Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1525/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1525/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 marca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Maria Zawadzka (spr.), Protokolant: Katarzyna Dydaś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2007r., sprawy ze skargi "T" S.A. w T., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 22 sierpnia 2005r. nr [...], w przedmiocie odmowy potrącenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości., - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2005 roku Nr [...] Wójt Gminy [...] , działając na podstawie art. 64 § 2 i § 6 w związku z art. 65 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm./, odmówił T. Spółka Akcyjna z siedziba w T. potrącenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł (cześć miesięcznej raty podatku od nieruchomości za 2004 rok) , z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności, wobec zakładu budżetowego Gminy T. - Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. w wysokości [...] zł wynikających z faktur za dostawę wody oraz oczyszczania ścieków.

W uzasadnieniu Wójt Gminy T. stwierdził, iż przepis art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej ogranicza możliwość potrącenia do wierzytelności przysługujących wobec jednostek budżetowych. Dlatego w przedmiotowej sprawie potrącenie nie jest możliwe, ponieważ wierzytelność T. S.A. przysługuje w stosunku do zakładu budżetowego, którym jest Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T.. Zgodnie bowiem z § 11 i 12 statutu Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. - "zakład prowadzi samodzielnie gospodarkę finansową pokrywając koszty swej działalności i zobowiązania wobec budżetu, banków, dostawców oraz wydatki na rozwój i inne potrzeby z przychodów własnych uzyskanych z opłat za świadczone usługi, dotacji z budżetu gminy i pozostałych wpływów. Nadto zakład prowadzi rachunkowość zgodnie z przepisami dotyczącymi zakładów budżetowych".

Przedstawiona do potrącenia przez T. S.A. kwota w wysokości [...] zł stanowi wierzytelność strony skarżącej wobec Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T., który jest zakładem budżetowym i nie posiada statusu jednostki budżetowej. Zatem skoro art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej dopuszcza jedynie potrącenie wierzytelności podatkowej z wierzytelnością przysługującej jednostce budżetowej, w rozpatrywanej sprawie, potrącenie wierzytelności T. S.A. tylko wówczas, gdyby istniały wierzytelności wzajemne, a w niniejszej sprawie brak jest wierzytelności wzajemnych Gminy T. do podatnika T. S.A., które nadawałyby się do potrącenia.

W odwołaniu pełnomocnika T. Spółka Akcyjna w T. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, a w konsekwencji, niezastosowanie przepisów art. 65 § 2 w związku z art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej, na skutek przyjęcia, że brak podstaw prawnych do potrącenia z podatku od nieruchomości przedmiotowej wierzytelności strony względem zakładu budżetowego Gminy T.

2. przepisów postępowania, w szczególności art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 65 § 2 w związku z art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy. Zdaniem strony skarżącej błędne jest ograniczanie stosowania art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej jedynie do państwowych i samorządowych jednostek budżetowych w rozumieniu określonym w art. 18 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. W przepisie art. 64 § 2 ustawodawca użył ogólnego pojęcia "państwowa jednostka budżetowa", nie definiując dokładnie tego terminu na użytek tej ustawy, a brak jest w powołanym przepisie odesłania do art. 18 ustawy o finansach publicznych.

