznania się z aktami sprawy skarżący skorzystał 13.08.2019 r. Zwrócił się jednocześnie o przedłużenie terminu na złożenie wyjaśnień do 5.09.2019r. Udzielił ich w piśmie z 28.08.2019 r. podając, że nie otrzymał kodu zabezpieczającego tzw. "klucza" umożliwiającego zgłoszenie SENT. Fracht, który skarżący wykonywał jako przewoźnik, został przejęty od pośrednika tj. firmy A Sp. z o.o. siedzibą w W.. Firma ta z kolei była bezpośrednim zleceniobiorcą od firmy B Sp. z o.o. z siedzibą w S. Zgłoszenia w rejestrze SENT w imieniu skarżącego, na podstawie udzielonego przez skarżącego upoważnienia, dokonał pracownik firmy B Sp. z o.o. Skarżący podkreślił, że w trakcie kontroli błędne wpisy w rejestrze SENT zostały natychmiast usunięte. Wpis w rubryce dotyczący środków transportu "niewymagane" powstał wskutek błędu osoby dokonującej wpisu do zgłoszenia i były efektem rutynowego wypełniania tej rubryki takimi danymi. Wnosząc o nie nakładanie kary pieniężnej skarżący powołuje się na swoją sytuacją ekonomiczną związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz nie posiadaniem zaległości z tytułu ZUS i podatków. Skarżący dołączył do pisma bilans z księgi za rok 2017, 2018, 2019 oraz umowy leasingowe.

Wobec powyższego, w dniu 3.10.2019 r. organ I instancji zwrócił się do B Sp. z o.o. o informację, czy "klucz" – elektroniczny kod zabezpieczający dostęp do zgłoszenia, umożliwiający przewoźnikowi dokonanie uzupełnienia zgłoszenia SENT [...], który otrzymała od podmiotu wysyłającego został przekazany przewoźnikowi wykonującemu transport. W zależności od faktycznej sytuacji w tym zakresie, organ zobowiązał spółkę do udzielenia potwierdzenia przekazania przedmiotowego klucza lub uwierzytelnionej kopii upoważnienia, jeżeli skarżący upoważnił spółkę do obsługi zgłoszenia SENT. W odpowiedzi z dnia 22.10.2019 r. B sp. z o.o. przesłała kopię upoważnienia z 9.07.2019 r., w którym skarżący upoważnił Pana W. T. do zgłoszenia przewoźnika w komunikacie SENT na stronie https://puesc.gov.pl.

Niezależnie pismem z 29.08.2019 r. organ I instancji zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o informację, czy skarżący posiada zaległości w podatkach lub innych należnościach publicznoprawnych, a jeżeli tak to w jakiej są one wysokości oraz czy wobec skarżącego jest lub było prowadzone postępowanie egzekucyjne w okresie ostatnich pięciu lat. Jak wynika z udzielonej odpowiedzi z dnia 5.09.2019 r. skarżący obecnie nie posiada zaległości podatkowych, była zaległość z tytułu grzywny nałożona w drodze mandatu karnego w kwocie 400 zł. W ostatnich pięciu latach było prowadzone postępowanie egzekucyjne, ale zostało ono zakończone poprzez zapłatę należności.

W dniu 29.08.2019 r. skierowano również pismo do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w T. o informację, czy skarżący posiada zaległości w składkach ZUS, a jeżeli tak to w jakiej wysokości oraz czy wobec skarżącego jest lub było prowadzone postępowanie egzekucyjne w okresie ostatnich pięciu lat. Z uzyskanej w dniu 16.09.2019 r. odpowiedzi wynika, że skarżący nie posiada zadłużenia.

W dniu 31.10.2019 r. zawiadomiono skarżącego o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Skarżący skorzystał z tej możliwości składając 12.11.2019 r. pisemne wyjaśnienia. Nie zakwestionował w nim dokonanych przez organ I instancji ustaleń. Podtrzymał swoją prośbę o nienakładanie kary pieniężnej ze względu na swój ważny interes, który związany jest z sytuacją finansową prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

W tym stanie rzeczy organ I instancji decyzją z [...] r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 10 000 zł z tytułu niedopełnienia obowiązku przewoźnika poprzez zgłoszenie w rejestrze SENT pod numerem referencyjnym SENT[...] danych, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt. 1 lit. a, b oraz f ustawy z 9.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 859), dalej: ustawa SENT, niezgodnych ze stanem faktycznym.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes publiczny; 2) art. 24 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT polegający na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, podczas gdy wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego umożliwiająca odstąpienie przez organ pierwszoinstancyjny od nałożenia kary pieniężnej; 3) art. 6 ust. 3 ustawy SENT poprzez pominięcie celu regulacji, jakim jest wyeliminowanie z obrotu nieuczciwych podmiotów oraz zapewnienie uczciwej konkurencji; 4) art. 24 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 6 ust. 3 ustawy SENT w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zastosowane przepisów w sposób naruszający zasadę proporcjonalności; 5) art. 2a Ordynacji podatkowej w zw. Z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie.

