Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1393/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta i Gminy K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz art. 18 i art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954) po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika Burmistrza Miasta i Gminy K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...]r. Nr [...] zawieszające postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Miasta i Gminy K., obejmujących podatek od nieruchomości za lata 2001-2005 Dyrektor Izby Skarbowej w K. - zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nawiązano na wstępie do przebiegu postępowania egzekucyjnego oraz ustalonego w sprawie stanu faktycznego i w tych ramach wskazano, że organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego w M. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Spółki Wodnej "[...]" na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Burmistrza Gminy i Miasta K. w latach 2003-2005 na wskazane wcześniej zaległości podatkowe.

W związku z wstrzymaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., wykonania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. określających wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2001-2005r., Spółka Wodna "[...]" pismem z dnia [...] 2005r. zwróciła się do organu egzekucyjnego Urzędu Skarbowego w M. o "wstrzymanie działań egzekucyjnych" do czasu rozpatrzenia odwołania od tych decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. zawiesił postępowanie egzekucyjne do tytułów wykonawczych Nr [...] oraz [...] oraz częściowo do tytułów wykonawczych Nr [...],[...], [...],[...].

Na powyższe postanowienie zobowiązana Spółka wniosła zażalenie podnosząc, że wstrzymaniu wykonania winny podlegać wszystkie decyzje objęte postanowieniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a zatem nie zastosowanie się do postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. stanowi naruszenie prawa.

Uwzględniając zażalenie, postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] organ II instancji uchylił rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu I instancji.

Kolejnym postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] wydanym w tej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. zawiesił postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do wszystkich tytułów wykonawczych Burmistrza Miasta i Gminy K..

Na to postanowienie wniósł zażalenie pełnomocnik wierzyciela, który wywodził, iż wskutek nie przesłania wierzycielowi postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. pozbawiono go możliwości wniesienia na nie skargi do sądu administracyjnego.

Ponadto podniósł, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego powinno dotyczyć wyłącznie tytułów wykonawczych wskazanych w pismach wierzyciela, kierowanych w tej sprawie do organu egzekucyjnego Urzędu Skarbowego w M..

Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji, ocenił za nietrafny wywód pełnomocnika wierzyciela, iż mógłby w przypadku otrzymania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] uchylającego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w sprawie zawieszenia postępowania, zaskarżyć je do sądu administracyjnego.

Zgodnie bowiem z treścią art. 56 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu lub odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego służy zażalenie.

Ponieważ ten przepis nie określa kręgu podmiotów legitymowanych do wniesienia tego środka prawnego, należy przyjąć, że owo zażalenie może wnieść zarówno zobowiązany jak i wierzyciel.

Dalej podkreślono, że w omawianym przypadku uprawnienie to wykorzystał zobowiązany, czyli Spółka Wodna "[...]" z R., zatem to ona była stroną postępowania zażaleniowego, którego tryb regulują przepisy rozdziału 11, działu II Kpa.

Przepisy te mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art.18 ustawy egzekucyjnej, odsyłającego do posiłkowania się unormowaniami Kpa, jeśli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej.

Organ II instancji podkreślił, że ustawa egzekucyjna nie reguluje zasad postępowania pod względem proceduralnym, zatem do zażaleń należy stosować przepisy Kpa, które w art. 141 § 1 stanowią, iż na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie. W tym przypadku zażalenie wniosła Spółka Wodna "[...]", a więc to ona była stroną tegoż postępowania, co oznacza, że wyłącznie jej przysługiwała skarga na postanowienie z dnia [...] r., o czym zresztą informowało pouczenie zawarte w tym postanowieniu.

Odnosząc się do dalszych argumentów zażalenia, stwierdzono, że w zasadzie przepisy ustawy egzekucyjnej dotyczące zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie nakładają na organy egzekucyjne obowiązku konsultowania tych spraw z wierzycielem. Postępowanie egzekucyjne prowadzi upoważniony ustawowo m.in. naczelnik urzędu skarbowego i to on jest odpowiedzialny za podejmowane w jego toku czynności.

Obowiązkowego stanowiska wierzyciela ustawodawca wymaga jedynie przy rozpoznawaniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne, enumeratywnie wymienionych w art. 33 ustawy egzekucyjnej, zatem w innych przypadkach organ egzekucyjny może zasięgnąć opinii wierzyciela, lecz opinia ta nie ma wiążącego charakteru.

Dalej podkreślono, że żaląca się na pierwsze postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego Spółka Wodna "[...]" przedstawiła rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., stanowiące o wstrzymaniu wykonania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K., określających wysokość należnego podatku od nieruchomości za konkretny rok podatkowy. To zaś znaczy, że należało zawiesić postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej za cały ten okres 2001-2005 .

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik wierzyciela - Burmistrza Miasta i Gminy K. wniósł o stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. w oparciu o zarzut rażącego naruszenia art.56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji W uzasadnieniu skargi wskazano, że w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne toczyło się na podstawie kilkunastu tytułów wykonawczych. Część z tych tytułów została wystawiona w oparciu o deklaracje podatkowe wystawione przez dłużnika i egzekucja tych należności toczyła się w oparciu o art. 3a § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Kwota należnych podatków wynikających z deklaracji jest w istocie bezsporna dlatego nie sposób mówić o możliwość wstrzymania obowiązku zapłaty wynikającego z deklaracji. Wszczęte postępowanie podatkowe wykazało, że wartość należnych podatków została zaniżona i zostały wydane decyzje na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej określające wysokość zobowiązania podatkowego. W oparciu o te decyzje wystawiono kolejne tytuły wykonawcze jednak nie na całą wartość podatku określoną w decyzji, a jedynie na różnicę pomiędzy wartością podatku wynikającą z deklaracji składanych przez podatnika a wartością podatku określoną w decyzji. .

