Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 71/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 dalej k.p.a.), w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) oraz art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm dalej u.g.n.) po rozpatrzeniu odwołania Miasta [...] od decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2015 r., znak [...], którą orzekł o:

I. zwrocie na rzecz S. L. w [...] części, M. W. w [...] części, M. K. w [...] części, P. K. w [...] części, H. E. w [...] części, M. P. w [...] części, Z. Z. w [...] części, B. K. w [...] części, J. K.- K. w [...] części, B. Z. w [...] części, I. P. w [...] części, p. A. Z. w [...] części oraz S. Z. w [...] części, części nieruchomości położonej w P. w rejonie ulic D. i K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr [...] z arkusza mapy 10 obrębu J. , objętej księgą wieczystą nr [...], odpowiadająca projektowanej działce nr [...];

II. odmowie zwrotu na rzecz osób wymienionych w pkt. I części nieruchomości położonej w P. w rejonie ulic D. i K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr [...] z arkusza mapy 10 obrębu J. , objętej księgą wieczystą nr [...], odpowiadająca projektowanej działce nr [...];

III. odmowie zwrotu na rzecz osób wymienionych w pkt. I nieruchomości położonej w P. w rejonie ulic D. i K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z arkusza mapy 10 obrębu J. , objętej księgą wieczystą nr [...] (obecnie: księgą wieczystą nr [...]);

IV. zatwierdzeniu podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z arkusza mapy 10 obrębu J. , objętej księgą wieczystą nr [...] [...], na działki nr [...] o powierzchni 326 m2 i nr [...] o powierzchni 115 m2;

V. zobowiązaniu do zwrotu przez osoby wymienione w pkt. I na rzecz Miasta P. odszkodowania w łącznej kwocie [...]zł.

W decyzji wskazano, że kwotę tą należy wpłacić na rachunek bankowy Urzędu Miasta P. , Wydział Gospodarki Nieruchomościami w terminie 21 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie nieruchomościami i rozliczeniu związanym ze zwrotem stanie się ostateczna i wykonalna, z zaznaczeniem, iż jest to zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Wierzytelność Miasta P. , o której mowa w pkt V, podlega zabezpieczeniu w drodze ustanowienia hipoteki na zwracanej nieruchomości. Podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej stanowi wykonalna decyzja o zwrocie nieruchomości łącznie z oświadczeniem Miasta P. o niezaspokojeniu wierzyciela w terminie określonym w pkt V. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie zrewaloryzowanego odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu Cywilnego.

uchylił zaskarżoną decyzję w pkt V i w tym zakresie orzekł:

1. zobowiązać do zwrotu na rzecz Miasta P. :

a. S. L. kwoty [...]zl (słownie: [...]);

b. M. W. kwoty [...]zł (słownie: [...]);

c. M. K. kwoty [...]zł (słownie: [...] [...]);

d. P. K. kwoty [...]zł (słownie: [...]

e. H. E. kwoty [...]zł (słownie: [...])

f. M. P. kwoty [...]zł (słownie: [...])

g. Z. Z. kwoty [...]zł (słownie: [...]);

h. B. K. kwoty [...]zł (słownie: [...]);

i. J. K. kwoty [...]zł (słownie: [...])

j. B. Z. kwoty [...]zł (słownie: [...]);

k. I. P. kwoty [...]zł (słownie: [...]

l. A. Z. kwoty [...]zł (słownie: [...]);

m. S. Z. kwoty [...]zł (słownie: [...]

tj. łącznie kwoty [...]zł (słownie: [...]) tytułem należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n.

2. kwoty wskazane w pkt. I.1. lit. j, k i m niniejszej decyzji płatne są na rachunek bankowy wskazany zobowiązanym przez Miasto P. w następujących ratach:

a. w pkt. [...], przez p. B. Z. - 24 raty, w tym 23 raty w wysokości [...] zł i 1 rata w wysokości [...] zł; pierwsza rata płatna jest w terminie 14 dni od dnia, gdy niniejsza decyzja stanie się wykonalna, a pozostałe raty płatne są do 10 dnia każdego następnego miesiąca;

b. w pkt [...], przez p. I. P. - 12 rat, w tym 11 rat w wysokości [...] zł i 1 rata w wysokości [...] zł, pierwsza rata płatna jest w terminie 14 dni od dnia, gdy niniejsza decyzja stanie się wykonalna, a pozostałe raty płatne są do 10 dnia każdego następnego miesiąca;

c. w pkt. [...] przez p. S. Z. - 24 raty, w tym 23 raty w wysokości [...] zł i 1 rata w wysokości [...] zł, pierwsza rata płatna jest w terminie 14 dni od dnia, gdy niniejsza decyzja stanie się wykonalna, a pozostałe raty płatne są do 10 dnia każdego następnego miesiąca;

3. pozostali wnioskodawcy wskazani w pkt. 1.1 niniejszej decyzji zobowiązani są do jednorazowej zapłaty wskazanych w tym punkcie należności na wskazany przez Miasto P. rachunek bankowy w terminie 14 dni od dnia, gdy niniejsza decyzja stanie się wykonalna.