Według skarżącego nakładanie kar pieniężnych na podmioty wymienione w ustawie SENT powinno zostać każdorazowo powiązane z koniecznością uprawdopodobnienia przez organ podatkowy, że wykazane uchybienie podmiotu wysyłającego lub odbierającego bądź przewoźnika może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa. W zgłoszeniu przewozu prawidłowo był wskazany numer rejestracyjny ciągnika, numer urządzenia/lokalizatora GPS. Oznacza to, że przewóz wykonywany przez skarżącego był pod kontrolą. Organ pominął także fakt, że ujawnione błędy w zgłoszeniu SENT zostały przez skarżącego natychmiast poprawione. Działanie skarżącego nie spowodowało uszczuplenia dochodów podatkowych budżetu państwa. Poza tym skarżący podniósł, że wywiązuje się z obowiązków podatkowych, jego działania nie zmierzają do uniknięcia opodatkowania. Tym samym nałożona kara jest niewspółmierna do uchybień skarżącego.

Zaskarżoną decyzję organ odwoławczy utrzymał w mocy. Jak stwierdził w uzasadnieniu, w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości że przewoźnikiem, zgodnie z terminologią stosowaną w ustawie SENT – jest skarżący. To na nim ciążą obowiązki określone w art. 6 ust. 3 pkt. 1 ustawy SENT czyli uzupełnienie dokumentu SENT o dane przewoźnika towaru oraz o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Bez znaczenia jest tutaj fakt, że skarżący nie wypełniał zgłoszenia osobiście, ale upoważnił do wykonania tych czynności pracownika B sp. z o.o. Nie zasługuje uwzględnienie zarzut "braku wpływu zaistniałej nieprawidłowości na uszczuplenia należności podatkowych, a także pominięcie celu ustawy SENT". Według organu ustawa SENT zawiera instrumenty służące m.in. "uszczelnianiu" systemu podatkowego, nie zawiera natomiast przepisów kreujących jakiekolwiek obowiązki podatkowe. Organ nie dopatrzył się w sprawie okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenia ze względu na ważny interes przewoźnika. Nie przemawia za tym sytuacja ekonomiczna skarżącego, która w ocenie organu jest stabilna. Nie ma on zobowiązań w płatnościach o charakterze publicznoprawnym, nie są w stosunku do niego prowadzone postępowania egzekucyjne. Organ nie stwierdził także w sprawie przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes publiczny na płaszczyźnie ekonomicznej, gdyż na skutek nałożenia kary pieniężnej nie zachodzi ryzyko sięgania przez skarżącego do środków Państwa ze względu na brak możliwości zaspokajania potrzeb. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, żeby skarżący nie był w stanie uiścić kary pieniężnej. Odstąpienie w takiej sytuacji od nałożenia kary pieniężnej pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym. Według organu niedopuszczalnym z punktu widzenia interesu publicznego byłoby przerzucenie odpowiedzialności finansowej przewoźnika na Budżet Państwa, a więc pośrednio na wszystkich obywateli, za niewypełnienie przez ten podmiot swoich ustawowych obowiązków. Wobec powyższego uznał, że organ I instancji zasadnie nałożył na przewoźnika karę pieniężną.

