Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4370/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78e ust. 2, ust. 4, art. 78d ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 635
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9, art. 118 ust. 1 i ust. 2, art. 132 ust. 2 i ust. 4, art. 134 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (nazywana dalej: "Komisją egzaminacyjną II stopnia"), uchwałą z [...] października 2014 r. nr [...], na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r. poz. 635) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. S. (nazywanej dalej: "Skarżącą") utrzymała w mocy uchwałę Nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w L. w sprawie ustalenia egzaminu adwokackiego.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w L. stwierdziła, że Skarżąca uzyskała następujące oceny z poszczególnych części egzaminu adwokackiego: z zadania z zakresu prawa karnego, cywilnego i gospodarczego – oceny dostateczne, z zadania z zakresu prawa administracyjnego - ocenę niedostateczną. Powołując się na art. 78f ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, Komisja stwierdziła, że Skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Pismem z [...] maja 2014 r. Skarżąca wniosła odwołanie od uchwały z [...] kwietnia 2014 r., kwestionując zasadność oceny z czwartej część egzaminu adwokackiego dotyczącej zadania z prawa administracyjnego. Uchwale Skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze poprzez ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu adwokackiego z zakresu prawa administracyjnego z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych, a tym samym działanie Komisji Egzaminacyjnej z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad i norm ustalania wyniku egzaminu adwokackiego i przyjęcie własnych zasad oceniania prac, co w świetle zapisów prawa materialnego, nie jest uprawnieniem Komisji wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dniu otwarcia egzaminu adwokackiego, jak również poprzez oparcie ocen cząstkowych zadania z prawa administracyjnego wyłącznie na opisie istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa administracyjnego i potraktowanie tego opisu, jako dokumentu zawierającego wiążące Komisję wytyczne kreujące kryteria oceny, a tym samym stworzenie, bez żadnej podstawy prawnej, odmiennych od ustawowych zasad oceny prac, 2) niewłaściwe zastosowanie art. 78e ust. 3 i ust. 4 oraz art. 78d ust. 10 ustawy – Prawo o adwokaturze poprzez pominięcie wskazanej w ustawie gradacji ocen cząstkowych uzależnionych od wskazanych w ustawie płaszczyzn oceny prac egzaminacyjnych.

Uzasadniając powyższe zarzuty Skarżąca wskazała, że sporządzona przez nią skarga spełniała wszystkie wymogi formalne jakie są przewidziane dla tego rodzaju pisma. Podniosła, że nie powinny mieć wpływu na wynik egzaminu niepotrzebne określenie przez nią wysokości wpisu, jak i oczywista omyłka w nazwie aktu prawnego. Zwróciła uwagę na to, że jeden z egzaminatorów określił, iż praca została napisana językiem prawniczym, jasno sformułowanym, starannie i przejrzyście. Wedle niej postawione zarzuty były trafne i znajdowały oparcie w stanie faktycznym sprawy, a część z nich została sformułowana także w opisie istotnych zagadnień, w tym też art. 136 K.p.a. Prawidłowo podniosła też zarzuty naruszenia art. 7, art. 75, art. 77 i art. 82 K.p.a., jak również art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Skarżąca uznała, że prawidłowo podniosła, w sporządzonej w zadaniu egzaminacyjnym skardze, zarzut naruszenia art. 134 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 poz. 518 ze zm., nazywanej dalej: "u.g.n.") z uwagi na znaczną dysproporcję w określeniu wartości nieruchomości między operatami występującymi w zadaniu egzaminacyjnym. Brak zarzutów naruszenia art. 118 ust. 1 i art. 132 ust. 1 w związku z art. 4 u.g.n. nie musi być dyskwalifikujący według Skarżącej, skoro skala ocen prac na egzaminie adwokackim wynosi od niedostatecznej do celującej. Opis istotnych zagadnień nie jest dla Komisji Egzaminacyjnych wiążący. Skarżąca rozważała postawienie w pracy wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ale celowo z niego zrezygnowała bo było dla niej oczywistym, że organ wstrzyma jej wykonanie - zgodnie z art. 9 u.g.n. Jej zdaniem błędnie przypisano jej podniesienie w skardze tylko zarzutów naruszenia przepisów postępowania, skoro zarzut naruszenia art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. to zarzut naruszenia prawa materialnego.

