Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 287/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 2, art. 119 pkt 3 , art. 120 , art. 125 § 1 pkt 1 , art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 153 , art. 170, art. 200 , art. 205 § 2, art. 225 , art. 239 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2020 poz 1546
law: Ustawa  z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. odmawia zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego; 2. uchyla zaskarżone postanowienie; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. P. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zwraca skarżącej nadpłacony wpis w kwocie [...]zł (słownie: [...] złotych).


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia przez H. P. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...], w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

Zaskarżone postanowienie, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Przywołaną wyżej decyzją z [...] listopada 2019 r. Prezydent Miasta G. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji"), uchyliwszy decyzję własną z [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], ustalił nową wysokość odpłatności za pobyt H. P. (zwanej też dalej "Stroną" lub "Skarżącą") w Domu Pomocy Społecznej w G.. Decyzja ta, wysłana do Strony, została doręczona pod jej adresem zamieszkania – tj. w Domu Pomocy Społecznej w G. (dalej w skrócie "DPS") – [...] listopada 2019 r. do rąk osoby o nazwisku "K. ".

W dniu [...] grudnia 2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynęło, sporządzone przez Stronę tego samego dnia, odwołanie od ww. decyzji Prezydenta [...].

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], organ II instancji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez pełnomocnika Strony.

W dniu [...] lipca 2020 r. do SKO wpłynął wniosek pełnomocnika H. P. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym wskazano, że pracownik DPS z opóźnieniem przekazał Stronie decyzję Prezydenta [...], co spowodowało uchybienie terminu.

Odmawiając Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] października 2020 r. – SKO stwierdziło w uzasadnieniu, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po rozpatrzeniu odwołania, zatem nie został spełniony ustawowy warunek jednoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od decyzji (art. 58 § 2 k.p.a.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane postanowienie SKO z [...] października 2020 r. H. P., reprezentowana przez adw. P. S. (a z jego upoważnienia: przez apl. adw. B. U.), wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez SKO. Zarzuciła naruszenie art. 58 § 2 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona ustawowa przesłanka jednoczesnego dopełnienia czynności, dla której określony był termin, wraz z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu – bowiem wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony po rozpatrzeniu odwołania, tj. po doręczeniu postanowienia SKO stwierdzającego uchybienie termu do wniesienia odwołania (wtedy Skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminu) – podczas gdy zarówno poglądy doktryny, jak i orzecznictwo wskazują na możliwość wniesienia odwołania przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z [...] lipca 2021 r. pełnomocnik Skarżącej zawnioskował o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, podnosząc w uzasadnieniu, że prawomocnym wyrokiem z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1553/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił ww. postanowienie SKO z dnia [...] czerwca 2020 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zobowiązując organ II instancji do wyjaśnienia, kiedy H. P. otrzymała decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2019 r. W ocenie strony skarżącej, pomiędzy niniejszym postępowaniem sądowym, a postępowaniem administracyjnym toczącym się po wyroku o sygn. akt IV SA/Po 1553/20 zachodzi ścisły związek, gdyż owo postępowanie administracyjne ma na celu wyjaśnienie, czy rzeczywiście doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, co z kolei stanowi zagadnienie wstępne dla niniejszego postępowania sądowego. Jeśli bowiem do uchybienia terminu nie doszło, to SKO rozpatrzy odwołanie i nie będzie konieczności dalszego procedowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (a do tej kategorii należy bez wątpienia postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, co wynika z art. 59 § 1 zd. drugie k.p.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2020 r. ([...]) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W sytuacji gdy – tak jak w niniejszej sprawie – skarga dotyczy postanowienia organu administracji, sprawa może zostać rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.), na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd w niniejszym składzie miał na względzie okoliczność znaną mu z urzędu – a podniesioną także przez stronę skarżąca w piśmie procesowym z [...] lipca 2021 r. – że wyrokiem z 11 lutego 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 1553/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie SKO z [...] czerwca 2020 r. ([...]) w przedmiocie uchybienia przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z [...] listopada 2019 r. ([...]). WSA w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził m.in., że z uwagi na brak jakichkolwiek ustaleń co do tego, czy skutecznie doręczono Skarżącej decyzję organu I instancji w dniu [...] listopada 2019 r., co najmniej przedwcześnie doszło do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Opisany wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się.

