Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 683/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i  ust. 5,
journal: Dz.U. 2019 poz 2133
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych
article: art. 15zzzib
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...]r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej zwane - SKO, organ) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...], przyznającą dodatek mieszkaniowy skarżącej A.P. (zwanej dalej-skarżąca).

Jako podstawę prawną SKO powołało art.138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej "KPA" w związku z art.2 ust.1, art.3 ust.1,2,3, art.5, art.6, art.7 ust.1,5,6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r o dodatkach mieszkaniowych (tj. Dz.U. z 2019r. poz.2133) dalej ustawa o dodatkach oraz § 1 § 2 § 3 § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U.nr 156, poz.1817 ze zm. dalej jako rozporządzenie w sprawie dodatków).

Organ I instancji ustalił, że skarżąca złożyła w dniu [...]r. wniosek o dodatek mieszkaniowy na skutek którego ww decyzją z dnia [...]r przyznano jej dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł na okres sześciu miesięcy tj. od dnia 1 lutego 2021r. do 31 lipca 2021r z uwagi na spełnienie przez nią ustawowych przesłanek, ponieważ wysokość dodatku mieszkaniowego jest uzależniona od dochodu na osobę w rodzinie od liczby osób w rodzinie oraz ponoszonych wydatków na lokal. Przedmiotowy dodatek mieszkaniowy został ustalony i obliczony prawidłowo, zgodnie z § 2 ust.1 ww rozporządzenia w sprawie dodatków w ten sposób że ustalono według oświadczeń skarżącej z [...]r. że łączne wydatki na lokal mieszkalny o pow.[...]m2 wynoszą : [...]m2 x [...]zł/m2 + [...]zł + [...]zł (odpady) = [...]zł. Do tego z uwagi na brak niżej wskazanych instalacji należą się ryczałty:

- za brak c.o.: [...]m2 x [...]kWh/m2 x [...]zł/kWh = [...]zł

- za brak cw.: 1 os. X [...]kWh/os. x [...]zł/kWh = [...]zł

- za brak gazu: [...]kWh x [...]zł/kWh = [...]zł

Zatem łączne wydatki na lokal mieszkalny przyjmowane dla potrzeb ustalenia dodatku mieszkaniowego to kwota:

[...]zł+[...]+[...]zł.+[...]zł = [...]zł

W związku z powyższym w oparciu o ww. przepisy organ I instancji wyliczył dodatek mieszkaniowy:

[...]-([...]%x1 os. X [...]zł/os)=[...]zł

Z powyższego wynika wyliczona kwota dodatku mieszkaniowego dla skarżącej.

W dniu [...] r. skarżąca od przywołanej wyżej decyzji wniosła odwołanie do SKO.

W odwołaniu od ww decyzji skarżąca wnosiła o dofinansowanie do czynszu oraz o uzasadnienie wysokości przyznanego dodatku mieszkaniowego, ponieważ przyznany dodatek mieszkaniowy nie uwzględnia wszystkich ponoszonych przez nią płatności takich jak: wywóz śmieci, zużycie wody oraz ogrzewanie elektryczne. Dlatego też oprócz ww. dodatku mieszkaniowego domaga się dofinansowanie do czynszu. Wskazała także, że poprzednie mieszkanie musiała opuścić, gdyż właściciel sprzedał kamienicę wraz z lokatorami a nowy właściciel podniósł czynsz o 110%. Po znalezieniu nowego mieszkania przy ul. [...], musiała je przystosować do zamieszkania ponieważ był ono brudne i zapuszczone, musiała je wyposażyć w bojler, brodzik, piec akumulacyjny na prąd oraz kuchenkę gazowo-elektryczną, na co wzięła pożyczkę na okres 3,5 roku. Skarżąca podnosiła, że zakupione sprzęty są ekologiczne na gaz i elektryczność i w związku z tym zapytywała organ czy może uzyskać jakieś dofinansowanie. Prosiła też o wyjaśnienie czy wynajmujący ma prawo ustalić cenę [...]zł. za m3 wody, podczas gdy z jej wiedzy wynika że cena ta wynosi [...]zł. za m3 wody.

Nadto podnosiła że w umowie najmu ma wpisaną opłatę za śmieci w wysokości [...]zł., a administratorka lokalu wylicza jej tą opłatę na kwotę wynoszącą [...]zł. Odmówiono jej też obiadów z "Caritasu" ponieważ przekracza kryterium dochodowe z pomocy społeczne [...] zł. na osobę.

SKO decyzją z dnia [...]r. utrzymało decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu ww. decyzji SKO wskazało ze dokonało sprawdzenia wykonanych przez organ I instancji wyliczeń dodatku mieszkaniowego i stwierdziło, że po ponownym wyliczeniu organ I instancji przyznał skarżącej dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł. zgodnie z ww. ustawą o dodatkach mieszkaniowych oraz że decyzja organu I instancji nie jest decyzją uznaniową lecz decyzją związaną co oznacza że organ I instancji nie może inaczej wyliczać dodatku mieszkaniowego niż to określa ww rozporządzenie w sprawie dodatków.

