Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1006/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.3, art. 8, art. 14, art. 15, art. 19, art. 36
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 58, art. 59, art. 70
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 5
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2015 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi K. Ż. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy pl. [...], kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu D. Z. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi K. Ż. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 1006/16

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej: k.p.a.; art.1, art. 3, art. 5, art. 6, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 14, art. 15, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21, art. 23, art. 24 ust. 1, art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.); art. 9, art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) 73/2009 (Dz.U. U.E. L z 2013 r. Nr 347 str. 608); art. 59, art. 70, art. 74 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 ((Dz.U. U.E. L z 2013 r. Nr 347 str. 549); art. 3, art. 6, art. 24 ust. 1, art. 28 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L z 2014 r. Nr 227 str. 69); art. 3, art. 5 ust. 2 lit. a, art. 15, art. 18 ust. 6, art. 19, art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenia Parlamentu europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L z 2014 r. Nr 181 str. 48); art. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.U. UE L z 2014 r. Nr 181 str. 1) Dyrektor [...] Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...], nr [...] orzekającej o odmowie przyznania D.Z. jednolitej płatności obszarowej oraz płatności redystrybucyjnej na rok 2015 oraz o przyznaniu płatności na zazielenie w wysokości 3.435,66 zł oraz płatności do powierzchni upraw roślin wysoko białkowych w wysokości 2.794,36 zł na rok 2015.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2015 r., zmienionym w dniu 22 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił o przyznanie płatności na rok 2015, deklarując działki rolne o łącznej powierzchni 14,01 ha.

W toku prowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R., w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej w oparciu o System Identyfikacji Działek Rolnych (LIPS) stwierdził, iż faktyczna powierzchnia zadeklarowanych działek rolnych kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi 11,29 ha ( 24,09 %).

Mając powyższe na uwadze Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. decyzją z dnia [...] odmówił przyznania D.Z. jednolitej płatności obszarowej oraz płatności redystrybucyjnej na rok 2015 oraz przyznał wnioskowane płatności na rok 2015: na zazielenie w wysokości 3.435,66 zł oraz do powierzchni upraw roślin wysoko białkowych w wysokości 2.794,36 zł.

Kwestionując prawidłowość wydanej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił błędne ustalenie powierzchni zadeklarowanych działek ewidencyjnych nr 354, 421/1, 1/1, 1/2. Wskazał, iż w odniesieniu do jednej z w/w działek (nr ew. 354), w toku postępowania o przyznanie płatności na rok poprzedni, organ administracji stwierdził, że jej powierzchnia PEG wynosi 0.00. Natomiast przeprowadzona kontrola na miejscu wykazała, iż działka ta ma powierzchnię 1,10 ha. W związku z powyższym wniósł o przeprowadzenie ponownej kontroli powierzchni zakwestionowanych działek rolnych.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał przepisy prawa krajowego i prawa wspólnotowego regulujące zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Z treści przywołanych przepisów organ odwoławczy wywiódł, iż podmiot składający wniosek o przyznanie płatności jest zobowiązany między innymi do wskazania powierzchni, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok, która to powierzchnia jest weryfikowana przez organ I instancji. Dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo, oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę do przyznania płatności. Narzędziem służącym weryfikacji informacji podanych przez producenta stanowią kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w art. 36 ust. 1 powołanej ustawy oraz w przepisach prawa wspólnotowego, w tym art. 59 rozporządzenia nr 1306/2013, czy też w art. 24 rozporządzenia nr 809/2014. Weryfikacja powierzchni zadeklarowanej przez rolnika jako użytkowana rolniczo następuje przy pomocy systemu informacji geograficznej określonym w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Powyższy System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) ma na celu jednoznaczną w skali kraju identyfikację deklarowanej działki rolnej i jej położenia, w oparciu o który to system przeprowadzana jest kontrola prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą uprawnienia do dopłat. System ten obejmuje swoim zasięgiem wszystkie podstawowe moduły Zintegrowanego Sytemu Zarządzania i Kontroli. Maksymalną powierzchnie referencyjną (PEG) określoną w systemie LPIS stanowią grunty rolne spełniające kryteria do przyznania dopłat, a ich maksymalna powierzchnia kwalifikowana następuje w trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej, w oparciu o bezpośrednio przeprowadzony pomiar na aktualnym obrazie ortofotomapy, tj. zdjęcia lotnicze bądź satelitarne wykonane w skali określonej przepisami prawa. Powierzchnie PEG stanowią różnicę pomiędzy powierzchnią działki referencyjnej, tj. działki ewidencyjnej, a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności (np. takich jak lasy, wody, drogi, siedliska), których granica określona jest na podstawie ortofotomapy.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie, w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej, w oparciu o ortofotomapy z dnia 9 kwietnia 2015 r. stwierdzono, iż rzeczywista powierzchnia PEG deklarowanych do wniosku działek skarżącego jest mniejsza, niż wskazana przez stronę. Ustalono bowiem, że PEG zadeklarowanych przez stronę działek rolnych o nr ewidencyjnych 354 i 421/1 wynosi odpowiednio 1,09 ha i 1, 59 ha, a nie jak podano do wniosku 1,10 ha i 1,60 ha. Ponadto zadeklarowane działki rolne o nr ewidencyjnych 1/1 i 1/2 nie kwalifikowały się do przyznania wnioskowanych płatności, z uwagi na występujące na nich gęste zadrzewienia i zakrzaczenia. Powyższe świadczy, że w 2015 r. na tych działkach nie była prowadzona żadna działalność rolnicza. Tym samym różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do wniosku (14,01 ha), a powierzchnią stwierdzoną (11,29 ha) wyniosła 2,72 ha, co stanowiło 24,09 % powierzchni stwierdzonej.

