Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 283/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 27 stycznia 2022 r., nr SKO.421.1389.2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 27 stycznia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. z 8 grudnia 2021 r. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką Z.M., została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z 17 listopada 2021r. skarżący wystąpił do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną - matką. Odmawiając przyznania świadczenie decyzją z 8 grudnia 2021 r. organ wskazał, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku dorosłym, a ściślej w sprawie nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Organ I instancji wydał decyzje odmowną powołując się na zapis przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny tekst jednolity Dz.U. 2022r., poz. 615), zwanej dalej ustawą, stanowiący o konieczności powstania niepełnosprawności nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Wobec wniesienia odwołania przez wnioskodawcę sprawę rozpoznał organ odwoławczy, który wskazał, że niepełnosprawność Z. M. (wdowa, ur. [...]. [...].1947r.) ustalono orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS w Słupsku wobec stwierdzenia trwalej niezdolności do samodzielnej egzystencji od 1 października 2019r.

Kolegium uznało, że powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mógł być wiek, w którym wstąpiła niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 dla określenia ich wpływu na sytuację prawną odwołującej się strony oraz ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16).

Odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium zauważyło, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Wskazano dodatkowo, że wydanie orzeczenia o niepełnosprawności samo w sobie nie przesądza z góry, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uniemożliwia zatrudnienie, ani że wprost uprawnia do przyjęcia ww. związku przyczynowego.

W ocenie Kolegium, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie ma mowy, że taki związek w niniejszej sprawie zachodzi.

Jak wynika z dokonanych w toku postępowania ustaleń, zwłaszcza w ramach wywiadu środowiskowego, matka strony jest w miarę samodzielna, nie potrzebuje stałej pomocy w samoobsłudze. Zakres działań opiekuńczych, które wykonuje skarżący wobec swojej matki sprowadza się do przygotowywania posiłków, pomocy w wizytach lekarskich, czasem pomocy w innych czynnościach życia codziennego. Dodatkowo skarżący sprząta, pomaga w utrzymaniu domu, pali w piecu, dba o opał, wykupuje recepty.

Po analizie wywiadu środowiskowego (w aktach I instancji wywiad z dnia 1.12.2021r.), oświadczenia skarżącego o zakresie czynności opiekuńczych z dnia 1.12.2021r. oraz oświadczenia osoby niepełnosprawnej z dnia 1.12.2021r. Kolegium wywnioskowało, że matka skarżącego jest w stanie przynajmniej przez część dnia pozostać bez opieki; świadczy o tym zakres opieki sprawowanej przez syna. W ocenie Kolegium rozmiar obowiązków skarżącego związanych z opieką nad matką nie uniemożliwia odwołującemu się podjęcia zatrudnienia, przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Takie czynności jak przygotowywanie posiłków, dawkowanie leków, czy także umawianie i towarzyszenie matce podczas wizyt lekarskich nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności strony. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, co tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania z matką nie może usprawiedliwiać decyzji strony o powstrzymywaniu się (niepodejmowaniu czy rezygnacji) od wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Podkreślono, że z akt sprawy nie wynika, aby matka skarżącego wymagała ciągłej (całodziennej) obecności czy też nadzoru. Skarżący dotychczas wykonywał też zatrudnienie tego rodzaju, że nie powinien mieć problemu z jego dostosowaniem do wymogów opieki, pracując przynajmniej w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności odnoszące się do opieki nad matką wykonywane przez syna mogą być zorganizowane w sposób umożliwiający mu podjęcie zatrudnienia. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy natomiast stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną stoi na przeszkodzie podjęciu pracy zarobkowej i to w jakimkolwiek wymiarze. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Nie zawsze również ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Dodatkowo Kolegium wskazało, że niepełnosprawna ma też inne dzieci (jeszcze troje), które nie mogą zająć się matką z powodu pracy i jej rodzaju. Tymczasem, co istotne mieszkają niedaleko od niej i przynajmniej z faktu osiągania dochodu winny wesprzeć brata w opiece. Dlatego też, w ocenie Kolegium, przy właściwej organizacji i wsparciu co najmniej tych osób, strona może pogodzić aktywność zawodową, w tym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, z opieką nad matką w opisanym przez skarżącego zakresie. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, że obowiązek alimentacyjny dzieci nie sprowadza się wyłącznie do osobistej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym rodzicem. Jeżeli więc rodzeństwo strony nie może wesprzeć brata w osobistej opiece nad matką, to może wywiązać się ze swojego obowiązku alimentacyjnego poprzez częściowe sfinansowanie sprawowania opieki nad nią przez inne osoby niż odwołujący się. Obowiązek alimentacyjny dzieci nie sprowadza się wyłącznie do osobistej opieki nad niepełnosprawnym, niezdolnym do samodzielnej egzystencji rodzicem, gdyż zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek ten polegający na dostarczaniu środków utrzymania rodzicom, obciążający w tym przypadku rodzeństwo, może być realizowany zarówno poprzez świadczenia w naturze (osobiste świadczenia), jak i świadczenia w pieniądzu. Nie ulega zarazem wątpliwości, że to, w jakim zakresie każda z osób zobowiązanych zaspokoić ma usprawiedliwione potrzeby matki jest kwestią wzajemnych ustaleń między rodzeństwem, zwłaszcza że stosownie do art. 129 § 2 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w tym samym stopniu w częściach równych odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

