Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 179/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 49 e ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia NSA Gerard Czech Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu środków wypłaconych na realizację zadania publicznego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 797,00 zł (słownie złotych: siedemset dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 29 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Marszałka Województwa Opolskiego z 27 lipca 2015 r., nr [...], nakazującej Polskiemu Związkowi Emerytów Rencistów i Inwalidów w Warszawie (dalej jako: skarżąca, strona) zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w kwocie 7.500,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia 17 grudnia 2014 r. tj. od dnia otrzymania dotacji do dnia zapłaty na rachunek Województwa Opolskiego oraz naliczonych odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w kwocie 0,26 zł z tytułu zwrotu niewykorzystanej kwoty dotacji w wysokości 23,45 zł po terminie wskazanym w § 10 ust. 1 umowy nr [...], uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej nakazania zwrotu naliczonych odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w kwocie 0,26 zł z tytułu zwrotu niewykorzystanej kwoty dotacji w wysokości 23,45 zł po terminie wskazanym w § 10 ust. 1 umowy nr [...] i umorzyło postępowanie w tej części. W pozostałym zakresie utrzymano decyzję organu I instancji w mocy.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z 27 lipca 2015 r., po wszczęciu postępowania z urzędu (zawiadomienie z dnia 8 czerwca 2015 r.), na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127 poz. 721 ze zm.) – dalej jako – ustawa o rehabilitacji i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej jako - kpa, Marszałek Województwa Opolskiego nakazał Polskiemu Związkowi Emerytów Rencistów i Inwalidów w Warszawie (dalej zwanemu PZERiI) zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, wypłaconych na podstawie umowy z dnia 10 grudnia 2014 r. nr [...] o wsparcie realizacji określonego w niej zadania publicznego, w kwocie 7.500,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia 17 grudnia 2014 r. tj. od dnia otrzymania dotacji do dnia zapłaty na rachunek Województwa Opolskiego oraz nakazał zwrot naliczonych odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w kwocie 0,26 zł z tytułu zwrotu niewykorzystanej kwoty dotacji w wysokości 23,45 zł po terminie wskazanym w § 10 ust. 1 umowy nr [...]. W uzasadnieniu wyjaśnił, że - w oparciu o opisaną umowę - dnia 16 grudnia 2014 r. Województwo Opolskie przekazało skarżącej dotację w wysokości 10.000,00 zł, pochodzącą ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zgodnie z § 10 ust. 1 umowy zleceniobiorca zobowiązany był wykorzystać, wydatkować przekazane środki do dnia 30 grudnia 2014 r., a kwotę dotacji niewykorzystaną w terminie zwrócić w terminie 15 dni od dnia zakończenia realizacji zadania publicznego, który ustalono na dzień 30 grudnia 2014 r. (§ 2 ust. 1 umowy).

W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono m.in., że kwotę dotacji 7.500,00 zł wydatkowano w dniu 2 stycznia 2015 r., a kwotę dotacji 23,45 zł niewykorzystaną w terminie wskazanym w umowie zwrócono dnia 5 marca 2015 r. Kwoty te podlegają zwrotowi, jako środki Funduszu co do których w wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości. Do dnia wydania decyzji strona nie dokonała zwrotu kwoty 7.500 zł i kwoty odsetek 0,26 zł.

Od powyższej decyzji wniesiono odwołanie, w którym zarzucono, iż kwotę 7.500 zł wykorzystano w umownym terminie. W ocenie strony zapłata faktury nie stanowi realizacji zadania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu po rozpatrzeniu odwołana wydało opisaną na wstępie decyzję z 29 października 2015 r.

W pierwszej kolejności organ wskazał przepisy mające zastosowanie w sprawie: art. 36, art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. ustawy o rehabilitacji oraz art. 16 ust. 1, art. 19 a ustawy z dnia 24 kwietnia 2013 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 1118 ze zm.) – dalej: udppw.