Pismem z 17.03.2021 r. skarżący złożył skargę na tę decyzję i wniósł o jej uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Uzasadniając zarzuty skarżący przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu. Wskazał także, że stwierdzone uchybienie miało znaczenie marginalne i nie powodowało żadnych skutków. Poza tym taka sytuacja zdarzyła się pierwszy raz. Jego zdaniem wątpliwym jest uzyskiwanie społecznego szacunku w sytuacji, gdy nakłada się wysoką karę pieniężną za oczywistą omyłkę lub niedopatrzenie, na skutek którego nikt nie odniósł korzyści ani nie poniósł szkody. W tym kontekście zdaniem skarżącego dobra sytuacja finansowa skarżącego nie może sama z siebie wykluczać odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Rozważając możliwość odstąpienia od nałożenia kary organ powinien ważyć wysokość potencjalnej kary przede wszystkim w stosunku do konkretnego przewozu, a nie przychodu/dochodu przedsiębiorcy, bowiem takie działanie w istocie zniekształca obraz faktycznej dolegliwości nakładanej kary. Zdaniem skarżącego w sprawie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał swoją argumentacją co do motywów i podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Jego zdaniem nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne (por. art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

Z kolei na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł, z tytułu niedopełnienia obowiązku przewoźnika poprzez zgłoszenie w rejestrze SENT pod numerem referencyjnym SENT [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

W sprawie mają zastosowanie przepisy materialne ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz.1857), dalej: ustawa SENT. Przed przystąpieniem do jej rozpatrzenia niezbędnym jest ustalenie celu wprowadzenia regulacji ustawy SENT. Ustawa o SENT, nazywana również "pakietem przewozowym" miała w założeniu stanowić kolejne narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonującymi wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonującymi obrotu bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa (działania jako prowadzący skład podatkowy, zarejestrowany odbiorca, pośredniczący podmiot tytoniowy itp.) (G. Musolf [w:] Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Realizacja obowiązków w systemie SENT. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 1.)

Także według NSA celem ustawy SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem tym nie jest zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT (wyrok NSA z 21.11.2019 r., II GSK 1133/19, LEX nr 2744092).

Dla realizacji tak wyznaczonych celów w art. 1 ustawy o SENT ustawodawca wyznaczając jej zakres przedmiotowy uwzględnił m.in. obowiązki podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi (art. 1 ust. 1a) oraz zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi (art. 1 ust. 2).

System monitorowania przewozu i obrotu – co wynika z art. 3 ust. 1 ustawy SENT - obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy.

Natomiast monitorowanie przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy SENT, ma miejsce z wykorzystaniem środków technicznych, wśród których wymieniony został m.in. rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne. Rejestr jest prowadzony w systemie teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 670, 952, 1005 i 1641).

Obowiązek przesłania zgłoszenia do rejestru w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa przez przewoźnika ustanowiony został w art. 7 ustawy SENT. Stosownie zatem do jej ust. 1 w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia (art. 7 ust. 1 ustawy SENT). Elementy zgłoszenia zawarte zostały w art. 7 ust. 2 ustawy SENT. Wynika z niego że zgłoszenie powinno zawierać między innymi: dane przewoźnika obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby (art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. a); dane odbiorcy towarów obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby (art. 7 ust.2 pkt 1 lit. d); numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane (art. 7 ust.2 pkt 1 lit. j).

Obowiązek niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia nałożony został w art. 8 ust. 1 ustawy SENT na podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnika, podmiot sprzedający oraz podmiot nabywający. Należy tutaj dodać, że przewoźnik – według art. 2 pkt. 8 ustawy SENT – to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.

Na gruncie ustawy SENT przewidziane są kary pieniężne za niedokonanie aktualizacji zgłoszenia lub zgłoszenia innych danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Jak stwierdza NSA, są one zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z tej ustawy, a więc i o charakterze formalnym. Odgrywają one w intencji prawodawcy szczególnie istotną rolę w zagwarantowaniu przestrzegania rygorów wynikających z systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych (wyrok NSA z 12.03.2020 r., II GSK 1464/19, LEX nr 3022437). Ich nałożenie świadczy o równym traktowaniu obywateli i osób prawnych wobec prawa, jest wyrazem czuwania organów do tego powołanych nad legalnością obrotu prawnego (wyrok WSA w Gliwicach z 20.09.2021 r., III SA/Gl 426/21, LEX nr 3247733).

Przesłanki nałożenia kary pieniężnej zawarte zostały w art. 24 ust. 1 ustawy SENT. Stosownie zatem, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik: 1) nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1; 2) zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Obydwie sytuacje oznaczają, że w zgłoszeniu znajdującym się w rejestrze (systemie SENT) dane dotyczące innych elementów niż dotyczące towaru są niezgodne ze stanem faktycznym, ale inny jest powód zaistnienia takiego stanu rzeczy. O braku aktualizacji można mówić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy po dokonaniu danego wpisu w zgłoszeniu dochodzi do faktycznej zmiany takich danych (np. załadunku towaru dokonano jednak na inny pojazd, niż pierwotnie wskazano lub dokonano zmiany ciągnika siodłowego), a więc powstaje obowiązek dokonania stosownej aktualizacji zgłoszenia w trybie art. 8 ust. 1 ustawy o SENT. Z kolei o zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym mowa wtedy, gdy od razu podano w zgłoszeniu błędne dane (G. Musolf [w:] Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Realizacja obowiązków w systemie SENT. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 24).