Odnosząc się do meritum sprawy, Komisja Egzaminacyjna II stopnia w zaskarżonej uchwale, nie zgodziła się z zarzutami odwołania. Uwzględniając oceny cząstkowe egzaminatorów sprawdzających pracę Skarżącej, Komisja Egzaminacyjna II stopnia podała, że sporządzona w trakcie egzaminu skarga spełniała wymogi formalne. Skarżąca prawidłowo oznaczyła sąd, strony postępowania i ich adresy, jak również rodzaj pisma, przedmiot zaskarżenia, tryb zaskarżenia i termin. Załączniki do skargi i podpis pod skargą były prawidłowe.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, że w odwołaniu Skarżąca trafnie wskazała na brak wymogu obliczania wpisu, a co za tym idzie jego określania jako stałego czy stosunkowego. Skarżąca nie określiła natomiast zakresu uchylenia uchwał. Komisja Egzaminacyjna II stopnia za poprawną uznała podaną przez Skarżącą podstawę prawną, wskazując jednocześnie na błąd dotyczący rodzaju aktu prawnego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała następnie, że Skarżąca jako podstawę prawną zarzutów podała art. 57 § 3 p.p.s.a., zamiast art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a., prawidłowa natomiast była podstawa prawna wniosków skargi tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a., lecz podstawa prawna wniosku dodatkowego - art. 200 p.p.s.a., była niekompletna bo powinno się też wymienić art. 205 § 2 i ewentualnie art. 210 § 1 p.p.s.a.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia podała, że zarzuty skargi oparto o naruszenie przepisów postępowania ze wskazaniem skutku, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreśliła, że użycie określenia odmiennego od ustawowego - "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" wymagało wykazania takiego skutku w uzasadnieniu. Za niewystarczające Komisja uznała jego uprawdopodobnienie. W zarzutach skargi Skarżąca nie wykazała podstaw naruszenia prawa (niezastosowanie, błędna wykładnia). Zarzutami naruszenia art. 136 K.p.a., art. 75, art. 78 § 1, art. 7, art. 77 § 1 i 3, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., Skarżąca kwestionowała fakt nieprzeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i dowodu z operatu rzeczoznawcy, wadliwą ocenę dowodów w sytuacji, gdy nie wszystkie dowody zostały przeprowadzone, a wartość rynkowa nieruchomości nie została określona ostatecznie, a także wady uzasadnienia decyzji. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skargi, jak również zarzuty odwołania i oceny egzaminatorów, Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że dostrzeżone powyżej okoliczności wynikały wprost ze stanu faktycznego sprawy, nie nastręczały większych problemów z ich zdiagnozowaniem, a także subsumcją, co świadczy tylko o poprawnej wiedzy procesowej Skarżącej. Brak zaś wskazania naruszenia art. 118 ust. 1 u.g.n. świadczył o braku wiedzy z zakresu postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz sposobu ustalenia wysokości odszkodowania. To postępowanie - jako szczególne - rządzi się innymi regułami, których Skarżąca nie znała.