Zgodnie art. 141 ust. 3 u.g.n. raty, o których mowa w ust. 1, podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski. Natomiast w myśl art. 141 ust. 4 u.g.n. do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego;

(II) a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postępowanie zostało zainicjowane z wniosku H. E. z dnia 8 marca 1992r. Ustalono, że Prezydium Rady Narodowej M. P. orzeczeniem z dnia [...] października 1968 r., nr [...], na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64) wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w P. przy ul. [...], narożnik ul. [...], zapisaną w księdze wieczystej KW [...] tom 45, karta [...] o powierzchni 607 m2, jako własność K. R.. Zarząd Dróg, Mostów i Zieleni w P. przewidział w planie inwestycyjnym przebudowę ul. [...], narożnik ul. [...] w P.. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono na kwotę [...]zł. Następnie orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej M. P. z dnia [...] sierpnia 1969 r., nr [...], zmieniono wcześniejszą wysokość odszkodowania i ustalono odszkodowanie w wysokości [...] zł. W dniu [...] grudnia 1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczeń z dnia [...] października 1968 r. i [...] sierpnia 1969 r. Niemniej ponownie rozpatrując sprawę organ ten decyzją z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...], stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1969 r. w zakresie ustalenia odszkodowania. Nie stwierdzono natomiast żadnych przesłanek braku legalności tego orzeczenia w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 19 października 2001 r., sygn. akt I SA 2525/99, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi na powyższą decyzję Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1999 r. W konsekwencji decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...], Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ (dalej: "ZGiKM GEOPOZ") ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w kwocie [...]zł. Tak ustalone odszkodowanie zostało umniejszone o kwotę [...]zł, stanowiącą zwaloryzowane odszkodowanie wypłacone właścicielom w 1970 r., wobec czego wypłacie podlegała kwota [...]zł. W oparciu o postanowienia sądowe o stwierdzeniu nabycia spadku ustalono, że następcami prawnymi byłych właścicieli nieruchomości są S. L. i M. W. – każda w [...] części, M. K., P. K., H. E., M. P. – każdy w [...] części, Z. Z. w [...] części, B. K. i J. K. – każdy w [...] części, B. Z., I. P., A. Z. oraz S. Z. – każda w [...] części. Zgodnie z mapą stanu prawnego z dnia [...] listopada 2002 r. działki nr [...] i [...] dawniej stanowiły parcele [...] i [...], zapisane w KW [...], jako własność K. R.. Działki nr [...] i [...] powstały wskutek decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...], wydanej przez Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "GEOPOZ" w dniu [...] września1997 r., nr [...] W wyniku podziału działki nr [...] powstały działki nr [...] i [...]. Następnie w wyniku decyzji Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "GEOPOZ" z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], postępowanie o podział działki nr [...] umorzono, w wyniku czego wykreślono z ewidencji działki nr [...] i [...], zastępując je działką nr [...]. Projekt podziału przedmiotowej działki powstał z wniosku Zarządu Dróg Miejskich w P. w dniu [...] kwietnia 2015 r. Następnie organ I instancji wskazał, że nieruchomość przy ul. [...] i ul. [...] została ujęta w uzasadnieniu zapotrzebowania na nieruchomości dla Gminy stołecznego M. P., a objętej dekretem z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny w latach 1939-1945 (Dz. U. nr 20, poz. 138 z późn. zm.). Nieruchomości będące parcelami [...] i [...] stanowiły budynek rozebrany przez okupanta, teren uliczny w użytkowaniu Gminy M., zgodnie z Planem Zagospodarowania Przestrzennego Miasta. Późniejsze dokumenty potwierdzają, że nieruchomość przeznaczona była na cele komunikacyjne miasta. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 22 maja 1996 r. stwierdzono, że na działce nr [...] usytuowana jest w części ul. [...] i chodnik. Na działce znajdują się kiosk "Ruch" na podmurówce, lipa oraz skrzynka telefoniczna. Kolejne oględziny zostały przeprowadzone w dniu 2 sierpnia 2003 r. W ich trakcie stwierdzono, że działka nr [...] jest niezabudowana, ale zagospodarowana w części ul. [...] i częścią wysepki, która się na niej znajduje. Działka nr [...] jest zagospodarowana jezdnią asfaltową oraz chodnikiem z płyt betonowych. Na działce znajduje się ponadto Kiosk "Ruch", który położony jest na chodniku, dwa okazałe drzewa, krzewy, dwa zadaszone stanowiska telefoniczne, a także tablica ogłoszeniowa na słupkach metalowych Polskiego Związku Wędkarskiego – K. J. . Na działce zlokalizowana jest również skrzynka sterująca sygnalizacją świetlną skrzyżowania, dwie skrzynki energetyczne oraz skrzynka przyłącza gazowego. Ponadto dwa sygnalizatory świetlne oraz dwa znaki drogowe. Między działką nr [...], a działką nr [...] znajduje się płot z elementów metalowych wraz z furtką wejściową do posesji nr [...]. W dniu 10 maja 2012 r. stwierdzono, że działka nr [...] stanowi utwardzony asfaltem fragment pasa ul. [...], w części południowej fragment wysepki porośniętej trawnikiem oraz zajętej pod chodnik utwardzony. W tym miejscu znajdują się również liczne elementy infrastruktury – słup sygnalizacji świetlnej dla pieszych oraz latarnia podtrzymująca przewody sieci tramwajowej. W części północnej działka zajęta jest pod fragment chodnika oraz ozdobne słupki z łańcuchem odgraniczające go od ul. [...]