Warto tutaj zauważyć, że sformułowanie "zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym" należy rozumieć jako podanie przez przewoźnika danych nie odzwierciedlających rzeczywistości, tj. danych które są nieprawdziwe, nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy, nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu rzeczy (wyrok NSA z 21.11.2019 r., II GSK 1133/19, LEX nr 2744092). Oznacza to, że hipoteza art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT dotyczy wyłącznie działania, tzn. zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym. (G. Musolf [w:] Ustawa o systemie .....op. cit.).

Z kolei w przepisie art. 24 ust. 3 ustawy SENT wprowadzona została instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Jest ona wyrazem tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej (wyrok WSA w Gliwicach z 13.04.2021 r., III SA/Gl 130/21, LEX nr 3178581). Jak wynika z ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania (wyrok WSA w Gliwicach z 10.08.2021 r., III SA/Gl 554/21, LEX nr 3224115).

Wymaga podkreślenia, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma natomiast charakter fakultatywny i uznaniowy (wyrok WSA w Gliwicach z 10.08.2021 r., III SA/Gl 554/21, LEX nr 3224115).

Wobec powyższego - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Wynika z niego, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Należy tutaj zwrócić uwagę, że użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać (wyrok WSA w Lublinie z 18.02.2020 r., III SA/Lu 588/19, LEX nr 2895524). "Ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżą się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itp. (wyrok WSA w Gliwicach z 10.08.2021 r., III SA/Gl 554/21, LEX nr 3224115). O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes (Wyrok WSA w Olsztynie z 8.11.2018 r., I SA/Ol 572/18, LEX nr 2589134; wyrok WSA w Gliwicach z 10.08.2021 r., III SA/Gl 554/21, LEX nr 3224115).

Jednocześnie nie należy pojęcia ważnego interesu dłużnika ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej. Pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo bowiem, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i rodziny, trzeba jednak mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną (wyrok WSA w Białymstoku z 11.07.2019 r., II SA/Bk 330/19, LEX nr 2700520; wyrok WSA w Gliwicach z 10.08.2021 r., III SA/Gl 554/21, LEX nr 3224115).

Innego rodzaju dobra ujmowane są w pojęciu interesu publicznego, które przede wszystkim utożsamiane jest z zaufaniem obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (wyrok WSA w Lublinie z 18.02.2020 r., III SA/Lu 588/19, LEX nr 2895524; wyrok WSA w Gliwicach z 10.08.2021 r., III SA/Gl 554/21, LEX nr 3224115). Uwzględnienie interesu publicznego w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary należy traktować jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok NSA z 27.02.2013 r. II FSK 1351/11, LEX nr 1311143; wyrok NSA z 2.03.2016 r., II FSK 2474/15, LEX nr 2017629; wyrok WSA w Gliwicach z 12.08.2020 r., III SA/Gl 115/20, LEX nr 3061593). Inaczej, interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych, jak również w pojęciu tym mieści się wypełnianie obowiązków władz publicznych (wyrok WSA w Gliwicach z 24.07.2019 r., III SA/Gl 372/19, LEX nr 2706517). Dodatkowo zauważyć należy, że badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczone do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania. (wyrok WSA w Olszynie z 28.06.2018 r., I SA/Ol 204/18, LEX nr 2523692; wyrok WSA w Gliwicach z 12.08.2020 r., III SA/Gl 115/20, LEX nr 3061593).

Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji obszerne ustalenia i rozważania nie tylko co do okoliczności faktycznych sprawy i jej kwalifikacji prawnej ale także zbadał możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Sąd podziela przedstawioną argumentację i zajęte w tym przedmiocie stanowisko

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 1 lit a i f ustawy SENT. Zobowiązuje on przewoźnika przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o dane przewoźnika obejmujące imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby oraz o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane. Na ocenę prawną stwierdzonego naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 1 lit a i f ustawy SENT nie ma wpływu fakt, że skarżący udzielił upoważnienia pracownikowi B sp. z o.o. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 3 ustawy SENT przesłanie, uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia oraz przesłanie miesięcznego zestawienia informacji dotyczących okresowych umów przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego oraz podmiotu nabywającego pociągają za sobą skutki dla reprezentowanego. Wobec powyższego - na co zasadnie zwrócił uwagę organ – bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący nie wypełniał zgłoszenia osobiście, gdyż upoważnił do tego wskazanego imiennie pracownika spółki B sp. z o.o. (odbiorcy towaru), który wykonał tę czynność na rzecz skarżącego.

Okoliczność rozbieżności w danych przewoźnika jest zatem bezsporna i nie ma wpływu na jej ocenę fakt natychmiastowego poprawienia danych w trakcie kontroli. Uzupełnienie danych w zgłoszeniu w trakcie kontroli po ujawnieniu nieprawidłowości, nie może wywierać pozytywnych dla strony skutków prawnych i jako takie nie ma wpływu na nałożenie i wymiar kary (wyrok WSA w Gliwicach z 13.04.2021 r., III SA/Gl 130/21, LEX nr 3178581). Przyjęcie takiej tezy oznaczałoby, że każdorazowo podmiot podlegający systemowi monitorowania przewozu towarów - przyłapany podczas kontroli na naruszeniu obowiązków określonych ustawą o SENT - mógłby uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej poprzez skorygowanie zgłoszenia w toku kontroli. W konsekwencji we wszystkich przypadkach, w których nie przeprowadzono kontroli, a doszło do naruszenia tych obowiązków, realizacja celów ustawy nie byłaby zagwarantowana, co w konkretnych przypadkach mogłoby doprowadzić do niemożności ustalenia rzeczywistego obrotu, tak wrażliwym towarem jak olej opałowy (wyrok NSA z 12.03.2020 r., II GSK 1464/19, LEX nr 3022437).

Należy podkreślić, że odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu (art. 1 pkt 2 ustawy SENT). Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy. Obowiązki każdego z podmiotów zostały uregulowane w odrębnej jednostce redakcyjnej. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że skarżący nie uzupełnił zgłoszenia o wymagane ustawą SENT dane, uczynił to dopiero w wyniku kontroli, co stanowiło naruszenie art. 6 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej (Por. wyrok WSA w Gliwicach z 10.08.2021 r., III SA/Gl 554/21, LEX nr 3224115).

W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Przewiduje on nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł. odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru.

Zauważyć w tym miejscu należy również, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 18.05.2020 r., II GSK 220/20, LEX nr 2978625 oraz wyrok NSA z 13.03.2019 r., II FSK 3478/18, LEX nr 2701443).

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Na jego gruncie, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie zatem organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Ustawodawca nie określił znaczenia zastosowanych w powyższych regulacjach prawnych pojęć "ważny interes" przewoźnika oraz "interes publiczny" Oznacza to tym samym, że ustalenie ich treści pozostawione zostało organom orzekającym. Tym niemniej odstąpienie od nałożenia kary ma mieć charakter wyjątku i być zastosowane w sytuacjach wyjątkowych.

Sąd podzielił stanowisko organu, że powstały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności. Obowiązki, jakie zostały w ustawie SENT nałożone na podmioty biorące udział w przewozie towarów powinny być im znane i stosowane. Podkreślić należy, że skarżący jako przedsiębiorca i tym samym jako profesjonalista powinien dochować należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Wniosek taki jest uzasadniony na gruncie art. 6 ust. 3 ustawy SENT, ponieważ ponosi on pełną odpowiedzialność za uzupełnienie zgłoszenia w zakresie określonym w przywołanym przepisie prawnym, zgodnie ze stanem faktycznym. Pogląd taki wyraża również NSA - na mocy art. 1 pkt 2 ustawy SENT odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu. Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy, zaś ze względu na fakt, że za niedochowanie nałożonych na ww. podmioty obowiązków ustawowych, grożą kary pieniężne, każdy profesjonalny uczestnik przewozu towarów powinien zapoznać się z aktualnymi przepisami w tym zakresie oraz wykonywać je w sposób niewadliwy (wyrok WSA w Lublinie z 18.02.2020 r., III SA/Lu 588/19, LEX nr 2895524).

