Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1300/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 września 2020 r. sprawy ze skargi [...] " [...]" B. K. Spółka z o.o. w D.G. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]; L.dz. [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez B. w D.(dalej: skarżąca, strona lub spółka) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON lub organ) z [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazania stronie zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (W. B., M. Ł., J. P., W. S., W. B., S. N.) za miesiące: styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], organ wezwał stronę do przeslania kopii list płac dotyczących pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: styczeń 2017 r. - luty 2018 r., potwierdzeń wypłaty wynagrodzenia dla pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: styczeń 2017 r. - luty 2018 r.

Na podstawie nadesłanej dokumentacji organ ustalił, że wynagrodzenia ww. pracowników niepełnosprawnych zostały wypłacone w formie gotówki. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] września 2018 r., znak: [...] organ wezwał stronę do zwrotu nienależnie pobranych dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu.

Następnie wobec nieuregulowania należności, organ pismem z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: [...] zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON od stycznia 2017 r. do lutego 2018 r.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z [...] marca 2019 Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON od stycznia 2017 r. do lutego 2018 r.

Od powyższej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 26 a ust. 1 a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji poprzeć błędną jego wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie, w sytuacji gdy pracownicy niepełnosprawni odmówili podania pracodawcy numerów rachunków bankowych oraz odmówili przyjęcia wynagrodzenia przekazem pieniężnym. Ponadto w uzasadnieniu strona wskazała, iż organ nie poinformował o zasadach obowiązujących przy wypłacie wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych, co do których złożono wnioski o dofinansowanie z PFRON. Jednocześnie strona podkreśliła, że według kodeksu pracy zapłata wynagrodzenia następuje co do zasady do rąk własnych pracownika, tj. w gotówce. Inne sposoby wypłaty wynagrodzenia wymagają uprzedniej zgody pisemnej pracownika przy czym pracownicy zatrudnieni w spółce, nie podali pracodawcy numerów rachunków bankowych jak również odmówili wypłaty wynagrodzenia w formie przekazu pocztowego. Wobec czego pracodawca wypłacał wynagrodzenia w sposób przewidziany w kodeksie pracy, tj. w formie gotówki.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes PFRON zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] marca 2019 r.

W uzasadnieniu powołał treść art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (aktualnie t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 426; dalej: ustawa o rehabilitacji) i stwierdził, że beneficjent chcąc uzyskać dofinansowanie, był zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia, jedynie w takiej formie, na jaki pozwalał wskazany przepis, tj. wypłata wynagrodzenia winna była być przekazana na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika niepełnosprawnego, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych.

Organ stwierdził, że strona dokonała wypłat pracownikom niepełnosprawnym: W. B., M. Ł., J. P., W. S., W. B., S. N. za okresy sprawozdawcze w PFRON od stycznia 2017 r. do lutego 2018 r. w formie gotówkowej. Wobec powyższego w stosunku do strony zachodzi przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania. W sprawie zaszła więc podstawa do zastosowania art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, który stanowi, że środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Odnosząc się do zarzutów strony Prezes PFRON - powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych – stwierdził, że art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji regulujący kwestię wypłaty wynagrodzeń na rzecz pracowników niepełnosprawnych stanowi lex specialis w stosunku do unormowań kodeksu pracy. W związku z tym, w przypadku gdy pracodawca występuje do PFRON z wnioskiem o wypłatę dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego należy stosować tylko i wyłącznie przepisy ustawy o rehabilitacji. Oznacza to brak możliwości wypłacenia wynagrodzenia w innej formie niż wskazana w art. 26a ust. 1 a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji.