. Działka nr [...] w części południowo-zachodniej zajęta jest pod fragment utwardzonego asfaltem pasa ul. [...], wzdłuż niej znajduje się chodnik utwardzony o zmiennej szerokości 3-6 m, odgraniczony od niej słupkami ozdobnymi z łańcuchem. W części północno-wschodniej fragment niezabudowany porośnięty zielenią, w tym miejscu znajdują się dwa drzewa, kilka krzewów, tablica informacyjna Polskiego Związku Wędkarskiego oraz dwa automaty telefoniczne. Teren nieutwardzony stanowi miejsca postojowe samochodów. Obok położony jest kiosk na podmurówce. W części południowej na działce wzdłuż granicy znajdują się liczne skrzynki infrastruktury technicznej, a także słupy sygnalizacji świetlnej, znak drogowy i słupki oddzielające chodnik od ul. [...]. W związku z podziałem działki nr [...] w dniu 27 sierpnia 2013 r. przeprowadzone zostały kolejne oględziny. W ich trakcie potwierdzono poprzedni stan zagospodarowania działki nr [...], a także stwierdzono, że działka nr [...] w części południowo-zachodniej stanowi utwardzony asfaltem fragment pasa ul. [...]. W pozostałej części działka zajęta jest pod chodnik z kostki brukowej odgrodzony od ulicy ozdobnymi słupkami z łańcuchem. W części środkowej fragment działki nieutwardzony, w tym miejscu jedno drzewo wieloletnie. W części południowej liczne skrzynki infrastruktury technicznej, słupy sygnalizacji świetlnej oraz znak drogowy, Działka nr [...] w północnej części stanowi teren nieutwardzony porośnięty kilkoma krzewami i drzewem wieloletnim oraz roślinnością spontaniczną. W tym miejscu wzdłuż granicy zachodniej znajdują się dwa automaty telefoniczne oraz tablica informacyjna. Część środkowa stanowi nieutwardzone miejsca postojowe oraz utwardzony kostką granitową dojazd do działki sąsiedniej. W części południowej znajduje się kiosk na fundamencie betonowym, zajęty pod lokal użytkowy. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 24 lipca 2015 r. potwierdzono stan zagospodarowania działki nr [...], a także działek [...] i [...]. Zarząd Dróg Miejskich [...] pismem z dnia 29 kwietnia 1996 r., znak: [...] informował, że ewentualny zwrot nieruchomości może dotyczyć wyłącznie części działki nr [...], gdyż znaczny jej obszar zajęty jest pod istniejący od dawna układ drogowy stanowiący jezdnię i chodnik ul. [...]. Natomiast do pisma z dnia 23 czerwca 2003 r., nr [...], załączono fragment mapy ewidencyjnej z wkreśloną linią rozgraniczającą ul. [...]. W nawiązaniu do powyższego w dniu 24 września 2003 r. wyrażono negatywne stanowisko odnośnie zwrotu działek nr [...] w całości oraz w [...] w części. Informację dotyczącą zagospodarowania nieruchomości uzupełniono pismem z dnia 3 lipca 2009 r., znak: [...], w którym Z. P. stwierdził, że przebudowę ul. [...] i ul. [...] według metryczek datuje się na 1965 r. Ulica w całości jest oświetlona i uzbrojona. Według informacji z dnia 3 lipca 2009 r. obie działki, tj. działka nr [...] i [...], znajdowały się w liniach granicznych ulicy i stanowiły drogę publiczną. Natomiast po przeprowadzonym pierwotnym podziale nieruchomości Zarząd Dróg Miejskich [...] oświadczył, że działka nr [...] nie stanowi drogi publicznej i nie znajduje się w liniach granicznych ul. [...]. Zgodnie z opinią Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu M. P. z dnia 2 czerwca 2009 r., nr [...], dla nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot nie odnaleziono w archiwum żadnych pozwoleń na budowę. Ponadto poinformowano, że w latach 1968-1975 teren ten był położony zgodnie z planem miejscowym z 1966 r. na terenie oznaczonym symbolem S23MW – mieszkalnictwa rodzinnego o wysokiej intensywności z zabudową gospodarczą. Natomiast w latach 1975 - 1978 objęte były planem zagospodarowania przestrzennego z 1975 r. i znajdowały się na obszarze koncentracji usług powszechnego użytku (symbol UIV). Na nieruchomościach objętych wnioskiem o zwrot brak jest sieci wodociągowych i kanalizacyjnych oraz sieci cieplnej. Na działce nr [...] - na słupie trakcyjnym znajduje się 5 opraw oświetleniowych, zamontowanych prawdopodobnie z nakładów ENEA lub wcześniejszej Energetyki [...]j. Sieć oświetlenia w tym rejonie wybudowana w 1975 r. była przez Zarząd Dróg i Mostów w P. i przekazana Zakładowi Energetycznemu na utrzymanie, a jej ostatnia przebudowa miała miejsce na przełomie lat 1988/1989. Utrzymanie w zakresie kosztów związanych ze zużywaną energią elektryczną pobieraną przez lampy na ul. [...] oraz w zakresie kosztów przeznaczonych na konserwację tj. naprawy awaryjne przeglądy punktów świetlnych i linii oświetleniowej napowietrznej należy do Zarządu Dróg Miejskich. Ponadto w 2010 r. przeprowadzono na ww. działce remont nawierzchni jezdni, chodników, zjazdów i miejsc postojowych od ul. [...] do wiaduktu kolejowego w P.. Na działce nr [...] zlokalizowane są – gazociągi niskiego ciśnienia dn 225 mm PE, wybudowany w 1994 r., odebrany protokołem odbioru końcowego z dnia 2 listopada 1994 r. i nieczynny żeliwny gazociąg DN 150 mm. Znajdują się tam również przyłącze gazu niskiego ciśnienia dn 90 mm PE zasilające w gaz ziemny budynek zlokalizowany przy ul. [...] oraz nieczynne przyłącze gazu DN 50 mm. Inwestorem budowy czynnego gazociągu był W. Okręgowy Zakład Gazownictwa, obecnym właścicielem jest [...] Sp. z o.o., Oddział w P.. Na działkach nr [...] i [...] brak jest sieci, przyłączy i infrastruktury gazowej. Na obszarze działek nr [...] oraz [...] znajdują się – linia kablowa SN relacji [...] J. – 353, linie kablowe NN relacji [...] do [...], [...], [...], [...] i [...], a także szafka kablowa NN [...] Urządzenia te zostały wybudowane ponad 30 lat temu. Działka nr [...] została wydzierżawiona pod pawilon handlowy o powierzchni 12 m2.