Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 221/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2003 nr 164 poz 1588
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
journal: Dz.U. 2016 poz 778
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., art. 205 par. 2 P.p.s.a., art. 200 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka -Kleczaj,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul [...] w [...]

(dalej określana również jako: "Wspólnota") pismem z dnia [...] złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami oraz parkingiem podziemnym na terenie położonym w granicach działki nr [...] w miejscowości M..

W uzasadnieniu wniosku Wspólnota argumentowała, że decyzja rażąco narusza art. 61 ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r., poz. 778 ze zm.) oraz § 6 pkt 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1588), a także art. 5 ustawy Prawo budowlane. Wnioskodawczyni wywiodła, że analiza materiałów zgromadzonych w sprawie zabudowy przedmiotowej działki nasuwa wątpliwości co do rzetelności podstaw decyzji oraz prowadzi do stwierdzenia, że nie zostały należycie zabezpieczone interesy stron, czyli sąsiadów.

W piśmie z dnia [...] uzasadniającym wniosek, Wspólnota wskazała, że do chwili wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy dla działki [...] (oraz [...] i [...]) nie było obiektu o takich parametrach jakie ustalono dla wnioskowanych nieruchomości. Swój przymiot strony postępowania Wspólnota wywiodła z faktu sąsiedztwa działki nr [...] z działką objętą kwestionowana decyzją.

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej "k.p.a.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej we wniosku decyzji.

Kolegium wyjaśniło, że w przypadku postępowania wszczynanego na wniosek strony w pierwszej kolejności należy zbadać, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony, to znaczy, czy może ona domagać się stwierdzenia nieważności tej decyzji. Dokonując wstępnej oceny wniosku Wspólnoty, Kolegium przytoczyło zawartą w art. 28 k.p.a. definicję strony, a następnie szeroko omówiło pojęcie interesu prawnego

i wskazało, że Wspólnota nie wykazała, aby wynik postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy M. miał bezpośredni wpływ na zakres jej praw i obowiązków. Dalej organ wywodził, że Wspólnota nie była stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy, a swój wniosek opiera o interes faktyczny, który przejawia się położeniem działki nr [...] w sąsiedztwie działki

nr [...], dla której wydano kwestionowaną decyzję. Okoliczność ta jednak, zdaniem organu, nie uprawia Wspólnoty do występowania w przedmiotowym postępowaniu

w charakterze strony.

Jednocześnie organ stwierdził, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu.

Wspólnota złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w innym składzie orzekającym, postanowieniem z dnia [...], nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Kolegium powieliło argumentację poprzedniego składu, dotyczącą braku przymiotu strony, wyjaśniając ponadto, że posiadanie interesu prawnego wymaga ustalenia, iż dany akt administracyjny mógł mieć wpływ na sytuację prawną osoby ubiegającej się o stwierdzenie jego nieważności w dacie jego wydania. W ocenie organu fakt, iż Wspólnota nie była stroną postępowania o wydanie warunków zabudowy, a swoją legitymację w niniejszej sprawie wywodzi z sąsiedztwa działki [...] z działką, dla której wydano decyzję, nie przesądza o posiadaniu przez Wspólnotę interesu prawnego w niniejszej sprawie.

Organ wskazał również, że w postępowaniu nieważnościowym ocenie podlega jedynie stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania badanej decyzji, a zatem organ nie mógł brać pod uwagę nowych dowodów gromadzonych przez Wspólnotę. Kolegium potwierdziło także, że nie znalazło podstaw do wszczęcia postępowania w tej sprawie z urzędu.

Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul [...] w [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na wyżej opisane postanowienie ostateczne, zarzucając mu naruszenie art. 61a k.p.a. oraz art. 7 w związku z art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 2, art. 154 § 2, art. 10 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skarżąca powtórzyła w uzasadnieniu swoją argumentację zawartą we wniosku co do przyczyn nieważności decyzji o warunkach zabudowy, a nadto podniosła,

że odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności legalizuje bezprawie i lekceważy protesty zgłaszane przez obywateli, a także działa na szkodę właścicieli mieszkań na działce nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pełnomocnik strony skarżącej w uzupełnieniu skargi, pismem z dnia [...], uzupełnionym pismem z dnia [...], dodatkowo zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony z uwagi na brak interesu prawnego, podczas gdy skarżąca posiada interes prawny w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy spornej inwestycji, ponieważ jej realizacja ma oddziaływać w uciążliwy sposób na nieruchomość skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia.

Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy M.

z dnia [...], w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami oraz parkingiem podziemnym na terenie położonym w granicach działki nr [...] w miejscowości M..

Tak więc rzeczą organu było w pierwszej kolejności dokonanie wstępnej kontroli wniosku o stwierdzenie nieważności, w tym dokonanie oceny, czy został on złożony przez podmiot uprawniony, a także czy wnioskodawca posiada interes prawny do ubiegania się o stwierdzenie nieważności decyzji. Dalsze czynności organu są uzależnione od wyniku wstępnej kontroli wniosku, gdyż samo jego złożenie nie wszczyna postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dokonało takiej kontroli,

a jej skutkiem było zastosowanie art. 61a k.p.a. i odmowa wszczęcia postępowania

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem

art. 61a w związku z art. 157 § 1 k.p.a. i w związku z art. 28 k.p.a.

W myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do powołanego przepisu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony, zatem podmiotu, o którym mowa w art. 28 k.p.a., bowiem przepisy regulujące zasady postępowania nadzorczego na jego użytek nie dają innej definicji strony, niż zawartej w art. 28 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r., I OSK 2229/13, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym na wniosek wymaga od organu ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym to postępowanie wystąpiła strona postępowania, to jest określony podmiot posiadający interes prawny. Zatem złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia obliguje organ właściwy do jego rozpatrzenia do ustalenia, czy pod względem formalnoprawnym (m.in. podmiotowym) taki wniosek kwalifikuje się do merytorycznego rozpoznania. Taka konieczność wynika z treści art. 157 § 2 w związku z art. 61a § 1 k.p.a. Ocena w tym zakresie nie oznacza jeszcze ustalenia, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Zmieniając ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 18) przepis art. 157 k.p.a. poprzez uchylenie jego § 3, ustawodawca nie sprecyzował w jakiej formie (postanowieniem czy decyzja) należy orzec o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia. Jednakże w świetle art. 61a § 1 i art. 157 § 2 k.p.a. podzielić trzeba prezentowane w judykaturze stanowisko, że organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.(vide: M. Jaśkowska, Lex, Komentarz do art. 157 , teza 15) na ogólnych zasadach dotyczących stosowania tego przepisu, a więc miedzy innymi wówczas, gdy brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy można uznać za oczywisty. Jeżeli jednak zbadanie legitymacji procesowej wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz szerszej analizy prawnej to organ ma obowiązek wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, zapewniając możliwość udziału w nim wszystkim stronom (por. wyroki NSA z dnia 19 listopada 2015 r., II OSK 2486/15, z dnia 27 sierpnia 2015 r., II OSK 2302/14, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie ulega zatem wątpliwości, że prawidłowe określenie stron postępowania,

w szczególności, ustalenie, czy wniosek został złożony przez podmiot uprawniony, ma doniosłe znaczenie, bowiem przesądza o jego dopuszczalności i sposobie rozstrzygnięcia.

Mieć trzeba przy tym na uwadze, że wbrew twierdzeniom organu,

w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, stronami postępowania są nie tylko strony trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

15 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 326/13, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Konieczne zatem było w niniejszej sprawie szczegółowe zbadanie, czy i komu

w prowadzonym postępowaniu przysługuje przymiot strony, biorąc pod uwagę

w szczególności skutki stwierdzenia nieważności, bez względu na to, czy skarżąca brała udział w postępowaniu zwykłym, w toku którego została wydana decyzja

o warunkach zabudowy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że właściciel działki sąsiedniej posiada interes prawny jako strona postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, tym bardziej zatem posiada legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli wykaże istnienie interesu prawnego, a więc przepisu prawa materialnego, z którego wywodzi swoje uprawnienia i obowiązki i naruszenie którego miało wpływ na zakres tychże praw i obowiązków.