Mając powyższe na uwadze stronie:

- na podstawie art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 odmówiono przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2015 oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej);

- na podstawie art. 43 rozporządzenia 1307/2013 w zw. z art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 w zw. z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1620) przyznano płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenie) w wysokości 3 435,66 zł, do działek rolnych o powierzchni 11,29 ha;

- na podstawie art. 18 ust. 6 rozporządzenia nr 640 /2014 w zw. z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawek związanych do powierzchni upraw za 2015 r.(Dz.U. z 2015 r. poz. 1623) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 stycznia 2016 r. w sprawie wielkości zmniejszenia (redukcji) stawek niektórych płatności związanych do powierzchni upraw za 2015 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 102) przyznano płatność związaną do upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 2 794,36 zł, do działek rolnych o powierzchni 6,73 ha.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, iż celem wskazanej przez stronę kontroli na miejscu z dnia 20 marca 2015 r. działki rolnej o nr ewidencyjnym 354, była weryfikacja jej powierzchni użytkowanej rolniczo w roku 2014, natomiast przedmiotowa sprawa dotyczy płatności na rok 2015. Ponadto, co już wcześniej wskazano dokonując pomiaru PEG tej działki na potrzeby niniejszego postępowania organy oparły się na ortofotomapie wykonanej w dniu 9 kwietnia 2015 r., która gwarantuje 2-3 krotnie dokładniejszy pomiar niż pomiar dokonany w terenie. Wskazał także, że z istotnie zmodyfikowanych zasad postępowania przed organami ARiMR wynika, iż to na stronie wnioskującej o przyznanie płatności ciąży obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów, które wskazywałyby na zasadność zgłaszanych twierdzeń. Natomiast rola organu administracji została ograniczona jedynie do zapewnienia praworządności postępowania, wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, zapewnienia stronom postępowania, na ich żądanie czynnego udziału w toku postępowania oraz niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Ponadto, co istotne wnosząc o przyznanie płatności skarżący oświadczył, iż znane mu są zasady ich przyznawania . Tym samym konsekwencje nieprawidłowego podania do wniosku powierzchni działek użytkowano rolniczo ponosi wyłącznie skarżący. Strona nie skorzystała nadto z przewidzianej w art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, możliwości poinformowania organu o nieprawidłowości wniosku, bądź zdezaktualizowaniu się jego treści , co skutkowałoby dostosowaniem wniosku do rzeczywistej sytuacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zwolnienie od kosztów postępowania. Uzasadniając wskazał, iż wypełniając wniosek działał w zaufaniu do publicznych rejestrów i oparł się o dane wynikające z rejestru gruntów, z których wynika, że posiada on gospodarstwo rolne o powierzchni 14,62 ha. Wskazując powierzchnię działek rolnych we wniosku, z ostrożności, zaniżył tę powierzchnię o 0,61 ha. Natomiast organ rozpatrujący wniosek dokonał pomiaru powierzchni działek w sposób arbitralny, nie podejmując jakiejkolwiek próby odniesienia się do rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z poczynionych przez siebie ustaleń, a danymi zawartymi w rejestrze gruntów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika zatem, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie kontroli sądu administracyjnego poddana została decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] wydaną w sprawie przyznania D.Z. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015.