Następnie podniósł, że 10 grudnia 2014 r. między Województwem Opolskim (zleceniodawcą), a Polskim Związkiem Emerytów Rencistów i Inwalidów w Warszawie (zleceniobiorcą) zawarta została, na podstawie art. 19a udppw, umowa (nr [...]) o wsparcie realizacji zadania publicznego pod nazwą: Organizowanie i prowadzenie szkoleń, kursów i warsztatów dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, opiekunów, kadry i wolontariuszy bezpośrednio zaangażowanych w proces rehabilitacji zawodowej lub społecznej osób niepełnosprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących procesu integracji osób niepełnosprawnych w najbliższym środowisku i społeczności lokalnej, zwiększania ich aktywności życiowej i zaradności osobistej oraz niezależności ekonomicznej, podnoszenia umiejętności pracy z osobami niepełnosprawnymi, w tym sprawowania nad nimi opieki i udzielania pomocy w procesie ich rehabilitacji pn. "Integracja i aktywizacja życia osób niepełnosprawnych w społeczeństwie" ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Kwota dotacji wyniosła 10.000 zł (§ 3 umowy). Została przekazana na rachunek bankowy skarżącej dnia 16 grudnia 2014 r. (potwierdzenie wykonania operacji w aktach kontroli).

Strony postanowiły w szczególności, że umowa stanowi umowę o powierzenie realizacji zadania publicznego, w rozumieniu art. 16 ust. 1 udppw (§ 1 pkt 2). Z umowy wynika, że termin realizacji zadania publicznego ustalono od dnia podpisania umowy do dnia 30 grudnia 2014 r. (§ 2 ust. 1). Zleceniobiorca: zobowiązał się do wykorzystania przekazanej dotacji zgodnie z celem, na jaki ją uzyskał, i na warunkach określonych umową (§ 2 ust. 3). Strony postanowiły, iż przekazane środki finansowe z dotacji (...) zleceniobiorca jest zobowiązany wykorzystać, wydatkować do dnia 30 grudnia 2014 r. Kwotę dotacji niewykorzystaną w terminie zleceniobiorca zobowiązany jest zwrócić w terminie 15 dni od dnia zakończenia realizacji zadania publicznego. W zakresie nieuregulowanym umową stosuje się m.in. przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

W toku kontroli w zakresie wykorzystania dotacji na realizację zadania zgodnie z ww. umową, przeprowadzonej przez pracownika Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...] (w zgodzie z postanowieniami § 8 umowy dot. kontroli zadania publicznego), stwierdzono w szczególności, iż fakturę nr [...] z 17 grudnia 2014 r. na kwotę 4.000 zł (usługa cateringowa) opłacono w całości z dotacji przelewem w dniu 2 stycznia 2015 r. Tak samo fakturę nr [...] z 30 grudnia 2014 r. na kwotę 3.500 zł (wędliny) opłacono w całości z dotacji przelewem w dniu 2 stycznia 2015 r. Łączną kwotę 7.500 zł wydatkowano po terminie realizacji umowy (protokół kontroli wraz z załącznikami nr [...]; wystąpienie pokontrolne z dnia 30 marca 2015 r.). W wyjaśnieniach pokontrolnych (pisma z dnia 6 marca 2015 r. i 7 kwietnia 2015 r.) strona podała, że opłacenie ww. faktur z dwudniowym opóźnieniem nastąpiło z przyczyn niezależnych od zleceniobiorcy (choroba osoby upoważnionej do podpisywania przelewów). Podkreślono, że środki wykorzystano w umownym czasie i zgodnie z przeznaczeniem, a to w dacie wskazanej na fakturach (powstanie zobowiązania z tytułu zakupu towaru lub usługi). Zaznaczono, że nie sama data zapłaty faktury jest czynnikiem realizacji zadania.

Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o przepis szczególny (lex specialis) - art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który wprowadza możliwość żądania zwrotu kwoty ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. W analizowanej umowie strony postanowiły, iż zleceniobiorca jest zobowiązany wykorzystać, wydatkować przekazane środki finansowe z dotacji do dnia 30 grudnia 2014 r. (§ 10 ust. 1). Użyte sformułowania, dotyczą odrębnych sytuacji. Pierwszą związaną z wykorzystaniem środków, należałoby rozumieć jako spożytkowanie, zużytkowanie (za Słownikiem języka polskiego pod red. Prof. M. Szymczaka, Warszawa 1985 r.), a więc pozostającą w sferze przeznaczenia środków na określony cel. Druga, mówiąca o wydatkowaniu środków finansowych bezspornie w ocenie organu pozostaje w sferze wydania pieniędzy na coś (według ww. Słownika), a więc w sferze zapłaty. Zatem z uwagi na treść postanowień umowy skarżąca była zobowiązana nie tylko do wykorzystania uzyskanych środków finansowych w terminie do dnia 30 grudnia 2014 r. (tj. zaciągnięcia zobowiązań z tytuły zakupionych towarów i usług przeznaczonych na realizację zadania), ale również do wydatkowania (dokonania zapłaty) środków z dotacji w zakreślonym terminie. Z tych przyczyn rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie dotyczącym nakazania skarżącej zwrotu kwoty 7.500 zł wraz z odsetkami wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia 17 grudnia 2014 r. (od dnia następnego po dniu otrzymania dotacji do dnia wpłaty), uznano za prawidłowe.