W ocenie Sądu nie jest trafny zarzut skarżącego, że organy błędnie przyjęły, że w sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniony interesem publicznym uniemożliwiający odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej i sprowadzenie interesu publicznego wyłącznie do celu fiskalnego, podczas gdy uchybienie było drobne, popełnione po raz pierwszy i nie nastąpiło jakiekolwiek uszczuplenie podatkowe, ani nie wpłynęło ono na obowiązki innych uczestników obrotu prawnego. Sąd podziela stanowisko organu, iż w sprawie nie jest negowana legalność obrotu przewożonym towarem. Z treści przepisów SENT nie wynika, aby nakładanie kar pieniężnych za naruszenie stwierdzone w trakcie kontroli przewozu towarów, wykonywanej w oparciu o art. 13 ustawy SENT, uzależnione było od postania uszczupleń podatkowych wskutek naruszenia przepisów tej ustawy. Wszystkie obowiązki przewoźnika wymienione w art. 6 ust. 3 ustawy SENT mają charakter formalny. Tym niemniej ich niewypełnienie skutkuje nałożeniem kary w wysokości 10 000 zł. Z treści przepisu nie wynika, aby wydanie decyzji zarówno nakładającej karę jak i jej wysokość pozostawiona została uznaniu organu. Nakładając karę organ nie ma podstaw badania przyczyn, dla których przewoźnik nie wpisał wymaganych danych do zgłoszenia. Oznacza to, że przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy. Nałożenie kary uzależnione jest jedynie od stwierdzenia samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Nie mają znaczenia powody, z jakich doszło do nieprawidłowości.

Sąd również podziela ocenę organu, iż nie zachodzi przypadek ważnego interesu przewoźnika lub ważnego interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Jak wynika bilansu z ksiąg: w roku 2017 skarżący uzyskał przychody w wysokości [...]zł, co po odliczeniu kosztów w wysokości [...]zł dało dochód w wysokości [...]zł; w roku 2018 skarżący uzyskał przychody w wysokości [...]zł, co po odliczeniu kosztów w wysokości [...]zł dało dochód w wysokości [...]zł; w pierwszym półroczu 2019 r. skarżący uzyskał przychody w wysokości [...]zł, co po odliczeniu kosztów w wysokości [...]zł dało dochód w wysokości [...]zł. Skarżący jako główne zobowiązania podaje koszty leasingu na samochód ciężarowy i naczepę. Z informacji od Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wynika, że nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z wyjaśnień udzielonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. należy wnosić, że skarżący nie posiada zadłużenia i nie jest w stosunku do niego prowadzone postępowanie egzekucyjne. Na podstawie przedstawionych dokumentów trzeba uznać, że sytuacja finansowa skarżącego jest ustabilizowana. Pamiętać należy, że ukarany jest profesjonalistą w swojej dziedzinie. Gdy nie powołuje się zatem na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawia konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej - brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu (wyrok WSA w Gliwicach z 22.04.2021 r., III SA/Gl 294/21, LEX nr 3184894).

W interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. W ocenie Sądu organ prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego. W rozważanej sprawie nie występują przesłanki "interesu publicznego". Na podstawie zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, że skarżący jest w stanie uiścić nałożoną karę pieniężną za nie wykonanie ustawowo określonego obowiązku. Nałożenie kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie nie pozwala stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Należy podkreślić, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (port. Wyrok TK z 26.03.2002 r., SK 2/01, OTK ZU z 2002 r. nr 2/A, poz. 15, LEX nr 54049)

Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłby zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. O naruszeniu tej zasady, nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Strona ma bowiem prawo własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok NSA z 26.08.2016 r., I FSK 51/15, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 24 ust. 3 ustawy o SENT ma charakter uznaniowy i w ocenie Sądu, organ nie przekroczył granic tego uznania. Zaznaczyć należy, że skarżący, jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów, winien posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa. Nie mogą natomiast stanowić podstawy do odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków.

W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy organy obu instancji dokonały w pełni właściwej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, o których mowa w art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia podatkowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia powyższe wymogi.

Podsumowując wskazać należy, że wbrew zarzutom skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Przepis ten bezspornie miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jak już podkreślono, przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący. W niniejszej sprawie, organ stwierdził zgłoszenie danych dotyczących przewoźnika niezgodnych ze stanem faktycznym co stanowiło naruszenie ustawy i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.

Z powyższych względów Sąd uznając za niezasadne zarzuty w skardze podniesione na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.