Podtrzymując opinię egzaminatorów, Komisja uznała, że Skarżąca wykazała się istotnymi brakami w wiedzy z zakresu prawa administracyjnego. Ocena taka wynikała także z faktu niepowołania jako naruszonych art. 132 ust. 1 w związku z art. 132 ust. 4 u.g.n. - przepisami prawa materialnego. Skarżąca w pracy jako ważny przepis prawa materialnego powołała art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. Przepis ten w ust. 1 wskazuje kryterium wartości rynkowej jako podstawy do ustalenia wysokości odszkodowania. Nie przyznaje on żadnych praw ani nie nakłada na stronę postępowania żadnych obowiązków. Podobnie jest z ust. 2 tego przepisu. Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, że wbrew zarzutom odwołania obaj egzaminatorzy nie określili tych przepisów jako przepisów postępowania. Komisja zgodziła się z jednym z egzaminatorów, że zarzut naruszenia art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. mógłby być zasadny, gdyby organy przyjęły inną wartość, niż wartość rynkowa nieruchomości, albo gdyby podniosły w ocenie jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, stan. Tymczasem brak na to jakichkolwiek dowodów. Sporną w sprawie była wysokość wartości rynkowej, a nie wartość jako kryterium oceny.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia zarzuciła brak wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jako niekorzystny dla strony reprezentowanej. Podobnie jak brak powołania się na obowiązek organu wynikający z art. 9 u.g.n., co świadczyło o braku wiedzy z zakresu prawa administracyjnego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że praca została napisana poprawnym językiem prawniczym z zachowaniem układu skargi, a wyróżnienie punktów świadczy o przejrzystości pracy. Układ uzasadnienia był jednak wadliwy. Należało najpierw uzasadnić zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W uzasadnieniu zarzutów nie wykorzystano orzecznictwa sądów administracyjnych ani piśmiennictwa.

W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, popełnione przez Skarżącą błędy i wady skargi dotyczące: pominięcia zarzutów naruszenia art. 9, art. 118 ust. 1, art. 132 ust. 1 i ust. 4 u.g.n., art. 7, art. 8, art. 15 K.p.a., błędne określenie art. 57 § 3 p.p.s.a., brak zakresu zaskarżenia, brak wniosku o wstrzymanie wykonania z art. 61 § 3 p.p.s.a., brak art. 205 § 2 p.p.s.a. przesądziły, że praca Skarżącej nie zasługiwała na pozytywną ocenę. Organ nie zgodził się z zarzutem, że egzaminatorzy wyłącznie kierowali się opisem istotnych zagadnień, albowiem oceniali pracę i podniesione w niej zarzuty.

W skardze z [...] listopada 2014 r. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z [...] października 2014 r., Skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z uchwałą ją poprzedzającą.

Zaskarżonej uchwale Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 78d ust. 1 w związku z 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, sprowadzające się do błędnego ustalenia wyniku części IV egzaminu adwokackiego, co miało wpływ na negatywną ocenę za cały egzamin adwokacki, a polegające na nie zastosowaniu skali ocen prac egzaminacyjnych przy ocenie pracy Skarżącej z zakresu prawa administracyjnego i w efekcie stwierdzenie istnienia wad uzasadniających negatywną ocenę pracy, podczas gdy właściwa jej ocena, dokonana w oparciu o ustawowe kryteria i w sposób z nimi zgodny, skutkowałaby wystawieniem noty pozytywnej;

2. naruszenie prawa procesowego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. art. 107 § 3 K.p.a., poprzez przyjęcie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, że orzeka na podstawie prawidłowo zabranego całokształtu materiału dowodowego, gdy faktycznie nie odniosła się do wszystkich zarzutów Skarżącej, tj. zarzutu naruszenia art. 78d ust. 1 w związku z 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze; a także nie zajęcie stanowiska, czy sporządzenie projektu skargi jest trafnym rozwiązaniem zadania egzaminacyjnego.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podkreśliła, że sam fakt sporządzenia skargi i wniesienia jej do właściwego miejscowo sądu administracyjnego świadczy o tym, że dokonała prawidłowej analizy zagadnienia będącego przedmiotem egzaminu.

Jak zgodnie przyznali egzaminatorzy skarga spełniała warunki formalne określone w art. 57 w zw. z art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak podał jeden z egzaminatorów, konstrukcja formalna skargi była prawidłowa, skarga została wniesiona w terminie, z prawidłowym oznaczeniem sądu, pełnomocnika i podpisem oraz wykazem załączników, a ponadto zawierała zarzuty, wnioski i uzasadnienie. Spełnienie warunków formalnych skargi, jednoznacznie wskazywało na znajomość odpowiednich przepisów procedury sądowoadministracyjnej w stopniu uzasadniającym skuteczne wszczęcie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. W tym zatem zakresie interes mocodawcy został całkowicie zabezpieczony.