W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sadów administracyjnych, w myśl którego istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu określona w art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Pomimo że opisany stan związania ograniczony jest, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów, nie oznacza to, że dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie należy się kierować treścią uzasadnienia (por. wyrok NSA z 13.10.2016 r., II OSK 2164/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie "CBOSA"). Innymi słowy, choć co do zasady mocą wiążącą objęta jest jedynie sentencja wyroku, a nie jej uzasadnienie, to jednak powaga rzeczy osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do określenia jego zakresu (zob. np. wyroki NSA: z 30.06.2020 r., II FSK 799/20; z 25.11.2020 r., II FSK 1935/18; z 11.02.2021 r., II OSK 3450/19 – CBOSA). W szczególności moc wiążąca danego orzeczenia może więc pośrednio rozciągać się także na przyjętą w nim podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (tzw. prekluzja faktów tudzież prekluzja stanu faktycznego sprawy). Albowiem ograniczenie mocy wiążącej orzeczenia tylko do wąsko rozumianego związania treścią jego sentencji, z pominięciem efektów rozumowania sądu przedstawionych w uzasadnieniu, zubażałoby omawianą instytucję, prowadząc do zatracenia jej właściwości i szerokiego pola oddziaływania (tak trafnie W. Piątek, Glosa do wyroku NSA z dnia 25 marca 2013 r., II GSK 2322/11, OSP 2015, nr 9, poz. 88; por. też wyrok NSA z 16.05.2017 r., II OSK 2326/15, CBOSA).

W konsekwencji w sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu (por. wyroki NSA: z 25.02.2014 r., II GSK 1939/12; z 17.11.2015 r., II OSK 575/14; z 14.09.2016 r., I FSK 328/15; z 10.05.2019 r., I OSK 1651/17; z 30.06.2020 r., II FSK 799/20; z 14.07.2020 r., I OSK 2904/19 – CBOSA).

W świetle powyższych uwag moc wiążąca prawomocnego orzeczenia, określona w przepisie art. 170 p.p.s.a., w odniesieniu do sądów i organów administracji publicznej oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna (tj. kwestia mająca w danej sprawie znaczenie prawne) kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane (por. wyroki NSA: z 12.01.2017 r., II GSK 2380/15; z 30.06.2020 r., II FSK 799/20 – CBOSA; por. także J. Kunicki, Glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r. o sygn. akt I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).

Zarówno w sprawie, w której zapadł wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Po 1553/20, jak i w sprawie niniejszej, wspólną kwestią o znaczeniu prawnym pozostawało zagadnienie terminowości wniesienia przez H. P. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z [...] listopada 2019 r.

Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zapadło bowiem m.in. na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., w myśl którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W świetle cytowanego przepisu jest jasne, że warunkiem sine qua non pozytywnego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest jednoznaczne i nie budzące wątpliwości ustalenie organu, że do uchybienia terminu w ogóle doszło (zob. wyrok WSA z 30.06.2020 r., VII SA/Wa 829/20, CBOSA; por. też wyrok NSA z 27.06.2017 r., II GSK 2905/15, CBOSA).

Nie ulega wątpliwości, że termin do wniesienia odwołania od decyzji zaczyna swój bieg od momentu jej doręczenia stronie. Ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest więc możliwe wtedy, gdy decyzja została prawidłowo (skutecznie) doręczona. Jeżeli prawidłowe (skuteczne) jej doręczenie nie nastąpiło, przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania nie jest możliwe, ponieważ termin ten nie rozpoczął jeszcze biegu (zob. wyrok NSA z 28.02.2019 r., I GSK 1126/18, CBOSA).