Jak wynika z wniosku o wszczęcie postępowania, skargi i jej uzupełnienia, swój interes prawny skarżąca Wspólnota wywodzi z bezpośredniego sąsiedztwa inwestycji, której realizacja nie została poprzedzona rzetelną analizą cech i funkcji zabudowy, co w konsekwencji doprowadziło do powstania obiektu o gabarytach znacznie odbiegających od zabudowy sąsiedniej. Skarżąca powołała się przy tym na naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak również przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które w jej ocenie zostały rażąco naruszone, a także na okoliczność, iż stwierdzenie nieważności decyzji w sposób bezpośredni związane jest z zakresem jej praw, które zostały naruszone, czego dowodzi zakres oddziaływania inwestycji, w szczególności związany ze sposobem jej realizacji, który prowadzi do degradacji najbliższego otoczenia.

Wobec powyższego powinnością organu było zarówno dokonanie oceny legitymacji skarżącej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji, jak i rozważenie, czy doszło do naruszenia wskazywanych przez nią przepisów w takim stopniu, który uzasadniałby stwierdzenie nieważności decyzji.

Ustalenia te jednak nie mogły być dokonywane poza formami postępowania administracyjnego.

Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa

w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest więc istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują zatem przepisy prawa powszechnie obowiązującego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Z uwagi na szeroko rozumianą podstawę legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym oraz brak legalnej definicji pojęcia interesu prawnego nie może ulegać wątpliwości, że kwestie zdolności administracyjnoprawnej danej osoby w konkretnym postępowaniu administracyjnym powinny być rozważane bardzo wnikliwie i z uwzględnieniem okoliczności konkretnej, indywidualnej sprawy oraz przepisów mających w niej zastosowanie. Wykazanie szczególnej ostrożności przy analizie tego problemu jest niezbędne, aby zbyt pochopnie nie eliminować z postępowania administracyjnego osób powołujących się na swój interes prawny w tym właśnie postępowaniu.

Interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania

i dotyczyć jej bezpośrednio. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2008 r., sygn. akt

II SA/Kr 733/07, dostępny Lex nr 469204). Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym jednostka wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zatem ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że fakt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Co więcej, dla ustalenia statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie jest wymagane naruszenie interesu prawnego, ale jego istnienie, co trafnie zauważył tutejszy Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Po 833/05, a podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1949/06 (dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Krąg osób uprawnionych do udziału w charakterze stron w postępowaniu

o ustalenie warunków zabudowy (a tym samym również w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji o warunkach zabudowy) nie ogranicza się do wnioskodawcy (inwestora) oraz właścicieli działek objętych wnioskiem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, co skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości, że stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich. Stronami tego postępowania mogą być, w zależności od okoliczności, także właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. O interesie prawnym (art. 28 k.p.a.) tych osób przesądza jednak zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2016 r.,

II OSK 1358/14, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trzeba mieć na uwadze,

że negatywny wpływ przyszłego przedsięwzięcia nie musi być koniecznie faktycznie wykazany, lecz wystarczy, by zachodziła sama możliwość powstania jego ujemnych następstw. Tak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia

3 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1505/07 (dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei w piśmiennictwie opowiedziano się za nadaniem szerokiego ujęcia pojęciu "sąsiedztwa" podkreślając, że zawsze "działkę sąsiednią" należy określać dla każdego przypadku oddzielnie (Z. Niewiadomski - Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz. Wyd. 5. Warszawa 2009, s. 494- 498).