Natomiast zasadniczą kwestią sporną niniejszej sprawy pozostaje prawidłowość ustaleń organów administracji procedujących w sprawie, co do stwierdzonej w drodze kontroli administracyjnej, powierzchni działek rolnych, zadeklarowanych przez skarżącego, kwalifikujących się do przyznania wnioskowanej płatności, która to powierzchnia zdaniem strony skarżącej winna odpowiadać powierzchni wynikającej z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę [...].

Jednym z aktów prawnych regulujących kwestie związane z zasadami i trybem przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, znajdującym zastosowanie w przedmiotowej sprawie, jest ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.)

Postępowanie dotyczące przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w indywidualnych spawach rozstrzyganych w drodze decyzji jest szczególnym postępowaniem administracyjnym. do którego z mocy art. 3 ust. 1 ustawy zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy i chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Organ orzekający w takiej sprawie obowiązany jest więc respektować obowiązki i zasady właściwe dla postępowania administracyjnego. Ponadto, co istotne w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2 ustawy). Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 - 2 powołanej ustawy płatności bezpośrednie przyznawane są rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji o przyznanie płatności, 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będącym w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Pomimo niespełnienia warunku o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: 1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności, 2) łączna kwota płatności bezpośrednich przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, 3) o powierzchni nie mniejszej niż, 0,1 ha, 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji o przyznanie płatności. Ponadto zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha. Natomiast w myśl art. 15 ust. 1 ustawy płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin wysokobiałkowych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, owoców miękkich (truskawek lub malin), lnu lub konopi włóknistych. W myśl art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni. Przy czym w myśl art. 2 pkt 19 ustawy w zw. z art. art. 2 ust. 1 pkt 23 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 "obszar zatwierdzony" oznacza w przypadku systemów pomocy obszarowej - obszar, w odniesieniu do którego spełniono wszystkie kryteria kwalifikowalności lub inne obowiązki związane z warunkami przyznania pomocy, bez względu na liczbę uprawnień do płatności, które posiada beneficjent. Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja (art. 21 ust. 1 ustawy).

Z treści powyżej powołanych przepisów wynika zatem, iż jednym z warunków uzyskania płatności jest oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku, działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności.

Jak słusznie wskazały organy administracji publicznej procedujące w niniejszej sprawie, narzędziem służącym weryfikacji informacji podanych przez producenta stanowią kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w art. 36 ust. 1 powołanej ustawy oraz w przepisach prawa wspólnotowego, w tym art. 59 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. U.E. L z 2013 r. Nr 347 str. 549) – dalej: rozporządzenia 1306/2013, czy też w art. 24 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L z 2014 r. Nr 227 str. 69) – dalej: rozporządzenia 809/2014.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013) Przepis art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi natomiast, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014). Weryfikacja powierzchni zadeklarowanej przez rolnika jako użytkowana rolniczo następuje przy pomocy systemu informacji geograficznej określonym w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Przy czym zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenia Parlamentu europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L z 2014 r. Nr 181 str. 48) – dalej: rozporządzenie nr 640/2014, system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie. Państwa członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 (art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014). W myśl art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) 73/2009 (Dz.U. U.E. L z 2013 r. Nr 347 str. 608) - dalej: rozporządzenie 1307/2013, "użytki rolne" oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe.