W dniu [...]r skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze zarzuciła że organy rozstrzygające nieprawidłowo (źle) sprecyzowały jej przedmiot wniosku, ponieważ domagała się również dodatku mieszkaniowego powiększonego o dopłatę do czynszu wynikającą z ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.) dalej powoływana jako ustawa o COVID-19.

W odpowiedzi na skargę SKO podniosło ze sprawa dopłaty do czynszu wynikła później a organ I instancji prowadził w tej sprawie korespondencję ze skarżącą nie informując jednak o tym organu odwoławczego.

Nadto SKO podniosło że z akt sprawy przekazanych przez organ I instancji nie wynikało że skarżąca ubiega się też o dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę do czynszu wynikająca z przepisów ustawy "covidowej" i że ta sprawa wynikła później.

SKO wniosło o oddalenie skargi i podkreśliło że powiększony dodatek o dopłatę do czynszu przysługuje na wniosek a jednym z kryteriów jest dochód osoby. Natomiast skarżąca pobiera rentę rodzinną z ZUS a więc jej dochód z roku na rok jest podwyższany w wyniku rewaloryzacji świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j., Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zatem tylko stwierdzenie że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych wyżej ramach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

W rozpoznawanej sprawie SKO przyjmując, że skarżąca nie złożyła wniosku o dodatek covidowy, nie odniósł się do tej kwestii i tym samym organ faktycznie ani nie przyznał ani nie odmówił skarżącej żądanego dodatku. Zdaniem Sądu takie stanowisko organu jest błędne, ponieważ po pierwsze SKO przyznało że sprawa tzw. dopłaty do czynszu wynikła później a po drugie nie uwzględnia ono nadzwyczajnej sytuacji, jaka panuje obecnie na terenie kraju wywołanej koronawirusem. Dlatego też żeby przede wszystkim przeciwdziałać tej sytuacji przyjęto szczególne rozwiązanie prawne, dotyczącego możliwości przyznania dodatkowego dodatku mieszkaniowego z mocą wsteczną. Organ całkowicie pominął okoliczność, że ustawą o COVID-19, w art. 15zzzib, wprowadzono regulację o treści: "1. Za okres stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonych z powodu COVID-19, dodatek mieszkaniowy, o którym mowa w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2133 oraz z 2021 r. poz. 11), może zostać przyznany z mocą wsteczną. 2. Dodatek mieszkaniowy może zostać przyznany z mocą wsteczną wyłącznie w przypadku wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożonego nie później niż po upływie 30 dni od dnia zakończenia obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonych z powodu COVID-19. 3. Dodatek mieszkaniowy przyznaje się z mocą wsteczną, jeżeli osoba uprawniona do dodatku mieszkaniowego we wniosku o przyznanie tego dodatku wskazała okres poprzedzający dzień złożenia tego wniosku jako okres objęty tym wnioskiem. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2133 oraz z 2021 r. poz. 11), za okres 3 miesięcy poprzedzających miesiąc, od którego ma zostać przyznany dodatek mieszkaniowy z mocą wsteczną. 4. Wskazanie okresu poprzedzającego dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego jako okresu objętego tym wnioskiem następuje w formie klauzuli dołączanej do tego wniosku i podpisanej przez wnioskodawcę. 5. W przypadku przyznania dodatku mieszkaniowego z mocą wsteczną, okres, o którym mowa w art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, skraca się o liczbę miesięcy poprzedzających pierwszy dzień miesiąca następujący po dniu złożenia wniosku, za które przyznano dodatek mieszkaniowy. 6. Dodatku mieszkaniowego z mocą wsteczną nie przyznaje się za okres, w którym osobie do niego uprawnionej przysługiwał dodatek mieszkaniowy na podstawie innej decyzji. 7. W przypadku przyznania dodatku mieszkaniowego z mocą wsteczną, dodatek mieszkaniowy za miesiące poprzedzające pierwszy dzień miesiąca następujący po dniu złożenia wniosku wypłaca się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego stała się ostateczna.

Sąd w oparciu o akta sprawy uznał że ww. przepis i następne ustawy o COVID-19 stwarzały możliwość dla skarżącej rozpatrzenia przez organ jej wniosku o dodatkowy dodatek mieszkaniowy zwany "dopłatą do czynszu". Jednakże organ w ogóle nie odniósł się do wniosku skarżącej.