Dłużnik - Spółka Wodna jest osobą prawną, a zatem obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, zaś dłużnik miał obowiązek składać deklaracje podatkowe. Skoro zaś obowiązek podatkowy powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej to w myśl art. 3a § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej egzekucja mogła być prowadzona na podstawie deklaracji podatkowych składanych przez podatnika. Nie można więc zasadnie twierdzić, że postanowieniami SKO została wstrzymana płatność podatków wynikających z deklaracji, a tym samym należało zawiesić egzekucję.

Dalej wskazano, że wierzyciel nie kwestionuje, że postępowanie egzekucyjne w części powinno zostać zawieszone i w toku postępowania wskazywał w jakiej części winno to nastąpić, jednak organy egzekucyjny nie rozróżniał egzekucji prowadzonej w oparciu o deklaracje od egzekucji prowadzonej w oparciu o decyzje. Niedopuszczalne więc było zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości gdyż brak ku temu podstaw prawnych.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się niezasadna.

W punkcie wyjścia rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia trzeba nawiązać do treści art.56§1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U, z 2002r. Nr 110 poz. 968 - tekst jednol.) zwanej dalej w skrócie "ustawą egzekucyjną". Przepis ten enumeratywnie wymienia katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego . Innymi słowy katalog ten ma charakter zamknięty. Konstrukcja tego przepisu wskazuje też na to, że nie pozostawia on organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania w sytuacji gdy wystąpi jedna z wymienionych w nim przyczyn zawieszenia.

Pierwszą przesłanką zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania obowiązku albo rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej. W tych wypadkach zawieszenie postępowania następuje ze względu na to, że na skutek wymienionych zdarzeń obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej przejściowo nie podlega wykonaniu. Znamienne przy tym, że wymienione przyczyny zawieszenia postępowania stanowią zarazem podstawę do wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art.33 pkt.2 ustawy egzekucyjnej. W tym przypadku jedną z podstaw zarzutów jest brak wymagalności obowiązku, który wynika ze wstrzymania wykonania decyzji.

W tym miejscu należy odnieść się do argumentacji podniesionej w skardze. Otóż, w sytuacjach gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego obowiązku, zgodnie z art.21 § 2 Ordynacji podatkowej podatek wykazany przez podatnika w złożonej deklaracji podatkowej jest podatkiem do zapłaty. Jednak w sytuacji gdy podatnik w sposób niewłaściwy wykona ciążące na nim obowiązki w zakresie samoobliczenia podatku lub też w ogóle ich nie wykona, dochodzi do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania.

Z chwilą wydania takiej decyzji deklaracja podatkowa traci byt prawny w tym sensie, że podatkiem do zapłaty jest podatek określony w decyzji.

Przenosząc te uwagi na grunt konstrukcji ustawy egzekucyjnej ,wskazać trzeba, że jeśli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o deklarację podatkową (art.3 a § 1 ustawy egzekucyjnej) to z momentem wydania decyzji podatkowej określającej wysokość zobowiązania podatkowego, ("obowiązku" w rozumieniu ustawy egzekucyjnej) w sposób odmienny od wykazanego w deklaracji , organ egzekucyjny i to również taki który jest równocześnie wierzycielem ma obowiązek dokonania aktualizacji tytułu wykonawczego.

Obowiązek ten wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137 poz.1541 ze zm.) W tym zaktualizowanym tytule wykonawczym jako podstawę prowadzenia egzekucji wskazuje się decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego .

W tym miejscu przejść należy do interesującego dla prowadzonych tu rozważań zagadnienia wymagalności obowiązku jako jednego z warunków dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Co do zasady, decyzja organu I instancji określająca wysokość zobowiązania podatkowego jest wykonalna a zatem podlega wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art.224 § 1 Ordynacji podatkowej wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania. Przenosząc to na grunt ustawy egzekucyjnej wskazać trzeba, że z momentem wydania takiej decyzji zobowiązanie podatkowe czyli obowiązek w rozumieniu ustawy egzekucyjnej jest wymagalne. Cechę tę traci (co do zasady przejściowo) z momentem wstrzymania wykonania decyzji (art.224 § 2 Ordynacji podatkowej).

Skoro tak, to od momentu wstrzymania wykonania w całości decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego pojawia się przeszkoda (również co do zasady przejściowa) prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przeszkoda ta nakłada na organ egzekucyjny wynikający z art.56§1 ustawy egzekucyjnej obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości.

Przenosząc te uwagi na grunt stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie, stwierdzić należy, że skoro w czasie trwania postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie deklaracji podatkowych składanych przez zobowiązanego - Spółkę Wodną "[...]" doszło do wydania w postępowaniu podatkowym przez Burmistrza Miasta i Gminy K. w dniu [...] r. decyzji określających wysokość należnego od niej podatku od nieruchomości za poszczególne lata podatkowe od 2001 do 2005roku, a następnie pięcioma postanowieniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. wstrzymano wykonanie tych decyzji do czasu rozpatrzenia odwołań – to obowiązkiem organu egzekucyjnego było zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art.56 § 1 pkt.1 ustawy egzekucyjnej.

To zawieszenie musiało dotyczyć całości postępowania egzekucyjnego, gdyż postanowienia o wstrzymaniu wykonania obejmowały całość decyzji .

Reasumując dotychczasowe wywody stwierdzić należy, że skoro Sąd nie dopatrzył się naruszenia zaskarżonym postanowieniem prawa o jakim stanowi art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) to skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art.151 tej ustawy.