Powyższy System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) ma zatem na celu jednoznaczną w skali kraju identyfikację deklarowanej działki rolnej i jej położenia, w oparciu o który to system przeprowadzana jest kontrola prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą uprawnienia do dopłat. System ten obejmuje swoim zasięgiem wszystkie podstawowe moduły Zintegrowanego Sytemu Zarządzania i Kontroli. Maksymalną powierzchnie referencyjną (PEG) określoną w systemie LPIS stanowią grunty rolne spełniające kryteria do przyznania dopłat, a ich maksymalna powierzchnia kwalifikowana następuje w trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej, w oparciu o bezpośrednio przeprowadzony pomiar na aktualnym obrazie ortofotomapy, tj. zdjęcia lotnicze bądź satelitarne wykonane w skali określonej przepisami prawa. Powierzchnie PEG stanowią różnicę pomiędzy powierzchnią działki referencyjnej, tj. działki ewidencyjnej, a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności (np. takich jak lasy, wody, drogi, siedliska), których granica określona jest na podstawie ortofotomapy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają prawu. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika bowiem, iż skarżący wnosząc o przyznanie płatności na rok 2015 zadeklarował do wniosku działki rolne o łącznej powierzchni 14,01 ha. Natomiast w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej, dokonanej w oparciu o zawarte w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) ortofotomapy z dnia 9 kwietnia 2015 r. stwierdzono, iż powierzchnia działek skarżącego, kwalifikująca się do dopłat wynosiła faktycznie 11,29 ha. Ustalono bowiem, iż maksymalna powierzchnia referencyjna (PEG) zadeklarowanych przez stronę działek rolnych A (o nr ewidencyjnym 354) i G (o nr ewidencyjnym 421/1) wynosi odpowiednio 1,09 ha i 1,59 ha, a nie jak podano do wniosku 1,10 ha i 1,60 ha. Ponadto organy stwierdziły, iż zadeklarowane działki rolne o nr ewidencyjnych 1/1 i 1/2 (oznaczone przez stronę odpowiednio jako działki M i R) nie kwalifikowały się do przyznania wnioskowanych płatności, z uwagi na występujące na nich gęste zadrzewienia i zakrzaczenia. Powyższe, jak zasadnie stwierdziły organy administracji, świadczyło bezspornie, że w 2015 r. na tych działkach nie była prowadzona żadna działalność rolnicza. Tym samym różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do wniosku (14,01 ha), a powierzchnią stwierdzoną (11,29 ha) wyniosła 2,72 ha, co stanowiło 24,09 % powierzchni stwierdzonej.

Mając powyższe na uwadze, rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej (JPO) na rok 2015 oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), która w myśl art. 14 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 5 lutego 2015 r., przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do JPO, uznać należało za prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Tym samym skoro stwierdzona różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a obszarem zatwierdzonym wynosiła w przedmiotowej sprawie 24,09% , to zasadnym było odmówienie skarżącemu przyznania tych płatności.

Za prawidłowe w ocenie Sądu uznać należało również zaskarżone rozstrzygnięcie, w części dotyczącej przyznania skarżącemu płatności na zazielenie oraz płatności związanej do upraw roślin wysokobiałkowych.

Zgodnie bowiem z treścią art. 43 rozporządzenia nr 1307/2013 płatność za zazielenie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowisk, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych. Natomiast w myśl art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatności obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony. Tym samym prawidłowo przyznana skarżącemu płatność na zazielenie na rok 2015 w kwocie 3.435,66 zł, stanowiła iloczyn powierzchni zatwierdzonej (11,29 ha) oraz stawki płatności za zazielenienie określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1620), wynoszącej 304,31 do 1 ha.

Odnosząc się natomiast do przyznanej skarżącemu płatności związanej do upraw roślin wysokobiałkowych Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatność do roślin wysokobiałkowych przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach krajowych o systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ponadto w myśl art. 18 ust. 6 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 640/2014 bez uszczerbku dla kar administracyjnych zgodnie z art. 19, w przypadku wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw. Przy czym zgodnie z art. 19 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Ponieważ w przedmiotowej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności (6,75 ha), a powierzchnią stwierdzoną (6,73 ha) wynosiła 0,3% powierzchni stwierdzonej, przyznana stronie płatność związana do roślin wysokobiałkowych w kwocie 2.794, 36 zł stanowiącej iloczyn powierzchni stwierdzonej i stawki tej płatności określonej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawek związanych do powierzchni upraw za 2015 r.(Dz.U. z 2015 r. poz. 1623) oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 stycznia 2016 r. w sprawie wielkości zmniejszenia (redukcji) stawek niektórych płatności związanych do powierzchni upraw za 2015 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 102), wynoszącej 415,21 zł za 1 ha.