Zdaniem organu w związku z uprawnieniem w postaci możliwości uzyskania dofinansowania, jakie może otrzymać beneficjent, winien on dołożyć szczególnej staranności w spełnieniu warunków, z którymi łączy się wypłata dofinansowania. Strona winna była zauważyć, że ustawa o rehabilitacji precyzyjnie określa w jakich przypadkach dofinansowanie przysługuje. Wnioskodawca podejmujący decyzję o złożeniu wniosku o dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, ma obowiązek ustalić, czy spełnia wszystkie przesłanki wynikające z ustawy o rehabilitacji. Niedopełnienie tego obowiązku można uznać za jego zaniedbanie. Wobec czego, w ocenie organu okoliczności powodujące obowiązek zwrotu zależne były w niniejszej sprawie od zobowiązanego do zwrotu środków, czyli strony.

Prezes PFRON powołał § 6 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. z 2016 poz. 951; dalej: rozporządzenie wykonawcze) określający obowiązki Funduszu po otrzymaniu wniosku o dofinansowanie i stwierdził, że rozporządzenie wykonawcze nie przewiduje konieczności indywidualnego informowania beneficjentów o przesłankach umożliwiających ubieganie się o dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Wobec powyższego Fundusz nie ma obowiązku informowania strony o obowiązujących regulacjach prawnych, ponieważ to pracodawca składając wnioski o dofinansowanie powinien zapoznać się z obowiązującymi przepisami i winien dołożyć szczególnej staranności w spełnieniu warunków, z którymi łączy się wypłata dofinansowania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa PFRON z [...] maja 2020 r. strona zarzuciła błędną interpretację ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i niewłaściwe jej zastosowanie w sytuacji gdy, pracownicy odmówili podania pracodawcy numerów rachunków bankowych oraz odmówili przyjęcia wynagrodzenia przekazem pieniężnym. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania w sprawie zwrotu środków PFRON.

Skarżąca stwierdziła, że nie była informowana o przepisach prawnych mających znaczenie z punktu widzenia przyznawania i zwrotu dofinansowania. Zgodnie z kodeksem pracy zapłata wynagrodzenia następuje do rąk pracownika, a zatem w gotówce. Inne sposoby zapłaty wymagają uprzedniej pisemnej zgody pracownika. W omawianej sprawie żaden z pracowników niepełnosprawnych nie podał numeru rachunku bankowego oraz odmówił przyjęcia przekazów pocztowych. W tej sytuacji jedynym sposobem wypłaty wynagrodzenia była wypłata za potwierdzeniem otrzymania wynagrodzenia, zgodnie z listą płac.

Prezes PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON nie naruszył przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy przypomnieć, że przedmiotem sporu jest kwestia czy pracodawca może uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, jeśli wynagrodzenie pracowników niepełnosprawnych zostało przekazane do rąk własnych.

Niesporne w sprawie są natomiast ustalenia faktyczne organu wskazujące, że wynagrodzenia sześciu pracowników niepełnosprawnych za okresy od stycznia do grudnia 2017 r. oraz od stycznia do lutego 2018 r. wypłacone zostały przez skarżącą w formie gotówkowej, tj. z naruszeniem art. 26a ust.1a¹ pkt 2 ustawy o rehabilitacji zgodnie z którym miesięczne dofinansowanie nie przysługuje w przypadku, jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych.

W treści wskazanego przepisu określone zostały warunki wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych i wynika z nich, że takie dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli pracodawca nie przekazał wynagrodzenia dla pracownika niepełnosprawnego w określony w przepisie sposób. A zatem strona chcąc uzyskać dofinasowanie była zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia jedynie w sposób wskazany w treści przepisu. Brzmienie art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji nie pozostawia wątpliwości, że warunkiem przyznania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych jest dokonanie wypłaty tego wynagrodzenia w odpowiedniej formie.