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, Starosta P. stwierdził, że w stosunku do części nieruchomości położonej w P. w rejonie ul. [...] i ul. [...], występują przesłanki do jej zwrotu. Nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 31 października 1968 r. z przeznaczeniem pod przebudowę ul. [...], narożnik ul. [...] w P.. Na większości obszaru nieruchomości, stanowiącej obecną działkę nr [...] oraz część działki nr [...] zrealizowany jest fragment skrzyżowania ul. [...] i ul. [...], stanowiący wg pozyskanych w toku postępowania dokumentów część układu komunikacyjnego tych ulic, a zarazem drogę publiczną. Część działki nr [...], stanowiąca dawniej działkę nr [...], znajduje się poza układem komunikacyjnym i nie była wykorzystana pod przebudowę skrzyżowania. Powyższe potwierdza pozyskany w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim opinie zarządcy drogi, protokoły z oględzin nieruchomości, informacje udzielone przez operatorów sieci przesyłowych, a także sporządzony operat szacunkowy dotyczący określenia wartości nieruchomości. Przedmiotowa część nieruchomości stanowi teren niezabudowany, zajęty m.in. pod zieleń oraz pawilon usługowy. Materiał dowodowy i fakty ustalone w niniejszym postępowaniu świadczą o niskim skomplikowaniu przedmiotowej sprawy, w której już na etapie postępowania przed Dyrektorem Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego zakładano podział nieruchomości celem wydzielenia części przeznaczonej do zwrotu. Przedłużający się termin niniejszego postępowania spowodowany został natomiast m.in. zawieszeniem postępowania z uwagi na konieczność ustalenia kręgu osób uprawnionych oraz procedurą podziału nieruchomości, obejmującą dwukrotne sporządzenie projektu podziału. W związku z koniecznością wydzielenia z działki nr [...] części stanowiącej fragment pasa drogowego ul. [...] i ul. [...], a tym samym realizację celu wywłaszczenia nieruchomości, konieczne było sporządzenie projektu podziału nieruchomości, który przekazany został przez Zarząd Dróg Miejskich w P. w piśmie z dnia 5 maja 2015 r., nr [...] Zgodnie z art. 96 ust. 1b u.g.n. w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się odrębnej decyzji zatwierdzającej podział, o której mowa w art. 96 ust. 1 u.g.n. Ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział. Z uwagi na fakt, że wydzielenie części nieruchomości ma miejsce na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na mocy art. 95 pkt 4 oraz art. 97 ust. 4 u.g.n. podział nieruchomości mógł nastąpić z urzędu, niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu, niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wobec powyższego w toku niniejszego postępowania wykonano operat podziału nieruchomości, podlegający przyjęciu do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego przed wydaniem niniejszej decyzji. W operacie zamieszczono protokół z dokonanej czynności przyjęcia granic nieruchomości oraz stanowiącą załącznik do niniejszej decyzji mapę z projektem podziału, która zawiera wykaz zmian gruntowych oraz wykaz synchronizacyjny. Przyjęcie granic nieruchomości podlegającej podziałowi nastąpiło w wyniku badania księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości oraz danych wykazanych w katastrze nieruchomości. W celu ustalenia, czy wartość zwracanej nieruchomości uległa zmianie sporządzono operat szacunkowy określający wartość rynkową nieruchomości, wartość nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen aktualnych oraz wartość według stanu z dnia zwrotu, uwzględniającą działania podjęte na niej po wywłaszczeniu. W opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej na dzień 14 września 2015 r. ustalono, że wartość części nieruchomości, stanowiącej działkę projektowaną nr [...], według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny, a także według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny uwzględniająca działania podjęte na niej po nabyciu wynosi [...] zł. Nie stwierdzono zatem zmiany wartości nieruchomości. Wartość aktualną ustalono na kwotę [...]zł. Odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem z dnia 31 października 1968 r. ustalono decyzją z dnia 15 września 2005 r. na kwotę [...]zł. Po zwaloryzowaniu kwoty [...]zł, stanowiącej proporcjonalną kwotę odszkodowania za grunt o powierzchni 115 m2, przy zastosowaniu wskaźnika wzrostu cen i usług konsumpcyjnych za okres od października 2006 r. do września 2015 r. kwota ta wyniosła [...] zł. Nie stwierdzono zmiany wartości nieruchomości. Zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n. wnioskodawcy są jednak zobowiązani do zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej 50% aktualnej wartości zwracanej części nieruchomości, a jednocześnie należności określonej w art. 140 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. Na przeznaczonej do zwrotu części nieruchomości stwierdzono istnienie urządzeń przesyłowych – infrastruktury telekomunikacyjnej administrowanej i eksploatowanej przez [...] S.A. Sieć teletechniczna została wybudowana w 1965 r. na podstawie projektu technicznego opracowanego przez Biuro Studiów i Projektów Łączności w W. – Oddział w P.. W tej sytuacji nieruchomość może być obciążona służebnością przesyłu, co nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości.