W decyzji z dnia 22 sierpnia 1005 roku Nr SKO. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 związku z art. 220 § 2 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, iż art. 64 § 1 ordynacji podatkowej przewiduje potrącenie, jako jedne ze sposobów wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, jednak w powołanym przepisie wymienione zostały państwowe jednostki budżetowe, jako podmioty, wobec których można dokonać potrącenia. Tymczasem przedstawiona przez T. S.A. kwota do potrącenia w wysokości [...] zł stanowi wierzytelność skarżącej Spółki wobec Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T., który nie jest państwową jednostką budżetową, a zakładem budżetowym. Zatem, stanowisko organu I instancji, uznające, iż potrącenie w tym wypadku nie jest możliwe, jest w pełni zasadne. Zarzut Spółki dotyczący ograniczenia stosowania przez organ podatkowy pierwszej instancji art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej jedynie do państwowych i samorządowych jednostek budżetowych w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest bezzasadny. Ordynacja podatkowa nie zawiera definicji zakładu budżetowego czy państwowej jednostki budżetowej, zatem Wójt Gminy T. słusznie w przedmiotowej sprawie powołał się na definicje z ustawy o finansach publicznych. Nie można także zgodzić się z poglądem skarżącej Spółki, że w art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej ustawodawca użył ogólnego pojęcia "państwowa jednostka budżetowa", nie definiując tego terminu na użytek ustawy. Definicje jednostki budżetowej i zakładu budżetowego znajdują się w ustawie o finansach publicznych i bynajmniej definicje te nie pozwalają na utożsamianie tych jednostek ze sobą. Dlatego uznanie przez stronę skarżącą możliwości potrącenia wierzytelności Spółki S.A. T., wynikającej z faktur za wykonanie usług dostarczenia wody i oczyszczania ścieków dla Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej nie znajduje prawnego uzasadnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie T. S.A. z siedzibą w T. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 65 § 2 w związku z art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej

2. naruszenie przepisów proceduralnych tj. art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w wyniku nie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego

Zdaniem skarżącej Spółki przepisy prawa podatkowego, w tym Ordynacji podatkowej zawierają właściwe sobie rozwiązania instytucjonalne, proceduralne, a także terminologię. Pojęcia używane przez prawo podatkowe posiadaj ą zazwyczaj odmienne znaczenie, inna treść i inny zakres desygnatów, aniżeli te lub podobne terminy w innych dziedzinach prawa, chyba, że określony przepis wprost odwołuje się do unormowań zawartych w prawie cywilnym, handlowym, administracyjnym. Ponieważ w art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej ustawodawca użył pojęcia "państwowa jednostka budżetowa", nie definiując tego terminu, ani też nie odesłał w tym zakresie do ustawy o finansach publicznych, zatem przez jednostkę budżetową należy rozumieć każdą wyodrębnioną instytucjonalnie jednostkę organizacyjną Skarbu Państwa, ą przez odesłanie z art. 65 § 2 Ordynacji, także gminy, powiatu lub województwa. Podobne stanowisko zajął NSA w wyrokach z dnia 6 listopada 1996 roku sygn. akt III SA 599/96 oraz z dnia 14 października 1998 roku sygn. akt I SA/Gd 1640/96, w którym stwierdził wprost, że "posiadający osobowość prawną (art. 33 k.c.) Skarb Państwa jest uosobieniem Państwa w stosunkach cywilnoprawnych. Jest to jednak osoba, która swoje funkcje wykonuje wyłącznie poprzez różne jednostki organizacyjne. Nie można ograniczyć katalogu tych jednostek tylko do państwowych jednostek budżetowych, a zatem wykluczyć zakładów budżetowych. Omawiany przepis ustawy o zobowiązaniach podatkowych (art. 28) nie nawiązuje wprost do prawa budżetowego, ani też nie wymaga, by poszczególne jednostki organizacyjne Skarbu Państwa powiązane były z planem finansowym, jakim jest budżet". Orzeczenia te co prawda zapadły na gruncie starego stanu prawnego, ale identyczność terminologii i kontekst jej użycia, są zdaniem strony aktualne.