Przytoczony przepis ustawy o rehabilitacji nie przewiduje możliwości wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w przypadku wypłaty wynagrodzenia do rąk własnych, gdyż określa precyzyjnie sposób wypłaty wynagrodzenia. Okoliczności wskazane przez stronę – tj. odmowa podania przez pracowników niepełnosprawnych numerów rachunków bankowych oraz odmowa przyjęcia wynagrodzeń za pośrednictwem przekazów pieniężnych – wskazujące na brak zgody pracowników niepełnosprawnych na wypłatę wynagrodzenia w formie bezgotówkowej nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd podziela pogląd prawny wyrażony w wyroku NSA z 23 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 2559/15 wskazujący, że na zastosowanie art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji nie ma wpływu treść art. 86 § 2 i 3 Kodeksu pracy, który stanowi, że wypłaty wynagrodzenia dokonuje się w formie pieniężnej, zaś obowiązek wypłacenia wynagrodzenia może być spełniony w inny sposób niż do rąk pracownika, jeżeli tak stanowi układ zbiorowy pracy lub pracownik uprzednio wyrazi na to zgodę na piśmie. W ustawie o rehabilitacji nie wyłączono zastosowania tego przepisu i wypłacania wynagrodzenia do rąk własnych pracownika, lecz jedynie uzależniono uprawnienie do uzyskania dofinansowania od sposobu wypłaty wynagrodzenia określonego w art. 26a ust. 1a1 pkt 2 (wyrok dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 986), mocą której wprowadzano do ustawy o rehabilitacji art. 26a ust. 1a1 pkt 2, celem tej regulacji było uszczelnienie systemu wypłaty dofinansowania, poprzez zapewnienie możliwości skuteczniejszej kontroli ich faktycznego wypłacania pracownikom niepełnosprawnym (vide druk sejmowy nr VII.386). Chcąc korzystać z dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, pracodawca musi dostosować się do wymogów przewidzianych w ustawie o rehabilitacji, w tym również w zakresie sposobu wypłaty wynagrodzenia.

Przedstawiając powyższe sąd stanął na stanowisku, że niezasadny jest zarzut skargi dotyczący błędnej wykładni przepisów ustawy o rehabilitacji i niewłaściwe jej zastosowanie w sytuacji gdy, pracownicy odmówili podania pracodawcy numerów rachunków bankowych oraz odmówili przyjęcia wynagrodzenia przekazami pieniężnymi.

Podkreślić należy, że dofinansowanie ze strony PFRON przysługuje od momentu, kiedy beneficjent wyrazi wolę korzystania z uprawnienia w postaci dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego poprzez wystąpienie z odpowiednim wnioskiem. Przy czym składając wnioski Wn-D za poszczególne okresy beneficjent jednocześnie składa oświadczenie, że dane zawarte we wniosku oraz załącznikach dołączonych do wniosku są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym, w tym, że przesłanki niezbędne do otrzymania dofinansowania są spełnione a także, że posiada świadomość odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. To powinnością beneficjenta ubiegającego się o dofinansowanie jest zapoznanie się z przepisami regulującymi przyznawanie dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych tak, aby nie narażać się na obowiązek zwrotu tego dofinansowania w sytuacji późniejszego stwierdzenia nieprawidłowości w pobraniu dofinansowania. Oznacza to, że skarżąca w rozpatrywanej sprawie nie może skutecznie twierdzić, że nie była informowana przez PFRON o przepisach mających zastosowanie do przyznawania i zwrotu dofinansowania. Sąd podziela przy tym stanowisko organu, że zarówno przepisy ustawy o rehabilitacji jaki i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy nie nakładają na PFRON obowiązku informacyjnego w powyższym zakresie.

Reasumując, skoro w rozpatrywanej sprawie niespornie stwierdzono, że strona nie przekazała wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych na ich rachunki bankowe lub rachunki w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tych pracowników, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych, tj. zaistniała przesłanka negatywna do przyznania dofinansowania z art. 26a ust. 1a1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, to na mocy art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji organ był zobowiązany wydać decyzję nakazującą zwrot środków. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. W sprawie zastosowanie znalazł również art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji który stanowi, że środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu środków dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.

W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów skargi jak i braku innych podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.