Pismem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], L.dz. 251115-661, M. P. odwołało się od powyższej decyzji z dnia 10 listopada 2015 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie (1) art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. przez uznanie, że spełnione zostały warunki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, (2) art. 80 k.p.a. przez uznanie, że działka nr [...] okazała się zbędna na cel wywłaszczenia, oraz (3) art. 8 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 10 listopada 2015 r.

Na powyższe rozstrzygnięcie M. P. wniosło skargę do WSA w Poznaniu.

Wyrokiem tut. Sądu z dnia 9 marca 2017 r. sygn. II SA/Po 887/16 uchylono decyzję Wojewody z dnia [...] września 2016 r.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że bezsporne jest, że wywłaszczona nieruchomość odpowiada aktualnie działkom nr [...], [...] i [...], że w sprawie znajduje zastosowanie art. 136 ust. 3 u.g.n., 137 ust.1 oraz 140 u.g.n. Sąd wskazał, że terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie mają zastosowania w razie zrealizowania drogi publicznej na terenie wywłaszczenia i nie ma możliwości zwrotu poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy terenów zajętych pod drogi publiczne. Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na przebudowę drogi publicznej. Sąd wskazał, że inwestycja, której dotyczy wywłaszczenie została niewątpliwie zrealizowana na działce nr [...] i nr [...] natomiast cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na działce nr [...] a konkluzji tej nie zmienia pismo Z. P. z dnia 3 lipca 2009r. nr [...] Tym samym Sąd uznał, że organy administracji trafnie orzekły o odmowie zwrotu działki nr [...] i działki nr [...], zwracając zarazem wnioskodawcy działkę nr [...]. Ta ostatnia okazała się bowiem zbędna na cel wywłaszczenia, skoro omawiane roboty związane z przebudową drogi nie zostały na niej wykonane. Sąd wskazał, że wobec powyższego z uwagi na zwrot działki nr [...] konieczne było orzeczenie o zwrocie odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. Sąd powołując się na treść art. 140 ust. 1 – 4 u.g.n. i operat szacunkowy z dnia [...].09.2015r, który uznał za prawidłowy podał, że aktualna wartość zwracanej działki wynosi [...] zł

W ocenie Sądu wątpliwości w rozpatrywanej sprawie wzbudziła natomiast kwestia wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 140 u.g.n. Ten ostatni przepis odsyła bowiem do art. 217 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.

Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie w konsekwencji o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość orzekł dopiero Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego "Geopoz" w P. w decyzji z dnia [...] września 2005 r., nr [...] (k. 646-653 akt adm. organu I instancji).

Na tym tle wyłoniło się pytanie, czy art. 217 ust. 2 u.g.n. powinien znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Sąd w tym zakresie uznał, że zastosowania nie znajduje. Zakres zastosowania tego przepisu został wyznaczony w szczególności przez odwołanie się do kryterium czasu. W myśl art. 217 ust. 2 u.g.n. wywłaszczenie powinno bowiem nastąpić przed dniem 5 grudnia 1990 r. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie ustanowienie powyższej cezury czasowej można wiązać z wejście w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), która wprowadziła pojęcie "odszkodowania odpowiadającego wartości wywłaszczonej nieruchomości" do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74 z późn. zm.). Zmiana ta, jak można sądzić, wiązała się z przejściem do gospodarki rynkowej i rozwojem rynku obrotu nieruchomościami. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w okresie gospodarki centralnie planowanej nie istniał rozbudowany rynek, na którym dokonywane byłyby transakcje gruntami, budynkami i lokalami. Cecha ta wraz z kluczową rolą Państwa w gospodarce, a w konsekwencji także z wiodącym znaczeniem reglamentacji administracyjnoprawnej, sprawiała, że odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości nie zawsze miały charakter ekwiwalentny w stopniu porównywalnym do dzisiejszych rekompensat za odjęcie prawa rzeczowego. Dlatego też ustawodawca, dostrzegając te trudności, zdecydował się na przyznanie w art. 217 ust. 2 u.g.n. częściowego zwolnienia od obowiązku zwrotu całego zwaloryzowanego odszkodowania.