Powołana regulacja nie oznacza wyłączenia ogólnych reguł postępowania administracyjnego lecz nowe, dodatkowe rozwiązania prawne w okresie trwania pandemii i licznych zakażeń wirusem SARS-CoV-2. Wymaga też ona od organu podjęcia dodatkowych czynności. Uwzględniając powyższe, wskazać należy, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 KPA). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 KPA). W przedmiotowej sprawie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska skarżącej, w zakresie wniosku o dodatkowy dodatek mieszkaniowy. Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji. Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że zasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania. Nadto organ zaniechał podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej, co przejawiało się przede wszystkim w zaniechaniu ustalenia, czy skarżąca jest uprawniona do skorzystania z prawa do wspomnianego dodatku.

W związku z powyższym w ponownym postępowaniu organ zastosuje się do niżej wymienionych wskazań. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zawarte w wyroku poglądy co do wykładni przepisów ustawy o COVID-19, będących podstawą prawną skarżonej decyzji. Ponadto organ przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej. Organ wyczerpująco zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy, aby w rezultacie powtórnie ocenić spełnienie przez skarżącą przesłanek przedmiotowego wniosku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odniesie się do kwestii wynikającej z przepisu art. 15zzzic ustawy o COVID-19, że przyznawanym świadczeniem jest nadal dodatek mieszkaniowy, z tą tylko różnicą że jest on powiększony o dopłatę Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Dopłata ta jednak nie jest świadczeniem samoistnym, a jedynie stanowi składową dodatku mieszkaniowego pod ogólnym tytułem. Ponadto organ przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej. Organ wyczerpująco zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy, aby w rezultacie powtórnie ocenić spełnienie przez skarżącą prawa do dodatku mieszkaniowego z "dopłata do czynszu". Albowiem jeżeli strona złożyła wniosek o dodatek covidowy (dodatkową dopłatę do czynszu z mocą wsteczną) oznaczało to, że subiektywnie dopełniła wszelkich warunków do przedmiotowego wniosku. Zgodnie z przepisem art. 15zzzib ust. 1 ustawy o COVID-19, za okres stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonych z powodu COVID-19, dodatek mieszkaniowy, o którym mowa w ustawie z 21.6.2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2133) może zostać przyznany z mocą wsteczną.

Ponieważ ww. przepis art. 15 zzzib ustawy o COVID-19, nie reguluje kwestii związanych z procedurą ustalania uprawnienia do dodatku mieszkaniowego w zakresie ustalania sytuacji dochodowej, na ogólnych zasadach zastosowanie znajdzie przepis art. 7 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym, do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty, określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Przepis art. 15zzzib ustawy o COVID-19, reguluje jedynie kwestię przyznania z mocą wsteczną dodatku mieszkaniowego. Odnośnie kwestii wynikającej z przepisu art. 15zzzic ustawy o COVID-19, przyznawanym świadczeniem jest nadal dodatek mieszkaniowy, z tą tylko różnicą że będzie on powiększony o dopłatę Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Dopłata ta jednak nie jest świadczeniem samoistnym, a jedynie stanowi składową dodatku mieszkaniowego pod ogólnym tytułem.

W opinii Sądu skoro zdaniem organu sprawa dopłaty do czynszu wynikła później to obowiązkiem organu działającego z zachowaniem zasady informowania oraz czuwającego nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa było niezwłoczne poinformowanie strony przez organ, jakie wymogi taki wniosek musi spełniać. Bowiem działanie organu, który tego obowiązku zaniedbał narusza zarówno art. 7 i 9 KPA a także nie wzbudza zaufania obywatela do organów. Co prawda organ podniósł w odpowiedzi na skargę, że powiększony dodatek o dopłatę do czynszu przysługuje na wniosek a jednym z kryteriów jest dochód osoby. Lecz organ nie zareagował na wniosek skarżącej stwierdzając że wniosek ten pojawił się w toku sprawy i faktycznie organ go nie rozpoznał. Jednakże stanowiska tego Sąd nie podziela bowiem skoro strona złożyła wniosek i dokumenty jakie uznawała za poprawne i konieczne to oczywistym jest, że organ, powinien poinformować ją, czy są one właściwe i wystarczające. Ponieważ bez takiej informacji i pouczenia w tym zakresie strona nie złożyła żadnych innych dokumentów. Co pozbawiło ją możliwości rozpatrzenie wniosku o uzyskanie dodatkowej dopłaty do czynszu o czym organ doskonale wiedział.

Mając powyższe na uwadze można uznać, że słuszny jest zarzut strony, że gdyby organ prowadził postępowanie właściwie to wniosek o dodatkowy dodatek mieszkaniowy byłby rozpatrzony. Natomiast skutki braku wymaganej wnikliwości przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy przez organ zostały w całości przerzucone na skarżącą.

Zatem ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do powyższych ocen Sądu. Uwzględni, że wniosek o dopłatę do czynszu został przez stronę złożony a jeżeli był on niepoprawny to organ winien wezwać skarżącą do jego poprawienia. Skarżąca subiektywnie spełniła warunek formalny do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o dodatkowy dodatek mieszkaniowy. Z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd w tym stanie rzeczy uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 § 1 pkt1 lit. c. p.p.s.a.