Składy orzekające SKO, zarówno w postanowieniu z [...] czerwca 2020 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, jak i w zaskarżonym tu postanowieniu z [...] października 2020 r. jednolicie przyjęły, że decyzja Prezydenta Miasta z [...] listopada 2019 r. została skutecznie doręczona Skarżącej w dniu [...] listopada 2019 r., kiedy to została wydana w miejscu zamieszkania Skarżącej, tj. w DPS w G., do rąk "Pani K. (osoby upoważnionej)".

WSA w wyroku o sygn. akt IV SA/Po 1553/20 uznał takie stwierdzenie za co najmniej przedwczesne, wytykając, że SKO w ogóle nie badało skuteczności doręczenia dokonanego do rąk "pani K. ". W szczególności nie ustalono i nie wyjaśniono czy, a jeśli tak, to z jakich przyczyn, doręczenie przesyłki H. P. było znacznie utrudnione lub niemożliwe w rozumieniu art. 37 ust. 2 pkt 6 Prawa pocztowego. Nie badano również, a przynajmniej ustaleń tych nie udokumentowano w aktach sprawy, na jakiej podstawie stwierdzono, że "pani K. " jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji w DPS w G..

Lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia SKO z [...] października 2020 r. oraz przedłożonych wraz z nim Sądowi akt sprawy pokazuje, że powyższe kwestie nie zostały wyjaśnione także przed wydaniem tego postanowienia, a organ II instancji znów bezkrytycznie przyjął, że przedmiotowa decyzja Prezydenta Miasta została doręczona Skarżącej w dniu [...] listopada 2019 r.

Ponadto w zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniu organ II instancji dwukrotnie stwierdził, że Skarżąca sporządziła i złożyła odwołanie z uchybieniem terminu – czyniąc to [...] grudnia 2019 r. – z tym że raz wskazał, iż termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] grudnia 2019 r. (czwartek) [s. 3 postanowienia, wiersz 19 od góry], natomiast za drugim razem – że upływał on [...] grudnia 2019 r. (poniedziałek) [s. 3 postanowienia, wiersz 28 od góry], co przeczy wcześniejszym ustaleniom oraz twierdzeniu o nieterminowości odwołania.

Już z tych względów – tj. z uwagi na nienależyte wyjaśnienie przez organ II instancji kwestii terminowości wniesienia odwołania przez Skarżącą – zaskarżone postanowienie SKO nie mogło się ostać w obrocie prawnym.

Niezależnie od tego, ww. postanowienie okazało się wadliwe także z tej przyczyny, że SKO błędnie przy jego wydaniu przyjęło, że "nie został spełniony ustawowy warunek jednoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od decyzji".

Stwierdzenie to niewątpliwie nawiązuje do treści przepisu art. 58 § 2 k.p.a., zgodnie z którym: "Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin."

Statuowany w tym przepisie wymóg dokonania spóźnionej czynności "jednocześnie" ze złożeniem wniosku jest interpretowany w orzecznictwie sądowym w sposób raczej liberalny ("dość elastyczny" – tak P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 5 do art. 58). Ujawnia się to szczególnie w sytuacji, gdy – tak jak w kontrolowanej sprawie – owa czynność (tu: wniesienie odwołania) została dokonana jeszcze przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania, a nawet przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Nie ma bowiem formalnych przeszkód, aby wniosek o przywrócenie terminu mógł być rozpatrzony po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu (zob. wyrok NSA z 21.03.1997 r., SA/Łd 2990/95, LEX nr 29079; por. też wyroki WSA: z 12.10.2006 r., II SA/Ol 497/06; z 03.02.2009 r., IV SA/Gl 381/08; z 22.10.2013 r., III SA/Lu 414/13 – CBOSA).