Mając to na uwadze Sąd wskazał, że przepis art. 217 ust. 2 u.g.n. powinno się interpretować w ten sposób, że do jego zastosowania konieczne jest, aby zarówno samo odjęcie własności jak i ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpiło przed dniem 5 grudnia 1990 r. W konsekwencji takiej wykładni przepis ten nie powinien znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że poprzednicy prawni wnioskodawców utracili prawo własności omawianej nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r., jednakże odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone w decyzji z dnia 15 września 2005 r. Odszkodowanie to odpowiadało rynkowej wartości odjętego prawa rzeczowego, a zatem miało charakter ekwiwalentny. Nie ma zatem podstaw, by stosować w tym przypadku dobrodziejstwo z art. 217 ust. 2 u.g.n. Kontrolowane rozstrzygnięcia organów administracji publicznej okazały zatem wadliwe w powyższym zakresie.

Konkludując Sąd wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę, organ II instancji powinien prawidłowo wyliczyć kwotę odszkodowania podlegającego zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 140 u.g.n., bez uwzględnienia art. 217 ust. 2 u.g.n.

Wojewoda opisaną we wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 10 listopada 2015 r. w części tj. w pkt V i wyliczył kwoty odszkodowania podlegającemu zwrotowi dla każdego z uczestników (pkt 1), ustalił wysokość i ilość rat dla B. Z., I. P. i S. Z. (pkt 2) określił termin zapłaty wskazanych w pkt 1 kwot (pkt 3).

W uzasadnieniu organ wskazał, że podziela ustalenia co do stanu faktycznego poczynione w decyzji Starosty [...], kwestii przesądzonych wyżej opisanym wyrokiem sądu, tj. w szczególności uznania, że działka [...] nie została użyta na cel wywłaszczenia i nie stanowi ona drogi publicznej a odnosząc się do kwestii spornej - odszkodowania podlegającego zwrotowi wskazał, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone decyzją Prezydenta M. P. z [...] września 2005 r., znak [...] w łącznej wysokości [...] zł. Z uwagi na fakt, że część odszkodowania w zwaloryzowanej kwocie [...]zł została wypłacona w 1970 r., do wypłaty pozostało [...] zł.

Kwota [...]zł została wypłacona za wywłaszczoną nieruchomość o łącznej powierzchni 607 m2. Z uwagi na fakt, że zwrotowi podlega jedynie część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 115 m2 powyższa kwota podlegała proporcjonalnemu zmniejszeniu do wartości [...] zł która po dokonanej waloryzacji wyniosła [...] zł. Zgodnie z art. 140 ust. 2 u.g.n. odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny przesądził, że w niniejszej sprawie art. 217 ust. 2 u.g.n. nie znajduje zastosowania, w związku z czym należało mieć na względzie wartość rynkową nieruchomości na dzień zwrotu.

Zgodnie z operatem szacunkowym ( sporządzonym [...] września 2015 r., którego aktualność została potwierdzona przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego [...] maja 2017 r.) wartość rynkowa wycenianej nieruchomości w dniu zwrotu, o której mowa w art. 140 ust. 2 u.g.n. wyniosła [...] zł. W związku z tym zwrotowi podlega niższa od wartości rynkowej zwaloryzowana kwota wypłaconego odszkodowania za zwracaną działkę w wysokości [...] zł przeliczona proporcjonalnie do udziałów w nieruchomości każdego z uczestników postępowania.

Dalej organ wskazał, że art. 141 ust. 1 u.g.n. stwarza możliwość rozłożenia powyższych należności na raty. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu należności w postaci podlegającego zwrotowi odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość mogą być, na wniosek poprzedniego właściciela albo jego spadkobiercy, rozłożone na raty, nie dłużej niż na 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto zgodnie art. 141 ust. 3 u.g.n. raty, o których mowa w ust. 1, podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski. Z uwagi na to, że cześć wnioskodawców, tj. I. P., B. Z. i S. Z. złożyły wnioski o rozłożenie na raty organ orzekł o rozłożeniu należności na raty wobec tych osób w pkt 2 decyzji.