Natomiast decyzję organu I instancji dotyczącą nakazania zwrotu naliczonych odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w kwocie 0,26 zł z tytułu zwrotu niewykorzystanej kwoty dotacji w wysokości 23,45 zł po terminie wskazanym w § 10 ust. 1 umowy nr [...], w ocenie SKO należało uchylić, jako wykraczające poza regulację art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Przepis ten przewiduje możliwość wydania decyzji o zwrocie wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, a nie decyzji o "zwrocie" (obowiązku wpłaty) jedynie odsetek za zwłokę. Organ zauważył, że kwota 23,45 zł niewykorzystanej dotacji została zwrócona na rachunek bankowy Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...] (dalej jako ROPS) w dniu 5 marca 2015 r. Postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu środków z ww. Funduszu wszczyna się, gdy dany podmiot nie dokona zwrotu tych środków. Wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego, już po dokonaniu zwrotu, jest bezprzedmiotowe (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1754/13). W tej sytuacji postępowanie administracyjne w omawianym zakresie dotyczące nakazania zwrotu odsetek od kwoty dotacji wynoszącej 23,45 zł należało zdaniem organu umorzyć, jako bezprzedmiotowe (art. 105 kpa).

W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz rozstrzygnięcie co do przedmiotu sprawy przez uznanie, że sporne środki w kwocie 7.500 zł zostały rozdysponowane we właściwym czasie, ewentualnie uchylenie omawianej decyzji i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Opolu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. obrazę prawa materialnego, tj. § 10 ust. 1 w zw. z § 2 umowy nr [...] oraz rażąco dowolną interpretację znaczenia pojęcia "wydatkowania środków", polegającą na odwołaniu się przez organ do słownikowego znaczenia tego pojęcia, kiedy określenie to znane i zdefiniowane jest w źródłach obowiązującego prawa, to jest art. 168 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 roku - o finansach publicznych (Dz. U. 2009 r. Nr 157, poz. 1240) oraz w powołanym w skardze orzecznictwie. Zarzuciła również naruszenie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji w sytuacji, kiedy otrzymane środki w całości były wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem określonym w umowie, co de facto nie jest przedmiotem postępowania w sprawie,

2. obrazę prawa procesowego poprzez naruszenie art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej jako: ppsa) wobec przewlekłości postępowania w związku z bezczynnością organu, wydającego zaskarżoną decyzję 29 października 2015 roku, zaniechawszy ogłoszenia przez okres 16 miesięcy.

W uzasadnieniu skargi strona w szczególności podniosła, że przedmiotowe środki dotacji zostały wydatkowane w terminie do 30 grudnia 2014 roku, a jedynie zapłacenie dwóch faktur nastąpiło w dniu 2 stycznia 2015 roku. Data przedmiotowego wydatkowania jest określona na dowodzie zakupu, to jest ww. fakturach, kolejno 17 grudnia 2014 roku oraz 30 grudnia 2014 roku, a zatem w terminie określonym w umowie. Skarżąca podkreśliła, że zobowiązanie płatnicze (podatkowe, kosztowe, itp.) powstaje między stronami umowy, w momencie wystawienia faktury, a nie w momencie zapłaty. Zaistniała sytuacja była nietypowa, gdyż miała miejsce w końcówce roku 2014. Powyższe było przyczyną dokonania zapłaty za faktury 2 stycznia 2015 r. Podniosła, że gdyby płatność nastąpiła 30 grudnia 2014 r., to środki finansowe na koncie wystawiającego fakturę, znalazłyby się i tak dopiero w nowym roku 2015. A więc sama czynność nie miałaby wpływu na termin przekazania środków (końcówka roku, to "remanenty" w systemach bankowych) - powoduje to wstrzymanie sesji płatniczych.