Skarżąca podkreśliła, że w projekcie skargi sformułowano zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., którego ust. 1 miał kluczowe znaczenie w sprawie.

Skarżąca zaznaczyła, że sformułowała jeden z najistotniejszych zarzutów, który został uznany za ważny również w opisie istotnych zagadnień dla zadania administracyjnego, a mianowicie zarzut naruszenia art. 136 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, a w konsekwencji naruszenie również art. 7 i art. 77 K.p.a. Rozwinięcie zarzutów dotyczących naruszenia art. 136 K.p.a., było bardzo szczegółowe, precyzyjne i wskazywało na dokładne zapoznanie się przez Skarżącą z zadaniem egzaminacyjnym i zwrócenie właściwej uwagi na poważne uchybienia proceduralne popełnione przez organ administracji.

Skarżąca wskazała, że prawidłowo postawiła zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., które wiążą się z pobieżnym zbadaniem materiału dowodowego i nieustaleniem wartości nieruchomości w toku postępowania wywłaszczeniowego. Wartości postawionych zarzutów nie umniejsza fakt, że organ w uzasadnieniu decyzji również wskazał na część przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Trudno stawiać profesjonalnemu pełnomocnikowi zarzut, że nie podziela stanowiska organu i wbrew jego ocenie, dostrzega jednak naruszenia w zakresie procedury, tym bardziej, że wynikają one z przedstawionego stanu faktycznego sprawy. Zarzuty takie należy ocenić jako prawidłowe i potencjalnie skuteczne w postępowaniu przed sądem administracyjnym, który z pewnością podzieliłby je eliminując zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego.

Skarżąca podkreśliła, że w interesie reprezentowanej strony było jedynie właściwe określenie wartości wywłaszczanej nieruchomości, natomiast sprawą wtórną i drugorzędną, nie znajdującą oparcia w treści kazusu było to, czy jest ona zainteresowana jednorazowym odszkodowaniem, czy też wypłaceniem odszkodowania w ratach. Jakiekolwiek dywagacje w tym zakresie stanowiłyby nieuprawnione wyjście poza granice zadania egzaminacyjnego.

Zdaniem Skarżącej ocena jej pracy nie została uzasadniona w sposób wyczerpujący przez żadną z Komisji z naruszeniem zasady swobodnej oceny. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie odniosła się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały z [...] kwietnia 2014 r. Skarżąca podkreśliła, że w postępowaniu odwoławczym nie uzyskała odpowiedzi na podstawowe pytanie: dlaczego jej praca egzaminacyjna - mając na uwadze wskazaną w ustawie gradację ocen - nie uzyskała choćby najniższej noty pozytywnej. Obie Komisje nie wykazały w sposób przekonujący wpływu dostrzeżonych uchybień na ostateczną ocenę pracy, pomimo poprawnego rozwiązania zadania polegającego na sporządzeniu skargi zawierającej stosowne zarzuty i spełniającej formalne przesłanki wynikające z obowiązujących przepisów.

Skarżąca zarzuciła, że przedstawione w zaskarżonej uchwale wnioski zostały sformułowane w sposób bardzo ogólnikowy, bez odniesienia się do konkretnych uchybień i oceny ich znaczenia w kontekście kryteriów określonych w art. 78e ust. 2 ustawy - Prawa o adwokaturze. Ocena ta powinna uwzględniać nie tylko uchybienia, ale także te elementy, które zostały ocenione pozytywnie. Dopiero pełne zestawienie wyników oceny pracy z punktu widzenia warunków jakie powinna ona spełniać, określonych w art. 78e ust. 2 ustawy - Prawa o adwokaturze, pozwoliłoby na sformułowanie końcowych wniosków wyrażających się w ocenie, o której mowa w art. 78d ust. 10 cyt. ustawy.

Pismem z [...] lutego 2015 r. skarżąca uzupełniała zarzuty skargi, stwierdzając, że zaskarżona uchwała nie odpowiada wzorcowi legalności w stopniu, który wymaga wyeliminowania jej z obrotu.

Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze poprzez przyjęcie, że uzyskanie oceny pozytywnej z egzaminu adwokackiego wymaga łącznego spełnienia wszystkich wskazanych w tym przepisie kryteriów.

Zdaniem Skarżącej, określenie skali ocen, przy jednoczesnym sformułowaniu kryteriów oceny rozwiązań zadania z części drugiej do piątej egzaminu przemawia za przyjęciem, że ocenę pozytywną zdający może uzyskać także wówczas, gdy jego praca nie w pełni odpowiada kryteriom wymienionym w art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze. Stopniowalność ocen nakłada na egzaminatorów i komisję obowiązek wszechstronnego zbadania i rozważenia wpływu ewentualnych błędów popełnionych przez zdającego na ocenę jego pracy. Zatem brak pewnych zarzutów, czy argumentów w pracy egzaminacyjnej, choćby zasadnych, nie przekreśla możliwości uzyskania przez egzaminowanego oceny pozytywnej z egzaminu adwokackiego.

W świetle powyższego niezasadny był zarzut Komisji Egzaminacyjnej II stopnia oraz obydwu członków komisji dotyczący naruszenia art. 9 u.g.n. jak również zarzut braku w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. skarżąca podała, że pominięcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w treści skargi było działaniem pożądanym, gdyż zgodnie z art. 9 u.g.n., decyzja wywłaszczeniowa podlega wykonaniu najwcześniej po 14 dniach od upływu 30 dniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi nakłada na organ obowiązek wstrzymania decyzji. Tym samym w momencie sporządzania projektu środka zaskarżenia decyzja była de iure niewykonalna.

Gdyby Skarżąca w pracy zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji naraziłaby się na zarzut egzaminatorów, że jest on bezprzedmiotowy lub co najmniej przedwczesny.

Skarżąca wskazała na niekonsekwencję w dokonanej przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia w ocenie pracy, która podniesione przez Stronę zarzuty materialnoprawne uznała za przedwczesne (dotyczące art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n.), aby jednocześnie wytknąć Skarżącej brak zarzutu naruszenia art. 132 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 4 u.g.n. dotyczącego ustalenia ratalnego sposobu wypłaty odszkodowania w braku wyraźnej zgody stron.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną/uchwałę z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji/uchwały.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.

Z art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Z ust. 4, omawianego przepisu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.

W niniejszej sprawie egzaminatorzy oceniający pracę Skarżącej z zakresu prawa administracyjnego wystawili oceny cząstkowe niedostateczne, w wyniku czego średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych była oceną niedostateczną.

Z art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze ponadto wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują dwaj niezależni od siebie egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu radcowskiego. W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12, Naczelny Sąd Administracyjny analizując relację przepisów art. 365 ust. 2 oraz 364 ust. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, stanowiących odpowiednik art. 78e ust. 2 oraz 78d ust. 10 ustawy – Prawo o adwokaturze, skonstatował, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)". Biorąc pod uwagę cel jaki przyświeca odbywaniu aplikacji prawniczych oraz przeprowadzaniu egzaminów aplikanckich, czyli m.in. nadzór i zapewnienie aby zawód zaufania publicznego, jakim jest w tym przypadku zawód adwokata, był wykonywany, ze względu na ochronę interesu publicznego, przez osoby do tego należycie przygotowane, Sąd zgadza się z powyższym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew poglądom i orzecznictwu zaprezentowanemu przez pełnomocnika Skarżącej w piśmie z [...] lutego 2015 r.

Tytułem wyjaśnienie należy dodać, że Sąd nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, która ocenia pracę Skarżącej. Zadaniem Sądu jest kontrola prawidłowości prowadzonego postępowania i wydanego rozstrzygnięcia w świetle obowiązującego stanu prawnego, w tym czy ocena dokonana przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia nie ma cech dowolności, uwzględniając kryteria z art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, wytyczające merytoryczne granice oceny.