Takiej sytuacji dotyczył pogląd (teza) wyrażony w przywołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 lutego 2009 r. o sygn. akt IV SA/Gl 381/08 (ONSAiWSA 2010, nr 6, poz. 99) – który Sąd w niniejszym składzie podziela – że jakkolwiek postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania niweczy skutki, jakie ustawa wiąże z wniesieniem odwołania, to jednak zbędne jest dopełnienie czynności w postaci dołączenia ponownego odwołania do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania już uprzednio złożonego z uchybieniem terminu. Również zdaniem A. Golęby jeżeli strona o uchybieniu terminowi dowiedziała się dopiero po doręczeniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, to w takiej sytuacji strona nie ma obowiązku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu składać po raz kolejny odwołania. Odwołanie bowiem zostało już wniesione i w razie przywrócenia terminu organ dysponuje odwołaniem strony (A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. H. Knysiak-Sudyki, Warszawa 2019, uw. 14 do art. 58).

W świetle powyższych uwag, w takich warunkach złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (oczywiście przy założeniu, że do uchybienia terminowi rzeczywiście doszło) powinien zostać przez organ odwoławczy rozpatrzony merytorycznie.

Jednakże nawet jeśliby przyjąć, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania "konsumuje" wcześniej złożone odwołanie – a więc że w momencie późniejszego składania wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia odwołanie to nie funkcjonuje już w obrocie prawnym – należy mieć na względzie, że dokonanie czynności procesowej, której skuteczność obwarowana została zachowaniem ustawowego terminu, jest warunkiem, którego spełnienie otwiera rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Jest to warunek formalny, a zatem w razie, gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie dokonano tej czynności, organ obowiązany jest wezwać stronę do uzupełnienia wniosku, pod rygorem skutku prawnego nieuzupełnienia braku formalnego (por. B. Adamiak [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2021, art. 58 Nb 14). Taka linia orzecznictwa sądowego została wytyczona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2009 r. o sygn. akt II FPS 9/08 (ONSAiWSA 2009, Nr 4, poz. 65), w tezie której stwierdzono, że: "Niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (...), stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia, organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę – na podstawie art. 169 § 1 wspomnianej ustawy – do usunięcia braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia". Cytowana uchwała została wprawdzie podjęta na podstawie rozwiązań przyjętych w postępowaniu podatkowym, ale obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym tożsamej regulacji prawnej daje pełne podstawy do przyjęcia takiej samej wykładni również przepisu art. 58 § 2 (tak trafnie B. Adamiak [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2021, art. 58 Nb 14).

Zatem w sytuacji, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że wnoszący o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie złożył "jednocześnie" odwołania, wówczas powinien wezwać wnioskodawcę – w trybie art. 64 § 2 k.p.a. – do usunięcia tego braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że jego nieusunięcie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (por.: wyrok NSA z 23.01.2014 r., II OSK 1989/12, CBOSA; A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. H. Knysiak-Sudyki, Warszawa 2019, uw. 14 do art. 58). W konsekwencji, w razie niezłożenia przez wnioskodawcę, pomimo wezwania, brakującego odwołania, organ powinien pozostawić wniosek o przywrócenie terminu bez rozpoznania, a nie – jak w kontrolowanej sprawie – wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (por.: wyrok NSA z 02.08.2000 r., SA/Bk 142/00, OSP 2002, nr 5, poz. 72; P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 5 do art. 58).

Niezależnie od powyższego, przeciwko uznaniu za zasadne stanowiska SKO o niespełnieniu przez Skarżącą ustawowego warunku jednoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołanie od decyzji, przemawia także okoliczność – która prawdopodobnie uszła uwagi organu II instancji – że wniosek Skarżącej z [...] listopada 2020 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania obejmował swą treścią również treść odwołania.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że ściśle rozumiana jednoczesność podjęcia czynności procesowej i złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania może polegać na:

1) złożeniu odrębnego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu i wraz z nim dokonaniu czynności, dla której zastrzeżony termin został przez stronę uchybiony;

2) dokonaniu czynności procesowej i w jej treści zawarciu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu;

3) złożeniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu i w treści tego wniosku zamieszczeniu również treści odpowiadającej czynności, dla której określony był termin, a więc np. wyrażeniu niezadowolenia z treści wydanej decyzji, wyczerpującego pojęcie odwołania;