Zdaniem skarżącej na uwagę zasługuje interpretacja zapisu art. 168 ust. 4, zdanie drugie ustawy z 27 sierpnia 2009 roku - o finansach publicznych (Dz. U. 2009 r. Nr 157, poz. 1240). Zatem to nie data (termin) zapłaty realizuje wykorzystanie dotacji, a okoliczności realizowanych zadań, które określa przedmiotowa umowa nr [...] z dnia 10 grudnia 2014 r. Skoro doszło do wykorzystania spornej części dotacji w dniach 17 i 30 grudnia 2014 r., to żądanie zwrotu tej części w kwocie łącznej 7.500 zł pozbawione jest podstaw, także po myśli art. 49e ustawy o rehabilitacji, gdyż cel umowy został zrealizowany w terminie określonym w umowie. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczących wcześniej obowiązującego art. 144 ust. 4 ustawy z 30 czerwca 2005 r. - o finansach publicznych (Dz. U. 2005 r. Nr 249, poz. 2101 ze zm.), którego brzmienie jest tożsame z obecnie obowiązującym zapisem art. 251 ust. 4 ustawy z 29 sierpnia 2009 r. Analogicznie rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 706/09, jak też w wyroku NSA z 11 marca 2008 roku, sygn. akt II GSK 440/07 (publikowane na stronie internetowej NSA www.orzecznictwo.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Podobnie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w prawomocnym wyroku z 13 kwietnia 2011 roku, sygn. akt I SA/Sz 991/10, w którym wskazał, że "w doktrynie pojęcie wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem rozumiane jest wąsko i polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dofinansowania, za inne zadania niż te określone w umowie a więc przeznaczone na inny cel, aniżeli dotacja była udzielona. Zgodnie ze słownikowym rozumieniem termin "przeznaczyć" oznacza "określić z góry cel, któremu ma służyć dana rzecz, przekazać coś dla kogoś, na czyjś użytek, na czyjąś korzyść" itp. [Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1988, t.II, s.1025].

Skarżąca dodała, że także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wielokrotnie w tożsamych sprawach orzekało po myśli skarżącej.

Powołany w zaskarżonej decyzji art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji wprost dotyczy wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie, gdyż spór dotyczy jedynie terminów realizowania zadań. Tym samym cytowanie tej normy, podobnie jak art. 16 ust. 1 udppw, jest dalece chybione oraz pozbawione podstaw prawnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz zgodność z przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nadto, w myśl przepisu art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).

Dokonując badania zaskarżonej decyzji według wskazanych kryteriów Sąd stwierdza, że narusza ona prawo w stopniu dającym podstawę do uwzględnienia skargi.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadzał się przede wszystkim do rozstrzygnięcia czy zasadnie nakazano skarżącej zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w kwocie 7.500,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia 17 grudnia 2014 r. tj. od dnia otrzymania dotacji do dnia zapłaty na rachunek Województwa Opolskiego.

W ocenie organów środki Funduszu podlegały zwrotowi w kwocie ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości - na podstawie art. 49 e ustawy o rehabilitacji. W wyniku kontroli ustalono bowiem, że skarżąca kwotę dotacji 7.500,00 zł wydatkowała w dniu 2 stycznia 2015 r., zatem po upływie terminu realizacji umowy określonego na dzień 30 grudnia 2014 r.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał, że zleceniobiorca, zgodnie z § 10 ust. 1 umowy zobowiązany był wykorzystać, wydatkować przekazane środki finansowe z dotacji do dnia 30 grudnia 2014 r. (§ 10 ust. 1). Powyższe oznacza, zgodnie ze znaczeniem językowym użytych pojęć, że otrzymane środki winny być nie tylko wykorzystane, a więc spożytkowane, zużytkowane na określony cel, ale również, że powinny być wydatkowe, zapłacone w oznaczonym w umowie terminie.

Skarżąca uważała natomiast, że wykorzystała te środki w umownym terminie. Zostały one wydatkowane (tj. powstało zobowiązanie) do dnia 30 grudnia 2014 r., a jedynie zapłacenie faktur (nr [...] z dnia 17 grudnia 2014 r. i nr [...] z dnia 30 grudnia 2014 r.) nastąpiło w dniu 2 stycznia 2015 r. W ocenie skarżącej pojęcia "wykorzystania", "wydatkowania" dotacji winny być interpretowane w nawiązaniu do daty zaciągnięcia zobowiązania (wystawienia faktury). Termin podany na fakturze to termin realizacji świadczenia (data nabycia usługi). Zapłata faktury nie stanowi realizacji zadania.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu są przekazywane przez Prezesa Zarządu tego Funduszu samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, na wyodrębniony rachunek bankowy - według algorytmu.