We wniesionej skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne przyjęcie, iż na podstawie ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką nie przysługuje skarżącemu oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 136 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sytuacji posiadania wątpliwości, co do stanu faktycznego ustalonego przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, nie uwzględniając wszystkich ustaleń organu pierwszej instancji;

b) art. 139 Kpa poprzez wydanie decyzji administracyjnej na niekorzyść strony w oparciu o zmianę ustaleń organu pierwszego stopnia, które nie były kwestionowane przez stronę i nieustalone przez ten organ i w żadnym zakresie nie uzupełnione przez organ odwoławczy, czym znacznie pogorszono sytuację prawną skarżącego.

Nie zgodził się skarżący ze stanowiskiem Kolegium, że zakres sprawowanej pieczy nad matką pozwala mu na podjęcie zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu. Podkreślił skarżący, że z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania wynika, że matka skarżącego z racji stanu jej zdrowia wymaga stałej opieki, która realizowana jest przez jej syna - skarżącego, co uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Obecna sytuacja zdrowotna niepełnosprawnej, w tym choroba stawów, znacznie utrudniają jej poruszanie, z racji jej wieku stan zdrowia ulega postępującemu pogorszeniu, co niewątpliwie ma wpływ na konieczność zaspakajania potrzeb życiowych przy ciągłej pomocy skarżącego, który w związku z tym nie może podejmować już żadnych prac zarobkowych, nawet tych o charakterze dorywczym. Musi sprawować ciągłą opiekę nad matką, pomagając jej de facto w każdej czynności życiowej. Dodał skarżący, że ani organ pierwszej instancji ani Kolegium nie posiadają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby ocenić, czy stan zdrowia niepełnosprawnej wymaga sprawowania nad nią stałej opieki. Stąd też ustawodawca słusznie wskazał w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że osoba wymagająca opieki musi legitymować się stosownym orzeczeniem lekarskim. To specjaliści w tym zakresie doskonale potrafią dokonać właściwej oceny, która w niniejszej sprawie sprowadza się do twierdzenia, że Z. M. potrzebuje stałej opieki i pomocy innej osoby. Potwierdzają tą okoliczności ustalone w wywiadzie środowiskowym. Dlatego zupełnie niezrozumiała jest modyfikacja tych ustaleń dokonana przez Kolegium. Jeśli organ odwoławczy miał wątpliwości co do konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną, to mógł skorzystać z instytucji opisanej w art. 136 § 1 Kpa i z urzędu uzupełnić materiał dowodowy w sprawie lub zlecić tę czynność organowi, który tę decyzję wydał. Wszak to ten organ w ramach wywiadu środowiskowego opierając się jednocześnie na orzeczeniu lekarskim dokonał ustaleń, z których wprost wynika, że matka skarżącego wymaga stałej opieki, a opiekę tę pełni skarżący, co uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej. Jednak organ odwoławczy nie skorzystał ze wskazanej instytucji i oparł rozstrzygnięcie na ustaleniach, które nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym prowadzonego postępowania. Zakwestionował skarżący przyjęcie przez Kolegium, iż matka skarżącego "nie potrzebuje stałej pomocy w samoobsłudze". Stoi to w sprzeczności z treścią wydanego orzeczenia lekarskiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem przepisów prawa procesowego a rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, to jest o odmowie przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W związku z tym Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności –

jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powołanego unormowania wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r.; sygn. akt I OSK 1124/18).

Omawiane świadczenie, co należy podkreślić, nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (to jest rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) z uwagi wyłącznie na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu było ustalenie związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny w tym zakresie konieczne było stwierdzenie, czy istotnie powodem (celem) rezygnacji –a w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy w istocie niepodejmowania - zatrudnienia przez skarżącego była konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, a jeżeli tak, to rozważenie również tego, czy to wymiar faktycznie sprawowanej przez skarżącego i koniecznej w związku ze specyfiką niepełnosprawności jego matki opieki rzeczywiście stoi na przeszkodzie możliwości podjęcia przez niego jakiegokolwiek - choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy - zatrudnienia.

Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi ze swoją matką wspólne gospodarstwo domowe. Matka skarżącego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS w S. posiada stwierdzenie trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji od 1 października 2019 r.. Zamieszkuje razem z synem, który ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. W toku postępowania ustalono, że matka skarżącego mimo złego stanu zdrowia jest osobą poruszającą się po domu samodzielnie. Jest samodzielny również w zakresie spożywania posiłków, przyjmowania przygotowanych wcześniej leków oraz załatwiania potrzeb fizjologicznych. Syn zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego w zakresie zakupów, przygotowywania posiłków i leków, zapewnienia opału, palenia w piecach, zawożenia matki na wizyty lekarskie.