W skardze do WSA w Poznaniu M. P. wniosło o uchylenie decyzji w części tj. w pkt I, IV i V i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy lub ewentualnie o uchylenie decyzji w ww. zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił:

1) Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

a) tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) (dalej jako k.p.a.) poprzez dowolne, niczym nie poparte i nieuzasadnione przyjęcie, że:

Z. P. inicjując i popierając postępowanie podziałowe działki oznaczonej ówcześnie jako działka [...], które ostatecznie doprowadziło do wydania przez Zarząd Geodezji [...] Miejskiego GEOPOZ decyzji z 24 grudnia 2012 r zatwierdzającej podział tej działki nadziałki nr [...] i [...] Następnie z uwagi na fakt, że ta decyzja została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej, Z. P. zlecił uprawnionemu geodecie sporządzenie projektu podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...].

2) przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie:

a) art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) (dalej jako u.g.n.) poprzez błędne przyjęcie na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, że zachodzą przesłanki do zwrotu działki nr [...],

b) art. 141 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 140 u.g.n. poprzez rozłożenie na raty należności z tytułu zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania bez zgody skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący podał, że należność z tytułu zwrotu odszkodowania może zostać, zgodnie z art. 141 ust. 1 u.g.n. rozłożona na raty na wniosek osoby zainteresowanej. Wykluczone jest zatem rozłożenie jej na raty z urzędu i bez zgody zobowiązanego do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Organ winien uzasadnić powody, którymi kierował się rozkładając należność na raty. Podał również, że w niniejszej sprawie., m.in. z pominięciem pisma Zarządu Dróg Miejskich z 3 lipca 2009r., znak [...] [...] niezasadnie uznano, że działka nr [...] nie została użyta na cel wywłaszczenia i zachodzi podstawa jej zwrotu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. II SA/Po [...] w wyroku z dnia 9 marca 2017 r.

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. akt II SA/Po 887/16 z dnia 9 marca 2017 r. poprzednio wydanego w tej sprawie. W przywołanym wyroku sąd uchylając decyzję organu zakwestionował sposób wyliczenia kwoty odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz M. P.. Sąd wskazał, że organy nieprawidłowo zastosowały art. 217 ust. 2 u.g.n. podczas gdy obliczenie kwoty odszkodowania powinno nastąpić na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 140 u.g.n. z pominięciem art. 217 ust. 2 u.g.n.

Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Wedle zaś art. 140 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (ust. 2)

Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (ust. 3)

W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio (ust. 4)

Jeżeli w ramach odszkodowania została przyznana nieruchomość zamienna oraz dopłata pieniężna, oprócz nieruchomości zamiennej zwraca się także tę dopłatę w wysokości ustalonej według zasad, o których mowa w ust. 2, z tym że wysokość zwaloryzowanej kwoty nie może być wyższa niż różnica między wartością nieruchomości zwracanej a wartością nieruchomości zamiennej określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości zamiennej stosuje się dopłaty pieniężne równe różnicy wartości tej nieruchomości określonej na dzień zwrotu (ust. 5).

6. Koszty postępowania o zwrot nieruchomości ponosi odpowiednio Skarb Państwa albo właściwa jednostka samorządu terytorialnego w zależności od tego, któremu z tych podmiotów odszkodowanie jest zwracane.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdza, że organ II instancji prawidłowo zastosował ww. przepisy i uwzględnił wytyczne zawarte w wyżej powołanym wyroku WSA, dokonując wyliczenia odszkodowania podlegającego zwrotowi.

Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone decyzją Prezydenta M. P. z [...] września 2005 r., znak [...] w łącznej wysokości [...] zł. Z uwagi na fakt, że część odszkodowania w zwaloryzowanej kwocie [...]zł została wypłacona w 1970 r., do wypłaty pozostało [...] zł.

Powyższa kwota wypłacona za wywłaszczoną nieruchomość o łącznej powierzchni 607 m2. Z uwagi na fakt, że zwrotowi podlega jedynie część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 115 m2, powyższa kwota podlegała proporcjonalnemu zmniejszeniu do wartości [...] zł która po dokonanej waloryzacji wnosiła [...] zł. Zgodnie z art. 140 ust. 2 u.g.n. odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny przesądził w wyroku z dnia 9 marca 2017 r., że w niniejszej sprawie art. 217 ust. 2 u.g.n. nie znajduje zastosowania, w związku z czym należało mieć na względzie wartość rynkową nieruchomości na dzień zwrotu. Zgodnie z operatem szacunkowym, (którego aktualność została potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego 30 maja 2017r.) wartość rynkowa wycenianej nieruchomości w dniu zwrotu, o której mowa w art. 140 ust. 2 u.g.n. wyniosła [...] zł. W związku z tym zwrotowi podlegać będzie kwota [...]zł odpowiadająca waloryzowanej wartości rynkowej zwracanej nieruchomości proporcjonalnie do udziałów : S. L., której udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł; M. W., której udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł; M. K., której udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł; P. K., którego udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł, H. E., której udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł, M. P., której udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł, Z. Z., którego udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł, B. K.- K., którego udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł, J. K.- K., którego udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł, B. Z., której udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł, I. P., której udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł, A. Z., której udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł, S. Z., której udział wynosi [...] wyliczono kwotę [...]zł. Dane spadkobierców oraz wysokości ich udziałów nie były sporne.