Z kolei w myśl art. 49e ust. 1 tej ustawy, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynikało, że skarżąca zawarła dnia 10 grudnia 2014 r. z Województwem Opolskim (zleceniodawcą), na podstawie art. 19a udppw, umowę (nr [...]) o wsparcie realizacji zadania publicznego. Przedmiotowa umowa jest umową o powierzenie realizacji zadania publicznego, w rozumieniu art. 16 ust. 1 udppw (§ 1 pkt 2 umowy). W myśl art. 16 ust. 1 udppw organizacje pozarządowe lub podmioty wymienione w art. 3 ust. 3, przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego w trybie określonym w art. 11 ust. 2, zobowiązują się do wykonania zadania publicznego w zakresie i na zasadach określonych w umowie, odpowiednio o wsparcie realizacji zadania publicznego lub o powierzenie realizacji zadania publicznego, sporządzonej z uwzględnieniem art. 151 ust. 2 i art. 221 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz przepisów ustawy, a organ administracji publicznej zobowiązuje się do przekazania na realizację zadania dotacji.

Z przepisu tego wynika, że jeżeli podstawą udzielenia dotacji jest umowa to podmiot otrzymujący dotację zobowiązuje się do wykonania powierzonego zadania publicznego w zakresie i na zasadach określonych w umowie. Zatem istotne jest spełnienie określonego w umowie celu, zgodnie z warunkami określonymi w umowie.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należało, że z treści zawartej między stronami umowy wynikało bezspornie, że termin realizacji zadania publicznego ustalono od dnia podpisania umowy do dnia 30 grudnia 2014 r. (§ 2 ust. 1 umowy). Zleceniobiorca: zobowiązał się do wykorzystania przekazanej dotacji zgodnie z celem, na jaki ją uzyskał, i na warunkach określonych umową (§ 2 ust. 3 umowy). Strony postanowiły, iż przekazane środki finansowe z dotacji (...) zleceniobiorca jest zobowiązany wykorzystać, wydatkować do dnia 30 grudnia 2014 r. (§ 10 ust. 1 umowy).

Zdaniem Sądu stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym skoro zleceniobiorca zobowiązał się umową do wykonania zadania publicznego w zakresie i na warunkach określonych w umowie (por. § 1 ust. 1 in fine, a także art. 16 udppw), to wobec powyższej treści jej postanowień był zobowiązany nie tylko do wykorzystania uzyskanych środków finansowych w terminie do dnia 30 grudnia 2014 r. (tj. zaciągnięcia zobowiązań z tytuły zakupionych towarów i usług przeznaczonych na realizację zadania), ale również do wydatkowania (dokonania zapłaty) środków z dotacji w zakreślonym terminie jest zasadne, ma bowiem oparcie w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy i właściwej subsumcji ustaleń faktycznych do stanu prawnego obowiązującego w sprawie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że § 10 ust. 1 umowy zakreślał dla skarżącej granicę czasową - do dnia 30 grudnia 2014 r. – w zakresie wykorzystania ale także wydatkowania otrzymanych środków. Prawidłowo wskazał organ, że do tego dnia strona winna wydać przyznane środki, a więc zapłacić za nabyte towary i usługi. W tym stanie rzeczy dokonanie przez skarżącą zapłaty w dniu 2 stycznia 2015 r. ze środków dotacji za zrealizowane dostawy i wykonane usługi, potwierdza wydatkowanie przyznanych środków na realizację zadania publicznego po terminie wynikającym z zawartej umowy. W tym kontekście bez znaczenia pozostają argumenty podnoszone w skardze, że zobowiązanie płatnicze (podatkowe, kosztowe, itp.) powstaje między stronami umowy, w momencie wystawienia faktury, a nie w momencie zapłaty. Przedmiotowa granica czasowa określona w umowie nie odnosiła się wyłącznie do wykorzystania uzyskanych środków finansowych - "zawarcia zobowiązań", ale także do "wydatkowania" przyznanej dotacji, co jak już podniesiono powyżej, oznacza uiszczenie, zapłatę za zaciągnięte zobowiązania. Nie może mieć też znaczenia okoliczność, że zaistniała sytuacja była nietypowa, gdyż miała miejsce w końcówce roku 2014, co powodowało, że płatność nastąpiła 2 stycznia 2015 r. Strona zobowiązała się umową do wykonania zadania publicznego w zakresie i na warunkach określonych w tej umowie. Zatem tak powinna organizować swoją działalność w zakresie wykonania powierzonego zadania publicznego by sprostać wymogom określonym w umowie, z zastrzeżeniem pewnych warunków, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.