W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy zgromadziły a następnie oceniły materiał dowodowy pod kątem istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy opieką sprawowaną przez skarżącego nad matką, w tym faktycznego zakresu tej opieki z uwagi na niepełnosprawność matki, a jednocześnie koniecznością z tego powodu niepodejmowania przez skarżącego aktywności zawodowej, stwierdzając, że w istocie całokształt okoliczności faktycznych sprawy wskazuje, iż nie zachodzi sytuacja, w której można by przyjąć, że skarżący - bez wątpienia sprawujący opiekę nad swoją matką - nie jest w stanie podjąć żadnej aktywności zawodowej z powodu wykonywania tej opieki. W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organów, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zasadne jest przyjęcie, iż powodem braku jakiejkolwiek aktywności zawodowej skarżącego nie może być fakt sprawowania przez niego opieki nad matką.

Wskazać w tym miejscu należy, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji (art. 3 pkt 21 lit. b u.ś.r.). Osoba z orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji nie zawsze będzie wymagać takiej opieki, która pozostawać będzie w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Rolą organów jest ustalenie, czy okoliczności danej sprawy - w tym czy osoba, która ubiega się o przyznanie świadczenia i sprawuje opiekę w określonym wymiarze - stanowią rzeczywistą przeszkodę w podjęciu zatrudnienia (wykonywania innej pracy zarobkowej) i faktycznie uniemożliwiają wykonywanie aktywności zawodowej przez opiekuna.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez małą część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r.; sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r.; sygn. akt I OSK 2201/15). Przyjąć zatem należy, że okoliczności sprawy, pomimo istniejącej niezdolności do samodzielnej egzystencji danego członka rodziny, wskazywać muszą na takie zaabsorbowanie czasu osoby sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną, by podjęcie przez nią jakiejkolwiek aktywności zawodowej było niemożliwe (niewykonalne). Istotne jest też to, że wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, bowiem świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż sprawowana przez skarżącego opieka nad matką - z uwagi na zakres wykonywania koniecznych czynności wspomagających matkę w jej codziennym funkcjonowaniu - nie spełnia wymogów opieki, o jakiej jest mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego matka skarżącego nie jest osobą leżącą i wymagającą z tego tytułu całkowitej i całodobowej opieki (obejmującej choćby konieczność np. karmienia, pojenia, cewnikowania, pamersowania itp.). Skarżący, jak wynika z akt sprawy, nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych (fizjologicznych), gdyż matka skarżącego nie będąc osobą leżącą, nie wymaga permanentnej pielęgnacji, tak jak osoba, która nie jest w stanie wykonać samodzielnie jakichkolwiek czynności. Zaznaczyć należy, ze żaden z orzekających organów nie zakwestionował okoliczności, że matka skarżącego wymaga opieki w codziennej egzystencji, ani że opiekę tą sprawuje skarżący.

Wadliwie wnioskuje skarżący, że organ odwoławczy dokonując odmiennej oceny ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego naruszył przepis art. 139 Kpa. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z innych przyczyn niż uczynił to organ odwoławczy. W istocie rozstrzygnięcia organów obu instancji są negatywne dla skarżącego, tylko z innych powodów. Nie stanowi to orzeczenia na niekorzyść skarżącego, a stanowi element zapewnienia dwuinstancyjności postępowania, czyli dwukrotnego rozpoznania sprawy. Prawo do odmienności ocen tego samego stanu faktycznego stanowi realizację zasady dwuinstancyjności.

W ocenie Sądu, mając na uwadze rozmiar sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką przyjąć należy, że organ odwoławczy w sposób prawidłowy uznał, iż zakres tej opieki jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem aktywności zawodowej przez skarżącego chociażby w niepełnym wymiarze casu pracy. Jako w pełni racjonalne należy podzielić zapatrywanie wskazujące, że w realiach sprawy możliwym jest takie zorganizowanie przez skarżącego i jego rodzeństwo opieki, by matka skarżącego nie pozostawała sama w domu przez długi czas, skoro zamieszkujące w bliskiej okolicy rodzeństwo pracuje na zmiany (Z. M.), ma nienormowany czas pracy (A. M.). Raz jeszcze należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcony na czynności opiekuńcze nie absorbuje, przy należytej jego organizacji, zdecydowanej większości dnia. Nie zachodzi bowiem wówczas wymagana ustawą przesłanka przyznania świadczenia, jaką jest konieczność rezygnacji z pracy lub niepodejmowanie pracy z uwagi na wymóg sprawowania koniecznej i wymaganej z uwagi na specyfikę niepełnosprawności opieki. W niniejszej sprawie organy prawidłowo oceniły, że zakres realizowanych przez skarżącego czynności opiekuńczych wobec matki, nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Przedmiotowe ustalenie wyklucza z kolei przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wyrok w sprawie został wydany przez Sąd na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).