Z istoty decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wynika,

że określa ona w sposób wiążący m.in. dopuszczalny na danym terenie rodzaj inwestycji (a tym bardziej inwestycji uciążliwej) wpływającej na nieruchomości występujące w sąsiedztwie. Wiążący charakter tego rodzaju decyzji jest oczywisty, gdyż określa dopuszczalny sposób zabudowy, z którym projekt budowlany musi być zgodny, jak o tym stanowi przepis art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.). A skoro tak, to decyzja o warunkach zabudowy niewątpliwie wkracza lub może wkraczać w sferę praw i obowiązków właściciela nieruchomości, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Decyzja taka sama w sobie nie narusza prawa własności właścicieli nieruchomości sąsiednich, lecz może wpłynąć na sposób wykonywania własności przez zlokalizowanie na nieruchomości konkretnej inwestycji. Rozróżnienia zatem wymaga pojęcie prawa własności w znaczeniu jego przeniesienia, zbycia, zmiany itp. oraz pojęcie wykonywania prawa własności (a więc i sposobu użytkowania, zagospodarowania), w tę ostatnią zaś sferę wkracza bez wątpienia decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. może być nie tylko prawo administracyjne, ale również prawo cywilne, w tym rzeczowe, zwłaszcza prawo własności bądź użytkowanie wieczyste (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., II OSK 1792/09, dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takim przepisem z zakresu materialnego prawa cywilnego jest w szczególności art. 144 K.c., zgodnie z którym właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Obowiązkowi właściciela odpowiada po stronie właścicieli nieruchomości sąsiednich uprawnienie do egzekwowania tego ograniczenia. Nie można nie zauważyć, że norma ta - podobnie jak zasada tzw. dobrego sąsiedztwa na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez odwołanie się do społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa oraz stosunków miejscowych ma na celu harmonizowanie sposobu korzystania

z nieruchomości sąsiednich i ochronę właścicieli działek sąsiednich. Również

na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie można stawiać tezy, że służy ona jedynie realizacji prawa właściciela do zagospodarowania jego działki, przepis art. 6 ust. 2 u.p.z.p. w równym zakresie przewiduje zarówno prawo do zagospodarowania własnego terenu, jak i prawo do ochrony interesu prawnego przy zagospodarowywaniu terenów należących do innych osób.

W konsekwencji osoba trzecia może mieć interes prawny wynikający z przepisów prawa administracyjnego, a nawet z przepisów art. 140 i art. 144 K.c., do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego może zapaść lub zapadła decyzja kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej) w taki sposób, że będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez nią jej prawa własności (por. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 394/11 - dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dotyczy to w szczególności postępowania ustalającego warunki zabudowy dla inwestycji, której oddziaływanie na tereny sąsiednie może odpowiadać przesłankom z art. 144 K.c. i zakłócać ponad przeciętną miarę korzystanie z nieruchomości sąsiednich na takie odziaływanie inwestycji narażonych, a zatem znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanego obiektu (planowanej zabudowy).

W świetle powyższego, zasadne jest stwierdzenie, że w przypadku, gdy dany podmiot we wniosku o stwierdzenie nieważności powołuje się na interes prawny, który wywodzi z tytułu własności nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, dla której zostały wydane warunki zabudowy i wskazuje na naruszenie określonych przepisów prawa materialnego, organ obowiązany był wszcząć postępowanie i w jego toku poczynić ustalenia w celu zbadania legitymacji do złożenia wniosku, a także stwierdzenia, czy podnoszone w stosunku do kwestionowanej decyzji zarzuty uprawniały skarżącą Wspólnotę do skutecznego żądania stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Dopiero wyniki tych ustaleń będą rozstrzygały o dalszych czynnościach organu, które mogą prowadzić do umorzenia wszczętego postępowania, jeżeli podmiot nie będzie miał legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, bądź do prowadzenia postępowania nieważnościowego, które powinno zakończyć się decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności, bądź stwierdzeniem nieważności kwestionowanej decyzji. (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 20/11, dostępny na stronie www.orzeczenie.nsa.gov.pl).

W sprawie administracyjnej zakończonej zaskarżonym postanowieniem organ odmówił wszczęcia postępowania przyjmując, że skoro skarżąca nie uczestniczyła

w postępowaniu zwykłym jako strona, to w konsekwencji nie posiada ona legitymacji

do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która w tym postępowaniu została wydana. W świetle powyższych rozważań takie stanowisko organu nie może być uznane za zgodne z prawem.

W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany zatem będzie do uwzględnienia powyższych zapatrywań Sądu co wykładni pojęcia interesu prawnego strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej.

Z powyższych względów, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygniecie o kosztach (pkt II sentencji) zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej samej ustawy.