Analiza pracy egzaminacyjnej Skarżącej oraz uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, pozwala stwierdzić, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, oceniając ponownie pracę Skarżącej, nie wykroczyła poza granice określone w przywołanym przepisie. Zaskarżona uchwała zawiera merytoryczną ocenę pracy egzaminacyjnej Skarżącej, zgodną z opiniami dwóch egzaminatorów, którzy wystawili oceny cząstkowe niedostateczne. W uchwale zostały wskazane prawidłowe elementy pracy Skarżącej, jak również błędy w niej zawarte, których waga zaważyły jednak o niedostatecznej ocenie z zadania z prawa administracyjnego i negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego.

Wykonując zadanie z prawa administracyjnego, Skarżąca sporządziła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., na decyzję Wojewody P. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oraz ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Kluczowymi mankamentami, dyskwalifikującymi pracę Skarżącej, był brak podniesienia w skardze zarzutów naruszenia przez organy art. 118 u.g.n. oraz art. 132 ust. 2 w związku z ust. 4 tej ustawy. Na mankamenty te wskazali obaj egzaminatorzy oceniający pracę Skarżącej i z ich stanowiskiem zgodziła się Komisja Egzaminacyjna II stopnia.

W ocenie Sądu, egzaminatorzy wraz z Komisją Egzaminacyjną II stopnia, mieli podstawy do tak surowej oceny powyższych braków pracy egzaminacyjnej Skarżącej. Podniesienie zarzutu naruszenia art. 118 oraz art. 132 ust. 2 i ust. 4 u.g.n., gwarantowało skuteczność skargi, brak ich podniesienia natomiast wskazuje na nieznajomość przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z materiałów składających się na zadanie egzaminacyjne z prawa administracyjnego wynika, iż w przedmiotowym postępowaniu wywłaszczeniowym nieruchomości nie została przeprowadzona rozprawa, która w świetle art. 118 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., jest elementem obligatoryjnym w postępowaniu wywłaszczeniowym nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym. Ponadto, z rozstrzygnięć zapadłych w sprawie będącej przedmiotem zadania egzaminacyjnego wynika, że zapłata przyznanego stronie odszkodowania miała nastąpić w dwóch równych ratach, pierwsza w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, druga w terminie 2 lat od tego dnia. Rozstrzygnięcie to stało w sprzeczności z treścią art. 132 ust. 2 i ust. 4 u.g.n., z których wynika, że zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, natomiast inny sposób zapłaty przyznanego odszkodowania można ustalić tylko za zgodą uprawnionego do odszkodowania.

Powyższe dwie kwestie stanowią oczywiste wady rozstrzygnięć zapadłych w sprawie będącej przedmiotem zadania egzaminacyjnego, których Skarżąca nie podniosła ze względu na nieznajomość przedmiotowych przepisów prawa. Tymczasem egzamin adwokacki to również weryfikacja wiedzy prawniczej zdającego, która stanowi podstawę przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego i punkt wyjścia do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że Skarżąca, poprzez podniesione w skardze, sporządzonej w ramach zadania egzaminacyjnego, zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazujące przede wszystkim na istotne braki dowodowe postępowania, wykazała się wiedzą procesową. Słusznie jednak też wskazała Komisja Egzaminacyjna II stopnia, że dostrzeżone przez Skarżącą mankamenty w zakresie niezupełności materiału dowodowego i w konsekwencji wady ustaleń faktyczny, wynikały w sposób oczywisty ze stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem zadania egzaminacyjnego. Sąd zauważa przy tym, że podniesiony przez Skarżącą w pracy egzaminacyjnej, zarzut naruszenia przez organy w zadaniu egzaminacyjnym, art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., jest ściśle związany z podniesionymi zarzutami proceduralnymi dotyczącymi nieprawidłowości w ustaleniu wartości wywłaszczanej nieruchomości. Z tego względu, w ocenie Sądu, słusznie wskazała Komisja Egzaminacyjna II stopnia, że zarzut naruszenia art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., mógłby być zasadny, gdyby organy przyjęły inną wartość nieruchomości niż wartość rynkowa, o której mowa w tym przepisie. Dlatego też, w ocenie Sądu, waga tego zarzutu, podkreślana przez Skarżącą w skardze na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, nie podnosi waloru pracy egzaminacyjnej Skarżącej i z tego też powodu, Sąd nie może zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika Skarżącej, co do niekonsekwencji Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, odnośnie krytyki przedwczesnego podniesienia zarzutu naruszenia art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., i wytknięcia braku zarzutu naruszenia art. 118 oraz art. 132 ust. 2 i ust. 4 u.g.n. Sąd zauważa, że zarzut naruszenia art. 134 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., we wskazanych powyżej okolicznościach, czyli całkowitego powiązania z zarzutami proceduralnymi, nie miał takiego znaczenia w sprawie, jakie miałyby, kluczowe zarzuty naruszenia art. 118 oraz art. 132 ust. 2 i ust. 4 tej ustawy.