(zob. J. Wegner [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. W. Chróścielewskiego i Z. Kmieciaka, Warszawa 2019, uw. 5 do art. 58, i tam przywołany wyrok NSA z 14.05.2007 r., II OSK 762/06, CBOSA). W doktrynie i orzecznictwie spotkać można jeszcze dalej idący pogląd, w myśl którego "ze względu na ograniczone wymogi, jakie powinno spełniać odwołanie, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może być traktowany równocześnie jako odwołanie od decyzji" (tak A. Matan [w:] G. Łaszczyca i in., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom I, Warszawa 2010, uw. 2 lit. c do art. 58). "Kodeks postępowania administracyjnego generalnie przyjmuje zasadę, że odwołanie nie wymaga zachowania szczególnej formy ani szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy więc, że z odwołania wynika, iż strona nie jest zadowolona z decyzji. Niezadowolenie z decyzji wydanej przez organ I instancji jest zasadniczym elementem przesądzającym o zakwalifikowaniu czynności procesowej strony do czynności wniesienia odwołania. [...] To że skarżąca nie złożyła odrębnego pisma, nie oznacza, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest równocześnie odwołaniem" (wyrok NSA z 11.09.2001 r., I SA 637/00, LEX nr 54521).

Zdaniem Sądu, w świetle powyższych uwag zacytowanie przez Skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (na ss. 3-4) in extenso treści tego odwołania, z jednoczesną wzmianką o jego "popieraniu" i "podtrzymywaniu w całości", czyni zadość wymogowi z art. 58 § 2 zd. drugie k.p.a.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd nie dopatrzył się wystąpienia przesłanek do wnioskowanego przez Skarżącą, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zawieszenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego – czemu dał wyraz w pkt 1 sentencji wyroku, odmawiając zawieszenia tego postępowania.

Przeciwnie, Sąd uznał, że istniejący związek pomiędzy niniejszym postępowaniem, a postępowaniem, w którym zapadł prawomocny wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Po 1553/20, przemawia za niezwłocznym uchyleniem zaskarżonego postanowienia (pkt 2 sentencji wyroku), z uwagi na wyżej stwierdzone uchybienia, których dopuściło się SKO przy jego wydaniu, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a..

O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, z późn. zm.), uwzględniając wynagrodzenie należne pełnomocnikowi zawodowemu Skarżącej, ustalone według stawek minimalnych, w wysokości [...] zł.

W tym miejscu wypada wyjaśnić, że Sąd nie uznał za "niezbędne koszty postępowania" w rozumieniu art. 205 § 2 p.p.s.a. kosztu uiszczonych przez stronę skarżącą opłat skarbowych od złożonych do akt sądowych dokumentów pełnomocnictw. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1546 z późn. zm.) złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w sprawach, które są załatwiane – tak jak w kontrolowanej sprawie – na podstawie przepisów o pomocy społecznej, nie podlega opłacie skarbowej.

O zwrocie uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu w wysokości [...] zł (pkt 4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a., uznawszy, że – jak trafnie wskazano w skardze – zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Skarżąca nie miała w tej sprawie obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie po ewentualnym uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, organ II instancji, działając w warunkach związania, o jakim mowa w art. 153 p.p.s.a. – mając w szczególności na względzie wskazania zawarte w prawomocnym wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 1553/20 – w pierwszej kolejności ustali, czy Skarżąca w ogóle uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z [...] listopada 2019 r. ([...]). W przypadku, gdy odpowiedź na to pytanie okaże się:

- twierdząca – SKO rozpatrzy merytorycznie wniosek Skarżącej z [...] lipca 2020 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Prezydenta Miasta;

- przecząca – SKO rozpatrzy merytorycznie odwołanie Skarżącej z [...] grudnia 2020 r. od ww. decyzji Prezydenta Miasta, a postępowanie wpadkowe z wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania umorzy jako bezprzedmiotowe.