Ponadto wykładnia przedstawiona przez organ podatkowy nie uwzględnia faktu, że art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej stosowany jest poprzez odniesienie do art. 65 § 2 odpowiednio, a nie wprost do potrącania wzajemnych wierzytelności ze zobowiązań podatkowych względem jednostek samorządu terytorialnego. Dlatego art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej stosowany w ten sposób dotyczy również wierzytelności wynikających z umów zawieranych bezpośrednio z jednostka samorządu terytorialnego, a taką właśnie umową jest umowa o dostarczanie wody Gminie T. z dnia [...] sierpnia 2003 roku. Należy zatem, zdaniem strony skarżącej uwzględnić fakt, iż gmina może prowadzić gospodarkę komunalną bezpośrednio, a nie za pośrednictwem zakładu budżetowego czy jednostki budżetowej. W przedmiotowej sprawie część wierzytelności przedstawionych do potrącenia wynika z umowy zawartej bezpośrednio z gminą, a nie z zakładem komunalnym. Wszystkie pozostałe wierzytelności zostały uznane przez Gminę T., są to również wierzytelności wobec Gminy bezsporne i wynikające z umów o świadczenie usług zawartych w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. Dlatego wszystkich przedmiotowych wierzytelności Spółka może dochodzić bezpośrednio z majątku Gminy, z pominięciem zakładu budżetowego, w trybie art. 65 § 2 w zw. z art. 64 § 4 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło ojej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz.1269 z późn. zm./, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Stosownie do art. 64. § 1. Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika, potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa z wymienionych w nim tytułów. Natomiast art. 64 § 2 powołanej ustawy wynika, iż powyższy przepis stosuje się również do wzajemnych, bezspornych i wymagalnych wierzytelności podatnika wobec państwowych jednostek budżetowych z tytułu robót budowlanych, dostaw lub usług wykonanych przez niego w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, pod warunkiem że potrącenie dokonywane jest przez tego podatnika i z tej wierzytelności. Uprawnienie, to przysługuje również podatnikom w stosunku do gminy, powiatu lub województwa z tytułów powołanych w art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej i wówczas przepisy art. 64 § 2-7 stosuje się odpowiednio.

Zatem powyższe przepisy ściśle określają, jakie wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa czy też wobec państwowych jednostek budżetowych podlegają potrąceniu w trybie powołanych przepisów Ordynacji podatkowej. Zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze przyjmuje się, że powyższe wyliczenia są wyczerpujące i żadne inne wierzytelności, poza wymienionymi w tych przepisach nie mogą być zgłoszone do potrącenia. Zdaniem Sądu koniecznym warunkiem potrącenia w trybie art. 64 § 2 jest również to, aby podniesiona do potrącenia wierzytelność była wierzytelnością wobec państwowej jednostki budżetowej. Możliwość potrącenia dopuszczalna jest również na mocy powołanych przepisów wobec podatków stanowiących dochód budżetu jednostek samorządu terytorialnego, jednak także w tym przypadku potrącana wierzytelność musi spełniać wymogi określone przez powołane przepisy prawa. Powinna to być zatem wierzytelność przysługująca wyłącznie wobec podmiotu mającego formę jednostki budżetowej i nie ma podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej i obejmowania możliwością potrącenia wierzytelności przysługującej wobec innych jednostek samorządowych. Ponieważ Ordynacja podatkowa nie wyjaśnia pojęcia jednostki budżetowej, należny zdaniem Sądu odnieść się, jak słusznie uczyniły to organy podatkowe do definicji takiej jednostki zawartej w ustawie o finansach publicznych, zgodnie z którą, jednostkami budżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio: budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Nie ma zatem podstaw do dokonania potrącenia z wierzytelności wobec innych form organizacyjnych jednostek sektora finansów publicznych, w tym zakładów budżetowych.

Nie jest między stronami sporne, iż Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. jest jednostka organizacyjną gminy T. i działa w formie zakładu budżetowego. Nie jest zatem dopuszczalne potrącenie zobowiązań podatkowych skarżącej Spółki, które stanowią wierzytelność Gminy T. z wierzytelności zakładu budżetowego Gminy T. - Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T., wynikających z faktur za dostawę wody oraz oczyszczania ścieków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego wskazanych w skardze, gdyż organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej), a także dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa podatkowego, a w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrały w sprawie materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) dokonały jego analizy, a także wyczerpująco uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. W szczególności organy podatkowe nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Postępowanie w przedmiotowych sprawach zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi normami prawa, a zawarte w decyzjach ustalenia znajdują odzwierciedlenie w przepisach prawa.

Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.