Za chybione natomiast uznać należało zarzuty skargi, skupiające się w istocie na nieprawidłowym, zdaniem skarżącego, ustaleniu powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do przyznania wnioskowanych płatności. Wbrew twierdzeniu skarżącego powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności nie jest tożsama z powierzchnią gruntów wynikającą z ewidencji gruntów i budynków prowadzoną przez właściwych miejscowo starostów. Zważyć bowiem należy, że pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że jest ona wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Tak wyznaczony obszar gruntu nie pokrywa się znaczeniowo z decydującą dla celów płatności powierzchnią działki rolnej, rozumianej jako zwarty obszar gruntu, zadeklarowany przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw (art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013). Podstawową różnicą pomiędzy działką ewidencyjną a rolną jest, iż ta pierwsza służy celom ewidencyjnym i informacyjnym, zaś działka rolna istotna jest dla celów zidentyfikowania konkretnych upraw i przyznawania płatności. Nie można skutecznie wywodzić z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej w oparciu o przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego, powierzchni działek rolnych, które jako zupełnie inna kategoria pojęciowa, nie są odnotowywane w takiej dokumentacji ewidencyjnej. Dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków mają charakter pomocniczy, a ich celem jest określenie położenia działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz ich ilość na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Rozpatrując wnioski rolników, ARiMR bierze natomiast pod uwagę faktyczną powierzchnię użytkowaną rolniczo działki rolnej, a nie powierzchnię wynikającą z ewidencji gruntów i budynków. Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznawane są do powierzchni użytkowanej rolniczo na obszarze działki ewidencyjnej, co oznacza, że działka rolna może posiadać powierzchnię równą lub niniejszą niż powierzchnia wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego ustalono, iż rzeczywista powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do wniosku, kwalifikująca się do przyznania wnioskowanych płatności na rok 2015 wynosi 11,29 ha. Tym samym za niezasadny uznać również należało zarzut braku podjęcia przez organy jakichkolwiek działań mających na celu wyjaśnienie zaistniałych różnic pomiędzy powierzchnią stwierdzoną, a powierzchnią wynikającą z ewidencji gruntów i budynków. Jak wynika z powołanych wcześniej przepisów art. 58 ust. 2 i art. 59 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013, jak i art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014 podstawowym narzędziem weryfikacji powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności jest system kontroli administracyjnej oparty o przewidziany prawem skomputeryzowany system informacji geograficznej, w tym ortoobrazy lotnicze bądź satelitarne. Natomiast system kontroli na miejscu stanowi uzupełnienie systemu kontroli administracyjnej, w sytuacji gdy fotointerpretacja posiadanych przez organy ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem postępowania weryfikacyjnego. W przedmiotowej sprawie kontrola administracyjna zadeklarowanych przez skarżącego działek przeprowadzona została o aktualne (wykonane w dniu 9 kwietnia 2015 r. ) ortofotomapy, których analiza bezspornie potwierdza zasadność stanowiska organów administracji publicznej procedujących w sprawie.

Podkreślić także należy, na co wskazano już wyżej, iż postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Na mocy tychże zmian, organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Przyjęto też zasadę, iż ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści. W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń, co do powierzchni działek rolnych objętych przedmiotowym wnioskiem, stanu kultury rolnej tych działek i ich wykorzystania rolniczego. Ustalenia te, oparte na zgromadzonym w sprawie, w toku kontroli administracyjnej, materiale dowodowym, nie zostały podważone przez skarżącego żadnym przekonywającym dowodem, uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. Ponadto należy zaznaczyć, iż organ II instancji zasadnie uznał, iż w niniejszej sprawie strona skarżąca nie skorzystała nadto z przewidzianej w art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 możliwości poinformowania organu o nieprawidłowości wniosku, bądź zdezaktualizowaniu się jego treści , co skutkowałoby dostosowaniem wniosku do rzeczywistej sytuacji.

Po analizie całości materiałów sprawy Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Zebrano niezbędne dowody do rozstrzygnięcia w sprawie, po czym dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W treści decyzji organy wnikliwe przedstawiły argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd uznał, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu sądowym przez adwokata z urzędu, orzeczono na podstawie art.200 i 250 p.p.s.a.

D.CZ.