Wyliczenia powyższe należało zaaprobować i uznać za prawidłowe, jak i zgodne z wytycznymi zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 9 marca 2017 r. Słusznie ustalono, że wysokość wypłaconego odszkodowania (art. 140 ust. 1 u.g.n.) dotycząca części (art. 140 ust. 3 u.g.n.) obecnie zwracanej nieruchomości [...] wynosi [...] zł i nie jest wyższa niż aktualna w dniu zwrotu wartość rynkowa tej nieruchomości wynosząca [...] zł.(art. 140 ust. 2 u.g.n.). Słusznie również nie zastosowano art. 217 ust. 2 u.g.n. i uznano, że nie doszło do zmiany wartości nieruchomości (art. 140 ust. 4 u.g.n.). Zasadnie również wysokość kwot do zwrotu ustalono w częściach proporcjonalnych do udziałów poszczególnych wnioskodawców. W ocenie Sądu nie budziło wątpliwości ustalenie istotnych danych w oparciu o operat rzeczoznawcy majątkowego z 14 września 2015r., którego aktualność została potwierdzona zgodnie z art. 156 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.1509). Operat został sporządzony w sposób prawidłowy pod względem formalnym, zawiera zrozumiałe wyjaśnienia oraz niebudzące wątpliwości konkluzje, czego nie kwestionowano w niniejszej sprawie i co powoduje brak podstaw do jego zakwestionowania. Tym samym stanowił wiarygodny dowód będący podstawą rozstrzygnięcia zwrotu odszkodowania na rzecz M. P..

Przechodząc do zarzutów skargi należy wskazać, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Skarżący zarzucał nieuzasadnione przyjęcie, że ZDM w P. inicjując i popierając postępowanie podziałowe działki nr [...], ostatecznie doprowadził do wydania przez Zarząd Geodezji Katastru Miejskiego GEOPOZ decyzji z [...] grudnia 2012 r zatwierdzającej podział tej działki nadziałki nr [...] i [...]. Następnie z uwagi na fakt, że ta decyzja została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej, Zarząd Dróg Miejskich w P. zlecił uprawnionemu geodecie sporządzenie projektu podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...]. Skarżący kwestionował również przyjęcie przez organy, że w sprawie zachodziły przesłanki do zwrotu działki o nr [...].

Powyższe kwestie zostały już przesądzone w wyroku z dnia 9 marca 2017 r. (str. 14 i 15 wyroku), w związku z czym wskutek uprawomocnienia się tego wyroku na tym etapie nie mogą być już przez skarżącą kwestionowane. Sąd w tym wyroku przesądził prawidłowość uznania, że do zwrotu prawidłowo przeznaczona została działka [...], która nie była użyta na cel wywłaszczenia. Co do pozostałych dwóch działek brak było podstaw do zwrotu. Sąd również odniósł się do powoływanego obecnie przez skarżącego pisma z [...] lipca 2009r., uznając, że nie stanowi ono podstawy do zakwestionowania prawidłowych ustaleń organów. Zgodnie z przywołanym już wcześniej art. 153 p.p.s.a. Sąd rozpoznający sprawę jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku o sygn. II SA/Po 887/16. Nie miała miejsce zmiana stanu prawnego ani faktycznego uzasadniająca odstąpienie od zasady wyrażonej w w/w przepisie. W tym kontekście nie można się zgodzić z zarzutem naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. ani art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 u.g.n.

Nie można również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 141 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 140 u.g.n. poprzez rozłożenie na raty należności z tytułu zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania bez zgody skarżącego. Art. 141 u.g.n. przewiduje, że należności, o których mowa w art. 140 (zwrot odszkodowania), mogą być, na wniosek poprzedniego właściciela albo jego spadkobiercy, rozłożone na raty, nie dłużej niż na 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Przepis ten nie wprowadza zaś obowiązku wyrażenia zgody przez podmiot na rzecz którego zwracane są należności. Wymagane jest jedynie złożenie wniosku przez zobowiązanego do zwrotu (poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy). Wnioski te zostały złożone przez B. Z., I. P. i S. Z. (k. 288-289, 245 akt administracyjnych) i uzasadnione trudną sytuacją materialną. W ramach uznania wynikającego z art. 141 u.g.n. organ miał możliwość rozłożenia należności na raty, co też uczynił w pkt I ust. 2 lit. a-c decyzji z dnia 1 grudnia 2017 r. Skoro zgoda podmiotu publicznoprawnego na rozłożenie na raty nie jest wymagana, a rozłożenie na raty uzależnione jest jedynie od złożenia wniosku i uznania organ, to brak szczegółowego uzasadnienia uwzględnienia wniosku nie stanowi naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jak wskazano w cytowanym w skardze wyroku WSA w Gdańsku z 13 sierpnia 2009r., II SA/Gd 302/09 powody, którymi kierował się organ winny być wskazane w razie wydania decyzji o nieuwzględnieniu wniosku lub uwzględnieniu go w części, co w niniejszej sprawie miejsca nie miało. Z tych względów i ten podniesiony w skardze zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.

Sumując, należało stwierdzić, ze zaskarżona decyzja odpowiada prawu a skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił jako nieuzasadnioną.