Pozostałe mankamenty pracy egzaminacyjnej Skarżącej, wskazane przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, nie miały zdaniem Sądu, dyskwalifikującego znaczenia, w tym również nie zawarcie w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, wobec treści art. 9 u.g.n. i wstrzymywania wykonania decyzji z urzędu w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Podsumowując należy wskazać, że Skarżąca wykazała się znajomością przepisów postępowania administracyjnego, ale brakiem wiedzy z zakresu szczególnego postępowania w przedmiocie postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości oraz brakiem znajomości przepisów materialnych ustawy o gospodarce nieruchomościami, mającymi zastosowanie w sprawie, a nie wymienionymi w materiałach składających się na zadanie egzaminacyjne. Dlatego też Skarżąca nie dostrzegła oczywistych, pod warunkiem znajomości przepisów prawa, wad rozstrzygnięć będących przedmiotem zadania egzaminacyjnego, co w ocenie Sądu dawało podstawę do wystawienia przez egzaminatorów niedostatecznych ocen cząstkowych z zadania z prawa administracyjnego.

Sąd stwierdza, że zarówno Komisja Egzaminacyjna II stopnia jak i egzaminatorzy, dokładnie i merytorycznie uzasadnili swoją ocenę, co daje podstawy do uznania, iż praca Skarżącej nie spełnia kryteriów art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, i stwierdzenia, że zarzut naruszenia art. 78d ust. 1 w związku z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, jest niezasadny. Wobec wskazanych powyżej braków pracy Skarżącej, trudno bowiem zgodzić się z tezą, iż Skarżąca wykazała się przygotowaniem prawniczym do wykonywania zawodu w sposób należyty i samodzielny.

Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Zasadniczym celem szkolenia przeprowadzonego podczas aplikacji jest przygotowanie profesjonalistów, którzy w przyszłości będą wykonywać zawód zaufania publicznego. Przywołany zatem przepis, uzasadnia wysokie wymagania stawiane zdającemu, co koresponduje zarówno z interesem adwokackiej korporacji zawodowej jak i z ochroną interesu publicznego rozumianym jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane. Precyzyjnie wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym powyżej wyroku z 13 lutego 2014 r., odnoszącego się wprawdzie do egzaminu radcowskiego, aktualnego jednak również odnośnie egzaminu adwokackiego stwierdzając, że: "Wychodząc z założeń aksjologicznych ustawy o radcach prawnych, normującej ten zawód zaufania publicznego, niewątpliwie znacznie wyższą wartością, która powinna być braną pod uwagę w pierwszej kolejności przez komisję egzaminacyjną, jest wzgląd, aby wynik egzaminu radcowskiego odpowiadał poziomowi przygotowania prawniczego do wykonywania wspomnianego zawodu, nie zaś, co ma drugorzędne znaczenie, interesowi osoby przystępującej do tego egzaminu, zainteresowanej uzyskaniem wyniku pozytywnego. (...) W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane".

Sąd nie dopatrzył się zarzucanego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ dokonał analizy wszystkich pozytywnych jak i błędnych elementów pracy Skarżącej z zakresu prawa administracyjnego i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny. Uzasadnienie uchwały wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, zostały wyjaśnione motywy rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, mającego znaczenie w niniejszej sprawie, a organ odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała została podjęta z uwzględnieniem obowiązującego prawa, po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.