Niedochowanie terminu realizacji zadania – wydatkowanie dotacji w kwocie 7.500 zł po terminie wynikającym z umowy oznacza, w ocenie Sądu, że kwotę powyższą wydatkowano po terminie realizacji umowy, a w wyniku kontroli prawidłowo ustalono kwotę, co do której stwierdzono nieprawidłowości. Powyższe mogło być podstawą, stosownie do art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który wprowadza możliwość żądania zwrotu kwoty ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, do nakazania skarżącej zwrotu kwoty 7.500 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Odnosząc się do zarzutów skargi zauważyć wypada, że podstawą żądania zwrotu kwoty 7.500 zł według organów nie było wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, a uwarunkowania żądania zwrotu związane było z ustaleniem kwoty środków, co do których stwierdzono nieprawidłowości w wyniku kontroli. Dlatego też argumenty przytoczone w skardze odnoszące się do interpretacji pojęcia "niewykorzystania" dotacji zgodnie z przeznaczeniem nie miały znaczenia w tej sprawie, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Niemniej jednak zaskarżone rozstrzygnięcie należało uchylić z uwagi na naruszenie art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Zgodnie z art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji, odsetek nie nalicza się w przypadku gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty. Sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego 28 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 1064/13, zgodnie z którym dopiero ustalenie przez organ, że nie zachodzi przesłanka wykluczająca obowiązek naliczenia odsetek (wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty), pozwala na zastosowanie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Inaczej mówiąc, decyzja nakazuje zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami jedynie wówczas, kiedy organ administracji publicznej najpierw wykluczy istnienie przesłanki negatywnej z art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji.

Zauważyć trzeba, że w tym zakresie organy (I jak i II instancji) nie dokonały żadnych ustaleń i rozważań, pomimo tego, że strona w wyjaśnieniach pokontrolnych z 6 marca 2015 r. podnosiła, że opłacenie dwóch faktur nastąpiło 2 stycznia 2015 r., ponieważ pomimo tego, że polecenie przelewu było przygotowane terminowo, to jedynie upoważniony do podpisania przelewów - Prezes Zarządu Oddziału Okręgowego PZERiL w [...], z przyczyn od siebie niezależnych, nie mógł ich podpisać, albowiem był w tym czasie obłożnie chory. W związku z powyższym żadna z osób w Związku, nie była w stanie dokonać polecenia zapłaty ww. faktur.

Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż stan sprawy oparty na analizie przedstawionego materiału, nie dawał podstaw do rozstrzygnięcia na podstawie powołanego wyżej art. 49e ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy o rehabilitacji. Dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy odnoszące się do rozważenia czy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty, mogło dać podstawy do podjęcia rozstrzygnięcia o odmiennej treści.

Stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę (797 zł) składały się: wpis od skargi w wysokości 300 zł, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł.

Zaznaczenia wymaga, że pomimo uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, w ocenie Sądu prawidłowe było rozstrzygniecie organu odwoławczego w zakresie umorzenia na podstawie art. 105 kpa postępowania administracyjnego w zakresie dotyczącym nakazania zwrotu odsetek od kwoty dotacji wynoszącej 23,45 zł. Skoro kwota 23,45 zł niewykorzystanej dotacji została zwrócona na rachunek bankowy ROPS w dniu 5 marca 2015 r. to wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego, już po dokonaniu zwrotu, było bezprzedmiotowe.

Końcowo odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia art. 37 § 1 kpa w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa wyjaśnić należy, że w sprawie skarżąca nie wniosła skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania (po wyczerpaniu środków zaskarżenia), ale - jak to wyraźnie zostało sformułowane – skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r.

Wobec powyższego Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie mógł orzec o bezczynności czy przewlekłości postępowania, chociaż zauważa, że doręczenie stronie decyzji z kilkunastomiesięcznym opóźnieniem może budzić uzasadnione wątpliwości skarżącej.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.